Chu Thái Cần

Chu Thái Cần
周采芹
Sinh	1 tháng 9, 1933 Thiên Tân, Trung Hoa Dân Quốc
Quốc tịch	Anh
Nghề nghiệp	Diễn viên, ca sĩ, đạo diễn, nhà giáo, nhà văn
Năm hoạt động	1957–nay

Chu Thái Cần (tiếng Trung: 周采芹; bính âm: Zhōu Cǎiqín; sinh ngày 1 tháng 9 năm 1933), được biết đến ở phương Tây với tên Tsai Chin, là một nữ diễn viên, ca sĩ, đạo diễn và nhà giáo người Anh gốc Hoa. Sự nghiệp của bà kéo dài hơn sáu thập niên và trải trên ba châu lục.

Là con gái của ngôi sao Kinh kịch Chu Tín Phương, bà trở thành sinh viên gốc Hoa đầu tiên của Học viện Nghệ thuật Sân khấu Hoàng gia (RADA) tại Luân Đôn. Bà từng thủ vai chính trong vở kịch The World of Suzie Wong ở khu West End của Luân Đôn. Bà cũng góp mặt trong hai bộ phim về James Bond cách nhau 39 năm: vai một Bond girl trong Điệp viên 007: Chỉ sống hai lần (You Only Live Twice, 1967) và trong Điệp viên 007: Sòng bạc Hoàng gia (Casino Royale, 2006). Tại Hoa Kỳ, bà được biết đến nhiều nhất qua vai dì Lindo trong phim Phúc lạc hội (The Joy Luck Club, 1993), cùng vai diễn trong Hồi ức của một geisha (Memoirs of a Geisha, 2005).

Tiểu sử

Chu Thái Cần sinh ngày 1 tháng 9 năm 1933 tại Thiên Tân, Trung Quốc, khi cha bà đang trên đường lưu diễn. Bà là con gái thứ ba của nghệ sĩ Kinh kịch Chu Tín Phương (1895–1975) và bà Lilian Khưu (Khưu Lệ Lâm; 1905–1968). Sau đó gia đình trở về Thượng Hải, nơi bà lớn lên tại Tô giới Pháp và nhận nền giáo dục đa ngôn ngữ dưới tên phương Tây "Irene Chow". Anh trai của bà là Chu Anh Hoa, người sáng lập chuỗi nhà hàng Mr Chow.

Năm 17 tuổi, bà rời Thượng Hải sang Anh học tại Học viện Nghệ thuật Sân khấu Hoàng gia, trở thành sinh viên gốc Hoa đầu tiên của học viện và về sau là viện sĩ danh dự. Bà cũng lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Tufts ở Boston, Massachusetts. Trong đời sống riêng, bà đã trải qua hai cuộc hôn nhân ngắn ngủi và có một người con trai.

Sự nghiệp

Vai diễn điện ảnh đáng chú ý đầu tiên của bà đến với bộ phim The Inn of the Sixth Happiness (1958). Bước ngoặt lớn xảy ra khi bà được mời vào vai chính trong vở kịch The World of Suzie Wong tại Nhà hát Prince of Wales, Luân Đôn (1959–1961), giúp bà lần đầu tiên nổi danh. Bà còn thu âm ca khúc "The Ding Dong Song" (第二春) cho hãng Decca Records năm 1960 và biểu diễn cabaret trong suốt nửa đầu thập niên 1960.

Trong thập niên 1960, bà tham gia nhiều phim và chương trình truyền hình Anh, trong đó có vai Ling trong Điệp viên 007: Chỉ sống hai lần (1967) và vai Lin Tang, con gái của Fu Manchu, trong loạt phim cùng Christopher Lee. Cách mạng Văn hóa đã cướp đi sinh mạng của cả cha lẫn mẹ bà. Sau đó, bà sang Hoa Kỳ, tham gia nhóm kịch thể nghiệm The Cambridge Ensemble ở Boston và theo học tại Đại học Tufts, nơi bà lấy bằng thạc sĩ về sân khấu năm 1980.

Cuối thập niên 1970, bà trở thành người hướng dẫn diễn xuất nước ngoài đầu tiên được mời tới giảng dạy ở Trung Quốc sau Cách mạng Văn hóa, khi các trường đại học nước này mở cửa trở lại. Năm 1988, cuốn tự truyện Daughter of Shanghai của bà được xuất bản và trở thành sách bán chạy.

Năm 1993, bà đảm nhận vai dì Lindo trong bộ phim ăn khách Phúc lạc hội và nhận nhiều lời khen ngợi, rồi chuyển tới Los Angeles ở tuổi 62. Bà giành giải Obie cho vai diễn trong vở Golden Child của David Henry Hwang trên sân khấu Broadway. Những vai diễn về sau bao gồm Hồi ức của một geisha (2005), Điệp viên 007: Sòng bạc Hoàng gia (2006), vai Giả mẫu trong bản truyền hình Hồng lâu mộng (2010), loạt phim truyền hình Điệp viên S.H.I.E.L.D. (2014) và Shang-Chi và Huyền thoại Thập Nhẫn (2021).

Danh sách phim (chọn lọc)

Năm	Tựa đề	Vai diễn
1958	The Inn of the Sixth Happiness	Sui Lan
1965	The Face of Fu Manchu	Lin Tang
1967	Điệp viên 007: Chỉ sống hai lần (You Only Live Twice)	Ling
1993	Phúc lạc hội (The Joy Luck Club)	Dì Lindo
1997	Red Corner	Chủ tọa Từ
2005	Hồi ức của một geisha (Memoirs of a Geisha)	Dì
2006	Điệp viên 007: Sòng bạc Hoàng gia (Casino Royale)	Madame Wu
2010	Hồng lâu mộng (truyền hình)	Giả mẫu
2014	Điệp viên S.H.I.E.L.D. (truyền hình)	Lian May
2019	Lucky Grandma	Bà
2021	Shang-Chi và Huyền thoại Thập Nhẫn	Bà ngoại (Waipo)