Oker (pigment)

Gele oker

Oker (Oudgrieks: ὤχρα) is een familie van natuurlijke kleipigmenten, samengesteld uit ijzeroxide en variërende hoeveelheden klei en zand, met kleuren variërend van geel tot diep oranje of bruin. De term wordt ook gebruikt voor de kleuren die door dit pigment worden geproduceerd, met name een licht bruinachtig geel. Een variant van oker die een grote hoeveelheid hematiet, of gedehydrateerd ijzeroxide, bevat, heeft een roodachtige tint die bekend staat als rode oker.

Terminologie

De familie van aardpigmenten die bekend staat als oker omvat gele oker, rode oker, paarse oker, sienna en umber. Het belangrijkste bestanddeel van alle okers is ijzer(III)oxidehydroxide, dat ze een gele kleur geeft. Een reeks andere mineralen kan ook in het mengsel voorkomen: De term wordt ook gebruikt voor de kleuren die door dit pigment worden geproduceerd, met name een lichtbruin-geel. Het kleurenspectrum omvat:

• Gele oker, FeO(OH)·n H 2 O - gehydrateerd IJzer(III)hydroxide (limoniet), ook wel goudoker genoemd
• Rode oker, Fe2 O 3 · n H 2 O, krijgt zijn roodachtige kleur van het mineraal hematiet, dat een ijzeroxide is, roodbruin wanneer het gehydrateerd is
• Paarse oker is een zeldzame variant die chemisch identiek is aan rode oker, maar een andere tint heeft als gevolg van afwijkende lichtdiffractie-eigenschappen die samenhangen met een grotere gemiddelde deeltjesgrootte
• Bruine oker, ook wel FeO(OH) (goethiet), is een gedeeltelijk gehydrateerd ijzeroxide. Op dezelfde manier geldt dit voor lepidocrociet - γ-FeO(OH), een secundair mineraal, een product van de oxidatie van ijzerertsmineralen dat voorkomt in bruinijzererts.
• Sienna bevat zowel limoniet als een kleine hoeveelheid mangaanoxide (minder dan 5%), waardoor het donkerder is dan oker.
• Omberpigmenten bevatten een groter aandeel mangaan (5-20%), waardoor ze donkerbruin zijn.

Mediabestanden

Zie de categorie Ochre van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.