İçeriğe atla

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(BM Güvenlik Konseyi sayfasından yönlendirildi)
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
KısaltmaBMGK veya UNSC
Kuruluş24 Ekim 1945 (81 yıl önce) (1945-10-24)
TürUluslararası kuruluş
AmaçUluslararası güvenliği ve barışı korumak
MerkezNew York, Amerika Birleşik Devletleri
Üyeler15 üye ülke
Daimî üyeler:
Image ABD
Image Birleşik Krallık
Image Çin
Image Fransa
Image Rusya
Geçici üyeler:
Image Bahreyn
Image Kongo DC
Image Danimarka
Image Kolombiya
Image Letonya
Image Liberya
Image Pakistan
Image Panama
Image Somali
Image Yunanistan
Resmî dillerArapça, Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca, Rusça
BaşkanImage Yunanistan
(Ekim 2026)

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Birleşmiş Milletler'in üye ülkeler arasında güvenlik ve barışı korumakla yükümlü en güçlü organı. Birleşmiş Milletler'in diğer organları sadece tavsiye kararı alabilirken, Uluslararası Adalet Divanı ile birlikte bağlayıcı karar alma yetkisine sahip iki Birleşmiş Milletler organından biridir. Bu bağlayıcılık, üye ülkelerin tamamına yakını tarafından imzalanmış olan Birleşmiş Milletler Antlaşması'nda açık bir şekilde belirtilmiştir.

Güvenlik Konseyi, beşi daimi olmak üzere on beş üyeden oluşmaktadır: Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri. Bu ülkeler, II. Dünya Savaşı'nın galipleri olan büyük devletler ya da onların halefi olan devletlerdir. Daimi üyeler, Birleşmiş Milletler'e yeni üye devletlerin kabulü ya da Genel Sekreter adayları da dahil olmak üzere, Güvenlik Konseyi'nin her türlü önemli kararını veto edebilir. Bu veto hakkı, Genel Kurul ya da Genel Kurul'un acil özel oturumları ya da oylamaları için geçerli değildir. Diğer on üye bölgesel bazda iki yıllık bir dönem için seçilir. Konseyin başkanlığı, üyeleri arasında aylık olarak dönüşümlüdür.

Güvenlik Konseyi kararları genellikle üye devletler tarafından gönüllü olarak sağlanan ve BM ana bütçesinden bağımsız olarak finanse edilen askerî güçlerden oluşan Birleşmiş Milletler Barış Gücü tarafından uygulanmaktadır. Kasım 2021 itibarıyla, 121 ülkeden 87.000'den fazla personelin görev yaptığı ve toplam bütçesi yaklaşık 6,3 milyar dolar olan 12 barışı koruma heyeti bulunmaktadır.

Üyeler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 15 üye ülkeye sahiptir. Bu ülkelerden beş tanesi daimi üye, on tanesi ise seçilmiş üyelerdir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri, aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri olan Rusya ve Çin, SSCB ve Çin Cumhuriyeti'nin halefleri olarak, konsey tarafından tanınmışlardır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde, kararları veto etme hakkı bulunan daimi üyeler Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa, Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya ile on geçici üye ülke bulunur. Dönüşümlü 10 üye ülke her iki yılda bir Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda yapılan seçimlerle belirlenir. Konsey Başkanlığı ise ayda bir üye ülkeler arasında el değiştirir.

Birleşmiş Milletler'in üyeleri, örgütün hızlı ve etkili hareket etmesini sağlamak için, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başlıca sorumluluğu Güvenlik Konseyi'ne bırakırlar ve bu sorumluluk gereğince görevlerini yerine getirirken Güvenlik Konseyi'nin kendi adlarına hareket ettiğini kabul ederler.

Güvenlik Konseyi, bu görevleri yerine getirirken Birleşmiş Milletler'in Amaç ve İlkeleri'ne uygun hareket eder. Bu görevleri yerine getirebilmesi için Güvenlik Konseyi'ne verilmiş belirli yetkiler VI-VIII. ve XII. bölümlerde gösterilmiştir.

Daimi üyeler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Daimi beşlinin 1946-2015 aralığında uyguladıkları veto sayısı
Ülke Bölgesel Grup Mevcut temsilci devlet Eski temsilci devlet
Image Çin Asya-Pasifik Image Çin Halk Cumhuriyeti (1971-) Tayvan Çin Cumhuriyeti (1946-1971)
Image Fransa Batı Avrupa ve Diğerleri Image Beşinci Fransa Cumhuriyeti (1958-) Image Dördüncü Fransa Cumhuriyeti (1946-1958)
Image Rusya Doğu Avrupa Image Rusya Federasyonu (1992-) Image Sovyetler Birliği (1946-1991)
Image Birleşik Krallık Batı Avrupa ve Diğerleri Image Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı (1946-) —
Image ABD Batı Avrupa ve Diğerleri Image ABD (1946-) —

Geçici üyeler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Image
Birleşmiş Milletler Bölgesel Grupları üyeliğine göre BMGK içinde gruplandırılmış oturma düzeni.
  Afrika Grubu
  Asya-Pasifik Grubu
  Doğu Avrupa Grubu
  Latin Amerika ve Karayip Devletleri Grubu (GRULAC)
  Batı Avrupa ve Diğerleri Grubu (WEOG)
Yıl Afrika Grubu Asya-Pasifik Grubu Latin Amerika ve Karayipler Grubu Batı Avrupa ve Diğer Devletler Grubu Doğu Avrupa Grubu
*Arap milletleri temsilcisi
1966 Image MaliImage NijeryaImage UgandaImage JaponyaImage Ürdün*Image ArjantinImage UruguayImage HollandaImage Yeni ZelandaImage Bulgaristan
1967 Image EtiyopyaImage HindistanImage BrezilyaImage KanadaImage Danimarka
1968 Image Cezayir*Image SenegalImage PakistanImage ParaguayImage Macaristan
1969 Image ZambiyaImage   NepalImage KolombiyaImage FinlandiyaImage İspanya
1970 Image BurundiImage Sierra LeoneImage Suriye*Image NikaraguaImage Polonya
1971 Image SomaliImage JaponyaImage ArjantinImage BelçikaImage İtalya
1972 Image GineImage Sudan*Image HindistanImage PanamaImage Yugoslavya
1973 Image KenyaImage EndonezyaImage PeruImage AvustralyaImage Avusturya
1974 Image KamerunImage MoritanyaImage Irak*Image Kosta RikaImage Beyaz Rusya SSC
1975 Image TanzanyaImage JaponyaImage GuyanaImage İtalyaImage İsveç
1976 Image BeninImage Libya*Image PakistanImage PanamaImage Romanya
1977 Image MauritiusImage HindistanImage VenezuelaImage KanadaImage Batı Almanya
1978 Image GabonImage NijeryaImage Kuveyt*Image BolivyaImage Çekoslovakya
1979 Image ZambiyaImage BangladeşImage JamaikaImage NorveçImage Portekiz
1980 Image NijerImage Tunus*Image FilipinlerImage MeksikaImage Doğu Almanya
1981 Image UgandaImage JaponyaImage PanamaImage İrlandaImage İspanya
1982 Image TogoImage ZaireImage Ürdün*Image GuyanaImage Polonya
1983 Image ZimbabveImage PakistanImage NikaraguaImage MaltaImage Hollanda
1984 Image Burkina Faso[a]Image Mısır*Image HindistanImage PeruImage Ukrayna
1985 Image MadagaskarImage TaylandImage Trinidad ve TobagoImage AvustralyaImage Danimarka
1986 Şablon:Ülke veri People's Republic of the CongoImage GanaImage Birleşik Arap Emirlikleri*Image VenezuelaImage Bulgaristan
1987 Image ZambiyaImage JaponyaImage ArjantinImage Batı AlmanyaImage İtalya
1988 Image Cezayir*Image SenegalImage   NepalImage BrezilyaImage Yugoslavya
1989 Image EtiyopyaImage MalezyaImage KolombiyaImage KanadaImage Finlandiya
1990 Image Fildişi SahiliImage ZaireImage Yemen*[b]Image KübaImage Romanya
1991 Image ZimbabveImage HindistanImage EkvadorImage AvusturyaImage Belçika
1992 Image Yeşil Burun AdalarıImage Fas*Image JaponyaImage VenezuelaImage Macaristan
1993 Image CibutiImage PakistanImage BrezilyaImage Yeni ZelandaImage İspanya
1994 Image NijeryaImage RuandaImage Umman*Image ArjantinImage Çekya
1995 Image BotsvanaImage EndonezyaImage HondurasImage AlmanyaImage İtalya
1996 Image Mısır*Image Gine-BissauImage Güney KoreImage ŞiliImage Polonya
1997 Image KenyaImage JaponyaImage Kosta RikaImage PortekizImage İsveç
1998 Image GabonImage GambiyaImage Bahreyn*Image BrezilyaImage Slovenya
1999 Image NamibyaImage MalezyaImage ArjantinImage KanadaImage Hollanda
2000 Image MaliImage Tunus*Image BangladeşImage JamaikaImage Ukrayna
2001 Image MauritiusImage SingapurImage KolombiyaImage İrlandaImage Norveç
2002 Image KamerunImage GineImage Suriye*Image MeksikaImage Bulgaristan
2003 Image AngolaImage PakistanImage ŞiliImage AlmanyaImage İspanya
2004 Image Cezayir*Image BeninImage FilipinlerImage BrezilyaImage Romanya
2005 Image TanzanyaImage JaponyaImage ArjantinImage DanimarkaImage Yunanistan
2006 Image GanaImage Kongo CumhuriyetiImage Katar*Image PeruImage Slovakya
2007 Image Güney AfrikaImage EndonezyaImage PanamaImage BelçikaImage İtalya
2008 Image Burkina FasoImage Libya*Image VietnamImage Kosta RikaImage Hırvatistan
2009 Image UgandaImage JaponyaImage MeksikaImage AvusturyaImage Türkiye
2010 Image GabonImage NijeryaImage Lübnan*Image BrezilyaImage Bosna-Hersek
2011 Image Güney AfrikaImage HindistanImage KolombiyaImage AlmanyaImage Portekiz
2012 Image Fas*Image TogoImage PakistanImage GuatemalaImage Azerbaycan
2013 Image RuandaImage Güney KoreImage ArjantinImage AvustralyaImage Lüksemburg
2014 Image ÇadImage NijeryaImage Ürdün*Image ŞiliImage Litvanya
2015 Image AngolaImage MalezyaImage VenezuelaImage Yeni ZelandaImage İspanya
2016 Image Mısır*Image SenegalImage JaponyaImage UruguayImage Ukrayna
2017 Image EtiyopyaImage KazakistanImage BolivyaImage İtalyaImage İsveç
2018 Image Fildişi SahiliImage Ekvator GinesiImage Kuveyt*Image PeruImage Hollanda[1]Image Polonya
2019 Image Güney AfrikaImage EndonezyaImage Dominik CumhuriyetiImage AlmanyaImage Belçika
2020 Image NijerImage Tunus*Image VietnamImage Saint Vincent ve GrenadinlerImage Estonya

İşleyiş

[değiştir | kaynağı değiştir]

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararları, üye ülkeler tarafından verilen bir önergenin, 15 üye ülkeden dokuzu tarafından kabul edilmesi ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyesi ülkelerden birinden ret oyu almamış olması şartıyla alınır.

Dünya barışına katkısı ve karşıt görüşler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Veto yetkisine sahip beş daimi ülke olan Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık aynı zamanda dünyanın en çok silah üreten ve pazarlayan ülkeleridir.[2] Dünya silah ticaretinin baş aktörlerinden oluşan Güvenlik Konseyi Ülkeleri'nin dünya barışına kalıcı katkıda bulunacak kararlar verebileceğine bazı çevreler şüpheyle bakmaktadır.

Kore Savaşı (1950) ve Körfez Savaşı kararları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Dipnot

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ At the time of election, and until August 1984, the country was known as Republic of Upper Volta.
  2. ↑ The election was secured by South Yemen, and in May 1990, during its membership of the Security Council, it unified with North Yemen to form the single country of Yemen.

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Italy, Netherlands ask to share Security Council seat". Al Jazeera. 28 Haziran 2016. 28 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2017.
  2. ↑ "Rakamlarla Dünya Silah Ticareti (İngilizce)". Jubilee 2000. 9 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2007.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Birleşmiş_Milletler_Güvenlik_Konseyi&oldid=38091419" sayfasından alınmıştır