Matoke
| Nangban yiŋga Yuya | Musa acuminata AAA Group Mutika/Lujugira Subgroup |
|---|---|
| Yaɣili kpamli | cultivar |
| Lamba Zuliya | Musa acuminata |
| Tingbani shɛli din yina | Uganda |
Matoke, be lahi booni li matooke, amatooke Buganda puuni (Central Uganda), ekitookye in southwestern Uganda, ekitooke Uganda nuzaa polo, kamatore Lugisu ( Uganda nudirigu polo), ebitooke Tanzania wulinpuhili igitoki Rwanda, Burundi ni ŋun kɔrili East African Highland banana, di nyɛla bindiri shɛli din dabisa ka yi Africa kul' kara ninni na.
Di buɣisibu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Uganda tingbanni, Africa nuzaa polo kodunima maa din be di ko ka che bɛ ni kɔri shɛli kamani zaɣ' sabinli bee zaɣ' tankpaɣu laasabu din chɛ ka di viɛla. di pɔɣiri maa nyɛla zaɣ' vakahili.
Di vari gba nyɛla zaɣ' vakahili, di waginsim dii bɛ yaɣi lala di yaɣa yaɣa maa ni zaŋ chaŋ koru nima maa ni.
Lala binwalli maa nyɛla din gɔŋ ka waɣa gari taba. ka mali nangban choo, din bɛ mooi maa piɛlimi di puuni ka din mooi maa mi be ka miliki .
Taxonomy
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]African nuzaa polo tingbani kara maa ni kodu kila kpuɣiriba.be tooi kuli wuhiri di biɛhigu kamani Musa acuminata Colla (AAA-EA). Di lebiginsim nyɛla Musa brieyi De Wild.