Dolly Parton

Dolly Parton
sjonger en/of muzikant
Dolly Parton, 2011.
persoanlike bysûnderheden
echte namme	Dolly Rebecca Parton
nasjonaliteit	Amerikaansk
berne	19 jannewaris 1946
berteplak	Sevierville
stoarn	25 augustus 2026(80 jier)
stjerplak	Nashville (Tennessee)
wurkpaad
sjenre	country, pop, bluegrass, gospel
sjongtaal	Ingelsk
ynstrumint	Stim (sopraan) en û.o. gitaar, banjo, tin-whistle
grutste hit(s)	Jolene, 9 to 5, I Will Always Love You
jierren aktyf	1959 - 2026
prizen	Grammy Awards
offisjele webside
https://dollyparton.com/

Dolly Parton yn 1977

Dolly Parton april 2005

Parton yn Honolulu, Hawaii, 1983.

Dolly Rebecca Parton (Sevierville (Tennessee), 19 jannewaris 1946 - 25 augustus 2026) wie in Amerikaanske countrysjongster, tekstskriuwster, aktrise en filantroop. Yn de 45 jier sûnt har hitparadedebút is hja altyd ien fan de meast súksesfolle froulike artysten yn de skiednis fan de country bleaun. Dat smiet har de titel fan De keninginne fan de Country Music op.

As ien fan de meast bekroande country-artysten wûn se alve Grammy Awards en trije Emmy Awards, en krige se nominaasjes foar twa Academy Awards, seis Golden Globes en in Tony Award. Se stie ek bekend om har kulturele ynfloed en har woldiedichheidswurk fia Dollywood en de Dollywood Foundation. Mei mear as 100 miljoen ferkochte platen hearde se ta de muzykartysten dy't it measte ferkocht hawwe yn 'e skiednis.

Biografy

Parton skreau har earste liet doe't se seis jier âld wie, trede fan har tsiende ôf regelmjittich op op telefyzje, makke har earste opname doe't se alve wie, en waard op har sechstjinde profesjoneel lieteskriuwster. Nei't se hits foar oaren skreaun hie, brocht se har debútalbum Hello, I'm Dolly (1967) út, wêrmei't in karriêre fan hast sechstich jier útein sette. Se brocht 49 studio-albums út en skreau mear as 3.000 lieten, wêrûnder I Will Always Love You (dat twa kear op nûmer ien stie yn de Amerikaanske country-hitlisten en in ynternasjonale hit waard foar Whitney Houston, mei wrâldwiid 40 miljoen ferkochte eksimplaren), Jolene, Coat of Many Colors en 9 to 5.

Op it wite doek spile se haadrollen yn 9 to 5 (1980) en The Best Little Whorehouse in Texas (1982) – dy't beide soargen foar nominaasjes foar in Golden Globe – en fierders yn Rhinestone (1984), Steel Magnolias (1989), Straight Talk (1992) en Joyful Noise (2012). Op telefyzje fertolke se de rol fan muoike Dolly yn Hannah Montana (2006–2010), presintearre se Saturday Night Live (1989) en hie se gastrollen yn Reba (2005) en Grace and Frankie (2022). Se produsearre en spile yn de musicalfilm Christmas on the Square (2021), wêrmei't se in Primetime Emmy wûn. Op Broadway skreau se de muzyk foar de musical 9 to 5 (2009), en har libbensferhaal sil ferteld wurde yn Dolly: A True Original Musical (2026).

Parton har muzyk krige sertifisearrings foar goud, platina en meardere kearen platina fan de Recording Industry Association of America (RIAA). Se helle 25 nûmer 1-hits yn de Billboard-countryhitlisten (in rekord dat se dielde mei Reba McEntire foar de measte nûmer 1-hits troch in frou), 44 country-albums yn de top 10 (in rekord foar eltse artyst) en 110 singles dy't yn de hitlisten kamen yn in karriêre fan mear as 40 jier. Har 49ste en lêste solostudio-album, Rockstar (2023), berikte it tredde plak yn de Billboard 200. Under har ûnderskiedings binne de National Medal of Arts (2004), de Kennedy Center Honor (2006) en de Jean Hersholt Humanitarian Award (2025).

Trivia

It earste kloande bist wie in skiep en waard troch wittenskippers nei har ferneamd om't Dolly kloand waard út weefsel fan in jaar.

Parton hat der nea in geheim fan makke dat hja ferskate kosmetysk-sjirurgyske yngrepen ûndergien hat, mar earst yn 2002 hat hja tajaan wollen dat hja ek in boarstfergrutting dwaan litten hie. Neffens Parton is dat lykwols earst healwei de 80-er jierren west, nei't hja slim ôffallen wie en har boarstomfang dêr tige fan te lijen hân hie. Har búste is in wichtich hannelsmerk, dat dy is fersekere foar $600.000.

Diskografy

Studio Albums:

• Sha-Kon-O-Hey! Land of Blue Smoke (2009)
• Backwoods Barbie (2008)
• Those Were the Days (2005)
• For God and Country (2003)
• Halos & Horns (2002)
• Little Sparrow (2001)
• The Grass Is Blue (1999)
• Hungry Again (1998)
• Treasures (1996)
• Something Special (1996)
• Slow Dancing with the Moon (1993)
• Eagle When She Flies (1991)
• White Limozeen (1989)
• Rainbow (1987)
• Real Love (1985)
• The Great Pretender (1984)
• Burlap & Satin (1983)
• Heartbreak Express (1982)
• 9 to 5 and Odd Jobs (1980)
• Dolly, Dolly, Dolly (1980)
• Great Balls of Fire (1979)
• Heartbreaker (1978)
• Here You Come Again (1977)
• New Harvest... First Gathering (1977)
• All I Can Do (1976)
• Dolly: The Seeker/We Used To (1975)
• The Bargain Store (1975)
• Love Is Like a Butterfly (1974)
• Jolene (1974)
• Bubbling Over (1973)
• My Tennessee Mountain Home (1973)
• My Favorite Songwriter: Porter Wagoner (1972)
• Touch Your Woman (1972)
• Coat of Many Colors (1971)
• Golden Streets of Glory (1971)
• Joshua (1971)
• The Fairest of Them All (1970)
• My Blue Ridge Mountain Boy (1969)
• In the Good Old Days (When Times Were Bad) (1969)
• Just Because I'm a Woman (1968)
• Hello, I'm Dolly (1967)

Filmografy

Film
Jier	Film	Rol	Oantekenings Nom.=nominearre
1980	Nine to Five	Doralee Rhodes	Nom. – Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy
1982	The Best Little Whorehouse in Texas	Mona Stangley	Nom. – Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy
1984	Rhinestone (1984, film)	Jake
1989	Steel Magnolias	Truvy Jones
1992	Straight Talk	Shirlee Kenyon
1993	The Beverly Hillbillies	Harsels	gastrol
2002	Frank McKlusky, C.I.	Edith McKlusky
2005	Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous	Harsels	gastrol
Telefyzje
Jier	Titel	Rol	Oantekenings
1967–1974	The Porter Wagoner Show	fêste sjongster
1976–1977	Dolly!	gast
1978	Cher... Special	harsels	Nom. – Primetime Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program
1981	The Lily Tomlin Special	harsels
1986	A Smoky Mountain Christmas	Lorna Davis
1987	Alvin and the Chipmunks (TV rige)	harsels
1987–1988	Dolly (TV-rige)	gastfrou
1988	Bob Hope's Christmas Special	harsels
1990	Designing Women	The Guardian Movie Star	"The First Day of the Last Decade of the Entire 20th Century: Diel 1 & 2"
1991	Babes	Harsels	as gast ien episoade; "Hello Dolly"
	Wild Texas Wind	Thiola "Big T" Rayfield
1994	Heavens to Betsy (1994 TV searje)	Betsy Baxter
1995	Big Dreams and Broken Hearts: The Dottie West Story	Harsels	as gast
	Naomi & Wynonna: Love Can Build a Bridge	Harsels	gastoptreden
1996	Unlikely Angel	Ruby Diamond
	The Magic School Bus	Katrina Eloise	ien episoade; "The Family Holiday Special"
1997	Get to the Heart: The Barbara Mandrell Story	Harsels	gastoptreden
1999	Blue Valley Songbird	Leanna Taylor
	The Simpsons	Harsels	gastoptreden ien episoade; "Sunday, Cruddy Sunday"
	Jackie's Back	Harsels	gastoptreden
2000	Bette (TV searje)	Harsels	gastoptreden ien episoade; "Halloween"
2005	Reba	Dolly Majors	ien ôflevering; "Reba's Rules of Real Estate"
2006–2007	Hannah Montana	Muoike Dolly	twa ôfleverings; "Good Golly Miss Dolly" (2006) & "I Will Always Loathe You" (2007)
2009	"18 Kids and Counting"	Harsels	ien ôflevering; "Duggars meet Dolly"

Keppeling om utens

• Dolly Parton Music (offisjele muzyk stee)
• Dolly Parton.com (Offisjeel webstek)
• Country Music Hall of Fame and Museum
• Ynterview mei Charlie Rose, op 5 juny 2009

Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Dolly Parton fan Wikimedia Commons.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Ynlieding fan it Ingelstalige artikel en:Dolly Parton