Edukira joan

Manosque

Wikipedia, Entziklopedia askea
Manosque
Frantziako udalerria
Image
Image Irudi gehiago
Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
EskualdeaImage Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaProventza Garaiko Alpeak
BarrutiForcalquiereko barrutia
Izen ofizialaManosque
Posta kodea04100
Geografia
Koordenatuak43°50′00″N 5°46′59″E / 43.8333°N 5.7831°E / 43.8333; 5.7831
Mapa
Image
Azalera56,73 km²
Altitudea330 m, 279 m, 730 m eta 405 m
MugakideakDauphin, Gréoux-les-Bains, Montfuron, Pierrevert, Saint-Martin-les-Eaux, Sainte-Tulle, Valensole, Villemus eta Volx
Demografia
Biztanleria22.718 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 12.052 (%52,9) (%47,1) 10.746 alt_right
Dentsitatea400 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakLeinfelden-Echterdingen eta Voghera
ville-manosque.fr

Manosque (frantsesez eta ofizialki: Manosque) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 22.718 biztanle zituen 56,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Dauphin, Gréoux-les-Bains, Montfuron, Pierrevert, Saint-Martin-les-Eaux, Sainte-Tulle, Valensole, Villemus eta Volx.

Mapa
Manosque eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ManosqueManosque
Població amb 3577 habitants (2000)Pierrevert (3,5 km)
Població amb 3247 habitants (2000)Sainte-Tulle (5,0 km)
Població amb 2885 habitants (2000)Volx (6,9 km)
Població amb 199 habitants (2000)Montfuron (7,5 km)
Població amb 152 habitants (2000)Villemus (7,8 km)
Població amb 784 habitants (2000)Dauphin (7,9 km)
Població amb 939 habitants (2000)Corbières (8,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klimaren eta klima mediterraneoren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 4,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 752 mm-koa da, urtarrilean 5,9 euri-egun eta uztailean 3,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Dauphin_(Proventza_Garaiko_Alpeak) udalerrian dago, 8,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 693,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (22,9 °C) eta hotzena urtarrila (3,9 °C). Urteko prezipitazioa 853 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (127 mm) eta lehorrena uztaila (33 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,18 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,9 °C) eta hotzena 1984 (11,1 °C).[6]

  Image   Datu klimatikoak (Manosque)   Image  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.9 4.8 8.4 11.5 15.9 20.2 22.9 22.2 17.3 13.0 7.7 4.3 12.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 71 49 55 79 69 51 33 43 87 109 127 81 853
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,1+0,8+0,6+1,0+1,4+0,9+1,1−0,2+0,4+0,5+0,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea30006000900012.00015.00018.00021.00024.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 10.746 gizon, 12.052 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.36
 
95+
 
0.88
0.78
 
90-94
 
1.91
2.48
 
85-89
 
3.26
3.75
 
80-84
 
4.65
4.34
 
75-79
 
5.85
5.08
 
70-74
 
5.92
5.45
 
65-69
 
5.77
4.47
 
60-64
 
4.97
6.53
 
55-59
 
6.08
7.04
 
50-54
 
6.29
7.50
 
45-49
 
6.70
6.64
 
40-44
 
5.75
5.94
 
35-39
 
5.38
6.41
 
30-34
 
5.73
4.74
 
25-29
 
4.41
4.44
 
20-24
 
4.16
5.77
 
15-19
 
5.33
6.90
 
10-14
 
5.90
6.21
 
5-9
 
5.95
5.18
 
0-4
 
5.09
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Manosque udalerrian 22.306 biztanle zeuden eta 11.127 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,00 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

22.306biztanle
11.127elkarbizitza-unitate
2,00lagun elkarbizitza-unitateko
6.053familia
Udalerria
% 20
% 23
% 11
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 6.053 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.614). Guraso bakarreko 1.219 familietatik 1.031etan ama zen guraso bakarra. 3.027 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.346k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.126k bi, eta 554k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 2.221 bikoteetatik 265tan (% 11,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

2.614
2.221
1.219
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean3.027
Seme-alaba bat1.346
Bi seme-alaba1.126
Hiru seme-alaba413
Lau edo gehiago141

15 urte edo gehiago zituzten 18.902 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 65,1). 80 urte edo gehiagoko 2.078 biztanleetatik 1.868 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 210 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 18
40-54% 21
55-64% 31
65-79% 37
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 65
40-54% 65
55-64% 62
65-79% 57
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,6 izatezko bikotean eta % 4,1 PACS bidez lotuta). % 25,4 ezkongabeak ziren, % 9,0 alargunak eta % 10,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 40,9
Ezkongabea% 25,4
Izatezko bikotean% 10,6
Dibortziatuta% 10,0
Alarguna% 9,0
PACS bidez lotuta% 4,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,5), enplegatuak (% 17,1), goi-mailako langileak (% 13,2), erdi-mailako lanbideak (% 13,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,5) Proventza Garaiko Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 39 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[10]

Udalerria
% 13
% 13
% 17
% 12
% 35
Proventza Garaiko Alpeak
% 8
% 14
% 15
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 13.381 etxebizitza zeuden. Horietatik 11.134 egoitza nagusi ziren, 612 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.635 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (7.990), etxeak baino gehiago (5.335). Egoitza nagusietatik 5.299 beren jabearen bizilekuak ziren, 5.623 alokairuan zeuden, 1.458 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 212 doan lagata.[11]

13.381etxebizitza
11.134egoitza nagusi
5.335etxe
7.990apartamentu

Etxebizitza multzoa

11.134
1.635
Egoitza nagusia (11.134)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (612)Hutsik (1.635)

Etxe mota

5.335
7.990
Etxea (5.335)Apartamentua (7.990)

Jabetza egoera

5.299
5.623
1.458
Jabeak (5.299)Alokairuan (5.623)HLM (1.458)Doan lagata (212)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (3.103).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik543
1919-1945538
1946-19702.914
1971-19903.103
1991-20051.606
2006-20202.305

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (3.478). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (6.259 etxebizitzatan). 7.849 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 6.034 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 3.262tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela338
2 gela1.537
3 gela3.478
4 gela3.205
5 gela edo gehiago2.575

Berogailu mota

2.131
1.245
6.259
1.328
Gas sarea (2.131)Fuel-olioa (1.245)Elektrizitatea (6.259)Gas botila (172)Bestelakoak (1.328)

Aparkalekua eta ibilgailuak

7.849aparkalekua
6.034ibilgailu 1
3.262ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 13.234 biztanleetatik 9.664 aktibo ziren (% 73,0), horietako 8.463 lanean (% 63,9) eta 1.202 langabezian (aktiboen % 12,4).

13.23415-64 urteko biztanle
% 73,0aktibo
% 63,9lanean
% 12,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 44,6
25-54 urte% 84,5
55-64 urte% 62,7
Gizonak% 78,6
Emakumeak% 67,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,3
BEPC, brebeta% 17,4
CAP-BEP% 15,5
Batxilergoa% 10,7
Goi-mailako +2% 7,7
Goi-mailako +3/4% 10,6
Goi-mailako +5% 6,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

3.570 ez-aktibotik 1.158 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,4), 662 erretiraturik zeuden (% 18,5) eta 1.750 bestelako ez-aktibo ziren (% 49,0).

Ez-aktiboak

% 32
% 19
% 49
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 23
% 24
% 29
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 13.704 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 8.463 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

13.704enplegu udalerrian
% 86,8soldatapeko
% 13,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.430 eurokoa zen, eta biztanleen % 24 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.430 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.240 €
% 24,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 18,6

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 2.036 komertzioetatik, 19 erauzte enpresak ziren, 27 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 62 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 179 eraikuntza enpresak ziren, 517 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 31 garraio enpresak ziren, 114 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 52 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 111 finantziazio enpresak ziren, 119 higiezinen enpresak ziren, 359 zerbitzu enpresak ziren, 311 administrazio publikoko enpresak ziren eta 129 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 491 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 21 banku bulegoak, 7 funerariak, 35 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 ibilgailuen alokairu bulegoak, 8 autoeskolak, 49 igeltseroak, 25 margolariak, 23 zurginak, 20 iturginak, 18 argiketariak, 11 eraikuntza enpresak, 46 ile apaindegiak, 8 albaitariak, 76 aldi baterako lan enpresak, 72 jatetxeak, 37 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 15 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 224 establezimendu komertzialetatik, 3 hipermerkatuak, 3 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 10 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 20 okindegiak, 8 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 10 liburu dendak, 67 arropa dendak, 14 etxerako tresna dendak, 17 zapata-dendak, 13 elektrotresna dendak, 11 altzari dendak, 8 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 12 drogeria, 8 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 10 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Manosque udalerrian 188 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.170 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 3 osasun-zentro, 9 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 7 haur-eskola eta 9 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Manosque udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 3 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.354 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.654 eta lizeo teknologikoetan 758.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Dauphin », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Manosque&oldid=11314880"(e)tik eskuratuta