Ne kuneshnaj talsital (Ne achtu talsital)
Ne kuneshnaj talsital (machiyut: .svg){kind=small}
), u ne achtu talsital, se talsital ka ne sental. Ne kuneshnaj talsital ne achtu talsital wejka pial ne tunal. Itukey "ne kuneshnaj talsital" ika itachishka kuneshnaj wan neshnaj. Tik Kastiya, ne kuneshnaj talsital itukey “Mercurio.” Yaja ne itukey ipal se Romachanej tiut wan ne itukey ipal ne tunal yey tik Kastiya, miercoles.
Ken ijtuk
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Ne kuneshnaj talsital nemi iwejkatika ne Taltikpak (77 millón km) wan 58 millón km wejka ipal ne tunal. Yaja te kipia se metzi. Ne achtu talsital ne sujsul chikitik talsital ka ne sental, iwan 4,880 km yawaltiklis[1].
Ne kuneshnaj talsital tesu se “talsital iejekayu” (talsital kichiwtiwit iwan gas); yaja se “talsital takwawak” (talsital, ken Taltikpak, kichiwtiwit iwan tal). Ne achtu talsital sujsul pepeyuka ika kimaka panpa ne itawil ne tunal.
Ne kuneshnaj talsital ken ne metzi ipal Taltikpak. Ne ikajku ipal ne kuneshnaj talsital sujsul sesek (-170 C) su te ne tunal wan sujsul tutunik iwan iishtzujtuznyu ne tunal (420 C). Tajtasitalani[2] yultaketzat anka at takwawak nemi ka ne kuneshnaj talsital. Muyawalua sujsul nejmach, ne sujsul nejmach talsital ka ne sental. Se tunal ipal ne kuneshnaj talsital kenha 176 tunal ipal Taltikpak, wan se shiwit ipal ne kuneshnaj talsital kenha 88 tunal ipal Taltikpak.
Ne casoj iwan techan
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Miak ijikman techan kishmatit ne kuneshnaj talsital katka, ken ne Mayametzalichanej, Greciachanej, wan Chinachanej. Tajtasitalani ka Assiryia katka kikitat ne kuneshnaj talsital tik ne majtakti nawi siglo BCE. Tik 1610, Galileo Galilei katka achtu kitachia ne kuneshnaj talsital iwan se iijishwejkatikalis[3]. Sijsitaltawikani[4] kikitat ne kuneshnaj talsital: ne sitaltawikani itukey Mariner 10 tik 1975-1976 wan ne sitaltawikani itukey BepiColombo tik 2018-2026.
Ne itukey ipal ne achtu talsital kimaka ne itukey ipal ne metal itukey "mercurio," ika mercurio kuneshnaj wan nejmach kenha ne kuneshnaj talsital.
.jpg)
Ipanpa ini
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]Ijilpika
[shikpata | Shikpata ne tajkwilulchin]- Davis, Phillips; Barnett, Amanda (February 15, 2021). "Mercury". Solar System Exploration. NASA Jet Propulsion Laboratory.
- Feinstein, A. Astronomía Fundamental, Editorial Kapelusz, 1982
- Williams, David R. (November 25, 2020). "Mercury Fact Sheet". NASA. Archived from the original on April 3, 2019.
