Edukira joan

Sens (Yonne)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Sens
Sens
Frantziako udalerria
Image
Image Irudi gehiago
Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
EskualdeaImage Borgoina-Franche-Comté
DepartamenduaImage Yonne
BarrutiSenseko barrutia
Izen ofizialaSens
Jatorrizko izenaSens
Posta kodea89100
Geografia
Koordenatuak48°11′50″N 3°17′00″E / 48.1972°N 3.2833°E / 48.1972; 3.2833
Mapa
Image
Azalera21,9 km²
Altitudea77 m, 62 m, 208 m eta 81 m
MugakideakSaint-Denis, Rosoy, Gron, Maillot, Malay-le-Grand, Paron, Saint-Clément, Saint-Martin-du-Tertre eta Saligny
Demografia
Biztanleria27.106 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 14.491 (%53,1) (%46,9) 12.774 alt_right
Dentsitatea1.238 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera2008ko otsailaren 12a
Hiri senidetuakLörrach, Senigallia, Chester, Fafe eta Vyshhorod (en) Itzuli
ville-sens.fr

Sens Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 27.106 biztanle zituen 21,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Denis, Rosoy, Gron, Maillot, Malay-le-Grand, Paron, Saint-Clément, Saint-Martin-du-Tertre eta Saligny.

Mapa
Sens eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
SensSens
Població amb 1090 habitants (2000)Maillot (3,0 km)
Població amb 679 habitants (2000)Saint-Denis (3,8 km)
Població amb 4489 habitants (2000)Paron (4,2 km)
Població amb 1216 habitants (2000)Gron (4,5 km)
Població amb 666 habitants (2000)Saligny (5,2 km)
Població amb 1071 habitants (2000)Rosoy (5,3 km)
Població amb 1179 habitants (2000)Nailly (5,6 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,9 °C-koa da, 15,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 676 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 7,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 644,7 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,4 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -22,6 °C-koa da, 1956ko otsailaren 14an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,0 °C) eta hotzena urtarrila (4,0 °C). Urteko prezipitazioa 702 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (70 mm) eta lehorrena martxoa (50 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,6 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2020 izan zen (13,0 °C) eta hotzena 1963 (9,3 °C).[4]

  Image   Datu klimatikoak (Sens)   Image  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.0 4.4 7.5 10.4 14.3 17.7 20.0 19.6 15.4 11.7 7.3 4.7 11.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 57 53 50 55 65 55 57 54 55 70 63 68 702
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,4+1,0+0,8+0,9+0,9+1,0+1,20,0+0,4+0,9+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea6000900012.00015.00018.00021.00024.00027.00030.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 12.774 gizon, 14.491 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.10
 
95+
 
0.86
0.96
 
90-94
 
1.73
1.96
 
85-89
 
2.78
2.40
 
80-84
 
3.37
3.41
 
75-79
 
4.23
5.92
 
70-74
 
6.22
4.69
 
65-69
 
6.00
5.63
 
60-64
 
5.55
5.65
 
55-59
 
5.51
5.34
 
50-54
 
5.52
6.12
 
45-49
 
5.92
6.36
 
40-44
 
6.14
5.79
 
35-39
 
5.88
5.53
 
30-34
 
5.42
5.57
 
25-29
 
5.98
5.62
 
20-24
 
4.70
7.73
 
15-19
 
5.92
7.76
 
10-14
 
6.80
7.22
 
5-9
 
5.93
6.25
 
0-4
 
5.53
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Sens udalerrian 26.203 biztanle zeuden eta 12.940 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,02 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 47,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

26.203biztanle
12.940elkarbizitza-unitate
2,02lagun elkarbizitza-unitateko
6.594familia
Udalerria
% 18
% 20
% 13
% 48
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 6.594 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.637). Guraso bakarreko 1.648 familietatik 1.392etan ama zen guraso bakarra. 3.067 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.334k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.225k bi, eta 968k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 2.309 bikoteetatik 343tan (% 14,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

2.637
2.309
1.648
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean3.067
Seme-alaba bat1.334
Bi seme-alaba1.225
Hiru seme-alaba622
Lau edo gehiago346

15 urte edo gehiago zituzten 21.961 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 14,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 57,0). 80 urte edo gehiagoko 2.075 biztanleetatik 1.734 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 341 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 15
25-39% 24
40-54% 24
55-64% 36
65-79% 36
80 +% 41
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 57
40-54% 54
55-64% 55
65-79% 57
80 +% 41

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,2 izatezko bikotean eta % 3,0 PACS bidez lotuta). % 32,9 ezkongabeak ziren, % 8,2 alargunak eta % 9,2 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 37,5
Ezkongabea% 32,9
Dibortziatuta% 9,2
Izatezko bikotean% 9,2
Alarguna% 8,2
PACS bidez lotuta% 3,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,9), eskulangileak (% 18,2), enplegatuak (% 15,8), erdi-mailako lanbideak (% 12,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,9) Yonne departamenduko batez bestekoaren (% 36,5) azpitik dago. 17 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,1).[8]

Udalerria
% 9
% 13
% 16
% 18
% 33
% 8
Yonne
% 13
% 15
% 17
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 14.889 etxebizitza zeuden. Horietatik 13.035 egoitza nagusi ziren, 391 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.463 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (9.626), etxeak baino gehiago (5.151). Egoitza nagusietatik 4.595 beren jabearen bizilekuak ziren, 8.205 alokairuan zeuden, 4.391 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 235 doan lagata.[9]

14.889etxebizitza
13.035egoitza nagusi
5.151etxe
9.626apartamentu

Etxebizitza multzoa

13.035
1.463
Egoitza nagusia (13.035)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (391)Hutsik (1.463)

Etxe mota

5.151
9.626
Etxea (5.151)Apartamentua (9.626)

Jabetza egoera

4.595
8.205
4.391
Jabeak (4.595)Alokairuan (8.205)HLM (4.391)Doan lagata (235)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (4.292).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.608
1919-19451.005
1946-19702.895
1971-19904.292
1991-20051.681
2006-20201.336

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (3.735). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (9.164 etxebizitzatan). 6.471 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 6.846 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.514tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela765
2 gela2.730
3 gela3.735
4 gela2.965
5 gela edo gehiago2.839

Berogailu mota

9.164
3.265
Gas sarea (9.164)Fuel-olioa (224)Elektrizitatea (3.265)Gas botila (38)Bestelakoak (343)

Aparkalekua eta ibilgailuak

6.471aparkalekua
6.846ibilgailu 1
2.514ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 15.699 biztanleetatik 11.223 aktibo ziren (% 71,5), horietako 8.972 lanean (% 57,2) eta 2.251 langabezian (aktiboen % 20,1).

15.69915-64 urteko biztanle
% 71,5aktibo
% 57,2lanean
% 20,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,1
25-54 urte% 83,7
55-64 urte% 55,6
Gizonak% 74,9
Emakumeak% 68,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 25,7
BEPC, brebeta% 32,7
CAP-BEP% 25,3
Batxilergoa% 20,2
Goi-mailako +2% 16,1
Goi-mailako +3/4% 9,8
Goi-mailako +5% 7,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 20,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

4.476 ez-aktibotik 1.287 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,8), 888 erretiraturik zeuden (% 19,8) eta 2.301 bestelako ez-aktibo ziren (% 51,4).

Ez-aktiboak

% 29
% 20
% 51
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 16
% 23
% 28
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 16.130 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 8.972 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

16.130enplegu udalerrian
% 89,7soldatapeko
% 10,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 20.780 eurokoa zen, eta biztanleen % 29 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

20.780 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.590 €
% 29,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 16,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 1.650 komertzioetatik, 15 erauzte enpresak ziren, 39 janari enpresak ziren, 10 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 67 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 117 eraikuntza enpresak ziren, 446 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 49 garraio enpresak ziren, 106 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 39 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 95 finantziazio enpresak ziren, 99 higiezinen enpresak ziren, 209 zerbitzu enpresak ziren, 249 administrazio publikoko enpresak ziren eta 108 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 357 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 18 banku bulegoak, 5 funerariak, 24 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 6 ibilgailuen alokairu bulegoak, 7 autoeskolak, 30 igeltseroak, 20 margolariak, 14 zurginak, 16 iturginak, 7 argiketariak, 11 eraikuntza enpresak, 31 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 15 aldi baterako lan enpresak, 72 jatetxeak, 46 higiezinen agentziak, 7 tintoreriak eta 12 apaindegiak.[11]

2009an zeuden 210 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 9 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 9 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 27 okindegiak, 14 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 14 liburu dendak, 55 arropa dendak, 11 etxerako tresna dendak, 9 zapata-dendak, 12 elektrotresna dendak, 9 altzari dendak, 8 kirol-dendak, 5 drogeria, 6 lurrin-dendak, 5 bitxi-dendak eta 11 lore-dendak ziren.[12]

2000. urtean Sens udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 572 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 5 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 3 osasun-zentro, 14 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 8 haur-eskola eta 13 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sens udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.216 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.177 eta lizeo teknologikoetan 624.

Sens udalerrian 3 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik2 osasun-formakuntzako zentroak eta 1 komertziozentroa.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1956ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Sens », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  13. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Sens_(Yonne)&oldid=11327817"(e)tik eskuratuta