Demel
 Demel'in Viyana'daki Kohlmarkt'taki işletmesi, 2012 | |
Ticari ismi | Demel |
|---|---|
| Tip | GmbH |
| Endüstri | Pastacılık |
| Kuruluş | 1786 |
| Kurucu | Ludwig Dehne |
| Genel merkezi | Kohlmarkt 14, , |
| Önemli kişiler | Attila Doğudan Sandra Pötscher (genel müdürler) |
| Ürün | Pasta, şekerleme ve çikolata |
| Hizmetler | Pastane ve kahvehane işletmeciliği |
| Sahibi | DO & CO Catering-Consult & Beteiligungs GmbH |
| Web sitesi | demel.com |
Demel (tam şirket adıyla K.u.K. Hofzuckerbäckerei Ch. Demel’s Söhne GmbH), Avusturya'nın başkenti Viyana'da bulunan tarihî bir pastane ve kahvehanedir. Ludwig Dehne tarafından 1786'da Michaelerplatz'da kurulan işletme, 1857'de Christoph Demel'e geçti ve daha sonra onun adını aldı. 1874'te Habsburg sarayının resmî tedarikçisi unvanını alan Demel, Viyana'nın tanınmış geleneksel pastanelerinden biridir.[1][2]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]
Württembergli pastacı Ludwig Dehne, işletmeyi 1786'da eski Hofburg Tiyatrosu'nun [[Burgtheater]] karşısındaki Michaelerplatz'da açtı. Dehne ailesinin işlettiği pastane 1857'de August Dehne tarafından eski çalışanı Christoph Demel'e devredildi. Christoph Demel'in ölümünün ardından oğulları Joseph ve Karl 1867'de işletmeyi devralarak adını Ch. Demel's Söhne olarak değiştirdi. Demel 1874'te imparatorluk sarayına resmî tedarikçi olma hakkını kazandı.[1]
Michaelerplatz'ın yeniden düzenlenmesi üzerine işletme 1888'de günümüzde de bulunduğu Kohlmarkt'a [[Kohlmarkt,_Vienna]] taşındı. Yeni mekânın iç düzenlemesi Portois & Fix tarafından yapıldı. Demel ailesi işletmenin yönetimini 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar sürdürdü; özellikle Anna Demel ve daha sonra Federico von Berzeviczy-Pallavicini dönemlerinde pastanenin vitrin düzenlemeleri ve ambalaj tasarımları kurumsal kimliğinin önemli bir parçası hâline geldi.[3]
İşletme 1972'de satıldı ve daha sonra iş insanı Udo Proksch'un kontrolüne geçti. Proksch döneminde üst katlarda Avusturya siyaset ve iş çevrelerinden kişilerin buluştuğu Club 45 faaliyet gösterdi. Proksch'un tutuklanmasının ardından işletme yeniden el değiştirdi; 1993'te yaşanan iflasın ardından Raiffeisenbank Wien, Demel'i 1994'te devraldı.[4]
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 1786 | Ludwig Dehne, Viyana'daki Michaelerplatz'da pastaneyi kurdu. |
| 1857 | August Dehne işletmeyi eski çalışanı Christoph Demel'e devretti. |
| 1867 | Christoph Demel'in oğulları Joseph ve Karl işletmeyi devraldı ve işletme Ch. Demel's Söhne adını aldı. |
| 1874 | Demel, imparatorluk sarayının resmî tedarikçisi (Hoflieferant) unvanını aldı. |
| 1888 | İşletme Michaelerplatz'dan günümüzde de bulunduğu Kohlmarkt 14'e taşındı; yeni mekân Portois & Fix tarafından düzenlendi. |
| 1891 | Karl Demel'in dul eşi Maria Demel işletmenin yönetimini devraldı. |
| 1911 | Karl Demel Jr., Anna Demel ve Hermine Siding ile birlikte işletmenin yönetimini üstlendi. |
| 1917–1918 | Karl Demel Jr.'ın ölümünün ardından Anna Demel yönetimde öne çıktı; monarşinin sona ermesinden sonra da k.u.k. unvanının kullanılmasını sürdürdü. |
| 1956 | Klara Demel ve eşi Federico von Berzeviczy-Pallavicini işletmeyi devraldı. |
| 1972 | Demel, İsviçre merkezli Lylac şirketine satıldı ve daha sonra Udo Proksch'un kontrolüne geçti. |
| 1991 | Alman iş insanı Günther Wichmann Demel'i satın aldı. |
| 1993–1994 | Wichmann'ın şirketinin iflasından sonra Demel'in taşınmazı 1994'te Raiffeisen tarafından devralındı. |
| 2002 | Demel'in işletmesi, markası ve çalışanları Do & Co tarafından devralındı. |
DO & CO dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]
Demel, 2002 başında Viyana merkezli yiyecek ve ikram şirketi DO & CO tarafından devralındı. Devir kapsamında işletme, marka, çalışanlar ve faaliyetler DO & CO'ya geçerken Kohlmarkt'taki taşınmaz başlangıçta Raiffeisen'in mülkiyetinde kaldı.[7]
Günümüzde Demel'i işleten K.u.K. Hofzuckerbäckerei Ch. Demel’s Söhne GmbH'nin hisselerinin tamamı DO & CO Catering-Consult & Beteiligungs GmbH'ye aittir. Şirketin genel müdürleri Attila Dogudan ile Sandra Pötscher'dir.[8] DO & CO'nun kurucusu olan Dogudan İstanbul'da büyümüş Türk kökenli bir iş insanıdır.[9] Kohlmarkt 14'teki Demel binası da 2013'te Raiffeisen tarafından Attila Dogudan Privatstiftung'a satıldı.[10]
Sachertorte
[değiştir | kaynağı değiştir]
Sachertorte ile Demel'in tarihi arasında yakın bir ilişki bulunur. Pastanın yaratıcısı Franz Sacher'in oğlu Eduard Sacher, mesleki eğitimini Demel'de aldı ve Sachertorte burada da üretilmeye başlandı. Daha sonra Demel ile Hotel Sacher arasında Original Sacher-Torte adını kullanma hakkı konusunda uzun süren bir hukuki anlaşmazlık yaşandı.[11]
Taraflar 1963'te anlaşmaya vardı. Buna göre Original Sacher-Torte adı Hotel Sacher'e bırakılırken Demel kendi ürününü Eduard-Sacher-Torte adıyla sunma hakkını korudu. Demel'in çeşidi günümüzde Demel's Sachertorte adıyla satılmaktadır.[11]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 "Demel". Austria-Forum (Almanca). 25 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "K. & K. Hofzuckerbäcker Demel" (Almanca). WienTourismus. 22 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- 1 2 "Demel Through The Centuries" (İngilizce). Demel. 6 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Zuckerbäcker Demel mit wechselvoller Geschichte". Der Standard (Almanca). 18 Aralık 2001. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Zuckerbäcker Demel mit wechselvoller Geschichte" (Almanca). Der Standard. 18 Aralık 2001. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Do&Co kauft Demel" (Almanca). Der Standard. 18 Aralık 2001. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Do&Co kauft Demel". Der Standard (Almanca). 18 Aralık 2001. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Imprint" (İngilizce). Demel. 13 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Attila Dogudan: Do-&-Co-Chef auf Kollisionskurs mit der ÖBB". Der Standard (Almanca). 31 Mart 2016. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- ↑ "Do & Co für Raiffeisen gutes Geschäft". Der Standard (Almanca). 22 Aralık 2013. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
- 1 2 "Sachertorte" (Almanca). Bundesministerium für Land- und Forstwirtschaft, Klima- und Umweltschutz, Regionen und Wasserwirtschaft. 12 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2026.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Demel ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur- Resmî site
