Jump to content

Apole

Go tswa ko Wikipedia

Apole ke leungo le le tshekeletsa, le le jewang la setlhare sa apole ( Malus spp.). Ditlhare tsa maungo tsa tshingwana ya maungo kgotsa apole ya selegae ( Malus domestica ), e e jalwang thata mo mofuteng ono, di jalwa lefatshe ka bophara. Setlhare seno se simolotse kwa nageng ya Asia Bogare, kwa mogologolwane wa sone wa naga, Malus sieversii, a sa ntseng a fitlhelwa gone. Diapole di ntse di jalwa dingwaga di le diketekete tse di fetileng kwa Eurasia pele ga di tsenngwa mo kontinenteng ya Amerika ke batswakwa ba Yuropa . Diapole di na le bokao jwa setso mo ditlhamaneng tse dintsi (go akaretsa le tsa Norse le tsa Segerika ) le mo ditumelong (tse di jaaka Bokeresete kwa Yuropa ).

Diapole tse di jetsweng go tswa mo dipeong di na le go farologana thata le tsa batsadi ba tsona, mme leungo le le tlhagelelang gantsi ga le tlhoke dipharologantsho tse di elediwang. Mo maikaelelong a kgwebo, go akaretsa tshekatsheko ya dimela, mefuta e e farologaneng ya diapole e anamisiwa ka go tlhomela mo dikutung tsa medi . Ditlhare tsa diapole tse di neng di jetswe kwa ntle ga dikutu tsa medi di na le go nna dikgolo le go nna bonya thata go ungwa morago ga gore di jalwe. Dikutu tsa medi di dirisiwa go laola lebelo la kgolo le bogolo jwa setlhare se se tlhagisiwang sa diapole, go letla kotulo e e bonolo.

Go na le mefuta e e fetang 7 500 ya diapole lefatshe ka bophara . Mefuta e e farologaneng e tsalelwa ditatso le tiriso e e farologaneng, go akaretsa go apaya, go ja tala, le tlhagiso ya cider kgotsa matute a apole . Ditlhare le maungo a mangwe di na le mathata a fungale, baketheria, le disenyi, atse di ka laolwang ka mekgwa e le mmalwa ya ditshedi le e e seng ya ditshedi. Ka 2010, jenome ya leungo e ne ya latelana jaaka karolo ya dipatlisiso ka ga taolo ya malwetse le tsadiso e e tlhophilweng mo tlhagisong eno ya diapole.