Inbocatûa

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

L'inbocatûa ò crósta da miâgia (in italiàn intonaco) a l'é 'n seu de mâta de spesô limitòu (pò-u sòlito da 2 a 3 cm) ch'o vêgne destéizo in sciâ fàccia de miâgie estèrne e de quélle intèrne di palàssi pe protêzile da-o ténpo, pe fâle vegnî inpermeàbili e pe constitoî 'na superfìçie ciànn-a dónde se peu apricâ de ténte, vernîxe e papê da miâgie. L'instruménto dêuviòu da-i masachén pe sciacâ e lisciâ l'inbocatûa o se ciamma fretàsso ò rigamanéggia e o l'é fæto da 'na ciàstra co-îna manéggia in sciâ pàrte de d'âto.

'N masacàn ch'o fretàssa de l'inbocatûa in sce 'na miâgia (John Cranch, 1807)

Stöia e descriçión

E prìmme evidénse de l'ûzo de l'inbocatûa remóntan a-o Neolìtico pre-çeràmico (ciù ò mêno tra-o 7100 e-o 6700 prìmma de Crìsto), con exénpi d'inbocatûa a bâze de câçìnn-a e scìnn-a dolomîte trovæ into scîto de Motza, in Isræ. O seu ûzo o nàsce da-o bezéugno primâio de protêze e miâgie, p'evòlvise pöi inte 'n eleménto estético de decoraçión. E prìmme inbocatûe êan conpòste de pâtàn e cræa sécca, ma l'azónta a l'inpàsto da câçìnn-a, a partî da-o Neolìtico, a l'à permìsso de prodûe 'n materiâle ciù traspiànte, rexisténte e de duâta.

A paròlla zenéize inbocatûa a ne vêgne da *imbuccare (da bucca "bócca"), in riferiménto a l'açión d'inpî co-a mâta i béuggi de miâgie. Pi-â preçixón, l'inbocatûa a saiéiva o prìmmo seu d'inpàsto abàsta sgrêuzzo fæto de câçìnn-a, ænn-a gròssa e scàgge de moìn p'inpî i gàrbi di coménti tra-e prîe ò i moìn. A peu êse o sôlo seu de finiménto, prexénpio into câxo de cantìnn-e, câze de canpàgna, scîti de pöche pretéize e maxêe; in cangio, pe-i travaggi ciù cuæ, a miâgia inbocâ a vêgne pöi ingarbâ ascì, ö sæ covèrta da 'n'âtra màn ciù fìn de câçìnn-a. A Zêna, a câçìnn-a dêuviâ pe l'inpàsto de l'inbocatûa a ne vegnîva pò-u ciù da Séstri Ponénte, dónde gh'é e stòriche fornâxe do Mónte Gàzzo, in càngio l'ænn-a a l'êa arecugéita sorviatùtto inti seu sénsa sâ de d'âto a-e grénde ciàzze, cómme a Pêgi ò a Sàn Pê d'Ænn-a, ciufîto che inti rién, dónde a l'é pìnn-a d'inpuritæ.