ภาษาหมิ่นใต้มาตรฐาน
(เปลี่ยนทางจาก ภาษาฮกเกี้ยน)
 | ลิงก์ข้ามภาษาในบทความนี้ มีไว้ให้ผู้อ่านและผู้ร่วมแก้ไขบทความศึกษาเพิ่มเติมโดยสะดวก เนื่องจากวิกิพีเดียภาษาไทยยังไม่มีบทความดังกล่าว กระนั้น ควรรีบสร้างเป็นบทความโดยเร็วที่สุด |
| ภาษาฮกเกี้ยน | |
|---|---|
| หมิ่นใต้, เฉวียนจาง, อามอย | |
 หนังสือ Koa-á ที่มีภาษาฮกเกี้ยนเขียนในอักษรจีน | |
| ภูมิภาค | จีน, ไต้หวัน และเอเชียตะวันออกเฉียบใต้ |
| ชาติพันธุ์ | ชาวฮกเกี้ยน / Hoklo |
ผู้พูด | สิบล้านกว่าคน (est.)[a][2] |
รูปแบบก่อนหน้า | |
| ภาษาถิ่น | |
| สถานภาพทางการ | |
ภาษาทางการของ | ไต้หวัน[c] |
| ผู้วางระเบียบ | กระทรวงศึกษาธิการไต้หวัน |
| รหัสภาษา | |
| ISO 639-3 | nan (ส่วนหนึ่งของภาษาหมิ่นใต้) |
| Glottolog | hokk1242 |
 การกระจายตัวของกลุ่มภาษาหมิ่นใต้ สีเขียวเข้ม: ฮกเกี้ยน | |
 หน่วยการเมืองตามจำนวนผู้พูดภาษาฮกเกี้ยน
≥1,000,000
≥500,000
≥100,000
≥50,000
ชนกลุ่มน้อยที่มีนัยยะสำคัญ | |
| ภาษาหมิ่นใต้มาตรฐาน | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| จีนตัวเต็ม | 福建話 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวย่อ | 福建话 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Hok-kiàn-ōe / Hok-kiàn-ōa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| หมิ่นใต้ / หมิ่นหนาน | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวเต็ม | 閩南話／閩南語 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวย่อ | 闽南话／闽南语 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Bân-lâm-ōe / Bân-lâm-ōa / Bân-lâm-gú / Bân-lâm-gí / Bân-lâm-gír | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hoklo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวเต็ม | 福佬話 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวย่อ | 福佬话 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Ho̍h-ló-ōe / Hô-ló-ōe / Hō-ló-ōe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Lanlang | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวเต็ม | 咱人話／咱儂話 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| จีนตัวย่อ | 咱人话／咱侬话 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ฮกเกี้ยน เป่อ่วยยี | Lán-lâng-ōe / Lán-nâng-ōe / Nán-nâng-ōe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ภาษาหมิ่นใต้มาตรฐาน หรือ ภาษาฮกเกี้ยน (ภาษาหมิ่นใต้: 福建話, ภาษาจีน: 泉漳話) เป็นภาษาหมิ่นใต้ที่มีจำนวนผู้ใช้มากที่สุด มักจะใช้เรียกแทนภาษาหมิ่นใต้ ภาษาหมิ่นใต้มาตรฐานมีแหล่งต้นกำเนิดมาจากจังหวัดจางจิว เจียงจิวและจังหวัดเอ้หมึงในมณฑลฝูเจี้ยน นอกไปจากนี้ยังมีจำนวนผู้ใช้จำนวนมากในไต้หวัน ประเทศสิงคโปร์ และประเทศฟิลิปปินส์บางส่วน
ภาษาหมิ่นใต้ถิ่นนั้นไต้หวันเรียกว่า ไตงี่ (จีน: 臺語) ในเอเชียตะวันออกเฉียงไต้เรียกว่า ฮกเกี้ยนอวย (เป่อ่วยยี: Hok-kiàn-ōe) ส่วนจีนกลางเรียกว่า เฉวียนจาง (จีน: 泉漳; เป่อ่วยยี: Choân-chiang) หรือภาษาเจียงจิว-จางจิว เพื่อป้องกันการสับสนกับภาษาฮกจิว (จีน: 福州話)
ที่มาของชื่อ
[แก้]เกี่ยวกับการเรียกชื่อภาษาหมิ่นใต้นั้น ที่จริงแล้วยังมีคำอื่นที่ใช้เรียกตามความคลุมเครืออีกได้แก่ "ฮกเกี้ยน" (福建話), "หมิ่นใต้" (閩南話), "ไต้หวัน" (臺灣話),"ฮกเล่า" (福佬話), "เอ๋อเล่า" (鶴佬話), "โฮลก" (河洛話) โดยมีที่มาดังนี้
- "โฮลก" ในงานวิจัยของอู๋ฮวาย〈河洛語閩南語中之唐宋故事〉[8][9]ได้อธิบายไว้ว่า
- 學佬話: เป็นคำที่ใช้เรียกในบริเวณข้างเคียงไหหลำ สำหรับชาวแคะเรียกว่าฮกโล่ (hok-ló, 福佬)
- 福佬話: เป็นอีกคำที่ชาวแคะใช้เรียก
- 鶴佬話: เป็นคำที่ชาวกวางตุ้งใช้เรียก
- 臺灣話, 臺語: เป็นคำที่ชาวญี่ปุ่นใช้ในช่วงที่ชาวญี่ปุ่นปกครองไต้หวัน อย่างไรแต่ คำว่า 台灣語 ไม่ได้หมายถึงภาษาฮกเกี้ยนในภาษาญี่ปุ่น
การใช้ในท้องถิ่น
[แก้]มณฑลฝูเจี้ยน
[แก้]ปัจจุบันภาษาฮกเกี้ยนในประเทศจีนมีการแบ่งแยกเป็นท้องถิ่นอยู่อีกหลายที่ หลัก ๆ แบ่งได้เป็นสี่ที่[10]ได้แก่
- ฮกเกี้ยนภาคตะวันออก (สำเนียงเซี่ยเหมิน) โดยแบ่งออกเป็นสำเนียงย่อยในเกาะและนอกเกาะเซี่ยเหมิน
- ฮกเกี้ยนถิ่นจางจิว สามารถแบ่งย่อยเป็นสำเนียงย่อยดังนี้: สำเนียงถงอาน (同安话), สำเนียงจินเหมิน (金门话), สำเนียงหนานอาน (南安话), สำเนียงอานซี (安溪话), สำเนียงจิ้นเจียง (晋江话), สำเนียงสือซือ (石狮话), สำเนียงฮุ่ยอาน (惠安话), สำเนียงโถวเป่ย์ (头北话), สำเนียงฮุ่ยหนาน (惠南话)
- ฮกเกี้ยนถิ่นเจียงจิว สามารถแยกเป็นสำเนียงย่อยได้ดังนี้: สำเนียงหลงซี (龙溪话), สำเนียงจางผู่ (漳浦话), สำเนียงหนานจิ้ง (南靖话)
- ฮกเกี้ยนตะวันตก (สำเนียงหลงเซี่ยน) สามารถแบ่งย่อยเป็นสำเนียงย่อยคือสำเนียงซินหลัว (新罗话) กับสำเนียงจางผิง (漳平话)
ไต้หวัน
[แก้]เอเชียตะวันออกเฉียงไต้
[แก้]ภาษาฮกเกี้ยนในเอเชียตะวันออกเฉียงไต้สามารถแบ่งได้ตามประเทศต่าง ๆ ส่วนใหญ่แล้วมีความใกล้เคียงกับภาษาไต้หวันโดยแบ่งออกเป็นตามประเทศต่าง ๆ ได้แก่
- ประเทศสิงคโปร์ มีความใกล้เคียงกับสำเนียงในจังหวัดจางจิว
- ประเทศมาเลเซียตอนบน เป็นภาษาถิ่นที่ใกล้เคียงกับจังหวัดจางจิว
- ประเทศมาเลเซียตอนใต้ เป็นภาษาถิ่นที่ใกล้เคียงกับจังหวัดเจียงจิว
การออกเสียง
[แก้]
สระ |
วรรณยุกต์
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
เสียงในแผ่นดินต่าง ๆ
[แก้]ภาษาฮกเกี้ยนในเอ้หมึงกับไต้หวันคือถิ่นจางจิวกับเจียงจิวผสมกัน แต่ว่ามีการเปลี่ยนแปลงไปตามวิวัฒนาการ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการออกเสียงจะมีการเปลี่ยนไปบ้าง แต่การใช้อักษรไม่มีการเปลี่ยนและมีการใช้สำนวนที่เหมือนกัน นอกนั้นในไต้หวันในช่วงที่ญี่ปุ่นเข้าครอบครองได้รับอิทธิพลจากภาษาญี่ปุ่นพอสมควร ส่วนที่เหลือจะมีการรับอิทธิพลจากภาษามลายู ภาษาอังกฤษ ภาษาแต้จิ๋ว ภาษากวางตุ้งเป็นต้น
ภาษาฮกเกี้ยนทุกถิ่นสามารถสื่อสารอย่างเข้าใจกันได้
อักษรศาสตร์และไวยากรณ์
[แก้]ภาษาฮกเกี้ยนจัดเป็นภาษาแยกหน่วยคำ (Analytic language) เหมือนภาษาไทย ดังนั้นคำแต่ละคำจะมีความหมายแยกออกชัดเจนและให้ความหมายตัวต่อตัว[12] ปรกติแล้วจะเป็น ประธาน-กริยา-กรรม เหมือนภาษาไทย ทว่า ภาษาฮกเกี้ยนจะเป็นภาษาเน้นหัวข้อ (Topic-prominent language) ดังนั้นไวยากรณ์จึงไม่มีมาตรฐาน ภาษาฮกเกี้ยนไม่มีเทนซ์ ไม่แบ่งเพศ ไม่มีเอกพจน์พหูพจน์ แต่จะเป็นการเติมคำแยกเหมือนภาษาไทย
บุรุษสรรพนาม
[แก้]บุรุษสรรพนามในภาษาฮกเกี้ยนมีดังนี้
| บุรุษสรรพนาม | เอกพจน์ | พหูพจน์ |
|---|---|---|
| สรรพนามบุรุษที่หนึ่ง | 我 | 阮1 · 阮儂3 咱2 · 咱儂3 |
| สรรพนามบุรุษที่สอง | 汝 | 恁 恁儂 |
| สรรพนามบุรุษที่สาม | 伊 | 𪜶 伊儂 |
- 1 หมายถึง "พวกเรา" โดยไม่รวมผู้ฟัง
- 2 หมายถึง "พวกเรา" โดยรวมผู้ฟังด้วย
- 3 ใช้ในสำเนียงฮกเกี้ยนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ปัจจัย (หน่วยคำเติมหลัง) สำหรับแสดงความเป็นเจ้าของมักใช้ 的 (ê) , ปัจจัย 之 (chi) ใช้ในคำภาษาจีนดั้งเดิม
- และปรกติพหูพจน์จะไม่เติมปัจจัยแสดงความเป็นเจ้าของ เช่น 阮 (goán) , 翁 (ang) , 姓 (sèⁿ) , 陳 (Tân)
หมายเหตุ
[แก้]- ↑ ผู้พูดภาษาหมิ่นหนานใต้ 27.7 ล้านคนอาศัยอยู่ในจีนแผ่นดินใหญ่ (2018) 13.5 ล้านคนอยู่ในไต้หวัน (2017) 2.02 ล้านคนอยู่ในมาเลเซียตะวันตก (2000) ไม่ทราบจำนวนในรัฐซาบะฮ์และรัฐซาราวัก 1.5 ล้านคนในสิงคโปร์ (2017)[1] 1 ล้านคนในฟิลิปปินส์ (2010) 766,000 คนในอินโดนีเซีย (2015) 350,000 คนในกัมพูชา (2001) 70,500 คนในฮ่องกง (2016) 45,000 คนในเวียดนาม (1989) 17,600 คนในไทย (1984) 13,300 คนในบรูไน (2004)
- ↑ เชื่อกันว่าภาษาหมิ่นแยกจากภาษาจีนเก่า มากกว่าภาษาจีนสมัยกลางเหมือนกับวิธภาษาจีนอื่น ๆ[3][4][5]
- ↑ ไม่ได้รับการรับรอง แต่ตรงตามคำจำกัดความทางกฎหมาย นั่นคือ "本法所稱國家語言，指臺灣各固有族群使用之自然語言及臺灣手語。"[7] ("a natural language used by an original people group of Taiwan and the Taiwan Sign Language")
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Ethnologue. "Languages of Singapore – Ethnologue 2017". Ethnologue. สืบค้นเมื่อ 2017-07-14.
- ↑ Chinese, Min Nan ที่ Ethnologue (23rd ed., 2020)
- ↑ Mei, Tsu-lin (1970), "Tones and prosody in Middle Chinese and the origin of the rising tone", Harvard Journal of Asiatic Studies, 30: 86–110, doi:10.2307/2718766, JSTOR 2718766
- ↑ Pulleyblank, Edwin G. (1984), Middle Chinese: A study in Historical Phonology, Vancouver: University of British Columbia Press, p. 3, ISBN 978-0-7748-0192-8
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian (2023-07-10). "Glottolog 4.8 - Min". Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. doi:10.5281/zenodo.7398962. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2023-10-13. สืบค้นเมื่อ 2023-10-13.
- 1 2 3 4 5 "Reclassifying ISO 639-3 [nan]: An Empirical Approach to Mutual Intelligibility and Ethnolinguistic Distinctions" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2021-09-19.
- ↑ 國家語言發展法. law.moj.gov.tw (ภาษาจีน). สืบค้นเมื่อ 22 May 2019.
- ↑ 吳坤明 (June 2008). "臺灣閩南語之淵源與正名" (PDF). 臺灣學研究第五期. 臺灣學研究中心. pp. 54–73. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2019-06-06. สืบค้นเมื่อ 2017-08-10.
- ↑ 蕭藤村 (2012-10-25). 臺灣話俗諺語典（上，下冊）. Taibei, ROC: 五南圖書出版股份有限公司. ISBN 9789571168333. OCLC 826833072.
- ↑ "福建概览 方言". 2015-10-23.[ลิงก์เสีย]
- ↑ 周長楫 (2000). 李榮 (บ.ก.). 閩南語辭典，第21页 (ภาษาจีน). Tainan, ROC: 真平企業有限公司. p. 21. ISBN 9578447523. OCLC 813718937.
- ↑ Ratte, Alexander T. (May 2009). "A DIALECTAL AND PHONOLOGICAL ANALYSIS OF PENGHU TAIWANESE" (PDF). Williamstown, Massachusetts: Williams College: 4.
{{cite journal}}: Cite journal ต้องการ|journal=(help)
อ่านเพิ่ม
[แก้]- Branner, David Prager (2000). Problems in Comparative Chinese Dialectology—the Classification of Miin and Hakka. Trends in Linguistics series, no. 123. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-015831-0.
- Chung, Raung-fu (1996). The Segmental Phonology of Southern Min in Taiwan. Taipei: Crane Pub. ISBN 957-9463-46-8.
- DeBernardi, Jean (1991). "Linguistic Nationalism: The Case of Southern Min". Sino-Platonic Papers. 25. OCLC 24810816.
- Ding, Picus Sizhi (2016). Southern Min (Hokkien) as a Migrating Language. Singapore: Springer. ISBN 978-981-287-593-8.
- Klöter, Henning (2011). The Language of the Sangleys: A Chinese Vernacular in Missionary Sources of the Seventeenth Century. Brill. ISBN 978-90-04-18493-0. - An analysis and facsimile of the Arte de la Lengua Chio-chiu (1620), the oldest extant grammar of Hokkien.
- Hompot, Sebestyén (2018). Schottenhammer, Angela (บ.ก.). "Xiamen at the Crossroads of Sino-Foreign Linguistic Interaction during the Late Qing and Republican Periods: The Issue of Hokkien Phoneticization" (PDF). Crossroads: Studies on the History of Exchange Relations in the East Asian World. OSTASIEN Verlag. 17/18: 167–205. ISSN 2190-8796. - Chapter examining and detailing the history of Hokkien dictionaries and similar works and the history of Hokkien writing systems over the centuries, especially phonetic scripts for Hokkien
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]
วิกิท่องเที่ยว มีa phrasebookสำหรับ Minnan
- Lìzhī jì 荔枝記 [Litchi Mirror Tale]. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 February 2017. สืบค้นเมื่อ 16 October 2015. A playscript from the late 16th century.
- Cobo, Juan (1593). Doctrina Christiana en letra y lengua china. Manila. Hokkien version of the Doctrina Christiana en lengua española y tagala (1593):
- at Biblioteca Nacional de España
- at UST Miguel de Benavidez Library, Manila เก็บถาวร 8 กุมภาพันธ์ 2021 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- at NCTU, Taiwan เก็บถาวร 11 ธันวาคม 2023 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
- at Filipinas Heritage Library, Manila
- Mançano, Melchior; Feyjoó, Raymundo (1620). Arte de la Lengua Chio-chiu (ภาษาสเปน). Manila. A manual for learning Hokkien written by a Spanish missionary in the Philippines.
- Lūi-chi̍p Ngá-sio̍k-thong Si̍p-ngó͘-im / Huìjí yǎsú tōng shíwǔ yīn 彙集雅俗通十五音 [Compilation of the Fifteen Elegant and Vulgar Sounds] (ภาษาจีน). 1818. The oldest known rhyme dictionary of a Zhangzhou dialect.
- Douglas, Carstairs (1899). Chinese-English Dictionary of the Vernacular or Spoken Language of Amoy ("New Edition" (With Chinese Character Glosses) ed.). London: Presbyterian Church of England.
- Douglas, Carstairs (1873). Chinese-English Dictionary of the Vernacular or Spoken Language of Amoy ([With 1923 Supplement after the Appendix by Thomas Barclay, Shanghai: Commercial Press, Ltd.] ed.). London: Trübner & Co.
- Medhurst, Walter Henry (1832). A Dictionary of the Hok-Këèn Dialect of the Chinese Language, According to the Reading and Colloquial Idioms. Macao: C.J. Steyn.
- 當代泉州音字彙, a dictionary of Quanzhou speech
- "Amoy Resources". BSOP Biblical Seminary of the Philippines. สืบค้นเมื่อ April 13, 2024.
- Voyager – Spacecraft – Golden Record – Greetings From Earth – Amoy, includes translation and sound clip
- (The voyager clip says: Thài-khong pêng-iú, lín-hó. Lín chia̍h-pá--bē? Ū-êng, to̍h lâi gún chia chē--ô͘! 太空朋友，恁好。恁食飽未？有閒著來阮遮坐哦!)
| ฐานข้อมูลการควบคุมรายการหลักฐาน: ประจำชาติ |
|---|
