Чиґа

Чиґа

Чиґа (серб. чекрк, котурача; горв. kolotur; всл. čiga „исте”: male koľesko, a na ňim śe čežke veci cahaju; од мадь. csiga) - прибор (колєско) за цаганє векшей терхи горе на штранґу так же ше хаснує малу силу. Тота сила вецейраз менша од чежини терхи. Чиґа зложена зоз єдного або вецей колєсох хтори ше можу обрацац коло своїх осовинох. Руб колєса може буц ровни, назубковани або углїбени и прейґ нього ше прецагує штранґ, ремень або ланц. Тоту єдноставну справу ше хаснує од давна.

У зависносци од наменки, єст рижни чиґи (з пременлївим числом и розпорядком колєсох) и можу буц направени з рижних материялох – древа, металу, пластики и др.:

Одношеня силох на фиксированей чиґи (1) и на дзвигачкох зоз двома, трома и штирома колєсками. FZ = применєна сила; s = напрям; FL = резултуюца сила; h = ход обтерхованя. N означує нютн.

Нїхто ґу нєй [ґу дзивки високо у хижки] нє мог дойсц, лєм єдна стара баба. Вона єй ношела єсц. На облаку була чиґа, на чиґи паньваш, на паньвашу була увязана єдна котарица. Кед пришла баба, принєсла єй єсц, спущела баби котарицу, баба шедла, та ю [дзивка] вицагла.

Литература

• Словнїк руского народного язика II, О – Я, Нови Сад 2017, б. 718.
• Paul, Burton (1979). Kinematics and dynamics of planar machinery (illustrated. изд.). Prentice-Hall. ISBN 978-0-13-516062-6.
• Uicker, John; Pennock, Gordon; Shigley, Joseph (2010). Theory of Machines and Mechanisms (4. изд.). Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-537123-9.
• Usher, Abbott Payson (1988). A History of Mechanical Inventions. USA: Courier Dover Publications. стр. 98. ISBN 978-0-486-25593-4.