(Αποσπάσματα από τα απομνημονεύματα του ΜΑΝΩΛΗ ΚΑΛΟΜΟΙΡΗ)
Τον

Απρίλη που πέρασε έκλεισε ένας χρόνος απ’ την ημέρα που έφυγε για πάντα ο Μανώλης Καλομοίρης. Ο θάνατός του, πέρυσι, στις 3 Απριλίου 1962, στέρησε την Ελλάδα από την κορυφαία φυσιογνωμία της μουσικής της ζωής: τον πρωτεργάτη και αρχηγό της νεοελληνικής «εθνικής μουσικής σχολής». Η «Επιθεώρηση Τέχνης» αντί άρθρου – μνημοσύνου δημοσιεύει τις πρώτες σελίδες απ’ το δεύτερο μέρος των ανεκδότων Απομνημονευμάτων του.

Επιμέλεια: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΒΗΧΟΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio.com
Ο συνθέτης Μανώλης Καλομοίρης (1883-1962), Σαμιακής καταγωγής, γεννήθηκε στη Σμύρνη, όπου και παίρνει τα πρώτα μαθήματα μουσικής, τα οποία συνεχίζει στην Αθήνα και την Κωνσταντινούπολη. Σπουδάζει στο Ωδείο της Βιέννης (1901-1906) πιάνο, θεωρητικά και σύνθεση. Το διάστημα 1906-1910 διδάσκει στο Μουσικό Λύκειο Ομπολένσκυ, στο Χάρκοβο της Ρωσίας. Το 1910 εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα και διδάσκει στο Ωδείο Αθηνών. Το 1919 ιδρύει το Ελληνικό Ωδείο, το οποίο διευθύνει μέχρι το 1926 που ιδρύει το Εθνικό Ωδείο. Παραμένει στη θέση του διευθυντή μέχρι το 1948 οπότε αναλαμβάνει πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, θέση που κρατάει μέχρι το θάνατό του. Διετέλεσε γενικός επιθεωρητής των στρατιωτικών μουσικών, πρόεδρος και επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, τιμήθηκε με το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών και άλλες διακρίσεις. Θεμελιωτής της Εθνικής Μουσικής Σχολής στην Ελλάδα, αντλεί την έμπνευσή του από την ελληνική παράδοση και το ελληνικό τραγούδι, καθώς και από την ποίηση και τη λογοτεχνία της εποχής του. Συνέθεσε πάνω από 220 έργα, τα οποία περιλαμβάνουν ποικιλία

ειδών. Ανάμεσά του: πέντε όπερες, τρεις συμφωνίες, συμφωνικά ποιήματα, ένα κοντσέρτο για πιάνο, ένα «κοντσερτάκι» για βιολί, κύκλους τραγουδιών για φωνή και ορχήστρα και για φωνή και πιάνο, έργα για πιάνο, μουσική δωματίου, χορωδιακά, καθώς και έργα για παιδιά (χορωδιακά, έργα για πιάνο). Έγραψε επίσης μουσικοπαιδαγωγικά βιβλία.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

[...] Θα ήθελα να εξετάσω το ζήτημα, γύρω από την «εθνικότητα» της τεχνικής μουσικής και το ιδιαίτερο χρώμα της, που πολλοί το αμφισβητούν. Υποστηρίζουν πως η μουσική είναι μια τέχνη παγκόσμια, που δεν ξέρει φυλετικά όρια και εθνικούς διαχωρισμούς. Φαντάζονται πως είναι ουτοπιστική κάθε προσπάθεια για τη δημιουργία ελληνικής εθνικής μουσικής, αφού μας ανοίγεται διάπλατος ο δρόμος της διεθνούς μουσικής παραγωγής. Συγχέουν την, πράγματι, κοινή τεχνική μουσική πρόοδο με τη βαθύτερη ουσία της μουσικής αισθητικής, με την έμπνευση και γενικά την υπόσταση της μουσικής τέχνης, και καταλήγουνε στο συμπέρασμα πως η μουσική δημιουργία είναι μια τέχνη παγκόσμια, που τραβάει έναν δρόμο κοινό σε όλους τους πολιτισμένους λαούς. Κατά τη γνώμη μου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Από τον καιρό που μέσα από το σύθαμπο των χρόνων μπορούμε να παρακολουθήσουμε το ξετύλιγμα της τέχνης, βλέπουμε πως κάθε λαός έχει τη δική του μουσική έκφραση, τη δική του μουσική αισθητική. Γιατί η μουσική είναι η τέχνη που καθρεφτίζει, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη αδελφή της τέχνη, την ψυχή ενός λαού. Μας τραγουδάει τους πόνους, τις χαρές, τους θρύλους, τα όνειρα και τους πόθους ενός έθνους, από τους μικρούς καημούς, που ανθούνε σαν ταπεινά ανθάκια στις καρδιές των ανθρώπων, ως τα πιο υψηλά ιδανικά της φυλής. Άλλο αν το τραγούδι της αυτό, όταν το τραγουδάνε μεγαλοφάνταστοι ήρωες της τέχνης, σαν τον Μπετόβεν, ευρύνεται κι αγκαλιάζει την ανθρωπότητα ολόκληρη, όπως στον ασύγκριτο «Ύμνο της Χαράς» από την Ενάτη συμφωνία. Το μόνο πραγματικά παγκόσμιο στοιχείο στη μουσική, που την κάνει, κατά τη γνώμη μου, από μια μεριά να υπερέχει κι από τη μεγάλη της αδελφή, την ποίηση, είναι πως τη νιώθει, ως ένα σημείο, όλος ο πολιτισμένος κόσμος χωρίς μετάφραση, ακόμη κι όταν μιλάει διαφορετική μουσική γλώσσα. Κατορθώνει να μεταδίνει τα καρδιοχτύπια και τις χαρές του ενός λαού στον άλλο, και τους ενώνει ίσως περισσότερο από κάθε ειρηνιστική και εκπολιτιστική προσπάθεια. Ποιος από μας δεν αναπολεί, δεν ζει ψυχικά στην Ισπανία με τους χορούς της, με τις

ολόθερμες κοπελιές, με τις πολύχρωμες μαντίλες και τα φλογερά μάτια, ακούγοντας μια αριστουργηματική σύνθεση του Αλμπενίζ, του Γρανάντος ή του Ντεφάλλα; Και ποιος δεν ενοστάλγησε τη ρωσική στέπα και δεν ένιωσε τον πόνο του χιλιοβασανισμένου ρώσου χωρικού ύστερα από τη μουσική ενός Μουσόρσκυ; Ή δεν ονειρεύτηκε τα νορβηγικά φιόρδ ύστερα από μια μελωδία του Γκριγκ; […] Ο ελληνικός λαός με πανάρχαιο και πανένδοξο, αλήθεια, πολιτισμό, που από διαφόρους ιστορικούς λόγους και εθνικές συμφορές εμποδίστηκε στην νεότερη ανάπτυξή του, δεν μπορεί βέβαια να καταταχθεί ούτε στα νεότερα χωρίς παρελθόν και δική τους καλλιτεχνική παράδοση πολιτισμένα έθνη, ούτε –ακόμη λιγότερο– στους βάρβαρους κι απολίτιστους λαούς. Το τονικό του σύστημα και η όλη αισθητική μουσική του αντίληψη είναι τόσο διαφορετικά από τη γαλλική, τη γερμανική ή την ιταλική μουσική ατμόσφαιρα, ώστε να μην μπορεί η επίδρασή της ν' ανακόψει τη φυσική ροή της μουσικής του. Ο μόνος λόγος που θα μπορούσε κάπως να μας φοβερίσει είναι η ύπαρξη και σε μας ενός ιδιότυπου μουσικού πολιτισμού, όπως η βυζαντινή μας μουσική, που ίσως θα μπορούσε να εμποδίσει το ξετύλιγμα μιας σοβαρής και συγχρονισμένης εθνικής μουσικής. Ομολογώ πως, όταν αναλογιστεί κανείς την υπερβολική μας συντηρητικότητα και προσήλωση στις παραδόσεις, θα μπορούσε ίσως να διστάζει και να φοβάται. Νομίζω όμως πως οι δισταγμοί και οι φόβοι αυτοί δεν είναι δικαιολογημένοι. Ενώ στην Κίνα λ.χ. το άκουσμα μιας κλασικής ευρωπαϊκής συμφωνίας προκαλεί τη φρίκη των εντοπίων ακροατών, στην Ελλάδα το κοινό μας παρακολουθεί την ίδια μουσική με αγάπη και εξαιρετικό ενδιαφέρον, που μας δείχνει πόσο βαθιά έχει νιώσει την ανάγκη μιας εξελιγμένης μουσικής αρμονίας. Έπειτα η βυζαντινή μας μουσική δεν είναι, όπως θέλουνε να την παρουσιάσουν μερικοί, κάτι το τόσο απόμερο και απόμακρο από την αισθητική αντίληψη της μουσικής των άλλων ευρωπαϊκών λαών. Είναι, όπως και πριν, ο ανατολικός κλάδος της πρωτόγονης χριστιανικής υμνωδίας, που σταμάτησε για πολλούς εθνολογικούς και ιστορικούς λόγους στη μονόφωνη φωνητική μουσική, ενώ ο άλλος κλάδος, ο δυτικός, προχώρησε και μας έδωσε τη σημερινή άνθηση της νεότερης μουσική τέχνης. Γι' αυτό, πιστεύω πως η βυζαντινή μας μουσική όχι μόνο δεν θα σταθεί εμπόδιο στο θεμελίωμα μιας ελληνικής τεχνικής μουσικής με παγκόσμια νόηση, αλλά πως, αντίθετα, η εκκλησιαστική μας υμνωδία και οι πλουσιότατοι τρόποι της θα βοηθήσουνε σημαντικά την άνθηση μιας νέας ελληνικής τέχνης των ήχων. Νομίζω μάλιστα πως, σε πολλά

σημεία, η δική μας προσπάθεια για μουσική αναγέννηση βρίσκεται σε καλύτερες συνθήκες από άλλους λαούς, σαν τους Ισπανούς ή τους Ούγγρους, που τώρα τελευταία σχηματίζουν μια δική τους εθνική γλώσσα. Έχομε λαϊκή μουσική και ποίηση εξαιρετικού πλούτου και πλαστικής ομορφιάς. Από τα βουνά της Μακεδονίας ως της Κρήτης τ' ακρογιάλια, και από της Κέρκυρας τα γαλανά νερά ως τα διαμαντόσπαρτα νησιά του Αιγαίου, όπου Ελλάδα κι ελληνισμός, το ελληνικό λαϊκό τραγούδι αντηχεί παντού, πότε χαρούμενο, πότε, πιο συχνά, παθητικό, πάντα όμως ευγενικό, λιτό, ιδιότυπο. Είναι ο αντίλαλος του πόνου, της ελπίδας, της χαράς, της εθνικής ψυχής. Η λαϊκή μας οργανολογία, πλουσιότατη, με την κρητική λύρα, το ζουρνά, το μπουζούκι, τη φλογέρα, τον ταμπουρά και με άλλα όργανα που τα δανείστηκε από τη Δύση ή την Ανατολή, όπως το σαντούρι, το κανόνι, το κλαρίνο, το βιολί, το μαντολίνο, η κιθάρα, παρουσιάζει όλες τις δυνατότητες που μπορούμε να ζητήσουμε από τη μουσική ενός λαού. Ο ρυθμικός της πλούτος εξαιρετικός. Μαζί με τους συνηθισμένους ρυθμούς της ευρωπαϊκής μουσικής έχουμε ρυθμούς πρωτότυπους, όπως τα 7/4 των συρτών μας χορών, τα 5/4 των τσακώνικων και τον ιδιότυπο εννεάσημο ρυθμό. Έχουμε τον ελεύθερο ρυθμό των τραγουδιών της Ηπείρου, γεμάτο πάθος και ηρωισμό, τους γοργούς λεβέντικους ρυθμούς των χορών της Κρήτης και της Δωδεκανήσου, τα τραγούδια τα γεμάτα από το φως του γαλανού ουρανού και τη διαφάνεια των ολόδροσων νερών της. Πάνω όμως και πέρα από όλα αυτά έχουμε τις εθνικές και τις λαϊκές μας παραδόσεις, τους θρύλους, τα παραμύθια μας, όλη την ποίηση του ελληνισμού και την ιστορία του, έχομε τη μαγευτική ελληνική φύση, τ' ακρογιάλια μας, τα κορφοβούνια, τους λόγγους και τις ρεματιές μας. Όλα αυτά, όταν μιλήσουνε στην ψυχή ενός αληθινού τεχνίτη, θα του χαρίσουνε τη θεία έμπνευση που γεννά τ' αληθινά και μεγάλα έργα. [...] Ας θυμηθούμε τα μεγάλα λόγια του Σολωμού: «Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα και θα αισθανθείς κάθε μεγαλείο».

Μανώλης Καλομοίρης
Αποσπάσματα από διάλεξη στην Ακαδημία Αθηνών, στις 17 Μαΐου 1951 Ο Σύλλογος «Μανώλης Καλομοίρης» ιδρύθηκε το 1980 από τον Χάρη Πολιτόπουλο και την Κρινώ Καλομοίρη, κόρη του συνθέτη. Σκοπός του, σύμφωνα με το καταστατικό ίδρυσής του, είναι «η μελέτη, η διάδοση και η αξιοποίηση του έργου του έλληνα συνθέτη Μανώλη Καλομοίρη, με στόχο να γίνει ευρύτερα γνωστό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό». Ήδη από την αρχή της λειτουργίας του,

ο Σύλλογος υποστηρίχθηκε τόσο από σημαντικές προσωπικότητες του μουσικού χώρου όσο και από απλούς μουσικόφιλους, και μέχρι σήμερα δίνει δυναμικά το παρόν στα πολιτιστικά δρώμενα της Ελλάδας. Με την ίδρυσή του ο Σύλλογος ξεκίνησε μια επίπονη προσπάθεια συλλογής και αρχειοθέτησης του υλικού, το οποίο περιλαμβάνει το προσωπικό αρχείο του συνθέτη, καθώς και στοιχεία που συνδέονται με τη ζωή και τη δράση του, και με την επίδραση του έργου του στην ελληνική μουσική πρόκειται για μια έρευνα που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη.

ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ ΤΟΥ Μ. ΚΑΛΟΜΟΙΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ Ε.Λ.Σ.
Η ιστορικής σημασίας όπερα του Μανώλη Καλομοίρη, «Το δαχτυλίδι της Μάνας», γραμμένη το 1917, ανεβαίνει σε νέα παραγωγή από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Ολοκληρώνεται δύο χρόνια μετά τον «Πρωτομάστορα» και εδραιώνει τον Καλομοίρη ως ηγετική μορφή της ελληνικής εθνικής μουσικής σχολής και ως έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες εκείνης της περιόδου. Βασίζεται στο ομώνυμο δράμα του Γιάννη Καμπύση και πρόκειται για την πιο δημοφιλή και πολυπαιγμένη όπερα του συνθέτη, ιδιαίτερα τη δεκαετία του '30. Το έργο έχουν διευθύνει μεταξύ άλλων, ο ίδιος ο συνθέτης και οι Δημήτρης Μητρόπουλος, Βύρων Κολάσης, Λεωνίδας Ζώρας, Έριχ Όρτμαν (Γερμανία). Ανάμεσα στους λυρικούς τραγουδιστές που έχουν ερμηνεύσει κατά καιρούς τους πρωταγωνιστικούς ρόλους, συγκαταλέγονται ονόματα όπως: Κ. Παξινού, Ν. Φωκά, Ν. Βουτυρά, Κ. Μορφονιού, Ν. Μοσχονάς, Θ. Μπούρλος, Ζ. Τερζάκης, Α. Κουλουμπής κ.ά. Φέτος ανεβαίνει υπό τη μουσική διεύθυνση του Βασίλη Χριστόπουλου, σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου, σκηνικά-κοστούμια Μαρίας Κονόμη, χορογραφία Ισίδωρος Σιδέρη, φωτισμούς Σπύρου Ευαγγελάτου και Γιάννη Θεοδωρίδη. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμηνεύουν οι: Μαρκέλλα Χατζιάνο (Μάνα), Γιάννης Χριστόπουλος (Γιαννάκης), Βασιλική Καραγιάννη (Ερωφίλη), Διονύσης Σουρμπής (Σωτήρης), Γιάννης Γιαννίσης (Κυριάκος), Σοφία Κυανίδου (Κυρά), Έφη Δημητρέλου (μια δούλα ). Συμμετέχουν η Ορχήστρα και η Χορωδία της Ε.Λ.Σ. Το έργο ανεβαίνει στην Κεντρική Σκηνή, Ακαδημίας 59. Ημερομηνίες παραστάσεων: 31 Δεκεμβρίου 2004, 2, 7, 9 Ιανουαρίου 2005. Ώρα έναρξης 19.00. Στις 30 Δεκεμβρίου και ώρα 13.00, θα δοθεί στο φουαγιέ της Κεντρικής Σκηνής διάλεξη από τον μουσικοκριτικό Νίκο Δοντά.

Μανώλης Καλομοίρης: O Πρωτομάστορας

Μanolis Kalomiris: The Masterbuilder 25, 27, 29, 31 Ιανουαρίου 2008 Μέγαρο Μουσικής Αθηνών / Αίθουσα Τριάντη Ώρα έναρξης: 20.00 Νέα παραγωγή /Συμπαραγωγή με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών/ συμμετοχή της ΕΛΣ στο πολιτιστικό πρόγραμμα που πλαισιώνει τους Ολυμπιακούς του Πεκίνου 2008. Ένα έργο εμβληματικό που μιλά για το κτίσιμο ενός νέου κόσμου, όπως ενδεχομένως το βιώνει σήμερα η πρωτεύουσα των Ολυμπιακών Αγώνων. Το κείμενο του Καζαντζάκη δίνει πλήθος ερεθισμάτων που η μουσική του Καλομοίρη αξιοποίησε. Επιλέξτε το παρακάτω αρχέιο ώστε να δείτε το άρθρο σε μορφή pdf. http://www.kalomiris.gr/upload_nea/protomast2.pdf

Εκτελέσεις Μουσικών Έργων

Ο Σύλλογος έχει καταστήσει δυνατή την παρουσίαση των έργων του Καλομοίρη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό (έργα για πιάνο, μουσική δωματίου, συμφωνικά έργα). Με την αρωγή του πραγματοποιήθηκαν κάποιες ιδιαίτερα σημαντικές εκδηλώσεις. Μεταξύ άλλων: Το 1983, μεγάλο αφιέρωμα στον Μανώλη Καλομοίρη για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννησή του, με σειρά εκδηλώσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το 1985 -στο πλαίσιο του εορτασμού των 2.300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης - παρουσιάστηκε η Συμφωνία της Λεβεντιάς από τον Μ. Καρύδη, έργο που ο σπουδαίος αρχιμουσικός συνέχισε να παρουσιάζει όσο ζούσε και αποτελεί το πιο διαδεδομένο έργο του συνθέτη στο εξωτερικό. Το φινάλε της Συμφωνίας παίχτηκε και στην παράδοση της ολυμπιακής φλόγας στην Κoρέα το 1988. Το 1987 παρουσιάζονται τα Μαγιοβότανα, κύκλος τραγουδιών με συνοδεία ορχήστρας, στο Τόκιο με τη Συμφωνική Ορχήστρα Ιαπωνίας Yomuri και την υψίφωνο Δάφνη Ευαγγελάτου. Το 1993, και με πρωτοβουλία του Μάνου Χατζιδάκι, η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό τη διεύθυνση του Mίλτου Λογιάδη πραγματοποιεί συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Φίλων της Μουσικής), αφιερωμένη στον Καλομοίρη.

Το 2000, παρουσιάζεται η Παλαμική Συμφωνία στα εγκαίνια του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, με την ΚΟΘ υπό τη διεύθυνση του Βύρωνα Φιδετζή, καθώς και το Τρίπτυχο στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού και στην Κωνσταντινούπολη. Tο 2001 πραγματοποιείται ιστορικής σημασίας συναυλία στο αρχαίο θέατρο της Eφέσου με την Συμφωνία της Λεβεντιάς, όπου συμπράττουν οι συμφωνικές ορχήστρες του Δήμου Θεσσαλονίκης και Mπιλκέντ της Άγκυρας υπό τον Bύρωνα Φιδετζή. Τέλος ανέβηκαν οι ακόλουθες όπερες: Το δαχτυλίδι της Μάνας (1982, ΕΛΣ, υπό τον Βύρωνα Κολάση και το 1984 στην Κρήτη υπό τον Γιάννη Δάρα). Τα ξωτικά νερά (1998, ΕΛΣ, υπό τον Βύρωνα Φιδετζή). Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος (κοντσερτάντε, στο πλαίσιο «Θεσσαλονίκη - Πολιτιστική Πρωτεύουσα 1997» και σε πλήρες σκηνικό ανέβασμα, Ηρώδειο 2001, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών). Παράλληλα ο Σύλλογος διοργανώνει εκδηλώσειςαφιερώματα, που πλαισιώνονται από ομιλίες και προβολές. Με ευρύ όραμα γαι την ελληνική μουσική, ο Σύλλογος έχει τιμήσει κατά καιρούς επιφανείς προσωπικότητες του μουσικού χώρου, όπως τον Φοίβο Ανωγειανάκη για την προσφορά του στο έργο του Καλομοίρη, τον Δημήτρη Δραγατάκη και τον Δημήτρη Φάμπα.

Ηχογραφήσεις
Όμως, εκτός από τις αποκαταστήσεις υλικών και τις συναυλίες, είναι ουσιαστικής σημασίας να υπάρχουν ηχητικά ντοκουμέντα, γιατί μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί το έργο ενός συνθέτη να γίνει ευρύτερα γνωστό. Γι' αυτό και ο Σύλλογος μεριμνώντας από την αρχή της ίδρυσή του μέχρι και σήμερα, έχει κατορθώσει να ηχογραφήσει τα

περισσότερα από τα μεγάλα έργα του Καλομοίρη ενώ η προσπάθειά του προς αυτήν την κατεύθυνση συνεχίζεται. Σήμερα κυκλοφορούν τα περισσότερα από τα έργα για πιάνο και της μουσικής δωματίου, συμφωνικά έργα, δύο όπερες, ενώ σύντομα πρόκειται να κυκλοφορήσουν και άλλες ηχογραφήσεις. Επίσης στο Αρχείο υπάρχουν δισκογραφικές εκδόσεις έργων που έχουν εξαντληθεί, καθώς και πολλές ιστορικές ηχογραφήσεις σε μαγνητοταινίες, κυρίως από την Ελληνική Ραδιοφωνία. Η διάσωσή τους από τη φθορά του χρόνου αποτελεί μια από τις προτεραιότητες του Συλλόγου και γι' αυτό το σκοπό ξεκίνησε μέσα στο 2002 τη διαδικασία μεταγραφής τους σε ψηφιακή μορφή.

Μικρογράφηση (microfilms)
Ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τη διάσωση του συνολικού έργου του Καλομοίρη υπήρξε η μικροφωτογράφισή του, η οποία ολοκληρώθηκε το 1990, με σκοπό να διατεθούν τα αρχεία των μικροφίλμ σε ιδρύματα που προωθούν την ελληνική μουσική. Τα μικροφίλμ περιλαμβάνουν την τελική επεξεργασία των χειρογράφων, καθώς και την τυπωμένη μορφή - σε περίπτωση που δεν έχουν σωθεί χειρόγραφα - ή σε περίπτωση που υπάρχουν σ' αυτά εκτενείς διορθώσεις. Προς το παρόν έχουν παραδοθεί αντίγραφα των αρχείων αυτών στα Τμήματα Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Ιονίου Πανεπιστημίου, στη Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» και στο Πανεπιστήμιο της Ινδιανάπολης των ΗΠΑ. Η παράδοση έγινε στις 3 Απριλίου 1997 στο πλαίσιο αφιερώματος στον Καλομοίρη.

Συνεργασίες με Πολιτιστικούς φορείς
Ο Σύλλογος βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία με διάφορες ορχήστρες και πολιτιστικούς φορείς, οι οποίοι ενδιαφέρονται για την ανάδειξη και την προώθηση της ελληνικής μουσικής. Έχει συνεργαστεί επανειλημμένα με το Υπουργείο Πολιτισμού, το

Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, τη Γενική Γραμματεία Αποδήμου Ελληνισμού και διάφορες νομαρχιακές και δημοτικές αρχές.

Σημαντική στάθηκε η δημιουργία ενός νέου θεσμού, το καλοκαίρι του 1997 στη Σάμο, του Φεστιβάλ «Μανώλης Καλομοίρης», με πρωτοβουλία της Χαράς Καλομοίρη και του τότε νομάρχη Σάμου Πυθαγόρα Βαρδίκου, και με την αρωγή διαφόρων άλλων φορέων. Την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ ανέλαβε η γνωστή πιανίστα Έλενα Μουζάλα. Από την αρχή υπήρξε στενή συνεργασία και υποστήριξή του Φεστιβάλ από το Σύλλογο με πολλούς τρόπους: Ο Σύλλογος συμβάλλει στην επιλογή των έργων καθώς και στην ετοιμασία του μουσικού υλικού. Συνεργάζεται κάθε χρόνο στην προετοιμασία του έντυπου προγράμματος και του παρέχει γραμματειακή υποστήριξη. Το 1997, με αφορμή την έναρξη του Φεστιβάλ, πραγματοποίησε έκθεση με προσωπικά αντικείμενα και φωτογραφίες του συνθέτη στο πνευματικό κέντρο «Δημήτριος Νικολάου» στη Σάμο τα εγκαίνια της έκθεσης συνοδεύτηκαν από ομιλία του Φίλιππου Τσαλαχούρη. Σημαντικό επίτευγμα αποτελεί η ανακήρυξη του έτους 2002 από το Υπουργείο Πολιτισμού ως Έτος Μανώλη Καλομοίρη, καθώς συμπληρώθηκαν 40 χρόνια από το θάνατό του. Το Υπουργείο αποφάσισε την επιχορήγηση του Συλλόγου και έθεσε όλες τις εκδηλώσεις υπό την αιγίδα του (συναυλίες, εκθέσεις, συνέδριο κ.λπ.).

Διαδύκτιο
Συνειδητοποιώντας τις δυνατότητες της νέας τεχνολογίας ο Σύλλογος απέκτησε από το 1999 ιστοσελίδα (www.kalomiris.org). Η πρωτοβουλία δημιουργίας και σχεδιασμού ανήκει στον πρώην προέδρο του Συλλόγου Χάρη Πολιτόπουλου, που ήταν υπεύθυνος γι' αυτήν μέχρι τις αρχές του 2001. Η ιστοσελίδα αποτελεί για τα ελληνικά δεδομένα μοναδικό φαινόμενο αυτόνομης ιστοσελίδας αφιερωμένης αποκλειστικά σε συνθέτη, με πλούσιο βιογραφικό υλικό, κείμενα (ελληνικά και αγγλικά) για τον Καλομοίρη και το έργο του, φωτογραφίες, σελίδες από παρτιτούρες και μουσικά παραδείγματα σε μορφή mp3. Πλέον, μουσικόφιλοι και ερευνητές από κάθε γωνιά του πλανήτη μπορούν να βρουν στοιχεία ή και να γνωρίσουν για πρώτη φορά τον Καλομοίρη και το έργο του. Επίσης μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης, η επικοινωνία με το Σύλλογο για

περαιτέρω πληροφορίες και παραγγελία υλικού έχει γίνει ιδιαίτερα προσιτή και γρήγορη.

Λειτουργία αρχείου
Με υπεύθυνη τη μουσικολόγο Μυρτώ Οικονομίδου, τα γραφεία του Συλλόγου λειτουργούν σε καθημερινή βάση, δίνοντας στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στο Αρχείο. Πληθώρα μουσικών, προπτυχικών και μεταπτυχιακών φοιτητών, μελετητών αλλά και φίλων της ελληνικής μουσικής έρχονται στο Σύλλογο, όπου βρίσκουν μεγάλο πλούτο στοιχείων και άμεση εξυπηρέτηση. Επίσης ο Σύλλογος στέλνει υλικό σε σχολεία, βιβλιοθήκες πανεπιστημίων και ιδιώτες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ακόμη και για ερωτήσεις που αφορούν σε άλλους συνθέτες, είναι σε θέση να βοηθήσει, είτε μέσω του Αρχείου του είτε παραπέμποντάς τους στα κατάλληλα πρόσωπα.

Εγκταστάσεις και εξοπλισμός
Τα γραφεία του Συλλόγου στεγάζονται από το 1990 στο κτίριο του Εθνικού Ωδείου, που αποτελεί και τον κύριο χορηγό του. Στο χώρο που του έχει παραχωρηθεί ειδικά κι όπου βρίσκεται συγκεντρωμένο το μεγαλύτερο μέρος του αρχειακού υλικού, υπάρχει πλήρης εξοπλισμός για την κάλυψη των αναγκών του Συλλόγου: ειδικές σύγχρονες αρχειοθήκες, ηλεκτρονικός υπολογιστής, φωτοτυπικό μηχάνημα, στερεοφωνικός εξοπλισμός, μηχάνημα βιβλιοδεσίας και διάφορα άλλα απαραίτητα εργαλεία. Το υπόλοιπο Αρχείο, και κυρίως τα αυτόγραφα των μουσικών έργων και παλιά προγράμματα, βρίσκονται στο σπίτι του Καλομοίρη στο Παλαιό Φάληρο (Τρίτωνος 81), όπου σήμερα ζει η εγγονή του, Χαρά Καλομοίρη, Γενική Διευθύντρια του Εθνικού Ωδείου.

Διοίκηση
Το πρώτο διοικητικό συμβούλιο απαρτιζόταν από τους:
Κρινώ Καλομοίρη Επίτιμη Πρόεδρος Χάρης Πολιτόπουλος Πρόεδρος Βύρων Φιδετζής Αντιπρόεδρος Γιώργος Δεμερτζής Γ. Γραμματέας Γιάννης Αφραταίος Ταμίας Χαρά Καλομοίρη Μέλος Χρέη προέδρου εξετέλεσαν επίσης ο Αντώνης Καρβελάς και ο Περικλής Κούκος. Σήμερα η σύνθεση του διοικητικού συμβουλίου είναι η εξής: Χαρά Καλομοίρη Επίτιμη Πρόεδρος Βύρων Φιδετζής Πρόεδρος Έλενα Μουζάλα Αντιπρόεδρος Χρήστος Τσενές Γ. Γραμματέας

Φίλιππος Τσαλαχούρης Ταμίας Νίκος Μαλιάρας Μέλος

Πληροφορίες
Ο Σύλλογος «Μανώλης Καλομοίρης» έχει έδρα του το ΕΘNIKO ΩΔEIO, Μάγερ 18, Αθήνα Τ.Κ.104 38 και λειτουργεί καθημερινά (εκτός Σαββάτου και Κυριακής) 10π.μ. 2μ.μ. Πληροφορίες δίνονται στα τηλέφωνα: 210 52.48.254 & 210 52.33.175 Fax: 210 52.48.254 & 210 52.45.291 Ιστοσελίδα: www.kalomiris.org e-mail: mankals@otenet.gr http://www.kalomiris.org/

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio.com