Mialla
| Mialla | |
|---|---|
 | |
| Ezaugarriak | |
| Herrialdea | Frantziako Erresuma, Leongo Erresuma, Gaztelako Erresuma, Nafarroako Erresuma, Aragoiko Erresuma, Aragoiko konderria, Ribagortzako konderria, Aragoiko koroa eta Portugalgo Erresuma |
Nafarroako Erresuman, mialla edo mealla (latinez: medialĭa, aes mediālis-etik ekarria, gaztelaniaz: miaja edo meaja, portugesez: mealha, frantsesez: maille, katalanez: malla), obolo ere deitua, Erdi Aroko txanpona izan zen, zilar-kobrezko diru erdi balio zuena.[1]
Mateu y Llopis valentziar numismatikariak esaten zuen bezala:[2]
| « | Diru-sistema, XI. mendeko Europa osoan bezala eta karolingiar sistemaren oroigarri gisa, sueldoetan eta liberan oinarrituta zegoen. Sueldoaren oinarria dirua zen, diru efektiboa, zilar-kobrezkoa, zatitzaile batekin, erdia, obolo edo mialla izenekoa; hamabi diruren baturak sueldoa osatzen zuen, kontu-unitatea, jakatar sueldo izenekoa; 20 jakatar sueldoen batura libera zen, kontu-unitatea ere, handiena. | » |
—Felipe Mateu y Llopis, La moneda española, 1946 | ||
XIV. mendearen hasieran, Aragoiko Errege Etxeko diruzaintza-liburuetan aipatu ohi da diru hori. Aragoiko Erresuman beti diru erdi bat balio izan zuen, Foruetan irakur daitekeen bezala:
| « | [...] dando por mialla lo que se da respectivament por diners chaqueses | » |
Aldi berean, teorian, ontza baten 1/48 bat edo marko baten 1/16 bat zen. Bere balio eskasaren ondorioz, gaztelaniazko miaja hitza "zipitz" edo "balio gutxiko gauza"ren sinonimo da. Dirudienez, hasieran zilarraren heren bat eta gainerako metala eskuratzen zituzten, eta gero lehen metalaren kantitatea murriztu egiten zen. Kontserbatzen ez diren arren, litekeena da Antso III.a Gartzeitzren eta Ramiro I.a Aragoikoaren mialla-txanponak egotea. Bai, ordea, Antso V.a Ramiritzek eta bere semeek Jakan eta Petri I.a Santxitzek Monzónen jaulkitakoak.
Nafarroako Erresuman mazmodina-mialla bat sei sos ziren santxete dirutan, eta Gaztelako Erresuman diru baten seiren bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Lagüéns Gracia 1992, 77-78 or. .
- ↑ Mateu y Llopis 1946, 161 or. .
Bibliografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Heiss, Aloiss. (1865). Descripción general de las monedas Hispano-cristianas desde la invasión de los árabes. I N. R. Milagro.
- Lagüéns Gracia, Vicente. (1992). «Precisiones sobre el significado de algunas voces registradas en documentos altoaragoneses medievales» Archivo de filología aragonesa (48): 47–100. ISSN 2603-7688..
- Mateu y Llopis, Felipe. (1946). La moneda española (breve historia monetaria de España). Bartzelona: Alberto Martín.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Datuak: Q3278210
Multimedia: Category:Mealla / Q3278210
