Μάλαγα
Συντεταγμένες: 36°43′00″N 4°25′00″W / 36.7167°N 4.4167°W
| Μάλαγα | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| |||
.svg)  Μάλαγα | |||
 | |||
| Χώρα | Ισπανία | ||
| Διοικητική υπαγωγή | Μάλαγα | ||
| Ίδρυση | 8ος αιώνας π.Χ. | ||
| Προστάτης | Our Lady of Victory και Ciriaco and Paula | ||
| Διοίκηση | |||
| • mayor of Málaga | Φρανθίσκο δε λα Τόρε Πράδος (από 2000) | ||
| Έκταση | 394,98 km² | ||
| Υψόμετρο | 18 μέτρα | ||
| Πληθυσμός | 599.063 (2025) | ||
| Ταχ. κωδ. | 29001–29018 | ||
| Τηλ. κωδ. | 95 | ||
| Ιστότοπος | Επίσημος ιστότοπος | ||
 Σχετικά πολυμέσα | |||
Η Μάλαγα (ισπανικά: Málaga) είναι μια πόλη και δήμος της Ισπανίας, πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας που ανήκει στην Αυτοδιοικούμενη Περιφέρεια της Ανδαλουσίας. Βρίσκεται στη δυτική άκρη της Μεσογείου και στη νότια ακτή της Ιβηρικής χερσονήσου, γύρω στα 100 χιλιόμετρα ανατολικά του στενού του Γιβραλτάρ.
Ο δήμος της έχει έκταση 398,25 χλμ² κι εκτείνεται στα λεγόμενα Βουνά της Μάλαγας και στην Κοιλάδα του Γκουαδαλόρθε. Η πόλη βρίσκεται στο κέντρο ενός κόλπου που περιτριγυρίζεται από οροσειρές. Τη διασχίζουν δύο ποταμοί, ο Γκουαδαλμεδίνα και ο Γκουαδαλόρθε.
Με 568.479 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2013,[1] η Μάλαγα είναι η έκτη πόλη της Ισπανίας βάσει πληθυσμού, η μεγαλύτερη από αυτές που δεν είναι πρωτεύουσες Αυτοδιοικούμενης Περιφέρειας, η δεύτερη της Ανδαλουσίας και η τεσσαρακοστή έκτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, είναι η πιο πυκνοκατοικημένη αστική περιοχή του συνόλου των αστικών πυρήνων που τοποθετούνται κατά μήκος των 160 χλμ. της Κόστα ντελ Σολ και το κέντρο μίας μητροπολιτικής περιοχής που ξεπερνάει τα όρια του δήμου της και περιλαμβάνει ακόμη δώδεκα δήμους που αθροιστικά αριθμούν γύρω στο ένα εκατομμύριο κατοίκους.
Η πόλη ιδρύθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από τους Φοίνικες κάτω από το όνομα «Μάλακα» σε μια θέση που υποστηρίχτηκε, μάλλον λανθασμένα, ότι βρισκόταν και η φωκαϊκή αποικία Μαινάκη.[2] Επί Ρωμαίων ήταν αρχικά μια κοινοπολιτεία πόλη μέχρι την ένταξή της στην αυτοκρατορία. Απομεινάρι της ρωμαϊκής εποχής είναι το ρωμαϊκό της θέατρο. Στη συνέχεια πέρασε μια εποχή παρακμής από τον 2ο μέχρι τον 8ο αιώνα, κατά τη διάρκεια της οποίας ανήκε για περίπου 70 χρόνια στους βυζαντινούς.[3] Από τη στιγμή της μαυριτανικής κατάκτησης της Ιβηρικής το 711, αναδείχθηκε σημαντικό αστικό κέντρο και στολίστηκε με τα δύο κάστρα της, την Αλκαθάβα και το κάστρο του Χιβραλφάρο. Ήταν το σημαντικότερο λιμάνι του εμιράτου της Γρανάδας, τελευταίου μουσουλμανικού βασιλείου της Ιβηρικής, μέχρι την ενσωμάτωσή της στο Στέμμα της Καστίλης το 1487. Το 1492 υποτάχθηκε ολόκληρο το εμιράτο και ενσωματώθηκε στο στέμμα ως χριστιανικό πλέον βασίλειο.
Τον 19ο αιώνα γνώρισε σημαντική βιομηχανική ανάπτυξη και τη δράση σημαντικών φιλελεύθερων ομάδων. Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφύλιου διαδραματίστηκε στη Μάλαγα ένα από τα πιο αιματηρά επεισόδια του πολέμου, η σφαγή χιλιάδων κατοίκων και στρατιωτών που διέφευγαν από την πόλη κάτω από τα πυρά των εθνικιστών (γνωστή ως La Desbandá). Από τη δεκαετία του 1960 ξεκίνησε η μαζική εισροή τουριστών στην ευρύτερη περιοχή της Κόστα ντελ Σολ παράλληλα με τη σταδιακή μεταμόρφωσή της σε σημαντικό συγκοινωνιακό και οικονομικό κέντρο της Δυτικής Μεσογείου.
Γεωγραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο δήμος της Μάλαγα συνορεύει στα βόρεια με τους δήμους Αλμοχία, Κασαμπερμέχα, Κολμενάρ και Κομάρες, στα ανατολικά με τους Ελ Μπόρχε, Μοκλινέχο και Τοταλάν, στα δυτικά με τους Κάρταμα και Αλαουρίν ντε λα Τόρε, στα νοτιοανατολικά με τον Ρινκόν ντε λα Βικτόρια και στα νοτιοδυτικά με τον Τορεμολίνος. Στα νότια βρέχεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα.[4]
Μορφολογία του εδάφους
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ο δήμος της Μάλαγα εκτείνεται σε τρεις φυσικές περιοχές, καθεμία με διαφορετική μορφολογία του τοπίου. Η αστική περιοχή καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα της πεδιάδας της Μάλαγας, μιας παράκτιας προσχωσιγενούς πεδιάδας που διαμορφώθηκε από τις εκβολές των ποταμών Γουαδαλμεδίνα και Γουαδαλόρθε. Το βόρειο τμήμα και η ανατολική πλευρά του δήμου καταλαμβάνονται από τα Όρη της Μάλαγας, με το υψηλότερο σημείο να φτάνει τα 1.032 μέτρα.[5] Προς τα δυτικά απλώνεται η πεδιάδα του Γουαδαλόρθε.
Η πόλη εκτείνεται γύρω από έναν ευρύ όρμο, ενώ το ιστορικό της κέντρο βρίσκεται σε υψόμετρο 8 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Ο ορεινός όγκος των Ορέων της Μάλαγας περιλαμβάνει τα όρη και τους λόφους Καλντερόν, Σαν Κριστόμπαλ, Βικτόρια, Γιβραλφάρο, Λος Άνχελες, Κορονάδο, Καβέγιο, Λα Τορτούγα και Αταλάγια.[6][7] [8] Στα δυτικά, ο κόλπος περιβάλλεται από τις οροσειρές Κάρταμα και Μίχας.
Η ακτογραμμή της Μάλαγας έχει υποστεί σημαντικές μεταβολές από την ανθρώπινη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ιστορίας, με ορισμένα τμήματα της πόλης να έχουν δημιουργηθεί σε εκτάσεις που έχουν προκύψει από επιχώσεις στη θάλασσα. Γενικά, οι παραλίες που βρίσκονται δυτικά του λιμανιού και των εκβολών του Γουαδαλμεδίνα είναι χαμηλού υψομέτρου και αμμώδεις, ενώ προς τα ανατολικά η ακτή παρουσιάζει πιο απόκρημνο ανάγλυφο, με ορεινούς όγκους να βρίσκονται πολύ κοντά στην ακτογραμμή.[9]
Υδρογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ολόκληρη η έκταση του δήμου υπάγεται στη Μεσογειακή Λεκάνη της Ανδαλουσίας. Τα ποτάμια και τα ρέματα είναι μικρά σε μήκος και διασχίζουν μεγάλες υψομετρικές διαφορές, με αποτέλεσμα να σχηματίζουν συχνά χειμάρρους. Οι δύο μεγαλύτεροι ποταμοί είναι ο Γουαδαλόρθε και ο Γουαδαλμεδίνα, καθώς συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των υδάτων του δήμου. Εξαιτίας της ακανόνιστης κατανομής των βροχοπτώσεων, τα υδάτινα ρεύματα παρουσιάζουν διαλείπουσα ροή και παραμένουν συχνά ξηρά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.[10]
Κλίμα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα].PNG)
Η Μάλαγα έχει μεσογειακό κλίμα, το οποίο, σύμφωνα με την κλιματική ταξινόμηση Κέππεν, αντιστοιχεί στην κατηγορία Csa. Η μέση ετήσια θερμοκρασία είναι 18,9°C, με τη μέση μέγιστη να φτάνει τους 31,5°C τον Αύγουστο και τη μέση ελάχιστη τους 7,9°C τον Ιανουάριο. Ο χειμώνας χαρακτηρίζεται από ήπιες θερμοκρασίες, με τους παγετούς να είναι σχεδόν ανύπαρκτοι. Τα καλοκαίρια είναι θερμά και κατά κανόνα υγρά, εκτός από τις περιπτώσεις που πνέει ο λεγόμενος «τεράλ», ένας ξηρός άνεμος από την ενδοχώρα. Η μέγιστη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στη Μάλαγα είναι 44,2°C, στις 18 Ιουλίου 1978 και στις 19 Ιουλίου 2023, ενώ η ελάχιστη είναι −3,8°C, στις 4 Φεβρουαρίου 1954.[11][12]
Οι βροχοπτώσεις σημειώνονται σε σύντομες περιόδους μέσα στο έτος. Η μέση υγρασία ανέρχεται στο 65%, ενώ καταγράφονται 42 ημέρες βροχής τον χρόνο, κυρίως κατά τους ψυχρότερους μήνες. Συγκεκριμένα, από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο σημειώνεται το 50% της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης, που ανέρχεται σε 506 mm. Η άνιση κατανομή των βροχοπτώσεων χαρακτηρίζεται από επεισόδια πολύ μεγάλης έντασης, με ακραία περίπτωση τα 313 mm βροχής που καταγράφηκαν στο μετεωρολογικό παρατηρητήριο του αεροδρομίου στις 27 Σεπτεμβρίου 1957, καθώς και με την πλημμύρα της 14ης Νοεμβρίου 1989.[13] Παράλληλα, η Μάλαγα έχει περίπου 2.905 ώρες ηλιοφάνειας τον χρόνο.[11] Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής, το 2007 ήταν η δεύτερη πιο ηλιόλουστη πόλη της Ισπανίας, με 3.059 ώρες ηλιοφάνειας.
| Κλιματικά δεδομένα Παρατηρητηρίου Αεροδρομίου της Μάλαγας (χρονική περίοδος: 1942-σήμερα) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Μήνας | Ιαν | Φεβ | Μάρ | Απρ | Μάι | Ιούν | Ιούλ | Αύγ | Σεπ | Οκτ | Νοε | Δεκ | Έτος |
| Υψηλότερη Μέγιστη °C (°F) | 26.8 | 30.0 | 31.4 | 34.3 | 35.6 | 41.0 | 44.2 | 44.0 | 40.0 | 36.3 | 30.4 | 29.9 | 44,2 |
| Μέση Μέγιστη °C (°F) | 17.2 | 17.9 | 19.7 | 21.8 | 24.7 | 28.5 | 31.0 | 31.5 | 28.4 | 24.3 | 20.2 | 17.8 | 23,58 |
| Μέση Μηνιαία °C (°F) | 12.5 | 13.2 | 14.9 | 16.8 | 19.8 | 23.6 | 26.1 | 26.7 | 23.8 | 19.9 | 15.8 | 13.4 | 18,88 |
| Μέση Ελάχιστη °C (°F) | 7.9 | 8.4 | 10.1 | 11.9 | 14.9 | 18.6 | 21.2 | 22.0 | 19.2 | 15.4 | 11.4 | 9.1 | 14,18 |
| Χαμηλότερη Ελάχιστη °C (°F) | −2.6 | −3.8 | −1.2 | 2.8 | 5.0 | 9.8 | 10.0 | 12.2 | 10.2 | 5.6 | 1.4 | −0.8 | −3,8 |
| Υετός mm (ίντσες) | 62,1 | 56,1 | 66 | 41,3 | 23,1 | 4,4 | 0,1 | 2,7 | 25,2 | 60,6 | 77,1 | 87,7 | 506,4 |
| % υγρασίας | 67 | 66 | 65 | 62 | 58 | 56 | 57 | 59 | 63 | 70 | 69 | 71 | 63,6 |
| Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων (≥ 1 mm) | 5.4 | 4.6 | 5.1 | 4.4 | 3.2 | 0.6 | 0.0 | 0.4 | 2.3 | 4.5 | 5.4 | 5.6 | 41,5 |
| Μέσες μηνιαίες ώρες ηλιοφάνειας | 183 | 189 | 223 | 249 | 301 | 336 | 353 | 322 | 261 | 220 | 177 | 161 | 2.975 |
| Ποσοστό πιθανής ηλιοφάνειας | 58.6 | 61.8 | 60.0 | 63.3 | 68.4 | 76.9 | 79.5 | 77.0 | 69.7 | 63.0 | 57.1 | 53.6 | 65,7 |
| Πηγή: Κρατική Μετεωρολογική Υπηρεσία[14][15][16][17][18][19] | |||||||||||||
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Αρχαία ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η ευρύτερη περιοχή της Μάλαγας κατοικήθηκε από πολύ νωρίς. Τα ντόλμεν που εντοπίζονται στη γειτονική κωμόπολη Αντεκέρα και οι ζωγραφιές στο σπήλαιο της Νέρχα χρονολογούνται στο 40.000 π.Χ.[20] Η πρώτη εγκατάσταση αποίκων έγινε τον 9ο αιώνα π.Χ. από τους Φοίνικες στο δέλτα του ποταμού Γκουαδαλόρθε που κατά τον 8ο αι. είχε μετακινηθεί στην περιοχή της σημερινής πόλης. Πιθανολογείται ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα στο δέλτα του ποταμού ανήκουν στην ελληνική αποικία Μαινάκη στην οποία αναφέρεται ο Στράβωνας.[2][21]
Η φοινικική περίοδος διήρκησε μέχρι το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα π.Χ., όταν και αρχίζει η καρχηδονιακή διείσδυση που θα διακοπεί μετά την ήττα της Καρχηδόνας στον Β' Καρχηδονιακό Πόλεμο.
Η Ρωμαίοι εγκατέστησαν αποίκους και εισήγαγαν τη χρήση των λατινικών. Η Μάλακα (λατινικά: Malaka) εντάχθηκε επί Δημοκρατίας στην επαρχία της Εντεύθεν Ισπανίας και μετά τη διοικητική ανασυγκρότηση επί Αυτοκρατορίας στην αντίστοιχη επαρχία της Βαιτικής. Η δυναστεία των Φλάβιων βελτίωσε τις υποδομές της πόλης ενώ ο Αύγουστος έκτισε το θέατρό της που σώζεται μέχρι σήμερα. Σημαντικό έγγραφο της εποχής του Βεσπασιανού είναι ο Lex Flavia Malacitana, ρωμαϊκός νόμος βάσει του οποίου η πόλη γινόταν ισοπολιτίδα πόλη (municipium) της Αυτοκρατορίας, που εφαρμόστηκε επί Τίτου. Κύρια οικονομική δραστηριότητα της πόλης ήταν το εμπόριο των τοπικών αγροτικών και θαλασσινών προϊόντων όπως τον γάρο που ήταν διάσημο στη Ρώμη.
Μεσαίωνας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι επιδρομές των βαρβαρικών λαών στα πρώην εδάφη της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επηρέασε πολύ την Ιβηρική χερσόνησο. Από τη Μάλακα πέρασαν τόσο οι Βάνδαλοι όσο και οι Βισηγότθοι, οι οποίοι την ενέταξαν στο Βασίλειο του Τολέδο. Από το 550 μέχρι το 613 η πόλη αποτέλεσε ένα από τα δύο σημαντικότερα αστικά κέντρα της βυζαντινής επαρχίας της Σπανίας[3]. Η ανακατάληψη από τους Βισηγότθους σήμανε μεγάλες καταστροφές και η πόλη μπήκε σε μια περίοδο παρακμής[22] που διήρκεσε μέχρι την κατάκτησή της από τους Άραβες το 711 υπό τον Ταρίκ. Οι μουσουλμάνοι συνέχισαν να τη φωνάζουν Μάλακα.
Η παύση των τοπικών εξεγέρσεων εναντίον των νέων κυρίαρχων και η ουσιαστική ένταξη της πόλης στην αραβική Ισπανία συνέβη μετά τα μέσα του 10ου αιώνα, υπό τον χαλίφη Αμπντ αλ-Ραχμάν Γ΄. Η ειρηνοποίηση του χαλιφάτου της Αλ-Άνταλους και οι βελτιώσεις στην αγροτική διαχείριση των εδαφών έφεραν την άνθηση των πόλεων. Ο πληθυσμός της Μάλακα έφτασε τις 20.000, το κέντρο της περικλείστηκε με τείχη, οι εμπορικές της σχέσεις εξαπλώθηκαν σε όλη τη δυτική Μεσόγειο (φιλοξενούσε μια παροικία Γενοβέζων) και τα γράμματα άνθισαν. Ο Εβραίος ποιητής Σολομόν Ιμπν Γκαβιρόλ ήταν ίσως το πιο λαμπρό τέκνο της πόλης, την οποία χαρακτηρίζει «πόλη του παραδείσου».
Μετά την κατάρευση της κεντρικής εξουσίας του Χαλιφάτου της Κόρδοβας και τη διάσπαση της Αλ-Άνταλους στα βασίλεια τάιφα, η Μάλακα έγινε πρωτεύουσα του ομώνυμου βασιλείου. Τα δύο της κάστρα, η Αλκαθάβα και το Κάστρο του Χιβραλφάρο είναι έργα που τελειοποιήθηκαν εκείνη την εποχή. Από το 1238 και μέχρι τη χριστιανική κατάκτηση, η Μάλακα εντάχθηκε στο μουσουλμανικό βασίλειο της Γρανάδας, όντας το κύριο λιμάνι του.
Η κατάκτησή της τον Αύγουστο του 1487 από τα στρατεύματα των βασιλιάδων της Καστίλης και της Αραγώνας, Ισαβέλα και Φερδινάνδο έδωσε το τελειωτικό κτύπημα στο αποδυναμωμένο μουσουλμανικό βασίλειο της Γρανάδας που θα επιζούσε για 5 ακόμη χρόνια. Η πολιορκία της πόλης υπήρξε ένα από τα σκληρότερα επεισόδια της κατάκτησης του βασιλείου της Γρανάδας. Διήρκεσε έξι μήνες και με το τέλος της όλοι οι κάτοικοί της έγιναν σκλάβοι ή θανατώθηκαν, πέραν μερικών οικογενειών που τους επετράπη να παραμείνουν. Εκεί εγκαταστάθηκαν περίπου χίλιοι χριστιανοί από το βασίλειο της Καστίλης.
Μοντέρνα εποχή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι νέοι κατακτητές κατασκεύασαν πλήθος εκκλησιών και αναδιοργάνωσαν το πολεοδομικό σχέδιο της πόλης. Ωστόσο η νέα εποχή ανέτειλε με μεγάλες αναταραχές για την ευρύτερη περιοχή του πρώην βασιλείου της Γρανάδας, κυρίως λόγω των εξεγέρσεων των μουσουλμάνων στα βουνά Αλπουχάρας. Ο ανεξέλεγκτος ποταμός Γκουαδαλμεδίνα προκαλούσε συχνά πυκνά πλημμύρες και καταστροφές, όντας μια συνεχής πηγή ασθενειών.
Επί Φίλιππου Β' βελτιώθηκε το λιμάνι με κέντρο το οποίο ανασυστήθηκαν οι εξαγωγές προς την Ευρώπη. Με τη δυναστική αλλαγή και τον πρώτο Βορβώνο βασιλιά, η Μάλαγα μετατράπηκε σε ισχυρό ναυτικό κέντρο. Η κατάκτηση του Γιβραλτάρ από τους Βρετανούς το 1704 κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ισπανικής Διαδοχής λίγο πριν από τη ναυμαχία της Μάλαγας και η ανάγκη τροφοδοσίας των ισπανικών πόλεων στα παράλια της βόρειας Αφρικής χάρισε στην πόλη αμυντικές κατασκευές. Προς το τέλος του αιώνα λύθηκαν τα προβλήματα υδροδότησης και το λιμάνι επεκτάθηκε εκ νέου.
Σύγχρονη εποχή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η εισβολή του Ναπολέοντα στην Ιβηρική έφερε τη Μάλαγα κάτω από γαλλική κυριαρχία για δύο χρόνια. Με την ανασύσταση της μοναρχίας, η πόλη πρωταγωνίστησε στη φιλελεύθερη εξέγερση του στρατηγού Τορίχος, που μετά τη σύλληψή του εκτελέστηκε στην παραλία της πόλης. Ο 19ος αιώνας γενικότερα αποτέλεσε την εποχή της μέγιστης βιομηχανικής ανάπτυξης της πόλης, μοναδικής στην Ισπανία και συγκρινόμενη μόνο με αυτή της Βαρκελώνης. Η οικονομική ακμή διατηρήθηκε μέχρι τη δεκαετία του 1880, εποχή όπου οι υψηλές τιμές του κάρβουνου και η επιδημία φυλλόξηρας χτύπησαν θανάσιμα τις εμπορικές δραστηριότητες της περιοχής.
Ο 20ός αιώνας είδε την πόλη να αντιμετωπίζει κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα. Παρά ταύτα η πόλη εγκαινίασε προαστικό σιδηρόδρομό της το 1905 και το αεροδρόμιό της το 1919. Με τον ερχομό της Δεύτερης Δημοκρατίας το πλήθος επιτέθηκε στις εκκλησίες κι έκαψε πολλά σημαντικά έργα αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Το 1933 εκλέχτηκε από τη Μάλαγα ο πρώτος κομμουνιστής βουλευτής στην ιστορία της Ισπανίας.
Στον Ισπανικό εμφύλιο πόλεμο (1936-1939) η Μάλαγα βρέθηκε στη ζώνη επιρροής των δημοκρατικών. Ωστόσο γρήγορα καταλήφθηκε από τον στρατηγό Κέιπο ντε Γιάνο των δυνάμεων των εθνικιστών τον Φεβρουάριο του 1937, όταν και πραγματοποιήθηκε η σφαγή χιλιάδων αμάχων και δημοκρατικών στρατιωτών που υποχωρούσαν προς την Αλμερία από τον εθνικιστικό στρατό και ιταλικά πολεμικά πλοία. Πριν το τέλος του Εμφυλίου, οι εθνικιστές είχαν εκτελέσει γύρω στις 20.000 ανθρώπους από την ευρύτερη περιοχή.
Η δικτατορία επέφερε άνθηση στον τουρισμό. Η παραλιακή ζώνη της επαρχίας της Μάλαγας αναδείχθηκε σε κύριο τουριστικό προορισμό και μετονομάστηκε σε Κόστα ντελ Σολ (Costa del Sol, 'Ακτή του Ήλιου'). Το 1972 ιδρύθηκε το πανεπιστήμιο της πόλης.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ http://www.boe.es/boe/dias/2013/12/28/pdfs/BOE-A-2013-13732.pdf
- 1 2 Xavier Aquilué, «Οι ελληνικές αποικίες στην Ιβηρική», στο Ιberia Graeca, Η ελληνική αρχαιολογική κληρονομιά στην Ιβηρική χερσόνησο. σελ. 46 http://iberiagraeca.net/cat/index.php?pag=publicac.php Αρχειοθετήθηκε 2016-03-05 στο Wayback Machine.
- 1 2 James Wood, «Defending Byzantine Spain: frontiers
and diplomacy» στο Early Medieval Europe 2010,18. σελ. 303 - ↑ (PDF) http://www.igme.es/internet/cartografia/cartografia/magna50/img/Estado_Magna.pdf. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/consolidado/publicacionesdigitales/MAPAS/PARQUE_NATURAL_MONTES_DE_MALAGA.JPG. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο
<ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομαaltitud. - ↑ http://www.ign.es/ign/es/IGN/ane_tablaDatos.jsp. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ http://www.ayto-malaga.es/urbanismo_nuevo/temp2/DOC_458.out. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ http://www.mma.es/portal/secciones/acm/aguas_marinas_litoral/guia_playas/malaga/malaga.htm. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ (PDF) http://www.juntadeandalucia.es/medioambiente/web/Bloques_Tematicos/Estrategias_Ambientales/Planes/Planes_tematicos/plan_director_riberas/riberas06_3.pdf. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - 1 2 http://www.aemet.es/es/portada. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ http://www.webmalaga.com/general/clima/ficha.asp?cod=29067&mun=29067. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ https://www.infobae.com/noticias/2024/11/14/que-se-celebra-hoy-todas-las-efemerides-de-este-14-de-noviembre. Missing or empty
|title=(βοήθεια) - ↑ «Valores extremos. Málaga Aeropuerto». Aemet.es. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2014.
- ↑ «AEMET OpenData» (στα Ισπανικά). Κρατική Μετεωρολογική Υπηρεσία. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2024.
- ↑ «Highest and lowest means. Málaga Aeropuerto». Aemet.es. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2018.
- ↑ «Extremes». opendata.aemet.es (στα Ισπανικά). AEMET OpenData. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2024.
- ↑ «Normal». opendata.aemet.es (στα Ισπανικά). AEMET OpenData. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2024.
- ↑ «Valores climatológicos normales». aemet.es (στα Ισπανικά). AEMET. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2025.
- ↑ http://www.abc.es/20120207/cultura-arte/abci-primera-obra-arte-humanidad-201202071253.html
- ↑ «ἣν ὑστάτην τῶν Φωκαϊκῶν πόλεων πρὸς δύσει κειμένην παρειλήφαμεν͵ οὐκ ἔστι δέ· ἀλλ᾽ ἐκείνη μὲν ἀπωτέρω τῆς Κάλπης ἐστί͵ κατεσκαμμένη͵ τὰ δ᾽ ἴχνη σώζουσα Ἑλληνικῆς πόλεως͵ ἡ δὲ Μάλακα πλησίον μᾶλλον͵ Φοινικικὴ τῶι σχήματι. ἐφεξῆς δ᾽ ἐστὶν ἡ τῶν Ἐξιτανῶν πόλις͵ ἐξ ἧς καὶ τὰ ταρίχη ἐπωνύμως λέγεται.» Γεωγραφικά βιβλ. Γ', 4,2
- ↑ Vizcaíno Sánchez, Jaime (2009), La presencia bizantina en Hispania, siglos VI-VII: la documentación arqueológica. ed. Universidad de Murcia σελ. 167
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- Suárez Fernández, L. y Andrés-Gallego, J.,Historia general de España y América: (1868-1931), (tomo XVI-2). Ediciones Rialp 1992, ISBN 84-321-2114-2.
