Riel camboxano

Riel camboxano
Instancia de moeda
Características  Símbolo da unidade ៛ (mul)  Símbolo de divisa ៛
Implicados  Banco central emisor National Bank of Cambodia (en)
Datas  Data de comezo 1 de abril de 1980
Localización  Xurisdición Camboxa  País Camboxa
Cifras e dimensións  Prezo    0,00020654 € (2020)  Conversión unidade estándar    0,00071434133
Fontes e ligazóns Freebase /m/03_m0v
Wikidata C:Commons

O riel camboxano (khmer: រៀល) ou simplemente riel é a unidade monetaria de Camboxa, dividida en 100 sen (សេន). O seu código ISO 4217 é KHR e o seu símbolo monetario ៛.

O riel estableceuse en 1953 e, logo do período 1975-1980, en que Camboxa careceu de moeda, en 1980 retomouse como unidade monetaria do país.

O seu nome deriva do "real" español da ceca de México, que pola fineza da súa aliaxe circulou amplamente entre os comerciantes malaios, indios e chineses durante o século XIX.

Primeiro riel (1953-1975)

50 sen (1/2 riel) de 1959

Na época da colonización francesa, Camboxa utilizaba a piastra da Indochina Francesa, que foi substituída polo riel en termos paritarios (1 riel = 1 piastra).

En 1953, a delegación camboxana do Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Vietnam emitiu unha serie de moedas con dobre denominación en piastras e rieis, cun valor á par, e as outras dúas delegacións fixeron o propio co dong de Vietnam do Sur e co kip de Laos.

Inicialmente, estes rieis dividíanse en 100 céntimos (centimes) mais en 1959 cambiou a moeda fraccionaria e pasou a dividirse en 100 sen.

A primeira emisión de billetes foi a de 1955-1956, composta polos valores de 1, 5, 10 e 50 rieis. A partir de aí sucedéronse varias series de billetes ata 1973, con valores que chegaron ata os 5.000 rieis.

Canto ás moedas, en 1953 emitiuse unha primeira serie de 10, 20 e 50 céntimos (cents.) en aluminio, co mesmo tamaño que as correspondentes en att e en xu, as moedas divisionarias de Laos e de Vietnam do Sur. En 1959 volveuse cuñar a moeda de medio riel, xa co valor de 50 sen, en lugar de 50 cents. Finalmente, en 1970 emitiuse a moeda dun riel, cuñada en cuproníquel, como parte do programa de emisión de moedas da FAO, aínda que esta moeda non chegou a entrar en circulación, por mor do derrocamento do Goberno de Norodom Sihanouk por Lon Nol. Na época dos Khmer Vermellos, durante o Goberno de Pol Pot entre 1975 e 1979, a circulación monetaria e o sistema de bancos foron abolidos. No entanto, en 1975 chegou a producirse a impresión dunha serie de billetes (de 0,1 rieis a 100 rieis), aínda que non chegaron a pórse en circulación por mor de tal abolición.

En 1979, o réxime que, apoiado polos vietnamitas, derrocou a Pol Pot emitiu unha derradeira serie deste primeiro riel, con valores de entre 5 e 500 rieis.

Segundo riel (desde 1980)

Logo da invasión vietnamita de 1978, a República Popular de Kampuchea (1979-1992) viuse na necesidade de restaurar a moeda. Nos primeiros meses de existencia do novo réxime utilizáronse o dong survietnamita e o baht tailandés, ata que o 1 de abril de 1980 se restableceu o riel como a unidade monetaria oficial de Camboxa, dividido en 10 kak ou 100 sen e, inicialmente, coa paridade de 4 rieis = 1 dólar. Como non había unha moeda para substituír e tendo en conta que o sistema económico quedara seriamente danado polo réxime dos Khmer Vermellos, o Goberno central decidiu repartir a nova moeda entre a poboación para estimular o seu uso.

Moedas

A primeira moeda cuñada foi a de 5 sen de aluminio, en 1979. Ata 1994 non se produciron novas cuñaxes e nese ano emitiuse unha serie de 50, 100, 200 e 500 rieis que, malia seguiren en circulación, teñen unha presenza escasa na circulación.

Imaxe		Facial	Ano	Diámetro	Peso	Espesor	Aliaxe	Canto	Anverso	Reverso
Anverso	Reverso
		50 rieis	1994	15,9 mm	1,6 g	1,0 mm	Ace.	Liso	Valor. Data budista e gregoriana.	Monumento á independencia, Phnom Penh
		100 rieis		17,9 mm	2,0 g	1,1 mm				Angkor Wat
		200 rieis		19,9 mm	2,4 g	1,1 mm				Cuncas cerimoniais. Símbolo om
		500 rieis		25,8 mm	6,5 g	2,0 mm	Ace./Ae	Estriado descontinuo		Escudo real de Camboxa

Billetes

Estes son os billetes en circulación en Camboxa, do sistema do riel:

Imaxe		Facial	Data	Dimensións (mm)	Motivos principais
Anverso	Reverso				Anverso	Reverso
Ficheiro:Cambodia 2002 50r obverse.jpg		50 rieis	2002	130 x 60	Templo de Preah Vihear	Encoro
		100 rieis	2001	130 x 60	Monumento á independencia, Phnom Penh	Escola
			2014	138 x 64	Norodom Sihanouk	Pagode de prata, Phnom Penh
		500 rieis	2002 2004 2014	138 x 64	Angkor Wat	Ponte Kizuna
			2014		Norodom Sihamoni	Pontes
	Ficheiro:1000 riel 2005 reverse.jpg	1.000 rieis	2005 2007 2014	138 x 64	Porta do Sur, Bayon	Porto de Sihanoukville
			2012	148 x 68	Norodom Sihanouk	Barca co corpo de Sihanouk
			2016	146 x 68	Norodom Sihanouk	Kinnari (medio humano, medio ave)
		2.000 rieis	2007 2015	146 x 68	Templo Prasat Preah	Cultivo do arroz
			2013	155 x 72	Norodom Sihanouk	Norodom Sihanouk con dous soldados
		5.000 rieis	2001 2002 2004 2007	146 x 68	Norodom Sihanouk	Ponte Spean Praptos
			2015	146 x 68	Norodom Sihanouk	Ponte Spean Praptos
		10.000 rieis	2001 2005 2006	146 x 68	Norodom Sihanouk	Peirao de Sisowath
			2015	146 x 68	Norodom Sihamoni	Templo budista de Neak Pean
		15.000 rieis	2019		Norodom Sihamoni	Coroación de Norodom Sihamoni
		20.000 rieis	2008	155 x 72	Norodom Sihamoni	Angkor Wat e Avalokiteshvara
			2017	155 x 72	Norodom Sihamoni	Templo de Banteay Srei
		50.000 rieis	2001	150 x 70	Norodom Sihanouk	Angkor Wat
			2013	155 x 72	Norodom Sihanouk	Ruínas de templo. Cría de elefante
		100.000 rieis	2012	170 x 77	Norodom Sihanouk e Norodom Monineath	Familia real

Uso doutras divisas

Nas zonas rurais, o riel utilízase para practicamente todas as compras cotiás; no entanto, o dólar estadounidense tamén se utiliza, sinaladamente nas áreas máis urbanas e nas zonas turísticas. En Battambang e noutras zonas próximas á fronteira tailandesa, como Pailin, tamén se acepta o baht tailandés.

A dolarización comezou na década de 1980 e continou nos comezos da década seguinte, cando as Nacións Unidas contribuíron con axuda humanitaria, os refuxiados comezaron a enviar remesas e a inflación alcanzou o 177 %, coa conseguinte erosión da confianza no riel.

Véxase tamén

Bibliografía

• Krause, C. L.; Mishler, C. (1991). Standard Catalog of World Coins: 1801-1991. (18ª ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-150-1
• Pick, A. (1994). Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. (7th ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9

Outros artigos

• Economía de Camboxa

Ligazóns externas

• Banco Nacional de Camboxa Arquivado 23 de novembro de 2016 en Wayback Machine.