vatten

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  vatten    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈvɑtə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• vat·ten

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘(be)grijpen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351
• van Middelnederlands vaten

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
vatten /vɑtə(n)/	vatte /vɑtə/	gevat (NL) /ɣəvɑt/ (VL) /ʝəvɑt/
zwak -t	volledig

Werkwoord

vatten

1. overgankelijk vastgrijpen, beetkrijgen

   • Hij vat de dief bij de kraag. 

2. overgankelijk begrijpen

   • Vat je het? 

3. iets opdoen, iets krijgen

   • Straks vat je nog kou zonder jas! 

   ▸ Jullie vatten geen kou als het regent en de stormwind over het kamp giert.

   ▸ Na alle commotie lag ik nog lang te woelen en kon ik de slaap niet vatten.

4. de slaap vatten: iun slaap vallen

   ▸ 's Nachts kon ik de slaap niet meer vatten en lag ik vaak urenlang angstig wakker.

Hyponiemen

• aanvatten, bevatten, hervatten, kouvatten, misvatten, omvatten, opvatten, postvatten, samenvatten, vervatten

Afgeleide begrippen

• gevat, hervatting, misvatting, vatbaar, vatboor, vatlagering, vatter, vatting

Uitdrukkingen en gezegden

• [1] de koe bij de hoorns vatten
• kou vatten

een verkoudheid opdoen

• vlam/vuur vatten

in brand vliegen

• de slaap vatten

in slaap vallen

•  Na alle commotie lag ik nog lang te woelen en kon ik de slaap niet vatten.  

Vertalingen

    1. vastgrijpen   

Duits: ergreifen (de), festnehmen (de) Engels: catch (en), seize (en) Frans: prendre (fr), saisir (fr)

Nauruaans: òmme (na), iba (na) Spaans: coger (es), agarrar (es)

    2. begrijpen   

Duits: verstehen (de), begreifen (de), kapieren (de) Engels: understand (en), see (en)

Frans: comprendre (fr), concevoir (fr) Spaans: comprender (es), entender (es)

    3. opdoen   

Duits: fassen (de) Engels: catch (en) Frans: attraper (fr)

Nauruaans: òni (na), otoruwei (na), eruwei (na)

    vlam/vuur vatten   

Duits: Feuer fangen

Gangbaarheid

• Het woord vatten staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "vatten" herkend door:

98 %	van de Nederlanders;
98 %	van de Vlamingen.

Zweeds

Zelfstandig naamwoord

vatten o

1. water

Verbuiging

vattens	enkelvoud		meervoud
	onbepaald	bepaald	onbepaald	bepaald
nominatief	vatten	vattnet	vatten	vattnen
genitief	vattens	vattnets	vattens	vattnens