Leukemie
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
 | Lèt good op 't veurbehawd bie medische informatie. Gank bie gezóndjheidsklachte nao 'nen hoesdokter. |
Leukemie (vaan Aajdgrieks leukos 'wit' en haimè blood, umtot de krenkde zörg veur minder roej bloodcelle) is 'n klasse vaan kaankers die 't blood rake. De kaanker begint gemeinelek in 't merg, en zörg veur e groet aontal abnormaal bloodcelle. Specifiek zörg leukemie deveur tot veurluipercelle, die nog neet in echte bloodcelle zien veraanderd, ouch veurluipercelle blieve en daorum hun werk neet kinne doen. 'n Ummer groeter aontal vaan die celle beteikent tot 't blood zien vitaol functie verluis en de lijer störf.
Versjèl weurt gemaak tösse acute leukemie en chronische leukemie. Bij de ierste geit 't gemeinelek um e probleem mèt de roej bloodcelle, die snel sterve en dus snel obbenuits mote weure gemaak. Bij de twiede vörm geit 't miestens um witte bloodcelle, die jaore mètkinne; me zal dèks pas later merke tot me get mankeert. Wijer weurt versjèl gemaak tösse lymfatische en myeloïde leukemieë, nao gelaank boe de krenkde ziech ophèlt.
Symptome vaan de krenkde zien kneuzinge, pien in de kneuk, vermeujdheid, koorts en 'n groeter vatbaarheid veur aonstekeleke krenkdes. De oerzaak is nog neet gans dujelek; me meint tot erfelekheid en umgeving allebei 'n groete rol speule. Belaankrieke risicofactore zien factore die bij de mieste kaankers 'n rol speule: rouke, ioniserende straoling en sjemische stoffe wie benzeen (meh ouch 'n iejer sjemokuur). Wie de mieste soorte kaanker kump leukemie in de ierste plaots bij awwer lui veur (veural zèstegers en zeventegers); veur 'ne kaanker kump 't evels ouch bezunder dèks veur bij kinder. Ouch raak de krenkde dèkser lui mèt 't syndroom vaan Down.
'n Diagnose weurt gestèld door 'ne bloodtes of 'n beinmergpunctie. De behandeling kin, neve sjemokuur, bestraoling en geriechde therapie, ouch bestoon oet 'n beinmergtransplantatie; dees behandeling is uniek veur leukemie. De euverlevingskanse versjèlle vaan geval tot geval; in de oontwikkelde len kinne de mieste lijers de krenkde evels good euverleve.
