Pumunta sa nilalaman

Durga

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Si Durga ( /ˈdʊərɡə/ ; Sanskrit: दुर्गा , IAST [d̪ʊrɡaː]) ay isa sa pinakamahalagang diyos sa Hinduismo.[1][2][3][4] Siya ay malawakang sinasamba ng mga tagasunod ng sektang nakasentro sa diyosa, ang Shaktismo, na itinuturing na pangunahing aspeto ng Mahadevi, ang Pinakamataas na Realidad sa sektang ito.[5] Si Durga ay may kahalagahan sa iba pang mga denominasyon tulad ng Shaivism at Vaishnavism.[6][7]

Siya ay iniuugnay sa proteksiyon, lakas, pagiging ina, pagkawasak, at mga digmaan, ang kaniyang mga alamat ay nakasentro sa paglaban sa mga kasamaan at mga puwersang demonyo na nagbabanta sa kapayapaan, dharma at kaayusang kosmiko, na kumakatawan sa kapangyarihan ng kabutihan laban sa kasamaan.[8][8] Si Durga ay nakikita bilang isang pigura ng ina at madalas na inilalarawan bilang isang mandirigma, nakasakay sa isang leon o tigre, na may maraming braso, bawat isa ay may dalang sandata at tinatalo ang mga demonyo.[9][10][11][12][10][13][14]

Pinaniniwalaang nagmula si Durga bilang isang sinaunang diyosa na sinasamba ng mga katutubong naninirahan sa bundok ng subkontinenteng Indiyo, bago itinatag sa pangunahing Hindu pantheon noong ika-4 na siglo CE. Ang pinakamahalagang teksto ng Shaktismo, ang Devi Mahatmya at Devi Bhagavata Purana, na sumasamba kay Devi (ang Diyosa) bilang ang sinaunang tagalikha ng sansinukob, ang Brahman (sukdulang katotohanan at realidad),[15] at kinikilala si Durga bilang ang sagisag ng paglikha, pangangalaga, pagkawasak, maya (ilusyon), shakti (kapangyarihan o enerhiya), at prakriti (kalikasan).[10] Siya ay mas kilala bilang Mahishasura-mardini ; dahil sa pagpatay kay Mahishasura—ang demonyong kalabaw. Sa mga salaysay ng kanyang mga pakikipaglaban sa iba pang mga demonyo tulad nina Shumbha at Nishumbha, ipinakikita ni Durga ang iba pang mga diyosa ng mandirigma, ang mga Matrika, at Kali, upang tumulong sa labanan.[10]

Sa konteksto ng mga Vaishnava, si Durga ay iginagalang bilang Yogamaya at kung minsan ay itinuturing na kapatid ni Vishnu.[10][16][17] Karaniwang inilalarawan si Durga bilang isang malayang diyosa ng mandirigma. Gayunpaman, sa iba't ibang tradisyon kung saan siya ay kinikilala bilang diyosa na ai Parvati, nagkakaroon din siya ng mga katangiang pambahay at malawakang itinuturing na konsorte ni Shiva. Ang pagkakakilanlang ito ay lalong kitang-kita sa mga tradisyong panrehiyon ng Bengal, kung saan si Durga ay itinuturing din na ina ng mga diyos na sina Ganesha, Kartikeya, Lakshmi, at Sarasvati.[9]

Si Durga ay may malaking tagasunod sa buong Nepal, India, Bangladesh, at marami pang ibang bansa. Siya ay kadalasang sinasamba pagkatapos ng mga anihan sa tagsibol at taglagas, lalo na sa mga kapistahan ng Durga Puja, Durga Ashtami, Vijayadashami, Deepavali, at Navaratri.[18] Isa siya sa limang katumbas na diyos sa Panchayatana puja ng tradisyong Smarta ng Hinduismo.[19][20]

Etimolohiya at nomenklatura

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang salitang Durga (दुर्गा) ay literal na nangangahulugang "hindi madaanan",[9] "hindi magagapi, hindi malalabanan".[21] Ito ay may kaugnayan sa salitang Durg (दुर्ग) na nangangahulugang "kuta, isang bagay na mahirap talunin o lampasan". Ayon kay Monier Monier-Williams, ang Durga ay nagmula sa mga salitang-ugat na dur (mahirap) at gam (daanan, daanan).[22] Ayon sa Indolohistang si Alain Daniélou, ang Durga ay nangangahulugang "higit sa pagkatalo".[23]

Ang salitang Durga at mga kaugnay na termino ay lumilitaw sa panitikang Veda, tulad ng sa mga himno ng Rigveda 4.28, 5.34, 8.27, 8.47, 8.93 at 10.127, at sa mga seksyon 10.1 at 12.4 ng Atharvaveda.[24][25][27] Isang diyos na nagngangalang Durge ang lumilitaw sa seksyon 10.1.7 ng Taittiriya Aranyaka.[24] Bagaman ginagamit ng panitikang Veda ang salitang Durga, ang paglalarawan dito ay kulang sa mga maalamat na detalye tungkol sa kaniya na matatagpuan sa mga sumunod na panitikang Hindu.[28]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ "Durga". Encyclopaedia Britannica. Nakuha noong 20 November 2025.
  2. ↑ "Durga goddess: Significance and Symbolism". WisdomLib. Nakuha noong 20 November 2025.
  3. ↑ "Hindu festival photos are about fire and water, good and evil — simple but universal concepts". AP News. 2 October 2025. Nakuha noong 20 November 2025.
  4. ↑ Amazzone, Laura (2012). Goddess Durga and Sacred Female Power. Hamilton Books. ISBN 9780761853145.
  5. ↑ "The Devī Māhātmyam: Inherent Greatness of the Devi as "Great Supreme Self"" (PDF). Berkeley Journal of Religion & Technology. Nakuha noong 20 November 2025.
  6. ↑ Paul Reid-Bowen 2012, pp. 212–213.
  7. ↑ Lynn Foulston & Stuart Abbott 2009, pp. 9–17.
  8. 1 2 David R Kinsley 1989, pp. 3–4.
  9. 1 2 3 Encyclopedia Britannica 2015.
  10. 1 2 3 4 5 David R Kinsley 1989.
  11. ↑ Charles Phillips, Michael Kerrigan & David Gould 2011.
  12. ↑ Wendy Doniger 1999.
  13. ↑ Laura Amazzone 2011.
  14. ↑ Donald J LaRocca 1996.
  15. ↑ June McDaniel 2004.
  16. ↑ "Yoga-Māyā's Prophecy and Kaṃsa's Order to Slaughter all Children [Chapter 4]". 2 September 2022.
  17. ↑ "Yoganidra, Yoganidrā, Yoga-nidra: 14 definitions". 11 March 2017.
  18. ↑ James G Lochtefeld 2002.
  19. ↑ Flood 1996.
  20. ↑ "Panch Dev Puja Worship". ABP (sa wikang Hindi). 17 November 2021. Inarkibo mula sa orihinal noong 1 October 2022. Nakuha noong 17 July 2022.
  21. ↑ Laura Amazzone 2012.
  22. ↑ Monier Monier Williams, pat. (1899). Sanskrit English Dictionary with Etymology. Oxford University Press. p. 487.
  23. ↑ Alain Daniélou 1991.
  24. 1 2 Monier Monier Williams, pat. (1899). Sanskrit English Dictionary with Etymology. Oxford University Press. p. 487.
  25. ↑ Maurice Bloomfield (1906), A Vedic concordance, Series editor: Charles Lanman, Harvard University Press, page 486; Example Sanskrit original: "अहन्निन्द्रो अदहदग्निरिन्दो पुरा दस्यून्मध्यंदिनादभीके।
  26. ↑ J Scheftelowitz (1906). Indische Forschungen. Verlag von M & H Marcus. pp. 112 line 13a. Inarkibo mula sa orihinal noong 17 February 2017. Nakuha noong 15 February 2017.
  27. ↑ It appears in Khila (appendix, supplementary) text to Rigveda 10.127, 4th Adhyaya, per J. Scheftelowitz.[26]
  28. ↑ David Kinsley 1998.
[baguhin | baguhin ang wikitext]

Padron:ShaktismPadron:Hindudharma

Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Durga&oldid=2207880"