Edukira joan

Monterey

Wikipedia, Entziklopedia askea
Monterey
Monterey
city of California (en) Itzuli
Image
Image Irudi gehiago
Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Ameriketako Estatu Batuak
EstatuaImage Kalifornia
Kaliforniako konderriMonterey konderria
Izen ofizialaMonterey
Jatorrizko izenaMonterey
Posta kodea93940, 93942, 93943 eta 93944
FIPS kodea06-48872
Geografia
Koordenatuak36°36′N 121°54′W / 36.6°N 121.9°W / 36.6; -121.9
Mapa
Image
Azalera31,735726 km²
Altitudea8 m
MugakideakSand City eta Los Angeles
Demografia
Biztanleria30.218 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea952 bizt/km²
Etxebizitzak12.373
Informazio gehigarria
Sorrera1770
Telefono aurrizkia831
Hiri senidetuakPalermo, Dubrovnik, Tainan eta Kuşadası
monterey.gov

Monterey (ingelesez: City of Monterey) Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldeko hiria da. Kalifornia estatuan dago, Montereyko badiaren hegoaldeko penintsula batean, San Frantziskotik 135 kilometro inguru hegoaldera.[1] 2010ean 27.810 biztanle zituen.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 30.218 biztanle zeuden. Batez besteko adina 36,7 urtekoa zen (Image Kaliforniako mapa), 34,5 urtekoa gizonezkoen artean eta 39,5 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 12,8 18 urtetik beherakoak ziren eta % 19,9 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 103,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 103,6 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0500010.00015.00020.00025.00030.00035.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 15.345 gizon, 14.873 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.50
 
85+
 
3.92
1.90
 
80-84
 
2.58
2.97
 
75-79
 
3.81
4.91
 
70-74
 
5.67
5.33
 
65-69
 
6.35
5.64
 
60-64
 
6.61
5.37
 
55-59
 
6.14
4.37
 
50-54
 
4.95
4.50
 
45-49
 
4.29
5.09
 
40-44
 
5.07
6.46
 
35-39
 
6.91
9.01
 
30-34
 
8.29
10.33
 
25-29
 
9.55
14.13
 
20-24
 
9.27
6.82
 
15-19
 
5.40
3.08
 
10-14
 
3.10
3.48
 
5-9
 
3.72
4.11
 
0-4
 
4.38
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 30.218 biztanle zeuden. Herritarren % 18,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 77,5 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 63,1[oh 2]; % 3,5 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,9; % 9,6 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,8; % 7,5 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 6,1; % 0,4 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3; % 0,8 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,7; eta % 0,6 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5.[oh 3][5]

Arraza/etniaImage Kaliforniako mapa
Etnizitatea
2000
89,1 %
10,9 %
2010
86,3 %
13,7 %
2020
81,4 %
18,6 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
80,8 %
7,4 %
2010
82,8 %
9,0 %
2020
77,5 %
9,6 %
7,5 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 45,6 estatu berean jaiotakoak, % 34,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 17,7 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 52,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 47,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 38,4, biztanleria osoaren % 6,8); ondoren Asian (% 31,3, % 5,5), Europan (% 21,0, % 3,7), Afrikan (% 3,8, % 0,7), Ipar Amerikan (% 3,1, % 0,6) eta Ozeanian (% 2,4, % 0,4).[oh 5][6]

Jaioterria eta jatorriaImage Kaliforniako mapa
Jaioterria
45,6 %
34,4 %
17,7 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
52,7 %
47,3 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
38,4 %
31,3 %
21,0 %
Latinoamerika Asia Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 13.787 etxebizitza zeuden, horietatik % 89,9 okupatuta eta % 10,1 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 35,1 jabeek okupatutakoak ziren eta % 64,9 errentan hartutakoak.[3] Udalerrian 12.399 etxegune zeuden guztira, horietatik % 50,7 familia-etxeguneak ziren eta % 49,3 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 75,3 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 24,7 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 77,3 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 22,7 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 4.364 pertsona (biztanleria osoaren % 14,4); horietatik 3.580 egoitza militarretan bizi ziren.[7]

13.787etxebizitza
12.399okupatuak
4.364talde-bizilekuetan

EtxebizitzakImage Kaliforniako mapa

4.354
8.045
1.388
Jabetzan (4.354) Alokairuan (8.045) Hutsik (1.388)

Etxegune motak

4.730
1.036
4.725
1.390
Ezkondutako bikotea (4.730) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (518) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (1.036) Bakarrik bizi (4.725) Beste norbaitekin (1.390)

Talde-bizilekuetako biztanleria

3.580
784
Egoitza militarrak (3.580) Beste (784)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 93,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 52,9k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 27,2k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 102.846 $ zen (Image Kaliforniako mapa), eta familiena, 135.511 $. Per capita errenta 62.773 $ zen. Biztanleriaren % 9,8 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[10] Etxeguneen artean, % 3,9k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 18,6k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[11]

102.846 $etxegunearen errenta mediana
135.511 $familiaren errenta mediana
62.773 $biztanleko errenta
% 9,8pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,4
% 6,7
% 14,3
% 8,9
% 8,2
% 15,2
% 18,6
< 10.000 $ — % 3,9 (484) 10.000-14.999 $ — % 1,0 (120) 15.000-19.999 $ — % 2,3 (289) 20.000-24.999 $ — % 1,9 (240) 25.000-29.999 $ — % 2,3 (293) 30.000-34.999 $ — % 2,6 (327) 35.000-39.999 $ — % 2,5 (308) 40.000-44.999 $ — % 3,0 (375) 45.000-49.999 $ — % 2,2 (272) 50.000-59.999 $ — % 6,4 (806) 60.000-74.999 $ — % 6,7 (845) 75.000-99.999 $ — % 14,3 (1.797) 100.000-124.999 $ — % 8,9 (1.119) 125.000-149.999 $ — % 8,2 (1.025) 150.000-199.999 $ — % 15,2 (1.904) ≥ 200.000 $ — % 18,6 (2.330)

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Montereyko badiaren inguruan Ohlone herria bizi zen. Badia ikusi zuen lehen europarra Juan Rodriguez Cabrillo espainiar esploratzailea izan zen, 1542an. 1602an, Sebastián Vizcaínok eman zion izena, Espainia Berriko erregeorde Monte Reyko kondearen omenez. 1770ean, Gaspar de Portolák gotorleku bat ezarri zuen bertan, eta Junípero Serrak San Carlos Borromeo misioa fundatu zuen. 1775ean, Kalifornia Garaiko hiriburu izendatu zuten. 1821etik aurrera Mexikoren mende egon zen, eta Kaliforniako hiriburua izaten jarraitu zuen.[1] 1848an, Guadalupe-Hidalgo hitzarmenaren ondorioz, Estatu Batuen esku gelditu zen.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Montereyk klima mediterraneoa du, uda freskoekin (Csb Köppen klima sailkapenaren arabera).

  Image   Datu klimatikoak (Monterrey)   Image  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 32 30 29 34 35 38 37 36 38 40 35 32 40
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 16 16 17 17 18 19 20 20 22 21 18 16 18
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 6 7 7 8 9 10 11 12 12 10 8 6 9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -6 -3 0 2 2 5 6 7 5 2 -1 -7 -7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 113 84 81 37 13 5 2 2 6 22 53 84 501
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 11 10 10 6 4 3 2 2 2 4 7 10 70
Iturria (1): WRCC (temperature 1981–2010, precipitation and extremes 1906–present)[12]
Iturria (2): Weather Channel[13]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Monterey Global.britannica.com
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ General Climate Summary Tables - Monterey, California. Western Regional Climate Center (kontsulta data: 2012-12-1).
  13. ↑ Average weather for Monterey, Weather Channel. Retrieved 2009-05-20

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Monterey&oldid=11789865"(e)tik eskuratuta