ဗွဝ်ကၠံ

ဗွဝ်ကၠံ
ယူနေတ် မဆေင်ကု	အခိင်
သင်္ကေတ	c.

ဗွဝ်ကၠံ (အင်္ဂလိက်: Century) ဝွံ ဒှ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ်အခိင်ကာလ မနွံဗၞတ် (၁၀၀) သၞာံရ။ ပ္ဍဲသၞောတ်ပြက္ခဒိန် ဂြေဂေါရိယာန် (Gregorian calendar) မ္ဂး ဗွဝ်ကၠံပထမ (၁ ဗွဝ်ကၠံ) ဝွံ စတံနူ သၞာံ ၁ အေဒဳ (AD 1) တုဲ အိုတ်အာ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၀၀ အေဒဳ (AD 100) ရ။ ဗွဝ်ကၠံလၟုဟ် မနွံဒၟံင်ဂှ် ဒှ်၂၁ ဗွဝ်ကၠံ ရ ။

နဲကဲရုဲစှ် ကေုာံ ပွမရိုဟ်လၟိဟ် (Calculation and Numbering)

သၞောတ်ပွမရိုဟ်ဗွဝ်ကၠံဂှ် ဟိုတ်နူဟွံမွဲကဵု "သၞာံ ၀" (Year 0) တုဲ ဍေံစတံနူ သၞာံ ၁ ဟေင်ရ:

1. ဗွဝ်ကၠံ ၁: သၞာံ ၁ စိုပ် သၞာံ ၁၀၀။
2. ဗွဝ်ကၠံ ၂: သၞာံ ၁၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၀၀။
3. ဗွဝ်ကၠံ ၂၀: သၞာံ ၁၉၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၀၀၀။
4. ဗွဝ်ကၠံ ၂၁: သၞာံ ၂၀၀၁ စိုပ် သၞာံ ၂၁၀၀။

တင်ကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲဗွဝ်ကၠံအဆက်ဆက် (Significance in History)

ပ္ဍဲဝင်လောကမ္ဂး ဗွဝ်ကၠံမွဲမွဲ နွံကဵုလက်သန်မတၟေင်တၟဟ်:

• ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ: ခေတ်မစကတဵုဒှ် ပၠန်ဂတးစက်ယန် အလန်ပထမ ပ္ဍဲဍုင်ဗြိတိန်။
• ၁၉ ဗွဝ်ကၠံ: ခေတ်နဲပညာစက်ယန် ပြးဇးအာ အလုံဥရောပ (ဥပမာ - ပိုလာန်၊ ဂျာမနဳ)။
• ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ: ခေတ်မကတဵုဒှ် ပၞာန်ဂၠးကဝ်၊ ပွမခၞံဗဒှ် ကွန်ပျူတာ ကေုာံ အေန်တာနေတ်။
• ၂၁ ဗွဝ်ကၠံ: ခေတ်နဲပညာခေတ်တၟိ၊ ဉာဏ်ပ္တေအ်ဗေဒ ကေုာံ ပၠန်ဂတးစက်ယန် အလန်စတုတ္ထ။

သ္ၚဳဂၠေပ် နကဵုမတ်တၠပညာ (Analytical Perspective)

နကဵုမတ်တၠပညာ ဝင် မ္ဂး "ဗွဝ်ကၠံ" ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ သွက်ဂွံပါ်ခြာခေတ်:

• ခေတ်တၟိ: စတံနူ အကြာ ၁၅ ဗွဝ်ကၠံ စိုပ် ၁၈ ဗွဝ်ကၠံ။
• ခေတ်တၟိအိုတ်: စတံနူ ၂၀ ဗွဝ်ကၠံ စိုပ်အခိင်လၟုဟ်။

ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် နဲပညာမပြံင်လှာဲအာဒၟံင် ဗွဲမပြဟ် အကြာ ဗွဝ်ကၠံ ၂၁ ဏအ်ဂှ် ဍေံဖန်ဗဒှ်ကဵု သာပ်ဝဲလ် ကေုာံ ဇာနှိက် မနွံကဵုအစောံစရာဲ သၠုင်အိုတ်ရ ။

ဆက်ဗှ်ညိ

• သၞာံ
• ဝင်
• နဲပညာခေတ်တၟိ
• ခေတ်တၟိအိုတ်