سنفرکا
| سنفرکا | ||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| نفرکائس، نفرسکا و سکانفر | ||||||||||||||||||||
 | ||||||||||||||||||||
| فرعون | ||||||||||||||||||||
| فرمانروایی | کوتاه، حوالی ۲۹۰۰ ق.م. (اواخر دودمان نخست مصر) | |||||||||||||||||||
| پیشین | نامشخص، احتمالاً قاعا یا حوروس پرنده | |||||||||||||||||||
| جانشین | نامشخص، احتمالاً حتپسخموی یا حوروس پرنده | |||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
سنفرکا (به انگلیسی: Sneferka) یکی از پادشاهان دوره آغازین دودمانی مصر بود که ممکن است در پایان دودمان نخست مصر حکومت کرده باشد. طول دقیق سلطنت او مشخص نیست، اما تصور میشود بسیار کوتاه بوده و جایگاه زمانی او نیز نامشخص است.
منابع نام
[ویرایش]نام سِرِخ سنفرکا موضوع پژوهشهای کنونی است، زیرا ترتیب غیرمعمول نشانههای هیروگلیف درون سِرِخ باعث برداشتهای متفاوتی از آن شده است: این نام به صورتهای سِنفرکا، اسنفرکا، نفرکائس، نفرسکا و سکانفر خوانده شده است.[۳] نام سِرِخ «سنفرکا» بر روی چند ظرف ساختهشده از شیست و مرمر گچی ظاهر شده است. یکی از آنها در مصطبهٔ مقام عالیرتبهای به نام مرکا، که در دوران پادشاه قاعا خدمت میکرد، یافت شده است؛ مورد دوم در گالریهای زیرزمینی هرم پلکانی شاه جوسر (از دودمان سوم مصر) کشف شده و سومین نمونه در مصطبهای گمنام، نیز در سقاره یافت شده است. شیء چهارمی که نام سنفرکا را دارد در مجموعه خصوصی ژرژ-میشایلدیس نگهداری میشود،[الف] اما اصالت آن از سوی باستانشناسان و مصرشناسان مورد تردید است، چرا که منشأ آن مشخص نیست. افزون بر این، کتیبه روی شیء متعلق به میشایلدیس، یک سِرِخ بدون شاهین حوروس است که برای آثار مصر باستان در آن دوره، امری بسیار غیرمعمول بهشمار میرود.[۵][۶][۷]
هویت
[ویرایش]در کنار سرخاسنفرکا، نوشتههایی دیده میشود که به چند نهاد و مکان اشاره دارند که پیشتر در یافتههای مربوط به دوران سلطنت قاعا شناخته شدهاند. این مکانها با نامهای «قائو-نچرو» (به معنای «بلندیهای خدایان») و «آه-نچرو» («کاخ الهی») شناخته میشوند و در چند کتیبه روی ظروف سنگی در آرامگاه قاعا در ابیدوس دیده شدهاند. مصرشناسانی چون پیتر کاپلونی نتیجه میگیرند که این کتیبهها نشانگر نزدیکی زمانی سنفرکا به پادشاه قاعا هستند یا اینکه «سنفرکا» نام جایگزینی بوده که قاعا برای مدت کوتاهی از آن استفاده میکرده است.
مصرشناس کیم ریولت بر این باور است که سنفرکا در میانههای دودمان دوم مصر حکومت کرده و باید با نفرکارع یکم، که در منابع رامسس دوم ذکر شده، یکی دانسته شود. او به این نکته اشاره میکند که کاتبان رامسسی اغلب به نامهای پادشاهان اولیه نماد خورشید را میافزودند، بیتوجه به اینکه خورشید در آن دوران هنوز موضوع پرستش الهی نبوده است.[۸] برای تأیید دیدگاه خود، ریولت به نامهایی چون نفرکارع دوم و نبکارع اول اشاره میکند که به پادشاهان اولیه تعلق دارند اما بهطور متناقضی نماد خورشید را در نام خود دارند. مصرشناس آیدان دادسون نیز دیدگاهی مشابه دارد و به این نکته اشاره میکند که تقریباً همهٔ سرخهای مربوط به سنفرکا بر روی «پاککردهها» (نوشتههای از بینرفته قبلی) ساخته شدهاند، که این امر نشانگر آن است که سنفرکا ظروف مربوط به قاعا را غصب کرده است. این رفتار معمولاً مربوط به پادشاهانی است که اندکی پس از مالک اصلی آثار به سلطنت رسیدهاند و مدت کوتاهی حکومت کردهاند.[۹]
نبرد احتمالی با حوروس پرنده
[ویرایش]دو اثر با منشأ متفاوت سرخی را نشان میدهند که نام پادشاهی را دربردارد، اما نام این پادشاه بهشدت مورد بحث است، زیرا نشانه هیروگلیفی که برای نوشتن نام او استفاده شده، تقریباً ناخواناست. از آنجا که دستکم تصویر یک پرنده در آن تشخیص داده شده، این پادشاه با نام «هوروس پرنده» شناخته میشود. مصرشناسانی چون ولفگانگ هلک و پیتر کاپلونی بر این باورند که سنفرکا و «هوروس پرنده» با یکدیگر برای تصاحب تاج و تخت مصر جنگیدهاند. اوج این درگیریها به غارت گورستان سلطنتی ابیدوس انجامید، که در نتیجه آن متروکه شد. احتمال دارد که این کشمکشها با آغاز سلطنت بنیانگذار دودمان دوم مصر، یعنی پادشاه حتپسخموی، پایان یافته باشد. یکی از شواهد مؤید این نظریه، نام هوروسی حتبسخموی است که به معنای «دو قدرت آشتی یافتند» است و میتواند به وحدت دوباره مصر پس از یک دوره ناآرامی اشاره داشته باشد.[۱۰][۱۱][۱۲]
یادداشتها
[ویرایش]پانویس
[ویرایش]- Pierre Lacau & Jean-Philippe Lauer: La Pyramide à Degrés IV. – Inscriptions gravées sur les Vases: Fouilles à Saqqarah., Service des antiquités de l’Égypte, Cairo 1936
- ↑ Pierre Lacau & Jean-Philippe Lauer: La Pyramide à Degrés IV. – Inscriptions gravées sur les Vases: Fouilles à Saqqarah., Service des antiquités de l’Égypte, Cairo 1936
- ↑ I.E.S. Edwards: The Cambridge ancient history, Volume 1-3. Cambridge University Press, 1970, شابک ۰−۵۲۱−۰۷۷۹۱−۵, page 29.
- ↑ "George Anastase Michaelides". British Museum.
- ↑ Walter Brian Emery: Great tombs of the First Dynasty: Excavations at Saqqara, vol. 3. Egypt exploration society, London/Cairo 1958. page 38.
- ↑ Pierre Lacau & Jan-Phillip Lauer: La Pyramide a Degrees IV. - Inscriptions Gravees sur les Vases: Fouilles à Saqqarah. Service des antiquités de l'Égypte, Kairo 1936, page 15–17.
- ↑ Toby Wilkinson: Early Dynastic Egypt. Routledge, London 1999, شابک ۰−۴۱۵−۱۸۶۳۳−۱, page 69.
- ↑ Kim Ryholt, in: Journal of Egyptian History; vol.1. BRILL, Leiden 2008, ISSN 1874-1657, page 159–173.
- ↑ Aidan Dodson: The Mysterious Second Dynasty In: KMT - A Modern Journal of Ancient Egypt Nr.7. Kmt Communications, San Francisco 1996, ISSN 1053-0827, S. 19-31.
- ↑ Peter Kaplony: „Er ist ein Liebling der Frauen“ – Ein „neuer“ König und eine neue Theorie zu den Kronprinzen sowie zu den Staatsgöttinnen (Kronengöttinnen) der 1./2. Dynastie. In: Manfred Bietak: Ägypten und Levante. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 2006 شابک ۹۷۸−۳−۷۰۰۱−۶۶۶۸−۹; page 126–127.
- ↑ Dietrich Wildung: Die Rolle ägyptischer Könige im Bewußtsein ihrer Nachwelt. page 36–41.
- ↑ Wolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit. (Ägyptologische Abhandlungen, Vol. 45). Harrassowitz, Wiesbaden 1987, شابک ۳−۴۴۷−۰۲۶۷۷−۴; page 117
