Zgrada Radiotelevizije Bosne i Hercegovine
| Zgrada Radiotelevizije Bosne i Hercegovine | |
|---|---|
| RTV Dom (Sivi dom) | |
| Opće informacije | |
| Status | Aktivna javna zgrada |
| Arhitekturni stil | Brutalizam / kasni modernizam |
| Lokacija | Alipašino Polje, Sarajevo, Bosna i Hercegovina |
| Adresa | Bulevar Meše Selimovića 12, 71000 Sarajevo |
| Koordinate | 43°50′34.71″N 18°20′53.28″E / 43.8429750°N 18.3481333°E |
| Otvaranje | januar 1984. |
| Vlasnik | Bosna i Hercegovina (državna imovina) |
| Upravitelj | BHRT |
| Tehnički detalji | |
| Materijal | Armirani beton, staklo, čelik |
| Dizajn i izgradnja | |
| Arhitekt | Milan Kušan; Branko Bulić |
Zgrada Radiotelevizije Bosne i Hercegovine (kolokvijalno: RTV Dom ili Sivi dom) je modernistički i brutalistički RTV kompleks smješten u naselju Alipašino Polje u Sarajevu. Projekt su osmislili arhitekti Milan Kušan i Branko Bulić, a izgradnja je trajala od 1970. do 1984., kada je kompleks otvoren uoči XIV Zimskih olimpijskih igara.[1]
RTV Dom se smatra jednim od značajnijih primjera brutalističke arhitekture u Bosni i Hercegovini i jednim od većih medijskih kompleksa izgrađenih u bivšoj SFR Jugoslaviji. Tokom opsade Sarajeva (1992-1995) objekat je pretrpio velika ratna oštećenja, ali je djelimično ostao u funkciji te je poslijeratno rekonstruiran u etapama.[2]
Lokacija
[uredi | uredi izvor]Zgrada se nalazi u naselju Alipašino Polje (zapadni dio sarajevske gradske zone), u blizini stambenih blokova i prometnica koje povezuju centralni grad sa zapadnim kvartarima. Položaj reflektira tadašnje planove urbanog širenja Sarajeva i funkcionalnog razmeštaja javnih sadržaja u odnosu na stambena naselja iz perioda socijalističke izgradnje.[3]
Arhitektura
[uredi | uredi izvor]Stil i kompozicija
[uredi | uredi izvor]Projekt Kušana i Bulića demonstrira tipične elemente brutalizma i kasnog modernizma: istaknuti betonski volumeni, jasna funkcionalna zonacija i robustni konstruktivni izrazi. Kompleks se sastoji od:
- administrativne i produkcijske zgrade,
- visoke tehničke lamele za opremu i repetitore,
- brojnih studijskih dvorana i režijskih prostora,
- servisnih i logističkih objekata.
Detalji projektne koncepcije i funkcionalne organizacije prostora dostupni su u arhivskim i stručnim izvještajima te u publikacijama o urbanom razvoju Sarajeva.[1][3]
Arhitekti
[uredi | uredi izvor]Milan Kušan i Branko Bulić su vođeni principima funkcionalnog modernizma u projektovanju većih javnih zgrada, sa naglaskom na tehnološku prilagodljivost i prostornu organizaciju potrebnu za televizijsku produkciju.[1]
Izgradnja (1970–1984)
[uredi | uredi izvor]Realizacija projekta odvijala se u višefaznoj gradnji zbog složenih tehničkih instalacija i potrebe prilagodbe za ZOI ’84. Glavni izvođač bila je kompanija Energoinvest, a završetak radova realiziran je 1984. neposredno prije početka Olimpijskih igara.[4]
RTV Dom na ZOI ’84
[uredi | uredi izvor]Kompleks je služio kao glavni medijski centar za televizijski prijenos ZOI ’84, opremljen međunarodnim prijemno-emiterskim vezama i studijskim kapacitetima za izradu direktnih prijenosa.[5]
Ratna šteta i opsada Sarajeva
[uredi | uredi izvor]Tijekom opsade zgrada je pretrpjela ozbiljna oštećenja; pogođeni su studiji, tehničke prostorije i arhivski fondovi. Unatoč tome, dijelovi postrojenja su nastavili s radom u improviziranim uvjetima, čime je kompleks postao simbol komunikacijske otpornosti grada.[2]
Poslijeratna obnova
[uredi | uredi izvor]Obnova je provedena fazno; obnovljeni su ključni tehnički i studijski prostori, uz podršku međunarodnih partnera i donacija. Neki dijelovi i dalje zahtijevaju modernizaciju i adaptaciju na digitalne standarde.[6]
Pravne kontroveze i status državne imovine
[uredi | uredi izvor]Zgrada je državna imovina i podliježe propisima o privremenoj zabrani raspolaganja državnom imovinom Bosne i Hercegovine; to u praksi utječe na mogućnost komercijalne prodaje i velikih investicija bez političkog i pravnog konsenzusa.[7][8]
Današnje stanje
[uredi | uredi izvor]U objektu djeluju produkcijske i emiterske jedinice BHRT-a i drugih javnih servisa; dio prostora je iznajmljen privremenim zakupcima, dok se planovi za cjelovitu modernizaciju i rekonstrukciju nalaze u dokumentima lokalne strategije razvoja.[9]
Vidi još
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 "RTV dom u Sarajevu". Baština20.ba. Pristupljeno 25. 11. 2025.
- 1 2 Damir Arsenijević (2018). Architecture, Urban Space and War: The Destruction and Reconstruction of Sarajevo. Palgrave Macmillan.
- 1 2 Arhitektonski fakultet Univerziteta u Sarajevu 1949–2024. Sarajevo: AF UNSA. 2024.
- ↑ "Završni izvještaj ZOI 1984" (PDF). Organizacioni komitet ZOI. 1984. Pristupljeno 25. 11. 2025.
- ↑ "Sarajevo 1984 – tehnički dokumenti". OK ZOI. Pristupljeno 25. 11. 2025.
- ↑ I. Čengić (26. 11. 2025). "Urban Wilderness - Concept Exploration and Perspectives in the Context of Sarajevo". Landscape and Urban Planning. Provjerite vrijednost datuma u parametru: parametri
|year=/|date=nisu u skladu (pomoć) - ↑ "Zakon o privremenoj zabrani raspolaganja državnom imovinom BiH". paragraf.ba. Pristupljeno 25. 11. 2025.
- ↑ "Odluka OHR-a o izmjenama zakona". OHR. Pristupljeno 25. 11. 2025.
- ↑ Strategija razvoja Općine Novi Grad Sarajevo (PDF) (Report). Općina Novi Grad. 2021. Pristupljeno 25. 11. 2025.
