رئیسجمهور صربستان
| رئیسجمهور جمهوری صربستان | |
|---|---|
| Председник Републике Србије Predsednik Republike Srbije | |
 | |
| |
| لقب | آقای رئیسجمهور (غیررسمی) عالیجناب (دیپلماتیک) |
| وضعیت | رئیس کشور |
| اقامتگاه | ویلای میر، Konavljanska 2, بلگراد |
| جایگاه | کاخ نو، خیابان تاج گل آندریک ۱، بلگراد |
| گمارنده | رأی مردمی |
| مدت دوره | پنج سال، یکبار قابل تمدید |
| سند انتصاب | قانون اساسی صربستان (۲۰۰۶) |
| دارندهٔ افتتاحی | اسلوبودان میلوشویچ |
| بنیادگذاری | ۱۱ ژانویه ۱۹۹۱ |
| جانشین | رئیس مجلس ملی |
| حقوق | ۲۴۰٬۴۷۹ / €۲٬۰۵۱ ماهانه |
| وبگاه | |
.jpg)
رئیسجمهور صربستان (صربی: Председник Србије، ت. «Predsednik Srbije») که رسماً با عنوان رئیسجمهور جمهوری نامیده میشود (صربی: Председник Републике، ت. «Predsednik Republike») رئیس دولت صربستان، فرمانده کل نیروهای مسلح و نماینده این کشور در داخل و خارج از کشور است. رئیسجمهور بهطور مشترک با دولت، به ریاست نخستوزیر، قدرت اجرایی را اعمال میکند.
رئیسجمهور بر اساس حق رأی عمومی، از طریق رأی مخفی، برای یک دوره پنج ساله انتخاب میشود. اگر هیچیک از کاندیداهای حاضر در انتخابات نتوانند بیش از ۵۰ درصد کل آرای مأخوذه را کسب کنند، انتخابات دور دوم بین دو کاندیدای برتر دور اول برگزار میشود. قانون اساسی حداکثر دو دوره ریاست جمهوری را برای یک نفر تعیین کرده است.
متصدی فعلی این سمت الکساندر ووچیچ است که از ۳۱ مه ۲۰۱۷ این سمت را بر عهده داشته و دو دوره متوالی، در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۲، برنده این سمت شده است.
اختیارات و وظایف
[ویرایش]اختیارات و وظایف رئیسجمهور صربستان توسط قانون اساسی و قانون ریاست جمهوری تعریف شده است.[۱]
قانون اساسی یک نظام پارلمانی را برقرار میکند که در آن رئیسجمهور بخشی از قوه مجریه است، اگرچه از آنجایی که دولت بهعنوان رئیس قوه مجریه عمل میکند، اختیارات اجرایی محدودی دارد.[۲] با این حال، جایگاه برخی از رؤسای جمهور، بوریس تادیچ و به ویژه الکساندر ووچیچ، به گونهای بود که این مقام نفوذ بیشتری نسبت به آنچه در قانون اساسی پیشبینی شده بود، به دست آورد.[۲]
اختیارات انحصاری
[ویرایش]رئیسجمهور اختیار دارد که در حوزههای خاص بهطور مستقل عمل کند.
یکی از قویترین اختیارات، حق وتو است که لایحهای را به پارلمان بازمیگرداند. اگرچه وتو ممکن است توسط پارلمان با رأی اکثریت مطلق همه نمایندگان لغو شود، اما توانایی امتناع از امضای قانون، بهعنوان کنترلی بر قدرت قوه مقننه عمل میکند.[۳] اگر مجلس ملی دوباره قانونی را که قبلاً توسط رئیسجمهور وتو شده بود تصویب کند، رئیسجمهور باید آن قانون را توشیح کند.[۳]
رئیسجمهور ۹۰ روز قبل از انقضای دوره مجلس ملی، مجلس را منحل میکند و پس از آن انتخابات پارلمانی باید ظرف ۶۰ روز آینده برگزار شود.[۳] رئیسجمهور همچنین در صورت عدم انتخاب دولت جدید، مجلس ملی را منحل میکند: ظرف ۹۰ روز از آغاز تشکیل جلسه جدید، ظرف ۳۰ روز از رأی عدم اعتماد یا پذیرش استعفای نخستوزیر.
رئیسجمهور پنج قاضی (از پانزده قاضی) را برای یک دوره نه ساله به دادگاه قانون اساسی منصوب میکند.
رئیسجمهور از نمایندگان دیپلماتیک خارجی در صربستان، استوارنامهها و نامههای فراخوان دریافت میکند.
رئیسجمهور نشانهای دولتی را اعطا میکند، که معمولاً در مراسمی که سالی دو بار برگزار میشود - در روز استقلال و ویدوودان - انجام میشود.[۴]
اختیارات مشترک
[ویرایش]برخی از اختیارات برای رئیسجمهور محفوظ است، اما فقط در شرایط خاص یا با رضایت دولت قابل اعمال است.[۵][۶]
مهمترین این موارد، حق معرفی نخستوزیر به مجلس ملی است که منوط به مشورت با رهبران احزاب پارلمانی و توازن قدرت در مجلس است.
رئیسجمهور حق دارد مجلس ملی را منحل کند و با پیشنهاد دولت، انتخابات زودهنگام پارلمانی را اعلام کند.[۷]
رئیسجمهور در تدوین و اجرای سیاست خارجی با دولت همکاری میکند. رئیسجمهور سفیران صربستان را با نظر وزارت امور خارجه منصوب و برکنار میکند.
اگرچه رئیسجمهور فرمانده کل نیروهای مسلح صربستان است، با این وجود موظف است در تدوین و اجرای سیاست دفاعی صربستان با دولت همکاری کند و در انجام وظایف خود توسط کابینه نظامی رئیسجمهور، که متشکل از افسران درجه دار است، پشتیبانی میشود. او شورای امنیت ملی را تشکیل و ریاست میکند. رئیسجمهور افسران نظامی را با پیشنهاد وزارت دفاع ارتقا و برکنار میکند.
به رئیسجمهور حق عفو داده میشود، مشروط به نظر وزارت دادگستری.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ Nikolić, Oliver (2012). "Predsednik Republike u parlamentarnom životu" [The President of the Republic in a parliamentary life]. Pravni život (به صربی). ISSN 0350-0500.
- 1 2 Milosavljević, Bogoljub (2012). "Načelo podele vlasti u Ustavu i ustavnoj praksi Republike Srbije" [The principle of separation of powers in the constitution and constitutional practice of the Republic of Serbia]. Pravni zapisi (به صربی). ISSN 2217-2815.
- 1 2 3 Pajvančić, Marijana (2009). "Nadležnosti predsednika Republike" [Competencies of the President of the Republic]. Glasnik advokatske komore Vojvodine (به صربی). 7–8. ISSN 0017-0933.
- ↑ https://www.paragraf.rs/propisi/zakon-o-odlikovanjima-republike-srbije-116831.html
- ↑ Anđelković, Nataša (17 December 2024). "Krši li predsednik Srbije ustavna ovlašćenja" [Is the President of Serbia violating his constitutional powers?]. BBC News (به صربی). Retrieved 9 June 2025.
- ↑ "Koja ovlašćenja ima predsednik Srbije" [What powers does the president of Serbia have?]. Danas (به صربی). 31 May 2022. Retrieved 10 June 2025.
- ↑ "O izborima za narodne poslanike" [About elections for deputies]. Republic Electoral Commission (به صربی). Retrieved 10 June 2025.
