Energie in België

België hangt voor zijn energie grotendeels af van buitenlandse fossiele brandstof. In 2013 kwam 71% van het primaire energieverbruik uit ingevoerde aardolie, aardgas en steenkool en 20% uit kernenergie.

De gemiddelde Belg verbruikte in dat jaar 210 gigajoule aan primaire energie. Dit was ruim 2,6 keer meer dan het mondiale gemiddelde en ook beduidend hoger dan in de buurlanden: in Frankrijk lag het cijfer op 3,84 toe per inwoner, in Duitsland op 3,94 en in Nederland op 4,60.

Ook de CO₂ uitgestoten door Belgische energie lag in 2013 hoger dan het wereldgemiddelde, zij het niet in dezelfde mate als het verbruik. Met 8,41 t CO₂ per inwoner overschreed België het mondiale niveau met 87%. Daarmee vervuilde het land per capita iets minder dan Duitsland (9,47 t CO₂) en Nederland (9,30 t), maar beduidend meer dan Frankrijk (4,81 t).

Nog in 2013 kwam de elektriciteitsproductie voor iets meer dan de helft uit kernenergie (51%), gevolgd door aardgas (25%), steenkool (6%), biomassa (5%), wind (4%) en zon (3%).

In 2014 bestond deze voor 46,4% uit kernenergie, 32,9% uit fossiele brandstoffen (voornamelijk gas: 26,5% en steenkool: 6,1%) en voor 20,7 % uit hernieuwbare bronnen (wind: 6,3%, biomassa: 4,9%, zon: 4,0%, afvalverbranding: 2,9%, waterkracht: 2,1%).

Overzicht

Voornaamste energie-indicatoren in België^[1]
	Bevolking	Primair energieverbruik	Productie	Netto-invoer	Elektriciteitsverbruik	CO₂-uitstoot^[2]
Jaar	Miljoen	Mtoe	Mtoe	Mtoe	TWh	Mt CO₂
1990	9,97	48,29	13,10	40,11	63,60	106,25
2000	10,25	58,57	13,73	51,11	84,55	114,08
2010	10,88	61,00	15,56	54,57	91,39	101,89
2011	10,98	57,61	16,14	49,99	88,62	94,44
2012	11,05	54,42	14,21	47,04	88,89	88,74
2013	11,11	56,35	14,91	49,37	89,09	89,11
variatie 1990-2013	+11,4 %	+16,7 %	+13,8 %	+23,1 %	+40,1 %	−16,1 %

Uitstoot van koolstofdioxide

Aan Belgische energie is een aanzienlijke uitstoot van het broeikasgas koolstofdioxide gerelateerd. Deze uitstoot daalt gestaag sinds 1971, ondanks het toenemende verbruik:

Evolutie van de aan energie gerelateerde CO₂-uitstoot
Bron: Internationaal Energieagentschap
	1971	1990	2013	var. 2013/1971	var. 2013/1990	var. EU 2013/1990
Uitstoot (Mt CO₂)	117,9	106,2	89,1	−24 %	−16,1 %	−17,0 %
Uitstoot per inwoner (t CO₂)	12,21	10,66	8,02	−34 %	−24,7 %	−22,0 %

Steenkool heeft in de periode 1971-2013 zwaar aan belang ingeboet en is grotendeels vervangen door aardgas. Petroleum kende een lichte achteruitgang.

Verdeling naar brandstof van de aan energie gerelateerde CO₂-uitstoot
Bron: Internationaal Energieagentschap
Brandstof	1971 Mt CO₂	1990 Mt CO₂	2013 Mt CO₂	%	var. 2013/1990	var. EU 2013/1990
Kolen	44,2	40,4	12,3	14 %	−69,6 %	−36,4 %
Aardolie	62,4	46,1	41,9	47 %	−9,0 %	−18,9 %
Aardgas	11,3	18,3	31,5	35 %	+72,0 %	+35,3 %

In alle sectoren ligt de Belgische CO₂-uitstoot per capita boven het EU-gemiddelde:

Verdeling naar verbruikssector van de aan energie gerelateerde CO₂-uitstoot*
Bron: Internationaal Energieagentschap
	Uitstoot 2013	Aandeel sector	Uitstoot/inwoner	Uitst./inw. EU-28
Sector	Miljoen ton CO₂	%	ton CO₂/inw.	ton CO₂/inw.
Sector energie (excl. stroom)	6,4	7 %	0,58	0,41
Industrie en bouw	22,4	25 %	2,02	1,67
Transport	24,7	28 %	2,23	1,74
waarvan wegvervoer	23,6	26 %	2,13	1,61
Residentieel	21,8	24 %	1,96	1,58
Andere	13,9	16 %	1,25	1,17
Totaal	89,1	100 %	8,02	6,57

Primaire energie

Productie

Sinds de sluiting van de steenkoolmijnen is de productie van primaire energie binnen de Belgische grenzen vooral een kwestie van kernenergie, op afstand gevolgd door biomassa (voornamelijk houtontginning). Rond 2010 zijn ook zon en wind van de grond gekomen in de elektriciteitssector.

Productie naar bron van primaire energie in België (Mtoe)
Bron	1990	%	2000	%	2010	%	2011	2012	2013	% 2013	var. 2013/1990
Kolen	1,18	9,0	0,21	1,5	0		0	0	0	0	−100 %
Aardgas	0,01	0,08	0,002	0,001	0		0	0	0	0	−100 %
Nucleair	11,13	84,9	12,55	91,4	12,49	80,3	12,57	10,50	11,11	74,5	−0,2 %
Waterkracht	0,02	0,2	0,04	0,3	0,03	0,2	0,02	0,03	0,03	0,2	+43 %
Biomassa, afval	0,75	5,8	0,93	6,8	2,79	18,0	3,17	3,12	3,04	20,4	+302 %
Zon, wind, geothermie	0,004	0,03	0,006	0,04	0,18	1,1	0,32	0,44	0,56	3,8	x140
Warmte					0,06	0,4	0,07	0,11	0,16	1,1	ns
Totaal Duurzame energie	0,78	6,0	0,98	7,1	3,06	19,7	3,57	3,71	3,80	25,5	+386 %
Totaal	13,11	100	13,73	100	15,55	100	16,14	14,21	14,91	100	+14 %
Bron: Internationaal Energieagentschap^[3]

Verbruik

Het primaire verbruik van fossiele brandstoffen is toegenomen in de periode 1990-2000, stabiliseerde in het volgende decennium en heeft rond 2010 een daling ingezet. Hernieuwbare energie kende een sterke groei, maar blijft in absolute cijfers nog beperkt. Kernenergie bleef stabiel.

Bruto binnenlands verbruik van primaire energie in belgië naar bron (Mtoe)
Bron	1990	%	2000	%	2010	%	2011	2012	2013	% 2013	var. 2013/1990
Kolen	10,57	21,9	7,94	13,6	3,67	6,0	3,40	3,11	3,22	5,7	−70 %
Aardolie	17,96	37,2	23,26	39,7	24,17	39,6	22,32	21,35	22,43	39,8	+25 %
Aardgas	8,17	16,9	13,36	22,8	16,99	27,9	15,12	14,36	14,39	25,5	+76 %
Totaal fossiel	36,69	76,0	44,57	76,1	44,83	73,5	40,85	38,83	40,05	71,1	+9 %
Nucleair	11,13	23,1	12,55	21,4	12,49	20,5	12,57	10,50	11,11	19,7	−0,2 %
Waterkracht	0,02	0,05	0,04	0,07	0,03	0,04	0,02	0,03	0,03	0,06	+43 %
Biomassa, afval	0,75	1,6	1,04	1,8	3,36	5,5	3,57	3,65	3,60	6,4	+377 %
Zon, wind	0,004	0,01	0,006	0,01	0,18	0,3	0,32	0,44	0,56	1,0	x139
Warmte					0,06	0,1	0,07	0,11	0,16	0,3	ns
Totaal hernieuwbaar	0,78	1,6	1,08	1,8	3,63	5,9	3,97	4,23	4,36	7,7	+457 %
Netto-stroomuitvoer	-0,32	-0,7	0,37	0,6	0,05	0,08	0,22	0,85	0,83	1,5	ns
Totaal	48,29	100	58,57	100	61,00	100	57,61	54,42	56,35	100	+17 %
Bron: Internationaal Energieagentschap^[3]

Finaal energieverbruik

Op de industrie na is het energieverbruik van alle sectoren gestegen in de periode 1990-2013. Vooral in de chemie is het gebruik van aardgas en aardolie als grondstof enorm toegenomen.

Finaal energieverbruik in België naar sector (Mtoe)
Sector	1990	%	2000	%	2010	%	2011	2012	2013	% 2013	var. 2013/1990
Industrie	10,51	32,7	12,88	31,0	10,63	24,4	10,81	9,29	9,44	22,6	−10 %
Transport	6,86	21,3	8,18	19,7	9,16	21,0	9,11	8,49	8,42	20,2	+23 %
Residentieel	8,27	25,7	9,47	22,8	9,24	21,2	7,61	8,36	8,96	21,4	+8 %
Diensten	2,88	8,9	3,48	8,4	5,03	11,3	4,40	4,53	4,83	11,6	+68 %
Landbouw	0,49	1,5	0,78	1,9	0,86	2,0	0,85	0,66	0,72	1,7	+47 %
Andere	0,002	ns	0,03	0,1	0,07	0,2	0,59	0,05	0,05	0,1	ns
Niet-energetisch verbruik (chemie)	3,13	9,8	6,74	16,2	7,88	19,6	8,54	8,58	9,35	22,4	+198 %
Totaal	32,14	100	41,57	100	43,54	100	41,25	39,97	41,76	100	+30 %
Bron: Internationaal Energieagentschap^[3]

Energieleveranciers

Lijst van leveranciers die in België actief zijn. In de tabel wordt voor elke regio aangegeven welk type energie wordt geleverd. Leveranciers waarvan de namen cursief zijn gedrukt, zijn specifiek gericht op niet-residentiële of industriële afnemers.^[4]

Naam	Website	Vlaanderen	Brussels	Wallonia
Belgian Eco Energy (Bee)	www.bee.eu	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Bolt Energie	www.boltenergie.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
EBEM	www.ebem.be	EL/Gas
Ecopower	www.ecopower.be	EL
Engie Electrabel	www.engie.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Elexys	www.elexys.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Trevion	www.trevion.be	EL/Gas
Eneco Energie	www.eneco.be	EL/Gas		EL/Gas
TotalEnergies	www.totalenergies.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Luminus	www.luminus.be	EL/Gas		EL/Gas
Octa+	www.octaplus.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
EDF Luminus (zie Luminus)	www.luminus.be	EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Wase Wind	www.wasewind.be	EL
Cociter	www.cociter.be			EL
Mega		EL/Gas	EL/Gas	EL/Gas
Aspiravi		EL

Elektriciteit

In 1990-2013 was de grootste transformatie in de Belgische elektriciteitsproductie het vervangen van kolen door aardgas. Daardoor bleef het totale aandeel fossiel goeddeels gelijk. Kernenergie zag zijn aandeel iets afkalven ten gunste van hernieuwbaar (in hoofdzaak biomassa).

Productie van elektriciteit in België naar bron (TWh)
Bron	1990	%	2000	%	2010	%	2011	2012	2013	% 2013	var. 2013/1990
Kolen	19,85	28,0	16,03	19,1	5,95	6,3	5,37	5,46	5,16	6,2	−74 %
Aardolie	1,31	1,9	0,80	0,9	0,41	0,4	0,29	0,33	0,16	0,2	−88 %
Aardgas	5,40	7,6	15,98	19,0	31,42	33,0	25,44	23,55	20,91	25,1	+287 %
Totaal fossiel	26,57	37,5	32,80	39,0	37,77	39,7	31,10	29,34	26,23	31,4	−1,3 %
Nucleair	42,72	60,2	48,16	57,3	47,94	50,4	48,23	40,29	42,64	51,1	−0,2 %
Waterkracht	0,90	1,3	1,70	2,0	1,67	1,8	1,42	1,66	1,72	2,1	+92 %
Biomassa	0,14	0,2	0,26	0,3	3,74	3,9	3,88	4,50	4,25	5,1	+2896 %
Afval	0,58	0,8	1,07	1,3	1,89	2,0	1,98	2,16	2,01	2,4	+246 %
Wind	0,007	0,01	0,016	0,02	1,29	1,4	2,31	2,75	3,63	4,4	x518
Zon					0,56	0,6	1,17	2,15	2,64	3,2	ns
Totaal hernieuwbaar	1,63	2,3	3,05	3,6	9,15	9,6	10,76	13,22	14,27	17,1	+777 %
Andere					0,25	0,3	0,13	0,23	0,31	0,4	ns
Totaal	70,92	100	84,01	100	95,12	100	90,23	83,08	83,46	100	+18 %
Bron: Internationaal Energieagentschap^[3]

Door een stimulerend beleid is hernieuwbare energie in België uitgegroeid tot een niet langer te verwaarlozen factor in de stroomproductie. Biomassa neemt het grootste deel voor zijn rekening, van nabij gevolgd door wind en dan zon.

Evolutie van de bruto productie van hernieuwbare elektriciteit (TWh)^[5]
Bron	2002	2009	2010	2011	2012	% tot. prod. 2012*	2012/2011	Gem. jaarl. groeivoet
Waterkracht	1,5	1,8	1,7	1,4	1,7	2,1 %	+16,9 %	+1,1 %
waarvan pompcentrales	1,1	1,4	1,4	1,2	1,3	1,7 %	+5,1 %	+1,3 %
Wind	0,057	0,996	1,3	2,3	2,8	3,6 %	+20,5 %	+47,5 %
Biomassa	0,72	3,9	4,3	4,7	4,7	6,0 %	−0,5 %	+20,6 %
Zon	-	0,166	0,56	1,2	1,7	2,1 %	+41,7 %	+153 %
Bruto productie	1,2	5,4	6,5	8,4	9,5	12,1 %	+13 %	+23 %
Hernieuwbaar aandeel in totale productie	1,5 %	5,8 %	6,6 %	9,0 %	12,1 %

Het elektriciteitsverbruik stijgt in alle sectoren:

Finaal elektriciteitsverbruik in België per sector (TWh)
Sector	1990	%	2000	%	2010	%	2011	2012	2013	% 2013	var. 2013/1990
Industrie	30,52	52,6	39,87	51,4	38,14	45,8	37,26	37,49	37,23	46,0	+22 %
Transport	1,25	2,2	1,44	1,9	1,74	2,1	1,63	1,58	1,68	2,1	+34 %
Residentieel	18,41	31,8	23,74	30,6	20,28	24,3	19,26	19,85	19,81	24,5	+8 %
Diensten	7,80	13,4	12,24	15,8	22,18	26,6	21,65	21,95	22,00	27,2	+182 %
Landbouw			0,26	0,3	0,83	1,0	0,48	0,41	0,27	0,3	ns
Totaal	57,98	100	77,54	100	83,31	100	80,28	81,31	80,98	100	+40 %
Bron: Internationaal Energieagentschap^[3]

Fossiele subsidies

Verdeling van fossiele subsidies per sector, België 2021 (in %)

■ Transport - direct (13,0%)

■ Transport - indirect (16,7%)

■ Industrie (24,5%)

■ Gebouwen (34,3%)

■ Landbouw en aanverwante activiteiten (5,7%)

■ Internationaal lucht- en zeevervoer (5,7%)

De FOD Financiën en FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu maakten in 2024 een rapport met een overzicht van de fossiele subsidies in België. Volgens dit rapport werken deze fossiele subsidies de inspanningen om de samenleving te decarboniseren en de luchtkwaliteit te verbeteren tegen. Ze houden de economie gevangen in koolstofintensieve technologieën, ondermijnen de pogingen om de concurrentiekracht van sectoren die bijdragen aan decarbonisatie te versterken, en kunnen sociaal oneerlijk zijn.^[6]

In 2021 ontvingen verschillende sectoren aanzienlijke subsidies voor fossiele brandstoffen. De directe subsidies bedragen 12,096 miljard euro voor het jaar 2021 ofwel 2,4% van het BBP. De indirecte subsidies bedragen 0,5% van het BBP en de belangrijkste post is de fiscale regeling voor bedrijfswagens.^[7]

Energiemix

De Belgische energiemix wordt nog steeds grotendeels gedomineerd door fossiele brandstoffen, hoewel het aandeel van koolstofarme energiebronnen de voorbije jaren is toegenomen.^[8]

Aardgas en aardolie blijven belangrijke energiebronnen voor de Belgische economie, terwijl kernenergie en hernieuwbare energie een aanzienlijk deel van de elektriciteitsproductie voor hun rekening nemen.^[9]^[10]

Hernieuwbare energie

Sinds de jaren 2010 is het aandeel hernieuwbare energie in België aanzienlijk gestegen.^[11]

Deze groei wordt voornamelijk gedragen door de ontwikkeling van windenergie, zowel op land als op zee, en door de verdere uitbouw van fotovoltaïsche installaties.^[11]

De bevordering van hernieuwbare energie maakt deel uit van de Belgische en Europese klimaat- en energiedoelstellingen.^[12]

Elektriciteitsproductie

De Belgische elektriciteitsproductie is gebaseerd op een combinatie van kernenergie, aardgasgestookte centrales en hernieuwbare energiebronnen.^[10]

Volgens recente gegevens leveren koolstofarme energiebronnen, waaronder kernenergie en hernieuwbare energie, het grootste deel van de elektriciteitsproductie in België.^[13]

De productie uit zonne- en windenergie is gedurende het laatste decennium sterk toegenomen.^[13]

Energieprijzen

De energieprijzen in België worden beïnvloed door internationale energiebeurzen, de kosten van transport en distributie, belastingen en heffingen.^[14]

Tijdens de energiecrisis van 2021 en 2022 stegen de elektriciteits- en aardgasprijzen sterk, wat leidde tot aanzienlijke prijsstijgingen voor huishoudens en ondernemingen.^[14]^[15]

Energiemarkt

De Belgische energiemarkt werd geleidelijk geliberaliseerd, waardoor consumenten hun elektriciteits- en aardgasleverancier vrij kunnen kiezen.^[12]

De marktaandelen van energieleveranciers en de evolutie van leverancierswissels worden opgevolgd door verschillende regulatoren, waaronder de CREG en de Vlaamse Nutsregulator.^[16]^[17]

Energietransitie

De energietransitie in België richt zich op de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, de verbetering van de energie-efficiëntie en de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen.^[12]

Belangrijke elementen van deze transitie zijn de elektrificatie van energieverbruik, de ontwikkeling van hernieuwbare energie, de versterking van elektriciteitsnetten en de toenemende integratie van decentrale energieproductie.^[18]

Literatuur

Emiel Van Broekhoven en Eric Bosman, Energie in België, 1981, ISBN 9002143710

Voetnoten

↑ (en) Belgium: Indicators for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015
↑ Enkel uit verbranding
1 2 3 4 5 report/?country=BELGIUM&product=Balances&year=2013 Belgium: Balances for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015. Gearchiveerd op 18 oktober 2019.
↑ (fr) (31 mei 2021). Énergie en Belgique. Wikipédia. Gearchiveerd op 28 juni 2023.
↑ La production d'électricité d'origine renouvelable dans le monde. 15e inventaire, 2013, chapitre 3: détails par région et pays - Belgique^{[dode link]}, Observ'ER (bezocht 10 februari 2014)
↑ (en) Federal inventory of fossil fuel subsidies. Federale Overheidsdienst Financiën; Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (mei 2024). Geraadpleegd op 7 september 2025.
↑ Federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen. Federale Overheidsdienst Financiën; Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (mei 2024). Geraadpleegd op 7 september 2025.
↑ Belgian Energy Data Overview. FOD Economie.
↑ Aardgas. FOD Economie.
1 2 Belgian Energy Data Overview. FOD Economie.
1 2 Hernieuwbare energieën. FOD Economie.
1 2 3 Het energiebeleid in België. Belgium.be.
1 2 Koolstofarme energiebronnen leveren het grootste deel van de elektriciteitsproductie in België. FOD Economie.
1 2 Evolutie energieprijs België en buurlanden. CREG.
↑ Evolutie energieprijzen België. Mega.
↑ Marktaandelen energieleveranciers. CREG.
↑ Dashboard Marktaandelen en switches. Vlaamse Nutsregulator.
↑ De energietransitie uitgelegd. Mega.

Zie de categorie Energy in Belgium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[1] (en) Belgium: Indicators for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015

[2] Enkel uit verbranding

[Belgium:_Balances_for_2013-3] 1 2 3 4 5 report/?country=BELGIUM&product=Balances&year=2013 Belgium: Balances for 2013, Internationaal Energieagentschap, 8 november 2015. Gearchiveerd op 18 oktober 2019.

[4] (fr) (31 mei 2021). Énergie en Belgique. Wikipédia. Gearchiveerd op 28 juni 2023.

[5] La production d'électricité d'origine renouvelable dans le monde. 15e inventaire, 2013, chapitre 3: détails par région et pays - Belgique^{[dode link]}, Observ'ER (bezocht 10 februari 2014)

[6] (en) Federal inventory of fossil fuel subsidies. Federale Overheidsdienst Financiën; Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (mei 2024). Geraadpleegd op 7 september 2025.

[7] Federale inventaris van subsidies voor fossiele brandstoffen. Federale Overheidsdienst Financiën; Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (mei 2024). Geraadpleegd op 7 september 2025.

[8] Belgian Energy Data Overview. FOD Economie.

[9] Aardgas. FOD Economie.

[FOD1-10] 1 2 Belgian Energy Data Overview. FOD Economie.

[fgov-11] 1 2 Hernieuwbare energieën. FOD Economie.

[Belgium-12] 1 2 3 Het energiebeleid in België. Belgium.be.

[FOD2-13] 1 2 Koolstofarme energiebronnen leveren het grootste deel van de elektriciteitsproductie in België. FOD Economie.

[CREG-14] 1 2 Evolutie energieprijs België en buurlanden. CREG.

[15] Evolutie energieprijzen België. Mega.

[16] Marktaandelen energieleveranciers. CREG.

[17] Dashboard Marktaandelen en switches. Vlaamse Nutsregulator.

[18] De energietransitie uitgelegd. Mega.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]