Een Deense kust. Uitzicht vanaf Kitnæs aan de Roskilde Fjord

Een Deense kust. Uitzicht vanaf Kitnæs aan de Roskilde Fjord
Kunstenaar	Johan Thomas Lundbye
Signatuur	8 JTL [monogram] 42
Jaar	1843
Techniek	Olieverf op doek
Afmetingen	188,5 × 255,5 cm
Museum	Statens Museum for Kunst
Locatie	Kopenhagen
Inventarisnummer	KMS412
Portaal    Kunst & Cultuur

Een Deense kust. Uitzicht vanaf Kitnæs aan de Roskilde Fjord (Deens: En dansk kyst. Motiv fra Kitnæs ved Roskilde Fjord) is een schilderij van Johan Thomas Lundbye uit 1843. Het werk is een van de belangrijkste voorbeelden van de Deense nationale romantiek en maakt deel uit van de collectie van het Statens Museum for Kunst in Kopenhagen.

Voorstelling

De voorstelling toont de kustlijn bij Kitnæs (nieuwe spelling Kignæs) aan de Roskildefjord op het eiland Seeland. Centraal in de compositie staat een massieve, steile kleiklif die de rechterzijde van het doek domineert. Hoewel de locatie gebaseerd is op een bestaande plek, nam Lundbye aanzienlijke artistieke vrijheden door de klif veel hoger en dramatischer weer te geven dan deze in werkelijkheid was. Bovenop de klif graast een kudde schapen in een vredig weidelandschap, wat de idyllische sfeer benadrukt.

Aan de voet van de klif is een kleine groep figuren zichtbaar: twee mannen en een paard bij een kar waarvan een wiel is afgebroken. Deze kar dient als een verborgen autobiografisch commentaar; Lundbye, die tijdens het schilderen veel last had van artistieke twijfels, schreef in zijn dagboek dat hij zichzelf herkende in de kapotte kar. "Ik lijk op de oude kar, mijn vriend! Een wiel is gebroken en nu kan ik niet verder, het andere draait wel, maar ik krijg de kar niet van de plek af." De menselijke figuren zijn bewust klein afgebeeld om de overweldigende kracht en schaal van de natuur te accentueren. In de verre achtergrond, aan de linkerzijde van de fjord, is het silhouet van een stad met kerktorens en molens zichtbaar als verwijzing naar de verre beschaving.

Herkomst

Het schilderij ontstond in een periode van groeiend nationaal bewustzijn, gestimuleerd door de kunsthistoricus Niels Laurits Høyen, die kunstenaars opriep om het eigen Deense landschap en erfgoed vast te leggen. Lundbye begon in de zomer van 1842 met voorstudies in de omgeving van Jægerspris en voltooide het grote doek in de vroege maanden van 1843. Hoewel het doek gesigneerd is met het jaartal 1842, werd het pas in maart 1843 voor het eerst geëxposeerd op de voorjaarstentoonstelling in Charlottenborg.

Op 17 mei 1843 werd het schilderij aangekocht voor de Koninklijke Schilderijencollectie (Den Kongelige Malerisamling) voor een bedrag van 400 rijksdaalders. Dit was de eerste keer dat een werk van de toen 25-jarige Lundbye werd opgenomen in de nationale galerie. Het wordt nog steeds gezien als een van de belangrijkste werken van de Deense Gouden Eeuw. Nobelprijswinnaar Johannes Vilhelm Jensen schreef over het doek: "Als men een uitputtende weergave van de Deense natuur in één kunstwerk zou willen geven, en men zich tot slechts één werk zou moeten beperken, dan zou de keuze ongetwijfeld vallen op Lundbye's grote schilderij Een Deense kust."

Literatuur

• Patricia Berman (2007). In Another Light; Danish Painting in the Nineteenth Century. Londen: Thames & Hudson. p. 117

Externe links

• (en) Informatie over het schilderij op de website van het Statens Museum for Kunst. Geraadpleegd op 28 februari 2026.
• (da) Informatie over het schilderij op de website Museernes Samlinger. Geraadpleegd op 28 februari 2026.
• (en) Google Arts & Culture. Geraadpleegd op 28 februari 2026.