Edukira joan

Altkirch

Altkirch
Frantziako udalerria
Image
Image Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
EskualdeaImage Ekialde Handia
DepartamenduaImage Rhin Garaia
AlkateaJean-Luc Reitzer
Izen ofizialaAltkirch
Posta kodea68130
Geografia
Koordenatuak47°37′23″N 7°14′22″E / 47.6231°N 7.2394°E / 47.6231; 7.2394
Mapa
Image
Azalera9,54 km²
Altitudea310 m, 274 m, 392 m eta 328 m
MugakideakAspach, Carspach, Hirtzbach, Hirsingue, Wittersdorf eta Walheim
Demografia
Biztanleria5.687 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.945 (%52,8) (%47,2) 2.631 alt_right
Dentsitatea596 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakSan Daniele del Friuli
altkirch-alsace.fr eta mairie-altkirch.fr

Altkirch Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 5.687 biztanle zituen 9,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aspach, Carspach, Hirtzbach, Hirsingue, Wittersdorf eta Walheim.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AltkirchAltkirch
Població amb 1816 habitants (2000)Carspach (2,1 km)
Població amb 808 habitants (2000)Wittersdorf (2,6 km)
Població amb 886 habitants (2000)Walheim (2,8 km)
Població amb 1259 habitants (2000)Hirtzbach (3,0 km)
Població amb 241 habitants (2000)Emlingen (3,9 km)
Població amb 622 habitants (2000)Heidwiller (4,0 km)
Població amb 2132 habitants (2000)Hirsingue (4,3 km)
Població amb 668 habitants (2000)Tagolsheim (4,6 km)
Població amb 325 habitants (2000)Tagsdorf (4,8 km)
Població amb 266 habitants (2000)Schwoben (5,1 km)
Població amb 706 habitants (2000)Luemschwiller (5,2 km)
Població amb 476 habitants (2000)Bettendorf (5,2 km)
Població amb 2282 habitants (2000)Illfurth (5,8 km)
Població amb 851 habitants (2000)Ballersdorf (5,8 km)
Població amb 462 habitants (2000)Saint-Bernard (5,8 km)
Població amb 652 habitants (2000)Heimersdorf (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Vosgeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio oso handiak (1500-2000 mm/urte) urte osoan; negu gogorra (1 °C baino gutxiago))[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10 °C-koa da, 17,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 930 mm-koa da, urtarrilean 9,6 euri-egun eta uztailean 9,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Carspach udalerrian dago, 2,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 827,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39 °C-koa da, 2026ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,7 °C-koa da, 2012ko otsailaren 5an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,6 °C) eta hotzena urtarrila (1,6 °C). Urteko prezipitazioa 936 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (98 mm) eta lehorrena apirila (65 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,2 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2022 izan zen (12,0 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[6]

  Image   Datu klimatikoak (Altkirch)   Image  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.6 2.5 6.1 10.0 14.1 17.9 19.6 19.0 14.5 10.1 5.4 2.4 10.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 75 67 66 65 91 80 73 82 73 86 80 98 936
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,4+0,8+1,2+1,3+1,2+1,6+1,1+1,2−0,2+0,3+1,0+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1000200030004000500060001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.631 gizon, 2.945 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.68
0.19
 
90-94
 
2.07
2.70
 
85-89
 
2.92
3.80
 
80-84
 
4.52
2.32
 
75-79
 
4.35
2.70
 
70-74
 
2.41
6.20
 
65-69
 
6.21
5.63
 
60-64
 
7.10
6.54
 
55-59
 
5.70
8.13
 
50-54
 
7.54
7.87
 
45-49
 
7.47
6.12
 
40-44
 
4.41
7.15
 
35-39
 
6.72
7.53
 
30-34
 
5.94
6.58
 
25-29
 
5.20
6.58
 
20-24
 
4.21
6.27
 
15-19
 
5.64
6.50
 
10-14
 
4.82
4.10
 
5-9
 
6.38
3.12
 
0-4
 
5.70
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Altkirch udalerrian 5.512 biztanle zeuden eta 2.711 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,03 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 41,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

5.512biztanle
2.711elkarbizitza-unitate
2,03lagun elkarbizitza-unitateko
1.571familia
Udalerria
% 22
% 25
% 11
% 41
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.571 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (680). Guraso bakarreko 292 familietatik 253etan ama zen guraso bakarra. 804 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 341k seme-alaba bakarra zuten etxean, 317k bi, eta 109k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 600 bikoteetatik 58tan (% 9,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

680
600
292
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean804
Seme-alaba bat341
Bi seme-alaba317
Hiru seme-alaba79
Lau edo gehiago30

15 urte edo gehiago zituzten 4.832 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 63,9). 80 urte edo gehiagoko 348 biztanleetatik 261 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 87 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 24
40-54% 22
55-64% 28
65-79% 28
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 17
25-39% 56
40-54% 60
55-64% 60
65-79% 64
80 +% 42

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,6 izatezko bikotean eta % 6,1 PACS bidez lotuta). % 30,3 ezkongabeak ziren, % 6,3 alargunak eta % 10,3 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 37,4
Ezkongabea% 30,3
Dibortziatuta% 10,3
Izatezko bikotean% 9,6
Alarguna% 6,3
PACS bidez lotuta% 6,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 24,4), enplegatuak (% 20,4), eskulangileak (% 19,0), erdi-mailako lanbideak (% 17,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 24,4) Rhin Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 30,5) azpitik dago. 14 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,5).[10]

Udalerria
% 10
% 17
% 20
% 19
% 24
Rhin Garaia
% 10
% 16
% 15
% 18
% 30
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.080 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.720 egoitza nagusi ziren, 72 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 287 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (1.912), etxeak baino gehiago (1.154). Egoitza nagusietatik 1.305 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.323 alokairuan zeuden, 418 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 93 doan lagata.[11]

3.080etxebizitza
2.720egoitza nagusi
1.154etxe
1.912apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.720
287
Egoitza nagusia (2.720)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (72)Hutsik (287)

Etxe mota

1.154
1.912
Etxea (1.154)Apartamentua (1.912)

Jabetza egoera

1.305
1.323
418
Jabeak (1.305)Alokairuan (1.323)HLM (418)Doan lagata (93)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (658).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik222
1919-1945296
1946-1970658
1971-1990605
1991-2005485
2006-2020402

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (957). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (1.611 etxebizitzatan). 1.733 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.414 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 974tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela96
2 gela384
3 gela728
4 gela556
5 gela edo gehiago957

Berogailu mota

1.611
264
628
Gas sarea (1.611)Fuel-olioa (264)Elektrizitatea (628)Gas botila (14)Bestelakoak (203)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.733aparkalekua
1.414ibilgailu 1
974ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.681 biztanleetatik 2.866 aktibo ziren (% 77,9), horietako 2.527 lanean (% 68,6) eta 338 langabezian (aktiboen % 11,8).

3.68115-64 urteko biztanle
% 77,9aktibo
% 68,6lanean
% 11,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,4
25-54 urte% 89,9
55-64 urte% 66,9
Gizonak% 81,4
Emakumeak% 74,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,7
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 15,2
Batxilergoa% 11,1
Goi-mailako +2% 7,0
Goi-mailako +3/4% 6,5
Goi-mailako +5% 7,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

815 ez-aktibotik 282 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 34,6), 152 erretiraturik zeuden (% 18,7) eta 380 bestelako ez-aktibo ziren (% 46,6).

Ez-aktiboak

% 35
% 19
% 47
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 28
% 29
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 4.015 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.527 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

4.015enplegu udalerrian
% 90,1soldatapeko
% 9,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.690 eurokoa zen, eta biztanleen % 16 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

26.690 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 27.620 €
% 16,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 14,1

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 470 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 10 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 25 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 120 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 36 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 30 finantziazio enpresak ziren, 22 higiezinen enpresak ziren, 65 zerbitzu enpresak ziren, 78 administrazio publikoko enpresak ziren eta 35 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 102 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 5 autoeskolak, 6 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 aldi baterako lan enpresak, 27 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 8 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 66 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 1 supermerkatua zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 10 okindegiak, 5 harategiak, 2 liburu dendak, 20 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 4 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 3 kirol-dendak, 4 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 5 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Altkirch udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Altkirch udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat eta hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 820 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.594.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2004ko irailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Carspach », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]