Ενημερωτικό άρθρο

Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα
στην Ελλάδα. Στατιστικά δεδομένα 2010-2011.

Πέτρου Γ. Τζεφέρη*

Στον πίνακα που ακολουθεί δίνονται οι ετήσιες
παραγωγές για τα βασικά προϊόντα της μεταλλευτικής/
μεταλλουργικής βιομηχανίας που αφορούν τα έτη 2010
και 2011. Τα στοιχεία αυτά είναι συνδυασμός στοιχείων
που προέρχονται α) από τα στατιστικά που τηρεί το Υπ.
Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής,
ΥΠΕΚΑ και β) από τα στοιχεία που δημοσιοποιεί
ετήσια ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων
(ΣΜΕ). Επίσης, τα στοιχεία εξαγωγών του ελληνικού
μαρμάρου προέρχονται από την Ελληνική Στατιστική
Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) και η επεξεργασία τους από το marmaronet.com.
To 2010 ο τομέας παρουσίασε σημαντική κάμψη σε
όλα τα μεγέθη, ακολουθώντας την σημαντική πτώση
στη ζήτηση αλλά και τις τιμές των πρώτων υλών
στους κλάδους της χαλυβουργίας, των κατασκευών,
της οικοδομής, του τσιμέντου και του σκυροδέματος.
H ύφεση συνεχίστηκε και ενισχύθηκε από τα σοβαρά
προβλήματα ρευστότητας και χρηματοδότησης της
οικονομίας, καθώς και την απουσία επενδυτικών
πρωτοβουλιών που θα οδηγούσαν στην εγχώρια
ανάπτυξη. Παράλληλα με την συρρίκνωση της
εγχώριας αγοράς κυρίως στα κατεξοχήν δομικά
προϊόντα (αδρανή, τσιμέντο, κεραμικά κλπ),
διαμορφώθηκε η τάση να ενδυναμώνεται ο εξαγωγικός
τομέας των προϊόντων που διοχετεύονται στην διεθνή
αγορά (βιομηχανικά ορυκτά, αλουμίνιο, νικέλιο, κλπ)
όπου η ζήτηση αλλά και οι τιμές ανέκαμψαν σε μεγάλο
βαθμό στα προ κρίσης επίπεδα. Με τον τρόπο αυτό
επετεύχθη εντός του 2010 συνολικός όγκος πωλήσεων
των
Λατομικών/Μεταλλευτικών/Μεταλλουργικών
Προϊόντων άνω του 1 δισ. ευρώ (1,1 δισ. ευρώ) εκ
των οποίων τα 790 εκατ. αποτελούσαν εξαγωγές
(ποσοστό 72%).
Το 2011 συνεχίστηκε η ίδια περίπου τάση του
2010, δηλ. οι εξαγωγές του κλάδου διατήρησαν
ικανοποιητικά αποτελέσματα, με εξαίρεση το
Τζεφέρης Πέτρος, διδάκτωρ ΕΜΠ, προϊστάμενος Δ/νσης
Λατομείων Μαρμάρων και Αδρανών Υλικών ΥΠEKA , E mail:
tzeferisp@eka.ypeka.gr, http://www.oryktosploutos.net/
*

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

τελευταίο τρίμηνο που υπήρξε κάμψη κυρίως λόγω
της διαφαινόμενης συντήρησης και διεύρυνσης της
ύφεσης στην ΕΕ, αλλά και τις ενδείξεις αποθέρμανσης
της οικονομίας της Κίνας και των ΗΠΑ. Επίσης, η
εμβάθυνση της εσωτερικής κρίσης επηρέασε αρνητικά
εκτός από τα δομικά κυρίως υλικά που απευθύνονται
στην εσωτερική αγορά ακόμη και τα εξαγώγιμα με
ικανοποιητική ζήτηση προϊόντα, ακριβώς λόγω μη
δυνατότητας εξασφάλισης των απαιτούμενων για τις
εξαγωγές τραπεζικών εγγυήσεων από το εξαιρετικά
αδύναμο πλέον ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
Αναλυτικότερα, εντός του 2011, τα αποτελέσματα
των βασικών μεταλλουργιών παραγωγής πρωτόχυτων
Αl και Ni ήταν εξαιρετικά, αφού αμφότερες
ξεπέρασαν τον εαυτό τους οδηγώντας την παραγωγή
σε σημαντικότατη αύξηση αλλά και ενισχύοντας την
εξαγωγική τους δραστηριότητα σε όλα τα επιμέρους
προϊόντα.
Για το νικέλιο (Νi), εντός του 2010, είχαμε μια
σημαντική επανάκαμψη (περίπου 14.000 tn Νi) από το
ιστορικό χαμηλό επίπεδο των 8.269 tn του 2009. Εντός
του 2011, που ήταν μια από τις ιστορικά καλύτερες
χρονιές για την ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ, επετεύχθη άνοδος
κατά 30% και πλέον της παραγωγής η οποία ανήλθε σε
18.527 tn νικελίου. Ανάλογη αύξηση είχαμε και στον
ετήσιο κύκλο εργασιών ο οποίος για το 2011 ανήλθε σε
311,12 εκατ. ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος
(239,5 εκατ. €), ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος
του όγκου πωλήσεων/εξαγωγών, ο οποίος ενισχύθηκε
κατά 40%, σε 18.594 τόνους (αποτελεί ιστορικό ρεκόρ
πωλήσεων), κυρίως λόγω αύξησης της ζήτησης σε
ανοξείδωτο χάλυβα αλλά και της επαναλειτουργίας
όλων των ηλεκτροκαμίνων του εργοστασίου. Είναι
σημαντικό ότι οι ανωτέρω σημαντικές επιδόσεις
επετεύχθησαν σε συνθήκες πτώσης τιμών του νικελίου
(κατά 24%) μέσα στο 2011.
Οι αυξημένες ανάγκες της μεταλλουργικής
μονάδας της Λάρυμνας σε πρώτη ύλη καλύφθηκαν
αποκλειστικά με σιδηρονικελιούχο μετάλλευμα
(λατερίτη) που προήλθε από τα εγχώρια μεταλλεία
45 

Ευβοίας, Αγίου Ιωάννη και Καστοριάς, η δε συνολική
παραγωγή σιδηρονικελιούχου μεταλλεύματος ανήλθε
σε 2,23 εκατ. tn (αύξηση κατά 14% σε σχέση με το
2010). Παράλληλα η Λάρκο παρήγαγε και 350 χιλ
tn Λιγνίτη από το λιγνιτωρυχείο της στα Σέρβια
Κοζάνης, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου διατέθηκε
στην ηλεκτροπαραγωγή μέσω της ΔΕΗ ΑΕ.
Η παραγωγή Αl για το 2011 από την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ
Α.Ε. ξεπέρασε τους 167 εκατ. tn (το 2010 ήταν
περίπου 140 χιλ. tn) απορροφώντας πάνω από το 80%
της ελληνικής παραγωγής βωξίτη και επιτυγχάνοντας
οριακά κερδοφόρα χρήση. Εντός του έτους 2010
είχαμε αύξηση του ποσοστού των εξαγωγών στο
σύνολο των πωλήσεων των προϊόντων αλουμινίου από
την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε. κατά 11% (από 55% το 2010
σε 66% για το 2011). Μάλιστα η παραγωγή ένυδρης
αλουμίνας για το 2011 (809.700 tn) ξεπέρασε κάθε
προηγούμενο δημιουργώντας ιστορικό ρεκόρ, καθώς
εδραιώνεται πλέον και μια νέα αγορά για το προϊόν
αυτό σε μη μεταλλουργικές χρήσεις (πχ. κεραμικά,
φίλτρα κλπ) όπως άλλωστε προκύπτει και από την
αύξηση των πωλήσεων του προϊόντος (πωλήσεις πάνω
από 123 χιλ. tn για το 2011).
Ανάλογη ήταν η αύξηση στην εγχώρια παραγωγή
βωξίτη από τις S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, Δελφοί
Δίστομο ΑΜΕ και ΕΛΜΙΝ ΑΕ, η οποία ξεπέρασε τους
2,3 εκατ. tn. (αύξηση 13% περίπου σε σχέση με το
2010), μέρος της οποίας πρέπει να σημειωθεί ότι πέραν
της κατεξοχήν μεταλλουργικής χρήσης (παραγωγής
αλουμινίου), απορροφήθηκε παράλληλα για χρήση
από την χαλυβουργία, την τσιμεντοβιομηχανία, την
παραγωγή πετροβάμβακα και λειαντικών.
Η παραγωγή σε μικτά θειούχα μεταλλεύματα από
την ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΕ διατηρήθηκε στα
προηγούμενα επίπεδα (πάνω από 214 χιλ. ξηροί tn
από τις ΟΠ16 και 25 Ν. Χαλκιδικής) ενώ τα προϊόντα
εμπλουτισμού (συμπυκνώματα θειούχου μολύβδου
και θειούχου ψευδαργύρου μετά από διαφορική
επίπλευση) που εξήχθησαν σχεδόν στο σύνολό τους
ξεπέρασαν σε αξία τα 38,3 εκατ. € (18,4 εκατ. € για
τον Pb και 19,9 εκατ. € για τον Zn), διατηρώντας τα
επίπεδα του 2010.
Σημαντική ήταν, παρά την επιβράδυνση της
παγκόσμιας οικονομίας, και για το 2011 η διεθνής
παρουσία της ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΕ στην
παραγωγή ωμού λευκόλιθου (πάνω από 540 χιλ. tn) και
μαγνησιακών καθετοποιημένων προϊόντων (δίπυρης
και καυστικής μαγνησίας, 69 και 79 χιλ. tn αντίστοιχα)
και εξαιρετικά ενθαρρυντικό για την Ελλάδα το
γεγονός ότι η συγκεκριμένη εταιρεία (με συνολική αξία
πωλήσεων για το 2011 περίπου 40 εκατ. Ευρω εκ των
οποίων τα 37 εκατ. € αποτελούν εξαγωγές) επιτυγχάνει
να διατηρείται επί σειρά ετών ως η μεγαλύτερη
46

εξαγωγική επιχείρηση προϊόντων λευκολίθου εντός της
ΕΕ και για την καυστική μαγνησία να είναι πρώτη σε
παγκόσμιο επίπεδο. Επίσης, ενθαρρυντική ειδικότερα
για τον τομέα των μαγνησιακών προϊόντων είναι η
επαναδραστηριοποίηση της ΒΙΟΜΑΓΝ (διάδοχο
σχήμα της FIMISCO και της παλαιάς ΒΙΟΜΑΓΝ, η
οποία πλέον ανήκει στον όμιλο ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ) στην
περιοχή της Β. Ευβοίας (αλλά και της Χαλκιδικής)
όπου έχει εξασφαλίσει σημαντικά αποθέματα
λευκολίθου και ήδη εκπονεί ερευνητικά έργα για τη
διερεύνηση της επέκτασης της εκμετάλλευσης σε νέα
κοιτάσματα.
Τα βιομηχανικά ορυκτά, τομέας κατεξοχήν
εξαγωγικός, συνέχισαν εντός του 2011 την ανάκαμψη
που είχε συντελεστεί σε μεγάλο βαθμό εντός του
2010, κυρίως χάρη στην βελτίωση στις διεθνείς
αγορές πρώτων υλών. Συγκεκριμένα, η παραγωγή
μπεντονίτη και περλίτη διατηρήθηκε στα επίπεδα
του 2010, με σχετική μείωση για τον μπεντονίτη
(1,2 εκατ. tn) και σχετική αύξηση για τον περλίτη
(842 χιλ. tn). Επισημαίνεται ότι η Ελλάδα είναι η
μεγαλύτερη παραγωγός μπεντονίτη εντός ΕΕ και η
S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε η οποία είναι ηγέτιδα
στον τομέα αποτελεί την μεγαλύτερη εξαγωγική
εταιρεία μπεντονίτη στον κόσμο (παραγωγή εντός
του 2011 1,16 εκατ. tn από τα ορυχεία της Μήλου) με
συνολική αξία πωλήσεων πάνω από 69 εκατ. € (100%
εξαγωγές). Επίσης, η Ελλάδα είναι πρώτη παγκοσμίως
στην παραγωγή περλίτη, με μια ευρύτατη κατανομή
των χρήσεων του ορυκτού οι οποίες διαρκώς
διευρύνονται: πάνω από 60% στην οικοδομή, 25%
στις γεωργικές χρήσεις και το υπόλοιπο σε εφαρμογές
χυτηρίων, διηθητικών μέσων, ειδικών μονώσεων κλπ.
Η S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε παρήγαγε εντός του
2011, 385 χιλ. tn περλίτη (πρωτογενές υλικό από τα
ορυχεία στο Τσιγκράδο και Τράχηλα της Μήλου),
ενώ κατεργάστηκε στις εγκαταστάσεις των Βουδίων
Μήλου πάνω από 600 χιλ. tn επιτυγχάνοντας συνολική
αξία πωλήσεων 33,4 εκατ. Ευρω (99.5% εξαγωγές).
H παραγωγή χουντίτη/υδρομαγνησίτη από την
ΛΕΥΚΑ ΟΡΥΚΤΑ Α.Ε., θυγατρική του ομίλου
Ankerpoort, ανήλθε εντός του 2011 σε 23.800 tn
(12.800 από την παραχώρηση 72 και 11.000 από την
παραχώρηση 74 αμφότερες στην περιοχή Σερβίων
Κοζάνης) παρουσιάζοντας μια σταθερά ανοδική
τάση τόσο στην παραγωγή όσο και στις πωλήσεις
επεξεργασμένου όσο και αργού υλικού σε σχέση με το
προηγούμενο έτος 2010.
Τα προϊόντα ολιβινίτη αύξησαν σημαντικά το
παραγωγικό δυναμικό τους υπερβαίνοντας τους 55
χιλ. tn από την εταιρεία ΘΕΡΜΟΛΙΘ ΑΕ, η παραγωγή
αμφιβολίτη (ΦΙΜΠΡΑΝ ΑΕ) διατηρήθηκε στα
επίπεδα του 2010 (23 χιλ. tn περίπου), ενώ τα προϊόντα
ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012 

ατταπουλγίτη (ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ) διατήρησαν
τον εξαγωγικό προσανατολισμό τους αξιοποιώντας
κυρίως το υπάρχον αποθεματικό για την τροφοδοσία
του εργοστασίου επεξεργασίας κατά το 2011. Για
τα ανωτέρω ορυκτά θα πρέπει να επισημανθεί ότι
πέραν των πολυπληθών χρήσεων που καλύπτουν
ανάγκες της χημικής, κατασκευαστικής βιομηχανίας,
χαλυβουργίας, πυριμάχων κλπ. χρησιμοποιούνται
ευρέως και σε κατεξοχήν περιβαλλοντικές χρήσεις (ως
αποχρωστικές γαίες, ως μέσα διύλισης και διαχείρισης
αποβλήτων, ως μοριακά φίλτρα, διηθητικά και
μονωτικά μέσα κλπ).
Εντούτοις, παρά τις ανωτέρω σχετικά καλές
επιδόσεις που αφορούν μεταλλεύματα, μέταλλα και
βιομηχανικά ορυκτά για τα οποία η ζήτηση διατηρείται
σε υψηλά επίπεδα αλλά παράλληλα χαρακτηρίζονται
από σαφή εξαγωγικό προσανατολισμό, ο εγχώριος
τομέας και η παρατεταμένη ύφεση στην εγχώρια αγορά
οδήγησε τις εταιρείες του κλάδου που εξαρτώνται
από αυτήν (π.χ. τα αδρανή υλικά) σε προβληματική
λειτουργία και σε ορισμένες περιπτώσεις σε οριστικό
κλείσιμο. Συγκεκριμένα, ο τομέας των αδρανών
δομικών υλικών που πριν από την περίοδο της κρίσης,
με αποκορύφωμα την περίοδο των ολυμπιακών
αγώνων, προσέγγιζαν τους 100 εκατ. tn ετησίως, το
2010 έπεσαν στους 50 εκατ. tn και το 2011 στους 3538 εκατ. tn, σηματοδοτώντας μια άνευ προηγουμένου
ύφεση στον τομέα της οικοδομικής δραστηριότητας
και τις κατασκευές.
Οι συναφείς κλάδοι που αφορούν στην παραγωγή
πυριτικού
και ποζολάνης δοκιμάστηκαν με
αρνητικές επιδόσεις λόγω συρρίκνωσης της εγχώριας
οικοδομικής και κατασκευαστικής δραστηριότητας.
Ενδεικτικό είναι ότι η παραγωγή πυριτικού για το
2011 από την ΛΑΒΑ ΑΕ στην Μήλο ήταν μόλις 1.671
tn, ενώ η παραγωγή ποζολάνης της ίδιας εταιρείας
(από το ορυχείο της Μήλου) περιορίστηκε σε 178 χιλ.
tn (το 2010 ήταν 258 χιλ. tn και το 2009 440 χιλ. tn ).
Η συνολική ετήσια παραγωγή ποζολάνης σε επίπεδο
χώρας δεν ξεπέρασε το ιστορικό χαμηλό δεκαετίας
των 350 χιλ. tn. Οι ποζολάνες ειδικών χρήσεων (πχ.
για ειδικά δομικά κονιάματα, πληρωτικά υλικά κλπ)
και τα προϊόντα χαλαζία-χαλαζίτη παρουσίασαν
σημαντική πτώση. Ανάλογα επλήγησαν και τα
προϊόντα της κεραμικής βιομηχανίας, τα προϊόντα
τσιμέντου/σκυροδέματος, τα προϊόντα ανθρακικού
ασβεστίου (μαρμαρόσκονη, δομικά κονιάματα κλπ)
και η ελαφρόπετρα η οποία -παρά την μικρή αύξηση σε
σχέση με το 2010- διατηρήθηκε στα χαμηλά επίπεδα
παραγωγής κάτω από 500 χιλ. tn. Συγκεκριμένα, για
την κίσσηρη/ελαφρόπετρα παρήχθησαν από το Γυαλί
Νυσίρου (ΛΑΒΑ ΑΕ) περίπου 470 χιλ tn πρωτογενούς

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

υλικού από το οποία διατέθηκαν 397 χιλ. tn συνολικής
αξίας πωλήσεων 3,86 εκατ. €, οι 275 χιλ. tn (2,6
εκατ. ευρω) σε αγορές του εξωτερικού και οι 122 χιλ.
tn (1,2 εκατ. €) στην εσωτερική αγορά. Ενδεικτικά
αναφέρεται ότι σε περιόδους πριν από την κρίση η
παραγωγή αλλά και διάθεση ελαφρόπετρας από το
Γυαλί ξεπερνούσε σταθερά τους 800 χιλ. tn και η αξία
πωλήσεων τα 6-7 εκατ. €.
Η παραγωγή γύψου κατάφερε να «διασωθεί» με
μικρή σχετικά αύξηση κυρίως λόγω της σχετικής
αύξησης των εξαγωγών. Χαρακτηριστικά αναφέρεται
η παραγωγή γύψου για την εταιρεία ΛΑΒΑ ΑΕ, από
το Αλτσί Σητείας Λασιθίου Κρήτης, όπου από το
σύνολο της παραγωγής των 260 χιλ. tn για το 2011, οι
εξαγωγές αφορούσαν 168 χιλ. tn (ποσοστό 65% ) και
η εσωτερική κατανάλωση 92 χιλ. tn (ποσοστό 35%).
Επίσης, η παραγωγή αλατιού (από αλυκές) αυξήθηκε
κατά το 2011 (σε 174.500 tn) με την συνδρομή και
των καιρικών συνθηκών ενώ αναμένεται ακόμη
μεγαλύτερη αύξηση εντός του 2012.
Η εγχώρια παραγωγή ενεργειακών ορυκτών (λιγνίτη)
από τα ορυχεία της ΔΕΗ ΑΕ υπερέβη τους 56,80
εκατ. tn, ελαφρά αυξημένη σε σχέση με εκείνη του
2010 (55,96 εκατ. tn). Αναλυτικότερα οι 47,43 εκατ.
tn προέρχονταν από το Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής
Μακεδονίας (ΛΚΔΜ) και οι 9,37 εκατ. tn από το
Λιγνιτικό Κέντρο Μεγαλόπολης (ΛΚΜ), εξορύξεις
που στο σύνολό τους αντιστοιχούν σε εκσκαφές 348,71
εκατ. κυβ. μέτρων. Επίσης, από τα λιγνιτωρυχεία εκτός
της ΔΕΗ, κυρίως το ορυχείο της Αχλάδας (Ρόζας) και
των Σερβίων Κοζάνης (Λάρκο), παρήχθησαν συνολικά
πάνω από 1,6 εκατ. tn που επίσης διατέθηκαν στις
μονάδες ηλεκτροπαραγωγής του ΛΚΔΜ. Με βάση
τα ανωτέρω δεδομένα η συμμετοχή του λιγνίτη στο
ενεργειακό μίγμα που αφορά το διασυνδεδεμένο
σύστημα της Χώρας υπερέβη για το 2011 το 55%
ενώ η αντίστοιχη συμμετοχή στο σύνολο της Χώρας
(συμπεριλαμβανομένων και των μη διασυνδεδεμένων
νησιών) ήταν 49,5%, αποδεικνύοντας την δεσπόζουσα
θέση που συνεχίζει να διατηρεί ο λιγνίτης στα
ενεργειακά δρώμενα της Χώρας.
Στον τομέα των υδρογονανθράκων, η παραγωγή σε
(α)
αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο (από τα κοιτάσματα
της περιοχής εκμετάλλευσης του Πρίνου) μειώθηκε
σε ποσοστό 24% ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου
διατηρήθηκε στα ίδια περίπου επίπεδα με το 2010.
Σύμφωνα με τα οικονομικά αποτελέσματα χρήσης
που ανακοίνωσε ο όμιλος εταιρειών Energean Oil
& Gas για το 2011, ο κύκλος εργασιών του ομίλου
ανήλθε σε 60,85 εκατ. € (έναντι €41,8 εκατ.(β)το
2010), καταγράφοντας αύξηση της τάξεως του
45,5%. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα εισάγει

47 

σχεδόν όλο το πετρέλαιο και φυσικό αέριο που
καταναλώνει, δαπανώντας ετησίως περίπου 5% του
ΑΕΠ, ενώ η ΚΑΒΑΛΑ OIL Α.Ε. (θυγατρική της Energean Oil & Gas) είναι η μοναδική εταιρία εξόρυξης
υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, δηλ. η μόνη εταιρία
που “παράγει” πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
H παραγωγή Ναξίας σμύριδας μειώθηκε σε 5.900 tn
(από 7.000 που ήταν για το 2010) σε μια προσπάθεια
ελέγχου του αδιάθετου αποθέματος ύψους 130
χιλ. tn που διατηρείται στις υπαίθριες αποθήκες
σμύριδας του Δημοσίου στη Μουτσούνα στη Νάξο
και για τη διοχέτευση του οποίου στην αγορά έγιναν
σημαντικές προσπάθειες εντός του 2011. Πράγματι,
ήδη μία σημαντική ποσότητα (άνω των 30 χιλ. tn)(β)
έχει
διοχετευθεί στην αγορά για το πρώτο εξάμηνο του
2012 (ΕΛΜΙΝ Α.Ε.).
Ο κλάδος των προϊόντων μαρμάρου αλλά και
διακοσμητικών πετρωμάτων, παρά τις σοβαρές
επιπτώσεις της κρίσης στην εγχώρια κυρίως
κατανάλωση, κατάφερε να διατηρήσει και να
βελτιώσει τις παραγωγικές επιδόσεις του κατά 10%
περίπου. Τη διετία 2010-11, η παραγωγή στο σύνολο
των μαρμαρικών προϊόντων (ογκομάρμαρα, ξοφάρια,
λατύπες κλπ) ξεπέρασε το 1 εκατ. tn ετησίως, ενώ οι
ελληνικές εξαγωγές του τομέα μαρμάρων (μάρμαρα και
άλλα προϊόντα φυσικών λίθων) ξεπέρασαν συνολικά
τους 753,8 χιλ. tn αξίας πάνω από 155 εκατ. € (για το
2010) και τους 830,8 χιλ. tn αξίας πάνω από 205 εκατ.
€ (για το 2011), αυξημένες ετησίως περισσότερο από
10% σε ποσότητα και 30% σε αξία.
Ειδικότερα, το 2011, οι εξαγωγές μαρμάρων προς
την Κίνα, η οποία αποτελεί τα τελευταία χρόνια,
την σημαντικότερη αγορά για το ελληνικό μάρμαρο,
ανήλθαν σε 377,4 χιλ. tn αξίας πάνω από 75 εκατ.
ευρω, αντιπροσωπεύοντας το 45,4% της συνολικής
ποσότητας και το 36,9% της συνολικής αξίας των
ελληνικών εξαγωγών μαρμάρου. Η αύξηση σε σχέση
με το 2010 ήταν πάνω από 25% σε ποσότητα και
πάνω από 66% σε αξία, ενώ εντυπωσιακό κρίνεται
το γεγονός ότι από τη συνολική ποσότητα εξαγωγών
προς την Κίνα, το συντριπτικό μέρος (ποσοστό πάνω
από 95%) ήταν σε μορφή όγκων μαρμάρου.
Στο θέμα των επενδυτικών σχεδίων που αφορούν
την αξιοποίηση των κοιτασμάτων χρυσού της ΒΑ
Χαλκιδικής, του Περάματος Θράκης και των Σαπών
Ροδόπης, οι εξελίξεις ήταν σημαντικές:
(α) για το έργο της Χαλκιδικής, εγκρίθηκε η ΜΠΕ που
αφορά την αξιοποίηση του πορφυρικού κοιτάσματος
των Σκουριών Χαλκιδικής και του κοιτάσματος
μεικτών θειούχων της Ολυμπιάδας. Οι ανωτέρω
πράξεις έχουν προσβληθεί με αιτήσεις αναστολής και
ακύρωσης στο ΣτΕ. Υπενθυμίζεται ότι το επενδυτικό

48

σχέδιο της Ελληνικός Χρυσός (ιδιοκτησίας Εldorado
Gold Corporation Καναδά) προβλέπει:
1. Επένδυση με συνολικό κόστος κεφαλαίου 0,8 δισ.
€, συνολικό λειτουργικό κόστος 3,3 δισ. € και χρόνο
ζωής 32 έτη και 2. Συνολικά έσοδα που θα ανέλθουν σε
5,9 δισ. € και περίπου 1.300 άμεσες θέσεις εργασίας
(4.000 έμμεσες).
(β) για το έργο στο Πέραμα, υποβλήθηκε εντός
του 2011, από την «Χρυσωρυχεία Θράκης ΑΜΒΕ»
(θυγατρική επίσης της Εldorado Gold Corporation) η
ΜΠΕ (η οποία εγκρίθηκε από το ΥΠΕΚΑ στις αρχές
του 2012 ενώ παράλληλα το έργο εντάχθηκε από τον
Μάρτιο του 2012 στη διαδικασία του fast track). Για
το έργο στο Πέραμα επισημαίνεται ότι σε περίοδο
κανονικής λειτουργίας αναμένεται να παράγει 110120 χιλιάδες ουγκιές χρυσού/έτος, ενώ θα απασχολεί
άμεσα 200 άτομα, και η έμμεση απασχόληση θα
ανέλθει σ’ επιπλέον 800 θέσεις εργασίας. Τα έσοδα
υπολογίζονται σε 660 εκατ. €.
(γ) έχει υποβληθεί από τη ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ
ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ (ιδιοκτησίας σήμερα Glory Resources
Αυστραλίας) και βρίσκεται υπό αξιολόγηση από
το ΥΠΕΚΑ η Προκαταρτική ΜΠΕ για το έργο των
Σαπών (Δημόσιο Μεταλλείο Σαπών Ροδόπης). Το
έργο συνίσταται σε εκμετάλλευση 2 μεταλλείων και
σε επεξεργασία του μεταλλεύματος σε εργοστάσιο
εμπλουτισμού για παραγωγή συμπυκνώματος
χρυσού και για ανάκτηση χρυσού βαρυτομετρικά. Οι
εκτιμώμενες συνολικές παραγωγές για όλο το χρόνο
ζωής είναι 510.000 ουγγιές Au, 250.000 ουγγιές Ag
και 3.000 t Cu. Θα δημιουργηθούν 205 άμεσες και 615
έμμεσες θέσεις εργασίας.
Για το 2011, στα αρχεία των Επιθεωρήσεων
Μεταλλείων καταχωρήθηκαν 134 ατυχήματα από
τα οποία τα 3 θανατηφόρα, ενώ από το σύνολο
των ατυχημάτων το 30% αφορούσε εργολαβικό
προσωπικό. Δυστυχώς υπήρξε αύξηση του δείκτη
συχνότητας (από 5,057 το 2010 σε 6,15, στοιχεία
ΣΜΕ) και επανεμφάνιση των θανατηφόρων
(δείκτης -για το 2011- 1/3955 άτομα ενώ το 2010 ο
δείκτης ήταν μηδενικός) εντούτοις, το γεγονός ότι
είχαμε μείωση της «συνεισφοράς» στα ατυχήματα
του εργολαβικού προσωπικού κρίνεται ιδιαίτερα
ενθαρρυντικό αναφορικά με την προσπάθεια ένταξης
του προσωπικού αυτού στους κανόνες ασφάλειας και
υγείας.
Την τριετία 2009-2011 βεβαιώθηκαν από τις
αρμόδιες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις της Χώρας
και εισπράχθηκαν ως δημόσια έσοδα 18,2 εκατ. €
που αποτελούν άθροισμα παγίων και αναλογικών
μισθωμάτων για τα δημόσια λατομεία αδρανών
και μαρμάρων. Από αυτά τα 10,2 εκατ. € αφορούν

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012 

μισθώματα από λατομεία αδρανών και 8 εκατ. €
αφορούν μισθώματα από λατομεία μαρμάρων (τα 7,5
από την χωρική αρμοδιότητα της ΑΔ ΜακεδονίαςΘράκης). Επίσης εισπράττονται από το ελληνικό
δημόσιο περίπου 2 εκατ. € ετησίως που αφορούν τα
έσοδα από μισθώματα των δημοσίων μεταλλείων
και 2,5 εκατ. € που αφορούν τα λιγνιτωρυχεία που
έχουν εκμισθωθεί σε ιδιώτες, καθώς και 1,6 εκατ. €
προερχόμενα από τα δημόσια ορυχεία βιομηχανικών
ορυκτών. Ακόμη, εντός του 2011, έχουν επιβληθεί από
τις Επιθεωρήσεις Μεταλλείων διοικητικές κυρώσεις
ύψους περίπου 2,5 εκατ. €, ποινές που αντιστοιχούν
σε όλες τις κατηγορίες των ορυκτών ενώ για το πρώτο
εξάμηνο του 2012 έχουν επιβληθεί αντιστοίχως
πρόστιμα ύψους 1,2 εκατ. €. Στα παραπάνω θα πρέπει
να προστεθούν και τα έσοδα από το ειδικό τέλος υπέρ
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (5% επί της
αξίας των πωλούμενων προϊόντων για τα αδρανή,
άρθρο 15 Ν.2115/93 και 2% για τα βιομηχανικά
ορυκτά, Ν.2130/93, άρθρο 27 παρ. 8) τα οποία μαζί με
τις προαναφερθείσες χρηματικές ποινές πιστώνονται
στα ταμεία των ΟΤΑ στην περιοχή των οποίων
δραστηριοποιούνται οι εξορυκτικές επιχειρήσεις.
Τέλος θα πρέπει να προστεθούν τα έσοδα υπέρ του
πράσινου ταμείου (1% επί της αξίας των πωλούμενων
προϊόντων) που αφορά την ένταξη λατομείων στον
Ν.4001/2011
Σημαντική ήταν για το 2011, και η παρέμβαση της
Πολιτείας η οποία εντός του έτους ολοκλήρωσε τον νέο
αναμορφωμένο ΚΜΛΕ (ΥΑ 2223 ΦΕΚ 1227/14.6.11)
ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα του κλάδου
αναφορικά με τις συνθήκες υγείας και ασφάλειας στους
εξορυκτικούς χώρους. Επίσης κατήρτισε νόμο για
την βιοποικιλότητα που αφορά άμεσα την εξορυκτική
δραστηριότητα (Ν.3937/2011), νόμο για την
περιβαλλοντική αδειοδότηση (Ν.4014/2011) ο οποίος
συνοδεύτηκε από νέα ΥΑ για την κατηγοριοποίηση
των έργων (ΥΑ 1958/13.01.2012), ενώ ενέταξε στον
Ν. 4001/2011 διατάξεις για την παράταση των αδειών
εκμετάλλευσης και μισθώσεων των λατομείων (άρθρο
183).
Επίσης,
το
ΥΠΕΚΑ
εκσυγχρόνισε
την
υφιστάμενη διαδικασία αδειοδότησης αναφορικά
με την αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση
υδρογονανθράκων (Ν. 2289/95), με την ψήφιση εντός
του 2011 του Ν. 4001/2011 (Κεφ. Β). Επίσης με τον
ίδιο νόμο συστήνεται η «Ελληνική Διαχειριστική
Εταιρία Υδρογονανθράκων ΑΕ (ΕΔΕΥ ΑΕ)» η οποία
θα διαχειρίζεται τα αποκλειστικά δικαιώματα του
Ελληνικού Δημοσίου στην αναζήτηση, έρευνα και
εκμετάλλευση Υδρογονανθράκων. Αναμένεται η
έκδοση του ΠΔ με το οποίο καταρτίζεται το καταστατικό
λειτουργίας της Εταιρίας καθώς και η ολοκλήρωση
ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

της στελέχωσής της. Στα πλαίσια του Ν. 4001/2011,
το ΥΠΕΚΑ προκήρυξε διαγωνισμό συμμετοχής σε
σεισμικές ερευνητικές εργασίες απόκτησης δεδομένων
μη αποκλειστικής χρήσης εντός της θαλάσσιας
ζώνης στη Δυτική και Νότια Ελλάδα (ο διαγωνισμός
κατακυρώθηκε στην νορβηγική Petroleum GeoServices (PGS) εντός του 2012). Επίσης προκήρυξε
διεθνή πλειοδοτική διαδικασία άμεσης παραχώρησης
των δικαιωμάτων του Ελληνικού Δημοσίου για έρευνα
και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων με τη διαδικασία
της «ανοικτής πρόσκλησης» (open door) σε τρεις
περιοχές: Πατραϊκός κόλπος, Ιωάννινα και Δυτικό
Κατάκολο. Ο διαγωνισμός βρίσκεται στην διαδικασία
της αξιολόγησης των προσφορών και αναμένεται να
ολοκληρωθεί στις αρχές του 2013.
Στον τομέα της γεωθερμίας, έχουν προκηρυχθεί και
ανατεθεί από το ΥΠΕΚΑ, 4 διεθνείς πλειοδοτικοί
διαγωνισμοί για την εκμετάλλευση γεωθερμικών
πεδίων υψηλής θερμοκρασίας σε Έβρο, Νέστο, Χίο,
Σαμοθράκη, συνολικού ύψους επενδύσεων 200 εκατ.
€. Υπενθυμίζεται ότι ο διαγωνισμός αφορούσε την
παραχώρηση δικαιωμάτων έρευνας στις ανωτέρω
4 εντοπισμένες γεωθερμικές περιοχές, με στόχο την
έρευνα καταρχήν και στη συνέχεια την εκμετάλλευσή
τους είτε για την παροχή θερμού νερού για
διάφορες χρήσεις (θερμοκήπια, ιχθυοκαλλιέργειες,
τηλεθέρμανση κλπ), είτε για την παραγωγή ηλεκτρικής
ενέργειας, εφόσον από την έρευνα προκύψουν ρευστά
υψηλής θερμοκρασίας. Έχει επίσης προκηρυχθεί
και κατακυρωθεί από το ίδιο υπουργείο 2ος γύρος
διεθνών διαγωνισμών για άλλα 4 πεδία υψηλών
θερμοκρασιών σε Καβάλα, Σπερχειό, Ικαρία και
Σουσάκι, συνολικού ύψους επενδύσεων 63 εκατ.
€. Επισημαίνεται ότι το σύνολο των γεωθερμικών
πεδίων της χώρας που εκτιμάται ότι μπορεί άμεσα να
αξιοποιηθεί υπερβαίνει ως επενδύσεις τα 400 εκατ. €,
με δυνατότητα παραγωγής έως 300 MW ηλεκτρικής
ενέργειας.
Το ΥΠΕΚΑ, εντός του 2011, προκήρυξε επίσης
Διεθνή Πλειοδοτικό Διαγωνισμό για το Δημόσιο
Μεταλλευτικό Χώρο που περιλαμβάνεται στις
περιοχές Μεταξοχωρίου, Βάθης, Γερακαριού,
Φύσκας, Κεντρικού, Μυλοχωρίου και Αντιγόνειας
στην Περιφερειακή Ενότητα (Νομό) Κιλκίς. Στο
συγκεκριμένο χώρο, έκτασης 91 km2, εκτιμάται ότι
τα αποθέματα μεταλλευμάτων χρυσού, χαλκού και
άλλων μεταλλευμάτων είναι της τάξης του 1,5 δισ € σε
ακαθάριστη αξία των περιεχόμενων μετάλλων (gross
metal value), ενώ στα δυναμικά εκμεταλλεύσιμα
αποθέματα (potential resources) η αξία αυτή πλησιάζει
τα περίπου 7,0 δισ. €. Ο διαγωνισμός έγινε στα πλαίσια
μιας προσπάθειας καταγραφής και αξιοποίησης του
συνόλου των 100 δημόσιων μεταλλευτικών χώρων
49 

οι οποίοι παραμένουν αναξιοποίητοι ενώ υπάρχουν
σημαντικά κοιτασματολογικά δεδομένα, και εντός του
2012 εγκρίθηκε το πρακτικό της αρμόδιας επιτροπής
που εισηγείται την κατακύρωσή του στην εταιρεία
ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ. Στη μελλοντική εξέλιξη της περιοχής
αυτής θα πρέπει να συμπεριληφθεί το πρόσθετο
αποθεματικό δυναμικό των 4,0 δισ. € που αναμένεται
να προκύψει από τις έρευνες του ΙΓΜΕ στο γειτονικό
κοίτασμα της Ποντοκερασιάς στο πλαίσιο σχετικού
έργου του ΕΣΠΑ.
Τέλος, σημαντικότερη ίσως είναι η διαμόρφωση
εντός του 2011 της Εθνικής Πολιτικής Αξιοποίησης
των ΟΠΥ της Χώρας, η οποία ολοκληρώθηκε
από Ομάδα Εργασίας του ΥΠΕΚΑ σε συνεργασία
με όλους τους εμπλεκόμενους παραγωγικούς και
κοινωνικούς φορείς, στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης
της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τις πρώτες ύλες
(RMI). Η προσπάθεια δημοσιοποιήθηκε με σχετική
ανακοίνωση εκ μέρους της πολιτικής ηγεσίας του
ΥΠΕΚΑ σε ημερίδα που πραγματοποιήθηκε εντός του
2012. Πρόκειται για μια διακήρυξη βασικών αξόνων
πολιτικής που εξειδικεύεται περαιτέρω σε επιμέρους
ενέργειες και παρεμβάσεις, οι οποίες κρίνονται
απαραίτητες για την εξυπηρέτηση του βασικού στόχου.
Κυριότερες είναι η ένταξη της αρχής της βιώσιμης
ανάπτυξης και του χωροταξικού σχεδιασμού στην
εξορυκτική δραστηριότητα, η προώθηση του τρίπτυχου
εκπαίδευση-έρευνα-καινοτομία και η θεσμοθέτηση
ενός θεσμικού πλαισίου, απλού, σταθερού και
προβλέψιμου κατά το δυνατόν που θα εμπνέει

εμπιστοσύνη στους επενδυτές και θα εξασφαλίζει
την πρόσβαση στα κοιτάσματα, λαμβάνοντας υπόψη
τις ιδιαιτερότητες της εξορυκτικής δραστηριότητας
αλλά και τις τομεακές πολιτικές ανάπτυξης άλλων
δραστηριοτήτων.
Ήδη εντός του 2012 έχει προγραμματιστεί
η ολοκλήρωση του νέου νομοσχεδίου για την
κωδικοποίηση και εκσυγχρονισμό της διάσπαρτης
υπάρχουσας λατομικής νομοθεσίας. Bασική επιδίωξη
είναι να διαμορφωθεί ένα Σχέδιο Νόμου (Λατομικό
Νομοσχέδιο) που θα αναμορφώνει εκ βάθρων
το υπάρχον (εδώ και 40 περίπου χρόνια) πλαίσιο
για την έρευνα και εκμετάλλευση των λατομικών
ορυκτών (αδρανών/ασβεστολιθικών, βιομηχανικών
ορυκτών και μαρμάρων) στο οποίο θα εισαχθούν και
ρυθμίσεις που αφορούν την έρευνα κι εκμετάλλευση
των μεταλλευτικών ορυκτών (τροποποίηση του
υφιστάμενου Μεταλλευτικού Κώδικα). Ο στρατηγικός
στόχος είναι η απλούστευση, στο μέτρο του δυνατού,
των διαδικασιών και η σύντμηση των καθυστερήσεων
στη χορήγηση των εγκρίσεων και αδειών, οι οποίες
σε πολλές περιπτώσεις αποτρέπουν επενδυτικές
πρωτοβουλίες και αποδυναμώνουν το επιχειρηματικό
κλίμα και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας.
Επιπλέον, επιδιώκεται η άρση λαθών, ασαφειών και
συγχύσεων που είχαν επέλθει από την εφαρμογή του
προϊσχύοντος νομοθετικού πλαισίου και η ομαλή
μετάβαση στο νέο, χωρίς πολύπλοκες διαδικασίες,
πρόσθετες δαπάνες και αιφνιδιασμούς για τους
διοικουμένους.

ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Παραγωγή Λατομικών/Μεταλλευτικών/Μεταλλουργικών Προϊόντων

ΠΑΡΑΓΩΓΗ
 
 
Βωξίτης

Ποσότητα σε τόνους (Metric tons) εκτός αν αναφέρεται
διαφορετικά

2010

2011
1

1.993.826

2.300.0001

2

Αλουμίνα Al2O3 (άνυδρη)

139.824
661.882

167.4902
683.030

Αλουμίνα Al2O3 (ένυδρη)

785.100

809.7003

Μεικτά θειούχα μεταλλεύματα (ξηροί tn)

230.134

Θειούχος Μόλυβδος, PbS (συμπύκνωμα, ξηροί tn)

17.674

214.9434
16.592

Θειούχος Ψευδάργυρος, ZnS (συμπύκνωμα, ξηροί tn)

40.592

39.127

Αλουμίνιο, πρωτόχυτο (παραγωγή χυτηρίου)

Θειούχος σίδηρος, FeS2 (συμπύκνωμα, ξηροί tn)

0

0

1.902.976

2.235.966

Κράμα σιδηρονικελίου (FeNi)

69.596

93.905

Νικέλιο στο κράμα σιδηρονικελίου

13.956

18.527

Σκουριά (χονδρομερές παραπροϊόν)

57.156

69.674

Σκουριά (τριμμένο παραπροϊόν, -5 mm)

59.500

79.011

Λευκόλιθος/Μαγνησίτης

513.487

541.8135

Σιδηρονικελιούχο μετάλλευμα (λατερίτης)

50

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012 

Δίπυρη Μαγνησία

31.594

38.343

Καυστική Μαγνησία

61.628

59.838

Πυρίμαχες μάζες

36.031

Μπεντονίτης (πρωτογενές υλικό)

1.384.118

45.202
6

1.188.4426

Χουντίτης/Υδρομαγνησίτης

39.012
16.350

17.7488
23.800

Ποζολάνη

550.000

350.000*

Ατταπουλγιτική Άργιλος

Ποζολάνες ειδικών χρήσεων
Καολίνης
Περλίτης (πρωτογενές υλικό)
Περλίτης (κατεργασμένος)
Κίσσηρις (ελαφρόπετρα)
Διοξείδιο του πυριτίου (Πυριτικό)
Γύψος και ανυδρίτης
Ολιβινίτης (πρωτογενές)
Αμφιβολίτης

7

9

79.600
1.045

49.7339
NA

790.10010

842.87010

11

440.000
412.700

507.23511
468.960

5.74212

1.67112

574.76813
35.300

590.00013
55.325

23.453

23.263

Ανθρακικό ασβέστιο (άμορφο και κρυσταλλικό)

450.000

400.00014

Άστριοι

17.38015
30.794

10.56315
11.241

9.980

10.200

Χαλαζίας και χαλαζίτης
Διοξείδιο του άνθρακα (CO2) [υγρό]

14

Zεόλιθος

200

NA

Λιγνίτης

56.366.202

58.400.000

894.002

675.50416

6.124.844

Αργό Πετρέλαιο (σε βαρέλια)
17

164.765

5.927.40116
174.500

50.000.000*

38.000.000*

Μάρμαρα (σε κυβ. μέτρα)

268.033

285.000

Ξοφάρια (όγκοι ακανόνιστου σχήματος)

358.963

390.000

Μαρμαρικά παραπροϊόντα (λατύπες, σχιστόπλακες, ψηφίδες κλπ)

598.111

650.000*

Φυσικό Αέριο (σε Νm3)
Αλάτι (μη ορυκτό, δι’ εξατμίσεως)
Ασβεστολιθικά Αδρανή

Σμύριδα

7.000

5.900
(πηγή: ΥΠΕΚΑ,
ΣΜΕ, ΕΛΣΤΑΤ)

NA: δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία
*: στοιχείο κατ’ εκτίμηση
¹ Βωξίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, Δελφοί Δίστομο ΑΜΕ και ΕΛΜΙΝ ΑΕ
² Προϊόν ηλεκτρόλυσης; 136.765 tn (για το 2010) και 165.147 tn (για το 2011)
³ Ιστορικό ρεκόρ παραγωγής ένυδρης αλουμίνας με παράλληλη αύξηση πωλήσεων σε 123.684 tn εντός του 2011
4
Περιεχ.: Pb: 12.918 tn, Ζn: 20.999 tn, Fe: 51.693 tn, Ag: 33.316 Kg, Au: 959,72 Kg
5
Σύνολο παραγωγής ωμού λευκολίθου από μονάδα κυρίως εμπλουτισμού και μονάδα μαγνητών.
6
Μπεντονίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε,ΜΠΕΝΤΟΜΑΙΝ Α.Ε., Sud Chiemie Hellas, Ελ. Μεταλλευτική ΕΠΕ, Μαυρογιάννης.
7
Ατταπουλγίτης/παλυγκοσκίτης και σμεκτίτης/σαπωνίτης από ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ.
8
Τροφοδοσία εργοστασίου ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ στην Κνίδη Γρεβενών.
9
Ποζολάνες ειδικών χρήσεων: κονιάματα, πληρωτικά, κλπ. από ΚΥΒΟΣ ΑΕ και ΕΛΛ.ΠΟΖΟΛΑΝΕΣ ΑΕ
10
Περλίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, ΕΕΚΟΜ ΑΕ, ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ, ΜΗΛΟΠΑΝ ΑΕ.
11
Περλίτης:S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε
12
Πυριτικό: ΛΑΒΑ ΑΕ
13
Γύψος: IΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ YΛΙΚΑ ΑΕ, ΛΑΒΑ ΑΕ, ΒΡΒ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ, KNAUF AE
14
Προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου άμορφο και κρυσταλ. (κονιάματα δόμησης, πληρωτικά, μαρμαρόσκονη, στόκος, marmoline, alfamix, iokal, iokalit κλπ)
15
Άστριοι: MEBIOΡ ΑΕ
16
ΚΑΒΑΛΑ OIL Α.Ε.
17
Κανονικό κυβικό μέτρο (Nm3) δηλαδή ένα κυβικό μέτρο αερίου σε κανονικές συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης.

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

51 

The mining/metallurgical industry in Greece.
Statistical review 2010-2011

Peter G. Tzeferis*

Extended abstract
Production data and best available estimates for
various mineral commodities produced in Greece in the
years 2010 and 2011 are listed in the following table.
Reported values relating to mineral production are
combined data from (a) statistics kept by the Mineral
Resources Policy Directorate of the Ministry of
Environment, Energy and Climate Change (YPEKA)
and (b) annual statistics kept by the Mining Enterprises
Association (SME). Also, the exports data for the
Greek marble industry have come from the Greek
Statistical Authority (ELSTAT) and was analysed by
marmaronet.com.
In 2010 the sector experienced a significant
decline in all areas, following the fall in demand
and subsequently the prices of raw materials in the
steel, construction, cement, and concrete industries.
The recession continued and was worsened by the
severe economic problems and the lack of investment
initiatives that could lead to domestic growth. In
contrast to the shrinking domestic market, especially
in construction field (aggregates, cement, ceramics,
etc.), the tendency was to strengthen the export sector
with regards to products placed on the international
market (industrial minerals, aluminum, nickel, etc.)
where the demand and prices rallied largely to precrisis levels. In 2010, a total sales volume of quarry/
mining/metallurgical products over 1 billion euros (1.1
*Peter G. Tzeferis, Mining and Metallurgical Engineer, Ph.D,
Marble and Aggregate Quarries Division, Greek Ministry of
Environment Energy & Climate Change
52

billion euros) was achieved, of which 790 million was
comprised of exports (72%).
In 2011, the same trend continued with the export
sector producing satisfactory results, while the downturn
in the domestic sector deepened widely. Specifically,
in 2011, the production of basic metal production of
primary non-ferrous metals (alumina/aluminum and
ferronickel/nickel) significantly increased along with
export activity in all the individual products. 
For nickel (Ni), 2011 was one of the best years as
LARKO GMMAE reached an increase of more than
30% in nickel production, which amounted to 18.527tn
nickel. The annual turnover amounted to 311.12
million € (239.5 million € in 2010) and even greater
was the increase in the volume of sales/exports, which
strengthened by 40% to 18,594 tonnes (a historical
record in sales), mainly due to increased demand for
stainless steel and the reopening of electric furnaces in
the Larymna ferronickel plant.
For aluminium (Al), the production exceeded 167
thousand tn (140 thousand tn in 2010) absorbing over
80% of Greek production of bauxite and achieving
marginally profitable use for Aluminium SA. During
the year 2011, there was an 11% increase in the
proportion of exports to total sales for aluminum
products by (from 55% in 2010 to 66% in 2011).
There was a corresponding increase in production
of nickeliferous laterite ore (the total laterite ore
production used to feed the Larymna metallurgical
ferronickel plant amounted to 2.23 million tn increased
ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012 

by 14% from 2010), while the domestic production of
bauxite surpassed 2.3 million tn (increased by 13%
from 2010).
The production of mixed sulphide Pb-Zn ores (lead,
zinc and iron concentrates) from HELLAS GOLD SA
remained at previous levels (over 214 thousand dry
tn) and products of enrichment (concentrates of lead
sulphide and zinc sulphide after differential flotation)
exported as a whole exceeded a value of 38.3 million
€ (18,4 m € for Pb and 19.9 m € for Zn), maintaining
2010 levels.
Grecial Magnesite SA, a leading magnesite producer
and exporter in the EU and worldwide, managed to
maintain previous levels of magnesium ore exploitation
(over 540 thousand tn of raw material) and production
of magnesium compounds (dead-burned and causticcalcined magnesia, 69 and 79 thousand tn respectively)
with a total sales value for 2011 of approximately 40
million €, of which 37 million are from exports.
Industrial minerals, predominantly the export sector,
continued in 2011 to recover from the severe downturn
of 2009, mainly due to the improvement in world
commodity markets. Specifically, the production of
bentonite and perlite remained at 2010 levels, with a
relative reduction of bentonite (1.2 million tn) and a
relative increase for perlite (842 thousand tn). Note
that Greece is the largest bentonite producer in the
EU and S & B Industrial Minerals SA is the largest
bentonite export company in the world (production of
1.16 million tn in 2011 from mines of Milos island)
with a total sales value of over 69 million € (100% of
which is exports). Also, Greece is the leading country
in perlite production worldwide, with a wide range of
uses of the product which is constantly expanding:
more than 60% in construction, 25% for agricultural
purposes, and the remainder in foundry applications,
such as filter media, specialty insulations, etc. The
S & B Industrial Minerals SA produced in 2011,
385 thousand tn perlite (raw material from mines in
Tsigrado and Traxilas, Milos island, achieving a total
sales value of 33,4 million € (99.5% exports).
In 2011, production of huntite/hydromagnesite
(crude product), from WHITE MINERALS SA, a
subsidiary of Ankerpoort, amounted in 2011 to 23.800
tn, showing a steady upward trend in both production
and sales compared to the previous year. Olivine
ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

production increased significantly reaching 55 thousand
tn of crude ore (THERMOLITH SA) while attapulgite
clays (GEOELLAS) and amphibolites (FIBRAN SA)
maintained their export levels using mostly existing
reserves to feed their factories in 2011.
However, despite this relatively good performance
for ores, metals and industrial minerals, where demand
remains high and there is a clear export orientation, the
prolonged downturn in the domestic market led sector
companies that produce other products mainly for the
home market (for instance, aggregates) to problematic
operation and in some cases closure. Specifically, in
2010, the sector of construction aggregate materials fell
to 50 million tn and in 2011 to 35-38 million tn, marking
an unprecedented downturn. Also, silica and pozzolan
related industries faced negative performance due to
shrinkage of domestic construction. It is indicative
that for 2011, the production of silica (by the LAVA
SA) from Milos island was only 1671 tn and the total
annual country production of pozzolan did not exceed
the historic low of 350 thousand tn. Calcium carbonate
(marble, building mortars, etc.) and pumice remained
at low output levels below 500 thousand tn.
The domestic production of brown coal (“lignite”)
exceeded 56.80 million tn, a slight increase compared
to 2010 (55.96 million tn). Based on the above data,
in 2011, the contribution of lignite in the energy mix
on the interconnected system of the country exceeded
55%, while the corresponding participation in the
whole country (including non-interconnected islands)
was 49.5%, demonstrating the dominance of lignite
reserves in the country’s energy scene.
The industry of marble products and ornamental
stone, despite the severe impact of the economic crisis
on domestic consumption, mainly managed to maintain
and improve production by approximately 10%. For
2010-11, the total production of marble products
exceeded 1 million tn annually, while Greek exports
of marble sector exceeded their total 753.8 thousand tn
worth over 155 million € (in 2010) and 830.8 thousand
tn worth more than 205 million € (in 2011), increased
annually by more than 10% in quantity and 30% in
value. Specifically, in 2011,marble exports to China,
the main market for Greek marble, totaled 377.4
thousand tn worth over 75 million €, representing
45.4% of total quantity and 36.9% of the total value of
53 

Greek marble exports
In 2011, emery  production (from Naxos island)   fell
to 5.900 tn (from 7000 tn in 2010), largely resulting an
effort to control the stock of almost 130 thousand tn kept in
outdoor storage  for which there was a serious effort for
market promotion. Hopefully, a significant amount (more
than 30 thousand tn) has been already marketed in the
first half of 2012 (ELMIN SA).
Greece has the potential to become a near-term gold
producer with a number of exploration companies
active in the country. Hellas Gold SA (owned by
Eldorado Gold Corp. Canada) is developing a project
including mining and processing at the Skouries
gold-copper project, and the initiation of mining at
the Olympias polymetallic project. The company has
completed a feasibility study at Skouries outlining
potential annual production of 200.000oz of gold
and 40.000tn of copper. Eldorado Gold Corp. is also
developing the Perama Hill gold project through its
wholly-owned subsidiary Thracean Gold Mining SA.
In 2011, the company submitted the EIA which was
approved by the Ministry of Environment in early
2012 while in March the project was incorporated in
the process of “fast track”. Once operational, Perama
Hill is anticipated to produce 110,000oz/y of gold at a
cash operating cost of US$278/oz. For the gold project
in Sapes, the mining THRACE SA (owned today
by Glory Resources Ltd Australia) has submitted
a preliminary EIA study which is currently being
evaluated by the Ministry of Environment.
in 2011, the State (Ministry of Environment,
YPEKA) completed the new reformed Regulation
on Mining and Quarrying Activities (KMLE, MD
2223/11) satisfying a long-standing demand of
the industry with regard to health and safety in
extractive areas. There was also a new law drafted
on biodiversity directly concerning mining activity
(N.3937/2011), Law on Environmental Authorisation
(N.4014/2011) including Law 4001/2011, which has
specific provisions for extension of licenses and leases
for quarrying (Article 183). The most important legal
change was the adoption in 2011 of the National Policy
for the Strategic Planning and Exploitation of Mineral
Resources, which was developed in collaboration with
all stakeholders to respond to the situation and modern
needs and in the context of European integration
54

initiative on raw materials (RMI).
In the field of geothermal energy, the Ministry of
Environment (YPEKA) launched and commissioned
four international bids for exploiting geothermal high
temperature areas in Evros, Nestos, Chios, Samothraki,
with investments totaling 200 million €. It has also
been announced by the same ministry a second round
of international competitions for other four areas of
high temperatures in Kavala, Sperhios, Ikaria and
Soussaki, totaling a 63 million euro investment. Note
that all of the geothermal fields in the country which
can be directly used as investment exceed 400 million
€, with capacity of up to 300 MW of electricity.
In the hydrocarbon sector, the production of crude
oil and natural gas (from Prinos deposits) were
maintained at satisfactory levels, while Energean
Oil & Gas increased in 2011 the turnover in 60,85
million € (versus € 41,8 million in 2010), recording
an increase of 45.5%. It should be noted that Greece
imports nearly all the oil and natural gas it consumes,
annually spending about 5% of GDP and KAVALA
OIL SA  (Subsidiary of Energean Oil & Gas) is
the only company extracting oil and natural gas in
Greece.
Also, in 2011, the Ministry of Environment
modernized the existing permitting process for search,
exploration and exploitation of hydrocarbons (Law
2289/95) with the adoption of Law 4001/2011 (Vol. II).
The same law established the “National Hydrocarbons
Agency, EDEY SA” which will manage the exclusive
rights of the Greek government in the search,
exploration and exploitation of hydrocarbons. Also,
in accordance with Law 4001/2011, the Ministry of
Environment issued a tender for participation in seismic
data acquisition research for non-exclusive use in the
maritime area in Western and Southern Greece. The
competition was awarded tro Norwegian Petroleum
Geo-Services (PGS) in 2012. An international bidding
process was also launched for a direct grant of the
Greek government for exploration and exploitation of
hydrocarbons in the process of “open door” in three
areas: Patraikos Bay, Ioannina and West Katakolon
Peloponissos. Τhe competition is under evaluation
of tenders and is expected to be completed in early
2013.

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012 

GREECE: PRODUCTION OF MINERAL COMMODITIES
METALS, INDUSTRIAL MINERALS, MINERAL FUELS AND RELATED MATERIALS

COMMODITY PRODUCTION
Bauxite
Aluminium, primary (Foundry Line)
Alumina, calcined (Al2O3)
Alumina, hydrated (Al2O3)
Mixed sulphide ore
Galena, PbS (metric tons of concentrates)
Zinc blend , ZnS (metric tons of concentrates)
FeS2 (metric tons of concentrates)
Nickeliferrous ores (laterites)

Ferronickel:
Ni content of ferronickel
Slag by-product (coarse)
Slag by-product (fine, -5mm)

Magnesite, crude
Dead-burned magnesia
Caustic-calcined magnesia
Basic monolithic refractories
Bentonite, crude
Attapulgite clay6
Huntite, crude
Pozzolan, Santorin earth
Pozzolan, specific use (not cement industry)
Kaolin, crude
Perlite, crude
Perlite, treated
Pumice
Silica (SiO2)
Gypsum and anhydrite, crude
Olivine

Amphibolite

Calcium Carbonate (CaCO3), processed all sources

Feldspar
Quartz
CO2 [liquid]
Zeolite
Lignite
Crude oil, in barrels
Natural gas , in NM317
Salt, sea salt
Mineral Aggregates (sand, gravel,
crushed stones etc.)
Marble, rough blocks in cubic meters
Marble, rough shapeless blocks

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012

Quantity in Metric tons unless otherwise
specified
2010
2011
1.993.8261

2.300.0001

139.8242
661.882

167.4902
683.030

785.100

809.7003

230.134
17.674

214.9434
16.592

40.592

39.127

0

0

1.902.976

2.235.966

69.596
13.956
57.156
59.500
513.487
31.594

93.905
18.527
69.674
79.011

541.8135
38.343

61.628

59.838

36.031

45.202
6

1.384.118

1.188.4426

39.0127
16.350

17.7488
23.800

550.000

350.000*

9

79.600
1.045

49.7339
NA

790.10010

842.87010

440.00011
412.700

507.23511
468.960

5.74212

1.67112

574.76813
35.300

590.00013
55.325

23.453

23.263

450.00014
17.38015
30.794

400.00014
10.56315
11.241

9.980

10.200

200

NA

56.366.202

58.400.000

894.002

675.50416

6.124.844

5.927.40116
174.500

164.765
 

50.000.000*

38.000.000*

268.033

285.000

358.963

390.000
55 

Marble chips
Emery
NA: not available,

*: estimated

598.111

650.000*

7.000

5.900
(source: MinEnv, SΜΕ, Greek
Statistical Authority ELSTAT)

Bauxite: S&B Industrial Minerals S.A., Delphi Distomo AME, Elmin AE
Electrolysis line 136.765tn (for 2010) and 165.147tn (for 2011)
3
Historic record for alumina hydrate production with parallel sales of 123.684 tn in 2011
4
Metal content: Pb: 12.918 tn, Ζn: 20.999 tn, Fe: 51.693 tn, Ag: 33.316 Kg, Au: 959,72 Kg
5
Total production of raw magnesite from main enrichment unit and magnets plant.
6
Bentonite: S&B Industrial Minerals S.A., BENTOMINE S.A., Sud Chiemie Hellas, Greek Mining Ltd., Mavroyiannis
7
Attapulgitis/palygorskite plus smectite/saponite clay 8Raw material for knidi Grevena factory feeding (GEOELLAS)
9
Pozzolan for specific use: construction pozzolanic mortars, fillers, e.g. from KYBOS SA and Greek Pozzolans SA
10
Perlite: S&B Industrial Minerals S.A., EEKOM SA, Aegean Perlites S.A., ΜILOPAN S.A.
11
Perlite: S&B Industrial Minerals S.A.
12
Silica: Lava Mining and Quarrying Co,
13
Gypsum: Interbeton Construction Materials SA., Lava Mining and Quarrying Co, BPB HELLAS SA (BPB group), Knauf Gypsopoiia
SA
14
Calcium Carbonate (CaCO3) products, both amorphous and crystallic: construction mortars, fillers, marble powder, adhesive and
sealant, marmoline, alfamix, iokal e.g.
15
Feldspar: MEVIOR SA
16
ΚΑΒΑΛΑ OIL Α.Ε.
17
Normal cubic meter (Nm3) is the Cubic meter measured at standard conditions (0 °C and 1 atm. pressure)
1
2

56

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ/MINERAL WEALTH 165/2012