دەروازە:کات
بەخێربێن کات پێشڕەویی بێبڕانەوە و بێسنووری ڕووداوەکانە کە وا دیارە لە ڕابردووەوە دێت و بە ئێستادا تێ دەپەڕێت و بەرەو داھاتوو دەڕوات و، ناشگەڕێتەوە. لە کاری پێواندا وەکوو چەندایەتییەک چاوی لێ دەکرێت کە بۆ دیاریکردنی بەر و دوای ڕووداوەکان و، پێکگرتنی ماوەی خایاندنیان و مەودای نێوانیان بەکار دێت. ھەروەھا، بۆ بەھەندکردنی خێراییی گۆڕانی چەندایەتییەکان لە واقیعی ماددیشدا کەڵکی لێ وەردەگیرێت. زۆربەی جارەکان وەکوو ڕەھەندی چوارەم ناوی لێ دەبرێت، لە پاڵ سێ ڕەھەندەکەی تر لە بۆشاییدا، واتە بەرزی و درێژی و پانی.  وتاری ھەڵبژێردراو کاتی ستاندارد بریتییە لە ھاوکات کردنی کاتژمێرەکان لە ناوچەیەکی جوگرافیدا بۆ یەک ستانداردی کات، لە جیاتی ستانداردی کاتی ناوەندی خۆجێیی. بەشێوەیەکی گشتی، کاتی ستانداردی لەگەڵ کاتی ناوەندی خۆجێیی لە ھێڵێکی درێژایی کە بە ناوچەکەدا تێدەپەڕێت ڕێک دەکەوێت، کە زۆر جار لە نزیک ناوەندی ناوچەکەوەیە. لە ڕووی مێژوویییەوە، کاتی ستانداردی لە سەدەی نۆزدەیەمدا دامەزرا بۆ یارمەتیدانی پێشبینی کەشوھەوا و گەشتی شەمەندەفەر. لە سەدەی بیستەمدا بە شێوەیەکی جیھانی پەیڕەو کرا، ناوچە جوگرافییەکان بوون بە کاتژمێری ناوچەیی. کاتی ستانداردی لە ھەر کاتژمێرێکی ناوچەییدا وەک جیاوازییەک لە کاتی گەردوونی پێناسە کراوە. جیاوازییەکی زیاتر بۆ بەشێک لە ساڵ لەو ناوچانەدا جێبەجێ دەکرێت کە سیستەمی گۆڕینی کاتژمێری ڕۆژیان ھەیە. پەیڕەوکردنی کاتی ستانداردی، بەھۆی پەیوەندی جیانەکراوەی نێوان ھێڵی درێژایی و کات، چەمکی دابەشکردنی گۆی زەوی بۆ نیوەگۆی ڕۆژھەڵات و نیوەگۆی ڕۆژاوای پتەو کرد، لەگەڵ یەک ھێڵی سەرەکی کە جێگەی ئەو ھێڵە سەرەکییە جیاوازانەی گرتەوە کە پێشتر بەکار دەھێنران. وێنەی ھەڵبژێردراو وتاری پەیوەندیدار ھاوینەکات، دیاردەی گۆڕینی کاتژمێر، کە ھەروەھا پێی دەوترێت گۆڕینی کاتژمێری ڕۆژ، کاتی ھاوین، یان کاتی گۆڕینی ڕۆژ، بریتییە لە پێشخستنی کاتژمێرەکان بۆ سوود وەرگرتنی باشتر لە ڕووناکی درێژتری ڕۆژ لە وەرزی ھاویندا، بەجۆرێک کە تاریکی درەنگتر دادێت. بەشێوەیەکی ئاسایی، ئەم سیستەمە جێبەجێ دەکرێت بە پێشخستنی کاتژمێر بە یەک کاتژمێر لە وەرزی بەھار یان کۆتایی زستان، و دواخستنی کاتژمێر بە یەک کاتژمێر بۆ کاتی ئاسایی لە وەرزی پاییزدا. لە ئەمریکای باکوور، بەھۆی ناوی وەرزی پاییز کە پێی دەوترێت "fall"، دەتوانرێت بەئاسانی بیری لێبکرێتەوە بەم شێوەیە: "بەھار بەرەوپێش و پایز بۆ دواوە". پۆلەکاندەروازە پەیوەندیدارەکانئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت
پڕۆژەکانی تری ویکیپیدیاویکیپیدیا لەلایەن دەستکاریکەرانی خۆبەخشەوە نووسراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا ڕاژە کراوە، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و پڕۆژەگەلێکی تری خۆبەخشانەش ڕاژە دەکات وەک:
دەروازەکان |
