हान चिनियाँ जाति
हान चिनियाँ जाति (Han Chinese) धइगु हलिंया दकलय् तःधंगु जातीय पुचः (Ethnic group) खः। हलिंया कुल जनसंख्याया करिब १८% मनूत थ्व पुचलय् ला। थ्व पुचःया मू थाय् चीन (Mainland China) खः, अले हलिंया यक्व देय्तय्सं थुमिगु उपस्थिति दूगु थाय्यात 'चाइना टाउन' (Chinatown) धकाः म्हसीकी।
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
[सम्पादन]हान चिनियाँ पुचःया नां प्राचीन चीनया हान राजवंश (Han Dynasty, २०६ BC – २२० AD) पाखें वःगु खः।
- हुवाक्सिया (Huaxia): हान राजवंश स्वया न्ह्यः थ्व जाति गुगु पूर्वज पाखें उत्पत्ति जुल, उमिगु मंकाः म्हसीकायात 'हुवाक्सिया' धाइ।
- स्वर्ण युग: हान राजवंशया ईयात चीनया इतिहासय् कला, विज्ञान, व राजनीति शास्त्र या स्वर्ण युग मानि। थ्व ईलय् हे 'हान' धइगु खँग्वः छगू जातिया पहिचां जूवन।
भाषा व लिपि
[सम्पादन]हान चिनियाँतय्सं ल्हाइगु मू भाय् चिनियाँ (Sinitic languages) खः।
- मन्दारिन (Mandarin): थ्व दकलय् अप्वः ल्हाइगु आधिकारिक भाय् खः।
- लिपि: हलिंया मेमेगु भाय् थें आखः (Alphabets) मजुसें थुमिगु लिपि 'लोगोग्राम' (Logograms) खः, गन प्रत्येक किपा थें च्वंगु चिं (Character) या थःगु हे अर्थ दइ। थ्व किपातेत ब्वनेबले चिंतयगु अर्थ थुइकेमाः।
सांस्कृतिक योगदान
[सम्पादन]हान चिनियाँ सभ्यतां हलिंयात यक्व महत्वपूर्ण आविष्कारत ब्युगु दु, गुकियात "प्यंगू तःधंगु आविष्कार" (Four Great Inventions) धाइ:
- भ्वं: थ्व चिनियाँ प्रविधिं हे हलिं न्यंकं च्वयेगु व ब्वनेगु संस्कृति विकास जुइत ग्वहालि यात।
- कम्पास: समुद्री यात्राया ईलय् थुकिं तःधंगु ग्वाहालि यात।
- बारुद: सैन्य शक्ति व हतियार निर्माणय् क्रान्ति हल।
- छापाखाना (Printing): सफू व ज्ञान प्रचार यायेत अःपु यात।
अर्थव्यवस्था व वाणिज्य
[सम्पादन]ऐतिहासिक कालखण्डय् 'सिल्क रोड' (Silk Road) पाखें हान चिनियाँतय्सं हलिं न्यंकं वाणिज्य या विस्तार यात। आःया ईलय् नं हलिंया उत्पादकत्व व आपूर्ति झ्वलय् (Supply chain) हान चिनियाँ समुदायया तःधंगु प्रभाव दु।
सामाजिक संरचना
[सम्पादन]- कन्फ्युसियसवाद (Confucianism): थ्व विचारधारां परिवार, गुरु, व राज्य प्रति आदर यायेगु स्यनी, गुगु हान समाजया मेरुदण्ड खः।
- नसा: थुमिगु नसा-त्वँसा (Cuisine) हलिं न्यंकं लोकंह्वाः।
ब्वनादिसँ
[सम्पादन]- Ebrey, Patricia Buckley (1996). The Cambridge Illustrated History of China.
- Wen, B., et al. (2004). Genetic evidence supports a coherent group of Han Chinese.
