Podê esecutîf
| |
| Un dai trê podês fondamentâls dal Stât,incjariât di aplicâ lis leis e gjestî la aministrazion
| |
|---|---|
| Origjin | secul XVIII (Teorie de separazion dai podês) |
| Ativitât | Dirit, politiche e aministrazion publiche |
| Gjenar | Podê dal Stât |
| Membris | Guviêr, ministris, cjâf dal guviêr, publiche aministrazion |
| Dirèt dal Guviêr par atuâ lis politichis publiches dal Stât | |
Il podê esecutîf al è un dai trê podês fondamentâls dal Stât democratic moderni, insieme cul podê legjislatîf e cul podê judiziari.
Le sô funzion principâl je chê di esecuzion e aplicazion des leis aprovadis dal Parlament, gjestî le aministrazion publiche, garantî le sigurece intar e di fûr dal Stât, e dirizî la politiche gjenarâl dal Paîs.
Organs dal podê esecutîf
[cambie | modifiche il codiç]Tal sisteme politic, il podê esecutîf al è esercitât dal Guviêr, struturât par solit di:
- Cjâf dal Guviêr (nomenât Prin Ministri, President dal Cosei, Cjançelîr o President de Republiche a seconde dal sisteme politic).
- Ministris:Incjariâts di dirigî i singui dipartiments o ministerîs (Interni, Politiche Foreste, Economie, Sanitât, Educazion).
- Publiche Aministrazion: L'insiemit dei dipendents publicis, de Polizie e des fuarcis armadis che metin in pratiche lis decisions dal Guviêr.
Formis di guviêr e podê esecutîf
[cambie | modifiche il codiç]L'articolazion dal podê esecutîf varie a seconde de forme di guviêr dal Stât:
- Republiche parlamentâr: Il Guviêr al à vê le fiducie dal Parlament par podê governâ (par esempli in Italie).
- Republiche presidenziâl: Il President al è elezût diretamantri dal popul e al è sedi Cjâf dal Stât sedi Cjâf dal Guviêr (par esempli tai Stâts Unîts di Americhe).
- Monarchie parlamentâr: Il Re o la Regjine an un rûl rapresentatîf, intant che il podê esecutîf reâl al è tes mans dal Prin Ministri elezût (par esempli tal Ream Unît).
