Jump to content

Rama

bidadiitʼiʼí łahgo ádeeshłííł nisin
"Wikiibíídiiya" bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ
Image

Rama (/ˈrɑːmə/;[1] Sanskrit: राम, IAST: Rāma, Sanskrit: ˈraːmɐ ⓘ), Ram bee yáʼátʼééh yichąąh yee yáʼátʼééhígíí bee yáʼátʼééh. Hinduism biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó Vishnu biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼééłʼ. Rama éí diné bínááʼ yáʼátʼééhígíí yáʼátʼééh doo nitsáhákees yáʼátʼééhígíí biyiiláahjįʼ bee naaznilígíí maryāda puruṣottama niidlį́į́ʼ. Hindu epic Ramayana biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó bee naaznilígíí baa nitsáhákees. Rama yee nitsáhákees yáʼátʼééhígíí biyiiláahjįʼ yáʼátʼééh dóó Hindu traditions biyiiláahjįʼ Supreme Being niidlį́į́ʼ.[2][3][4]

Rama éí yáʼátʼééh yee yáʼátʼééh yichąąh Sri Rama yichąąh yáʼátʼééh. Bigháah yáʼátʼééh dóó yee naaznilígíí baa nitsáhákees: Rama Navami éí Rama biyiiláahjįʼ yáhootʼééłʼąąʼ niidlį́į́ʼ baa nitsáhákees; Vijayadashami éí naaki bee naaznilígíí biyiiláahjįʼ yáʼátʼééh; Diwali éí Rama Ayodhyaʼdi nihááh dóó bee dahʼánígíí dóó naʼalkidígíí bee nahazʼą́ą́h. Rama yee baa nitsáhákees dóó yee naaznilígíí Jainism dóó Buddhism biyiiláahjįʼ dahólǫ́ǫ́ʼ.[2][3][4]

Valmiki bighan Ramayana bikáaʼgi Rama éí Dasaratha dóó biiʼ yáʼátʼééhígíí Kausalya yichąąh Ayodhyaʼdi, Kosala Bikéyah bikáaʼgi, niidlį́į́ʼ. Bigháaʼahgo Lakshmana, Bharata, dóó Shatrughna yichąąh yee yáʼátʼééh. Sita yichąąh yáʼátʼééh. Rama éí chʼiyáán biyiiláahjįʼ 14 years yáʼátʼééh dóó Kosala biyiiláahjįʼ bee yáʼátʼééh. Chʼiyáán biyiiláahjįʼ yáʼátʼééhígíí éí tʼááʼíiyis baa nitsáhákees dóó bigháah yáʼátʼééhígíí bee naaznilígíí yee nahazʼą́ą́h. Sita éí demon-king Ravana yee nahgóółtʼį́į́ʼ.[5] Tʼáá ałʼąąʼátʼééł Hindu diné bíkáaʼgi Rama yee naaznilígíí éí dharma dóó dharmic living yee naaznilígíí baa nitsáhákees yáʼátʼééh.[5][6]

Rama éí Vaishnavism biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼé. Vishnu biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ biyiiláahjįʼ seventh avatar niidlį́į́ʼ. Ancient epic Ramayana biyiiláahjįʼ Rama éí tʼáá ałʼąąʼátʼééł dóó South Asia dóó Southeast Asia biyiiláahjįʼ nihááhgi bee naaznilígíí yáʼátʼééh.[7][8][9] Rama yee naaznilígíí baa nitsáhákees dóó bigháah yáʼátʼééhígíí éí bhashya (commentaries) dóó bąąʼąąʼííʼ dóó performance arts bee naaznilígíí biyiiláahjįʼ dahólǫ́ǫ́ʼ.

Díí biyiiláahjįʼ Adhyatma Ramayana éí spiritual dóó theological treatise niidlį́į́ʼ, dóó Ramanandi monasteries biyiiláahjįʼ tʼáá ałʼąąʼátʼééł.[10] Ramcharitmanas éí popular treatise niidlį́į́ʼ. India biyiiláahjįʼ autumn tʼááʼáłʼąąʼ Ramlila festival bee naaznilígíí thousands yáʼátʼééh bee yáʼátʼééh.[11][12][13]

Jainism dóó Buddhism biyiiláahjįʼ Rama yee naaznilígíí baa nitsáhákees dóó yee yáʼátʼééh. Díí texts biyiiláahjįʼ Rama éí joołʼį́į́ʼ Pauma doodaii Padma yichąąh yáʼátʼééh, dóó Hindu versions yídááʼ bee nahazʼą́ą́h.[14][15] Jain texts éí Rama éí 63 salakapurusas biyiiláahjįʼ eighth balabhadra niidlį́į́ʼ yichąąh dahólǫ́ǫ́ʼ.[16][17][18] Sikhism biyiiláahjįʼ Rama éí Vishnu biiʼ yáhootʼééłʼąąʼ 24 divine avatars biyiiláahjįʼ twentieth niidlį́į́ʼ. Díí éí Chaubis Avtar biyiiláahjįʼ Dasam Granth bikáaʼgi dahólǫ́ǫ́ʼ.[19][20]

  1. ↑ [4]
  2. 1 2 [6]
  3. 1 2 [7]
  4. 1 2 [8]
  5. 1 2 [9]
  6. ↑ [10]
  7. ↑ [11]
  8. ↑ [12]
  9. ↑ [13]
  10. ↑ [14]
  11. ↑ [15]
  12. ↑ [16]
  13. ↑ [17]
  14. ↑ [18]
  15. ↑ [19]
  16. ↑ [20]
  17. ↑ [21]
  18. ↑ [22]
  19. ↑ [23]
  20. ↑ [24]