Szkoła z Barbizon

Jean-François Millet – Zbierające kłosy (1857), jeden z najbardziej znanych w świecie obrazów barbizończyków

Jules Dupré – Stary dąb (1870)

Constant Troyon – W drodze na targ (1859)

Szkoła z Barbizon, barbizończycy (fr. École de Barbizon, École de 1830) – grupa francuskich malarzy, działająca w latach 1830–1860 w okolicach Barbizon i tworząca głównie pejzaże.

Ugrupowanie

Umowna nazwa odnosi się do ugrupowania twórców, którzy w latach 30. XIX wieku utworzyli kolonię artystyczną we wsi Barbizon na skraju lasu Fontainebleau w rejonie paryskim. Ich ideą przewodnią była ucieczka od zaborczej cywilizacji miejskiej i odosobnienie od środowiska sprzyjającego dehumanizacji. Przywódcą był Théodore Rousseau, znany z umiejętności głębokiego oddawania przyrody, do której miał stosunek panteisty. Poza nim, od początku do znanych należeli Jules Dupré, Charles-François Daubigny, Narcisse Díaz de la Peña, Constant Troyon, Jean-François Millet (od 1849) i Charles Jacque. Często przebywał wśród nich Camille Corot (uważany też za jednego z założycieli).

Większość barbizończyków przeprowadziła się do wioski w latach 40. XIX stulecia. Kolonia przyciągała również cudzoziemców (np. W.B. Baird, K. Bodmer), zwłaszcza Belgów (J. Coosemans, bracia de Cock, A. de Knyff, E. Verboeckhoven). W latach późniejszych ze środowiskiem tym związany był m.in. Józef Szermentowski (co zaznaczyło się silnie w jego twórczości) oraz rumuńscy malarze N. Grigorescu i I. Andreescu.

Cechy malarstwa

Domeną barbizończyków było malarstwo pejzażowe, w którym stworzyli rodzaj „krajobrazu intymnego”, wychodząc z założeń romantycznego kultu przyrody i umiłowania ojczystego krajobrazu. Było to radykalnym zerwaniem z akademicką tradycją pejzażu idealizowanego. Podstawę pracy stanowiło bezpośrednie studium w plenerze, a natchnienia poszukiwano podczas wędrówek po miejscowych lasach. Tematem obrazów były wybrane, nie upiększane fragmenty autentycznego pejzażu (wnętrza lasu, brzegi rzek i stawów, nawet poszczególne drzewa), niekiedy ożywione sztafażem. Niektórzy z twórców preferowali czysty pejzaż, inni skłaniali się ku portretowaniu zwierząt (tematyka animalistyczna przeważała np. u Troyona); przedstawiano też naturalistyczne sceny z życia wieśniaków (zwłaszcza J.-F. Millet, J. Breton). Historycznymi wzorami, z których czerpali barbizończycy, było XVII-wieczne holenderskie malarstwo krajobrazowe (zwłaszcza Meinderta Hobbemy i Jacoba van Ruisdaela) oraz znana od czasu paryskiej wystawy w 1824 r. twórczość Johna Constable’a i Richarda P. Boningtona; inspiracje pochodziły też z malarstwa Williama Turnera.

Pejzażyści z Barbizon posługiwali się paletą spokojnych, ziemistych barw, a dzięki starannemu nakładaniu barwnych smug i plam uzyskiwali efekt np. migotania światła pomiędzy gałęziami drzew. Zainteresowanie przejawiane dla wizualnych wartości rozproszonego światła wskazuje na nich wprost jako na poprzedników impresjonizmu. Rysowali z natury, następnie dopracowując w atelier płótna, zazwyczaj o niewielkich rozmiarach.

Twórczość ich początkowo napotkała stosunkowo wrogie przyjęcie ze strony malarzy akademickich, a prace ich systematycznie odrzucało jury oficjalnego salonu. Sytuacja uległa zmianie dopiero po 1848, dzięki staraniom wybitnego krytyka sztuki É.J.Th. Thorégo. Uznaje się, że malarstwo szkoły z Barbizon spełniło doniosłą rolę w procesie kształtowania europejskiego realizmu i stworzyło podstawę dla impresjonizmu.

Wykaz innych ważniejszych artystów

Auguste Anastasi Adolphe Appian Antoine-Louis Barye Jean Birotte Henri Biva Jules Breton Louis Cabat Ferdinand Chaigneau Albert Charpin Antoine Chintreuil

Jean Désiré Gustave Courbet Pierre Emmanuel Damoye Alexandre-Gabriel Decamps Alexandre Defaux (DeFaux) Hippolyte Camille Delpy Charles Deshayes Jules Dupré Camille Flers François-Louis Français Antoine Guillemet

Henri Harpignies Paul Huet Louis Aimé Japy Gabriel-Hippolyte Lebas Émile van Marcke Charles Olivier de Penne Paul-Emmanuel Péraire Pierre Thuillier Jules Jacques Veyrassat Félix Ziem

Przypisy

• 
  Théodore Rousseau – Widok równiny Montmartre (ok. 1848)
• 
  Camille Corot – Las Fontainebleau (1834)
• 
  Narcisse Diaz de la Peña – Nadejście burzy (1870)
• 
  Charles Jacque – W starym lesie (1860/70)
• 
  Charles-François Daubigny – Łodzie na Oise (1865)
• 
  Alexandre Defaux – Wiejski pejzaż
• 
  Henri Harpignies – Dzień prania
• 
  Jules Breton – Koniec pracy (1887)

Bibliografia

• Andrzej Dulewicz: Słownik sztuki francuskiej. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 34-35, ISBN 83-214-0048-5
• Patricia Fride R. Carrassat, Isabelle Marcadé: Style i kierunki w malarstwie. Leksykon wydawnictwa Larousse. Warszawa: Arkady, 1999, s. 62–63, ISBN 83-213-4086-5
• Krystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik terminów plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 36, ISBN 83-214-0590-8
• Leksykon malarstwa od A do Z, od początków do współczesności (red. P. Szubert, P. Trzeciak). Warszawa: Muza, 1994, s. 37-38, ISBN 83-7079-076-3