Przejdź do zawartości

Odwzorowanie Equal Earth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Image
Odwzorowanie Equal Earth z siatką geograficzną co 15°.
Image
Obracająca się Ziemia w odwzorowaniu Equal Earth.

Odwzorowanie Equal Earth (ang. Equal Earth projection) – odwzorowanie kartograficzne płaskie, wiernopowierzchniowe i pseudowalcowe, opublikowane w 2018 przez Bojana Šavriča, Bernharda Jenny'ego i Toma Pattersona. Współrzędne płaskie wyrażają się w nim wzorami wielomianowymi[1]. Autorzy zastrzegali, że ich propozycja powinna być stosowana wyłącznie w przypadkach, gdy wymagane jest zachowanie powierzchni, a do map ogólnogeograficznych lepsze pozostają ich zdaniem odwzorowania kompromisowe, np. Robinsona[1]. We wrześniu 2026 Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję „Correct the map” (A/80/L.104), zniechęcającą do używania odwzorowania Merkatora w zastosowaniach innych niż nawigacyjne i zachęcającą do stosowania odwzorowań równopowierzchniowych, wśród których w tekście przywołano także Equal Earth[2][3]. Rezolucję przyjęto 164 głosami za, przy jednym przeciw (Stany Zjednoczone) i sześciu wstrzymujących się[2]. Jest ona niewiążąca prawnie. Zdaniem „The Guardian” jej przyjęcie może przełożyć się na aktualizację programów nauczania i technologii codziennego użytku[3].

Wśród wczesnych map tematycznych sporządzonych w odwzorowaniu Equal Earth była mapa anomalii globalnej średniej temperatury za lipiec 2018, opublikowana przez Goddard Institute for Space Studies NASA[4].

Właściwości i wzory

[edytuj | edytuj kod]

Equal Earth należy do licznej rodziny pseudowalcowych odwzorowań równopolowych (wiernopowierzchniowych), obok np. odwzorowania Mollweidego, Eckerta IV i VI, wahadłowego (sinusoidalnego) czy walcowego Lamberta[5][1]. Równoleżniki są w nim odcinkami prostymi równoległymi do siebie, o malejącej ku biegunom odległości między nimi, a południki są krzywymi symetrycznymi względem prostego południka środkowego. Każdy biegun przedstawiony jest jako odcinek o długości około 59% obrazu równika[6].

Współrzędne płaskie punktu o szerokości geograficznej φ i długości geograficznej λ (w radianach, dla kuli o promieniu 1) wyrażają się wzorami[1]:

x=23λcos⁡θ3(9A4θ8+7A3θ6+3A2θ2+A1)y=A4θ9+A3θ7+A2θ3+A1θ,

gdzie[1]:

sin⁡θ=32sin⁡φA1=1,340264, A2=−0,081106, A3=0,000893, A4=0,003796.

Przy tych współczynnikach połowa długości obrazu równika (od południka środkowego do obrazu południka 180° na równoleżniku 0°) wynosi 0,861547π ≈ 2,70663, a wysokość siatki od równika do obrazu bieguna 1,31736. Stosunek tych wielkości, 2,05458 do 1, autorzy dobrali tak, by był bliski ilorazowi 180°/90°[1].

Zniekształcenia

[edytuj | edytuj kod]
Image
Zniekształcenia odwzorowania Equal Earth przedstawione za pomocą elipsoid zniekształceń Tissota (siatka co 30°)
Image
Porównanie odwzorowań Mercatora i Equal Earth.

Powierzchni kuli nie da się przedstawić na płaszczyźnie bez zniekształceń, więc każde płaskie odwzorowanie świata poświęca wierność co najmniej jednej z własności: polowości, kątów, długości, odległości lub kierunku. Rodzaj i rozmiar zniekształceń opisują elipsoidy zniekształceń Tissota, obrazujące, jak na mapę rzutują się nieskończenie małe okręgi na powierzchni Ziemi. Stopień zniekształcenia kształtu w danym punkcie mierzy się ilorazem długości osi takiej elipsy (1,00 oznacza kształt zachowany). Wartości dla Equal Earth pochodzą z obliczeń serwisu Projection Lab[6]. W każdym punkcie odwzorowania wiernopowierzchniowego zachowana jest natomiast polowość[6].

W Equal Earth kształt jest zachowany (elipsą Tissota jest koło) na południku środkowym (0°) na równoleżniku 40,4° szerokości północnej lub południowej. Od równika do tej szerokości zniekształcenie kształtu maleje z 1,35 do 1,00: w strefie przyrównikowej kształty są rozciągnięte w kierunku południkowym i ściśnięte na równoleżnikowym. Powyżej 40,4° zniekształcenie rośnie – wynosi około 1,69 na sześćdziesiątym równoleżniku i zbliża się do nieskończoności na biegunie, który jest linią, nie punktem (zniekształcenie w okolicy 84° wynosi około 24,6). Na wschód i zachód od południka środkowego elipsy zniekształceń przechylają się osią ku południkowi środkowemu[6].

Geneza

[edytuj | edytuj kod]

Odwzorowanie opublikowali w 2018 trzej kartografowie: Bojan Šavrič, Bernhard Jenny i Tom Patterson, a ich artykuł prezentujący je ukazał się drukiem w „International Journal of Geographical Information Science”[1]. Jako bezpośredni impuls do prac autorzy wskazywali decyzję szkół publicznych w Bostonie z marca 2017 o przyjęciu odwzorowania Gall–Petersa do szkolnych map świata oraz towarzyszącą jej dyskusję medialną[5][6][7]. Nie znajdując istniejącego odwzorowania wiernopowierzchniowego, które w ich ocenie miało zadowalający wygląd, skonstruowali własne, łącząc cechy odwzorowania Eckerta IV i pseudowalcowego odwzorowania Putniņa P4ʹ, z siatką o zarysie świadomie zbliżonym do popularnego, ale nie zachowującego powierzchni, odwzorowania Robinsona[5][1].

Kampania „Correct the Map” i rezolucja ONZ

[edytuj | edytuj kod]
Image
Porównanie rozmiarów Afryki i Grenlandii w odwzorowanich Mercatora i Equal Earth.
Image
Polityczna mapa świata w odwzorowaniu Equal Earth z południkiem 0° jako środkowym, opracowana przez jednego z autorów odwzorowania – Toma Petersona

Kampanię społeczną „Correct the Map” („Popraw mapę”) rozpoczęły w kwietniu 2025 organizacje Africa No Filter i Speak Up Africa. Wzywa ona instytucje międzynarodowe, w tym ONZ, Bank Światowy i BBC, do stosowania w danych, raportach i materiałach z mapami świata odwzorowania Equal Earth zamiast Merkatora[8][9], uważanego za najpowszechniej stosowane w krajach anglojęzycznych[10][11]. Odwzorowanie Merkatora pozostaje przy tym odwzorowaniem wiernokątnym, celowo skonstruowanym dla nawigacji, i to jego zastosowanie pozanawigacyjne krytykowała kampania[12]. W sierpniu 2025 kampanię oficjalnie poparła Unia Afrykańska[13]. Argumentem organizatorów było to, że na mapach w odwzorowaniu Merkatora kraje strefy równikowej, zwłaszcza afrykańskie, są względnie pomniejszane. Grenlandia wydaje się na nich rozleglejsza od Afryki, która jest w rzeczywistości około 14 razy większa[14][3].

4 września 2026, na 80. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, przyjęto rezolucję „Correct the map: rebalancing global cartographic representation and promoting equitable representation of the world's regions, particularly Africa” (A/RES/80/307). W głosowaniu imiennym opowiedziało się za nią 164 państwa, przeciw głosowały wyłącznie Stany Zjednoczone, a wstrzymały się Estonia, Gruzja, Litwa, Mołdawia, Serbia i Ukraina[2]. Rezolucję zgłosiły państwa Afrykańskiej Grupy Państw przy ONZ oraz Bahamy, a inicjatorem w imieniu Unii Afrykańskiej było Togo[2][3]. Dokument zachęca do stosowania odwzorowań równopowierzchniowych, w tym Equal Earth, w zastosowaniach, w których znaczenie ma porównywanie wielkości kontynentów. Nie zakazuje stosowania odwzorowania Merkatora i nie narzuca obowiązku stosowania żadnej mapy[2][14].

Według wnioskodawców zniekształcone mapy wpływają na edukację, kulturę, geopolitykę i postrzeganie skali oraz potencjału Afryki, a dokładniejsze mapy wiązali z „sprawiedliwością poznawczą”, uznaniem historycznym i równorzędną reprezentacją[2]. Poparcie dla tekstu zgłosiła m.in. Rosja[2]. Szef dyplomacji Togo Robert Dussey oświadczył przed głosowaniem, że nie jest to dyskusja polityczna, lecz naukowa[3].

Delegacja USA uznała rezolucję za zbędną i stanowiącą element „bardziej radykalnego projektu ideologicznego”, jakim są reparacje i sprawiedliwość poznawcza, oraz oceniła, że takie głosowania podważają wiarygodność organizacji[15][3]. Ukraina wstrzymała się od głosu, ponieważ mapy publikowane w serwisie equal-earth.com przedstawiają okupowany Krym innym kolorem niż reszta kraju. Przedstawiciel Ukrainy określił to jako „całkowicie nieakceptowalne” i sprzeczne z rezolucjami Zgromadzenia dotyczącymi nieuznania bezprawnej aneksji Krymu przez Rosję w 2014[2]. Głosująca w imieniu Unii Europejskiej przedstawicielka Irlandii podkreśliła, że rezolucja nie odnosi się do kwestii suwerenności, statusu terytorialnego, delimitacji granic ani międzynarodowo uznanych granic państw i nie stanowi poparcia dla żadnej konkretnej strony internetowej, w tym equal-earth.com[2].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bojan Šavrič, Tom Patterson, Bernhard Jenny, The Equal Earth map projection, „International Journal of Geographical Information Science”, 33 (3), 2019, s. 454–465, DOI: 10.1080/13658816.2018.1504949 (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 General Assembly Adopts Text to 'Correct the Map', among Others Proclaiming Decade of Culture for Sustainable Development, Child Marriage Elimination Day [online], United Nations Press Release GA/12779, 4 września 2026 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Eromo Egbejule, UN votes to adopt new world map that shows Africa's true scale [online], The Guardian, 4 września 2026 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  4. ↑ NASA GISS on Twitter [online], Twitter (archiwum), 23 sierpnia 2018 [dostęp 2026-09-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-08-26] (ang.).
  5. 1 2 3 New Map Projection Meets Cartographic Needs and Desires [online], Esri, 2019 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 Equal Earth: properties, uses, and limitations [online], Projection Lab [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  7. ↑ Derek H. Alderman, Jack Swab, World maps get Africa's size wrong: cartographers explain why fixing it matters [online], The Conversation, 29 września 2025 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  8. ↑ Africa No Filter and Speak Up Africa launch the Correct the Map campaign [online], Expression Africa, 9 kwietnia 2025 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  9. ↑ Olivia Gauvin, Correct The Map: why the Mercator world map must be put to rest [online], Democracy Without Borders, 25 listopada 2025 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  10. ↑ World maps [online], The Guardian, 17 kwietnia 2009 [dostęp 2026-09-21].
  11. ↑ Christina Sterbenz, The Most Popular Map Of The World Is Highly Misleading [online], Business Insider, 12 grudnia 2013 [dostęp 2026-09-21].
  12. ↑ Jaroslav Lukiv, What different world maps get right - and what they get wrong [online], BBC News, 6 września 2026 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  13. ↑ Catarina Demony, Ayendeng Bior, African Union urges adoption of world map showing continent's true size [online], Reuters, 14 sierpnia 2025 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  14. 1 2 UN votes to adopt a new world map that shows more accurately Africa's size [online], Associated Press, 5 września 2026 [dostęp 2026-09-16] (ang.).
  15. ↑ Yaryna Ferencevych, Explanation of Vote Before the Vote for UNGA 80 Adoption on the Resolution to "Correct the Map" [online], United States Mission to the United Nations, 4 września 2026 [dostęp 2026-09-16] (ang.).