Jan Sawicki (generał)
 generał brygady | |
| Data i miejsce urodzenia |
7 lipca 1872 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
maj 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1892–1927 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca dywizji |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
        | |
Jan Sawicki (ur. 7 lipca[a] 1872 w Telatyczach, zm. w maju 1940 w Jarosławlu)[10] – generał brygady Wojska Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 7 lipca 1872 w majątku Telatycze, w ówczesnym powiecie brzeskim guberni grodzieńskiej, w rodzinie Karola i Elwiry z Puczniewskich[11][7]. Ukończył Szkołę Realną w Białymstoku[11].
8 sierpnia 1892 wstąpił do armii rosyjskiej. W 1894 ukończył Nikołajewską Szkołę Kawalerii w Petersburgu w stopniu podporucznika kawalerii. Podpułkownik z 1910, a od 1914 pułkownik i dowódca pułku dragonów.
Podczas I wojny światowej dowodził pułkiem oraz brygadą kawalerii na frontach austriackim i niemieckim. 23 lipca 1917 awansował do stopnia generała majora. Po rewolucji październikowej był członkiem Polskiego Komitetu Wojskowego przy rosyjskiej 8 Armii i dowódcą tworzonych w niej oddziałów polskich.
W marcu 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego i mianowany dowódcą III Brygady Jazdy na froncie galicyjskim i wołyńskim. Przejściowo dowodził także 13 Dywizją Piechoty. 1 maja 1920 został zatwierdzony z dn. 1 kwietnia 1920 w stopniu generała podporucznika. W czasie wojny polsko-bolszewickiej 1919–1920 był dowódcą 1 Dywizji Jazdy (od czerwca) i Grupy Operacyjnej Jazdy (od 15 lipca). Skutecznie walczył z oddziałami Konarmii Siemiona Budionnego na Wołyniu i Podolu.
Po wojnie (sierpień 1920 – czerwiec 1924) służył w Centralnej Komisji Kontroli Stanów. 26 stycznia 1922 został mianowany członkiem Oficerskiego Trybunału Orzekającego, a 28 marca zastępcą przewodniczącego tegoż trybunału[12][13]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dnia 1 czerwca 1919 i 59. lokatą w korpusie generałów[14]. 1 czerwca 1924 został mianowany dowódcą 3 Dywizji Kawalerii w Poznaniu[15]. 16 listopada 1925 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 2 Dywizji Kawalerii w Warszawie[16]. Przeniesienie miało bezpośredni związek z usunięciem gen. bryg. Gustawa Orlicz-Dreszera ze stołecznego garnizonu przez ówczesnego ministra spraw wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego, za wygłoszone dzień wcześniej w Sulejówku przemówienie. 31 grudnia 1925 – po objęciu teki ministra spraw wojskowych przez gen. broni Lucjana Żeligowskiego – został przywrócony na poprzednie stanowisko służbowe[17]. Podczas zamachu stanu w maju 1926 opowiedział się po stronie legalnych władz RP. Z dniem 1 marca 1927 został mu udzielony dwumiesięczny urlop z zachowaniem uposażenia, a z dniem 30 kwietnia tego roku został przeniesiony w stan spoczynku[18]. Osiadł w rodzinnym majątku w Telatyczach.
We wrześniu 1939 był ciężko chory i nie mógł chodzić o własnych siłach. Po agresji sowieckiej na Polskę został wywieziony 10 lutego 1940 roku na wschód. Według relacji naocznego świadka został wraz z synem załadowany do transportu na stacji w Wysokim Litewskim[19] i zmarł w wagonie kilka dni później[19].
Był wdowcem, miał syna Władysława (ur. 1903)[1].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Walecznych – 20 czerwca 1923[20][2]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[2]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[2]
- Medal Zwycięstwa[2]
- rosyjskie
- Order Świętego Jerzego 4 stopnia – 31 października 1917 rozkazem 7 Armii „za szarżę pułku pod Czortkowem”[21][9]
- Order Świętego Włodzimierza 4 stopnia z mieczami[21][9]
- Order Świętej Anny 2 stopnia z mieczami[21]
- Order Świętego Stanisława 2 stopnia – 16 lutego 1911[9] (miecze do orderu otrzymał w czasie I wojny światowej[21])
- Order Świętej Anny 3 stopnia – 1906[9] (miecze do orderu otrzymał w czasie I wojny światowej[21])
- Order Świętej Anny 4 stopnia z napisem na szabli „Za odwagę”[21]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Generał Jan Sawicki wypełniając kartę ewidencyjną jako datę urodzenia podał „24 czerwca”, natomiast później (21 lipca 1921), wypełniając główną kartę ewidencyjną podał datę „7 lipca”[1]. Datę „24 czerwca” podali autorzy „Encyklopedii Wojskowej” oraz Lesław Kukawski i Cezary Leżeński[2][3]. Datę „7 lipca” podali Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski oraz Zdzisław Nicman, Andrzej Suchcitz i Piotr Stawecki[4][5][6][7]. Jako urodzony 7 lipca gen. Sawicki figuruje w „Roczniku Oficerskim Rezerw”[8]. Jeżeli data urodzenia „24 czerwca 1872” jest datą z kalendarza juliańskiego to, według kalendarza gregoriańskiego gen. Sawicki powinien urodzić się 6 lipca 1872. Zobacz daty nowego i starego porządku. Sytuację komplikuje fakt, że według źródła rosyjskiego gen. Sawicki urodził się 24 lipca?/5 sierpnia 1872[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Kolekcja ↓, 4, 12.
- 1 2 3 4 5 Encyklopedia Wojskowa 1937 ↓, s. 412.
- ↑ Kukawski i Leżeński 1991 ↓, s. 69.
- ↑ Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 160.
- ↑ Zdzisław Nicman. Gen. bryg. Jan Sawicki (1872–1940). „Polska Zbrojna”. Warszawa.
- ↑ Suchcitz 1993 ↓, s. 68.
- 1 2 Stawecki 1994 ↓, s. 294.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 322.
- 1 2 3 4 5 Савицкий Иван Карлович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-07-29]. (ros.).
- ↑ Jan Banaśkiewicz, Generałowie Wojska Polskiego, więźniowie NKWD ZSRR, zamordowani wiosną 1940 r., zmarli w więzieniach i ocaleni (pol.) [dostęp 2011-12-02]
- 1 2 Kolekcja ↓, 4.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 26 stycznia 1922, s. 21.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 14 kwietnia 1922, s. 306.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 16.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 53 z 5 czerwca 1924, s. 309.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 120 z 16 listopada 1925, s. 648.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 140 z 31 grudnia 1925, s. 759.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 5 lutego 1927, s. 37, 44.
- 1 2 Pior Setkowicz, Idż Pod Prąd nr 2, Do innego obwodu, cz. 1, luty 2017.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 20 czerwca 1923, s. 399.
- 1 2 3 4 5 6 Kolekcja ↓, 13.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Sawicki Jan. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.531 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-07-29].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. VII: Przemysł wojenny – Szybowiec. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1937.
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
- Lesław Kukawski, Cezary Leżeński: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991. ISBN 978-83-04-03364-1.
- Andrzej Suchcitz: Generałowie wojny polsko-sowieckiej 1919-1920. Mały słownik biograficzny. Białystok: Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku, 1993.
- Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
- Absolwenci VI LO im. Króla Zygmunta Augusta w Białymstoku
- Absolwenci Nikołajewskiej Szkoły Kawalerii
- Członkowie Oficerskiego Trybunału Orzekającego
- Dowódcy Dywizji Jazdy (II RP)
- Dowódcy 2 Dywizji Kawalerii (II RP)
- Dowódcy 3 Dywizji Kawalerii (II RP)
- Generałowie brygady II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Polacy – generałowie Imperium Rosyjskiego
- Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie)
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)
- Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza
- Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
- Polscy zesłańcy do Jarosławia
- Polskie ofiary represji stalinowskich
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1872
- Zmarli w 1940
