صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۹۳٬۷۴۸ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

«اولیس» شعری بی‌قافیه از آلفرد تنیسون، ملک‌الشعرای بریتانیا در دورهٔ ویکتوریا، است. راوی شعر اولیسِ افسانه‌ای است که از سفرهای پرماجرا و درازش به قلمروی خود، یعنی جزیرهٔ ایتاکا، بازآمده است؛ و علی‌رغم برگشت به آغوش همسر و پسرش، از بی‌قراری و ناخشنودی گله می‌کند و باز عطش سیاحت دارد. «اولیس» مشتمل بر هفتاد خط شعر بی‌قافیه در قالبِ تک‌گویی نمایشی است، در وزنِ پنج‌وتدی یامبیک. تنیسون این شعر را در سال ۱۸۳۳ در پی درگذشت دوست نزدیکش آرتور هنری هالم نوشت و در سال ۱۸۴۲ در جلد دوّم کتاب اشعارش چاپ کرد. مخاطره‌های اولیس نخستین بار در ایلیاد و ادیسهٔ هومر روایت شد و از آن پس سخنورانِ اروپایی فراوانی شخصیت اولیس را در آثار خود بازنمودند. اولیس در شعر تنیسون بیش از همه یادآورِ شخصیت اولیسه در کمدی الهی دانته است. در بازخوانی دانته، اولیسه به کیفر «ابداع مکارانهٔ آن اسب دروازه‌گشا» و «جستن دانش ورای مرزهای فهم آدمیزاده» میان «مشاوران مزوّر» در دوزخ عذاب می‌بیند. در طول سالیان، غالب خوانندگانِ شعرْ اولیس را راسخ و قهرمان‌وار دانسته‌اند و او را برای عزمش «پی کوشیدن، پی جوییدن، پی یافتن، و دمی سر نسپردن» ستوده‌اند. هم اظهارات تنیسون پیرامون این شعر و هم وقایع زندگانیش بر این تفسیر از «اولیس» صحه می‌گذارد. بااین‌حال شارحان متأخر تفسیرهای دیگری از «اولیس» ارائه می‌کنند که بر آیرونی احتمالی در شعر تأکید دارد، مثلاً اینکه اولیس خودخواهانه می‌خواهد خانواده و سرزمینش را ترک گوید یا اینکه تداعی‌گر شخصیت‌های خدشه‌دار در ادبیات پیشین است. با اینکه منتقدان معاصر تنیسون دید مثبتی به «اولیس» داشتند، اصالت یافتن آن در میان مجموعه آثار تنیسون دهه‌ها طول کشید. در قرن بیستم تفسیرهایی جدید و آیرونیک از شعر عرضه شد و همچنین شاعرانی چون تی. اس. الیوت از آن استقبال کردند.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… توافق‌نامه باتن‌وود سال ۱۷۹۲ زیر یک چنار آمریکایی انجام شد و به بنیان‌گذاری بورس نیویورک انجامید؟ (در تصویر)
… ونوس هوله فلس، قدیمی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از هنر فیگوراتیو، پیکره‌ای زنانه است که حدود ۴۰٬۰۰۰ سال پیش از عاج ماموت تراشیده شده؟
… در سامانه تصویر مرکاتور، گرینلند هم‌اندازهٔ آفریقا به نظر می‌رسد، در حالی که در واقعیت، مساحت آفریقا ۱۴ برابر بزرگ‌تر است؟
… قدیمی‌ترین قانون اساسی ملی که هنوز اجرا می‌شود، قانون اساسی سان مارینو نوشتهٔ سال ۱۶۰۰ میلادی است؟
… ویلیام صوری، وقایع‌نگار برجستهٔ قرون وسطی، برای نگارش وقایع و تاریخ دولت‌های صلیبی در شمال شامات، از حافظهٔ قوی استفانی کورتنی بهره برده و به آن تکیه کرده است؟
… کهنه‌تر شدن بیشتر شراب‌ها به افزایش کیفیت آن‌ها منجر نمی‌شود و پس از چند سال دچار افت برگشت‌ناپذیر کیفیت می‌شوند؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۹ مهر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۹۳٬۷۴۸ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

تیلکایو

در مراکش، فاطمه‌الزهرا المنصوری به‌عنوان نخستین نخست‌وزیر زن این کشور منصوب شد.
گونهٔ جدیدی از گربه‌سانان به نام تیلکایو (در تصویر) رسماً شناسایی شد.
در مراسم جوایز امی ساعات پربیننده، خلیج بیوه جایزهٔ بهترین سریال کمدی و پیت جایزهٔ بهترین سریال درام را برنده شد.
در ترکیه، صدها نفر در جریان سرکوب ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و اعتراضات پس از آن بازداشت شدند.
آتش‌سوزی یک کشتی مسافربری در نزدیکی کورون، پالاوان در فیلیپین، دست‌کم ۷۷ نفر را به کام مرگ کشاند.

یادبودها

امروز: پنجشنبه، ۱ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی برابر ۹ مهر ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۸ ربیع‌الثانی ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۳۳۱ پیش از میلاد - اسکندر مقدونی در نبرد گوگمل، شاه ایران، داریوش سوم (در تصویر) را شکست داد و به این ترتیب امپراتوری بزرگ هخامنشی از بین رفت.
۱۸۶۴ - سحابی ان‌جی‌سی ۵۹۵ توسط هنریش لودیگ دآرست کشف شد.
۱۹۳۶ - با آغاز جنگ داخلی اسپانیا، فرانسیسکو فرانکو به سمت رهبری رژیم ناسیونالیست این کشور انتخاب شد.
۱۹۴۶ - دادگاه نورنبرگ پس از خاتمه جنگ جهانی دوم، ۱۲ افسر آلمان نازی را به جرم جنایت علیه بشریت، به مرگ و هفت تن دیگر را به تحمل حبس محکوم کرد. ۳ نفر نیز تبرئه شدند.
۱۹۴۹ - مائو تسه‌تونگ که «ارتش آزادی‌بخش خلق» زیر نظر او، بیشتر نواحی سرزمین اصلی چین را در دست گرفته بود، در پکن، جمهوری خلق چین را پایه‌گذاری کرد.
۱۹۸۲ - خسرو قشقایی به اتهام مبارزه مسلحانه علیه حکومت جمهوری اسلامی در فیروزآباد فارس تیرباران شد.

زادروزها

۲۰۸ – زادروز الکساندر سوروس امپراتور روم از سال ۲۲۲ تا ۲۳۵ میلادی
۱۲۰۷ – زادروز هنری سوم پادشاه انگلستان و لرد ایرلند
۱۶۸۵ – زادروز کارل ششم، امپراتور مقدس روم، پادشاه بوهم، مجارستان، کرواسی و آرشیدوک اتریش
۱۷۵۴ – زادروز پاول یکم امپراتور روسیه
۱۹۱۲ – زادروز لف نیکلایویچ گومی‌لی‌یوف تاریخدان و شاعر روس
۱۹۲۴ – زادروز جیمی کارتر سی و نهمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، برندهٔ جایزه صلح نوبل سال ۲۰۰۲
۱۹۳۵ – زادروز جولی اندروز بازیگر، خواننده و نویسندهٔ انگلیسی، برندهٔ جایزه اسکار
۱۹۹۲ – زادروز موزونه چاریوا بوکسور اهل تاجیکستان، نخستین زن مدال آور تاجیکستان در المپیک

درگذشت‌ها

۱۴۰۴ - درگذشت بونیفاس نهم از پاپ‌های کلیسای کاتولیک روم
۱۶۸۴ - درگذشت پی‌یر کورنی تراژدی‌نویس فرانسوی
۱۹۱۱ - درگذشت ویلهلم دیلتای مورخ، جامعه‌شناس، روان‌شناس و فیلسوف آلمانی، از بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی تفهمی
۱۹۷۲ - درگذشت لوئیس لیکی دیرین‌شناس، باستان‌شناس و مردم‌شناس بریتانیایی-کنیایی
۲۰۰۷ - درگذشت آل ارتر دوندهٔ آمریکایی
۲۰۱۲ - درگذشت اریک هابسبام تاریخدان و نویسندهٔ بریتانیایی
۲۰۱۳ - درگذشت تام کلنسی نویسندهٔ آمریکایی داستانهای جاسوسی و فنون نظامی مربوط به دوران جنگ سرد و پیامدهای پس از آن

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اکتبر – یادبودهای بیشتر…