Margaretha van Bancken
| Margaretha van Bancken | ||
|---|---|---|
 | ||
Dubbelportret van Abraham Casteleyn en Margaretha van Bancken van Jan de Bray | ||
| Algemene informatie | ||
| Geboren | 1628 Amsterdam | |
| Overleden | 1694 Haarlem | |
| Geboorteland | Nederlandse Republiek | |
| Beroep | uitgever | |
| Familie | ||
| Partner | Abraham Casteleyn (19 april 1661) | |
Margareta van Bancken (Amsterdam, circa 1627 - Haarlem, 15 juni 1694)[1] was een drukker en uitgeefster uit Haarlem.
Levensloop
[bewerken | brontekst bewerken]Margareta (Grietje) van Bancken werd rond 1637 geboren als de dochter van de doopsgezinde Bartholomeus van Bancken en Cathalina (Lijntje) Gerritsdr van Santen.[2] Ze trouwde op 19 april 1661 met de eveneens doopsgezinde stadsdrukker en courantier Abraham Casteleyn. Samen kregen ze vijf kinderen. Het gezin van Abraham en Margareta woonde en werkte aanvankelijk in het pand van vader Vincent Casteleyn ‘in 't Suyckerhuis’ op de hoek van de Grote Markt en de Grote Houtstraat.[3] In 1662 verhuisden ze naar een huis op de andere hoek van de Grote Markt en de Grote Houtstraat dat ze ‘In de Blije Druck’ noemden.[4] Als stadsdrukker verzorgde het paar al het drukwerk voor de stad, en leverde aan het stadsbestuur vermoedelijk ook papier, inkt en andere kantoorbenodigdheden.[5] Daarnaast waren ze uitgever en drukker van de Opregte Haarlemsche Courant en vanaf 1676, na de dood van broer Pieter, van het jaarboek de Hollantsche Mercurius.
Van het echtpaar bestaat een dubbelportret geschilderd door Jan de Bray.
Na de dood van haar man in 1681 kwam Margaretha aan de leiding te staan van het drukkersbedrijf. Zij kreeg van het stadsbestuur toestemming om hem op te volgen als stadsdrukker en courantier.[4] Daarmee was de toekomst van de Opregte Haarlemsche Courant verzekerd. Het stadsdrukwerk gaf zij onder eigen naam uit: ‘bij Margareta van Bancken, Stadt-druckster op de Marckt’.[6] Zij zette ook de uitgave van de Hollantsche Mercurius voort en gaf incidenteel kinderprenten uit. Niet voor niets kreeg Margareta een portret in het Digitaal Vrouwenlexicon.
Onder haar bewind bleef de krant jarenlang succesvol als meest betrouwbare krant in die tijd. Dit kwam onder andere door het zorgvuldig opgebouwde correspondentienetwerk. Net zoals haar man, kwam Margareta meerdere malen in aanraking met de autoriteiten vanwege het publiceren over staatszaken en staatsgeheimen. Dankzij de goede contacten met het stadsbestuur bleef het altijd bij waarschuwingen.[4]
Margareta van Bancken hertrouwde in 1682 met Frederik van Vliet, over wie geen verdere gegevens bekend zijn. In 1691 verkocht zij de Hollantsche Mercurius en kort voor haar dood ook de boekwinkel en winkelwaren die onderdeel van het bedrijf waren.[7] Alleen de Opregte Haarlemsche Courant hield ze aan. De uitgeverij werd na de dood van Margareta in 1693 voortgezet door haar zoon Gerard Casteleyn.
Externe links
- Portret in Digitaal Vrouwenlexicon
Voetnoten
- ↑ 1656 Gedoopt Grietie, 18 jaar, van Amsterdam, vader Bartel van Banke, moeder Lijntie Gerrits. Zie Fiches collectie van dopen, trouwen en begraven in alle kerken en stadstrouw van Haarlem, 1572-1811, https://www.familysearch.org/nl/search/catalog/koha:291209
- ↑ Haar ouders worden in haar testament met name genoemd. Zie: Noordhollands Archief, 1617 Notariële protocollen en akten van notarissen te Haarlem, 20. Florens Swan, 1645-1672, testament van 19 mei 1663. folio 529 Vo
- ↑ De Boekenwereld jaargang 1, ‘Het portret van Abraham Casteleyn en zijn vrouw’, R.E.O. Ekkart p. 13.
- 1 2 3 https://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Bancken Gearchiveerd op 7 juli 2023.
- ↑ Verhoeven, Garrelt en Sytze van der Veen, De Hollandse Mercurius. Een Haarlems jaarboek uit de zeventiende eeuw, Haarlem 2011, p. 29.
- ↑ Verhoeven en van der Veen p. 80.
- ↑ Noordhollands Archief, 1617 Notariële protocollen en akten van notarissen te Haarlem, Pieter Baes, 1673-1695 inv.nr 500 1 juli 1694-31 december 1694, p. 111, akte van 30 juli 1693.
