ΤΟ ΤΟΥΝΕΛ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

ΤΟ ΤΟΥΝΕΛ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΔΙΕΞΟΔΟΥΣ ΕΚΤΟΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΣΤΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Ενάμιση χρόνο μετά τις πρώτες εκδηλώσεις των συμπτωμάτων της καπιταλιστικής κρίσης, οι αιτίες που τη γέννησαν και την τροφοδοτούν παραμένουν πλήρως ενεργές. Ο μαγματικός θύλακας της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης όχι μόνο δεν εκτονώθηκε, αλλά σωρεύει νέα τεράστια ποσά ενέργειας για μια πλήρως ανεξέλεγκτη και καταστροφική του έκρηξη. Οι φωνές από τις καπιταλιστικές πρωτεύουσες και τα διαγγέλματα για επανίδρυση του καπιταλισμού, νέα παγκόσμια τάξη ισότιμης διεθνούς συνεργασίας και ανάπτυξης, το τέλος των ανεξέλεγκτων αγορών, που στόχευαν στο μανιπουλάρισμα των αντιδράσεων των λαών του κόσμου, καταλάγιασαν! Τα τρισεκατομμύρια δολάρια-ποσό ίσο με το 30% του παγκόσμιου ακαθάριστου προϊόντος-πιστωτικού χρήματος που διατέθηκαν με διάφορες μορφές κρατικών χρεογράφων για την σταθεροποίηση των παγκόσμιων αγορών, συγκράτησαν την λειτουργία των χρηματιστηριακών αγορών και ενίσχυσαν τον πολιτικό τους ρόλο απέναντι στην εργασία και σε βάρος της οικονομίας. Προωθήθηκε η ακόμη μεγαλύτερη αυτονόμηση του χρηματιστηριακού κεφαλαίου από τον καθ’αυτό παραγωγικό κύκλο των εθνικών αγορών. Μεγιστοποιήθηκε η εισοδηματοποίηση της παραγόμενης υπεραξίας σε βάρος της κεφαλαιοποίησης της. Το χρήμα ανταλλάσσεται με χρήμα με ενδιάμεσο άυλο εμπόρευμα τη κρατική πολιτική ισχύ και την χρηματιστηριακή της αξιολόγηση για την επιτυχία του μέγιστου ποσοστού κέρδους. Το κράτος ασκεί το ρόλο του υποκειμένου στους ανταγωνισμούς των συντελούμενων γεωπολιτικών αναδιατάξεων από τη θέση χρηματιστηριακού εμπορεύματος και την αξία που μπορεί να ενσωματώσει σε αυτό η πολιτική του ισχύς διαμέσου των κρατικών χρεογράφων. Η χρηματιστηριακή λειτουργία οικονομίας και κοινωνίας με σχεδόν αποκλειστικό πυλώνα τα κρατικά χρεόγραφα συνεχίζει να αποκεφαλοποιεί την πραγματική οικονομία οδηγώντας την εξέλιξη της κρίσης σε νέα φάση. Η χρηματοπιστωτική φούσκα του REAL-ESTATE στις ΗΠΑ από την οποία ξεπήδησε η παγκόσμια κρί-  ΤΟ ΤΟΥΝΕΛ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ • Διεισδύει στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές αγορές, αυξάνοντας ραγδαία την τεχνολογική βάση της δικής της οικονομίας και αγοράς. • Βελτιώνει τις θέσεις της στη στρατηγική της σχέση με τη Ρωσία και τις άλλες μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες. • Εξασφαλίζει πρωταγωνιστικό οικονομικό και πολιτικό ρόλο στην παγκόσμια σκακιέρα, σαν αποφασιστικός παράγοντας της παγκόσμιας τάξης. • Για τις ΗΠΑ και την «πράσινη» στρατηγική το Κινεζοποιημένο δολάριο ενεχυριάζει βέβαια τον παγκόσμιο ηγεμονικό τους ρόλο στο ΠΕΚΙΝΟ. Όμως τους εξασφαλίζει: 1. Άμεσα και στη συγκυρία της κρίσης την δυνατότητα άσκησης αυτού του ρόλου. 2. Ζωτικό χρόνο στη συγκέντρωση δυνάμεων και την δημιουργία των όρων για την επανακατάκτηση της παγκόσμιας ηγεμονίας μέσα από μια συνολικότερη στρατιωτικοπολιτική αντιπαράθεση προς την οποία ραγδαία εξελίσσεται η «πράσινη» στρατηγική. Με το Κινεζοποιημένο δολάριο, οι ΗΠΑ μπορούν να διαχειριστούν τη βαθειά οικονομική και κοινωνική κρίση στο εσωτερικό τους. • Απενεργοποιούν τον ανταγωνιστικό ρόλο της ΕΕ και των ιδιαίτερων ιμπεριαλιστικών κέντρων της. • Επιβάλλονται σαν ρυθμιστές και εγγυητές των σχέσεων Ε.Ε.-ΡΩΣΙΑΣ. • Προωθούν τον πλήρη έλεγχο τους στους ενεργειακούς πνεύμονες της ΕΕ. Η στρατηγική συμμαχιών που ξεδιπλώνεται με το Κινεζοποιημένο δολάριο αναπαράγει την παγκόσμια αντιπαράθεση με καθολικότερους όρους. Ουσιαστικά το ζήτημα που τίθεται είναι ποιος θα προλάβει ποιόν. Η νέα κρίση τα πολεμικά μέτωπα ή τα πολεμικά μέτωπα τη νέα κρίση. Αυτή είναι η ισορροπία του τρόμου που αναδύθηκε και στην παγκόσμια σύνοδο της Κοπεγχάγης ση, ραγδαία μετατρέπεται σε νομισματική φούσκα τύπου Law*που το σκάσιμο της θα έχει πολλαπλάσια αποδιαρθρωτικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και ισορροπία. Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΠΕΓΧΑΓΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ Η παγκόσμια σύνοδος του ΟΗΕ για τις κλιματικές αλλαγές στην Κοπεγχάγη δεν ήταν φυσικά παρά η κορύφωση των διμερών και πολυμερών συνόδων κορυφής ( G7, G8, G20… ΝΤΑΒΟΣ, ΝΑΤΟ-ΡΩΣΙΑ, ΡΩΣΙΑ-ΕΕ, ΗΠΑ-ΚΙΝΑ, ΟΜΑΔΑ ΤΗΣ ΣΑΓΚΑΗΣ) με στόχο την εξισορρόπηση των ανταγωνισμών για παγκόσμια και περιφερειακή ηγεμονία καθώς και την χάραξη των ορίων και του περιεχομένου μιας νέας αναπτυξιακής Γιάλτας σε βάρος των χωρών του τρίτου κόσμου και των αναπτυσσόμενων χωρών της περιφέρειας. Με βιτρίνα λοιπόν το παγκόσμιο κλίμα και το θόρυβο των δήθεν οικολογικών ανησυχιών των διαφόρων οικολογούντων και μη, συγκρούστηκαν οι στρατηγικές για παγκόσμια ηγεμονία. Η προώθηση των θέσεων και η μεγαλύτερη δυνατή συγκέντρωση δυνάμεων ανάμεσα στα βασικά κέντρα του παγκόσμιου ανταγωνισμού, αποτέλεσαν την ουσία και καθόρισαν τα αποτελέσματα της περιώνυμης συνόδου! Με πρωταγωνιστές την «πράσινη» Αμερική και τον κινέζικο δράκο χαράχτηκαν τα όρια μιας οικονομικοπολιτικής και αναπτυξιακής Γιάλτας εξαιρετικά προσωρινού χαρακτήρα καθώς κάθε ενέργεια υλοποίησης της οδηγεί ευθέως και στην ανατροπή των ισορροπιών της. Την βάση της, αποτελεί η Κινεζοποίηση του δολαρίου που συνενώνει για λογαριασμό της κάθε πλευράς σε συγκρουσιακή όμως κατεύθυνση, την οικονομική δυναμική της Κίνας με την πολιτική ισχύ των ΗΠΑ. • Με αυτό η Κίνα «νομιμοποιεί» (επιβάλει) και επεκτείνει την ανάπτυξη ολοκληρωμένων αγορών στις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες του τρίτου κόσμου, με ρόλο προνομιακού στρατηγικού εταίρου. * Law, John of Lauriston (1671-1729) άγγλος οικονομολόγος και χρηματιστής, υπουργός οικονομικών της Γαλλίας (1719-1720) πού την παρέσυρε σε χρεοκοπία με τη τακτική της κερδοσκοπικής έκδοσης χαρτονομίσματος  και δικαιολογημένα καταγγέλθηκε από τις χώρες του τρίτου κόσμου. ΤΑ ΘΕΡΜΑ ΜΕΤΩΠΑ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ Το ξεδίπλωμα της στρατιωτικοπολιτικής ισχύος του Αμερικάνικου ιμπεριαλισμού με πολεμικούς όρους, ώστε να προλάβει και την εκδήλωση της νέας παγκόσμιας κρίσης σε δύο (ΙΡΑΝ-ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ) αποφασιστικής σημασίας για την παγκόσμια ηγεμονία γεωπολιτικούς χώρους είναι ζήτημα άμεσης προτεραιότητας στην Αμερικανική πολιτική. Σε αυτό συγκλίνει όλο το πλέγμα της διεθνούς πολιτικής που προωθεί η διοίκηση Ομπάμα! Στην αποσταθεροποίηση στο ΙΡΑΝ και στη βύθιση του ακόμη και σε εμφύλια σύρραξη, οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν όλες τις προσπάθειες τους. Από την αναδίπλωση των ΗΠΑ στο θέμα της αντιπυραυλικής ασπίδας, μέχρι την αναζωπύρωση της τρομουστερίας της 11ης Σεπτέμβρη, ακόμη και την επιχείρηση προσέγγισης μερίδας των Ταλιμπάν , όλα υπακούουν σε αυτό το κεντρικό πολιτικό στόχο. Η γενικευμένη αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή που μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει, θα νομιμοποιήσει την Αμερικάνικη στρατιωτικοπολιτική παρέμβαση για να διασωθεί η παγκόσμια οικονομία και η παγκόσμια «ειρήνη»! Οι ΗΠΑ είναι φανερό πως στοχεύουν στον άμεσο στρατιωτικοπολιτικό έλεγχο με πολεμικούς μάλιστα όρους, ολόκληρου του γεωπολιτικού τριγώνου που περικλείνεται από την νοτιοανατολική Ευρώπη, το βορειοανατολικό κέρας της Αφρικής, την εγγύς και μέση Ανατολή. Το ζήτημα είναι σε ποιό βαθμό και σε ποιό χρόνο οι ανταγωνίστριες δυνάμεις στην περιοχή Ρωσία και Κίνα θα επιτρέψουν μια τέτοια εξέλιξη και μάλιστα μέσω του ΟΗΕ, ή θα τραβήξουν το χαλί της παγκόσμιας νομισματικής κρίσης κάτω από τα πόδια των Αμερικάνων. Έτσι ή αλλιώς όμως ο κόσμος θα βρεθεί μπροστά σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις και συγκρούσεις. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μέσα σε μια Ε.Ε. με το επίσημα διακηρυγμένο δόγμα « Ο ΣΩΖΩΝ ΕΑΥΤΟΝ ΣΩΘΗΤΩ» να καθορίζει την διαμόρφωση ανταγωνιστικών ιμπεριαλιστικών πόλων, τις ζώνες επιρροής τους και τις πολιτικές αντιμετώπισης της κρίσης, η Ελλάδα και ο γεωπολιτικός της χώρος εγκλωβίζεται στο ρόλο του υπομόχλιου των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών στη περιοχή. Σε κατάσταση πλήρους οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής αποσταθεροποίησης καλείται να αντιμετωπίσει το ζήτημα του επανακαθορισμού της θέσης της στην ΕΕ το οποίο είχε ουσιαστικά τεθεί αρκετά πριν την εκδήλωση της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης. Με την εθνική κυριαρχία όχι απλά υπό αμφισβήτηση όπως είπε ο Παπανδρέου, αλλά εκποιημένη χρόνια πριν στο ΕΥΡΩ και την χρηματιστηριακή κυριαρχία, η χώρα και ο λαός είναι έρμαια της πολιτικής τρομοκρατίας και των εκβιαστικών πολιτικών αποσταθεροποίησης που εκπέμπονται από όλα τα ευρωπαϊκά και μη ιμπεριαλιστικά κέντρα και τις αγορές τους. Κινδυνεύει να χάσει ακόμη και τον αυτοτελή προσδιορισμό της σαν έθνος-κράτος, καθώς η Αμερικάνικη στρατηγική στη περιοχή δεν αποκλείει τον γεωπολιτικό χώρο της Ελλάδας από την ένταξη του σε ιδιότυπο καθεστώς ΚΟΣΟΒΟΥ. Οι κοινωνικοπολιτικές συμμαχίες της άρχουσας  ΤΟ ΤΟΥΝΕΛ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ τάξης που διαμορφώνουν το εξουσιαστικό πολιτικό σύστημα του δικομματισμού, δεν μπορούν να συγκροτήσουν καμία φερέγγυα στρατηγική εξόδου από την κρίση καθώς αποτελούν αθροιστικές ομαδοποιήσεις κάθε είδους μεσοστρωμάτων που διαμορφώνουν συνείδηση από την ανασφάλεια που αντιπροσωπεύει η κρίση στην παρασιτική λειτουργία τους και τα αντίστοιχα συμφέροντα τους. Η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ παρά τις αντιφατικότητες καθαρόαιμα νεοφιλελεύθερη, αναλώνει τις οποιεσδήποτε προοδευτικές θέσεις του λαϊκού κινήματος που επηρεάζουν τις γραμμές του, στην κατεύθυνση συντήρησης των κοινωνικοπολιτικών συμμαχιών του νεοφιλελευθερισμού με το παραπέρα χτύπημα του εργατικού και λαϊκού κινήματος. Η ΝΔ με νεοσυντηρητική αναδιαμόρφωση ανταγωνίζεται τον εθνικισμό και το ρατσισμό του νεοφασιστικού πόλου που καθορίζει και τη λεγόμενη πολιτική της ατζέντα. Η παρέμβαση του νεοφιλελεύθερου Μητσοτάκη αν και ήταν αποκαλυπτική της κρίσης στόχευε σε μια παραπέρα νεοφιλελεύθερη αντιδραστικοποίηση. Η χώρα όμως δεν χρειάζεται νέα η παλιά τεχνοκρατική κυβέρνηση των μάνατζερς, πάνω και πέρα από την εκλογική νομιμοποίηση της. Αυτό είναι κοινοβουλευτική ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ. Η χώρα χρειάζεται νέα εξουσία που τη νομιμοποίηση της και την πολιτική της ισχύ θα την αντλεί από το λαό μέσα από μια κοινωνικοπολιτική συμμαχία των δυνάμεων της εργασίας. Με αυτή ο λαός όχι μόνο θα αναλάβει το κόστος διεξόδου από την κρίση αλλά και την διαχείριση αυτής της διεξόδου κόντρα στον εθνικισμό, το ρατσισμό, τον νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτισμό. Το ζήτημα της διεξόδου και του χαρακτήρα αυτής της διεξόδου από τη κρίση του νεοελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, ξεπερνά τα όρια του Βαλκανικού χώρου ακόμη και του Ευρωπαϊκού. Δυστυχώς η αριστερά δεν μπορεί η δεν θέλει να το αντιληφθεί. Οι ακτιβιστικές δράσεις της συνιστούν μια ταλάντωση από τα όρια του εθνικισμού μέχρι την αναρχοαυτονομία, που μπορούν να επιδρούν στο βάθεμα της κρίσης αλλά δεν συγκροτούν καμιά προοδευτική διέξοδο, δεν έχουν καν ιδεολογικό και πολιτικό ταξικό στίγμα. Μιχάλης Βασιλάκης ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ για τη ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΤΗ Η δεκαετία του ’90 είναι καθοριστική για τον κλάδο της βιομηχανίας των κατασκευών. Τα δύο μεγαλύτερα έργα στην αρχή της περιόδου ανατίθενται σε ξένες εταιρείες, METRO (VINCI - SIEMENS, ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ (HOCHTIEF - ABB - KRANTZ). Οι πρώτες ελληνικές εργοληπτικές εταιρείες στις οποίες οι ξένοι δίνουν υπεργολαβία τα πρώτα τμήματα του έργου έρχονται γρήγορα σε σύγκρουση μαζί τους. Αιτία τα ασφυκτικά, σχεδόν μηδενικά περιθώρια κέρδους που αφήνουν οι ξένοι για τους Έλληνες κατασκευαστές. Αρκετές Ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες έχασαν χρήματα αντί να βγάλουν! Άλλες αποχώρησαν.. αξιοπρεπώς και μερικές... κακήν κακώς. Οι ξένοι έδωσαν πραγματικά ρεσιτάλ στυψίματος του ελληνικού κατασκευαστικού δυναμικού. Το μεγάλο ελληνικό κεφάλαιο στο χώρο των κατασκευών, στα δύο αυτά έργα, λειτούργησε σχεδόν «δια της βίας» σαν μηχανισμός απόσπασης υπεραξίας για το ξένο κεφάλαιο, εξασφαλίζοντας ψίχουλα για τον εαυτό του. Κι αυτό, μόνο μετά την «εισαγωγή» ξένων εργατών χαμηλού κόστους. Η αλήθεια όμως είναι ότι οι Ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες δεν είχαν την περίοδο αυτή ούτε την οργάνωση, ούτε την υποδομή, ούτε την οικονομική επιφάνεια και τη τεχνογνωσία ώστε να αναλάβουν εξ’ ολοκλήρου τα δύο αυτά έργα. Το πιο ώριμο τμήμα του ελληνικού κεφαλαίου στο χώρο των κατασκευών αντιλαμβάνεται γρήγορα την νέα κατάσταση. Τα νέα μεγάλα έργα που προγραμματίζονται ( ΕΓΝΑΤΙΑ, ΡΙΟ-ΑΝΤΙΡΡΙΟ, ΠΑΘΕ, ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ, ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ κλπ) απαιτούν μεγάλες επενδύσεις σε μηχανικό εξοπλισμό και κυρίως μεγάλες δυνατότητες χρηματοδότησης, ώστε οι ελληνικές εταιρείες να διεκδικήσουν ένα σημαντικό μερίδιο. Επίσης, τι θα γίνει μετά το 2005 ; Πως οι ελληνικές κατασκευαστικές θα ανταγωνιστούν ή θα «συνεργαστούν» με τις ξένες τόσο στο εσωτερικό, όσο και στα Βαλκάνια, στην ΕΕ ή στη Μ. Ανατολή ; Πρέπει να αλλάξει επειγόντως το κατασκευαστικό εποικοδόμημα για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της οικονομικής βάσης. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Από το σχέδιο Μάρσαλ στην «ελληνοποίηση» των έργων Η εξέλιξη του ελληνικού κεφαλαίου στη βιομηχανία των κατασκευών καθορίστηκε σε σημαντικό βαθμό μεταπολεμικά από δύο παράγοντες. • Από το σχέδιο Μάρσαλ, που συνιστά την άμεση στρατιωτική, οικονομική, πολιτική και πολιτιστική επέμβαση των Αμερικάνων στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πόλεμου και μετέπειτα, • Από την κατάσταση της ιδιοκτησίας της γης στην Ελλάδα. Οι Αμερικάνοι από το 1947 μέσω του σχεδίου Μάρσαλ χρηματοδοτούν για εκτέλεση από το Ελληνικό Δημόσιο ή/και αναλαμβάνουν τα μεγάλα έργα υποδομής (εξηλεκτρισμός, ύδρευση, μεταφορές, επικοινωνίες του στρατού κλπ), ενώ παράλληλα αρχίζει η λεγόμενη «ανασυγκρότηση» στη χώρα. Το 1953 ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητήριου Ελλάδας(ΤΕΕ), επισκέπτεται τον πρόεδρο της επιτροπής κοινής αμύνης ΝΑΤΟ και διαμαρτύρεται για τη μη συμμετοχή Ελλήνων εργολάβων στα έργα. Την ίδια χρονιά η ύδρευση της Άμφισσας ανατίθεται σε Γερμανό(!) εργολάβο. Το 1954 το ΤΕΕ διαμαρτύρεται για τον παραγκωνισμό των Ελλήνων εργολάβων από τα έργα εξηλεκτρισμού, καθώς σε διεθνή διαγωνισμό για τον εξηλεκτρισμό της Κρήτης μπαίνουν όροι με τους οποίους αποκλείονται οι  ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Έλληνες κατασκευαστές. Τα παραπάνω γεγονότα είναι χαρακτηριστικά της κατάστασης στο πεδίο της εκτέλεσης των έργων της εποχής. Το 1953 και ενώ έχει επιτευχθεί μια πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου τόσο στον τομέα των κατασκευών(μικρά και δευτερεύουσας σημασίας έργα) όσο και στον τομέα της ανέγερσης κατοικιών, κάτω και από την απαίτηση των ξένων εταιρειών (πχ ΟΥΛΕΝ, ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ κλπ) για αποπληρωμή των επενδύσεών τους αλλά και των έργων που εκτελούν, οι Αμερικάνοι επιβάλλουν τετραετές «σταθεροποιητικό» πρόγραμμα στη χώρα (λιτότητα! και βαριά φορολογία) που καθυστερεί την συσσώρευση του κεφαλαίου σε όλους τους κλάδους της οικονομίας, συνεπώς και στις κατασκευές. Είναι χαρακτηριστικό ότι ταυτόχρονα με την άφιξη των πρώτων αποστολών (κυρίως πολεμικού εξοπλισμού για την αντιμετώπιση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος) στα πλαίσια του σχεδίου Μάρσαλ στα τέλη της δεκαετίας του ’40, οι Αμερικάνοι εγκαθιστούν στην Ελλάδα τον Ατκινς, ειδικό σε θέματα φορολογίας για την «οργάνωση» των Δημόσιων Οικονομικών της χώρας. Από την άλλη πλευρά η μικρή και κατακερματισμένη ιδιοκτησία στη γη, σήμαινε ταυτόχρονα και αργή συσσώρευση του κεφαλαίου στον τομέα της κατοικίας και των ιδιωτικών κατασκευών, παρά την ώθηση που έδωσε η αντιπαροχή το ’50 και το ’60. Στο πεδίο των δημοσίων έργων, τα μεγάλα έργα υποδομής εκτελούνται κυρίως από ξένες εταιρείες( ΟΥΛΕΝ, ΜΑΝΕSSMAN SIEMENS κλπ ), μικρές εργοληπτικές, ενώ τις ανάγκες της οδοποιίας και όχι μόνο, στην δύσκολη γεωλογικά ελληνική ύπαιθρο(χερσαία και νησιωτική) καλύπτει βασικά η ΜΟΜΑ, υπηρεσία του στρατού οργανωμένη και εξοπλισμένη από τους Αμερικάνους. Το κεφάλαιο σωρεύεται, πέρα από την κατασκευή κατοικίας,(σπίτια, πολυκατοικίες),σε κτιριακά (σχολεία, δημόσια κτίρια), σε έργα υποδομής (οδοποιία, ύδρευση, αποχέτευση, κλπ) κυρίως στις αστικές και περιαστικές περιοχές. Την ύπαιθρο χαρακτηρίζουν τα εγγειοβελτιωτικά έργα. Τον τομέα των τηλεπικοινωνιών αναλαμβάνει ο ΟΤΕ (ιδρύεται το 1949 με χρηματοδότηση 9 εκ.$ από το σχέδιο Μάρσαλ), ενώ την ηλεκτροδότηση η ΔΕΗ (1950), που από το 1956 εξαγοράζει σταδιακά τις 400 περίπου ιδιωτικές επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής που υπάρχουν στη χώρα. Έτσι, τη δεκαετία του 1950 αναπτύσσονται πολλές μικρές, ατομικές κυρίως, κατασκευαστικές επιχειρήσεις. Το 1951 από το συνολικό δυναμικό στον τομέα των κατασκευών 74.959 άτομα, το 3,5% είναι εργοδότες, το 22,7% είναι αυτοαπασχολούμενοι και το 73,8% μισθωτοί. Το 1961 από δυναμικό 167.364 άτομα τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 2,8%, 12,7%, 84,5%. Κάποιες από αυτές τις κατασκευαστικές δυναμώνουν σημαντικά στην εσωτερική αγορά κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 εκτελώντας Δημόσια έργα. Τη δεκαετία του’70 επεκτείνονται και στο εξωτερικό, διεκδικούν και εκτελούν έργα στη Μέση Ανατολή και Β. Αφρική, ενώ καταστρέφονται ή αποδιαρθρώνονται αργότερα, (δεκαετία ’80), μέσα από έναν οξύ ανταγωνισμό με Ευρωπαϊκά ή Αμερικανικά κατασκευαστικά μονοπώλια ή/και από τις συνέπειες των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων στις περιοχές αυτές, όπως πχ από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (ΕΔΟΚ-ΕΤΕΡ, ΘΑΛΗΣ, ΟΔΩΝ & ΟΔΟΣΤΡΩΜΑΤΩΝ, ΞΕΚΤΕ). Την δεκαετία του’70, μια σειρά μεγάλα έργα που έχουν να κάνουν με το ενεργειακό σύστημα τής χώρας (ορυχεία, θερμοηλεκτρικοί σταθμοί, υδροηλεκτρικά κλπ ) κατασκευάζονται «με το κλειδί στο χέρι» από ξένες εταιρείες (MANESSMAN , SIEMENS, AEG, TRACTEBELL, BBC κλπ), που εισάγουν ακόμα και τις βίδες και χρησιμοποιούν το εγχώριο δυναμικό ως φτηνή ανειδίκευτη δύναμη, καθυστερώντας τη γρήγορη συσσώρευση του ντόπιου κεφαλαίου, το οποίο λειτουργεί στα μεγάλα βιομηχανικά και ενεργειακά έργα δορυφορικά και στα περιθώρια που του αφήνει το ξένο. Στην αρχή της 10-ετίας του ’80, το ΠΑΣΟΚ κηρύσσει την «ελληνοποίηση» των έργων κάτω από την απαίτηση των μικρομεσαίων μεταποιητικών και κατασκευαστικών επιχειρήσεων για μερίδιο από την πίτα, αλλά και των μεγάλων εργοληπτικών. Μάλιστα δημιουργεί κρατικές εταιρείες (ΑΣΠΡΟΦΟΣ, ΕΤΕΚΑ, ΔΕΠΑΝΟΜ, ΕΚΕΤΕ κλπ) που «στόχο» έχουν αφενός να αυξήσουν την προστιθέμενη αξία στην Ελλάδα και αφετέρου να μεταφέρουν και να απορροφήσουν τεχνογνωσία, αφού οι περισσότεροι εργολάβοι δεν φαίνονται διατεθειμένοι να επενδύσουν σοβαρά σε αυτήν. Σύντομα, «το όνειρο των μικρομεσαίων» πνίγεται στο βάλτο της αποδιοργάνωσης και υποβάθμισης των κρατικών εταιρειών(με τις ευλογίες των κυβερνήσεων 1984-1992) και η «τάξη» αποκαθίσταται με μία νέα ισορροπία μεταξύ των ξένων και των Ελλήνων μεγαλοεργολάβων που αυξάνουν το μερίδιό τους κυρίως σε έργα πολιτικού μηχανικού (πχ φράγματα Σμόκοβου και Θησαυρού, σήραγγες εκτροπής Αχελώου Συκιάς και Μεσοχώρας) χωρίς όμως να μπορούν ακόμη να κινηθούν αυτόνομα σε έργα τεχνολογίας ( πχ θερμοηλεκτρικά, υδροηλεκτρικά, φυσικό αέριο, διυλιστήρια, ορυχεία, επεξεργασία λυμάτων). Παράλληλα η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ διαλύει τη ΜΟΜΑ, ανοίγοντας ένα σημαντικό πεδίο δραστηριότητας στις ε.κ.ε όλων των κατηγοριών. Πάντως, ανεξάρτητα από τη κατάληξη του πειράμα-  τος της «ελληνοποίησης»,την περίοδο αυτή και μέσα σε αυτές τις κρατικές εταιρείες διαμορφώνεται ένα τεχνικό δυναμικό που αποκτά γνώση και εμπειρία σε βιομηχανικά-ενεργειακά έργα, ένα μεγάλο μέρος του οποίου στελεχώνει σήμερα αρκετές θέσεις σε ιδιωτικές ή δημόσιες τεχνικές και κατασκευαστικές δομές. Την ίδια περίοδο η καταστροφή ή αποδιάρθρωση των μεγάλων κατασκευαστικών της προηγούμενης δεκαετίας, φέρνει στο προσκήνιο νέες ισχυρές κατασκευαστικές εταιρείες, που έχουν στηριχτεί και αναπτυχθεί στην εσωτερική αγορά, δεν έχουν επεκταθεί στο εξωτερικό, μερικές από τις οποίες μέσα από μια συνεχή συγκέντρωση και συγκεντροποίηση κεφαλαίου χαρακτηρίζουν σήμερα τη μονοπωλιακή συγκρότηση του κλάδου(ΑΚΤΩΡ, ΑΕΓΕΚ, ΑΘΗΝΑ, ΑΤΤΙΚΑΤ, ΒΙΟΤΕΡ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ). Το τέλος της 10-ετίας βρίσκει δυναμωμένες αρκετές ε.κ.ε., κυρίως από την πρώτη ομάδα, τόσο σε εξοπλισμό όσο και σε στελέχη , όμως οι δυνατότητές τους (ανεκτέλεστο, πιστοληπτική ικανότητα, μηχανολογικός εξοπλισμός κλπ.) απέχουν από το επίπεδο που απαιτούν το Διευθυντήριο των Βρυξελλών και οι Ευρωπαϊκές Τράπεζες για τα νέα μεγάλα έργα που πρόκειται να χρηματοδοτήσουν. Κάποιες από αυτές έχουν συσσωρεύσει κεφάλαιο που πλεονάζει. Έτσι αρχίζει ο πρώτος κύκλος των συγχωνεύσεων. Δημιουργούνται μεγάλα κατασκευαστικά συγκροτήματα όπως : ΕΛΤΕΧ : (ΑΚΤΩΡ, ΕΛΛ. ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ, ΤΕΒ) JP-ΑΒΑΞ : (JP HELLAS, ΑΒΑΞ, ΖΕΥΣ) ΑΕΓΕΚ : (ΑΕΓΕΚ, ΜΕΤΩΝ, ΕΚΤΕΡ, ΕΝΕΤ) Μία σειρά μικρότερες εταιρείες εξωθούνται εκ των πραγμάτων σε «συνενώσεις» της τελευταίας στιγμής μόνο και μόνο για να μην μείνουν έξω από το χρηματιστηριακό παιγνίδι αφενός ή κάτω από το κράτος της απόγνωσης για τις επερχόμενες εξελίξεις στον κλάδο αφετέρου, (ΓΕΚΑΤ, ΓΝΩΜΩΝ, ΤΕΓΚ, ΕΥΡΩΠ.ΤΕΧΝΙΚΗ, ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ, ΚΑΜΑΤΑΚΗΣ, ΕΡΓΑΣ κ.α.) και οι οποίες καταρρέουν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 η βιομηχανία των κατασκευών μπορούμε να πούμε ότι χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα: α) Τη χρηματιστηριακή έκρηξη (εισαγωγή στο χρηματιστήριο, αυξήσεις κεφαλαίου) και τη μείωση των επιτοκίων δανεισμού, που τροφοδοτούν τις μεγάλες τεχνικές εταιρείες με φθηνό χρήμα. β) Την έναρξη και εκτέλεση στη χώρα μεγάλων έργων υποδομής ( ΜΕΤΡΟ, ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ, ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ , ΑΤΤΙΚΗ ΟΔΟΣ, ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ, ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ κλπ ). γ) Τη νέα οικοδομική έκρηξη (εκτεταμένες παροχές στεγαστικών δανείων) και την εμφάνιση του real estate στην Ελλάδα. δ) Την εισροή μεγάλων κυμάτων μεταναστών που τροφοδοτούν την αγορά εργασίας στις κατασκευές με φτηνό εργατικό δυναμικό συμπιέζοντας ταυτόχρονα τα μεροκάματα των Ελλήνων εργατών και ανατροφοδοτούν την επεκτατική τάση της περιόδου στην ανέγερση κατοικιών, Το «μεγάλο άλμα» Στην αυγή της δεκαετίας του ’90 στη δομή του κλάδου διακρίνουμε: • Περί τις είκοσι μεγάλες κατασκευαστικές με ίδια κεφάλαια από 100 έως 500 εκ. δρχ. • Περίπου τριακόσιες μεσαίες ή μικρομεσαίες επιχειρήσεις με υπόσταση ΑΕ ή ΕΠΕ • Μία πλειάδα ατομικών εργοληπτικών επιχειρήσεων, που στηρίζονται σε 2-3 στελέχη, κατέχουν ελάχιστο ή και μηδενικό τεχνικό εξοπλισμό και χρησιμοποιούν κυρίως υπεργολάβους ώστε να μην επιβαρύνονται με μεγάλα λειτουργικά έξοδα. Ένα σημαντικό τμήμα αυτών δρα καθαρά παρασιτικά στο κύκλωμα της κατασκευής. Δορυφορικά σε όλους τους παραπάνω έχει αναπτυχθεί ένα πλήθος εμπειροτεχνών μικρο-εργολάβων (μπετατζήδες, σιδεράδες, χτίστες, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι κλπ) που στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι αυτοαπασχολούμενοι με προσωπικό. Οι ε.κ.ε. έχουν αποκομίσει μεγάλα κέρδη από τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από το Ελληνικό Δημόσιο και τα Κοινοτικά κονδύλια, όμως οι περισσότερες από αυτές(κυρίως από τη δεύτερη και τρίτη κατηγορία) δεν τα έχουν επανεπενδύσει σε μηχανικό εξοπλισμό ή τεχνογνωσία, δηλαδή στον κατ’ εξοχήν τομέα τους, αλλά στην «καλλίτερη» περίπτωση σε άλλους τομείς.  ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ είτε ως εργάτες χαμηλού κόστους είτε ως καταναλωτές (αγοραστές –ενοικιαστές διαμερισμάτων). ε) Την αθρόα παροχή δανείων από το πλεονάζον χρηματιστικό κεφάλαιο που με αυτόν τον τρόπο διεισδύει δυναμικά στον κλάδο των κατασκευών και όχι μόνο. Μια εικόνα της διείσδυσης του χρηματιστικού κεφαλαίου στον κλάδο των κατασκευών μπορούν να μας δώσουν τα παρακάτω ποσοστά συμμετοχής τραπεζών στο μετοχικό κεφάλαιο των κατασκευαστικών ομίλων: ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ: ΑΕΓΕΚ 2,09%, ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ < 5%. ALPHA BANK: ΑΕΓΕΚ 10,1%,ΒΙΟΤΕΡ 5,56%, ΓΕΝΕΡ, ΔΟΜ.ΚΡΗΤΗΣ <5% ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΤΤΙΚΗΣ: ΔΙΕΚΑΤ 10,62%. ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ: ΕΛΛΑΚΤΩΡ <5%. Αν δε, θεωρήσουμε και τον δανεισμό, η διείσδυση στην πραγματικότητα είναι πολύ μεγαλύτερη. Την ίδια περίοδο, η ανάθεση των έργων με τον λεγόμενο «μαθηματικό τύπο» (η ανάθεση των έργων δεν γίνεται μειοδοτικά αλλά στη μέση έκπτωση μεταξύ των διαγωνιζόμενων) , το φτηνό χρήμα και το φτηνό εργατικό δυναμικό διαμορφώνουν στις μεγάλες τεχνικές εταιρείες υψηλό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα μέσο συντελεστή κέρδους γύρω στο 12%, ( τη στιγμή που στην Δ. Ευρώπη κυμαίνεται περίπου στο 3% έως 6% ), συνεπώς και σημαντική συσσώρευση κεφαλαίου. Η κατάσταση αυτή διατηρείται σε γενικές γραμμές μέχρι και τα τέλη περίπου της δεκαετίας του 2000, με τα Ολυμπιακά και τα λεγόμενα «αυτοχρηματοδοτούμενα» έργα να συμβάλλουν καθοριστικά στη γενική τάση, με τέσσερα ιδιαίτερα όμως χαρακτηριστικά : α) Την ένταση του ανταγωνισμού, της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, που εκφράζεται αφενός με εξαγορέςαπορροφήσεις μικρότερων ή πιο αδύνατων κατασκευαστικών εταιρειών, με αποτέλεσμα σήμερα αφενός να υφίστανται τρεις μεγάλοι κατασκευαστικοί όμιλοι ΕΛΛΑΚΤΩΡ , JP-ΑΒΑΞ , ΓΕΚΤΕΡΝΑ και μερικοί μικρότεροι ΜΗΧΑΝΙΚΗ, ΑΕΓΕΚ, ΑΤΤΙΚΑΤ ΤΕΧΝΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ, (εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι κι αυτός ο αριθμός είναι μεγάλος για την πραγματικότητα της Ελληνικής αγοράς), αφετέρου δε με την καταστροφή μιας σειράς παραδοσιακών ε.κ.ε που αναπτύχθηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες όπως ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΩΣΙΣ, ΕΡΓΑΣ, ΘΕΜΕΛΙΟΔΟΜΗ, ΤΕΓΚ, ΓΝΩΜΩΝ κλπ. β) Την επέκταση των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων στο εξωτερικό, αυτόνομα ή σε συνεργασία με αλλοδαπές κατασκευαστικές (Ρουμανία, Ουκρανία, Πολωνία, Εμιράτα, Ιορδανία Συρία, Κατάρ, Αλβανία, Κύπρος, Αιθιοπία κλπ). Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι το 45% του κύκλου εργασιών του ομίλου JP-ΑΒΑΞ υλοποιείται στο εξωτερικό, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά για τον όμιλο ΕΛΛΑΚΤΩΡ είναι 33% και για την ΑΕΓΕΚ περίπου 10%. Παράλληλα δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό και οι όμιλοι της ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, της ΕΔΡΑΣΗΣ και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ(ΜΟΧΛΟΣ). γ) Την εμφάνιση και δραστηριοποίηση στην Ελλάδα μεγάλων Ευρωπαϊκών κατασκευαστικών ομίλων όπως (πέραν του γερμανικού HOCHTIEF ο οποίος είχε εγκατασταθεί από το 1990 για τη κατασκευή του Αεροδρομίου στα Σπάτα και των ιταλικών IMPREGILO και ANSALDO), οι γαλλικοί VINCI(ΜΕΤΡΟ, ΓΕΦΥΡΑ) και SUEZ, οι ισπανικοί ACS και DRAGADOS, οι ιταλικοί EDISON και SELLI ενώ πρόσφατα ανακοινώθηκε η άφιξη του Κορεάτικου SKE&C.; Η δραστηριοποίησή τους στην χώρα επιβλήθηκε από την Ε.Ε. και τις Ευρωπαϊκές Τράπεζες και υλοποιήθηκε από τις Ελληνικές κυβερνήσεις της τελευταίας δεκαετίας, θεσπίζοντας απαιτήσεις για την εκτέλεση των μεγάλων έργων που ουσιαστικά φωτογράφιζαν τις δυνατότητές τους, ενώ απέκλειαν ταυτόχρονα τις ε.κ.ε. από αυτοδύναμη συμμετοχή, έστω και με τη μορφή μεταξύ τους κοινοπραξιών, ακόμα και για οδικά έργα, ένα από τα βασικά πεδία δραστηριότητάς τους! Είναι χαρακτηριστικό ότι αντίστοιχο και δυσκολότερο έργο των οδικών αξόνων, η Εγνατία Οδός, κατασκευάστηκε σχεδόν αποκλειστικά από Ελληνικές εταιρείες. δ) Μια συνεχή διαδικασία αποειδίκευσης της εργασίας, που συντελείται σε διάφορους τομείς των κατασκευών, όπου η χρήση μηχανικού εξοπλισμού παραμερίζει τον ειδικευμένο τεχνίτη και απαιτεί ανειδίκευτους εργάτες, μειώνοντας ταυτόχρονα το κόστος κατασκευής. Ένα απλό παράδειγμα αποτελεί η εκτόπιση του τεχνίτη καλουπατζή με τη χρήση του μεταλλότυπου στα μεγάλα δομικά έργα και η αντικατάστασή του από ανειδίκευτους εργάτες κάτω από έναν εργοδηγό. Ρίχνοντας μια ματιά στη σημερινή δομή των ομίλων στο χώρο των κατασκευών παρατηρούμε ότι οι δραστηριότητές τους έχουν επεκταθεί και σε τομείς πέραν της κατασκευής όπως παραγωγή Ενέργειας, Βιομηχανία, Εξόρυξη, Real Estate, Ξενοδοχεία. Ενδεικτικά παραθέτουμε για κάποιους από τους μεγαλύτερους ομίλους τις πιο σημαντικές συγχωνεύσεις - εξαγορές, ενώ εμφανίζουν  ΕΛΛΑΚΤΩΡ ΑΚΤΩΡ ΕΛΛ.ΤΕΧΝΟΔΟΜΙΚΗ ΤΕΒ ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΜΗ ΚΑΣΤΩΡ ΕΛΛ.ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΗΛΕΚΤΩΡ REDS ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΠΟΥΛΟΣ JP-ΑΒΑΞ JP HELLAS ΑΒΑΞ ΕΤΕΘ ΑΘΗΝΑ ΑΙΧΜΗ ΕΤΕΚΑΕ ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΤΙΚΑΤ ΣΙΓΑΛΑΣ ΑΤΕΜΚΕ ΗΛΜΕΚΑΕ ΗΧΟΠΛΑΣΤ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΑΕ ΘΟΛΟΣΑΕ ΕΛΛ.ΣΩΛΗΝΟΥΡΓΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑΚΑΒΑΛΑΣ 4ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΕΡΜΗΣ ΚΕΚΡΟΨ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ (Πίνακας 1). Η σημερινή δομή των Κατασκευαστικών Ομίλων και αρκετές συμμετοχές σε διάφορες παρεμφερείς εταιρίες ή κοινοπραξίες (Πίνακας 1). Παράλληλα, έχουν προχωρήσει σε μεγάλες επενδύσεις σταθερού κεφαλαίου (μηχανολογικό εξοπλισμό, κτίρια, εγκαταστάσεις, νέες τεχνολογίες κλπ) και τεχνογνωσία για τα έργα αιχμής της τελευταίας περιόδου (υπόγεια έργα, σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, γέφυρες, εκτεταμένα δίκτυα αυτοματισμών κλπ), καθώς επίσης και στη λειτουργία και συντήρηση μεγάλων έργων (Αεροδρόμιο, Αττική οδός, Εγνατία, ΠΑΘΕ),υποκαθιστώντας κρατικές δραστηριότητες και δομές. Στον πίνακα 2 καταγράφεται η κεφαλαιοποίηση των εισηγμένων κατασκευαστικών εταιρειών στο Χ.Α.Α. (Πίνακας 2) ΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΚΤΩΡ ΓΕΚΤΕΡΝΑ JP-ΑΒΑΞ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕΓΕΚ ΤΕΧΝ.ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΚΛΟΥΚΙΝΑΣ-ΛΑΠΠΑΣ ΙΝΤΡΑΚΑΤ ΑΤΤΙΚΑΤ ΒΙΟΤΕΡ ΑΘΗΝΑ ΕΔΡΑΣΗ ΕΚΤΕΡ ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΑΦΟΙ ΜΕΣΟΧΩΡΙΤΗ ΔΙΕΚΑΤ ΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ 948,73 εκατομ. € 441,44 244,61 107,10 69,93 67,91 56,68 55,99 34,29 23,21 20,64 12,24 11,25 8,98 8,51 2,64 1,79 στος κατασκευής, διαθέτουν δε υψηλής στάθμης και εμπειρίας τεχνικό και εργατικό δυναμικό. Βέβαια στο εξωτερικό υστερούν έναντι των ξένων σε θέματα «δημοσίων σχέσεων» και πολιτικών διασυνδέσεων, γεγονός που δυσχεραίνει τη γρήγορη επέκτασή τους. Στον πίνακα 3 παραθέτουμε τον κύκλο εργασιών (τζίρο) σε επίπεδο ομίλων, τα κέρδη προ φόρων και το ποσοστό κέρδους για τις μεγαλύτερες ε.κ.ε, εισηγμένες στο Χ.Α.Α., κατά την τελευταία πενταετία (2004 έως 2008).Από τα στοιχεία του πίνακα προκύπτουν τα εξής, α) Αν και το χρονικό διάστημα είναι μικρό, είναι φανερή η πτωτική τάση του μέσου ποσοστού κέρδους(τελευταία γραμμή του πίνακα),ενώ ο κύκλος εργασιών έχει περίπου διπλασιαστεί. Η πτωτική τάση του μέσου ποσοστού κέρδους όμως, αντισταθμίζεται από τη μάζα των κερδών για τους μεγάλους ομίλους, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του πίνακα 3. β) Οι τρεις μεγαλύτεροι όμιλοι, το 2008, συγκεντρώνουν το 70% του τζίρου και το 80% περίπου της μάζας του κέρδους προ φόρων των εισηγμένων στο Χ.Α.Α. κατασκευαστικών εταιρειών . γ) Η όξυνση του ανταγωνισμού την πενταετία 2004-2008, είχε ως αποτέλεσμα από τις 18 εισηγμένες στο Χ.Α.Α. εταιρείες που δραστηριοποιούνται την περίοδο αυτή, το 2008 δύο (ΓΕΝΕΡ, ΔΙΕΚΑΤ) να έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει, τρεις (ΜΕΣΟΧΩΡΙΤΗΣ, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ, ΑΕΓΕΚ) να αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα που καθιστούν δυσοίωνο το άμεσο μέλλον τους και την ΑΘΗΝΑ να εξαγοράζεται από τον όμιλο JP-ΑΒΑΞ. δ) Προκύπτει επίσης πόσο «γόνιμο» ήταν το 2004 για τις μεγάλες ε.κ.ε. τόσο από το ποσοστό όσο και από τη μάζα του κέρδους προ φόρων σε σχέση με τον κύκλο εργασιών τους. ε) Σύμφωνα με το Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (ΜΕΕΠ) του ΥΠΕΧΩΔΕ (πίνακας 4), δρα- Γενικά μπορούμε να πούμε ότι σήμερα οι μεγάλοι ελληνικοί κατασκευαστικοί όμιλοι, σε έργα αντίστοιχα με το μέγεθός τους, μπορούν να ανταγωνιστούν στα ίσα τους ξένους τόσο σε θέματα ποιότητας και πολυπλοκότητας, όσο και σε κό- 10 ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ 2008 τζιρος κερδη ποσοστό κέρδους % τζιρος 2007 κερδη ποσοστό κέρδους % τζιρος 2006 κερδη ποσοστό κέρδους % τζιρος 2005 κερδη ποσοστό κέρδους % τζιρος 2004 κερδη ποσοστό κέρδους % ΕΛΛΑΚΤΩΡ JP-ΑΒΑΞ ΓΕΚΤΕΡΝΑ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΕΓΕΚ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΙΝΤΡΑΚΑΤ ΜΟΧΛΟΣ ΑΘΗΝΑ ΜΕΣΟΧΩΡΙΤΗΣ ΕΚΤΕΡ ΓΕΝΕΡ ΔΙΕΚΑΤ ΒΙΟΤΕΡ ΕΔΡΑΣΗ ΔΟΜ. ΚΡΗΤΗΣ ΚΛ. ΛΑΠΠΑΣ ΣΥΝΟΛΟ 1.913.000 174.719 990.000 670.000 231.000 250.000 6.566 189.000 153.500 237.122 18.905 15.620 1 67.140 108.150 20.811 76.871 28.261 29.154 45.288 -3.712 -11.091 1.665 7.489 -7.450 -3.700 1.350 -685 1.513 -7.511 -182 9.897 9,13 900.000 165.784 2,85 680.000 4,35 19,61 -1,48 -43,12 -168,92 0,88 4,88 -3,14 -19,57 8,64 -68500 2,25 -6,94 -0,87 12,87 416.450 226.000 180.300 184.222 26.618 152.000 152.070 180.144 33.625 7.514 1.097 72.550 121.640 13.292 64.003 33.221 32.981 71.616 5.919 -35.195 -2.039 1.693 7.705 -3.515 2 2.459 -1.485 3.185 2.799 6.832 21.861 18,42 4,89 7,92 31,69 3,28 -19,10 -7,66 1,11 5,07 -1,95 0,01 32,73 -135,37 -10,98 4,39 2,30 51,40 34,16 700.000 360.000 313.163 166.700 132.000 195.172 20.451 103.700 365.270 150.000 29.862 8.489 5.152 88.700 77.950 118.750 14.771 56.683 80.218 28.169 24.645 33.842 3.968 -38.129 -3.233 -2.610 3.590 1.252 617 2.233 -16.860 7.353 3.518 2.562 4.065 16.769 151.969 11,46 7,82 7,87 20,30 3,01 -19,54 -15,81 -2,52 0,98 0,83 2,07 26,30 -327,25 8,29 4,51 2,16 27,52 29,58 600.000 357.000 245.209 116.900 68.800 286.920 36.164 42.470 329.180 115.163 23.625 25.566 16.045 95.651 75.700 84.120 18.226 50.653 106.170 20.316 23.012 26.668 1.556 1.064 -4.810 800 -21.816 -12.168 697 1.699 -666 2.780 1.500 3.311 2.399 8.748 17,70 5,69 9,38 22,81 2,26 0,37 -13,30 1,88 -6,63 -10,57 2,95 6,65 -4,15 2,91 1,98 3,94 13,16 17,27 775.000 470.000 428.000 120.000 58.860 253.737 25.273 46.830 382.660 186.728 21.089 42.687 36.971 123.737 107.320 112.670 23.617 46.998 120.541 39.375 64.091 20.918 -2.097 4.625 4.728 8.940 11.492 7.137 164 4.335 4.614 8.827 9.441 3.494 1.704 6.455 15,55 8,38 14,97 17,43 -3,56 1,82 18,71 19,09 3,00 3,82 0,78 10,16 12,48 7,13 8,80 3,10 7,22 13,73 9,77 135.517 -58.438 98.697 -10.835 5.083.203 206.567 4,06 3.510.222 302.988 8,63 2.906.813 5,23 2.587.392 161.260 6,23 3.262.177 318.784 (Πίνακας 3) - Αποτελέσματα σε επίπεδο ομίλων σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Κέρδη (ζημιές) προ φόρων ποσά σε χιλιάδες ευρώ στηριοποιούνται στον κλάδο των κατασκευών 9.508 εργοληπτικές, εκ των οποίων 650 περίπου είναι ΑΕ και ΕΠΕ. Παράλληλα με αυτές δραστηριοποιούνται επίσης άλλες 89.000 επιχειρήσεις (διαθέσιμα στοιχεία ΕΣΥΕ 2002) συμπεριλαμβανομένων των οικοδομικών, οι περισσότερες από τις οποίες λειτουργούν ως υπεργολάβοι. Ο ετήσιος συνολικός κύκλος εργασιών του κλάδου τα τελευταία χρόνια ανέρχεται σε 14 δις ευρώ, αξία παραγωγής 18,6 δις ευρώ (περίπου το 8,5% του ΑΕΠ). Τα προηγούμενα, σε συνδυασμό με τα στοιχεία του πίνακα 3, φανερώνουν τον βαθύ μονοπωλιακό χαρακτήρα του κλάδου των κατασκευών αφού: • οι 16 εισηγμένες στο Χ.Α.Α. πραγματοποιούν (στοιχεία 2008) το 36,3% του συνολικού τζίρου του κλάδου, ενώ • οι 3 μεγαλύτεροι κατασκευαστικοί όμιλοι ( ΕΛΛΑΚΤΩΡ, JP-ΑΒΑΞ, ΓΕΚΤΕΡΝΑ) πραγματοποιούν το ίδιο έτος το 26% περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών του κλάδου. Ο αριθμός των εργαζόμενων στις κατασκευές ανέρχεται σε 386.900 (ΕΣΥΕ 2008), οι οποίοι κατανέμονται ως εξής: •Αυτοαπασχολούμενοι 58.200 •Αυτοαπασχολούμενοι με προσωπικό 47.800 •Βοηθοί στην οικογενειακή επιχείρηση 7.600 •Μισθωτοί/ημερομίσθιοι 273.300 Στην τελευταία κατηγορία περιλαμβάνεται το τμήμα της εργατικής τάξης (εργάτες, τεχνίτες, χειριστές, υπάλληλοι γραφείου χαμηλών βαθμίδων) που δουλεύει στη κατασκευαστική βιομηχανία. Προσπαθώντας να προσεγγίσουμε αριθμητικά το μέγεθός της, αξιολογώντας και λαμβάνοντας υπόψη και τα στοιχεία του μορφωτικού επιπέδου, καθώς η ΕΣΥΕ δεν κάνει σαφή διαχωρισμό, θα μπορούσαμε να εικάσουμε ότι ανέρχεται περίπου σε 150 έως 190 χιλιάδες άτομα. Ερωτηματικό παραμένει πάντως ο αριθμός των ξένων εργατών «παράνομων» και ανασφάλιστων στο μεγαλύτερο ποσοστό, ο οποίος κατά τη γνώμη μας είναι σημαντικός (αρκετές δεκάδες χιλιάδες), αποτελεί το πιο ευάλωτο και σκληρά εκμεταλλευόμενο δυναμικό και το μεγαλύτερο μέρος του εμφανίζεται κυρίως στις ΤΑΞΗ Α1 Α2 1η 2η 3η 4η 5η 6η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ 1.659 2.138 3.030 2.055 379 138 58 37 (Πίνακας 4) - ΚΑΤΑΤΑΞΗ & ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΩΝ 11 μικρές και μεσαίες εταιρείες του κλάδου. Οι Έλληνες και ξένοι εργατοτεχνίτες που συγκεντρώνονται στα μεγάλα εργοτάξια της χώρας, που εργάζονται σε πολύωρες βάρδιες, κατοικούν σε οικισμούς κλπ, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελούν το βιομηχανικό προλεταριάτο της εργατικής τάξης στη βιομηχανία των κατασκευών, με την παρατήρηση της κατά διαστήματα γεωγραφικής μετακίνησης, αυξομείωσης και ανακατανομής τους, γεγονός που βάζει κάποια προβλήματα στην οργάνωσή τους. ρώθηκαν. β) Ξένα μονοπωλιακά συγκροτήματα είναι ήδη εγκατεστημένα στη χώρα (VINCI, DRAGADOS, ACS, HOCHTIEF ANSALDO κλπ), , συμμετέχοντας σε κοινοπραξίες με τα Ελληνικά, στα μεγάλα τεχνικά έργα. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε: • ΙΟΝΙΑ ΟΔΟΣ (Κ/ΞΙΑ DRAGADOS, ACS, FEROVIA, ΓΕΚΤΕΡΝΑ) • ΡΑΧΕΣ-ΘΕΣ/ΝΙΚΗ (Κ/ΞΙΑ HOCHTIEF, VINCI, JP-ΑΒΑΞ, ΕΛΛΑΚΤΩΡ, ΑΕΓΕΚ) • ΜΕΤΡΟ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ (Κ/ΞΙΑ ANSALDO, IMPREGILO, ΑΕΓΕΚ). Παρά τις φαινομενικές συμμαχίες, ο ανταγωνισμός είναι σκληρός μερικές φορές και μέσα στις ίδιες τις κ/ξίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ΙΟΝΙΑ ΟΔΟΣ όπου, Έλληνες και ξένοι «με το καλημέρα» τραβήχτηκαν επί δύο χρόνια στα διαιτητικά δικαστήρια για τις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις τους στα πλαίσια της κ/ξίας(δηλαδή για το μοίρασμα του έργου), με αποτέλεσμα την ισόχρονη καθυστέρηση της έναρξης των εργασιών κατασκευής, με την ανοχή του κράτους! Μέσα στο παραπάνω πλαίσιο και μεσούσης της «οικονομικής κρίσης» που στενεύει τα περιθώρια άμεσης επέκτασης των κύκλων εργασιών, καθώς διαφαίνεται ότι «παγώνουν» προσωρινά και μια σειρά έργων στο εξωτερικό, πιστεύουμε ότι τα φαινόμενα που θα χαρακτηρίσουν τη συσσώρευση του κεφαλαίου το προσεχές διάστημα θα είναι: • Η όξυνση του ανταγωνισμού ανάμεσα σε Ελληνικούς καθώς και Ελληνικούς και Ξένους Ομίλους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για το μοίρασμα των έργων αλλά και την επέκτασή τους, ανεξάρτητα των τρεχουσών συνεργασιών, οι οποίες στην ουσία τους αποτελούν προϊόντα πρόσκαιρων συμβιβασμών. Ένδειξη της κατάστασης αυτής αποτελεί η περίπτωση της ΑΕΓΕΚ, η οποία για να αντιμετωπίσει τα οικονομικά της προβλήματα «χτύπησε» πρόσφατα δύο μεγάλες εργολαβίες στην Εγνατία και τρεις στη δυτική Ελλάδα με εκπτώσεις από 45% έως και 52%, αφήνοντας τους τρεις μεγάλους ομίλους εκτός. • Η συνέχιση της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου μέσω της συγχώνευσης ακόμα και μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων, ιδιαίτερα μεταξύ αυτών που έχουν κά- Συγκρούσεις και ανταγωνισμός Προσπαθώντας να σκιαγραφήσουμε το τοπίο στο άμεσο μέλλον , θα μπορούσαμε να σημειώσουμε τα ακόλουθα, α) Σε εξέλιξη βρίσκεται η κατασκευή των μεγάλων οδικών αξόνων (ΙΟΝΙΑ ΟΔΟΣ, Ε65, ΕΛΕΥΣΙΝΑ-ΠΥΡΓΟΣ, ΡΑΧΕΣ-ΘΕΣ/ΝΙΚΗ, ΚΟΡΙΝΘΟΣ- ΚΑΛΑΜΑΤΑ),η εκτέλεση των οποίων γίνεται κάτω από το καθεστώς της «αυτοχρηματοδότησης», του ΜΕΤΡΟ Αθηνών και Θεσσαλονίκης, σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στη Στερεά Ελλάδα και Κρήτη. Τα σημαντικότερα νέα έργα μέσα στην ελληνική επικράτεια που προγραμματίζονται αφορούν στις ΥΠΟΔΟΜΕΣ (επεκτάσεις ΜΕΤΡΟ Αθηνών και Θεσσαλονίκης, επεκτάσεις Αττικής Οδού, σιδηροδρομικό δίκτυο Πελοποννήσου), στην ΕΝΕΡΓΕΙΑ(σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, αναβαθμίσεις διυλιστηρίων, αγωγοί και δίκτυα φυσικού αερίου και πετρελαίου, ήπιες και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας),στη Διαχείριση Απορριμμάτων και Υδάτινων πόρων. Μια σειρά μικρότερων δημόσιων έργων καθώς και τα ΣΔΙΤ (έργα με συγχρηματοδότηση Δημόσιου και Ιδιωτικού τομέα, επί της ουσίας εκχώρηση στον ιδιωτικό τομέα δραστηριοτήτων του δημόσιου) φαίνεται ότι προς το παρόν στην πλειονότητά τους μάλλον θα καθυστερήσουν λόγω της «οικονομικής κρίσης». Όσον αφορά στα ΣΔΙΤ οι τράπεζες εμφανίζονται διστακτικές να χρηματοδοτήσουν έργα που η αποπληρωμή τους εξαρτάται από ένα υπερχρεωμένο κράτος. Μέχρι σήμερα έχουν προκηρυχθεί 15 έργα ΣΔΙΤ, μόνο σε δύο από αυτά έχουν ανακηρυχθεί προσωρινοί ανάδοχοι χωρίς να έχουν ξεκινήσει εργασίες κατασκευής, ενώ κάποια ακυ- 1 ΣΥΣΣΩΡΕΥΣΗ του ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ποιες συμπληρωματικές δραστηριότητες, ώστε να πετύχουν οικονομίες κλίμακας μειώνοντας τα γενικά τους έξοδα, βελτιστοποιώντας την αξιοποίηση του σταθερού κεφαλαίου και αυξάνοντας το ειδικό τους βάρος στον ανταγωνισμό με τους ξένους τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Ήδη η ΓΕΚΤΕΡΝΑ κατέχει το 22% της ΑΤΤΙΚΑΤ, η ΑΕΓΕΚ το 13,18% της ΕΚΤΕΡ, ενώ σε Ευρωπαϊκό επίπεδο η τάση διαφαίνεται από την πρόσφατη εξαγορά εκ μέρους της DRAGADOS του 30% του μετοχικού κεφαλαίου της HOCHTIEF. Στα πλαίσια αυτά δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο ακόμα και εξαγοράς (μερικής ή ολικής) Ελληνικών μονοπωλιακών ομίλων από αντίστοιχους του εξωτερικού. • Η ένταση του ανταγωνισμού στην Ελλάδα, σε συνδυασμό με τη μονοπωλιακή συγκρότηση του κλάδου θα οδηγήσει σε κατάρρευση ή αποδιάρθρωση μεγάλων ή/και μεσαίων ε.κ.ε. και σε καταστροφή πολλών μικρών και ατομικών εργοληπτικών επιχειρήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έτος 2005, κατά τη διάρκεια του οποίου υπήρξε σημαντική καθυστέρηση στην έναρξη νέων έργων (κυβερνητική αλλαγή το 2004 και τροποποίηση της νομοθεσίας δημοσίων έργων) με αποτέλεσμα μόνο στην περιοχή της Θεσσαλονίκης και Κεντρικής Μακεδονίας, να κλείσουν περί τις 300 μικρές κατασκευαστικές επιχειρήσεις. • Η προσπάθεια παραπέρα επέκτασης των Ελληνικών ομίλων στο εξωτερικό, στην κατεύθυνση να εδραιώσουν τη θέση τους στον εσωτερικό και διεθνή ανταγωνισμό, αλλά και σαν αντίβαρο στην ενδεχόμενη μείωση των δημόσιων επενδύσεων λόγω της δεινής οικονομικής κατάστασης της χώρας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην πρόσφατη έκθεσή του(Μάιος 2009) προβλέπει ότι το δημόσιο έλλειμμα της χώρας θα φτάσει στο 7% του ΑΕΠ το 2010, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης θα μειωθεί κατά 2% το 2009. Είναι φανερό ότι τέτοια μεγέθη είναι δύσκολο να καλυφθούν μόνο μέσω της αύξησης της άμεσης και έμμεσης φορολογίας. Από την άλλη πλευρά, το μέγεθος της εγχώριας αγοράς στις κατασκευές καθίσταται πλέον μικρό τόσο όσον αφορά στον αριθμό των ε.κ.ε., αλλά και για τις δυνατότητες και ανάγκες των μονοπωλιακών ομίλων. • Το χτύπημα της ζωντανής εργασίας στον κλάδο (εντατικοποίηση, αύξηση ωρών εργασίας, μείωση προσωπικού, χαμηλά μεροκάματα, αποειδίκευση) στην κατεύθυνση αύξησης των κερδών και αντιστάθμισης της πτωτικής τάσης του μέσου ποσοστού κέρδους. • Την πλήρη εξάρτηση από τους μεγάλους ομίλους μιας σειράς μικρότερων κατασκευαστικών εταιρειών, (που κινούνται δορυφορικά σε αυτές με τη μέθοδο της υπεργολαβίας), μέσα στα περιθώρια του μονοπωλιακού κέρδους που τους επιτρέπουν, ανάλογα με τη συγκυρία. Κλείνοντας τη συνοπτική αυτή παρουσίαση, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ο κατασκευαστικός κλάδος αποτελεί σημαντικό τμήμα της ελληνικής βιομηχανίας (8,5% του ΑΕΠ, 273.000 εργατοτεχνίτες και υπάλληλοι) συγκριτικά και αναλογικά με άλλους κλάδους πχ μεταποίηση (17,5% του ΑΕΠ, 390.000 εργατοτεχνίτες και υπάλληλοι), χρησιμοποιεί ένα μεγάλο μέρος της εργατικής τάξης (Έλληνες και ξένους) που εργάζονται μαζί σε σκληρές και αντίξοες συνθήκες και συγκεντρώνει στα μεγάλα εργοτάξια ένα δυναμικό κομμάτι της. Βαγγέλης Μαθιός ΑΝΑΦΟΡΕΣ Αριθμητικά και στατιστικά στοιχεία πάρθηκαν από τις παρακάτω πηγές : 1. www.capital.gr 2. www.imerissia.gr 3. www.statstics.gr ΕΣΥΕ 4. www.theseis.com Α.Ταραπάγκος «Η βιομηχανία τεχνικών κατασκευών 1951-1984» τεύχος 18. 5. τα site των κατασκευαστικών ομίλων. 6. www.ase.gr Χ.Α.Α. 7. ΔΠΘ ηλεκτρονικό μουσείο πολιτικού μηχ/κου. 8. www.ggde.gr ΥΠΕΧΩΔΕ ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ Οι κάθε φορά κυβερνητικές επιθέσεις όπως εκδηλώνονται μέσα από τα αλλεπάλληλα κύματα των λεγόμενων αναδιαρθρώσεων, εκτός από την επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων και την περιθωριοποίηση των εργασιακών σχέσεων περιλαμβάνουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις-ανατροπές στο Ασφαλιστικό, επιμέρους τομέας του οποίου αποτελεί η πολιτική γύρω από τα ταμεία υγείας. Με τα τελευταία είναι συνδεδεμένες οι πολιτικές για το φάρμακο καθώς και το Ε.Σ.Υ. (αυτό που υπάρχει σήμερα). Και τα δύο βρίσκονται στη κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης και παραπέρα εμπορευματοποίησης των υπηρεσιών υγείας. Οι κυβερνητικές προσπάθειες ντύνονται κάθε φορά, με το κομψό φόρεμα του «νοικοκυρέματος», της ορθολογικοποίησης, ενάντια στην αποδιοργάνωση και την σπατάλη. Σύντομα βέβαια θα φανεί “πόσο γυμνός είναι ο Βασιλιάς”. Οι κλάδοι υγείας των ταμείων είχαν το χαρακτηριστικό ότι έδιναν υποτυπώδεις έως ανεκτές παροχές υγείας ενώ συγχρόνως ήταν πλεονασματικοί. Σκοπός των κάθε φορά νέων ρυθμίσεων είναι αφενός η παραπέρα υποβάθμιση των παροχών, αφετέρου το πέρασμά τους σε ελλειμματική τροχιά, ώστε να θεσμοθετείται αυτόματα η ελαχιστοποίηση του κόστους. ΜΑΚΟΥ” που φτάνει μέχρι στο “ΟΠΟΙΟΣ ΑΡΡΩΣΤΑΙΝΕΙ (ξανά) ΠΛΗΡΩΝΕΙ” ξηλώνει όλες τις εργατικές κατακτήσεις στον τομέα υγείας, καθώς αυτές δημιουργούν “αγκυλώσεις” και επιβαρύνουν το μη μισθολογικό κόστος εργασίας. Η υπόθεση υγεία γίνεται ένας ακόμη αριθμός στα κοστολογικά τεφτέρια των Οικονομολόγων. Η ζωή, ο θάνατος, ο ανθρώπινος πόνος, ζυγιάζονται από τους ειδικούς -Μάνατζερ Υγείας- με ζύγι αφενός το κέρδος του κυκλώματος ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ - ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ - ΓΙΑΤΡΟΣ, αφετέρου με τα ΕΞΟΔΑ ΤΑΜΕΙΟΥ - ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΔΕΙΚΤΗ ΜΗ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Η επιλογή πολιτικών Ανάλυσης Κόστους Οφέλους (Α. Κ. Ο.) σε κάθε κοινωνική διαδικασία ενσωματώνει και επιβάλλει ένα ολόκληρο πλέγμα αξιών. Οπουδήποτε εφαρμοστεί η Α.Κ.Ο. σίγουρα θα επηρεάσει το σύνολο της κοινωνικής ζωής... Δεν μπορούμε να διαμαρτυρόμαστε για το ρόλο και την επίδραση της διαφήμισης, τον καταναλωτισμό, την αλαζονεία, την μετάβαση από την αρχιτεκτονική του Παρθενώνα στην αρχιτεκτονική του τσιμεντένιου κουτιού, την εμπορευματοποί- ΟΠΟΙΟΣ ΑΡΡΩΣΤΑΙΝΕΙ (ξανά) ΠΛΗΡΩΝΕΙ Η κυβέρνηση της ΝΔ, όπως και του Σημίτη, καθώς και οι προηγούμενες , με κεντρικό σύνθημα “ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΕΚΤΗΜΕΝΑ”, που στον χώρο της υγείας εξειδικεύεται στο “Η ΥΓΕΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ”, ή στο “ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΙΑΤΡΟΥ-ΦΑΡ- 1 ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ηση της υγείας (αποδεχόμενοι την κυρίαρχη ανάλυση κόστους - οφέλους)... Όποιος πιστεύει ότι η υποχρέωση σε ένα κοινωνικό σύνολο προστατεύει αντί να περιορίζει την ατομική ελευθερία δεν μπορεί να δέχεται την Α.Κ.Ο. Η ατομική ελευθερία προστατεύεται στο συναγωνισμό του είδους ομάδων, αυτές που επικρατούν είναι εκείνες που έχουν τα πιο αλτρουιστικά μέλη” (Κ. Ντάβος, καθ. Σχολής Δημ. Υγείας, University of California) Στη χώρα μας το 90%-92% των ασφαλισμένων υγείας καλύπτονται από ΙΚΑ-ΤΕΒΕ και ΟΓΑ, οι Δημόσιοι υπάλληλοι από το Δημόσιο . Τα έσοδα των φορέων προέρχονται από τις εισφορές των ασφαλιζόμενων, των εργοδοτών, από κοινωνική εισφορά (συνήθως ενισχύει ταμεία ελεύθερων επαγγελματιών και κυρίως υψηλών εισοδημάτων), και από έσοδα περιουσιακών στοιχείων. Αν και χαρακτηριστικό των κλάδων υγείας είναι ότι παρουσίαζαν πλεόνασμα, τα πλεονάσματα συνήθως χρησιμοποιούνταν όχι για αναβάθμιση των υγειονομικών υπηρεσιών αλλά για την κάλυψη “ελλειμμάτων” του κλάδου σύνταξης. Μόνο στο “προβληματικό” ΙΚΑ τα πλεονάσματα υγείας της περιόδου 1982-1986 υπερέβησαν τα 50 δις. Βέβαια τα πλεονάσματα αυτά δεν είναι αποτέλεσμα ούτε χρηστής διοίκησης ούτε φυσικά γιατί οι ανάγκες υγείας απαιτούν λιγότερα έξοδα. Απλά οι ασφαλισμένοι, είχαν και έχουν τις ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΔΥΝΑΤΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ από τα ταμεία. Αυτό, γιατί εκτός των άλλων ο όλος τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας των υπηρεσιών, οι χρονοβόρες διαδικασίες, η έγκριση και τα πλαφόν σε φάρμακα και εξετάσεις, η δυσκολία να απουσιάσει ο εργαζόμενος από τη δουλειά του, τα συγκοινωνιακά προβλήματα, η αποδιοργάνωση των υπηρεσιών υγείας, αποθαρρύνουν δραστικά τους ασφαλισμένους στο να κάνουν χρήση των δικαιωμάτων τους με αποτέλεσμα να στρέφονται στα ιδιωτικά ιατρεία, κυρίως στην Αθήνα. Σχετική μελέτη έδειξε ότι τουλάχιστον το 54% των ασφαλισμένων του ΙΚΑ στην Αθήνα απευθύνεται για παιδιατρικές και γυναικολογικές υπηρεσίες στον ιδιωτικό τομέα. Το ποσοστό είναι μεγαλύτερο αν προστεθούν και οι οδοντιατρικές. Το συμπέρασμα που βγαίνει αβίαστα είναι ότι ένας από τους κύριους λόγους γιγάντωσης του ιδιωτικού τομέα υγείας είναι η ύπαρξη και η συγκεκριμένη λειτουργία του “δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος”. Τα ποσοστά ιδιωτικών δαπανών στην Ελλάδα είναι από τα μεγαλύτερα στον ΟΟΣΑ. Πάνω από το 50% των δαπανών υγείας γίνεται από τους εργαζόμενους έναντι 28% στην ΕΟΚ και 25% ο Μ.Ο του ΟΟΣΑ. Οι δαπάνες για υγεία στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ δεν υπερβαίνουν το 2% ενώ ακόμη και στις ΗΠΑ το 3%, στην Ελλάδα ξεπερνούν το 6%. Παρά τις όποιες διαφορές σε εκτιμήσεις οι οικονομολόγοι υγείας (όπως ο Κυριόπουλος) εκτιμούν πως η παραοικονομία στην υγεία είναι στο 19% των συνολικών δαπανών υγείας. Η παραοικονομία ευνοείται αφενός γιατί η υγεία είναι το πρώτο αγαθό στις προτιμήσεις μας και αφετέρου γιατί στον ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ “ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ”. Έτσι μέσα από τους μηχανισμούς του ιδιωτικού τομέα υγείας και του πληθωρισμού προσφοράς υπηρεσιών από τον γιατρό έχουμε ευνοϊκό κλίμα για οικονομικές συναλλαγές. Στον χειρουργικό τομέα και στον τρόπο εξασφάλισης νοσοκομειακού κρεβατιού έχουμε πρόσθετη αμοιβή σε ποσοστό πάνω από 70%. Στη πραγματικότητα, το ιατρικό σώμα περιβάλλεται με μονοπωλιακές ιδιότητες. Στο χώρο της υγείας ουσιαστικά η ύπαρξη “των υπηρεσιών και των προϊόντων υγείας” είναι τα μέσα τα οποία κατευθύνουν την ασθένεια και όχι αντίστροφα. Πλήθος φαρμάκων και υπηρεσιών καταναλώνονται μόνο και μόνο γιατί υπάρχουν. Η παραγωγή καθορίζει την κατανάλωση. Ο άγγλος οικονομολόγος υγείας Allan Maynard πολύ χαρακτηριστικά αναφέρει ότι “... ο γιατρός είναι το μόνο ζώο που φτιάχνει μόνο του την τροφή του...” υπονοώντας πως μπορεί να δημιουργεί πρόσθετη και περιττή ζήτηση υπηρεσιών ... Το φαινόμενο αυτό οξύνεται καθώς περνάμε στις νέες βιοϊατρικές τεχνολογίες οι οποίες κύρια προωθούνται από τον ιδιωτικό τομέα. Το υψηλό ποσοστό ιδιωτικής κατανάλωσης κάνει ώστε το κράτος να μην έχει κίνητρο αναδιαμόρφωσης του συστήματος υγείας, αλλά αντίθετα το σύστημα υγείας να δρα σαν πρόσθετη άμεση και αναγκαστική φορολόγηση . Όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες υγείας το 64% πηγαίνει σε νοσοκομειακή το 22% σε φαρμακευτική και το 14% σε πρωτοβάθμια φροντίδα. Αντίθετα το 68% της ιδιωτικής δαπάνης πηγαίνει σε πρωτοβάθμια περίθαλψη και στις αμοιβές γιατρού, το 15% σε νοσοκομειακή και το 17% σε φαρμακευτική. Από τα μεγαλύτερα έξοδα για τον εργαζόμενο είναι όμως οι οδοντιατρικές δαπάνες. Η ιστορία των Tαμείων Yγείας Ιστορικά, τα ταμεία υγείας στην Ελλάδα ακολούθησαν την πορεία των ταμείων σύνταξης. Αυτό έχει να κάνει και με το επίπεδο του κινήματος αλλά και με τις ιεραρχήσεις των εργαζομένων. Οι πρώτοι φορείς ασφάλισης στην Ελλάδα (ΝΑΤ 1861 και ΜΕΤΑΛΛΟ 1892) παρείχαν υποτυπώδη ασφάλιση υγείας. Το πρώτο πραγματικό ταμείο υγείας έγινε στους ΗΛΠΑΠ το 1906, ενώ η μεγάλη έκρηξη ταμείων υγείας παρουσιάστηκε την 15ετία 1951-1966. Όσον αφορά το ΤΑΠ- ΟΤΕ συστήθηκε με τον Α.Ν. 1718/1939. Ουσιαστικά η πρώτη απόπειρα για πολιτική υγείας ξεκινά το 1917 με την ίδρυση Υπουργείου Περίθαλψης που το 1922 θα ονομαστεί Υγιεινής και Κοινωνικής Πρόνοιας. Το 1928 η Κοινωνία των Εθνών στέλνει διεθνή επιτροπή της Οργάνωσης Υγείας κατόπιν αίτησης της κυβέρνησης. Στο πόρισμα της επιτροπής το 1929 η Ελλάδα χαρακτηρίζεται επικίνδυνη χώρα από πλευράς συνθηκών υγείας. Προτείνεται η ίδρυση Υγειονομικών Κέντρων και Σχολής καθώς και σχολής νοσοκόμων. Βρίσκουν όμως σοβαρό εμπόδιο στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου και τον ιατρικό κόσμο. Το 1932 νόμος του Βενιζέλου προβλέπει παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και επιδομάτων ασθενείας. Όμως η Πανελλήνια Συνδιάσκεψη του Ιατρικού Συλλόγου κήρυξε πόλεμο σε κάθε σκέψη δημιουργίας Ασφαλιστικού συστήματος Υγείας. Το 1934 παραχωρήθηκε με νόμο η οργάνωση των υπηρεσιών υγείας στον Ιατρικό Σύλλογο. Ο τελευταίος πέρασε την άποψη για σύστημα ελεύθερης επιλογής γιατρού και πληρωμή κατά επίσκεψη. Το 1945 ο Ν. Λούρος πρότεινε ενοποίηση ταμείων, γιατρούς στο δημόσιο, αγροτικές κλινικές κλπ χωρίς βέβαια να γίνει τίποτε. Ουδέποτε γιατρός θέλησε να κλείσει το ιδιωτικό ιατρείο, ανεξάρτητα αν ήταν στο δημόσιο, ή στο ΙΚΑ ή σε ιδιωτική κλινική. Αντίθετα τις θέσεις αυτές τις έβλεπαν σαν “πόστο” πλασαρίσματος του ιδιωτικού τους μαγαζιού. Από το 1951 έχουμε νέες προσπάθειες, με την επαρχία πάντα στη σκιά. Το 1970 επί δικτατορίας προτείνεται η ίδρυση Εθνικού Συστήματος Υγείας με συντονισμό των ασφαλιστικών ταμείων, οικογενειακούς γιατρούς, αγροτικές κλινικές με γιατρούς πλήρους απασχόλησης με δυνατότητα άσκησης ιδιωτικής ιατρικής 2 φορές την εβδομάδα εντός του νοσοκομείου. Το 1979-80 ο τότε Υπουργός Α. Δοξιάδης διατυπώνει προσχέδιο νόμου κοντά στη φιλοσοφία της αντιπολίτευσης (ΠΑΣΟΚ), αλλά η τελευταία μαζί με τον Ιατρικό σύλλογο το καταπολεμούν. Το 1983 έχουμε το ΕΣΥ το οποίο δεν είναι αποτέλεσμα συνδικαλιστικών και κοινωνικών αγώνων. Οι αντιτιθέμενες τάσεις μέσα στον ιατρικό κόσμο και τα συμφέροντα που αυτές προωθούσαν έδωσαν μορφή και πρακτική αξιοποίηση στον Ν, 1397/1983. Στη δεκαετία του 1990 έχουμε τη συμμετοχή 25% στα φάρμακα και στις επισκέψεις στα νοσοκομεία, καθώς και συνεχή αναβάθμιση της ιδιωτικής περίθαλψης. Οι παράγοντες που παίζουν πρωταρχικό ρόλο για την υγεία έχουν να κάνουν με το βιοτικό επίπεδο του λαού δηλαδή με κοινωνικές, οικονομικές, μορφωτικές συνισταμένες: “Επιλέχθηκαν και μελετήθηκαν δύο περιοχές. Η μία με το χαμηλότερο ποσοστό στη χώρα, βρεφικής θνησιμότητας και η άλλη με το υψηλότερο. Αποδείχτηκε ότι οι κρατικές υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης στην περιοχή υψηλού ποσοστού βρεφικής θνησιμότητας ήταν καλύτερες. Απλώς το βιοτικό και μορφωτικό επίπεδο σε εκείνη την περιοχή ήταν χαμηλότερο...” (Παντελάκης Παδ/ κή κλ. Αγ. Σοφία 1987). Υπάρχει άλλωστε σαφέστατη σχέση ανάμεσα στα βασικά μακροοικονομικά στοιχεία μιας χώρας, ΑΕΠ - ανεργία - πληθωρισμός - εκπαίδευση - απασχόληση και στο δείκτη υγείας. Ας τα ανιχνεύσουμε παρακάτω. Μέγεθος Χώρες με χαμηλό εισόδημα Χώρες με εισόδημα υψηλότερο του Μ.Ο. Χώρες με υψηλό εισόδημα Κατά κεφαλή εισόδημα σε $ Πληθωρισμός Προσδόκιμο επιβίωσης Κάτοικοι ανά γιατρό Βρεφική θνησιμότητα Υποχρεωτική Εκπαίδευση Αστικός πληθυσμός 390 12,2 62 6700 73 41 27 4020 15,48 69 640 40 54 72 22160 4,3 77 420 7 93 78 Πηγή: World Bank 1994 Βέβαια ο παραπάνω πίνακας δεν αποτυπώνει ακριβώς την πραγματικότητα. Έτσι χώρες με 500 δολάρια κατά κεφαλή εισόδημα, όπως το Καμερούν, η Γουινέα έχουν προσδόκιμο επιβίωσης τα 40 χρόνια, ενώ χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης , όπως η Αρμενία, η Γεωργία , το Αζερμπαϊτζάν τα 60 χρόνια .Η διαφορά βρίσκεται στο ότι η πρώτη ομάδα κρατών δεν έχει εθνικό σύστημα υγείας, ενώ στην άλλη υπάρχουν ακόμη. Είναι δυνατή η ισότητα στην υγεία μέσα σε ένα περιβάλλον κοινωνικής ανισότητας; Γι αυτό ακριβώς το λόγο το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα πάντα πρέπει να συνδέει όλους τους επιμέρους στόχους διεκδικώντας όλα όσα αποτελούν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της προσωπικότητας του εργαζόμενου. Άλλωστε νοσήματα που από πρώτη ματιά δεν φαίνεται να έχουν σχέση με το βιοτικό επίπεδο, έχουν διαφορετικά ποσοστά στις κοινωνικές τάξεις. Το ταξικό Συνδικαλιστικό κίνημα διεκδικώντας παροχές υγείας από τα ταμεία πρέπει συγχρόνως να παλεύει για σωστή και πλήρη διατροφή, για υγιεινή κατοικία-περιβάλλον, για υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας κλπ χωρίς να αρκείται στην αριθμητική των νοσοκομειακών κλινών. Ειδικά σήμερα με την αύξηση της 1 ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ανεργίας και την αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων αν η πάλη για τα ταμεία υγείας δεν συνδεθεί με τα παραπάνω θα καταντήσει ΧΑΛΚΟΣ ΗΧΩΝ ΚΑΙ ΚΥΜΒΑΛΟ ΑΛΑΛΑΖΩΝ. Το παρακάτω απόσπασμα του Γ. Δημολιάτη (επικ. Καθηγητή Υγιεινής στην Ιατρική Σχολή των Ιωαννίνων) από το βιβλίο “Ισότητα αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα στις υπηρεσίες υγείας” προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα: είναι δυνατή η ισότητα στην υγεία μέσα σε ένα περιβάλλον κοινωνικής ανισότητας; “...Και η απάντηση είναι βέβαια, όχι. Γιατροί, νοσοκόμοι, νοσοκομεία, φάρμακα και τα παρόμοια, όλα αυτά είναι υπηρεσίες ασθένειας και εδώ και αρκετό καιρό έχουν πάψει να με ενδιαφέρουν. Προτιμώ να ασχολούμαι με τον υγιή και την υγεία του, τη διατήρησή της. Το Υπουργείο Γεωργίας (υγιεινή διατροφή), το Υπ. Χωροταξίας (Υγιεινή κατοικία - πόλη περιβάλλον), το Υπ. Εργασίας (υγιεινή εργασία) ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Είναι επικίνδυνος (αυτό) αποπροσανατολισμός -το λιγότερο- αν όχι αληθινή τραγωδία - να βαφτίζουμε τις υπηρεσίες ασθενείας σε υπηρεσίες υγείας... Με ενδιαφέρει δηλαδή η θετική υγεία ... Η μεγαλύτερη ισότητα στην ασθένεια και κατ’ επέκταση στις υπηρεσίες (διαχείρισης της) ασθένειας, είναι η αχρήστευση των υπηρεσιών ασθένειας, η πρόληψη. Από τι εξαρτάται η υγεία λοιπόν; Οι προϋποθέσεις για την υγεία, όπως τις καθόρισε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είναι : 1. Απελευθέρωση από το φόβο του πολέμου 2. Ίσες ευκαιρίες για όλους 3. Ικανοποίηση των βασικών αναγκών • Τροφή •Βασική Εκπαίδευση •Νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής •αξιοπρεπής κατοικία •ασφαλής εργασία και ένας χρήσιμος ρόλος στην κοινωνία 4. Πολιτική βούληση και λαϊκή υποστήριξη. (Π.Ο.Υ. 1985) Η υγιεινή ή είναι πολιτική ή δεν είναι τίποτα. Η πολιτική της κατασπατάλησης τρις. στον καρκίνο του πνεύμονα για 2 μήνες αμφίβολης ποιότητας, εν ονόματι μάλιστα της ηθικής, όταν η επένδυση των ίδιων πόρων στη μη έναρξη του καπνίσματος θα επέφερε χιλιάδες ανθρωποετών ποιοτικής ζωής. Ο McKeown απέδειξε ότι μόλις 8-10% του διπλασιασμού του προσδόκιμου ζωής μέσα στον τελευταίο αιώνα οφείλεται στη συνολική ιατρική πρόοδο. Το υπόλοιπο 90% προέρχεται απέξω... Η ισότητα στην υγεία προϋποθέτει ισοκατανομή χρόνου, εργασίας, εισοδήματος, εξουσίας ... δηλ. η ανισότητα στην υγεία είναι παράγωγο της ανισότητας του καπιταλιστικού συστήματος.” Ο νεοφιλελευθερισμός και τα Ταμεία Υγείας Το δρόμο για την σημερινή επέλαση του κεφαλαίου στα εργατικά δικαιώματα και στον τομέα υγείας, έστρωσαν εδώ και μια 20ετία “επιφανείς” θεωρητικοί του Νεοφιλελευθερισμού, με την δημιουργία του κατάλληλου κλίματος. O MILTON FRIEDHMAN θα υποστηρίξει ότι “κατά τη γνώμη μας δεν μπαίνει ζήτημα για κοινωνικοποιημένη ιατρική. Αντίθετα η κυβέρνηση παίζει ήδη ένα πολύ μεγάλο ρόλο στην ιατρική περίθαλψη”. Τα παραπάνω για τις ΗΠΑ όπου βεβαίως η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι η μοναδική και επίσημη θρησκεία του κράτους. Εκεί που τον Δεκέμβρη του 1983 πέντε εκατομμύρια άτομα έχασαν λόγω ανεργίας την ασφαλιστική τους κάλυψη (U.S.NEWS-AND WORLD REPORT 15/3/1984). Σε πρόσφατη σχετικά μελέτη (1998) υπολογίστηκε ότι 30 εκατομμύρια άτομα δεν έχουν καμία ασφαλιστική κάλυψη υγείας ή είναι υποασφαλιζόμενα. Η επίθεση ξετυλίγεται συντονισμένα από διαφορετικές πλευρές: “Μάθαμε πως να κρατάμε στη ζωή πολύ γέρους, πολύ αρρώστους και αδύναμους ανθρώπους-ακόμα και ανθρώπους με εγκεφαλικό θάνατο και παιδιά που έχουν γεννηθεί με τρομερές παραμορφώσεις. Το ερώτημα είναι, θα πρέπει να το κάνουμε αυτό και για πόσο καιρό; Ποιος θα είναι αυτός που θα αποφασίσει αν και πότε θα τραβήξει την πρίζα;” (Dr ARNOLD RELUNN εκδότης NEW ENGLAND FOR JOURNAL OF MEDICINE). ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΑ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΤΡΑΒΑΕΙ ΤΗΝ ΠΡΙΖΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ. Στις χώρες της Ε.Ε. οι προτάσεις του FRIEDMAN έγιναν κυρίαρχες. Στη Γαλλία είχαμε αύξηση της συμμετοχής των ασφαλισμένων για ορισμένη θεραπεία και φάρμακα έως και 60%. Στα ασθενοφόρα συμμετοχή 30% Στην Ο.Δ. Γερμανίας ψηφίστηκε από το 1977 Νόμος για τον περιορισμό του κόστους περίθαλψης, ενώ στην Αγγλία η συνεχής υποβάθμιση του Τ.Υ. τον οποίο εγγυότανε το κράτος έχει ανάλογα αποτελέσματα. Χαρακτηριστική είναι η έκθεση που κατ΄ εντολή της ΕΟΚ συντάχθηκε από ομάδα οικονομικών συμβούλων τέλος της 10ετίας του 1970 με τίτλο “Η φαρμακοβιομηχανία στην ΕΟΚ”: “Στην ΕΟΚ ούτε οι γιατροί, ούτε οι ασθενείς είναι ευαίσθητοι στο κόστος της νοσηλείας. Όσο η πολιτεία πληρώνει τον τελικό λογαριασμό, τόσο λιγότερο οι καταναλωτές ευαισθητοποιούνται στις δαπάνες, οι οποίες γι αυτό αυξάνονται”. Παράλληλα “οι χαμηλές τιμές των φαρμάκων (που οι κυβερνήσεις κρατούν), κάνουν ώστε πάλι να αυξάνεται η κατανάλωση. Πρέπει να βρεθούν τρόποι να διακοπεί αυτός ο μηχανισμός. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσοι και έμμεσοι τρόποι. Ανάμεσα στους άμεσους θα ήταν μέτρα για να ευαισθητοποιηθούν οι ασθενείς απέναντι στο κόστος των φαρμάκων που καταναλώνουν, κάνοντάς τους να πληρώνουν ένα ποσοστό του κόστους καθώς και η σύνταξη αρνητικών λιστών φαρ- 1 μάκων (που θα πληρώνει εξολοκλήρου ο καταναλωτής), Έμμεσοι τρόποι θα ήταν μέτρα ενθάρρυνσης του ανταγωνισμού στις τιμές ώστε να αυξηθεί η χρήση φαρμάκων και η ενθάρρυνση των γιατρών για οικονομία..” Θέσεις που η κυβέρνηση της ΝΔ πέρασε με τον 1902/90 για να φθάσουμε στη χώρα μας στη συμμετοχή του ασφαλιζόμενου κατά 25% στα φάρμακα. και στην καθιέρωση ενιαίας λίστας για όλα τα Ασφαλιστικά ταμεία (1-4-1998). Γεγονός βέβαια αναμφισβήτητο παραμένει πως το κέρδος της μεν φαρμακοβιομηχανίας περνά και υλοποιείται μέσα από τη συνταγή του γιατρού, ενώ το κέρδος της Ιατρικής βιομηχανίας μέσα από τη συγκεκριμένη λειτουργία του νοσοκομείου. Σήμερα οι τιμές των φαρμάκων είναι ανεξέλεγκτες οι δε εταιρείες, έχοντας σχεδόν αποκλειστικά αναλάβει την επιστημονική μετεκπαίδευση (ενημέρωση, συνέδρια, βιβλία, σεμινάρια) των γιατρών, προωθούν την ανεξέλεγκτη συνταγογραφία σε άμεση συνεργασία-συνδιαλλαγή με φαρμακεία και γιατρούς. Σχετικές μελέτες αποκαλύπτουν πως η συνταγογράφηση αυξάνει κατά 20% το χρόνο, ενώ το 40% των φαρμάκων κάθε είδους που γράφονται στις συνταγές πετιούνται στα σκουπίδια. Η απόλυτη κυριαρχία των φαρμακευτικών εταιρειών στο χώρο της υγείας, σκιαγραφούνται καθαρά στην έκθεση Επιτροπής της Γαλλικής Κυβέρνησης υπό την Σιμόν Βέιλ (1995) που ανάμεσα σε άλλα τονίζει “...αν δεν αλλάξει η κατάσταση μπορούμε να αναγγείλουμε την έκρηξη της φαρμακολογικής ιατρικοποίησης της ανθρώπινης ύπαρξης...” Το χειρότερο όλων είναι, ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν ελέγξει στην ιατρική, την εκπαίδευση και την έρευνα. Με συνεχείς χορηγίες, υποκαθιστούν το ρόλο των πανεπιστημίων, του Νοσοκομείου, των ιατρικών συλλόγων. Ειδικά βάζοντας χέρι στην έρευνα κάνουν ώστε η εγκυρότητα η αξιοπιστία η ωφελιμότητα τους να είναι αναμφισβήτητες. Απ την άλλη οι κακές συνθήκες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης (αμυντικού τύπου ιατρική, ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις κλπ) οξύνουν το πρόβλημα της πολυφαρμακίας. Το πάζλ της κερδοσκοπίας συμπληρώνουν οι εταιρείες μέσα από την κυκλοφορία χιλιάδων αμφισβητούμενων για την αποτελεσματικότητα τους “νέων” φαρμάκων (που τις πιο πολλές φορές αφορούν μόνο μια εξέλιξη στη συσκευασία, την ποσότητα και τα αδρανή υλικά ενώ μένει ίδια η δραστική ουσία τους, δόκιμος τρόπος για να δικαιολογηθεί μέχρι και διπλασιασμός της τιμής τους) που ο Π.Ο.Υ έχει χαρακτηρίσει φαρμακευτική ρύπανση. Αποτέλεσμα της θεσμοθετημένα ανεξέλεγκτης δράσης των παραπάνω κυκλωμάτων είναι η εκτίναξη των εξόδων υγείας σε δυσθεώρητα ύψη . το δε κόστος φαρμάκων στο σύνολο των δαπανών υγείας συνεχώς ανεβαίνει. Συνολικά δε ο δείκτης κόστους φαρμάκων την τελευταία 10ετία είναι διπλάσιος από τον αντίστοιχο δείκτη τιμών καταναλωτή. Την ίδια ώρα τα εγχώρια φάρμακα αντιπροσωπεύουν όλο και μικρότερο ποσοστό υπέρ των εισαγομένων. Οι μικρές φαρμακοβιομηχανίες εξαφανίστηκαν οι μεγαλύτερες έγιναν εμπορικές επιχειρήσεις, οι ενταγμένες στον ΕΟΦ οδηγήθηκαν βίαια σε κλείσιμο. Οι δαπάνες για φάρμακα αποτελούν το 40% των συνολικών δαπανών υγείας - το 3% περίπου του ΑΕΠ. Από την δαπάνη αυτή το 85% δίνεται στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη και αντιστοιχεί σε περίπου 280.00 εκατομμύρια σκευάσματα. Από το 1990 έως το 1996 η φαρμακευτική κατανάλωση αυξήθηκε 25,5% σε ποσότητα και 238% σε αξία. Άρα έχουμε πολύ μεγάλη αύξηση στις τιμές φαρμάκων. Από την παραπέρα ανάλυση των στοιχείων, βλέπουμε ότι η μεγαλύτερη κατανάλωση είναι στα καρδιαγγειακά νοσήματα, πράγμα καθόλου άσχετο με τον τρόπο ζωής και εργασίας στο νεοφιλελεύθερο περιβάλλον, πράγμα που τα κατατάσσει στις κοινωνικές ασθένειες. Όμως και στενά τεχνοκρατικά να τα δει κανείς από τη στιγμή που συνολικά ο κλάδος ΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΕΜΠΟΡΙΑ-ΔΙΑΘΕΣΗ φαρμάκου μονοπωλείτε, τα κοστολόγια θα τραβούν την ανηφόρα, τα ταμεία μαθηματικά θα βουλιάζουν (δεν είναι τυχαίο ότι η ενιαία λίστα τελικά εξαντλήθηκε σε μια ανακατανομή της πίτας ανάμεσα στις φαρμ/κές εταιρείες να καταργηθεί και τώρα να ετοιμαζόμαστε για την επανάκαμψη της.). Από την άλλη, όλο και περισσότερο οι εργαζόμενοι θα επιβαρύνονται για πληρωμή φαρμάκων και υπηρεσιών που έχουν πληρώσει για 30-35 χρόνια ή θα καταφεύγουν σε ασφαλιστήρια συμβόλαια με ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες προκειμένου να ανταποκριθούν με μεγάλο κόστος “στην κακιά την ώρα”. Οι τελευταίες ενώ προβάλλουν ελκυστικές, οικονομικότερες, αποδοτικότερες πρόκειται για απάτη. Ούτε άτομα “υψηλού κινδύνου” ασφαλίζουν, ούτε ανέργους, ούτε τα μέλη της οικογένειας του εργαζόμενου, ούτε εργαζόμενους με χαμηλά εισοδήματα. “Τα ελκυστικά πακέτα υγείας” είναι τέτοια γι- 1 ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ατί υπάρχει η έστω υποτυπώδης κρατική ασφάλιση. Με τη συρρίκνωση της τελευταίας, αυτόματα οι εργαζόμενοι θα ψάχνουν τα φιλόπτωχα ταμεία της γειτονιάς και τα κρεβάτια απόρων. Ήδη ο ιδιωτικός τομέας εισπράττει από ΙΚΑ και Ταμεία για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη πάνω από 100 δισ. μέσω συμβάσεων. Το σημαντικότερο είναι. Το σύστημα υγείας γίνεται χρηματιστηριακό προϊόν στα πλαίσια του νεοφιλελεύθερου χρηματιστηριακού κράτους. Η ίδια η κατάσταση στις ΗΠΑ και γενικά όπου υπερίσχυσε ο ιδιωτικός τομέας είναι χαρακτηριστική. Άλλωστε η πρωτοπορία των ΗΠΑ στα πλαίσια του συστήματος δεν αμφισβητείται. Οι νέες μέθοδοι θα αξιολογηθούν εκεί πριν μεταφυτευθούν στην Ευρώπη. Σαν καρικατούρα της καρικατούρας θα περάσουν και στην Ελλάδα. Στην δεκαετία του ’80 στις ΗΠΑ έγιναν προσπάθειες αλλαγών στην κατεύθυνση συγκράτησης και αξιοποίησης των δαπανών. Έγινες προσπάθεια επέκτασης της ελεγχόμενης φροντίδας υγείας. Οι δημιουργημένοι Οργανισμοί Διαχείρισης Υγείας (ΟΔΥ) λειτουργούν σε ανταγωνιστικό περιβάλλον, ώστε να οδηγήσουν σε χαμηλότερα ασφάλιστρα, λιγότερη νοσοκομειακή και περισσότερη εξωνοσοκομειακή φροντίδα. Στη δεκαετία του ’90 παρουσιάστηκε ραγδαία αύξηση των κερδοσκοπικών ΟΔΥ οι οποίοι προσφέρουν συμβόλαια ανάλογα με τον κίνδυνο. Ο προβληματισμός των οικονομολόγων υγείας στις ΗΠΑ έχει να κάνει με το μηδενικό κόστος της περίθαλψης, το ότι ο ασφαλισμένος δηλαδή δεν συμμετέχει στο κόστος, πράγμα το οποίο δημιουργεί το λεγόμενο πρόβλημα του “ηθικού κινδύνου” σύμφωνα με το οποίο ο ασφαλισμένος δεν φροντίζει την υγεία του και δεν ενδιαφέρεται για τη δαπάνη. Δυστυχώς και στους δικούς μας πανεπιστημιακούς αυτή η άποψη πλειοψηφεί. Ίσως σύντομα και στη χώρα μας γίνουμε μάρτυρες προγραμμάτων υγείας όπως το Mendocino. Στο πρόγραμμα αυτό, το οποίο προβάλλουν σαν πετυχημένο, ο ασφαλισμένος αν δεν εξαντλήσει το χρονιάτικο ποσό παροχής υγείας, τότε το υπόλοιπο ποσό μένει στην επιχείρηση και το παίρνει ο εργαζόμενος στην αποχώρησή του. Βέβαια όλο και περισσότερο οξύνονται οι αντιθέσεις ανάμεσα στις ασφαλιστικές εταιρίες, οι οποίες κερδίζουν από την αύξηση των ποσών των προγραμμάτων και των λοιπών επιχειρήσεων. Γενικά, η κυβέρνηση στα πλαίσια των αναδιαρθώσεων θα επιδιώκει συνεχώς με διάφορες ρυθμίσεις νόμους κλπ, αύξηση των συνολικών δαπανών υγείας (για την εξασφάλιση των κερδών ιατρικής βιομηχανίας και φαρμακοβιομηχανίας) μείωση των δημοσίων δαπανών υγείας (μετακίλυση του κόστους στους εργαζομένους) με δύο λόγια υγεία = χρηματιστήριο προϊον. Η επίθεση στους χώρους της Υγείας θα κλιμακωθεί. Η μείωση των δημοσίων δαπανών για την υγεία προκύπτει από την ίδια την “φιλοσοφία” της εισαγωγής των ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων στη λειτουργία του δημόσιου συστήματος υγείας. Τα ΠΕΣΥ (περιφερειακά συστήματα υγείας), οι νοσοκομειακές μονάδες και τα ΚΥ (Κέντρα Υγείας) θα λειτουργούν όπως ακριβώς οι επιχειρήσεις με κλειστούς ισολογισμούς, με την απαίτηση για κερδοφόρα αποτελέσματα μέσα από την “καλύτερη διαχείριση” και τα έσοδα που θα έχουν από τους “πελάτες” τους. Ενώ από τη μία η μείωση των δημοσίων δαπανών θα οδηγήσει σε μείωση κλινών, συγχώνευσης κλινικών κλπ από την άλλη, οι ιδιωτικές κλινικές επιχειρήσεις είναι έτοιμες, έχουν επενδυθεί τεράστια κεφάλαια σε εγκαταστάσεις και σύγχρονο ιατρικό εξοπλισμό και έχουν επιταχυνθεί οι συγχωνεύσεις και εξαγορές), να ανταποκριθούν στην πρόσκληση των κυβερνήσεων για “συνεργασία”, καθώς σε κάθε περιφέρεια θα συνυπολογίζεται ο εξοπλισμός του ιδιωτικού τομέα στην οργάνωση των ΠΕΣΥ μεγαλώνοντας έτσι την εξάρτηση του δημόσιου από τον ιδιωτικό τομέα της υγείας. Αλλά και η δυνατότητα που δίνεται στις ιδιωτικές ασφαλιστικές να αγοράζουν υπηρεσίες από το δημόσιο σύστημα υγείας, θα οδηγήσει γρήγορα σε περίθαλψη πολλών ταχυτήτων μέσα στις ίδιες τις νοσοκομειακές μονάδες. Η λειτουργία ιδιωτικών απογευματινών ιατρείων μέσα στα νοσοκομεία, πέρα από την νομιμοποίηση της παραοικονομίας θα οδηγήσει και στην αποδιοργάνωση του συστήματος υγείας καθώς μέσα από το νόμιμο πια, φακελάκι θα εξασφαλίζεται, παρακάμπτοντας προγραμματισμούς και ιεραρχήσεις, μια νοσοκομειακή κλίνη ή η πρόσβαση σε καλύτερες υπηρεσίες ή μεταχείριση μέσα στο νοσοκομείο. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στη δημόσια υγεία γιατροί νοσηλευτές - βοηθητικό προσωπικό-που στήριζαν με την προσφορά τους το ΕΣΥ θα γνωρίσουν -γνωρίζουν ήδη- τις μαύρες σχέσεις εργασίας, τις απολύσεις μέσα από ένα ύποπτο καθεστώς λειτουργίας -αξιολόγησης- μόνιμης εργασιακής και πολιτικής ομηρίας. Τα νομοσχέδια για την υγεία αφήνουν έξω το θέμα της οργάνωσης της α΄θμιας περίθαλψης γιατί απαιτεί σοβαρές δαπάνες ΚΥΡΙΩΣ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ, μαζικούς διορισμούς σε γιατρούς και νοσηλευτές. Ειδικά το πρόβλημα των ελλείψεων ανθρώπινου δυναμικού καταλήγει να είναι η αχίλλειος πτέρνα του συστήματος. Αυτό που θα επιδιώξουν στο τέλος θα είναι η θέσπιση θέσης προσωπικού γιατρού- “αστυνόμου” με στόχο την αποτροπή της εύκολης πρόσβασης των ασφαλισμένων-εργαζόμενων στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια περίθαλψη και που θα αξιολογείται με βάση την εξοικονόμηση πόρων που θα κάνει για λογαριασμό του συστήματος υγείας. 1 Ότι απομένει από το παλιό κράτος πρόνοιας γίνεται μοχλός για την ανάπτυξη και κερδοφορία των επιχειρήσεων υγείας και της ιδιωτικής ασφάλισης όπου θα οδηγούνται όσοι θα μπορούν να πληρώνουν. “Η συρρίκνωση της κοινωνικής ασφάλισης θα ελαχιστοποιούσε τα σημερινά αποτελέσματα .... και θα οδηγούσε σε αύξηση του εθνικού εισοδήματος ... θα προκαλούσε την ανάπτυξη και επέκταση των προγραμμάτων ιδιωτικής ασφάλισης και θα βελτίωνε την ασφάλεια πολλών εργαζομένων” (MILTON FRIEDMAN). Ένας κοινωνικός καιάδας βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο καπιταλισμός στις μέρες μας έχει ανάγκη από δραστικό φτήνεμα της εργατικής δύναμης. Έχει ανάγκη από μία εργατική δύναμη ΑΠΛΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ, του πάγιου κεφαλαίου, ένα απλό εργαλείο χωρίς ΗΘΙΚΗ ΦΘΟΡΑ που συνεχώς επανατοποθετείται και επαναπροσδιορίζεται στην παραγωγική διαδικασία. Το κεφάλαιο σήμερα με τον Νεοφιλελευθερισμό έρχεται σε σύγκρουση συνολικά με την ανθρώπινη φύση καλώντας την εργατική δύναμη να υποταχθεί στα παραγωγικά μέσα. Ο εργαζόμενος δηλαδή που αρρωσταίνει χάνει τη δουλειά του, όχι μόνο το μεροκάματο. Η ανικανότητα εργασίας σημαίνει φυσικό θάνατο. ΣΗΜΕΡΑ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΒΛΑΒΗ, ΕΝΩ Η ΒΛΑΒΗ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ ΦΟΝΟΣ. νωνικής αλληλεγγύης στρώνει το δρόμο στη προέλαση του θεραπευτικού κράτους και στην αυξημένη αίσθηση αδυναμίας του ατόμου ειδικά αν ανήκει σε ευπαθή ομάδα. Οι κρατικές παρεμβάσεις για υγεία μέσω ατομικής συμπεριφοράς, επιβεβαιώνουν την απομάκρυνση από τις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων. Λίστες οδηγοί προς ναυτιλλόμενους, με ύφος παλιού νωματάρχη αναρτώνται και προωθούνται από τα ΜΜΕ, πείθοντας για αποφυγή λιπαρών, του καπνίσματος κτλ την ίδια ώρα που η ζωή στις πόλεις προσομοιάζει με θάλαμο αερίων. Η αγωγή υγείας γίνεται εντέχνως υπαιτιότητα του ατόμου. Πρώτη διδάξασα η κυβέρνηση στην Αγγλία με την πράσινη και λευκή χάρτα υγείας. Μέσα από την αγωγή υγείας, προωθείται η κρατική παρέμβαση στη προσωπική ζωή του ατόμου. Σε περιόδους κρίσης στη σχέση κυβερνήσεων - λαού κάνουν την εμφάνιση τους σταυροφορίες υγείας. Οι πολιτικοί και τα ΜΜΕ με απλά μηνύματα, και εύηχα δολώματα χρησιμοποιούν το σώμα των γιατρών που θα καθοδηγήσουν τη κοινωνία πλασάροντας της “τα αγαθά” των πολυεθνικών. Πολύ θα ήθελαν να ζούμε μετρώντας θερμίδες ml, αλκοόλ και γόπες τσιγάρων. Όπου ο συνδικαλισμός είναι ασθενέστερος , τέτοιες πολιτικές π.χ. ΗΠΑ περνούν πολύ ευκολότερα. Μεγάλη η χαρά των κυβερνήσεων, αισθανόμενες εκτός των άλλων πως έτσι βρέθηκε ο τρόπος για μείωση των δαπανών (κρατικών) υγείας. Ο Αμερικανός κοινωνιολόγος Irving Zola σχολίαζε ότι η ιατρική “γινόταν ένας μείζων θεσμός κοινωνικού ελέγχου..” καθώς “...η ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής προχωρά με ύπουλο και συχνά καθόλου εντυπωσιακό τρόπο...” για να συμπληρώσει ο Robert Crawford “...” ότι επιρρίπτεται η ευθύνη στο θύμα... και κατηγορείται το άτομο για την αρρώστια... ώστε να δικαιολογούνται οι περιορισμοί στα δικαιώματα και στις δικαιοδοτήσεις παρέμβασης στις ιατρικές υπηρεσίες.” Πριν 35 χρόνια ο ανεξάρτητος ερευνητής Ιβάν Ίλιτς επέκρινε το ιατρικό σύστημα λέγοντας πως φαρμακοποιούσε τη ζωή υπονομεύοντας την ικανότητα των ανθρώπων να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα του πόνου και του θανάτου, που ισχυρίζεται πως έχει εξουσία πάνω στους ανθρώπους που δεν είναι ακόμη άρρωστοι… Είναι παρατηρημένο, η ύπαρξη τάσης σε ευπαθή άτομα να εξαρτώνται από τη θεραπεία. Πόσο αθώα είναι η χρήση πχ υποκατάστατου -μεθαδόνης- στα ναρκωτικά ; Η έντονη ανησυχία για την υγεία ατομική υπόθεση, συνδέεται στενά με τη λατρεία του σώματος και τις συγκεκριμένες νόρμες επιβεβαίωσης και αξιοποίησης του. Καθώς απουσιάζει ένα αυθεντικό κίνημα αντίστασης και προοπτικής η ιατρική παρέμβαση γίνεται φορέας της κυβερνητικής πολιτικής. Η μετάθεση της ιατρικής πρακτικής από την περίθαλψη και τη θεραπεία , στη ρύθμιση της συμπεριφοράς, αλλά κύρια στη ρύθμιση του θέματος εργασία. Τε- «ΟΙ ΥΓΙΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ» Η διάσημη ρήση του Ζιλ Ρομάν καθοδηγεί τους μάνατζερ των φαρμακευτικών εταιρειών. ‘Όνειρο τους να παράγουν φάρμακα για υγιείς ώστε να δουλεύει η μετοχή να αυξάνει το κέρδος. Οι πολυεθνικές στη φαρμακοβιομηχανία βοηθούν στη δημιουργία νέων ασθενειών. Υπό την προστασία των υπεύθυνων μάρκετινγκ της φαρμακοβιομηχανίας, ειδικοί της υγείας προωθούν ιδέες σχετικές με ασθένειες και καταστάσεις υγείας. Διευρύνουν τον ορισμό μιας παθολογίας ( χαρακτηριστικό παράδειγμα η χοληστερόλη) ώστε να μεγαλώνει η αγορά. Οι ειδικοί της υγείας σε πάμπολλες περιπτώσεις είναι υπάλληλοι πολυεθνικών. Στα πλαίσια αυτού του τύπου μάρκετινγκ, σημαντικά προβλήματα υγείας, πχ καρδιάς, εξετάζονται μέσα από το ύψος της χοληστερόλης και της πίεσης, προκειμένου να συνδέσουν τα χάπια και της εξετάσεις εφόρου ζωής με το άτομο μέσα από την τεχνική του φόβου. Την ίδια ώρα που έπρεπε να αγωνιστούν για την προώθηση της σωματικής άσκησης και την αλλαγή της διατροφής. Θέματα που ανοίγουν το δρόμο για αμφισβήτηση του ωραρίου του τρόπου δουλειάς, διακοπών και στήνουν στο τοίχο όλο το οικοδόμημα της διατροφής φαστ φουντ. Ο θάνατος της πολιτικής και η παρακμή της κοι- 0 ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ ΥΓΕΙΑΣ λειώνοντας ας αναφέρουμε αφενός τα λόγια ενός σοφού παθολόγου σύμφωνα με τα οποία ...ο γιατρός σαν μέρος της δουλειάς του είναι να καθιστά εφικτό για τους ασθενείς του το να συνεχίσουν να κάνουν τα ευχάριστα πράγματα που τους βλάπτουν, χωρίς να τους σκοτώνουν νωρίτερα από όσο είναι αναγκαίο, και αφετέρου τη γνώμη ενός διάσημου παθολόγου που στην έκθεση του για την επιδημία τύφου στην Άνω Σιλεσία έλεγε πως ο καλλίτερος τρόπος για να αποτραπεί η επιδημία είναι ...να παρασχεθεί στους κατοίκους αποδοτική βιομηχανία, βελτιωμένη γεωργία, νέοι δρόμοι, κοινοτική αυτοκυβέρνηση, παιδεία, ελευθερία, δημοκρατία. “Όπερ έδει δείξαι”. Η απάντηση του εργατικού κινήματος Το “δίλημμα” το έχει το εργατικό κίνημα κι αυτό γιατί οι πραγματικές ανάγκες για υγεία, φάρμακα, περίθαλψη και οι δαπάνες που αυτές συνεπάγονται αυξάνονται συνεχώς. Οι πραγματικές ανάγκες έχουν να κάνουν α) με την αύξηση του Μ.Ο. ζωής, και την μείωση της παιδικής θνησιμότητας. Αυτό έχει συνέπεια α) μεγαλύτερη υγειονομική υποστήριξη, αυξημένες ανάγκες για ιατρικές-φαρμακευτικές παροχές β) άσκηση προληπτικής ιατρικής με μαζικούς εμβολιασμούς (κυρίως στην παιδική ηλικία) γ) βελτίωση των μεθόδων διάγνωσης και θεραπείας (αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων, με υψηλών προδιαγραφών αγωγή σε εξειδικευμένα κέντρα) δ) Με τις δυνατότητες που δίνουν οι νέες τεχνολογίες μέσα από την αντικατάσταση-μετάλλαξη της φαρμακοθεραπείας με βιοϋλικό (τεχνητές βαλβίδες, μοσχεύματα, παραγωγή τεχνητού γονιδιώματος κλπ). Τεχνολογία της οποίας το κόστος είναι τεράστιο. Το εργατικό κίνημα πρέπει να παλεύει ώστε κάθε νέα δυνατότητα που δίνεται από τη σύγχρονη έρευνα - επιστήμη - τεχνική (έστω κι αν οι τελευταίες είναι πλήρως υπαγμένες στην λειτουργία και αναπαραγωγή του κεφαλαίου και παρά το γεγονός της αξιοποίησης τους από το κύκλωμα που λυμαίνεται το χώρο της υγείας και του φαρμάκου) και τα αποτελέσματά τους, να συμπεριλαμβάνονται στα ασφαλιστικά πακέτα των ταμείων υγείας. Το ζητούμενο για την εργατική τάξη παραμένει μια άλλη οργάνωση της κοινωνίας έξω από τους σιδερένιους νόμους της αγοράς, που πραγματικά θα υποτάσσουν στις ανάγκες του λαού την έρευνα, την επιστήμη και τα αποτελέσματά τους. Στα πλαί- σια αυτά και με όραμα μια πραγματική δημοκρατική εξουσία για την κοινωνία θα μπορούσε να εξασφαλιστεί: 1) Πληρότητα στην ασφάλιση υγείας-πλήρη και δωρεάν υγειονομική περίθαλψη και ιατροφαρμακευτικές παροχές για όλο το λαό από το κράτος. 2) Συγκρότηση ΕΘΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ που θα προωθούσε: καλής ποιότητας και αποτελεσματικά φάρμακα, θα εξασφάλιζε την επάρκεια και χαμηλή τιμή των αγαθών της. Σύσταση ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΛΟΓΙΟΥ. 3) Κεντρικός σχεδιασμός με βάση τις ανάγκες του λαού από την παραγωγή ως τη διάθεση του φαρμάκου “Εξυγίανση” του κυκλώματος ΓΙΑΤΡΟΙ-ΦΑΡΜΑΚΟ-ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 4) Απαγόρευση της λειτουργίας του ιδιωτικού τομέα στο χώρο της υγείας και στο χώρο της ασφάλισης (καθότι η υγεία δεν είναι εμπόρευμα) 5) Κεντρικός σχεδιασμός με τη δημιουργία ενός ΕΝΙΑΙΟΥ ΦΟΡΕΑ ΥΓΕΙΑΣ που θα αναλάβει και την ασφάλιση υγείας και την παροχή περίθαλψης σε όλη τη χώρα. 6) Σύσταση υγειονομικού χάρτη που θα καταγράφει τους δείκτες υγείας, νοσηρότητας και θνησιμότητας τους νοσογόνους παράγοντες από το φυσικό και εργασιακό περιβάλλον. Οργάνωση: α) της πρόληψης και της πρωτοβάθμιας περίθαλψης β) της νοσοκομειακής γ) της επείγουσας μεταφοράς δ) της αποκατάστασης. Η οργάνωση του συστήματος υγείας θα γίνεται εξασφαλίζοντας : • την καθολικότητα στην κάλυψη του πληθυσμού • την ισόρροπη ανάπτυξη σε κέντρο και περιφέρεια • την ενότητα στην οργάνωση των υποδομών Μια πρόταση εξουσίας της εργατικής τάξης που θα περιλαμβάνει-περιγράφει τους άξονες αυτούς δεν μπορεί παρά να δένεται με τα άμεσα αιτήματα πάλης και τέτοια δεν μπορεί παρά να είναι: • Το κράτος να έχει την πλήρη και αποκλειστική ευθύνη για παροχές υγείας • Καμιά συμμετοχή των εργαζομένων σε φάρμακα 1 και ιατρικές υπηρεσίες-Κατάργηση του 25% • Δημιουργία ενοποιημένων ταμείων υγείας, αρχικά σε ομοειδείς κατηγορίες εργαζομένων. η ενοποίηση των ταμείων υγείας δεν μπορεί να σημαίνει υποβάθμιση και περιορισμό των ιατροφαρμακευτικών υπηρεσιών). • Γενίκευση της ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Μικρή σημασία έχει αν υπάρχει κρεβάτι για ασθενή στο τελευταίο στάδιο μιας ασθένειας παρά αν μπορούσε να διαγνωσθεί στην πρώτη φάση της. (Σήμερα κανένα ταμείο δεν επιτρέπει τσεκ-απ ή εξετάσεις αν δεν υπάρχει “λόγος”. Αυτές δίνονται σήμερα με ευθύνη των γιατρών αφού αιτιολογήσουν τις υποψίες τους για κάποιο σοβαρό νόσημα. Ακόμα και στις πιο ρυπαρές βιομηχανίες εξόρυξη-χημική βιομηχανία όπου διαπιστωμένα υπάρχει επιβάρυνση της υγείας του εργαζόμενου από το εργασιακό περιβάλλον). • Πλήρως εξοπλισμένες νοσοκομειακές μονάδες ανά νομό διασυνδεδεμένες με τις πανεπιστημιακές κλινικές. • Γιατροί πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης και στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια περίθαλψη με αμοιβές που να τους εξασφαλίζουν μια αξιοπρεπή ζωή. • Δημιουργία ενός δικτύου πρωτοβάθμιας περίθαλψης (Αγροτική, ΚΥ, ιατρείο ΙΚΑ, Δημοτικοί γιατροί) και πρόληψης, που να μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του εργαζόμενου λαού με βάση πληθυσμιακά, γεωγραφικά, επιστημονικά και χωροταξικά κριτήρια. • Μαζικοί διορισμοί γιατρών και νοσηλευτικού προσωπικού και στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια περίθαλψη. • Εξοπλισμός της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης με όλα τα σύγχρονα μηχανήματα που απαιτούνται-Διακοπή κάθε είδους σχέσηςσυνεργασίας με ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και κλινικές. • Απαγόρευση ίδρυσης νέων ιδιωτικών κλινικών κανένας συνυπολογισμός, στο σχεδιασμό του δημόσιου συστήματος υγείας, του εξοπλισμού και δυναμικότητας του ιδιωτικού τομέα. Για άλλη μια φορά επαναλαμβάνουμε ότι η πολιτική για την υγεία πρέπει να συγκρουστεί με το ιατροφαρμακευτικό σύμπλεγμα. Το σύνθημα “λεφτά για την υγεία” από μόνο του δεν έχει αξία. Οι δαπάνες υγείας είναι τόσο μεγάλες όσο και η αισχροκέρδεια στο κύκλωμα γιατρός - φάρμακο - ιατρική τεχνολογία. Το συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να κατανοήσει πόσο ασυμβίβαστη είναι οποιαδήποτε πολιτική υγείας (από το συμφέρον του εργαζόμενου) με την ύπαρξη ιδιωτικού τομέα. Μια κύρια αιτία της παραοικονομίας στην υγεία είναι ακριβώς αυτή. Μέχρι τώρα το επίσημο συνδικαλιστικό κίνημα άφησε εκτός του οπτικού του πεδίου το θέμα υγεία. Καμία παρέμβαση, καμία θέση στους κατά καιρούς νόμους και ρυθμίσεις. Το συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να γίνει μπροστάρης και πρωτεργάτης σε ένα συνολικό κοινωνικό κίνημα προάσπισης, βελτίωσης, διεύρυνσης της δημόσιας υγείας. Δημόσια υγεία δεν είναι μόνο ο αριθμός κρεβατιών στην εντατική, ούτε ο αριθμός γιατρών αλλά κάτι πολύ πιο ευρύ. Είναι υγιεινή στην εργασία , είναι προστασία βελτίωση και «επαύξησ稻 του περιβάλλοντος είναι σωστή κατοικία σε σωστή γειτονιά και πόλη. Είναι πολιτισμός, συγκοινωνία, επικοινωνία… Τελευταία όλα τα προβλήματα αποδίδονται στη ρεμούλα και τη κακοδιαχείριση. Χωρίς να θέλουμε να πούμε πως είναι μικρό το πρόβλημα αυτό κανείς δεν τολμά να εξετάσει τις αιτίες που γεννούν αυτά τα φαινόμενα. Αντίθετα όλοι ψάχνουν μια κυβέρνηση τίμιων λογιστών και καλών νοικοκυραίων προκειμένου και να συμμαζέψουν και να μαζέψουν για να μοιράσουν. Σύντομα η απογοήτευση αντικαθιστά την προσδοκία.. Η διαπλοκή στη χώρα έχει αντικειμενικές αιτίες όχι μόνο το καπιταλιστικό σύστημα γενικά αλλά και την αυξημένη παρουσία των μεσαίων στρωμάτων. Ποιος υπουργός διανοείται π.χ. να μειώσει τις δαπάνες των νοσοκομείων η των ασφαλιστικών Ταμείων δημιουργώντας φαρμακεία εντός αυτών τα οποία θα αγόραζαν τα φάρμακα κατευθείαν από τις βιομηχανίες; Πως θα σταθεί κάτι τέτοιο απλό μέτρο όταν ο αέρας για φαρμακείο σε μικρή επαρχιακή πόλη υπερβαίνει τα 80.000 €; Το συνδικαλιστικό γενικότερα το κοινωνικό κίνημα πρέπει πέρα από τα παραπάνω να πατήσει σε ένα και μόνο ένα πλατύσκαλο και από αυτό ξεκινώντας να ζητήσει και να χτίσει όλα τα άλλα αιτήματα στο χώρο της υγείας. Αυτό κατά τη γνώμη μας είναι προσλήψεις προσωπικού με σταθερές σχέσεις εργασίας σε αναγκαίο αριθμό εδώ και τώρα. Μόνο η εργασιακή σχέση είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη να βάλει τα πράγματα στο δρόμο τους. Χρήστος Βανδώρος ΦΡΑΓΜΟ ΣΤΟΝ «ΕΦΙΑΛΤΗ» ΤΗΣ ΠΑΡΑΝΟΜΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η Ελλάδα είναι χώρα της εργοδοτικής αυθαιρεσίας Δεν υπάρχει άλλη ευρωπαϊκή χώρα: • Με 600.000, αδήλωτους - ανασφάλιστους εργαζόμενους μισθωτούς. • Με 300.000 ψευδο-αυτοαπασχολούμενους, να παρουσιάζονται ως «ελεύθεροι επαγγελματίες» ενώ παρέχουν εξαρτημένη εργασία. • Με 200.000 εργαζόμενους σε «μερική απασχόληση» ενώ παρέχουν εργασίες πλήρες ωραρίων. • Με 350.000 εργαζόμενους μόνιμα συμβασιούχοι • Με τους νόμους του κράτους και τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, να βρίσκονται εκτός των πυλών. • Με ένα κράτος που δίνει το κακό παράδειγμα παραβίασης των νόμων ως ο χειρότερος εργοδότης (συμβασιούχοι, παράνομες συμβάσεις έργου) • Με ένα κράτος κλέφτη των πόρων και των θεσμοθετημένων ασφαλιστικών εισφορών των Ταμείων.( εκτός από τις κλοπές των πόρων σε 19 δις ευρω ανέρχονται οι οφειλές του κράτους) Παράλληλα έχουμε: Απουσία ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους, αφού οι επιθεωρήσεις εργασίας είτε υπολειτουργούν είτε είναι διαβρωμένες από τις επιχειρήσεις είτε έχουν περιορισμένες αρμοδιότητες. Απουσία ελεγκτικών μηχανισμών του ΙΚΑ. Τα τελευταία χρόνια, λόγω έλλειψης προσωπικού, έχουν σταματήσει παντελώς οι έλεγχοι των επιχειρήσεων από τα κατά τόπους υποκαταστήματα του ΙΚΑ, το 80% των επιχειρήσεων έχουν να ελεγχθούν πάνω από 5 χρόνια. Από τα 13 ελεγκτικά κέντρα λειτουργούν μόνο τα 4 και αυτά με τους μισούς υπαλλήλους, από τις 12.448 οργανικές θέσεις του ΙΚΑ, υπάρχουν 3.995 κενές, ενώ στα επόμενα τρία χρόνια αναμένεται να συνταξιοδοτηθούν ακόμα 3.000 υπάλληλοι. Από τους ελάχιστους ελέγχους που πραγματοποιούνται διαπιστώνεται πως μία στις επτά επιχειρήσεις λειτουργεί ως φάντασμα ΚΑΙ δεν είναι καν δηλωμένη. Απουσία συνδικάτων. Ως γνωστό η συνδικαλιστική πυκνότητα στη χώρα μας είναι πολύ χαμηλή έως ισχνή, ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα όπου μόνο το 15% των εργαζομένων συμμετέχουν σε κάποια συνδικαλιστική οργάνωση, αφού οι συνδικαλιστικές ελευθερίες βρίσκονται ακόμα υπό διωγμό. Η κατάσταση αυτή θα επιδεινώνεται από το γεγονός των μεγάλων αναδιαρθρώσεων των επιχειρήσεων με την παραχώρηση εργασιών σε τρίτους και την έξαρση της προσωρινής απασχόλησης καθώς και από το μεγάλο αριθμό των μικρών επιχειρήσεων αφού ως γνωστό τα συνδικάτα στην Ελλάδα, έχουν αναπτυχθεί κατά βάσει σε επίπεδο επιχείρησης. Επίσης τα συνδικάτα ελάχιστα έως καθόλου ασχολούνται με το θέμα της ανασφάλιστης εργασίας, οι όποιες προσπάθειες μεμονωμένων συνδικάτων είναι χωρίς αποτέλεσμα ή έχουν χαθεί από την αδιαφορία των αρμοδίων. Αυτό που απασχολεί και θα πρέπει να προβληματίσει είναι, πως η αδήλωτη - ανασφάλιστη εργασία, έχει γίνει πλέων καθεστώς και εντάσσεται ή γίνεται προσπάθεια να ενταχθεί, στα πλαίσια των ελαστικών μορφών απασχόλησης. Η Ελλάδα συγκριτικά με άλλες χώρες της Ε.Ε. των 15, έχει χα-  μηλούς δείκτες ελαστικών μορφών απασχόλησης, έχει όμως νούμερα ρεκόρ, παράνομων μορφών απασχόλησης. Πως εκδηλώνεται η ανασφάλιστη εργασία 1. Αδήλωτη εργασία. ( περίπου 600.000 μισθωτοί ). Το μεγαλύτερο μέρος της ανασφάλιστης εργασίας προέρχεται από την αδήλωτη εργασία ή τη «μαύρη» εργασία όπως αποκαλείται. Ο τέως υφυπουργός απασχόλησης κ. Ν. Αγγελόπουλος σε άρθρο του στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΊΑ στις 19/3/2006 δηλώνει: «Περίπου ένας στους 4 εργαζόμενους σήμερα είναι ανασφάλιστος»!!! Σύμφωνα με ετήσια έκθεση του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ/ΑΔΕΔΥ για την οικονομία και την απασχόληση, στους 4.500.000 που εργάζονται στη χώρα μας, οι 1.100.000 απασχολούνται σε αδήλωτη – ανασφάλιστη εργασία. Πρόκειται για «αόρατους εργαζόμενους» και με την πιο επικίνδυνη μορφή απασχόλησης, αφού οι εργαζόμενοι αυτοί δεν στοιχειοθετούν δικαιώματα χρόνου ή και είδος εργασίας που παρέχουν, δεν δικαιούνται άδεια, επίδομα αδείας, δώρα Χριστουγέννων–Πάσχα, αποζημίωση, κλπ. 2. Περίπου 300.000 ψευδο- αυτοαπασχολούμενοι. Πρόκειται για τις συμβάσεις ανεξαρτήτων υπηρεσιών (δελτίο παροχής υπηρεσιών). Με τις συμβάσεις αυτές θα πρέπει ο εργαζόμενος να διατηρεί την ελευθερία του να καθορίζει ο ίδιος τις συνθήκες εργασίας, τον τρόπο εργασίας, τον τόπο και τον χρόνο εργασίας. Όμως στην πράξη δεν συμβαίνει αυτό, τους όρους αυτούς δεν τους καθορίζουν οι ίδιοι, βρίσκονται στη διάθεση της επιχείρησης και τους καθορίζει τον τρόπο, τον χρόνο και τον τόπο εργασίας, με συνέπεια η εργασία που παρέχουν στην πραγματικότητα είναι εξαρτημένη μισθωτή εργασία. Οι εργαζόμενοι αυτοί δεν θεωρούνται μισθωτοί, δεν απολαμβάνουν τα νόμιμα δικαιώματα των μισθωτών, μισθό, άδειες, δώρα, κλπ δεν δικαιούνται αποζημίωση. «Θεωρούνται ελεύθεροι επαγγελματίες», με αποτέλεσμα να μην ασφαλίζονται στο ΙΚΑ αλλά στον ΟΑΕΕ (πρώην ΤΕΒΕ)!!! 3. Ψευδές δηλώσεις (200.000 σε «μερική» απασχόληση). Οι περισσότεροι από τους εργαζόμενους αυτούς, στα χαρτιά φαίνονται ως «μερικά απασχολούμενοι» ενώ στην ουσία εργάζονται με πλήρες ωράρια, με συνέπεια να ζημιώνονται με μεγάλα χρηματικά ποσά από υπερωρίες, άδειες, επίδομα άδειας, δώρα Χριστουγέννων – Πάσχα, αποζημίωση, καθώς στην ασφάλιση αφού ασφαλίζονται για λιγότερες ημέρες και δεν τους αναγνωρίζεται η ημέρα του Σαββάτου ή εξαιρούνται από τα ΒΑΡΕΑ. 4. Μειωμένη ασφάλιση. Αρκετές επιχειρήσεις, δεν παρουσιάζουν στο ΙΚΑ τους πραγματικούς μισθούς των εργαζομένων αλλά μέρος αυτών και για να είναι «σύννομες» τους ασφαλίζουν με τα κατώτερα κλιμάκια των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, εξαιρώντας όλα τα επιδόματα. 5. Μερική ασφάλιση. Πολλές επιχειρήσεις κατά βάσει μικρές, εντελώς παράνομα, ασφαλίζουν τους εργαζόμενους για λιγότερες ημέρες από αυτές που εργάζονται. 6. Τεκμαρτά ημερομίσθια. Ορισμένα επαγγέλματα που αμείβονται με κυμαινόμενες αποδοχές, η ασφάλιση γίνεται με τεκμαρτά ημερομίσθια τα οποία είναι πολύ κάτω από τις συνολικές μηνιαίες αποδοχές. 7. Ένταξη στον ΟΓΑ ασφαλισμένων του ΙΚΑ. Με τους νόμους 3050/2002 - 3232/2004 και στη συνέχεια το Ν. 3518/2006, καταργείται η ασφάλιση στο ΙΚΑ για τους εποχικούς εργαζόμενους των επιχειρήσεων τυποποίησης τροφίμων, καθώς και οι αλλιεργάτες και οι αγρεργάτες, και εντάσσονται στην ασφάλιση του ΟΓΑ. Με τον τρόπο αυτό οι εργοδότες κερδοσκοπούν, αφού η εργοδοτική εισφορά στον ΟΓΑ είναι πολύ χαμηλότερη από αυτή του ΙΚΑ. 8. Παράβαση της εργατικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Είναι κανόνας για τις επιχειρήσεις του Ιδιωτικού Τομέα ιδιαίτερα σε αυτές που δεν υπάρχουν σωματεία, να μην εφαρμόζουν τις Σ.Σ.Ε., με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να ζημιώνονται με μεγάλα χρηματικά ποσά και το ΙΚΑ να στερείται ασφαλιστικές εισφορές. 10. Ανασφάλιστος χρόνος εργασίας. Αρκετές φορές οι εργαζόμενοι, δικαιολογημένα και για λόγους ανεξαρτήτως της θέλησής τους δεν παρέχουν τις υπηρεσίες τους (στράτευση, ασθένεια) ή δεν βρίσκουν εργασία ( ανεργία). Παρά το γεγονός ότι για τους σκοπούς αυτούς υπάρχουν κρατήσεις (1% των ασφαλιστικών εισφορών για στράτευση, 4% για ανεργία) εντούτοις το επίδομα ανεργίας – επιδοτούμενα προγράμματα, το επίδομα ασθένειας μετά τον 1 μήνα, ο χρόνος στράτευσης, θεωρούνται ανασφάλιστοι χρόνοι. Επιπτώσεις: 1. Καταρρέουν τα Ασφαλιστικά Ταμεία. Σύμφωνα με ελάχιστους προβλέψιμους υπολογισμούς αρμοδίων υπηρεσιών, τα ποσά που στερούνται, ξεπερνούν τα 6 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο!!!! 2. Απαξιώνετε το ίδιο το σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης και αξιώνονται λύσεις ιδιωτικής ασφάλισης. 3. Παραβιάζεται η αρχή της υποχρέωσης των εργοδοτών να σφαλίζουν τους εργαζόμενους, τίθεται υπό αμφισβήτηση η υποχρεωτικότητα στην ασφάλιση της μισθωτής εργασίας.  ΦΡΑΓΜΟ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 4. Εκτοπίζονται από τη συλλογική δράση μεγάλα τμήματα του εργατικού δυναμικού και οδηγούνται σε ατομικές λύσεις με ατομικές συμφωνίες. 5. Ενισχύεται η κερδοσκοπία των επιχειρήσεων σε βάρος των εργαζομένων αφού η αδήλωτη εργασία συνοδεύεται με την καταστρατήγηση βασικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. 6. Δημιουργείται αθέμιτος ανταγωνισμός μεταξύ ανασφάλιστων και ασφαλισμένων που απειλεί και συμπιέζει κατακτήσεις των εργαζομένων. του ΙΚΑ. 5. Ανεπαρκές νομοθετικό πλαίσιο. Οι επιθεωρήσεις εργασίας, αρμόδιες για την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας, εκτός του περιορισμένου αριθμού ελεγκτών, έχουν και ελάχιστες αρμοδιότητες παρέμβασης. 6. Αιτίες θα πρέπει να αναζητηθούν και στον εκφυλισμό των συντάξεων, αφού μετά την αποσύνδεση των Κ.Ο. σύνταξης από τα 20 ημερομίσθια του ανειδικεύτου εργάτη, αυτές κατακρεουργήθηκαν . Στα 486, 84 € καθηλώθηκε η κατώτατη σύνταξη ενώ θα ήταν 660,80€ (δηλαδή 20 ημερομίσθια x 33,04 €), τι στιγμή που η σύνταξη για ένα ζευγάρι ανασφάλιστων υπερηλίκων είναι 330 + 330 = 660 € !!! 7. Συνδικαλιστική δομή. Τα επιχειρησιακά σωματεία σήμερα δεν καλύπτουν όλους τους εργαζόμενους στην επιχείρηση, αφού οι εργαζόμενοι των ενδιάμεσων εργοδοτών (εργολαβίες), καθώς και οι εργαζόμενοι που παρέχουν εργασία με δελτία παροχής ( μπλοκάκι), δεν ανήκουν στα επιχειρησιακά σωματεία. Σε ποιους χώρους εντοπίζεται: Εδώ και πολλά χρόνια το «προνόμιο» της ανασφάλιστης εργασίας υπήρχε κατ΄ αποκλειστικότητα μόνο σε μικρές επιχειρήσεις και στην παραοικονομία. Σήμερα αυτή ξέφυγε από τις μικρές επιχειρήσεις και την παραοικονομία, και συνιστά την πλέων διαδεδομένη πρακτική όλων των μεγάλων επιχειρήσεων και Οργανισμών (Δημόσιο – ΔΕΚΟ – Ιδ. Τομέα) που καταφεύγουν στην ανασφάλιστη εργασία. Η πρακτική που ακολουθείται είναι το «σπάσιμο» των επιχειρήσεων ή των Οργανισμών με την παραχώρηση εργασιών σε τρίτους (εργολαβίες). Οι εργαζόμενοι στους εργολάβους κατά βάση είναι ανασφάλιστοι ή με παράνομο δελτίο παροχής, Η έκταση του φαινομένου παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις αφού σε αρκετές επιχειρήσεις το προσωπικό των εργολαβιών ξεπερνά κατά πολύ το προσωπικό της επιχείρησης. Ορισμένες άμεσες προτάσεις: Οι προτάσεις, θα πρέπει να κινηθούν κατά τη γνώμη μου σε τέσσερις άξονες. Πρώτον στην αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου, δεύτερο την αποτροπή των εργοδοτών να καταφεύγουν στην ανασφάλιστη εργασία, τρίτο στην προτροπή των ιδίων των εργαζομένων και τέταρτο στον διευρυμένο ρόλο των συνδικάτων. Συμπεριφορά ανασφάλιστων - αιτίες: Εάν εξαιρέσουμε ελάχιστες περιπτώσεις που δεν θέλουν να ασφαλιστούν , η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων παθητικά δέχονται την ανασφάλιστη εργασία και σπανίως καταφεύγουν στις αρμόδιες υπηρεσίες για να δικαιωθούν. Ορισμένες αιτίες. 1. Δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο προστασίας των εργαζόμενων από καταχρηστικές απολύσεις, για να ενθαρρύνονται και να καταφεύγουν στις αρμόδιες αρχές. 2. Δεν εμπιστεύονται τις αρμόδιες υπηρεσίες, τόσο για την εχεμύθεια, όσο και για το αποτέλσμα που θα φέρουν μετά τις καταγγελίες. 3. Οι αδήλωτοι εργαζόμενοι, δεν έχουν παραστατικά για να αποδείξουν και να διεκδικήσουν αναδρομικά την ασφάλισή τους. Κατά συνέπεια ακόμα και να καταγγείλουν το γεγονός δεν έχουν να κερδίσουν, αφού μετά τις καταγγελίας θα απολυθούν. 4. Δεν υπάρχει συνεργασία μεταξύ ελεγκτικών μηχανισμών, των επιθεωρήσεων εργασίας και Συγκεκριμένα: 1. Η αδήλωτη και γενικά η παράνομη εργασία θα πρέπει να χαρακτηριστούν και να ενταχτούν στα ποινικά αδικήματα. 2. Οι επιχειρήσεις, να υποχρεούνται να καταθέτουν στις επιθεωρήσεις εργασίας, κάθε σύμβαση ή ατομική συμφωνία που υπογράφουν οι εργαζόμενοι. Τις συμβάσεις που υπογράφουν με τους φερόμενους ως εργολάβους, τις συμβάσεις 5 με τους υποτιθέμενους «ελεύθερους επαγγελματίες», καθώς και τις συμβάσεις του προσωπικού των ενδιάμεσων εργοδοτών (εργολάβων), προκειμένου να ελέγχονται. 3. Η αδήλωτη και κάθε παράνομη εργασία που αποκαλύπτεται, να θεωρείται υποχρεωτικά αορίστου χρόνου. Ο εργοδότης να έχει το βάρος απόδειξης για το χρόνο της μη δηλωθείσας εργασίας και για το μισθό που παρείχε στον αδήλωτο εργαζόμενο. Τον ασφαλίζει αναδρομικά για όλο το προηγούμενο διάστημα και του καταβάλει αναδρομικά, τυχόν διαφορές στο μισθό, άδειες, δώρα κ.λ.π.. 4. Οι ευθύνες των παραβάσεων, για εργαζομένους των ενδιάμεσων εργοδοτών (εργολάβων), να βαρύνουν τον κύριο εργοδότη. 5. Η απόλυση εργαζομένου, ο οποίος καθ΄ οιονδήποτε τρόπο συμμετείχε στην αποκάλυψη της αδήλωτης εργασίας, θεωρείται άκυρη και καταχρηστική. 6. Όλοι οι εργαζόμενοι στην επιχείρηση έχουν τα ίδια δικαιώματα, ανεξάρτητα εάν η εργασία παρέχεται μέσω ενδιάμεσου εργοδότη. Να καταργηθούν οι νόμοι που διαχωρίζουν τους παλαιούς με τους νέους. 7. Να αναβαθμιστεί ο ρόλος των συνδικαλιστικών οργανώσεων με δικαίωμα μαζικής προσφυγής. 8. Θα πρέπει να διευρυνθούν οι αρμοδιότητες των επιθεωρήσεων εργασίας, να έχουν την ευθύνη για την εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας χωρίς να αναγκάζονται οι εργαζόμενοι να προσφεύγουν στα δικαστήρια για νόμιμα δικαιώματά τους. 9. Οι επιθεωρήσεις εργασίας να ενημερώνουν τα αντίστοιχα ασφαλιστικά ταμεία. 10. Να επανέλθουν και να ασφαλίζονται στο ΙΚΑ οι εποχικοί εργαζόμενοι των επιχειρήσεων τυποποιημένων τροφίμων, καθώς και οι αλλιεργατες και αγρεργάτες, 11. Να θεωρείται χρόνος ασφάλισης, η περίοδο στράτευσης, τα επιδόματα ασθένειας και ανεργίας καθώς και τα προγράμματα κατάρτισης. 12. Να καταργηθεί ο νόμος της παραγραφής εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων. 13. Να διερευνηθεί η πρόταση για δημιουργία ΕΡΓΑΤΟΔΙΚΕΙΩΝ, όπου οι εργατικές διαφορές θα επιλύονται σύντομα και σε μικρό χρονικό διάστημα. Η έξαρση της παράνομης-ανασφάλιστης εργασίας δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους που την βιώνουν και ούτε μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο από τους ίδιους. Απαιτούνται πρωτοβουλίες με συντονισμένες ενέργειες από το σύνολο του συνδικαλιστικού κινήματος, (Δημόσιο, Δ.Ε.Κ.Ο. -ΤΡΑΠΕΖΕΣ, Ιδιωτικό Τομέα). Νικολάου Κώστας Πρόεδρος ΣΩΜΑΤΕΙΟΥ ΠΩΛΗΤΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΒΟΗΘΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Προκήρυξη - ΟΚΤΩBΡΗΣ 2009 ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΚΚΡΕΜΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΓΚΟΥΑΝΤΑΝΑΜΟ ΤΩΝ STAGE ΚΑΙ ΤΩΝ «ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΩΝ» ΣΤΑ ΓΚΕΤΟ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Ή ΑΠΟ ΤΗ ΔΕΞΙΑ ΣΤΗ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ 2004 (προεκλογικά): “Θα εξαλείψουμε το αίσχος της ομηρίας των 300.000 συμβασιούχων, που δημιούργησε η διαχείριση Σημίτη!” ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 2009 (προεκλογικά): “Θα εξαλείψουμε τον εργασιακό μεσαίωνα που δημιούργησε η δεξιά! Θα καταργήσουμε το καθεστώς των stage και των «συμβασιούχων» στο δημόσιο.” ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: 2004 – 2009 (ΔΕΞΙΑ) Οι συμβασιούχοι έγιναν μαζικά όμηροι των stage. Δηλαδή μεταταχτήκαν στην κατηγορία του ανασφάλιστου με αμοιβή μικρότερη και από το επίδομα ΑΝΕΡΓΙΑΣ. Οι συμβασιούχοι έγιναν κανόνας και στον ιδιωτικό τομέα με όρους stage και μέσω των δουλεμπόρων, στον δημόσιο τομέα με κατάληξη την…. Κούνεβα! Η εργασιακή ανασφάλεια αναδείχτηκε σε βασικό μοχλό πολιτικής χειραγώγησης του λαού με εφεδρεία το…. Βιτριολισμό! 2009 ΠΑΣΟΚ: Οι συμβασιούχοι και οι όμηροι των stage μετατάσσονται στην κατηγορία των ΑΝΕΡΓΩΝ και παραδίνονται για αποκατάσταση στον «ιδιωτικό» τομέα και τους δουλεμπόρους του παρασιτισμού. Σ’ αυτούς εκχωρούνται τα κονδύλια των stage και της ΔΙΑ ΒΙΟΥ (μάθησης) – ΕΞΑΘΛΙΩΣΗΣ, ως έπαθλο προς τον «μεσαίο χώρο» για την εκλογική στήριξη στους νέους μεσσίες του δικομματισμού. Από την «διανομή» της φτώχειας, στην «αναδιανομή» της εξαθλίωσης. Αυτή την αναδιανομή της ΕΞΑΘΛΙΩΣΗΣ εκπαιδεύονται ιδεολογικοπολιτικά να υπερασπιστούν οι «αφιονισμένοι» κατά τη δήλωση Μαρκογιαννάκη εκατόνταρχοι της «προστασίας» του πολίτη, με επιδρομές σε συγκεντρώσεις βιβλιοπαρουσιάσεων. Το μέτωπο της ανασφαλούς εργασίας είναι αυτό στο όποιο θα παιχτούν σε σημαντικό βαθμό, οι αλλαγές στους συσχετισμούς δυνάμεων των κοινωνικοπολιτικών μπλοκ. Αν η αριστερά συνεχίσει να το αντιμετωπίζει όπως και ολόκληρο το χώρο της εργασίας με όρους κοινοβουλευτικής εκλογικής επιρροής, τότε η ομηρία της ανασφαλούς εργασίας θα συνεχιστεί και θα επεκτείνεται από τις δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού, ομηρία που με εφεδρεία και την αναρχοαυτονομία, θα στρέψει το εκκρεμές των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι μπορεί να υπολογίζει κάποιος, στις πιο ακραίες αντιδραστικές κατευθύνσεις. Η ανοικτή και χωρίς προαπαιτούμενα συζήτηση των συνδικαλιστικών ρευμάτων στην αριστερά για την οργάνωση και την αγωνιστική κατεύθυνση των εργαζομένων της ανασφαλούς εργασίας, σ’ ένα ενιαίο μέτωπο κοινωνικών αγώνων αποτελεί άμεση και επιτακτική ανάγκη. Η λύση στο ζήτημα όλων των συμβασιούχων αλλά και αυτών που υποβιβάστηκαν και βαφτίστηκαν stage, βρίσκεται στη κατεύθυνση της νομικά ισχυρής νομολογικά θέσης (αρκετές δικαστικές αποφάσεις), ότι κάθε σύμβαση ορισμένου χρόνου η έργου που ανανεώνεται η σιωπηρά συνεχίζεται, μετατρέπεται αυτοδίκαια σε σύμβαση αορίστου χρόνου. εργασία οδηγεί στην αυτοκτονία; Γιατί η Οι πρόσφατες τραγικές εξελίξεις στην France Telecom, στην οποία μάλιστα βασικός μέτοχος μετά την ιδιωτικοποίησή της εξακολουθεί να είναι το γαλλικό κράτος, με τις 23 αυτοκτονίες σε 18 μήνες και τις πολλές αποτυχημένες απόπειρες, στενά συνδεδεμένες με το εργασιακό περιβάλλον, αναδεικνύουν τη ζοφερή πραγματικότητα των σύγχρονων μεθόδων οργάνωσης της εργασίας. Τι αλήθεια είναι αυτό που τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει 400 εργαζόμενους στην αυτοκτονία στη Γαλλία προσθέτοντας μια νέα οδυνηρή εργασιακή παράμετρο μετά τους θανάτους από εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες; Τι είναι αυτό που βρίσκεται πίσω από το τέταρτο κύμα αυτοκτονιών με αφορμή τις συνθήκες εργασίας; Ένα κύμα που ακολουθεί τους απελπισμένους αγρότες της δεκαετίας του 60 που ωθούνταν στην έξοδο από την αγροτική ζωή και τη γη τους, τους ανειδίκευτους εργάτες της επόμενης δεκαετίας που εισέπρατταν την απαξίωση μπροστά στην ανάπτυξη της ειδικευμένης εργασίας, τη σύγχρονη απελπισία των ανέργων και των κάθε λογής ευέλικτων και κακοπληρωμένων εργαζόμενων που αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες ενοχοποιώντας τον εαυτό τους; Τα νέα θύματα δεν ανήκουν στην κατηγορία της δεύτερης ή και τρίτης ταχύτητας αμοιβής και δικαιωμάτων του εργατικού δυναμικού. Αντίθετα είναι υπάλληλοι στον χώρο των υπηρεσιών με ικανοποιητικές αποδοχές που δείχνουν αγάπη για τη δουλειά τους και χαρακτηρίζονται επιτυχημένοι. Βιώνουν με δραματικό τρόπο τα αποτελέσματα των σύγχρονων μεθόδων management της πλήρους εξατομίκευσης της εργασιακής σχέσης με ειδικούς στόχους αμοιβής και καριέρας, απόρροια ειδικότερων συμβάσεων με την εταιρεία που προσδίδουν στον εργαζόμενο χαρακτηριστικά ιδιώτη πωλητή. Η αποδοχή των αυθαίρετων κριτηρίων και όρων αξιολόγησης της διεύθυνσης που περιφρονεί τους συλλογικούς κανόνες, οδηγεί καταρχήν στην εντατικοποίηση της εργασίας, στην απελευθέρωση των ωραρίων και στην ολοκληρωτική αφιέρωση του ελεύθερου χρόνου στον εργοδότη καταλήγοντας στην πλήρη αφομοίωση της προσωπικότητας στη λογική της εταιρείας. O εργαζόμενος υπόκειται καθημερινά σε ηθική παρενόχληση και σε ένα εξουθενωτικό διπλό αυτοέλεγχο: Εκείνο του ελέγχου της ατομικής του επίδοσης από τον ίδιο και την ομάδα στόχου που ελέγχει και επιτιμά, στο πλαίσιο των προσωπικών ανταγωνισμών, τους αδύνατους κρίκους της αλυσίδας. Απομονωμένος και αβοήθητος ο εργαζόμενος από κάθε έννοια συλλογικότητας, στο πλαίσιο μιας αμφιλεγόμενης αυτονομίας της εργασίας, επιδιώκει την επίτευξη των προσωπικών του στόχων οδηγούμενος σταδιακά στη χρή-  Γιατί η εργασία οδηγεί στην αυτοκτονία; ση μεθόδων και πρακτικών που προδίδουν τους κανόνες της επαγγελματικής ηθικής. Για να επιτύχει τον στόχο του θα εκδιώξει βίαια τον ασθενή από το νοσοκομείο ώστε να μειωθούν τα νοσήλια και οι δαπάνες της ασφαλιστικής εταιρείας. Θα πουλήσει τραπεζικά προϊόντα και συμβόλαια σε υπερχρεωμένους πελάτες οδηγώντας τους στην καταστροφή. Σταδιακά αποκτηνώνεται. Χάνει τον αυτοσεβασμό του. Όταν όμως ο στόχος δεν εκπληρώνεται και ο εργαζόμενος χρεώνεται την αποτυχία, οι παρενέργειες πέφτουν βαριές για το σύστημα αξιών που έχει υιοθετήσει με τον, συχνά δίχως αρχές, αυτοσκοπό του επιτυχημένου επαγγελματικού προφίλ. Οι συνέπειες είναι βαριές και προσβλητικές για εκείνον που απέτυχε στους στόχους του, αν και θυσίασε τα πάντα για την εκπλήρωσή του. Εισπράττει βαρύτερα την απώλεια της θέσης ευθύνης, την υποχρεωτική μετακίνηση σε άλλη πόλη, την αλλαγή ομάδας ή και αντικειμένου εργασίας. Αυτή η αποκαθήλωση γίνεται δυσβάστακτη. Οδηγεί σε πλήρη αποστροφή του ίδιου του εαυτού. Πέφτει από το παράθυρο της Telecom στο κενό καταστρέφοντας τα μπαμπού του προαυλίου παρά τις επί- μονες συστάσεις της διεύθυνσης με ανακοινώσεις στους ορόφους και στα ασανσέρ, για σεβασμό και φροντίδα των φυτών της αυλής! Παρόλα αυτά η εταιρεία δηλώνει την αθωότητά της και επικαλείται τα προσωπικά προβλήματα του εκάστοτε αυτόχειρα. Καμία ευθύνη για τις μεθόδους οργάνωσης της εργασίας και συνεπώς καμία αστική και ποινική ευθύνη… Οι οδυνηρές αυτές εξελίξεις απαιτούν άμεσες παρεμβάσεις και δραστικές λύσεις. Λύσεις που είναι αστείο να αναζητούνται σε γενικολογίες για τον εξανθρωπισμό της εργασίας και στην καταπολέμηση του εργασιακού στρες σε σεμινάρια και σε αγχολυτικά χάπια. Ο πυρήνας του προβλήματος θα πρέπει να αναζητείται στις σύγχρονες μεθόδους οργάνωσης της εργασίας που καταργούν κάθε έννοια συλλογικότητας, συνεργασίας και αλληλεγγύης μέσα από ακραίες μορφές εξατομίκευσης της εργασίας και απομόνωσης στον βωμό της μεγιστοποίησης του κέρδους. Οι λύσεις βρίσκονται στη θεσμική και ουσιαστική ενίσχυση των συλλογικών παρεμβάσεων και ελέγχων των εργαζομένων στις επιχειρήσεις. Η εργασία, άλλωστε, εκτός από παραγωγός είναι και μέσο κοινωνικοποίησης… Γιάννης Κουζής Επίκουρος καθηγητής Πάντειου Πανεπιστήμιου ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2009 - Προκήρυξη ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ EINAI Η ΜΟΝΗ ΔΙΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Από τη προεκλογική περίοδο Σεπτέμβρη - Οκτώβρη η εργατική τάξη, ο λαός και η νεολαία βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σταθερά κλιμακούμενη επιχείρηση πολιτικής τρομοκρατίας τους. Η Μέρκελ μάλιστα απείλησε με ανοικτή οικονομική και πολιτική κατοχή της χώρας: «Έχουμε τα μέσα να επιβάλουμε στην Ελλάδα αυτά που πρέπει να κάνει»!! Η συζήτηση για το προϋπολογισμό του 2010 και το πρόγραμμα «σταθερότητας» που καταρτίζεται για να υποβληθεί προς έγκριση στις Βρυξέλλες και την «άϋλη», αλλά η απανταχού παρούσα εξουσία των αγορών, σήμανε μια παραπέρα κλιμάκωση της χυδαίας επιχείρησης πολιτικής τρομοκρατίας του λαού. Οι σταθεροί και μόνιμοι μάνατζερ του τρόμου στα Μ.Μ.Ε. επιστρατεύουν παλιές και νέες εφεδρείες του συστήματος του δικομματισμού (Μητσοτάκης, Αλ. Παπαδόπουλος, Μάνος…) για να πείσουν το λαό να δεχτεί ένα πρόγραμμα «εθνικής εξυγίανσης», το οποίο θα επιβλέπεται και θα αναπροσαρμόζεται ανά μήνα από τους γκαουλάιτερ της εξουσίας των αγορών Ε.Ε. και Δ.Ν.Τ. Συνεπικουρούμενοι από το Καρατζαφέρη επιχειρούν όχι μόνο να ανασυγκροτήσουν και να επεκτείνουν το μέτωπο κοινωνικών συμφερόντων της χρηματιστηριακής λειτουργίας οικονομίας και κοινωνίας, αλλά να πείσουν ότι δεν φτάνει μόνο η εκλογική νομιμοποίηση μιας εξουσίας για να αντιμετωπιστεί η κρίση!!! Για τους μάνατζερ του τρόμου όλα είναι ανοικτά, από τη γεωπολιτική ενότητα της χώρας, μέχρι την αλλαγή του πολιτεύματος, ώστε ο νεοελληνικός κοινωνικός σχηματισμός να βρει την «Ευρωπαϊκή» του ταυτότητα!! Η κρίση πραγματικά είναι μεγάλη και πάντως πολύ μεγαλύτερη από αυτή που ομολογούν. Ξέρουν πως αν πουν την αλήθεια για το μέγεθος και το βάθος της κρίσης, θα αποκάλυπταν και τις αιτίες της. Θα αποκάλυπταν τα σχέδια τους για μόνιμη εξαθλίωση του λαού και για ένα νέο, αλλά ευρωπαϊκό γύψο για τον ανυπάκουο λαό!! Ξέρουν ότι η κρίση στην οποία βύθισαν τη χώρα όχι μόνο δεν είναι αναστρέψιμη, αλλά ούτε καν διαχειρίσημη έστω και βραχυπρόθεσμα. Η αποτελεσματικότητα των πολιτικών «εθνικής εξυγίανσης» για τους γκαουλάιτερ της εξουσίας των αγορών, θάχουν συγκεκριμένους ΔΕΙΚΤΕΣ. Α. Μείωση της «δαπάνης» εργασίας στο 60%της σημερινής με: 1. Γενίκευση της ανασφαλούς εργασίας κάθε μορφής στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. 30%σταθερή εργασία – 70%ανασφαλής. 2. Διαρθρωτική ανεργία με σταθερό ποσοστό περιοδικής ανεργίας ίση με το 25% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού. 3. Σταθερή ονομαστική μείωση μεροκάματων και μισθών σε βάθος τουλάχιστον πενταετίας. Β. Μείωση στη δαπάνη των συντάξεων στο 50%της σημερινής. 1. Σταθερή και συνεχή μείωση του αριθμού των συνταξιούχων ανά έτος, ίση με το 20%του σημερινού, σε βάθος τουλάχιστον εικοσαετίας. ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Προκήρυξη - ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2009 2. Σταθερά σχετική ποσοστιαία μείωση του ύψους των συντάξεων για τουλάχιστον μια δεκαετία. Γ. Επιχειρηματικό – ανταποδοτικό σύστημα υγείας ώστε η δημόσια δαπάνη υγείας – περίθαλψης να μειωθεί στο 50%της σημερινής. Το πολιτικό σύστημα του δικομματισμού συμφωνεί απόλυτα στο περιεχόμενο. Οι διαφορές είναι στη μορφή και στις διαδικασίες υλοποίησης του προγράμματος «εθνικής εξυγίανσης» του νεοφιλελευθερισμού, καθώς η χειραγώγηση των αποκλεισμένων κοινωνιών της ανασφαλούς εργασίας και της ανεργίας δεν φαίνεται καθόλου εύκολη μόνο μέσω ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ. Στο όνομα δήθεν της υπεράσπισης κατακτήσεων της εργατικής τάξης ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ μετατράπηκαν σε όργανα του κεφαλαίου για την επιβολή και την γενίκευση των εργασιακών σχέσεων της ανασφαλούς εργασίας. Στήριξαν έτσι τη διατήρηση και διεύρυνση των προνομίων συντεχνιών του παρασιτισμού που εκπροσωπούσαν, όμως ταυτόχρονα καθιστούσαν συνένοχους της γραμμής τους και τους εργαζόμενους της σταθερής εργασίας. Στη προώθηση της αντιπαράθεσης των μεν στους δε, το σύστημα στηρίζει μια παραπέρα αντιδραστικοποίηση της κοινωνίας και σε αυτό επενδύει καθημερινά με καταιγιστική προπαγάνδα. Έτσι για το προοδευτικό και πραγματικά ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα η αγωνιστική συγκρότηση των στρωμάτων της ανασφαλούς εργασίας είναι κορυφαίο και καθοριστικό ζήτημα όχι μόνο για την εργασιακή εξασφάλιση των κάθε μορφής συμβασιούχων που φυσικά δικαιούνται, αλλά και για τις πολιτικές εξελίξεις που κυοφορούνται. Η διαμόρφωση των όρων για την συγκρότηση και διεξαγωγή ενός αγωνιστικού πανεθνικού συνεδρίου της ανασφαλούς εργασίας που θα πολιορκήσει το συνέδριο της ΓΣΕΕ το Μάρτη, θα ανοίξει το δρόμο ανατροπής των συσχετισμών και στην ίδια τη ΓΣΕΕ – ΑΔΕΔΥ, ώστε να συμβάλει σε μία διέξοδο από την κρίση με τους όρους του λαού. Σε μια τέτοια κατεύθυνση μπορεί να έχει καθοριστική συμμετοχή και το κίνημα της νεολαίας στα μέτωπα της γνώσης και της εργασίας. Διέξοδος υπάρχει. Όχι όμως με τα κοινωνικοπολιτικά μπλοκ του δικομματισμού που διαχειρίζονται την εξουσία. Η εργατική τάξη και ο λαός ότι πληρώσουν για τη κρίση, θα το πληρώσουν για τη δική τους διέξοδο και όχι για ότι της επιβάλει το κεφάλαιο και η ολιγαρχία. ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΙΟΥΧΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΑΘΕ ΜΟΡΦΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΑΓΩΝΑΣ – ΕΝΟΤΗΤΑ – ΑΓΩΝΑΣ ΠΑΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ! Μόνιμη λύση στο ασφαλιστικό Για άλλη μία φορά η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ρυθμίσει τη ρύθμιση της προηγούμενης κυβέρνησης, η οποία ρύθμισε της προηγούμενης και όλες μαζί έσωσαν και σώζουν την ασφαλιστική κοκκινοσκουφίτσα από το κακό λύκο. Ο οποίος κακός λύκος ετοιμάζεται να κατασπαράξει το κράτος πρόνοιας τέρας, και στη θέση του να βάλει το κράτος πρόνοιας Mall. Έτσι θα μπορούμε να ψωνίζουμε ασφάλεια όση θέλουμε, ευελιξία άλλη τόση, άνεση και εργασία κατά το δοκούν, αλλά το σπουδαιότερο, από δώ και πέρα θα ρυθμιστούν ριζικά και δια παντός όλα τα κακά. Γενικά η τελευταία ανακάλυψη στην οικονομία και στη πολιτική είναι για βραβείο Νόμπελ. ΟΛΑ ΑΝΕΒΑΙΝΟΥΝ ΑΝ ΑΝΕΒΕΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ. Θέλουμε ν’ ανέβει π.χ. ο δείκτης εργαζόμενοι προς συνταξιούχοι; Απλό : Θα επηρεαστεί η λίμπιντο των εργαζομένων και με εφ’ όπλου λόγχη σύντομα η σχέση αυτή αλλά και νέων -συνταξιούχων θ’ αλλάξει. Άσε. το σήκωμα στο χρηματιστήριο είναι σκέτο βιάγκρα. Άμα σηκωθεί το άτιμο τότε τι συνταξιούχοι, τι υπερήλικες, όλοι θα πάνε για δουλειά. Φτάνει να το θέλουν. Πάει ο καναπές. Τι να τις κάνουμε τις λίστες φαρμάκων, τα όρια ηλικίας τα ποσοστά αναπλήρωσης και λοιπά αποφθέγματα του περασμένου αιώνα ; Ανεβαίνει το χρηματιστήριο; Αυτό είναι το ζητούμενο. Οι άνθρωποι μας, αυτοί που νυχθημερόν άλλο δεν κάνουν παρά να στύβουν το κεφάλι τους, για να βρούμε το δρόμο να σηκωθούμε λίγο ψιλότερα (όπως λέει και το τραγούδι) μας δίνουν τώρα τι συνταγή της επιτυχίας. Προφανώς αφιλοκερδώς, λόγω αλτρουισμού, αγάπης, αλληλεγγύης, σεβασμό στα κεκτημένα, φωτίζουν την οδό της ευτυχίας (μας) (τους). ΕΠΕΝΔΥΟΥΜΕ ΣΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ – ΜΕΣΑ και κυρίως ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ Τελικά τόσοι αγώνες πήγαν χαμένοι γιατί ήταν άδικοι.. Και ο Σιούφας και ο Σπράος και ο Γιανίτσης και ο Ρέπας και η Πετραλία και… και… και… είχαν δίκιο. Όχι μόνο πήγαν χαμένοι αλλά τώρα πρέπει να χτυπήσουμε το κεφάλι μας στο τοίχο. Μόνο έτσι ίσως εξιλεωθούμε όλοι εμείς που ήμασταν αντίθετοι στη λύση του ασφαλιστικού. Και όταν λέμε να χτυπήσουμε το κεφάλι εννοούμε να το σπάσουμε ώστε οι λοιποί να κερδίσουν τουλάχιστον από τη μη σύνταξη μας. Ρε πως δε το σκεφτήκαμε; Πιο έξυπνος ήταν ο Πινοσέτ που το εφήρμοσε στη Χιλή; Θα μου πείτε πως εξαίρεσε τους στρατιωτικούς, τους χωροφύλακες (μερικοί κακώς τους λένε στρατοχωροφύλακες) και τον εαυτό του από τη ρύθμιση. Μα το’κανε ξεπίτηδες. Από αλτρουισμό. Πάρτε και φάτε εσείς. Εμένα μου φτάνουν τα λίγα. Χορταίνω που θα σας βλέπω πλούσιους – προφανώς – σκέφτηκε.  ΠΑΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ Η γυνή του Καίσαρος πρέπει και να είναι και να φαίνεται… Όσο για κείνο τον συνδικαλιστή τον πρόεδρο της συνομοσπονδίας Χιλής που είχε το θράσος να πει πως «…το σύστημα μας έχει εξαθλιώσει, οι συνταξιούχοι δεν είναι σε θέση να πληρώσουν ούτε την ιατρική φροντίδα…» τι να πεις. Πάντα υπάρχουν οι αντιρρησίες, οι απροσάρμοστοι, οι σαμποτέρ της κοινωνικής γαλήνης των νοικοκυραίων. Ας μη μας επηρεάζουν. Άκουσε κανείς οι του ΣΕΒ να έχουν ασφαλιστικό ταμείο; Αυτοί ξέρουν. Επενδύουν στο χρηματιστήριο. Αυτοί, οι επιτυχημένοι, οι τηλαυγείς φάροι της κοινωνίας. Ναι δεν έχουν ταμείο ασφαλιστικό. Αρκούνται στην ιδιωτική ασφάλιση. Αυτούς να ακολουθήσουμε, ώστε να βάλουμε έστω και αργά τις βάσεις να γίνουμε και εμείς επιχειρηματίες στη θέση των επιχειρηματιών. Τι ωραίο!!! ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ. Βέβαια τώρα που το σκέφτομαι με αυτό τον τρόπο θα φτωχύνει η γλώσσα μας το λεξιλόγιο μας. Αν υπάρχουν μόνο επιχειρηματίες πως θα ξεχωρίσουν οι εργαζόμενοι; Αν δεν υπάρχουν φτωχοί πως θα ξεχωρίσουν οι πλούσιοι.; Νέα κοινωνικά προβλήματα ανακύπτουν. Από την άλλη και ο παράδεισος έτσι δουλεύει. Όλοι οι άγγελοι είναι ίσοι, ούτε ξεχωρίζουν μεταξύ τους. Συμπέρασμα. Μας στέλνουν στο παράδεισο. Η μόνιμη λύση στο ασφαλιστικό. Να υπάρχουν ταμεία χωρίς συνταξιούχους μόνο εργαζόμενοι επενδυτές στο χρηματιστήριο «μας». Τι ήθελε ο μπάρμπα Κάρολος και είπε πως το πορνείο του καπιταλισμού είναι το χρηματιστήριο; Το διάβασαν οι καθηγητάδες στη σχολή του Σικάγου και των διάφορων London school, το πήραν σοβαρά – αυτοί πάντα παίρνουν τον Κάρολο σοβαρά, οι δικοί του μη τα ρωτάς- και βάλθηκαν να διορθώσουν την κατάσταση. Πορνείο αυτός; Ντα- βατζή του καπιταλισμού θα το κάνουμε εμείς. Τόπαν και τόκαναν. Όσο για τις πόρνες; Να μη χρησιμοποιήσουν τους εργαζόμενους άντε και τους συμπαθείς μικρομεσαίους; Οι οποίοι συμπαθείς έβγαιναν και έκλαιγαν στα κανάλια πως με την απεργία στο λιμάνι πέφτει ο τζίρος τους κατά 20%. Τώρα όμως που η απεργία σταμάτησε ανακάλυψαν πως πρέπει να ξανακλαίνε γιατί ο τζίρος τους πέφτει 30%. Και κλάμα η αριστερά μαζί τους. Αντί να προτείνει –η αριστερά- καμιά κινητοποίηση για να σηκωθεί ο τζίρος τους τουλάχιστον 10% προτείνει δάνεια φτηνά και διάφορα τέτοια-προφανώς έχει υπόψη της το χρηματιστήριο. Όσο για τους διαλόγους των κοινωνικών εταίρων; είπαμε, όλοι να γίνουμε εταίρ(ες) και συνεταίροι. Μεγάλη η τιμή. Δε στήνεται διάλογος για ψύλλου πήδημα. Φέρει πείν. Για να αυξηθούν οι φόροι, τα διόδια, να πέσουν προμήθειες, να δουλέψει το Φαγανιστάν να μαρσάρει ο αχόρταγος να... να... να... γίνεται διάλογος; Είπαμε. Μεγάλη η τιμή μας. Ακριβοπληρωμένες πόρνες. Έχω όμως μια απορία. Στο πορνείο ποιος βγάζει υπεραξία. Ο πελάτης εργαζόμενος η η πόρνη εργαζόμενη. Μάλλον θα καταλήξω πως πρόκειται για ταυτοπροσωπία. Αν δεν κάνω λάθος, αυτό λέγεται αυνανισμός… Υστερόγραφο: Nα μη ξεχάσουμε, σ’ όλους ειδικά τους αριθμομάνατζερ των συνδικάτων , τους συνδικαλιστές που προτιμούν και τιμούν τη ταξική πάλη διά της αταξικής αφλογιστίας να τους αφιερώσουμε το δίστιχο από το Μαραμπού: «Σιχαίνομαι το ναυτικό που εμάζεψε λεφτά εμούτζωσε τη θάλασσα και τηνε κατουράει » Χρήστος Βανδώρος ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2009 - Προκήρυξη ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΕΚΛΟΓΕΣ 4 ΟΚΤΩΒΡΗ 2009 H δημοκρατία της Εργασίας είναι η απάντηση στον Ολοκληρωτισμό του Νεοφιλελευθερισμού Oι εκλογές στις 4 Οκτώβρη διεξάγονται με τους χειρότερους όρους για την εργατική τάξη και το λαό. Το πολιτικό σύστημα του νεοφιλελευθερισμού όχι μόνο απόφυγε την κατάρρευση και την αποδιάρθρωση που το απειλούσε, αλλά διατήρησε και την πολιτική πρωτοβουλία που αξιοποιεί για την επανίδρυση και την επανασυγκρότηση των κοινωνικοπολιτικών του μετώπων, χωρίς μάλιστα να εκθέσει καν τις εφεδρείες του. Έτσι, το εξωκοινοβουλευτικό ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ επιτελείο που προωθεί ο Παπανδρέου, η κυβέρνηση “τεχνοκρατών” εθνικής ανάγκης που πρόβαλε ο Καρατζαφέρης υπό τον Λουκά Παπαδήμο(!!!), ο μεγάλος συνασπισμός Ν.Δ. - ΠΑ.ΣΟ.Κ. και αντίστροφα, το μέτωπο Ν.Δ. - ΛΑ.Ο.Σ.(!!!), όλα κερδίζουν σταθερά έδαφος ως εναλλακτικές λύσεις στην “ΑΔΥΝΑΜΙΑ” των ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΩΝ κύριων πόλων του δικομματισμού, που μάλλον χρειάζονται γενικότερη αναδιαμόρφωση. Η βαθειά και καθολική καπιταλιστική κρίση, τα κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και ιδεολογικά αδιέξοδα του νεοφιλελευθερισμού αντί να σαρώσουν τους διαχειριστές τους, μετατράπηκαν σε όπλα τους για την βάναυση και χυδαία ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ του λαού. ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΣΥΜΜΕΤΡΕΣ ΑΠΕΙΛΕΣ αυλή του οποίου ξεκίναγε και κατέληγε για 5μιση χρόνια κάθε ΣΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ επιχείρηση διαφθοράς της ελληνικής κοινωνίας, εθισμένος στην ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ διαχείριση της πολιτικής τρομοκρατίας ύψωσε και πάλι τη σημαία της, για τις εκλογές στις 4 Οκτώβρη. Μετά την πολιτική τρομοκρατία των ασύμμετρων απειλών (ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ) στις εκλογές του 2007, στην πολιτική τρομοκρατία της οικονομικής κρίσης του 2009! Ο Καραμανλής αρνήθηκε να γίνει ο ίδιος αλλά και η πλατφόρμα του περί μεσαίου χώρου αναλώσιμα, συνεχίζοντας μετά τις ευρωεκλογές την διαχείριση με τη μορφή της κοινοβουλευτικής δικτατορίας και με μόνο την κοινοβουλευτική στήριξη του Καρατζαφέρη. Απαίτησε γι’ αυτό την συνολική συμφωνία του πολιτικού συστήματος εκφρασμένη στην εκλογή προέδρου της δημοκρατίας πράγμα φυσικά ανέφικτο στη δοσμένη συγκυρία γι’ αυτό προσχώρησε ουσιαστικά στη στρατηγική της αδύναμης λύσης. Με σημαία την πολιτική τρομοκρατία της κρίσης, προκήρυξε εκλογές εξαναγκάζοντας ουσιαστικά τον Παπανδρέου να γίνει πρωθυπουργός! Tα επιτελεία στρατηγικής της άρχουσας τάξης ελπίζουν όχι αβάσιμα, να χρησιμοποιήσουν τη σοσιαλδημοκρατία σαν γέφυρα, για την αποτελεσματικότερη διάταξη των δυνάμεων και των εφεδρειών του συστήματος, στις επικείμενες συγκρούσεις- εξεγέρσεις με την εργατική τάξη, το λαό και τη νεολαία. Ο Καραμανλής, Βοναπάρτης, φετίχ της κεντροδεξιάς, από την Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΔΥΝΑΜΗΣ ΛΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ Η γραμμή της αδύναμης λύσης και αποσταθεροποίησης που ομολογημένα αποτελούν τη βασική πολιτική στόχευση της αριστεράς και στις εκλογές στις 4 Οκτώβρη, θα είχε νόημα: 1. Αν το σύστημα βρισκόταν στη φάση ανόδου και σταθεροποίησης, γιατί τότε η “αδύναμη λύση” θα διευκόλυνε τους οικονομικούς και κοινωνικούς αγώνες για αναδιανομή και δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις. 2. Στη φάση της ύφεσης και εξέλιξης της κρίσης, διεκδικώντας με την πρόταση εξουσίας της την ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Προκήρυξη ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2009 πρωτοβουλία των εξελίξεων και την εναλλακτική διέξοδο από την κρίση! Που πάμε και πως πάμε; Η διαχείριση της εξέγερσης του ΔΕΚΕΜΒΡΗ έχει αποδείξει άλλη μια φορά ιστορικά ότι η γραμμή της αδύναμης λύσης που έχει αρχή και τέλος τον αθεμελίωτο τακτικισμό του πολιτικού εμπειρισμού, γυρίζει το εκκρεμές των κοινωνικοπολιτικών εξελίξεων σε αντιδραστική κατεύθυνση. Η αριστερά μακριά από τη δημιουργική εξέλιξη του Μαρξισμού αλλά και του Λενινισμού σε επίπεδο θεωρίας και πολιτικής πράξης, αναφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στους όρους ΔΙΑΝΟΜΗΣ. Αυτονομεί μάλιστα την διανομή από το γενικότερο πλαίσιο των κοινωνικών σχέσεων και από τους όρους παραγωγής. Δίνει την εντύπωση ότι αντιλαμβάνεται τον κοινωνικό πλούτο συσσωρευμένο σε μια αποθήκη και μάλιστα με τη μορφή εισοδήματος που το μόνο πρόβλημα είναι ποιοι θα το μοιράσουν. Εγκλωβίζεται έτσι και υποτάσσεται στη βασική θέση του νεοφιλελευθερισμού που “αυτονομεί” πλήρως τις παραγωγικές δυνάμεις από τις κοινωνικές σχέσεις μόνο και μόνο για να επιβληθούν με ολοκληρωτικό τρόπο οι πρώτες στις δεύτερες. ΑΝΑΠΤΥΞΗ και ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ είναι η γραμμή ΚΙΝΕΖΟΠΟΙΗΣΗΣ των καπιταλιστικών κοινωνιών για την “έξοδο” από την κρίση και μάλιστα χωρίς αντίπαλο: Η υπεραπλούστευση των αντιφάσεων και αντιθέσεων της καπιταλιστικής αναπαραγωγής, η αγνόηση της εξέλιξης αυτών των αντιθέσεων στη φάση του νεοφιλελευθερισμού, οδηγεί στην υπεραπλούστευση των αντιφάσεων και των αντιθέσεων των αστικών πολιτικών δυνάμεων που μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο σ’ ένα γενικότερο μετασχηματισμό. ΤΟ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑ Το επίπεδο κοινωνικοποίησης κεφαλαίου και εργασίας σε μορφή και περιεχόμενο από το νεοφιλελευθερισμό, επέφερε σοβαρές τροποποιήσεις σε ολόκληρο το οικοδόμημα της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Μέσα από τη χρηματιστηριακή λειτουργία της οικονομίας, η διαχείριση των μέσων παραγωγής υποκατάστησε την ιδιοκτησιακή σχέση ολοκληρώνοντας τον χαρακτήρα της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω σ’ αυτά. Η γενική, αφηρημένη και απρόσωπη ατομική πρωτοβουλία είναι ο παντοδύναμος (κοινωνικοποιημένος) ιδιοκτήτης των μέσων παραγωγής. Αυτός ο “κοινωνικοποιημένος” ιδιοκτήτης αντιλαμβάνεται σε σημαντικό βαθμό τη παραγόμενη υπεραξία από την εργασία, όχι σαν αναπαραγωγική δύναμη της κοινωνίας, δηλ. κεφάλαιο, αλλά σαν εισόδημα. Με αυτά τα χαρακτηριστικά μπαίνει στη κυκλοφορία της καπιταλιστικής αναπαραγωγής, παράγοντας ασύμμετρες ανάγκες και ασύμμετρο καταναλωτισμό σε βάρος της εργασίας, για να διασφαλιστεί μέσα από αυτή την ασυμμετρία το μέγιστο κέρδος. Στο επίπεδο της εργασίας οι τροποποιήσεις είναι το ίδιο σοβαρές. Η ικανότητα για εργασία, η εργατική δύναμη δεν είναι το εμπόρευμα του ελεύθερου ατομικού παραγωγού εργάτη με το οποίο συναλλάσσεται με το κεφάλαιο. Η εργασία και η ικανότητα για αυτή τείνει να είναι μόνο το μέσο διεκδίκησης μιας θέσης από τον ατομικό εργάτη στον “κοινωνικοποιημένο” ιδιοκτήτη. Μέσα από αυτή την επιχειρηματικοποιημένη κοινωνικοποίηση της εργασίας, την αντίφαση ανάμεσα στον ατομικό εργάτη παραγωγό και το συνολικό κοινωνικό εργάτη, ο νεοφιλελευθερισμός τη μετασχηματίζει σε βασική πλευρά της κύριας αντίθεσης κεφαλαίου εργασίας. Η ιδεολογικοπολιτική υπεροχή του νεοφιλελευθερισμού ακόμη και στις συνθήκες διαλυτικής του κρίσης πρέπει να αναζητηθεί ακριβώς σ’ αυτά. Ότι θέτει επί τάπητος - φυσικά με τους όρους του κεφαλαίου - την αναίρεση του νόμου της αξίας που η καπιταλιστική αναπαραγωγή έχει οδηγήσει στα ακραία όρια ισχύος του. Αυτά όμως είναι και τα όρια του καπιταλισμού, τα αδιέξοδα του νεοφιλελευθερισμού. Σ’ αυτό η σοσιαλδημοκρατία δεν είδε τα αδιέξοδα του νεοφιλελευθερισμού αλλά την επανακατάκτηση του ιστορικού της ρόλου. Έτσι έγινε ο πιο φερέγγυος διαχειριστής του νεοφιλελευθερισμού στη περίοδο ανόδου του. Όμως για να συνεχίσει σ’ αυτό το ρόλο πρέπει να παραιτηθεί από τις ιδεολογικές και κοινωνικές της αναφορές δηλ. να αυτοκαταργηθεί . Απέναντι σε αυτό η αριστερά, τριτοδιεθνιστική και νεοαριστερά στέκεται σχεδόν αμήχανη και μόνο μ’ ένα αγωνιστικό ακτιβισμό που εδράζεται είτε σ’ ένα ιδιότυπο φονταμενταλισμό, είτε στον αναρχοφιλελευθερισμό. ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2009 - Προκήρυξη ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Ανάλογα προς την οικονομική βάση διαμορφώνεται και το εποικοδόμημα, το νεοφιλελεύθερο, χρηματιστηριακό κράτος. Τα πολιτικά όργανα εξουσίας αλλά και ολόκληρη η πυραμίδα της διοίκησης και των διαφόρων κέντρων εξουσίας, λειτουργούν σαν εκτελεστές, διαχειριστές των πολιτικών αποφάσεων των μάνατζερ, που ορίζονται από τον συνολικό “κοινωνικοποιημένο” ιδιοκτήτη που ακούει στο όνομα χρηματιστήριο. Οι αρχές, οι θεσμοί και οι λειτουργίες της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας εξαντλούνται στην επιβολή -”εκλογή” μιας ΥΠΑΤΗΣ - φετιχοποιημένης εξουσίας με μόνο ρόλο την νομιμοποίηση του συστήματος εξουσίας των μάνατζερ και του παράκεντρου κράτους τους. Από τον Ομπάμα και τον Μπερλουσκόνι μέχρι τον Πούτιν, τον Σαρκοζί και τον Καραμανλή σήμερα, τον Παπανδρέου αύριο, ο βοναπαρτισμός επανέρχεται με σύγχρονη και πιο ολοκληρωμένη μορφή στην ιστορία. Όμως η καπιταλιστική κρίση όχι μόνο δεν είναι αναστρέψιμη ακόμη και με την ακρότατη μορφή διαχείρισης του νεοφιλελευθερισμού, αλλά σχεδόν ούτε διαχειρίσιμη. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ Ο κόσμος το 2011 (φάση ανάκαμψης) θα κληθεί να ξεκινήσει πολύ πιο πίσω από το 2008, για να φτάσει σε αυτό, χωρίς βέβαια μεσολάβηση άλλης κρίσης, το 2015, μέσα από μια πορεία θανάσιμων ανταγωνισμών για την αναδιάταξη του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας. Στα πλαίσια αυτά η άρχουσα τάξη της χώρας προσπαθεί να υπερασπιστεί τη θέση της στην Ε.Ε. και τη ζώνη του “ευρώ” εξοντώνοντας την εργατική τάξη και το λαό. Αν τα συμφέροντα της απαιτήσουν μια διαφορετική θέση, δεν θάχει κανένα ενδοιασμό να οδηγήσει τη χώρα και το λαό στην εσχάτη πτώχευση, την εξαθλίωση, τον φασισμό χειραγωγώντας το λαό με τη τρομοκρατία της κρίσης, τον εθνικισμό και το ρατσισμό. Αυτά τα σχέδια θέλει να εξυπηρετήσει και μέσα από τη πολιτική διαδικασία των εκλογών στις 4 Οκτώβρη. Η ΔΙΕΞΟΔΟΣ. ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Την εναλλακτική πρόταση διεξόδου δεν την επικαιροποιούν μόνο οι εκλογές, την καθιστά αναγκαία η κρίση και η εξέλιξη της. Η αποκατάσταση των αξιών της εργασίας, η αποκατάσταση των αρχών και λειτουργιών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, η προοδευτική μετεξέλιξη και ενίσχυση της με αμμεσοδημοκρατικούς θεσμούς σ’ όλα τα επίπεδα άσκησης και έλεγχου της εξουσίας πρέπει να είναι οι άμεσοι στόχοι κατάκτησης του εργατικού και λαϊκού κινήματος συγκροτημένου σ’ ένα ενιαίο μέτωπο κοινωνικών αγώνων. Στις εκλογές στις 4 Οκτώβρη ψηφίζουμε ΑΡΙΣΤΕΡΑ όχι γιατί είναι φορέας σήμερα αυτής της εναλλακτικής διεξόδου. Αντίθετα μάλιστα παρουσιάζει ιστορική υστέρηση και λειτουργεί πολυεπίπεδα σαν φορέας αποφόρτισης των αστικών πολιτικών αντιθέσεων. Όμως η Aριστερά είναι και θα παραμείνει αιχμάλωτη των ιστορικών, ιδεολογικών και κοινωνικών της αναφορών, στις οποίες επιμένει. Μέσα από αυτές τις αναφορές μπορεί και πρέπει να τροφοδοτηθεί η πορεία προς ένα συνολικό κοινωνικό μετασχηματισμό, να κατακτηθεί και να οικοδομηθεί η δημοκρατία της εργασίας. ΠΑΣΟΚ και ΑΡΙΣΤΕΡΑ Σοσιαλδημοκρατία, Μικροαστισμός, Αντικαπιταλισμός στην Μεταπολιτευτική 35ετία (1974 – 2009) Είναι στραβός ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε ; Η ιστορική επικράτηση της σοσιαλδημοκρατίας έναντι της Αριστεράς. Το στοίχημα της αντιπαράθεσης ανάμεσα στην ελληνική σοσιαλδημοκρατία, όπως ιστορικά εκφράστηκε από το ΠΑΣΟΚ, και στην ελληνική Αριστερά (και στις δύο κύριες εκδοχές της του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος του ΚΚΕ και της ανανεωτικής Αριστεράς του ΚΚΕ εσωτερικού και του ΣΥΝ), παίχτηκε σ’ ολόκληρη τη μεταπολιτευτική 35ετία (1974 – 2009) και κερδήθηκε κατά κράτος από την σοσιαλδημοκρατία (μ’ όλες τις διαδοχικές της μεταλλάξεις από τον ριζοσπαστισμό στον σοσιαλφιλελευθερισμό) σ’ όλες τις περιπτώσεις. Στην πρώτη χρονικά περίπτωση πρόκειται για την μεταπολιτευτική τριετία του 1974 – 77, όπου συγκροτήθηκε, μαζικοποιήθηκε και αναπτύχθηκε το ελληνικό σοσιαλδημοκρατικό εγχείρημα, τόσο στο μαζικό λαϊκό κίνημα (εργατικός συνδικαλισμός ιδιωτικών και κοινωφελών επιχειρήσεων, αγροτικό κίνημα, επαγγελματοβιοτέχνες, κίνημα νεολαίας κλπ.), όσο και στο επίπεδο της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης από το 13,6% του 1974 στο διπλάσιο 25,3% του 1977, για να φτάσει τελικά στο 48,1% του 1981. Στην ίδια περίοδο ανάδειξης του λαϊκού ριζοσπαστισμού, των εργοστασιακών αγώνων και των νεολαιίστικων κινητοποιήσεων, το ελληνικό αριστερό κίνημα που συγκροτήθηκε εκ νέου στη μεταπολίτευση (μετά την διάλυση της προδικτατορικής ΕΔΑ) κινήθηκε στα επίπεδα κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης που ξεκινούσαν από το 9,5% (1974) για να φτάσουν στο 12,1% (1977) και να καταλήξουν στο 12,3% του 1981, δηλαδή στασιμότητας σε σχέση με την αλματώδη άνοδο της πολιτικής, μαζικής και εκλογικής, επιρροής του ΠΑΣΟΚ, με μιαν ορισμένη ωστόσο εργατική εκπροσώπηση σε κλαδικό συνδικαλιστικό επίπεδο, καθώς και στο πεδίο του νεολαιίστικου φοιτητικού κινήματος, όσο και στα αναδυόμενα κοινωνικά στρώματα της διανοητικής εργασίας, κατά κύριο λόγο από το ΚΚΕ και εντελώς δευτερευόντως από την ανανεωτική Αριστερά (ΚΚΕ εσωτερικού). Στην δεύτερη περίπτωση, πρόκειται για την περίοδο γύρω από το ιστορικό μεταίχμιο του 1990, όπου το ΠΑΣΟΚ, μετά μια 8ετία διακυβέρνησης της χώρας, και μετά την απαρχή εφαρμογής της μετατόπισής του προς τον ήπιο μονεταρισμό (από το 1986 και μετά), είδε τις δυνάμεις του να περιορίζονται μέχρι του επιπέδου του 38,6% (1990), ενώ ωστόσο διατήρησε τα λαϊκά συνδικαλιστικά του ερείσματα. Στην ίδια περίοδο, η ελληνική Αριστερά, με την ενωτική μορφή του ενιαίου ΣΥΝ (ΚΚΕ και ΕΑΡ), που χαρακτηρίζονταν από τον κυβερνητισμό και την προτασεολογία – αναπτυξιολογία (Κοινό Πόρισμα της Αριστεράς), πήρε μέρος στην διακυβέρνηση με τη ΝΔ (που κατόρθωσε τελικά να φτάσει στο επίπεδο εκλογικής εκπροσώπησης του 46,9% του 1990), στο ρόλο του «αρχαγγέλου της κάθαρσης» και του «εισαγγελέα» των «σκανδάλων» διακυβέρνησης της σοσιαλδημοκρατίας. Αυτό συνέβαλε στην ανάδειξη του μετωπικού νεοσυντηρητισμού της ΝΔ στην διακυβέρνηση της χώρας (1990 – 93), που προκάλεσε οξύτατες κοινωνικές αντιδράσεις (εργαζομένων και νεολαίας), με αποτέλεσμα την επανακατάκτηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του ΠΑΣΟΚ το 1993 (46,9%) με την πολιτική γραμμή της άμυνας απέναντι στον άγριο νεοφιλελευθερισμό και την υιοθέτηση της στάσης του νεοφιλελευθερισμού «με ανθρώπινο πρόσωπο». Στην ίδια περίοδο η ελληνική Αριστερά ενώ έφτασε στο μέγιστο της πολιτικής της επιρροής του 13,1%, εντούτοις εξ αιτίας της συναινετικής στάσης της του κυβερνητισμού και της προτασεολογίας (σε συνδυασμό με τις συ-  νέπειες της κατάρρευσης του ανατολικού κοινωνικού προτύπου του «υπαρκτού σοσιαλισμού» το 1989), απομειώθηκε στο 10,3% το 1990 για να καταβαραθρωθεί στο 7,5% το 1993. Τέλος στην τρίτη περίπτωση που αφορά την πρόσφατη περίοδο (2007-09), το ΠΑΣΟΚ εξ αιτίας του άκρατου νεοφιλελευθερισμού της τελευταίας κυβερνητικής του περιόδου (1996 – 2004), οδηγήθηκε σε σταδιακή πτώση της πολιτικής του εμβέλειας με το 40,5% του 2004 και το 38,1% του 2007. Ωστόσο αμέσως μετά και στη διάρκεια της περιόδου 2007 – 08, η μεταλλαγμένη πλέον νεοφιλελεύθερα ελληνική σοσιαλδημοκρατία κατέγραψε μια κατακόρυφη παραφθορά που αποτυπώνονταν σε πολλαπλές σφυγμομετρήσεις με εξαιρετικά χαμηλή εκλογική απήχηση (αντίστοιχης της πορείας της γερμανικής και της γαλλικής σοσιαλδημοκρατίας). Παράλληλα σημειώνονταν μια αξιοσημείωτη «στροφή προς τα αριστερά», η οποία στη συγκυρία κατευθύνονταν προς τον ΣΥΡΙΖΑ (με φαινόμενα ποσοστά εκλογικής εκπροσώπησης τριπλάσια του εκλογικού αποτελέσματος του 2007 στο ύψος του 5,0%). Παρόλα αυτά, από τα τέλη του 2008 και μέχρι τις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2009, το ΠΑΣΟΚ, αν και στο τέλμα μιας καταφανούς αντιπολιτευτικής ανεπάρκειας – συναίνεσης προς την κυβερνητική πολιτική της ΝΔ, και παρόλη την ολοφάνερη νεοφιλελεύθερή του μετάλλαξη, κατέγραψε μια εντυπωσιακή ανάκαμψη της εκλογικής του επιρροής αποσπώντας τελικά το 43,9%. Έτσι και σ’ αυτή την περίπτωση η ελληνική Αριστερά στο σύνολό της, και ιδιαίτερα η Ριζοσπαστική Αριστερά, που κατέγραφε μια δημοσκοπική άνοδο πάνω από το 20% στο πρώτο εξάμηνο του 2008 (και μάλιστα με την έκρηξη της καπιταλιστικής κρίσης), οδηγήθηκε εκ νέου στο ιστορικό ποσοστό στασιμότητας του 12,1% του φθινοπώρου 2009 από το 13,2% του φθινοπώρου 2007. Τίθεται έτσι σήμερα το ιστορικό και επίκαιρο ερώτημα : Γιατί για μια ολόκληρη μεταπολιτευτική 35ετία, η ελληνική σοσιαλδημοκρατία του ΠΑΣΟΚ (και παρόλη τη νεοφιλελεύθερή της μετάλλαξη οριστικά μετά το 1996, όσο και την αντίστοιχη απώλεια των οργανωμένων κοινωνικών συνδικαλιστικών της ερεισμάτων), κατορθώνει, παρόλες τις σοβαρές της κρίσεις και μετασχηματισμούς , να ανακάμπτει, επιτυγχάνοντας τρεις φορές την άνοδό της στην πολιτική διακυβέρνηση της χώρας (1981, 1993, 2009) ; Και ταυτόχρονα, γιατί η ελληνική Αριστερά, αθροιστικά με τις δύο κοινοβουλευτικές της εκφράσεις, αδυνατεί να υπερβεί την ιστορική στασιμότητα της πολιτικής της επιρροής που διατηρείται κατά μέσον όρο στο 12% ; Γιατί το σοσιαλδημοκρατικό εγχείρημα (παρόλο που έχει καίρια μεταλλαχθεί σε νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση) διατηρείται διαχρονικά σε ποσοστά πολιτικής επιρροής άνω του 40% και το ελληνικό αριστερό κίνημα, παρόλες τις ανόδους και υφέσεις του μαζικού λαϊκού κινήματος (εργατικού, αγροτικού, νεολαιίστικου), βρίσκεται μακροχρόνια καθηλωμένη σε μια πολιτική επιρροή υποτριπλάσια του ΠΑΣΟΚ ; Πρόκειται για μια συστηματική και μακροχρόνια «πολιτική εξαπάτηση» των λαϊκών εργατικών στρωμάτων από το ΠΑΣΟΚ (τέτοιας μακρόπνοης σταθερότητας ;) , ή πρόκειται για μια παρατεταμένη «πολιτική ανωριμότητα»των λαϊκών κοινωνικών τάξεων, που αδυνατούν να αντιληφθούν τα πραγματικά ταξικά τους συμφέροντα, τα οποία ωστόσο συνειδητοποιεί η ελληνική Αριστερά, ενώ αυτά αδυνατούν να αρθούν σ’ αυτό το ύψος συνειδητοποίησης ; Ή μήπως πάλι πρόκειται για επιλογές μεταρρυθμιστικές ή απλά βελτιωτικές που οδηγούν τα λαϊκά εργατικά στρώματα στον προσανατολισμό προς την σοσιαλδημοκρατική εναλλακτική λύση, ενώ η Αριστερά απαιτεί πιο ρηξικέλευθες και τολμηρές πολιτικές επιλογές που η εργατική τάξη, η νεολαία και τα μικροαστικά στρώματα αδυνατούν να πραγματοποιήσουν ; Μήπως σε τελική ανάλυση η αδυναμία αντιμετώπισης του ΠΑΣΟΚ από την ελληνική Αριστερά έχει να κάνει με τη δική της υποκειμενική πολύμορφη ιστορική ανεπάρκεια ; Η διαχρονικότητα του μεταβαλλόμενου «κοινωνικού συμβολαίου με το λαό» Το ΠΑΣΟΚ ως ιστορική μορφή έκφρασης της σοσιαλδημοκρατίας στην ελληνική κοινωνική πραγματικότητα, αντιπροσώπευσε την αστική μεταρρυθμιστική εκδοχή ενσωμάτωσης των λαϊκών εργαζομένων τάξεων στην καπιταλιστική οικονομική ανάπτυξη, βασισμένη στο σχετικό «κοινωνικό συμβόλαιο» με το λαό. Εμφάνισε όλα τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, τόσο στην αρχική περίοδο αντιπολιτευτικής του ανάπτυξης και κυβερνητικής του διαχείρισης (1974 – 1996), όσο και στην υστερογενή περίοδο της ολοκληρωτικής του νεοφιλελεύθερης μετάλλαξης (1996 – 2009) : Ευρύτατη εργατική κοινωνική βάση και υποστήριξη τόσο στην ιδιωτική οικονομία όσο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, καθώς επίσης σε μικρότερο βαθμό σε στρώματα των μικροαστικών τάξεων και της νεολαίας. Παράλληλα, κυβερνητικός μεταρρυθμισμός με «εργαλείο» το κράτος, πάντα σε αντιστοιχία με τον ταξικό συσχετισμό δυνάμεων, με την ίδια δηλαδή την ανάπτυξη ή υποχώρηση του λαϊκού εργατικού κινήματος, και σε κάθε περίπτωση πρωταρχική προώθηση της κεφαλαιοκρατικής οικονομικής ανάπτυξης, με την κοινωνική διασφάλιση σταθεροποιημένων όρων αναπαραγωγής των αστικών παραγωγικών σχέσεων. Η καθοριστική ιστορική σχέση εκπροσώπησης των λαϊκών εργατικών επιδιώξεων, τόσο κατά την περίοδο της  ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ριζοσπαστικής σοσιαλδημοκρατίας (1974 – 86) του ενεργού «κοινωνικού συμβολαίου», όσο και κατά την περίοδο του ήπιου μονεταρισμού (1986 – 96), ενός συμβολαίου με αμβλυμένους όρους κοινωνικής άμυνας, όσο και τέλος στην τελευταία περίοδο (1996 – 2009) της ολοσχερούς νεοφιλελεύθερής του μετάλλαξης, όπως αυτή προφανώς προσαρμόζονταν και ενσωματώνονταν κάθε φορά στους όρους και τις συνθήκες της καπιταλιστικής ανάπτυξης, αυτή η σχέση εκπροσώπησης υπήρξε στην 35ετή του μέχρι σήμερα πορεία, καθοριστικής σημασίας, παρόλη την σταδιακή της μετάβαση από την φάση του ενεργού «κοινωνικού συμβολαίου» στη μετέπειτα περίοδο των αποψιλωμένων και μετριοπαθών λαϊκών εργατικών προσδοκιών (αμυντικού κυρίως χαρακτήρα), που το οδήγησαν εκ νέου πρόσφατα στην κατάκτηση του 43,9% του εκλογικού σώματος και στην τρίτη μεταπολιτευτικά φορά στην ανάδειξή του στη διακυβέρνηση της χώρας. Μπορεί το ΠΑΣΟΚ να εμφάνισε βαθμιαία όλες τις νεοφιλελεύθερες μεταλλάξεις κυρίως από τα μέσα της 10ετίας του 1990 και μέχρι σήμερα, όλη την παραφθορά του όποιου μεταρρυθμιστικού περιεχομένου της σοσιαλδημοκρατικής του υπόστασης, ολόκληρη τη μακρόχρονη κρατικοποίηση του πολιτικού του σχηματισμού, την ευρεία αποδιάρθρωση της οργανωμένης συνδικαλιστικής μορφής των εργατικών και μικροαστικών του εκπροσωπήσεων κλπ., ωστόσο διατήρησε αυτή την κομβική και καταλυτική σχέση εκπροσώπησης με τις εργαζόμενες δυνάμεις του λαϊκού κοινωνικού συνασπισμού, παρόλη την παραφθορά και πολλαπλή «αναίρεση» των όρων του μεταπολιτευτικού «κοινωνικού συμβολαίου» με το λαό της περιόδου 1977 – 86. Η σοσιαλδημοκρατική αυτή εκδοχή της αστικής στρατηγικής κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης, με ταυτόχρονη ενσωμάτωση των λαϊκών εργαζομένων τάξεων, μόνον σε δύο ιστορικές περιπτώσεις ήρθε σε μετωπική αντιπαλότητα με τις επιδιώξεις της εργατικής τάξης της ιδιωτικής οικονομίας και του ευρύτερου δημόσιου τομέα : Αφ’ ενός με το απεργιακό κίνημα του 1986 – 87 απέναντι στον αρχόμενο τότε ήπιο μονεταρισμό, και αφ’ ετέρου με το αντίστοιχο εργατικό απεργιακό κίνημα της άνοιξης του 2001 για την αντιμετώπιση της αποδιάρθρωσης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Ωστόσο αποδείχθηκε ότι και στις δύο αυτές κρίσιμες δοκιμασίες των σχέσεων πολιτικής του εκπροσώπησης, κατόρθωσε και απορρόφησε τους κοινωνικούς κραδασμούς αυτών των αναταράξεων, αποτρέποντας την οριστική διάρρηξη αυτής της ιστορικής σχέσης εργατικής λαϊκής εκπροσώπησης. Μ’ αυτή την έννοια κατόρθωσε να καταγράφεται ως η εναλλακτική φιλολαϊκή διαχείριση της καπιταλιστικής ανάπτυξης του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού έναντι της παραδοσιακής μετωπικής νεοσυντηρητικής εκδοχής που έκφρασε η ΝΔ, ακόμη και στην υστερογενή και σύγχρονη φάση της πλήρους νεοφιλελεύθερής του μετάλλαξης. Ακόμη και σ’ αυτή την περίπτωση (όπως συνέβη με την εκλογική αναμέτρηση του Οκτωβρίου 2009), η πλατιά πλειονότητα της μισθωτής εργασίας το αντιμετώπισε ως φορέα της εναλλακτικής φιλολαϊκής διαχείρισης (ποσοστά εκπροσώπησης στους μισθωτούς του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα της τάξης του 39% και του 47% αντίστοιχα). Για τις σχέσεις εκπροσώπησης του ΠΑΣΟΚ ίσχυσε για την μεταπολιτευτική 35ετία ό,τι ίσχυσε για την ελληνική Αριστερά για μια αντίστοιχη 30ετία σε σχέση με το εαμικό λαϊκό απελευθερωτικό κίνημα (1944 – 74). Όπως για τον κόσμο της ΕΔΑ, του ΚΚΕ και της Ανανεωτικής Αριστεράς που τροφοδοτήθηκε πολιτικά από την μείζονα ιστορική ανάταση της εαμικής περιόδου (1941 – 44), άντλησε απ’ αυτήν πολιτικά κυρίως και εντελώς δευτερευόντως κοινωνικά, παρόλη την στρατιωτική καταστολή που οδήγησε στη συνέχεια στην ήττα του εμφυλίου πολέμου (1946-49), υφιστάμενη προφανώς τις συνέπειες της συρρίκνωσης της επιρροής της λόγω του «ρήγματος» μεταξύ του εαμικού κινήματος και της ένοπλης πάλης του ΔΣΕ, έτσι και για το ΠΑΣΟΚ, παρόλη τη σταδιακή ιστορική του διολίσθηση προς τον μονεταρισμό και το νεοφιλελευθερισμό, για τον λαϊκό εργαζόμενο κόσμο της πολιτικής του επιρροής (γενιά της μεταπολίτευσης), και παρόλη την παραφθορά των οργανωμένων κοινωνικών συνδικαλιστικών του ερεισμάτων, λειτούργησε σ’ ολόκληρη την περίοδο της τελευταίας 20ετίας (1990 – 2009), η «ιστορική ανάμνηση» της μεταρρυθμιστικής ανάτασης της ριζοσπαστικής σοσιαλδημοκρατίας της 8ετίας 1981 – 89. Για τον λαϊκό και μικροαστικό εργαζόμενο κόσμο η εμπειρία του σοσιαλδημοκρατικού  μεταρρυθμισμού της κυβερνητικής «αλλαγής» της 10ετίας του 1980, λειτούργησε ιστορικά κατά τον ίδιο τρόπο που βιώθηκε πολιτικά από την ελληνική Αριστερά η κινηματική ανάταση του ΕΑΜ της 10ετίας του 1940. Αν το ΠΑΣΟΚ αντιπροσώπευσε το σοσιαλδημοκρατικό εγχείρημα ενσωμάτωσης των λαϊκών εργατικών επιδιώξεων στην καπιταλιστική ανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας, πολιτεύτηκε η ελληνική Αριστερά στην ίδια αυτή μεταπολιτευτική 35ετία με όρους ριζοσπαστικής – αντικαπιταλιστικής εκπροσώπησης αυτών των κοινωνικών συμφερόντων της μισθωτής εργασίας, δηλαδή «αριστερότερης – προοδευτικότερης» έκφρασής τους έναντι της μεταρρυθμιστικής εκδοχής της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας ; Είναι προφανώς μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα ότι τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και το ΚΚΕ και δευτερευόντως το ΚΚΕ εσωτερικού (μετέπειτα ΣΥΝ) εντόπισαν τον ταξικό χώρο κοινωνικών τους εκπροσωπήσεων στην ίδια λαϊκή δεξαμενή (εργατική τάξη + μικροαστικά στρώματα + μερίδες νεολαίας). Βέβαια το ΚΚΕ ιστορικά επικεντρώθηκε στην εκπροσώπηση της εργατικής τάξης κατά τρόπο πρωταρχικό, όσο όμως και των μικρομεσαίων στρωμάτων τα (της πόλης και της υπαίθρου), ενώ η Ανανεωτική Αριστερά κινήθηκε σχεδόν αποκλειστικά (από την μεταπολίτευση και μέχρι σήμερα) στην πολιτική έκφραση της διανοητικής εργασίας, τόσο στην μισθωτή της έκφραση (νέα μισθωτή μικροαστική τάξη του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα), όσο και στην παραδοσιακή μικροαστική της εκδοχή (ελεύθερα τεχνικο – επιστημονικά επαγγέλματα). Πώς διαμορφώθηκαν αυτές οι σχέσεις πολιτικής εκπροσώπησης των δυνάμεων της μισθωτής εργασίας και των μικροαστικών τάξεων στο πεδίο του ελληνικού αριστερού κινήματος σε σχέση με τις αντίστοιχες της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας ; της μισθωτής εργασίας στην ελληνική κοινωνία (και σε ολόκληρο τον δυτικο-ευρωπαϊκό κοινωνικό χώρο), η οποία ήταν στρατηγικά προσανατολισμένη στην μεταρρυθμιστική εκδοχή της καπιταλιστικής διαχείρισης στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας (σοσιαλδημοκρατία), με αποτέλεσμα η πλειοψηφία της μισθωτής εργασίας να επενδύει πολιτικά στη σοσιαλδημοκρατική προοπτική έναντι της προοπτικής αναπαραγωγής του «υπαρκτού σοσιαλισμού», έτσι ώστε ένα εντελώς μειοψηφικό της τμήμα προσανατολίζονταν προς το ΚΚΕ στην οπτική αναζήτησης ενός κρατικιστικού φιλολαϊκού πατερναλισμού. Μετωπική αντιπαλότητα προς τις αυτόνομες μορφές συνδικαλιστικής οργάνωσης της μισθωτής εργασίας και στις κινηματικές της δράσεις, τόσο με τη μορφή των εργοστασιακών σωματείων όσο και στο επίπεδο των εργατικών οργανώσεων των κοινωφελών επιχειρήσεων. Αυτό το γεγονός έχει ως αποτέλεσμα την μαζική απομόνωση της ΕΣΑΚ και του μετέπειτα ΠΑΜΕ από τον κύριο κορμό της εργατικής τάξης της καπιταλιστικής παραγωγής και τον περιορισμό της επιρροής του ΚΚΕ στον περιχαρακωμένο χώρο των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών σωματείων. Εξ αυτού του λόγου η κυρίαρχη συνδικαλιστική έκφραση του «βιομηχανικού προλεταριάτου» κατευθύνθηκε αναγκαστικά στην πολιτική έκφραση της σοσιαλδημοκρατικής στρατηγικής του ΠΑΣΟΚ ή κατευθύνεται σήμερα σε αυτόνομες ταξικές αγωνιστικές εκφράσεις. Τέλος, η παρέμβαση του ΚΚΕ στην κάθε φορά διαμορφούμενη οικονομική και πολιτική συγκυρία με όρους μετατόπισης της ταξικής αντιπαράθεσης στο «ιστορικό υπερπέραν» της όποιας λαϊκής εξουσίας και οικονομίας, στερούμενο της πολιτικής γραμμής ενός προγράμματος μεταβατικών ριζοσπαστικών στόχων πάλης που αντιπροσωπεύουν τον οργανικό συνδετικό κρίκο μεταξύ της τακτικής και της στρατηγικής. Απεναντίας το ΠΑΣΟΚ κινούνταν στο πεδίο της άμεσης πολιτικής διαμόρφωσης συσχετισμών και της ανάδειξής τους στην κεντρική πολιτική σκηνή (ανεξάρτητα του γεγονότος ότι αυτή του η προοπτική οδηγούσε ευθέως στον κυβερνητισμό και στην συνακόλουθη υπαγωγή στις υπαγορεύσεις της αστικής κρατικής πολιτικής). Επόμενο ήταν έτσι η εργατική λαϊκή πλειοψηφία να επενδύει πολιτικά στην άμεση προοπτική εναλλακτικής διεξόδου, ενώ να αποστασιοποιείται από την στρατηγική μετατόπιση στο «ιστορικό υπερπέραν». Ριζικά διαφορετική σε σχέση τόσο με το ΚΚΕ όσο και με το ΠΑΣΟΚ στάθηκε η περίπτωση της Ανανεωτικής Αριστεράς (ΚΚΕ εσωτερικού και ΣΥΝ) στις κοινωνικές εκπροσωπήσεις της (πράγμα που συνεχίζει να ισχύει γενικά και μέχρι σήμερα). Για μια ολόκληρη 35ετία εκπροσώπησε πολιτικά στρώμα- Η κίνηση του αριστερού κινήματος στην τροχιά της μικροαστικής ηγεμονίας Το παραδοσιακό κομμουνιστικό κίνημα με τη μορφή του ΚΚΕ (του οποίου η εμβέλεια στάθηκε σ’ ολόκληρη τη μεταπολιτευτική 35ετία κατά πολύ ανώτερη εκείνης της Ανανεωτικής Αριστεράς), εν αντιθέσει με το ΠΑΣΟΚ, κινήθηκε πολιτικά σε σχέση με την μισθωτή εργασία με εντελώς διαφορετικούς τρόπους. Αυτή η στάση του χαρακτηρίζεται μέχρι και σήμερα από το σταθερό (μεταξύ των άλλων) τρίπτυχο : Στρατηγική επικέντρωση στο ανατολικό κοινωνικό πρότυπο του αυταρχικού κρατικού καπιταλισμού, γεγονός που απωθούσε την πλειοψηφία 0 ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ τα σχεδόν αποκλειστικά της διανοητικής εργασίας και εντελώς περιθωριακά μερίδες της εργατικής τάξης της ιδιωτικής οικονομίας. Μάλιστα σ’ αυτό το πλαίσιο, αναδείχθηκαν δύο κατ’ εξοχήν ρεύματα πολιτικής εκπροσώπησης στο εσωτερικό της, δηλαδή το εκσυγχρονιστικό ρεύμα (με κύρια αναφορά στα παραδοσιακά μικροαστικά στρώματα της διανοητικής εργασίας) και το ριζοσπαστικό ρεύμα (με αναφορά δυνάμεις της νέας μισθωτής μικροαστικής τάξης κυρίως του ευρύτερου δημόσιου τομέα), που παρόλες τις μεταξύ τους εντάσεις, συνεκτικά και ενιαία συναποτέλεσαν τον ΣΥΝ στην τελευταία ιστορική περίοδο (1993 – 2009), πέραν προφανώς της πρόσφατης εμπειρίας του ΣΥΡΙΖΑ, που προσέλαβε διαφορετικά χαρακτηριστικά κοινωνικών εκπροσωπήσεων και πολιτικής φυσιογνωμίας. Η συνοχή τους διασφαλίζεται από την κοινότητα των επιδιώξεων της διανοητικής εργασίας, η οποία και επισκιάζει τις δευτερογενείς αντιθέσεις στους κόλπους της. Και ο πηρύνας της πολιτικής της φυσιογνωμίας συγκροτείται πρωτίστως από τον κυβερνητισμό, την προτασεολογία , την αναπτυξιολογία και τον εκσυγχρονισμό, διανθισμένα από τη λογική της κοινωνικής ευαισθησίας (μειονότητες, δικαιώματα, δημόσιοι χώροι κλπ.) και της προστασίας των κοινωνικά «αδυνάτων» (λ.χ. ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα). Η μεγάλη πλεινότητα της πολιτικής έκφρασης της μισθωτής εργασίας κατευθύνθηκε έτσι στην επένδυση της σοσιαλδημοκρατικής στρατηγικής ως εκδοχής της αστικής πολιτικής, ενώ απεναντίας εντελώς δευτερευόντως κατευθύνθηκε προς την αριστερή πολιτική στρατηγική ως μορφής μικροαστικής ηγεμονίας (παραδοσιακών και νέων μικροαστικών μερίδων), που αντιπροσωπεύει δευτερογενές υποσύνολο της αστικής πολιτικής. Κι’ αυτό γιατί η παραδοσιακή κομμουνιστική πολιτική, όσο και η ανανεωτική αριστερή εκδοχή, αντιπροσώπευσαν μορφές μικροαστικής πολιτικής κυριαρχίας στο ελληνικό αριστερό κίνημα και γι’ αυτό το λόγο δεν έτυχαν της πολιτικής εμπιστοσύνης των δυνάμεων της μισθωτής εργασίας. Σ’ ό,τι αφορά την αριστερή ανανεωτική πολιτική έναντι των λαϊκών εργαζομένων τάξεων, αυτή σε καμία περίπτωση δεν στόχευε ιστορικά στην οποιαδήποτε οργανική σύνδεση με την εργατική τάξη, γιατί αντιπροσώπευσε αμιγώς μια πολιτική παράταξη μερίδων της διανοητικής εργασίας (νέας μικροαστικής τάξης και παραδοσιακών μικροαστικών στρωμάτων), που κινήθηκε στην δική της ενδιάμεση πολιτική τροχιά (μεταξύ λαϊκού και αστικού κοινωνικού συνασπισμού). Έτσι ο ανανεωτικός αριστερός χώρος (με την εξαίρεση του ΣΥΡΙΖΑ της περιόδου 2007 – 09) αναπτύχθηκε και κινήθηκε σε τροχιά εντελώς ασύμπτωτη με το κίνημα της εργατικής τάξης της καπιταλιστικής πα- ραγωγής, το οποίο κατευθύνθηκε προς το ΠΑΣΟΚ ως τον πλέον οικείο πολιτικό χώρο, σοσιαλδημοκρατικής εργατικής αναφοράς. Μ’ άλλες λέξεις η πλειονότητα των εργατικών λαϊκών στρωμάτων δεν κατευθύνθηκε επί μια ολόκληρη 35ετία (1974 – 2009) στις πολιτικές εκφράσεις της ανανεωτικής Αριστεράς (ΚΚΕ εσωτερικού και μετέπειτα ΣΥΝ), γιατί ο ίδιος αυτός ο πολιτικός χώρος δεν πολιτεύονταν ως αριστερός σχηματισμός της λαϊκής καθολικότητας, αλλά ως πολιτικός φορέας έκφρασης σχεδόν αποκλειστικά ριζοσπαστικών και εκσυγχρονιστικών μερίδων της διανοητικής εργασίας εντός του μικροαστικού ταξικού πλαισίου. Η εκδοχή του εργατικού σοσιαλδημοκρατικού μεταρρυθμισμού (και του όποιου φιλολαϊκού βελτιωτισμού), υπήρξε και συνεχίζει να είναι και σήμερα, πολύ περισσότερο γειτονική προς την εργατική τάξη, ενώ η πολιτική κατεύθυνση του διανοητικού μικροαστικού ριζοσπαστισμού και εκσυγχρονισμού, υπήρξε ιστορικά «απόμακρη» προς τις επιδιώξεις του λαϊκού εργατικού κινήματος. Από την άλλη πλευρά, ο κόσμος της μισθωτής εργασίας δεν εκφράστηκε παρά σε εντελώς χαμηλό βαθμό προς το ΚΚΕ, πράγμα που έχει να κάνει με την απωθητική λειτουργία των θεμελιακών «στρεβλώσεών» του (παρότι βέβαια επικαλείται κατά κόρον την εργατική τάξη και την σοσιαλιστική προοπτική) σε σχέση με τον εργαζόμενο κόσμο που μεταστράφηκε ιστορικά προς την σοσιαλδημοκρατία (παρόλες τις νεοφιλελεύθερές της μεταλλάξεις). Οι «στρεβλώσεις» αυτές που αποτυπώνονται στη φυσιογνωμία του ΚΚΕ (ταύτιση του σοσιαλισμού με τον κρατικό καπιταλισμό, εναντίωση στις αυτόνομες εργατικές εκφράσεις, μετατόπιση του σοσιαλισμού στο «υπερπέραν», κατεύθυνση απομονωτισμού έναντι των υπολοίπων αριστερών δυνάμεων), είναι αποτέλεσμα μιας εντελώς διαφορετικής μορφής μικροαστικής ηγεμονίας που ασκείται στους κόλπους του (έναντι της καθαρά μικροαστικής πολιτικής των δυνάμεων της διανοητικής εργασίας στην ανανεωτική Αριστερά). Στην προκειμένη περίπτωση του ΚΚΕ ασκείται και επικρατεί για ιστορικούς λόγους (επιβολή των 21 όρων της 3ης Κομμουνιστικής Διεθνούς της 10ετίας του 1930, στενή πρόσδεση με το ανατολικό κοινωνικό πρότυπο, ήττα του εμφυλίου πολέμου και 25ετές μετεμφυλιακό καθεστώς του κράτους της εθνικοφροσύνης κλπ.) μια ιδιότυπη ηγεμονία μερίδων των παραδοσιακών μικροαστικών στρωμάτων (της πόλης όσο και της υπαίθρου), η οποία επιφέρει συστηματικά την «στρέβλωση» του εγγενούς αντικαπιταλισμού προς την «αντιμονοπωλιακή – αντιμπεριαλιστική» πολιτική κατεύθυνση. Κι’ αυτή η εκτροπή με τη σειρά της εντυπώνει στη φυσιογνωμία και στην πρακτική του αυτές τις θε- μελιακές «στρεβλώσεις», που σε τελική ανάλυση επενεργούν απωθητικά για τον λαϊκό εργαζόμενο κόσμο. Έτσι, ενώ πλατιά στρώματα της μισθωτής εργασίας στρέφονται κατ’ αρχήν προς την παραδοσιακή κομμουνιστική πολιτική, οι μορφές της παραδοσιακής μικροαστικής ηγεμονίας που ασκούνται στο ΚΚΕ, ακυρώνουν αυτό τους τον προσανατολισμό, με αποτέλεσμα να βρίσκουν περισσότερο πρόσφορο το έδαφος πολιτικής έκφρασης στην ελληνική σοσιαλδημοκρατία. Και σ’ αυτή την περίπτωση η πλειονότητα του λαϊκού εργαζόμενου κόσμου πριμοδοτεί τη σοσιαλδημοκρατική εναλλακτική διέξοδο (έναντι του παραδοσιακού μετωπικού νεοφιλελευθερισμού της παραδοσιακής Δεξιάς), αν και αποτελεί μορφή της αστικής στρατηγικής κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης, σε σχέση με την μικροαστική ηγεμονία που κυριαρχεί στο πλαίσιο της παραδοσιακής κομμουνιστικής Αριστεράς. Κλονισμός - αποκατάσταση της ηγεμονίας του ΠΑΣΟΚ στη μισθωτή εργασία Το ζήτημα είναι ότι για τρεις κατά συνέχεια ιστορικά φορές, ένα σημαντικό μέρος της εργατικής τάξης που βρέθηκε στο πεδίο επιρροής της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας στράφηκε «προς τα αριστερά», ωστόσο όμως το ίδιο το ελληνικό αριστερό κίνημα είτε του γύρισε την πλάτη, είτε στάθηκε ανεπαρκές να αξιοποιήσει συσπειρωτικά αυτή την κοινωνική μεταστροφή. Σε μια πρώτη φάση αυτό συνέβη στην πρώτη μεταπολιτευτική 3ετία (1974 – 77) και μετέπειτα, όπου ευρέα στρώματα της μισθωτής εργασίας της βιομηχανίας και των κοινωφελών επιχειρήσεων, στο πλαίσιο του διάχυτου ριζοσπαστισμού της περιόδου, επιχείρησαν να προσεγγίσουν την παραδοσιακή Αριστερά (ΚΚΕ και ΚΚΕ εσωτερικού). Ωστόσο συνάντησαν μια καταφανή ανεπάρκεια και αντιπαλότητα, στο μέτρο που η Ανανεωτική Αριστερά κινούνταν στην αμυντική πολιτική της εθνικής δημοκρατικής ενότητας της περιόδου της δικτατορίας (1967 – 74), και στο βαθμό που οι δυνάμεις του ΚΚΕ, έχοντας υιοθετήσει μια κατεύθυνση μετωπικής εναντίωσης προς τα εργοστασιακά σωματεία και τους συνακόλουθους μεγάλους απεργιακούς αγώνες, εξοστράκισε την συντριπτική πλειονότητα της βιομηχανικής εργατικής τάξης. Το αποτέλεσμα ήταν το ΠΑΣΟΚ, προς το οποίο προσανατολίστηκαν αναγκαστικά αυτά τα πλατιά εργατικά στρώματα, να διπλασιάσει μέσα σε μια 3ετία την εκλογική του επιρροή και η Αριστερά να καταγράψει την απαρχή της μετέπειτα ιστορικής της στασιμότητας. Σε μια δεύτερη φάση, στη διετία 1986 – 87, η μονεταριστική μεταστροφή της οικονομικής πο- λιτικής της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, ώθησε την μεγάλη πλειονότητα των συνδικαλιστικών δυνάμεων της ΠΑΣΚΕ στην αντιπολιτευτική στάση και στον διαχωρισμό της από την κυβερνητική πλειοψηφία. Μάλιστα το πανελλαδικό απεργιακό κίνημα της εποχής, με την συμμετοχή του συνόλου των εργατικών ταξικών δυνάμεων (ΣΣΕΚ, ΕΣΑΚ, ΑΕΜ), στάθηκε το μαζικότερο και ισχυρότερο για ολόκληρη τη μεταπολιτευτική 35ετία. Ωστόσο και σ’ αυτή την περίπτωση, όπου η ΣΣΕΚ (πλειονότητα επιχειρησιακών σωματείων και ομοσπονδιών κοινής ωφέλειας), κινήθηκε προς μια αριστερή ενωτική κατεύθυνση προς το ΚΚΕ και την Ανανεωτική Αριστερά (και μάλιστα με αντικαπιταλιστικά χαρακτηριστικά), συνάντησε την κίνηση της ελληνικής Αριστεράς σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση. Η ΕΑΡ (που προήλθε από την «αποκομμουνιστικοποίηση» του ΚΚΕ εσωτερικού) από κοινού με το ΚΚΕ, προχωρούσαν στο Κοινό Πόρισμα για τον ενιαίο ΣΥΝ που κατευθύνονταν στην τροχιά του κυβερνητισμού, της προτασεολογίας και της αναπτυξιολογίας, με πρακτική απόληξη την συγκυβέρνηση Αριστεράς – ΝΔ για την προαγωγή της «ηθικής κάθαρσης». Το αποτέλεσμα ήταν ότι το ΠΑΣΟΚ κατέστη εκ νέου αποδέκτης της επανάκαμψης των συνδικαλιστικών δυνάμεων της ΣΣΕΚ, κράτησε τις πολιτικές και κοινωνικές του δυνάμεις και επανακατέκτησε την κυβερνητική εξουσία μετά τη νεοσυντηρητική διακυβέρνηση της ΝΔ (1990 – 93). Τέλος, σε μια τρίτη φάση στη διετία 2007 – 08, η πολιτική επιρροή του ΠΑΣΟΚ εξ αιτίας της αντιπολιτευτικής του αφλογιστίας και της νεοφιλελεύθερής του συναίνεσης προς την κυβερνητική πολιτική της ΝΔ, είχε πάρει την κατιούσα, καταγράφοντας σε διαδοχικές σφυγμομετρήσεις εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά εκλογικής εμβέλειας. Παράλληλα, από τις βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007 και μέχρι την αρχή του 2009, αναδεικνύονταν, τουλάχιστον δημοσκοπικά (ως ισχυρή τάση και ένδειξη), μια ορισμένη «στροφή προς τα αριστερά», η οποία  ΠΑΣΟΚ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ στην προκειμένη περίπτωση κατευθύνονταν προς τον ΣΥΡΙΖΑ (ο οποίος εμφανιζόταν να τριπλασιάζει την εκλογική του επιρροή). Παρόλα αυτά η καταφανής ανεπάρκεια της Ριζοσπαστικής Αριστεράς να διαχειριστεί πολιτικά και οργανωτικά, όσο και στο επίπεδο του κοινωνικού κινήματος, αυτή την «μεταστροφή προς τα αριστερά» λαϊκών εργατικών στρωμάτων της κοινωνικής βάσης του ΠΑΣΟΚ, η αναδίπλωσή του προς την κυβερνητική προτασεολογία και την δημοκρατική συνεργασιολογία, δημιούργησε το έδαφος για την εκ νέου ανάκαμψη του σοσιαλφιλελευθερισμού, που από το 38,1% του 2007 εκτινάχθηκε στο 43,9% των βουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου 2009. Συνακόλουθα η ελληνική Αριστερά όχι μόνον δεν αξιοποίησε πολιτικά αυτές τις εξελίξεις της διετίας 2007 – 08, αλλά είδε την πολιτική της επιρροή να μειώνεται (ΚΚΕ + ΣΥΡΙΖΑ) από το 13,2% στο 12,1%. Το ιστορικό «κοινωνικό συμβόλαιο» μεταξύ πλατειών στρωμάτων της μισθωτής εργασίας του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα της οικονομίας και της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, αποδείχθηκε ανθεκτικό σ’ ολόκληρη την μεταπολιτευτική 35ετία, παρόλες τις νεοφιλελεύθερες μεταλλάξεις του ΠΑΣΟΚ και παρόλη την ολοσχερή άμβλυνση του κοινωνικού του περιεχομένου (από τον ριζοσπαστικό μεταρρυθμισμό στην επιζήτηση της ελάχιστης άμυνας). Προφανώς και το μεταρρυθμιστικό περιεχόμενο αυτού του συμβολαίου με το λαό υπέστη διαδοχικές ρήξεις και αναιρέσεις (με κυριότερες εκείνες του 1986 και του 1996), ωστόσο όμως διατήρησε στοιχεία λαϊκής εκπροσώπησης. Αν σε μια πρώτη περίοδο (1981 – 86) είχε ενεργά και ζωτικά μεταρρυθμιστικά χαρακτηριστικά (π.χ. δημοκρατική συνδικαλιστική νομοθεσία, δημόσιο σύστημα υγείας, ανώτερη τεχνολογική εκπαίδευση, αναδιανεμητική εισοδηματική πολιτική κλπ.), σε μια δεύτερη περίοδο (1986 – 96) προσέλαβε αμυντικό κοινωνικό περιεχόμενο (καθυστέρηση εκκαθάρισης προβληματικών επιχειρήσεων, επανακρατικοποίηση της ΕΑΣ κ.ά.). Και εξίσου στην κατοπινή περίοδο του «εκσυγχρονισμού και της αναδιάρθρωσης» (1996 – 2004) λειτούργησε στη βάση της εντατικής καπιταλιστικής ανάπτυξης και συσσώρευσης (παροχή υπερεργασίας και υπεραπασχόληση της εργατικής τάξης για την προσαύξηση των αμοιβών της). Αλλά και στην τελευταία φάση (2004 – 09), με δεδομένη την μετωπική νεοφιλελεύθερη κυβερνητική πολιτική της ΝΔ (ολοκλήρωση ιδιωτικοποιήσεων, φορολογική επιδρομή στη μισθωτή εργασία και στις μικροαστικές τάξεις κλπ.), και σε συνδυασμό με τις συνέπειες της καπιταλιστικής κρίσης από το δεύτερο εξάμηνο του 2008, το «κοινωνικό αυτό συμβόλαιο» λειτούργησε από την πλευρά των λαϊκών εργαζομένων τάξεων μονομερώς, επενδύοντας προσδοκίες αμυντικού κοινωνικού χαρακτήρα, πέρα και από αυτές τις προγραμματικές πολιτικές κατευθύνσεις του ΠΑΣΟΚ που κινούνταν σε ακραιφνώς νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση (εξού και ο ολοσχερώς εύθραυστος πλέον χαρακτήρας του). Η λαϊκή εργατική πολιτική εμπιστοσύνη προς αυτή τη σοσιαλδημοκρατική (και σοσιαλφιλελεύθερη) εναλλακτική διαχείριση του ελληνικού καπιταλισμού στάθηκε για τρίτη ιστορικά φορά σταθερή και αναλλοίωτη. Απεναντίας αυτή η σχέση πολιτικής εκπροσώπησης της πλειονότητας της μισθωτής εργασίας σε καμία περίπτωση δεν βρήκε πρόσφορο έδαφος στην ελληνική Αριστερά, ακόμη και στις περιόδους που στρέφονταν προς αυτήν (κρίσεις εκπροσώπησης του ΠΑΣΟΚ), εξ αιτίας των ανεπαρκειών και στρεβλώσεων που επέφερε επίμονα και μακροπρόθεσμα η μικροαστική ηγεμονία (παραδοσιακή και νέα) στους πολιτικούς σχηματισμούς του ΚΚΕ και του ΣΥΝ. Αποτέλεσμα η μακροχρόνια καθήλωση της πολιτικής επιρροής του ελληνικού αριστερού κινήματος στο μέσο όρο του 12%, παρόλες τις διακυμάνσεις της πολιτικής επιρροής του ΠΑΣΟΚ (από το ελάχιστο του 38,1% στο μέγιστο του 48,1%). Αυτό το γεγονός, λόγω του μακροχρόνιου άλλωστε χαρακτήρα του, καταδεικνύει την εγγενή αδυναμία της ελληνικής Αριστεράς να διεμβολήσει την λαϊκή εργατική βάση της σοσιαλδημοκρατίας, εξ αιτίας της έντονης μικροαστικής κυριαρχίας που επικρατεί στους κόλπους της. Κατά συνέπεια, μόνον μια αριστερή πολιτική που εδράζεται σε δυνάμεις της εργατικής τάξης, της μισθωτής εργασίας ευρύτερα, έχει τα χαρακτηριστικά της ριζοσπαστικής κοινωνικής αντιπολίτευσης και των μεταβατικών αντικαπιταλιστικών στόχων πάλης, σε οργανική διασύνδεση με την σοσιαλιστική στρατηγική της γενικευμένης εργατικής λαϊκής χειραφέτησης, αποτυπώνει στην ίδια της την οργανωτική δομή την εργατική λαϊκή δημοκρατική ηγεμονία, είναι σε θέση να κλονίσει το «κοινωνικό συμβόλαιο», με το όποιο αμβλυμένο του σήμερα περιεχόμενο, και να λειτουργήσει συσπειρωτικά για τον εργαζόμενο λαϊκό κόσμο της πολιτικής επιρροής του ΠΑΣΟΚ. Ανέστης Ταρπάγκος Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΤΗΣ “ΑΝΑΡΧΟΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ’’ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΑΪΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ Από καιρό έχουμε σκιαγραφήσει με ποιον τρόπο η “αναρχοαυτονομία’’ διεκδικούσε με σημαντικούς όρους την ηγεμονία στο λαϊκό κίνημα. Σήμερα, δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς ότι την έχει σχεδόν κερδίσει. Με τον όρο ‘’αναρχοαυτονομία’’, δεν εννοούμε με στενούς όρους μόνο τις ομάδες που ανήκουν στον χώρο της αναρχίας ή της αυτονομίας. Εννοούμε τη διαμόρφωση μιας ‘’αναρχοαυτόνομης’’ κοινωνίας σε επίπεδα εργασίας, γνώσης, αντίληψης και στάσης ζωής (με όρους που διαμόρφωσε και καθοδηγεί ο νεοφιλελεύθερος ολοκληρωτισμός), με σαφή επιρροή και στη συγκρότηση μα και στην κατεύθυνση των διεκδικήσεων ολόκληρων στρωμάτων. Εννοούμε ακόμη, την επίδραση αυτής της άποψης και στους πολιτικούς σχηματισμούς με αναφορά στην αριστερά, και στο πως καθρεφτίζεται στη δράση τους στο κίνημα. Στο βαθμό που μας ενδιαφέρει η υπόθεση της επαναθεμελίωσης, της επικαιροποίησης του μαρξισμού στις σημερινές ανάγκες, η επιρροή αυτή πρέπει να εξεταστεί όχι από τη σκοπιά της (σχετικής) δύναμης της αναρχοαυτονομίας, αλλά από τη σκοπιά της αδυναμίας, της ιδεολογικής ανεπάρκειας της αριστεράς. Η ανεπάρκεια αυτή, έχει να κάνει και με την εποχή του νεοφιλελευθερισμού. Κυρίως μάλιστα με αυτήν. Η απαξίωση της ζωντανής εργασίας, η διαλυτικότητα της κοινωνικής συνοχής, των κοινωνικών οργανώσεων, η κατάργηση μεγάλου κομματιού της παλιάς αστικής δημοκρατίας (ιδιαίτερα σε ότι σχετίζεται με την ισχύ του αντιπροσωπευτισμού και του ρόλου του κοινοβουλίου- που ακριβώς έχει χάσει τον οποιοδήποτε αντιπροσωπευτικό του ρόλο ή ισχύ, με την παράλληλη επιβολή ενός παράκεντρου κράτους), επέφερε αμηχανία στον τρόπο θεωρητικής σύλληψης και ανάλυσης σε μια σειρά από ζητήματα (π.χ. τι είναι πλέον η εργατική τάξηπως ορίζεται, ποιοι την συγκροτούν, πως πρέπει να οργανώνονται και να δρουν ή αν χρειάζεται και πως λειτουργεί ένας επαναστατικός πολιτικός σχηματισμός, τι συνιστά άμεση προωθητική διεκδίκηση, τι συνιστά νίκη κτλ). Αυτά τα ζητήματα μένουν αναπάντητα, διευρύνοντας το πολιτικό κενό των καταπιεζόμενων τάξεων σε όλα τα επίπεδα, και με καθημερινή την επιβεβαίωση αυτής της ‘’αμηχανίας’’ σε κάθε βήμα του λαϊκού κινήματος. Παράλληλα έχουμε τη συνολική ήττα του σοσιαλισμού (έστω όπως - στρεβλά- ορίστηκε στα ανατολικά καθεστώτα), ιδιαίτερα από τη δεκαετία του ‘80 και έπειτα σε παγκόσμιο επίπεδο, οπότε η θεωρία του νεοφιλελευθερισμού με μπροστάρηδες από τον Πινοσέτ ως την Θάτσερ κέρδισε τελικά ιδεολογικά και για λογαριασμό του κόσμου των κεφαλαιοκρατών τη μάχη. Οι αντιεξουσιαστές από αυτήν την ήττα βγήκαν ιδεολογικά κερδισμένοι- κατά την άποψη τους βέβαια (υπό την έννοια ότι δεν είναι υποχρεωμένοι να απολογηθούν για αυτήν την ήττα). Τα τελευταία ιδιαίτερα χρόνια γίνεται όλο και πιο φανερό ότι ο νεοφιλελευθερισμός δεν είναι απλώς άλλο ένα στάδιο του καπιταλισμού (όπως αφαιρετικά τον προσεγγίζει η συντριπτική πλειοψηφία των σχηματισμών και των κομμάτων που αναφέρονται στην αριστερά), αλλά αντίθετα ότι πρόκειται για μια ΕΣΧΑΤΗ μορφή του καπιταλισμού, που αγγίζει τα όρια ισχύος του (δηλαδή ξεπερνά βασικές του νόρμες) και ότι έχει γι’ αυτό επιφέρει πολλές αλλαγές στο οικονομικό ,στο κοινωνικό, μα και στο πολιτικό εποικοδόμημα. Κι ότι πρόκειται κατά βάση για μια φασίζουσα κοινωνική θεωρία στην ιδεολογική της συγκρότηση (με όρους σήμερα να γίνει και φασιστική στην καθημερινή, την θεσμική της εφαρμογή). Πρόκειται για μια κοινωνία των αποκλεισμών, της διεύρυνσης στο έσχατο των κοινωνικών ανισοτήτων, μα και της φασιστικής εξάλειψης της ζωής και του περιβάλλοντος σε ολόκληρες ανθρώπινες κοινωνίες και γεωγραφικές εκτάσεις. Η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία, μεταξύ άλλων, βασίζεται σε μια δήθεν αταξική μεταιμπεριαλιστική ειρήνη (δηλαδή ‘’ασφάλεια’’) και ευημερία. Με αυτή την ιδεολογία προσπάθησαν πολύμορφα να εμποτίσουν τις συνειδήσεις των λαών ήδη από τη δεκαετία του ‘60. Για λόγους που έχουν να κάνουν κυρίως με τις δολοφονικές ανάγκες του ιμπεριαλισμού απέτυχαν, μέχρι την κεφαλαιοκρατική ‘’επανένωση’’ του κόσμου, μέχρι την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Με την υπεροχή έκτοτε αυτής της ‘’μεταιμπεριαλιστικής, αταξικής ασφάλειας και ευημερίας’’ έχουμε στην πολιτική μα και στην κοινωνική ιδεολογία:  Η επιβολή της αναρχοαυτονομίας ψάξει τους όρους να την ξεπεράσει ιδεολογικά και πολιτικά (κοινωνικές συμμαχίες, προγραμματικό πλαίσιο, συγκρότηση πολιτικού υποκειμένου- οργάνων πάλης και συγκρότησης της νέας επαναστατικής κοινωνίας). Σε όλα αυτά τα επίπεδα η αριστερά μοιάζει εξαιρετικά μπερδεμένη. Οι αντιεξουσιαστές από την άλλη, λόγω της μικροαστικής συνείδησης μεγάλου κομματιού των νέων και των εργαζομένων βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση (για τη δική της εννοείται υπόθεση): Αφενός επειδή, στο μεγαλύτερο τους κομμάτι, δεν αναγνωρίζουν επαναστατικά χαρακτηριστικά σε μια τάξη με την έννοια της πρωτοπορίας, της ηγεμονίας της εργατικής τάξης σήμερα στο κίνημα, και αύριο σαν εξουσία σε όλη την κοινωνία. Ακριβώς αυτήν την αταξική θεωρία (αν και από άλλη αφετηρία) χρησιμοποιεί και το σύστημα για να παγιδεύσει τους εργαζόμενους. Αφετέρου, επειδή δεν αναγνωρίζουνε την αξία της εργασίας ή της μόρφωσης σαν προοδευτικούς η επαναστατικούς παράγοντες της ανθρώπινης και της κοινωνικής εξέλιξης (που πέρα από αυτό είναι κυρίως εξ αντικειμένου βασικοί παράγοντες αυτοσυνείδησης, και αντίληψης της θέσης του ατόμου στην φύση και στην κοινωνία- κι αυτό δε μπορείς να το αγνοήσεις). Όμως είναι το σύστημα πάλι που σήμερα έχει καταδικάσει την ζωντανή εργασία σε πλήρη απαξίωση, χαρακτηρίζοντας έναν εργάτη σαν άχρηστο, και αποτιμώντας τη εργατική του δύναμη (μαζί και τις υλικές του, τις πνευματικές του ανάγκες) στα 300 με 500 ευρώ- κατατάσσοντας τον σε επίπεδα ημι- ζωής. Είναι το σύστημα που οριοθετεί τη γνώση στην κατεύθυνση του κεφαλαίου και στην μαζική αμορφωσιά, μα και γιατί σήμερα πετά έξω από το Λύκειο το 30% των παιδιών της εργατικής τάξης. Το σημερινό κίνημα ανατροπής όμως, και η αυριανή κοινωνία της άρσης της εκμετάλλευσης, δε μπορεί παρά να χτιστούν πάνω στις αξίες ακριβώς της εργασίας και της μόρφωσης. Αμφότερες είναι κατεξοχήν κοινωνικές αξίες που δε μπορεί να ελέγχονται και να οριοθετούνται παρά μόνο από αυτούς που παράγουν τον κοινωνικό πλούτο, και που από αυτές έχουν αποκλειστεί Η έλλειψη συγκροτημένης απάντησης για τα παραπάνω, φέρνουν σε πλεονεκτική θέση τους αναρχοαυτόνομους που (ίσως και άθελα τους), προσφέρουν μια ‘’επαναστατική’’ διαφυγή από την ερώτηση: Πως εννοούν τα καταπιεζόμενα στρώματα τις δικές τους ανάγκες σε αυτά τα πεδία ; Με ποιούς σύμμαχους και πως θα πετύχουν όχι τη διαμαρτυρία, μα τη νίκη τους; Ο αναχωρητισμός αυτός, μοιάζει να είναι μια πολιτική ‘’άποψη’’ που εκφράζει καλύτερα την διαλυτικότητα των κοινωνιών, και την αγωνία του ανθρώπου μέσα σε αυτήν (ακριβώς γιατί δεν κα- • Την αντικατάσταση των ταξικών αντιθέσεων, των τάξεων, με κοινωνικά στρώματα και προσωπικότητες που προσπαθούν να ανέβουν από το ένα στρώμα στο άλλο. • Την αντικατάσταση της εργασίας, από την απασχόληση, ή την επιχειρηματικότητα. • Την αντικατάσταση του εργαζόμενου, από τον καταναλωτή ή τον πολίτη. Σε όλες αυτές τις διαδοχικές αλλοιώσεις, οι κεφαλαιοκράτες στις δυτικές κυρίως χώρες, χρησιμοποίησαν την οικονομική ανάπτυξη και τα μεγάλα εθνικά ιδεώδη (όπως στην Ελλάδα με την Ολυμπιάδα) σαν απόδειξη αυτής της νέας τάξης πραγμάτων. Αλλά και σα δόλωμα, σαν δούρειο ίππο, που ήταν και είναι ένα παιχνίδι συνενοχής. Αν μη τι άλλο η ‘’ανάπτυξη’’ αυτή, βασίστηκε κυρίως στην εκμετάλλευση πλείστων ανθρώπων από φτωχές χώρες που τιμωρήθηκαν έτσι για το αμάρτημα του σοσιαλιστικού ‘’παραστρατήματος’’ (χρησιμοποιήθηκαν δε, και χρησιμοποιούνται ακόμη από τη εργατική αριστοκρατία που αναδύθηκε μέσα από τον ιδρώτα ή και τις ζωές ακόμη αυτών των ανθρώπων, σε έναν καινοτόμο κύκλο διαφθοράς), η, συνοδεύτηκε από νέους πολέμους ενάντια σε λαούς με το πρόσχημα της υπεράσπισης της ασφάλειας ακριβώς ολόκληρου αυτού του κόσμου της ευημερίας και της ειρήνης! Γι’ αυτό και πολυεπίπεδα έχει αυτή η πραγματικότητα εμποτίσει ακόμη και χαμηλά στρώματα της κοινωνίας μας, με το αίσθημα του «μη ανήκειν» στην τάξη που πραγματικά ανήκουν. Γι’ αυτό και παρατηρείται χρόνια τώρα η νοοτροπία του μικροαστισμού να κυριαρχεί σε αυτά τα στρώματα, με όρους μάλιστα πολύμορφα διαλυτικούς, πάνω στη βάση της αναζήτησης μιας ατομικής, και όχι της ταξικής αυτονομίας. ΚΑΜΙΑ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΗΣ Μπορεί όμως και πρέπει να την εξηγήσει, να διαμορφώσει την δική της απάντηση σε αυτήν και να 5 ταπολεμά το βόλεμα, την κοινωνική ανευθυνότητα και τον ατομικισμό μέσα από τις διαδικασίες ή τις αναφορές του). Φυσικά, δε μπορεί να είναι ταυτόχρονα και δύναμη ανατροπής: Εμπεριέχει ήδη όλα όσα υπηρετούν την βαρβαρότητα, άρα και η ίδια η συγκρότηση της εμπεριέχει όσα εναντίον τους αναφέρεται. Αυτό φαίνεται στο πως ο χώρος της αναρχοαυτονομίας διεκδικεί την πρωτοβουλία σε όλες τις εκδηλώσεις του κινήματος, αδιαφορώντας για τις αποφάσεις των φορέων, επιβάλλοντας πολλές φορές τη δική του στρατηγική σε αυτές. Τέτοιο καπέλωμα, ακόμη και τα μεγαλοστελέχη του Κ.Κ.Ε., στ’ αλήθεια πρέπει να τη ζηλεύουν. Η ηγεμονία αυτή, βολεύει πολυεπίπεδα και το σύστημα, μα κατά βάθος και την αριστερά. Το σύστημα, επειδή ευκολότερα παρουσιάζει το κίνημα από επικίνδυνο για το λαό έως περιθωριοποιημένο, απομονώνοντας το ταυτόχρονα. Την αριστερά, επειδή βρίσκει έτσι αφορμές και αιτίες για τον δικό της αναχωρητισμό. Ο τρόπος που αμφότεροι χειρίστηκαν την εξέγερση του Δεκέμβρη αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα για τα παραπάνω. Ταυτόχρονα όμως, η ηγεμονία αυτή φέρνει σε δύσκολη θέση μια προοπτική νίκης για το λαϊκό κίνημα που χορεύει στο ρυθμό όχι τόσο αυτών μα κυρίως των απόψεων τους (ή των ...συνηθειών τους). φοιτητές- σπουδαστές β’ ταχύτητας. Η ιδέα των καθοδηγήσεων φαίνεται είναι ένας αυτόνομος ξεσηκωμός (με αυτόνομες στοχεύσεις επομένως). Όσοι πιστοί προσέλθετε...η αναρχοαυτονομία σας καλωσορίζει. • Όχι στην ΓΣΕΕ και δράση έξω από αυτήν. Και άσε τους άλλους να δουλεύουν με 300 ευρώ, με τριήμερα και 4ωρα και με τον εργοδοτικό φασισμό έτοιμο για όλα. Παλιότερα μιλούσαν για δυσμενείς συσχετισμούς, που πέταγαν τις ‘’καθαρές και αμόλυντες επαναστατικές δυνάμεις απ’ έξω’’. Μα έτσι κρύβουν τον αναρχοσυνδικαλισμό που υπάρχει στη βάση της σκέψης τους- γιατί σήμερα όπου φτιάχνεται δυναμικό σωματείο από τα κάτω τρέχουν γρήγορα πλάι του για να το πείσουν να ενταχθεί στα δικά τους ‘’ανεξάρτητα κέντρα αγώνα’’ και όχι στην ΓΣΕΕ (η συνδικαλιστική γραφειοκρατία της οποίας τρίβει τα χέρια της με αυτήν την ευγενή προσφορά της επαναστατικής αριστεράς). Δεν αντιλαμβάνονται ότι ΜΟΝΟ με αυτά τα στρώματα της επισφαλούς εργασίας (για την ηγεσία της ΓΣΕΕ φυσικά δεν υπάρχει σε καμιά της τοποθέτηση μια τέτοια ιδιαίτερη τάξη εργαζομένων) θα υπάρξει η δυνατότητα σταδιακά και αφού ενταχθούν στη ΓΣΕΕ να την πάρουν στα χέρια τους οι εργάτες ή να τη πιέσουν στον έσχατο βαθμό σε μια άλλη κατεύθυνση στο δρόμο για να γίνει αυτό (όπως είναι ένα έκτακτο συνέδριο της ΓΣΕΕ, όπου θα επέβαλαν και όχι θα ζητιάνευαν την παρουσία τους στις διαδικασίες και τις αποφάσεις). Οι δυσκολίες είναι μεγάλες. Όποιος εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα το γνωρίζει. Όμως, οι πολιτικές δυνάμεις που δεν επενδύουν σε αυτό, εξ αντικειμένου επενδύουν πάλι σε αυτόνομες επιμέρους κινητοποιήσεις, που μπορεί να είναι σεβαστές, αλλά ξεκινούν εκ προοιμίου από την αφετηρία της γρήγορης απομόνωσης. Κινητοποιήσεις γίνονται και θα γίνονται και δίχως την παρέμβαση της αριστεράς. Το θέμα είναι πως θα συνολικοποιηθούν, και θα έχουν κεντρικό αντίκρισμα και επίδραση στην κατεύθυνση όλης της τάξης. Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ ΣΤΑΘΕΡΑ ΣΕ ΚΑΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΟΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ Η έλλειψη μιας τέτοιας απάντησης που αναφέρεται πιο πάνω, έχει και μια άλλη παράμετρο: ότι σέρνει όλες σχεδόν τις αριστερές οργανώσεις σε θεωρητικές συλλήψεις, σε μορφές δράσης και οργάνωσης του λαϊκού κινήματος που ταιριάζουν στον αντιεξουσιαστικό χώρο και όχι στη μαρξιστική σκέψη. Για παράδειγμα, είναι αντίθετοι σε όλα τα θεσμοθετημένα όργανα συγκρότησης της τάξης ή του σπουδαστικού σώματος. Κι όχι ότι το να είσαι με αυτά είναι ‘’επαναστατικό’’ από μόνο του. Όμως σήμερα όλο το σύστημα έχει πέσει πάνω σε αυτά τα όργανα, τα έχει εξευτελίσει, τα έχει απονομιμοπoιήσει γιατί το συμφέρει να μην υπάρχουν ούτε ψήγματα κοινωνικών ιδιοτήτων, και συγκροτημένων διεκδικήσεων βάση αυτών. Δείτε: • Όχι στην ΕΦΕΕ- ναι στα αυτόνομα κινήματα στις σχολές (λες και πρόκειται για σοβιέτ) και μάλιστα κινήματα των ελίτ με αιτήματα για το 20% του φοιτητικού σώματος (στα ΤΕΙ έχουν λύσει τα προβλήματα τους γι’ αυτό και δεν συμπεριλαμβάνονται ΠΟΤΕ με ουσιαστικούς όρους συγκρότησης μετώπου φοιτητών- σπουδαστών στα αιτήματα των φοιτητικών συλλόγων , αντίθετα το φοιτητικό κίνημα πολέμησε τους σπουδαστές όποτε πήγαν να σηκώσουν κεφάλι). Ακόμη, καμία ευθύνη δεν αναλαμβάνει το κίνημα για τους  Η επιβολή της αναρχοαυτονομίας • Για τον φασιστικό κίνδυνο και την υπεράσπιση των μεταναστών δεν πιέζουν τους τοπικούς φορείς (τους δήμους, τα Ε.Κ.), δηλαδή δεν κοινωνικοποιούν την τοποθέτηση απέναντι στους μετανάστες (αποφεύγοντας να το αναδείξουν σαν κοινωνικό ζήτημα). Αντίθετα περιορίζονται στα επίπεδα κινήσεων για αυτό ή εκείνο το θέμα (στην Πάτρα υπάρχουν μάλιστα δύο ξεχωριστές κινήσεις υπεράσπισης των μεταναστών από την αριστερά!!). Κινήσεων αλληλεγγύης και μόνο, που βέβαια δεν είναι κακό να υπάρχουν. Όμως δεν φτάνει αυτό για να αντιμετωπίσεις την έξαρση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα ( με τις καθημερινές εν κρυπτώ ή και φανερές δολοφονικές επιθέσεις σε μετανάστες, σε σπίτια και σε στέκια αγωνιστών και πολιτικών σχηματισμών της αριστεράς και των αντιεξουσιαστών). Δε μπορούμε αυτόν τον πόλεμο να το διεξάγουμε με πολιτικές και ιδεολογικές περιχαρακώσεις, ούτε και σε επίπεδο συμμοριτοπόλεμου. Είναι υπόθεση όλης της κοινωνίας. Και είναι μια εξαιρετικά σημαντική υπόθεση για να την βλέπουν ορισμένοι ως πεδίο αυτόνομο. Απαιτεί απεύθυνση σε φορείς, με τις πιο ευρείες συμμαχίες. Και δεν εξαντλείται στα όρια της αλληλεγγύης. Είναι επόμενο τότε, η αναρχοαυτονομία (με τόλμη αναγνωρίζουμε) να σηκώνει αυτά τα ζητήματα με δική της την πρωτοβουλία των κινήσεων, μα και με οδυνηρές συχνά συνέπειες και για τους μετανάστες, και για τους ίδιους μα και για το πολιτικό εκρεμμές της κοινωνίας. Το εκρεμμές αυτό στοιβάζεται μέσα σε δυο μόνο αντιλήψεις: μηδενική ανοχή, ή εκμετάλλευση των μεταναστών (σύστημα)- no border (αναρχοαυτονομία). Η πρώτη βέβαια βολεύει τον πολιτικό στόχο γενικευμένου κοινωνικού εκφασισμού εκείνων που την εκφράζουν (επιχειρηματίες μικρούς ή μεγάλους, διαφόρων λογής αγανακτισμένων ‘’νοικοκυραίων’’). Μόνο που η αντίληψη no border, δεν βολεύει στην πραγματικότητα τους μετανάστες, επειδή αδιαφορεί να δώσει απάντηση στο ζήτημα του τώρα. Τώρα που θα μένουν, τώρα πως θα επιβιώσουν, τώρα πως θα συμμετάσχουν ισότιμα στην κοινωνία. Γι’ αυτό και αφενός μένουν από παντού έκθετοι, αφετέρου η πρώτη αντίληψη τείνει να γίνει γενικευμένα κυρίαρχη. • Για την φιλοσοφία της συγκρότησης των πολιτικών υποκειμένων, του τρόπου λειτουργίας τους και της λήψης των αποφάσεων τους. Στις αρχές του 20ου αιώνα, μόνο οι αναρχικοί έβγαζαν σπυράκια όταν άκουγαν για τον δημοκρατικό συγκεντρωτισμό (Λένιν), ή τις μαρξιστικές αντιλήψεις για τη συγκρότηση των σωματείων από το προλεταριάτο και των κατευθύνσεων τους ως προς τη δομή ή τις διεκδικήσεις. Σήμερα, όλες σχεδόν οι οργανώσεις και τα κόμματα της αριστεράς, είτε αποκηρύσσουν, είτε εκφυλίζουν αυτές τις αντιλήψεις. Για όλα τα παραπάνω (και για πολλά ακόμη) οι μεν αντιεξουσιαστές όπως δρουν στο κίνημα φαίνονται συνεπείς στην δική τους κοσμοθεωρία ή ότι άλλο (και μάλιστα με αξιοσημείωτη στρατιωτικοποίηση), η δε αριστερά γοητευμένη από την αντιεξουσιαστική θεωρία, αν και δεν της λείπει η μαχητικότητα συχνά φαίνεται ‘’ελιτοποιημένη’’ ή απομονωμένη. Ο αναρχισμός έχει δυο κύρια χαρακτηριστικά στα οποία θα έπρεπε κανονικά να διαφοροποιείται η αριστερά: Το πρώτο είναι ο βολονταρισμός (το να βάζεις στην πολιτική σου πρακτική την ιδεοληψία σου μπροστά από τη λογική). Με αυτόν τον τρόπο είναι αδύνατο να συναφτούν κοινωνικές συμμαχίες, λόγω της μορφής των δράσεων τους , αλλά κυρίως λόγω της ιδεοληψίας τους το κίνημα να μην έχει αιτήματα προς κατάκτηση (που με το πρόσχημα ότι κάτι τέτοιο συνιστά ρεφορμισμό έχει επηρεάσει και κομμάτια της αριστεράς), αντιλήψεις που αμφότερες δεν τις αποδέχεται ο κόσμος της εργασίας,. Μα και αν την αποδέχονταν ακόμη, με τέτοιες αντιλήψεις, η αναρχοαυτονομία ξεκάθαρα δεν διεκδικεί τη νίκη, απλά αυτογοητεύεται στην ίδια την πρακτική της. Αυτοπαγιδεύεται δηλαδή στην απομόνωση. Και τι είναι νίκη άλλωστε για τους ίδιους τους αναρχοαυτόνομους; Μάλλον να κατακτούν τους ελεύθερους κοινωνικούς τους χώρους. Το δεύτερο χαρακτηριστικό (που απορρέει από το πρώτο) αφορά σε μια μικροαστική αντίληψη για το κίνημα. Εφόσον δεν ενδιαφέρονται για τη νίκη, δεν ενδιαφέρονται και για την τακτική της νίκης, δηλαδή δεν ενδιαφέρονται για τις απαραίτητες συμμαχίες μες στην κοινωνία που βοηθούν και ποιοτικά μα κυρίως ποσοτικά για μια οποιαδήποτε νίκη. Επομένως, εύκολα θεωρούν εαυτούς άθικτους, ενώ προϋποθέτουν και την έλλειψη δέσμευσης απέναντι στην κοινωνία ή στην ίδια τη συλλογικότητα τους για ότι λένε και πράττουν. Όμως, μια αληθινά επαναστατική στάση , είναι ένας αγωνιστής να αισθάνεται ίσος με όλους τους συντρόφους του. Επομένως να δεσμεύεται απέναντι τους, όπως και αυτοί απέναντι σε εκείνον, μέσα από μια διαδικασία με ένα αντίστοιχο τρόπο λήψης αποφάσεων. Ο Μαρξ όριζε την ελευθερία ως γνώση της αναγκαιότητας ότι η συγκρότηση και η δράση του ανθρώπου αμφότερες ανήκουν σε ένα σύνολο ευρύτερο από αυτόν και όχι στον ίδιο. Γι αυτό και μια συλλογικότητα για να ενδιαφέρεται για την επανάσταση (και για τη διαμόρφωση επαναστατών) πρέπει να συγκροτείται επάνω σε μια τέτοια βάση ως προς το πως παίρνει τις αποφάσεις της και για τη υποχρέωση των μελών της να τις ακολουθούν αφού είναι πλέον δικές τους αποφάσεις. Κι αυτό έχει να κάνει κυρίως με την αναγκαιότητα της συνέπειας απέναντι στις υποχρεώσεις που απορρέουν από την θέληση της συλλογικότητας να πάρει με το μέρος της τις  μάζες. Έχει να κάνει με τη σωστή μεθοδολογία για την εκτίμηση των λαθών και την αξιολόγηση των καθοδηγήσεων. Έχει να κάνει με κάτι ακόμη πιο πρωτόλειο: Το πως δουλεύει μια ομάδα καλύτερη στο δρόμο μιας σοσιαλιστικής οικοδόμησης, εάν είναι από πριν διαπαιδαγωγημένη να καθυποτάσσει τα στενά ‘’εγώ’’ (δικά της ή των μελών της). Μπορεί αυτό το μοντέλο συγκρότησης να εκφυλίστηκε στα περισσότερα κομμουνιστικά κόμματα του 20ου αιώνα και να πήρε μια άλλη κατεύθυνση από τη λενινιστική. Όμως αυτή οδήγησε στις προλεταριακές -λαϊκές επαναστάσεις, είναι σωστή φιλοσοφικά και ναι: Δεν ταιριάζει πλέον στους μορφωμένους ‘’επαναστάτες’’ του 21ου αιώνα. Ταιριάζει όμως ακόμη στην προλεταριακή αντίληψη της συνεργασίας, και της καθημερινής πρακτικής τους στη δουλειά. Να τι ξεχωρίζει μια μαρξιστική από μια αναρχική θεώρηση. Σε ποια από αυτά τα σημεία διαχωρίζονται σήμερα τα κόμματα ή οι πολιτικοί σχηματισμοί με αναφορά στο μαρξισμό (ή και στο λενινισμό) από την αναρχοαυτονομία; Σε μερικά λίγο, σε άλλα σχεδόν καθόλου. εργαζόμενος δεν έχει σωματείο, ή έχει διαβρωμένο σωματείο. Ούτε που δεν μπορεί να απευθυνθεί σε μια διαβρωμένη ‘’επιθεώρηση εργασίας’’, επομένως που δεν φεύγει από την επιχείρηση όπου δουλεύει απλήρωτος για κάποιους μήνες γιατί ξέρει ότι πιθανότατα δεν θα αποζημιωθεί ποτέ. Ούτε επίσης φταίει η αστυνομική καταστολή για την ανεργία, ή για τα προβλήματα του νεολαιίστικού κινήματος. Βεβαίως η αστυνομία πάντα ήταν και πάντα θα ‘ναι απέναντι από το λαϊκό κίνημα. Όμως με το να παραβλέπουμε την παρέμβαση σε αυτά τα ζητήματα που εξ αντικειμένου και μόνο αυτά μπορούν να συσπειρώσουν την τάξη γύρω από τον εαυτό της σε μια προοπτική νίκης ή το νεολαιίστικο κίνημα σε μια σωστή κατεύθυνση, τι αποτέλεσμα θα έχουμε; Οι εκδηλώσεις του λαϊκού κινήματος να εξαντλούνται στο να βρίζει την αστυνομία, με την πρωτοπορία του λαϊκού κινήματος (όπως θα έπρεπε να είναι οι επισφαλώς εργαζόμενοι, οι άνεργοι κτλ) να λείπει από αυτό αφού απλά δεν την αφορά. Γι’ αυτό τον περσινό Δεκέμβρη το κίνημα έφτασε ως ένα σημείο μόνο συγκέντρωσης δυνάμεων (δες και ‘’Η ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ’’ τευχ. 3). Γι’ αυτό όμως, σε κινήματα με μεγάλη μαζικότητα (άρθρο 16), ο χώρος της αναρχοαυτονομίας δεν έπαιξε κανέναν ουσιαστικό ρόλο. Κεντρική θέση σε αυτήν την οπτική δε μπορεί παρά να κατέχει και η θεωρία της βίας ως μέσο του λαϊκού κινήματος, θεωρία που διαστρεβλωτικά χρησιμοποιούν οι αντιεξουσιαστές. Υπάρχει η βία του συστήματος. Που περιλαμβάνει και εκδηλώνεται μέσα από πολλές μορφές όπως: Την εργοδοτική βία της απόλυσης και της καθημερινής τρομοκράτησης, την γενικευμένη βία του πολέμου που γεννά αυτό το σύστημα, την κοινωνική βία που γεννά πάλι το σύστημα μέσω της στρεβλής και ασύμμετρης ανάπτυξης του που βασίζεται πάνω στην αμορφωσιά, τις ποικιλόμορφες εξαρτήσεις κτλ., υπάρχει και η άμεση κρατική βία, όπως του Δεκέμβρη, ή στις φυλακές κτλ, υπάρχει η παρακρατική βία κ.α. Η βία του συστήματος είναι άδικη και στρέφεται προς όλη την κοινωνία, ιδιαίτερα στην εργατική τάξη και τις συμμαχίες της ακριβώς επειδή φοβάται την δύναμη τους. Γι’ αυτό, επειδή στοχεύει στην αφαίρεση ζωών, είναι μια ωμή τρομοκρατία. Η βία που χρησιμοποιεί το λαϊκό κίνημα είναι μέσο και όχι σκοπός του. Την χρησιμοποιεί μόνο όταν αναγκάζεται, αφού έχει συγκροτήσει τις συμμαχίες του, για να εξυπηρετήσει το σκοπό του. Γι’ αυτό, μα και γιατί αναφέρεται στην υπεράσπιση των συμφερόντων ή στην απελευ- Η ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΚΑΙ Η ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΔΕΝ ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΛΗΤΟΥΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΚΟΥΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΕΣ Ο αναρχοαυτόνομος χώρος έχει εδώ και χρόνια αναγάγει το ζήτημα της αστυνομικής καταστολής σε πρώτιστο ζήτημα. Και μάλιστα κατάφεραν να αποδεσμεύσουν και πολιτικές εξελίξεις για όλο το κίνημα σε σχέση με αυτό. Στην ουσία ολόκληρη η εξέγερση του Δεκέμβρη εστίασε πάνω σε αυτό. Όχι ότι δεν είναι ένα σπουδαίο ζήτημα. Όμως η καταστολή που αποτελεί ευρύτερο πεδίο δράσης για το σύστημα και επομένως άμεσο εχθρό των εργαζομένων και της κοινωνικής πλειοψηφίας είναι ο φασισμός στους χώρους δουλειάς. Έτσι έχουμε την εικόνα Ελλήνων και μεταναστών εργαζομένων να βιώνουν τις χειρότερες καταστάσεις σε καθημερινή βάση στη δουλειά, και από την άλλη οι ‘’επαναστατικές δυνάμεις’’ που για διάφορους λόγους (μερικοί αναφέρονται και προηγούμενα) δεν ασχολούνται με τον φασισμό αυτόν, να καλούν σε δράση το λαό απέναντι στην αστυνομική καταστολή...με αποτέλεσμα σήμερα το λαϊκό κίνημα να φαίνεται ως και απομονωμένο σε αυτήν την αντιπαράθεση με την αστυνομία, απονομιμοποιημένο μάλιστα, μόλις ένα χρόνο από τον περσινό Δεκέμβρη. Γιατί, δε φταίει η αστυνομική καταστολή που ο  Η επιβολή της αναρχοαυτονομίας κατέληξε να είναι βία ως αυτοσκοπός. Γι’ αυτό και δεν ήταν απελευθερωτική βία. Γι’ αυτό (έστω και αθέλητα) εύκολα έγινε μέσο αλλά αντίστροφα: Όχι μέσο για τους σκοπούς του κινήματος, αλλά μέσο για τη δυσφήμηση του από το σύστημα, κι ως έναν βαθμό οδήγησε σε μια σχετική απομόνωση. Αν μάλιστα εντάξουμε αφαιρετικά (όπως σκόπιμα το σύστημα κάνει) την εμφάνιση «οργανώσεων», αυτόκλητων «τιμωρών» στα παράπλευρα φαινόμενα του Δεκέμβρη, τέτοιου είδους βία, πέρα από ύποπτη είναι και διπλά κατακριτέα επειδή στρέφεται τυφλά εναντίον ανθρώπινης ζωής. ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΟΝΤΑΡΕΙ ΜΟΝΟ ΣΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ ΔΥΝΑΜΕΙΣ θέρωση της κοινωνικής πλειοψηφίας, η λαϊκή βία είναι μια δίκαιη βία. Γι’ αυτό και δε στρέφεται ιδεοληπτικά απέναντι σε μια ανθρώπινη ζωή. Αντίθετα το λαϊκό κίνημα προσπαθεί να επιβληθεί αν είναι δυνατό με την ελάχιστη ή και χωρίς βία. Και μπορεί σα μέσο που είναι να πάρει ποικίλες μορφές (δηλαδή και όχι σωματικής βίας) εφόσον είναι μαζική, όχι ανατεθειμένη σε αυτόκλητους εκπροσώπους, μα αντίθετα όταν απορρέει από την αγωνιστική αυτονομία της εργατικής τάξης, του λαού, για τα συμφέροντα τους. Η βία τον Δεκέμβρη (ή πριν και μετά από το Δεκέμβρη του ‘08), δεν ασκήθηκε καταρχήν από τους αντιεξουσιαστές ή τον κόσμο που ενώθηκε στη δράση μαζί τους. Ούτε και κατεξοχήν ασκήθηκε από αυτούς. Κυρίως ασκήθηκε από την αστυνομία που βάραγε στο ψαχνό, που πυροβολούσε, που συλλάμβανε όποιον έβρισκε, και έραινε με τα χημικά του καρκίνου και του θανάτου ακατάπαυστα. Ασκήθηκε από τους εισαγγελείς που σέρνουν σε προφυλακίσεις ακόμη και μαθητές, μάλιστα με βάση τον τρομο-νόμο (όπως στη Λάρισα), ασκείται με τις προφυλακίσεις και τις προσαγωγές της μηδενικής ανοχής του Χρυσοχοϊδη. Ασκήθηκε από το παρακράτος (στην Πάτρα, στη Λάρισα), ασκήθηκε ενάντια στην Κούνεβα κ.α. Και ήταν βία με ανθρώπινα θύματα. Η βία που άσκει ένα κομμάτι των εξεγερμένων είναι κατακριτέα, όμως δεν είναι σε καμία περίπτωση εξομοιούμενη με αυτήν του συστήματος (εκτός και εάν καταφέρεται ενάντια σε μια ζωή βεβαίως). Είναι κατακριτέα από τη σκοπιά του κινήματος, που έχει άλλες αξίες και κυρίως άλλα συμφέροντα, διαφορετικά από το σύστημα. Γι’ αυτό λέμε ότι εφόσον η βία του Δεκέμβρη δεν υποστηριζόταν από μια μαζική λαϊκή συμμετοχή και δεν είχε κανέναν ορατό σκοπό με την έννοια του να αποφέρει νίκες στο λαϊκό κίνημα Το επόμενο διάστημα, το λαϊκό κίνημα θα πρέπει να απαντήσει στα ζητήματα της εργασίας (ασφαλιστικό, απολύσεις, επισφάλεια κτλ), και στα ζητήματα της εκπαίδευσης (αλλαγή εξεταστικού-που επιφέρει πάντα αλλαγές στο σύνολο της πρωτοβάθμιας δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ιδιωτικά ‘’εκπαιδευτήρια- αδειοδότηση ΚΕΣ κ.α.). Φυσικά, πλάι σε αυτά και με τον τρόπο που θα εκδηλωθεί το κίνημα πάνε και οι δημοκρατικές διεκδικήσεις. Η υπεράσπιση του ασύλου αποτελεί πεδίο δοκιμασίας για την γενικότερη στάση όλων των δυνάμεων του κινήματος. Μόνο η στόχευση σε πλατιές συμμαχίες και η μαζικοποίηση μπορεί να γυρίσει ανάποδα τον τροχό. Κόντρα στην γενικευμένη τρομοκρατία της βαθιάς κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής κρίσης της νεοφιλελεύθερης οργουελικής κοινωνίας του φόβου. Κόντρα στις απειλές ενάντια στους υπηκόους ενός κράτους, που σαν επιχείρηση υποτιμάται από τους διεθνείς και ντόπιους ληστρικούς χρηματιστηριακούς κύκλους σε ένα καθημερινό αλισβερίσι χυδαιότητας και επιβολής του φασισμού. Κόντρα στη διαφαινόμενη νέα ‘’εθνική συναίνεση’’, και στην ψευτοδημοκρατία του μεγάλου συνασπισμού, που απαιτεί όχι περιστολή αλλά κατάργηση βασικών μέσων συμμετοχής στη ζωή για εκατομμύρια ανθρώπους, Το λαϊκό κίνημα μπορεί να ποντάρει μόνο στις δικές του δυνάμεις. Μπορεί να πάρει την πρωτοβουλία των κινήσεων μέσα από μια δική του συνολική πρόταση διεξόδου από την κρίση και όχι βαθέματος της. Μπορεί και πρέπει να παίρνει έμπνευση και διδαχή από την πλούσια και περήφανη δική του ιστορία! Ανδρέας Μπεντεβής NOΕΜΒΡΗΣ 2009 - Προκήρυξη NEOΛΑΙΑ Ε.Α.Μ. ΝΟΕΜΒΡΗΣ 2009 - ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Η τρομοκράτηση της εργατικής τάξης, των εργαζομένων, των ανέργων, της νεολαίας δε σταμάτησε με την αλλαγή “διαχειριστή’’. Παραμένει σε ημερήσια διάταξη, μέσα από την απειλή εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη, μέσα από την περαιτέρω συρρίκνωση δημοσίων αγαθών και δικαιωμάτων λόγω του τεράστιου κρυφού και φανερού ελλείμματος και δημόσιου χρέους. Επικαλείται, συν τοις άλλοις, την δύσκολη θέση της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, σε μια εποχή όπου οι διεθνείς εξελίξεις μυρίζουν μπαρούτι, κι όπου ο νομισματικός σήμερα πόλεμος μπορεί πολύ εύκολα να μετατραπεί και σε στρατιωτικό, με την αστική τάξη της Ελλάδας ικανή να παζαρέψει ακόμη και την εδαφική της ακεραιότητα, εάν αυτό θεωρήσει ότι μπορεί να της διασφαλίσει μια καλύτερη διαπραγμάτευση της θέσης της. Στηρίζεται στην απουσία συνολικής πρότασης εξουσίας από το λαϊκό κίνημα και τις πρωτοπορίες του, την ίδια στιγμή που ολοφάνερα απαιτείται σαν ιδεολογικός και πολιτικός καθοδηγητής απέναντι στον νεοφιλελεύθερο ολοκληρωτισμό πάνω στα εξ αντικειμένου κρίσιμα ζητήματα: • της ανασυγκρότησης των παραγωγικών δυνάμεων της χώρας, με γνώμονα τα συμφέροντα του λαού, και με κατεύθυνση ουσιαστικής παρέμβασης στις διαδικασίες και στις συγκεκριμένες σχέσεις παραγωγής, κι όχι μόνο στο μοίρασμα του πλούτου • της θεμελίωσης μιας αληθινής δημοκρατίας απέναντι στην καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων, απέναντι στις υπερεξουσίες του παρακράτους και στην αστυνομική καταστολή • στην ανάληψη της πρωτοβουλίας από το λαό, έπειτα από πολλά χρόνια στα δύο παραπάνω, με τους δικούς του όρους, και τα δικά του πολιτικά όργανα ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΗΜΕΡΟ ΤΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε.Α.Α.Κ νταγμα για να προωθήσει τα συμφέροντα της επιχείρησης στην οποία αργά ή γρήγορα προσδοκά από ‘’συνεργάτης” με μπλοκάκι να γίνει στέλεχος. Η αντιπαράθεση του φοιτητικού κινήματος με την και θεσμικά αναγνώριση των τίτλων σπουδών που παρέχουν τα ΚΕΣ, και τα λοιπά “κέντρα κατάρτισης” έχει ως περιεχόμενο της μια σύγκρουσή δυο διαφορετικών κόσμων: της συντήρησης και της προόδου. Μια τέτοια προσπάθεια πάλης και όχι ζύμωσης για τη δημόσια εκπαίδευση, του ρόλου και της σημασίας της για μια προοδευτική κοινωνία υπάρχουν οι όροι και πρέπει να ξεκινήσει πάνω στη βάση της υπεράσπισης και επέκτασης της φοιτητικής και σπουδαστικής ιδιότητας. Με τoν αγώνα για κατάκτηση της δωρεάν μέριμνας για σίτιση, στέγαση, μετακίνηση, υλικοτεχνικές υποδομές, το κίνημα, αφετέρου απαντά άμεσα πως την κρίση δεν θα την πληρώσει άλλο πια ο λαός, αφετέρου μπορεί να πλάσει τις συνειδήσεις του φοιτητικού-σπουδαστικού σώματος ότι η ιδιότητα τους είναι μια κοινωνική ιδιότητα, κι ότι ως τέτοια συνεπάγεται δικαιώματα και υποχρεώσεις και ότι δεν είναι μια ατομική περιστασιακή κατάσταση. Σε σχέση με την γνώση που παρέχεται, και που ο νεοφιλελευθερισμός την εξαρτά πλήρως από την εργασία (επομένως την καθιστά μια λειτουργία όχι μόρφωσης του ατόμου, αλλά αποειδίκευσης του αποκλειστικά για γρήγορή και φτηνή εκτέλεση της κεφαλαιοκρατικής αναπαραγωγής), η φοιτητικήσπουδαστική ιδιότητα μπορεί να σημαίνει και τη διεκδίκηση αντίστοιχου μισθού. Όμως, οι αντιμεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στην εκπαίδευση, από το νηπιαγωγείο έως την γ’ βάθμια εκπαίδευση, δεν είναι μια υπόθεση που αφορά μόνο τη σπουδάζουσα νεολαία. Αντίθετα, αφορά τις πλατιές λαϊκές μάζες. Η μάχη ενάντια στο πραξικόπημα της αναγνώρισης των ΚΕΣ, η μάχη για δημόσια δωρεάν παιδεία για να είναι νικηφόρα οφείλουμε να διεξαχθεί με τις ευρύτερες δυνατές κοινωνικές συμμαχίες. Γι’ αυτό και αν παραμείνει στα όρια αντιπαράθεσης μόνο μεταξύ του φοιτητικού κινήματος με τα ΚΕΣ, δεν θα μπορεί να προσεγγίσει αυτές τις συμμαχίες, γιατί δεν θα αγγίξει την καρδιά των λαϊκών απαιτήσεων για μόρφωση, οι οποίες κυρίως είναι: • να προβάλλει τις δικές του ανάγκες για μόρφωση, κόντρα στη νεοφιλελεύθερη ''παιδεία'' της κατακερματισμένης γνώσης, σε μια δια βίου συλλογή τυποποιημένων πληροφοριών με τη μορφή πιστοποιήσεων. Αυτό είναι το σχολείο του ανταγωνισμού και της στρατιωτικοποίησης, με τον ατομικό φάκελο δεξιοτήτων από την α' δημοτικού ,ή τα ΑΕΙ-ΤΕΙ της κατηγοριοποίη- Η ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΚΙΝΗΜΑ Η ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης με τη μορφή των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων έχει εδώ και χρόνια την αποστολή να πιέσει τα δημόσια ιδρύματα να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους (καθιστώντας τα στην ουσία δευτερεύουσας αξίας με τον καιρό), δίνοντας πιστοποιητικά με τα οποία κινείται σήμερα ήδη η αγορά εργασίας, διασπώντας συλλογικά εργασιακά δικαιώματα, και φτιάχνοντας το προφίλ του νέου, ανταγωνιστή, μόνιμα “επιμορφούμενου” εργαζομένου, που μαθαίνει συστηματικά σε αυτά πως να διαχειρίζεται “ανθρώπινους πόρους” ή πως θα παρακάμπτει τους ηθικούς νόμους και το Σύ- NEOΛΑΙΑ Ε.Α.Μ. Προκήρυξη - NOEMΒΡΗΣ 2009 • • • • σης των σχολών με βάση την χρησιμότητα που έχουν ή δεν έχουν για την αναπαραγωγή του κεφαλαίου, του νέου νόμου πλαίσιο των πειθαρχικών διώξεων, της κατάργησης του ασύλου, του εξωφρενικού ανταγωνισμού μεταξύ ιδρυμάτων και ανθρώπων για το έλεος των κεφαλαιοκρατών, σε απόσταση αγεφύρωτη με τις ανάγκες και τα συμφέροντα των λαϊκών στρωμάτων. να σταματήσει ο συστηματικός αποκλεισμός ενός 30%, φυσικά παιδιών της εργατικής τάξης,που πετιούνται έξω από το σχολείο πριν καν τελειώσουν το Λύκειο και που αποτελούν σήμερα ήδη τους ανειδίκευτους εκμεταλλευόμενους από το κεφάλαιο, συνήθως με όρους μαύρης και ανασφάλιστης εργασίας να μπει ένα τέλος στην δωρεά ουσιαστικά στο κεφάλαιο της εργασίας μαθητών και σπουδαστών και μέσα από το ''θεσμό'' των stage,ή από τα υπόλοιπα καθεστώτα ‘’ειδικής’’, απλήρωτης ‘’μαθητείας’’, που μυούν τους νέους σε συνθήκες εκμαυλισμού συνειδήσεων, απαξίωσης της εργασίας και του ρόλου της, και μισής δουλειάς- μισής ζωής να βελτιωθούν ουσιαστικά στους όρους της λειτουργίας τους και να αναγνωριστούν επαγγελματικά δικαιώματα στα δεκάδες τμήματα ΑΕΙ-ΤΕΙ που σήμερα κλείνουν, αφήνοντας χιλιάδες νέους ολόπλευρα έκθετους να απαγορευτεί κάθε είδους ιδιωτική πρωτοβουλία στην εκπαίδευση. κριμένο επίδικο: Το κίνημα να έχει το πάνω χέρι στις εξελίξεις (όπως τότε, να ανατρέψει την κυβέρνηση- όπως και μπορούσε), οι εξελίξεις γρήγορα και με τεράστιο κόστος γυρίζουν αντίθετα, στο δρόμο της συντήρησης. Αφού το κίνημα δεν έριξε τον Καραμανλή από φόβο μην έλθει το ΠΑΣΟΚ, ήρθε το ΠΑΣΟΚ μέσω μιας συνδιαλλαγής με τον Καραμανλή ,στις εκλογές όπου έπειτα από τόσους λαϊκούς και νεολαιίστικούς αγώνες, κερδισμένη δεν βγήκε η αριστερά, αλλά το ΠΑΣΟΚ (έστω και ευκαιριακά). Το πολιτικό κενό ολόκληρων στρωμάτων, δεν καλύπτεται από τις εκλογές: Το λαϊκό κίνημα όμως μπορεί να το καλύψει στους δρόμους! Η ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΜΟΥ Οι κοινωνικές εκρήξεις που θα προκαλέσει αργά ή γρήγορα η εργασιακή ανασφάλεια και ο εντεινόμενος κοινωνικός απoκλεισμός διευρυμένων στρωμάτων, μπορεί και πρέπει να βρουν έτοιμο σύμμαχο στις διεκδικήσεις και στις μορφές του φοιτητικού - σπουδαστικού κινήματος. Υπό αυτήν την έννοια, η ανασυγκρότηση του φοιτητικού κινήματος, περνά μέσα και από την ανασυγκρότηση του συνδικαλισμού. Η ανασυγκρότηση της Ε.Φ.Ε.Ε., δεν αφορά μόνο τα Ε.Α.Α.Κ.. Μάλιστα δεν αφορά κυρίως αυτά, ούτε φυσικά τις υπόλοιπες παρατάξεις. Αφορά ΜΟΝΟ τις ανάγκες των φοιτητών, να έχουν κεντρική εκπροσώπηση, και κυρίως θεσμικό ρόλο αναγνωρισμένο και μάλιστα ως κοινωνικού εταίρου. Για τις επαναστατικές δυνάμεις στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, η Ε.Φ.Ε.Ε. και η Ε.Σ.Ε.Ε. δε μπορεί παρά να λειτουργεί ως όπλο για να μπει στην ουσία του το ζήτημα της εξίσωσης δικαιωμάτων ΑΕΙ-ΤΕΙ. Ως όπλο για να αποκτήσουν φωνή οι χιλιάδες φοιτητές- σπουδαστές των σχολών δεύτερης ταχύτητας, τις ανάγκες των οποίων κανένα κίνημα δεν έχει λάβει έστω υπόψη του, φτάνοντας στα όρια του να χαρακτηριστεί και ως ένα φοιτητικό κίνημα μιας ελίτ! Η ανασυγκρότηση της Ε.Φ.Ε.Ε., δε μπορεί παρά να είναι όπλο στα χέρια όποιου θέλει να βάλει σε όλες τις σχολές το ζήτημα της ενότητας πάνω στη βάση της ιδιότητας των σπουδαστώνεργαζομένων. Ταυτόχρονα, είναι μοχλός για το ξεσκέπασμα του ρόλου των ΔΑΠ-ΠΑΣΠ, κι όλων των συνδικαλιστικών γραφειοκρατιών, που σήμερα είναι περισσότερο γραφειοκράτες παρά ποτέ, εφόσον δεν λογοδοτούν σε κανέναν, στηριγμένοι στην ανυπαρξία μιας αληθινής πολιτικοποίησης σε αμφιθέατρα που αναπαράγουν τον δρόμο του ατομισμού και της διαφθοράς συνειδήσεων, όλο και περισσότερο, μια κατάσταση που οι ίδιοι έφτιαξαν και αναπαράγουν. Μερικοί υποστηρίζουν πως η Ε.Φ.Ε.Ε. θα έβαζε αναχώματα στα κινήματα, ότι θα τα οδηγούσε ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ Όπως είναι οι αγώνες του εργατικού κινήματος σήμερα και το επόμενο διάστημα, που ξεσπούν και θα ξεσπάσουν ακόμη πιο πολύ με τροφοδότη τους, όχι τις ‘’πεφωτισμένες ηγεσίες’’, αλλά την ανεργία, την εκ περιτροπής εργασία, το φασισμό μέσα στους χώρους δουλειάς. Τέτοιες όπως μπορεί να είναι οι αγώνες των μαθητών, που με αρχή την Θεσσαλονίκη ξεκινούν καταλήψεις στα σχολεία (με το φάσμα της εισαγγελικής απειλής για διώξεις εναντίον τους) και που το Δεκέμβρη με τη στάση τους και τη σοβαρότητα των μορφών της δράσης τους απέδειξαν πως είναι το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι του κινήματος. Όπως μπορεί να είναι οι αυριανοί αγώνες των σπουδαστών στα ΕΠΑΛ- ΕΠΑΣ για κατοχύρωση του δικαιώματος στην εργασία και στις ελευθερίες του σπουδαστή. Τέτοιες κοινωνικές εκρήξεις δεν χρειάζονται άλλον υποκινητή, αρκεί ο κοινωνικός και πολιτικός εκφασισμός του νεοφιλελευθερισμού. Σ’ εμάς αντιστοιχεί να παλέψουμε για τη συγκρότηση των πολιτικών υποκειμένων, ώστε αυτό το ρεύμα να γίνει πολιτική πρόταση της νίκης! Ο Δεκέμβρης μας δίδαξε πως δίχως πολιτική καθοδήγηση με συγκε- NOΕΜΒΡΗΣ 2009 - Προκήρυξη NEOΛΑΙΑ Ε.Α.Μ. σε ήττα και υποχώρηση. Μα, η πολύπαθη Ε.Φ.Ε.Ε. φταίει που σταμάτησαν οι καταλήψεις το 2007, και μια εβδομάδα αργότερα ψηφίστηκε ο νόμος πλαίσιο και που ήδη εφαρμόζεται σε όλες του σχεδόν τις μορφές σε δεκάδες σχολές πανελλαδικά; Η Ε.Φ.Ε.Ε. φταίει που οι σχολές δεύτερης ταχύτητας υπολειτουργούν, κλείνουν, δεν έχουν επαγγελματικά δικαιώματα; Όχι, το αντίθετο συμβαίνει: Η έλλειψη της βοηθάει τα κινήματα να φτάνουν ως ένα σημείο μονάχα συγκέντρωσης δυνάμεων και κεντρικής παρέμβασης ειδικού βάρους, η έλλειψη της αφήνει απροστάτευτους χιλιάδες σπουδαστές, που δεν είχαν την τύχη να έχουν δυνατούς συλλόγους. Για όλα αυτά, και για ακόμη πιο πολλά, η ανασυγκρότηση της Ε.Φ.Ε.Ε. είναι ζήτημα καταρχήν πολιτικής βούλησης κι όχι παζαρέματος ή τυχοδιωκτισμού ή μια υπόθεση που εξαντλείται στο ζήτημα σε ποιον θα καταλογιστεί η ευθύνη που δεν ανασυγκροτείται. Οφείλουμε να βάλουμε το ζήτημα μες στους συλλόγους, για να εξουδετερώσουμε τους παραγοντισμούς των δυνάμεων της αντίδρασης δεξιάς και αριστερής, που φαίνεται να εξαντλούν την επιχειρηματολογία τους στο αν θα ‘ναι 300 ή 1000 οι κάρτες για το συνέδριο. Αντί να σκεφτόμαστε έτσι, ας κερδίσουμε στους συλλόγους, με μπροστάρηδες τους φοιτητές να γίνει τώρα και με αποφάσεις των συλλόγων το παν- σπουδαστικό συνέδριο, και οι επόμενες εκλογές να γίνουν με διπλές κάλπες, ή με προηγούμενη πολιτική συμφωνία με μπροστάρηδες τους συλλόγους. Υπό αυτήν την έννοια, στα σχήματα πρέπει να απαντηθεί επιτέλους τι είδους μόρφωμα είναι τα Ε.Α.Α.Κ, και πως μπορούν να λειτουργήσουν με έναν τρόπο επαναστατικά δημοκρατικό. Τα σχήματα πρέπει να αποφασίσουν εάν το σημερινό μοντέλο λειτουργίας λήψης (ή μη λήψης) αποφάσεων των σχημάτων, των συντονιστικών (κεντρικών ή πόλεων) μπορεί να ανταποκριθεί στην αναγκαιότητα συγκεκριμένων πολιτικών κατευθύνσεων και δράσεων, ή αν αντίθετα (όπως δείχνουν τελευταία περιστατικά) οδηγούν σε μια οργανωτίστικου περιεχομένου αντιπαράθεση (αλληλουπονόμευσης έως συχνά και βίας). Όχι, τίποτα από αυτά δεν έχει σχέση με τη συντροφικότητα που απαιτούν οι αγώνες του σήμερα και του αύριο. Η δημοκρατία μες στα σχήματα, η ανάγκη να λαμβάνονται συγκεκριμένες αποφάσεις που να ακολουθούνται για να βγάζουμε το συμπέρασμα αν βοηθάει την πολιτική δουλειά, η διασάφηση του ποιος είναι μέλος, οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του, ένα καταστατικό λειτουργίας και τρόπου λήψης αποφάσεων: Να τι απαιτείται σήμερα από μια επαναστατική δύναμη στις σχολές για να έχει την απαραίτητη ετοιμότητα στα δύσκολα που έρχονται. ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Προκήρυξη - ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2009 Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟ ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2008: 6 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 2008: Η χρηματιστηριακή κοινωνία και δημοκρατία της κρίσης, του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού, εκδηλώνει την ισχύ και την πυγμή της! Αποκαλύπτει το περιεχόμενο και τα όριά της. Σημαδεύει την καρδιά και τη ζωή του 16χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου σ΄ένα πεζόδρομο των Εξαρχείων και 16 μέρες μετά - 22 Δεκέμβρη – ποτίζει με βιτριόλι την Κούνεβα! Τα κύματα της εξέγερσης των 16άρηδων που σαρώνουν τη χώρα, δεν είναι παρά η εκδήλωση των ενστίκτων κοινωνικής αυτοσυντήρησης του μέρους εκείνου της κοινωνίας που παραμένει ζωντανό και προσπαθεί ν’ αναπνεύσει - έστω στιγμιαία –μέσα απ΄αυτή την εξέγερση. Το συσσωρευμένο πολιτικό κενό μιάς 20ετίας νεοφιλελεύθερης κυριαρχίας το οποίο κανείς δεν έχει επιχειρήσει να εκφράσει, βρίσκει την εκπροσώπησή του σ’ αυτή την εξέγερση! Γιαυτό εξελίσσεται αυθόρμητα, αμφισβητώντας χωρίς όρους και επίδικα την πνιγηρή και ολιστικά διεφθαρμένη πραγματικότητα της χρηματιστηριακής κοινωνίας. Η αναρχοαυτονομία κάθε είδους που παράγει και συντηρεί το σύστημα «αναδείχνεται» με τις ευλογίες και τη βοήθεια του κοινωνικοπολιτικού συστήματος, ηγεμονία της εξέγερσης, γιατί μόνο έτσι μπορεί να καταστεί η ίδια η εξέγερση διαχειρίσιμη από την ιδεολογικοπολιτική και κοινωνική καταστολή του συστήματος. Γιατί μόνο μέσω της αναρχοαυτονομίας μπορεί το σύστημα να αρνηθεί στον Δεκέμβρη το χαρακτήρα της εξέγερσης. Να καταγγελθεί, να κτυπηθεί αλλά και να εμπορευματοποιηθεί στο εκλογικό παζάρι. • Να προστατεύσουμε τις περιουσίες των πολιτών από τους τρομοκράτες - (ΛΑΟΣ). • Να προστατεύουμε τους μαθητές και τις περιουσίες των πολιτών από τους τρομοκράτες και τους αναρχικούς - (ΝΔ). • Να αποκαταστήσουμε τη δημόσια ασφάλεια και την «αξιοκρατία» στα σώματα ασφαλείας - (ΠΑΣΟΚ). • Οι προβοκάτορες που κτυπούν το λαϊκό κίνημα - (ΚΚΕ)! • Καταγγέλλουμε τις πράξεις βίας απ’ όπου και αν προέρχονται - (ΣΥΝ). Δεν είδαμε σωστά, δεν εκτιμήσαμε τις επιπτώσεις των καταστροφών στα γεγονότα του Δεκέμβρη - (ΣΥΡΙΖΑ). Με την αναρχοαυτονομία και την εκχώρηση της ηγεμονίας σ’ αυτή, το κοινωνικοπολιτικό σύστημα βολεύτηκε στο σύνολό του. Όλοι έγιναν παρατηρητές μιάς «εισαγόμενης» κρίσης στην κοινωνία τους, την οποία πρέπει να προστατέψουν από τους αναρχικούς τρομοκράτες και προβοκάτορες. Το ότι το εκπαιδευτικό σύστημα, τα σχολεία, είναι σαδιστικά, ακραίοι ταξικοί μηχανισμοί που δολοφονούν όνειρα, ζωές, ελπίδες της νεολαίας, είναι λεπτομέρεια. Το ότι εργασία και γνώση συντρίβονται σταθερά, σαδιστικά και διαχρονικά για να λειτουργήσουν οι αγορές, είναι ζητήματα λογιστικών μεθόδων και ποσοστών του δημοσιονομικού ανοίγματος, των χρηματιστηριακών δεικτών, του ισοζυγίου πληρωμών, κ.λ.π. Ο Δεκέμβρης και η εξέγερσή του αποκηρύχτηκε από το πολιτικό σύστημα, όμως τροφοδότησε με οξυγόνο τα πιο ζωντανά κομμάτια της κοινωνίας. Ο Δεκέμβρης δεν χρειάζεται επικήδειους, ούτε εμπόρους διαμεσολαβητές δημοσίων σχέσεων για το περιεχόμενό του. • Να τον μελετήσουμε χρειάζεται. • Να κάνουμε την αυτοκριτική μας χρειάζεται μπροστά στους 16άρηδες από το Διδυμότειχο μέχρι την Σητεία, γιατί για άλλη μια φορά τους προδώσαμε! • Ν΄απολογηθούμε χρειάζεται για την συνεχή και σταθερή πορεία αντιδραστικοποίησης της Ελληνικής κοινωνίας. Για το ότι η πλατφόρμα Καραντζαφέρη τείνει να γίνει κυρίαρχη στο κοινωνικοπολιτικό σύστημα. Ν΄ακουμπήσουμε στο Δεκέμβρη χρειάζεται για να τα καταφέρουμε να μείνουμε όρθιοι. Το Σχολείο του Νεοφιλευθερισμού Ταξικό, Συγκεντρωτικό, Αντιδημοκρατικό και “Αναρχοαυτόνομο” Οι ταξικοί φραγμοί πρόσβασης στη μόρφωση, απόλυτος νόμος του καπιταλισμού. Η κατάκτηση ενός καθολικού, δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος δεν είναι μια υπόθεση που αφορά με στενούς όρους μόνο τη σπουδάζουσα και μαθητιώσα νεολαία. Είναι μια υπόθεση που αφορά τις ταξικές αντιθέσεις, τους ταξικούς αποκλεισμούς, την αναπαραγωγή και την διαιώνιση των οποίων εξυπηρετούσε πάντα το εκπαιδευτικό σύστημα στον καπιταλισμό. Ο διαχωρισμός της πνευματικής από την χειρωνακτική εργασία (με την πρώτη σε πλεονεκτική θέση), ο διαχωρισμός των παιδιών της εργατικής τάξης, από τα παιδιά των ανώτερων κοινωνών τάξεων και η εξασφάλιση ότι για αμφότερες τις κατηγορίες θα παραμείνουν ως έχουν και στο μέλλον οι αντίστοιχες κοινωνικές τους θέσεις: Να ποιος θέλουν, να είναι ο κύριος σκοπός και επομένως και η λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος, οι αστοί, οι κοινωνικοί τους σύμμαχοι και το κράτος τους. Πολυάριθμες μελέτες και από πολλές πηγές, επιβεβαιώνουν με στατιστικά στοιχεία την διαχρονική εξάρτηση σε πολύ μεγάλο βαθμό επιτυχίας ή αποτυχίας των μαθητών ανάλογα με την κοινωνική τάξη απ’ όπου προέρχονται. Στη διαδικασία αυτή της κοινωνικής μόρφωσης ή αμορφωσιάς όλα παίζουν ρόλο: • Το πνευματικό επίπεδο του κοινωνικού περίγυρου (από την οικογένεια έως τους φίλους, τη γειτονιά κτλ). • Το επίπεδο του δημόσιου σχολείου που διαφοροποιείται προς τα κάτω όσο απομακρυνόμαστε από τα πλούσια προάστια, προς τα πιο φτωχά και ακόμη πιο κάτω από εκεί προς την επαρχία και τα μικρά χωριά. • Η ανάγκη πολλών οικογενειών να δουλέψουν τα παιδιά της από τα μαθητικά τους χρόνια κ.α. Βεβαίως το κεφάλαιο, με ευελιξία, κατόρθωνε πάντα πέρα από τη διατήρηση αυτού του καθεστώτος να φροντίζει και ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες του, για την αναπαραγωγή του κεφαλαίου (και σε σχέση με την αναπροσαρμογή των αναγκών αυτών στα επίπεδα ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων) να ελέγχει και το εύρος της προσφερόμενης γνώσης μα και το ποσοστό αυτών που θα την κατακτήσουν. Ή πως θα ‘’αξιοποιήσει’’ όσους δεν θα την κατακτήσουν. Και βεβαίως κυρίως να ελέγχει με επιτυχία την ποιότητα της γνώσης και την χρησιμοποίηση της, ως μέσο για την ιδεολογική του κατίσχυση. Η νεοφιλελεύθερη έννοια της “γνώσης” ως ανθρώπινης υποδούλωσης, ένας πολύπλευρος εκφρασισμός. Στη σημερινή εποχή, την εποχή του νεοφιλελευθερισμού, της πλέον οριακής αν όχι και έσχατης μορφής του καπιταλισμού, με τις ακόμη πιο οξυμένες ταξικές αντιθέσεις, την αποδιάρθρωση των υπολειμμάτων του κράτους- πρόνοιας, και την εξάλειψη από την κυρίαρχη ιδεολογία της βαθιά ανθρώπινης αξίας της ζωντανής εργασίας και του έτσι κι αλλιώς κοινωνικού της χαρακτήρα, η γνώση μεταμορφώνεται: • Από μια ενιαία διαδικασία, από το νηπιαγωγείο ως την τριτοβάθμια εκπαίδευση, που έχει ως πηγή και σκοπό την κοινωνία και την ανάπτυξη των αναγκών του ανθρώπου και της φύσης, μετατρέπεται σε μια κατακερματισμένη γνώση με απούσα κάθε κοινωνική διασύνδεση, σε μια δια βίου συλλογή τυποποιημένων πληροφοριών με τη μορφή πιστοποιήσεων. Αυτό είναι το σχολείο του ανταγωνισμού και της στρατιωτικοποίησης, με τον ατομικό φάκελο δεξιοτήτων από την α’ δημοτικού. Αυτά είναι τα ΑΕΙΤΕΙ της κατηγοριοποίησης των σχολών με βάση την χρησιμότητα που έχουν ή δεν έχουν για την αναπαραγωγή του κεφαλαίου, του νέου νόμου πλαίσιο των πειθαρχικών διώξεων, της κατάρ- 5 Το Σχολείο του Νεοφιλευθερισμού γησης του ασύλου, του εξωφρενικού ανταγωνισμού μεταξύ ιδρυμάτων και ανθρώπων για το έλεος των κεφαλαιοκρατών, σε απόσταση αγεφύρωτη με τις ανάγκες και τα συμφέροντα των λαϊκών στρωμάτων. • Παίρνει την μορφή ενός μέσου που υποδουλώνει τους εργαζομένους αντί να χρησιμεύει ως εργαλείο, για την αποδέσμευση των ανθρώπινων ικανοτήτων. Τέτοιος είναι στην πραγματικότητα ο συστηματικός αποκλεισμός των παιδιών της εργατικής τάξης από την ανώτερη εκπαίδευση (ιδιαίτερα από τις ‘’καλές’’ σχολές), ή το 30% αυτών των στρωμάτων που δεν τελειώνει καν το σχολείο, επαναφέροντας ξανά τους κοινωνικούς αποκλεισμούς της δεκαετίας του ‘40 και πίσω, με ακόμη πιο έντονο στίγμα και χάσμα σήμερα, σ την εποχή της επιστημονικοτεχνικής επανάστασης. Επομένως γίνεται και ένα ακόμη μέσο καθυστέρησης για την πλειοψηφία της κοινωνίας, και εδραίωσης ενός διευρυμένου κοινωνικού ρατσισμού. • Σε συνδυασμό με τους δυο αυτούς όρους, να λειτουργήσει με έναν τρόπο ‘’απογνωσιολογικοποίησης’’ του εαυτού της, με βάση την πλήρη κεφαλαιοποίηση της (και μάλιστα, πέρα από αυτήν την οριοθέτηση, με δίχως κανένα άλλο νόημα ή χρησιμότητα), σε άμεση εξάρτηση με το εργασιακό προτσές και με ότι αυτό απαιτεί. Υπό αυτήν την έννοια, ένας σπουδαστής σήμερα δεν είναι κάτοχος γνώσης, μα φορέας ενός κομματιού αυτής. Στην πραγματικότητα ένα πολύ μικρό κομμάτι της διδασκόμενης γνώσης ανήκει στον ίδιο (στην κατάκτηση ενός πεδίου γνώσης σε βάθος, στις πνευματικές του ανάγκες, στην εξεύρεση και ανάπτυξη των δικών του ικανοτήτων κτλ). Το μεγαλύτερο κομμάτι της ανήκει με αυστηρό τρόπο στις ιδεολογικές και παραγωγικές κυρίως απαιτήσεις του κεφαλαίου. Η αποειδίκευση της γνώσης χωρίζει σε χίλια κομμάτια την επιστήμη, καθιστώντας στην ουσία το σπουδαστή αμόρφωτο, με πρόσκαιρη γνώση ενός μόνο κομματιού από το σύνολο. Σε αυτά τα πλαίσια, έχουμε και την εξής αντιστροφή: Δεν είναι πλέον το ανθρώπινο γένος που επινόησε και χρησιμοποιεί την τεχνολογία (οπότε μπορεί να λειτουργήσει και απελευθερωτικά για αυτό). Ούτε και όποιος κατέχει τη γνώση της τεχνολογίας βρίσκεται εξ αντικειμένου σε πλεονεκτική θέση απέναντι της. Ξέρει ότι εξαρτάται εκείνος από αυτήν, ξέρει ότι δίχως αυτήν δε μπορεί να εργαστεί, ότι οι γνώσεις του είναι εξαιρετικά ανεπαρκείς έξω από αυτό το τεχνολογικό φάσμα (φουκογιαμική άποψη για τη γνώση που δεν χρειάζεται να κατέχουμε, εφόσον είναι αποθηκευμένη στα κομπιούτερ). Υπό αυτήν την έννοια, στην πραγματικότητα, μικραίνει πολύ ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν αληθινή πρόσβαση στο πως ‘’κατασκευάζεται’’ η ίδια η γνώση. Με τον ίδιο τρόπο βέβαια, ένας μηχανικός που μαθαίνει πως να συμβάλει στο να υψωθεί μια πολυκατοικία, μπορεί να μην έχει δει στη διάρκεια των σπουδών του ούτε ένα κατσαβίδι! Η αποειδίκευση που προσφέρει η νεοφιλελεύθερη ‘’γνώση’’, παράγει ανθρώπους τριπλά αλλοτριωμένους: από τις δυνατότητες του εαυτού τους, από την κοινωνία, και από τα παράγωγα της εργασίας ολόκληρου του ανθρώπινου είδους. • Αν την διερευνήσουμε από τη σκοπιά μιας συνολικότερης διασύνδεσης της με την καθημερινότητα (ο μέσος άνθρωπος και ιδιαίτερα τα πιο καθυστερημένα στρώματα εννοούν σα γνώση πλέον, κυρίως τις σκόπιμα ασύνδετες πληροφορίες που με καταιγιστικό ρυθμό δέχονται από τους ιδιωτικούς φορείς της ενημέρωσης, ή από το διαδίκτυο) μπορούμε να βγάλουμε ακόμη πιο δυσάρεστα συμπεράσματα: Το νεοφιλελεύθερο ιδεώδες της εκπαίδευσης (ιδιαίτερα στις χώρες εκείνες όπου έχει εδραιωθεί τα τελευταία 30 χρόνια) είναι που γεννά τους επιστήμονες του πυρηνικού ολέθρου και τα golden boys. Και μάλιστα προσδίδοντας σε αμφότερα ιδιαίτερη αίγλη, τείνοντας να υπαξιώσει την εκπαίδευση σε μια διαδικασία που αποτελεί προοδευτικό παράγοντα και όταν σχετίζεται με τα όπλα των μαζικών φόνων ή ιδιαίτερα όταν σχετίζεται με την διαχείριση ‘’ανθρωπίνων πόρων’’!(έτσι πλέον ονομάζουν τους εργαζόμενους). Σε αυτό το στάδιο πια, ότι είναι ανθρώπινο εξοβελίζεται ως άχρηστο, ως σημάδι καθυστέρησης και αδυναμίας. Και ότι εξασφαλίζει μια προσωπική υλική ή εξουσιαστική υπεροχή αναδείχνεται ως ευταξία, ανεξαρτήτως της χυδαιότητας ή των εγκλημάτων που απαιτεί. Στο βαθμό του ολοκληρωτικού τρόπου που ο νεοφιλελευθερισμός συσχετίζει απόλυτα την γνώση με τις δικές του ανάγκες, η ανατροπή του νεοφιλελευθερισμού απαιτεί και μια συνολική θέση 55 για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Απαιτεί μια ολότελα διαφορετικά προσέγγιση της γνώσης, της εργασίας, της αξίας της κοινωνικότητας. Τα καθήκοντα του νεολαιίστικου κινήματος έγκεινται, στο να προβάλλουν μια εκ διαμέτρου αντίθετη προσέγγιση σε ότι αφορά τις αληθινές ανάγκες της νεολαίας για μόρφωση και εργασία. Με απαρχή βεβαίως τη στόχευση σε μια κοινωνική συμμαχία, με όσους (και είναι η πλειοψηφία) βρίσκονται ολόπλευρα εκτεθειμένοι σε αυτόν τον οικονομικό, γνωσιολογικό, εργασιακό, πολιτιστικό αποκλεισμό. Σε αυτή την κατεύθυνση το κίνημα θα βρει αντιμέτωπα και τα ελιτοποιημένα φοιτητικά στρώματα, που εξ αντικειμένου αποτελούν στρώματα υπεράσπισης του νεοφιλελευθερισμού. οκράτη, είτε να ελέγχει την εκπαιδευτική διαδικασία, είτε να ανοίγει μαγαζιά της γνώσης όπως στήνει μια οποιαδήποτε επιχείρηση ή ένα τηλεοπτικό κανάλι, είναι μια κοινωνία στα όρια του φασιστικού κινδύνου. Η αντίθεση ανάμεσα στην έννοια του δημόσιου και του ιδιωτικού, μπορεί να συνοψιστεί στο εξής: Ότι η συνολική γνώση που παράγει μια κοινωνία (αδιάφορο εάν πρόκειται για μια σοσιαλιστική ή καπιταλιστική κοινωνία), αποτελεί κατάκτηση ολόκληρης αυτής της κοινωνίας. Και σαν τέτοια δεν πρέπει να τη σφετερίζονται (επομένως και να την ορίζουν) λίγοι, και για τα δικά τους συμφέροντα. Γιατί, και μέσω της ιδιωτικής εκπαίδευσης, το κεφάλαιο επιδιώκει ότι και με το σφετερισμό του των πεδίων της ενημέρωσης, όπου δρα ανεξέλεγκτο προσπαθώντας να ελέγξει μέσω αυτής, ολόκληρη την κοινωνία. Και μάλιστα, χωρίς να είναι υποχρεωμένο να απολογείται για τις επιλογές του (όπως για παράδειγμα αναγκάζεται να κάνει το κράτος, ή εν πάση περιπτώσει το κίνημα μπορεί να το υποχρεώσει να κάνει). Η μάχη αυτή για να είναι νικηφόρα πρέπει να γίνεται στο πεδίο της υπεράσπισης της μόρφωσης σαν κοινωνικό αγαθό, και με άξονα την πρόσβασή όλου του λαού σε αυτήν. Το φοιτητικό κίνημα μπορεί και πρέπει να υπερασπιστεί όλη την κοινωνία σε αυτήν τη φάση, με έναν τρόπο θετικό σε προτάσεις που να μπορεί να συνδεθούν με το εκπαιδευτικό και το ευρύτερο λαϊκό κίνημα (που μόνο τότε θα συνδεθεί μ’ αυτά) όπως η ελεύθερη πρόσβαση σε όλους για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, όπως είναι ένα ανοιχτό εκπαιδευτικό σύστημα που θα υπερασπίζεται της αξίες της γνώσης μα και της εργασίας ως κοινωνικές αξίες. Όπως είναι το αίτημα για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες ΜΟΝΟ το δημόσιο να είναι αρμόδιο για όλες τις διαδικασίες εκπαιδευτικής, μορφωτικής, τεχνολογικής ανέλιξης (καμιά πιστοποίηση έξω από αυτό). Με χειροπιαστό τρόπο, μέσα στην καθημερινότητα των σχολών η αντιπαράθεση παίρνει τη μορφή της υπεράσπισης της φοιτητικής ιδιότητας ως κοινωνικής ιδιότητας, που σημαίνει την πάλη για δωρεάν υλικοτεχνική υποδομή, δωρεάν σίτιση, στέγαση, μετακίνηση. Μια τέτοια τακτική έχει Η ιδιωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα έρχεται από το χτες. Η ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης με τη μορφή των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων έχει εδώ και χρόνια την αποστολή να πιέσει τα δημόσια ιδρύματα να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους (καθιστώντας τα στην ουσία δευτερεύουσας αξίας με τον καιρό), δίνοντας πιστοποιητικά με τα οποία κινείται σήμερα η αγορά εργασίας, διασπώντας συλλογικά, εργασιακά δικαιώματα, και φτιάχνοντας το προφίλ του νέου, ανταγωνιστή, μόνιμα “επιμορφούμενου”, εργαζομένου, που μαθαίνει συστηματικά σε αυτά πως να διαχειρίζεται “ανθρώπινους πόρους” ή πως θα παρακάμπτει τους ηθικούς νόμους και το Σύνταγμα για να προωθήσει τα συμφέροντα της επιχείρησης στην οποία αργά ή γρήγορα προσδοκά από συμβασιούχος με μπλοκάκι να γίνει στέλεχος. Η αντιπαράθεση του φοιτητικού κινήματος με την και θεσμικά αναγνώριση των τίτλων σπουδών που παρέχουν τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών, και τα λοιπά “κέντρα κατάρτισης” έχει ως περιεχόμενο της μια σύγκρουσή δυο διαφορετικών κόσμων: της συντήρησης και της προόδου. Τέτοια ήταν η σύγκρουση και το 2007, με την υπεράσπιση του άρθρου 16. Η μάχη αυτή, πρέπει να έχει ως κέντρο την αξίωση για κατάργηση κάθε εκπαιδευτικής διαδικασίας έξω από το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Μια κοινωνία που επιτρέπει σε κάθε κεφαλαι- 5 Το Σχολείο του Νεοφιλευθερισμού δυο τουλάχιστον νοήματα: α) το σύνθημα την κρίση να σταματήσει να τη πληρώνει ο λαός παίρνει μια απτή, συγκεκριμένη πορεία πάλης κι όχι ζύμωσης και β) διαπαιδαγωγεί τη νεολαία στη σκέψη ότι η γνώση πηγάζει και κατευθύνεται προς το σύνολο, και γι’ αυτό δικαιούται να λαμβάνει δωρεάν μια σειρά κοινωνικών αγαθών (στο βαθμό μάλιστα και του μισθού για τους σπουδαστές, εφόσον η γνώση που δέχονται δεν έχει να κάνει με την προσωπική τους μόρφωση, δεν τους ανήκει- αντίθετα ανήκει στην αναπαραγωγή του κεφαλαίου). Πολύ περισσότερο σήμερα, που η νεολαία προσφέρει δωρεάν απλήρωτη εργασία στο κεφάλαιο, και μάλιστα για ‘’εκπαιδευτική κατάρτιση’’ (όπως είναι π.χ. τα stage). Το φοιτητικό κίνημα σε αυτήν τη μάχη, δε μπορεί να αυτοαποκαλείται ως η μόνη πρωτοπορία: Οφείλει μια συμμαχία με τους σπουδαστές των ΤΕΙ που απαξιώνονται, και καταργούνται επί της ουσίας εδώ και χρόνια, και σήμερα πιο ολοκληρωτικά (δεκάδες τμήματα σε όλη την χώρα σήμερα κλείνουν, ενώ οι υλικοτεχνικές υποδομές σε όλα τα ιδρύματα της χώρας είναι εξευτελιστικές, η καθηγητική απειλή του κοψίματος είναι πολλαπλάσια πιο υπαρκτή λόγω των αλυσίδων). Οφείλει να συναντηθεί με τους μαθητές που απέδειξαν το Δεκέμβρη του ‘08, μα και σήμερα, πως αποτελούν το πλέον ελπιδοφόρο κομμάτι της κοινωνίας πάνω στη βάση της υπεράσπισης των ελευθεριών στα σχολεία, πάνω στη βάση της υπεράσπισης ενός σχολείου όχι συμπληρώματος του φροντιστηρίου (όπως έχει καταντήσει σήμερα) αλλά ανοιχτού σε όλες του τις βαθμίδες, ενός σχολείου που να είναι ανθρώπινο και όχι μηχανισμός ταξικών αποκλεισμών και εξετασιολαγνίας. Οφείλει να συναντηθεί με τους σπουδαστές των ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ, να παλέψει μαζί τους για το δικαίωμα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, για την αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων, της ιδιότητας του σπουδαστή και των ελευθεριών στη συνδικαλιστική δράση. Να ποιες είναι οι κοινωνικές συμμαχίες της σύγκρουσης, ιδεολογικής και πολιτικής, που μπορούν να προβάλουν μια διέξοδο από τον εκπαιδευτικό, εργασιακό, κοινωνικό μεσαίωνα του νεοφιλελευθερισμού, στο δρόμο προς τη σοσιαλιστική προοπτική! φοιτητών, αποτελεί όπλο ενάντια στα “κινήματα - ελίτ’’, στον νεοφιλελευθερισμό και στην αναρχοαυτονομία. Οι προοδευτικές- αριστερές δυνάμεις στις σχολές πρέπει να βλέπουν στην ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ την ευκαιρία να συγκρουστεί κεντρικά το φοιτητικό κίνημα με τις νεοφιλελεύθερης επιταγές για αμφισβήτηση του ρόλου έως και διάλυση κάθε κοινωνικής συλλογικότητας, μεταξύ αυτών και του φοιτητικού συνδικαλισμού. Η ανασυγκρότηση της δεν μπορεί να αποτελεί παιχνίδι στα χέρια των οποιονδήποτε παρατάξεων, αλλά αντίθετα άμεση διεκδίκηση όχι μόνο μιας πολιτικής δύναμης, αλλά ολόκληρου του φοιτητικού σώματος και ως θεσμικής δικλείδας για αυτό. Η άμεση ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ, και με μπροστάρηδες τους συλλόγους σε αυτήν δε θα συγκρατήσει τους αγώνες των φοιτητών, αλλά αντίθετα θα τους προσδώσει ένα άλλο ειδικό βάρος, μια στοχευμένη κατεύθυνση ως σώμα πια και όχι ως ασύνδετες ‘’ομάδες’’. Και το κυριότερο, θα δώσει μια άλλη δυναμική στις σχολές εκείνες που είναι “δεύτερης ταχύτητας” από την άποψη των δικαιωμάτων, και όπου οι συνδικαλιστικές- σπουδαστικές ελευθερίες τελούν ουσιαστικά υπό διωγμό. Όποιες δυνάμεις έχουν αναφορά στην ανατροπή, δε μπορεί παρά να βλέπουν την ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ, και γενικότερα την ανασυγκρότηση του φοιτητικού συνδικαλισμού, ως ένα όπλο, για την υπεράσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και των ελευθεριών σε όλες τις σχολές. Κυρίως ως ένα πολιτικό και θεσμικό όπλο για την αποκατάσταση της κοινωνικής διάστασης της γνώσης, της απόκτησης της, και επομένως για την εμπέδωση της ιδέας του φοιτητικού- σπουδαστικού κινήματος όχι σαν αυτόνομο (κάτι που άλλωστε βοηθά τη πολύμορφη προσπάθεια του συστήματος να το παρουσιάσει εκείνο ως αυτόνομο, για να το απομονώσει φυσικά ευκολότερα) αλλά όπως του αντιστοιχεί να είναι: Συνιστώσα, δηλαδή, του λαϊκού κινήματος. Ένα κίνημα που εξαντλείται στην υπεράσπιση συντεχνιακών διεκδικήσεων δεν χρειάζεται την ΕΦΕΕ. Χρειάζεται ένα επιμελητήριο!! Ή βολεύεται με το να είναι δυνατή η αριστερά στις αντίστοιχες σχολές- θερμοκήπια της μικροαστικής αντίληψης των “αυτοτελών συμφερόντων”! Ένα κίνημα που εξαντλείται στην υπεραπογείωση και στα επαναστατικά συνθήματα της αυτοαπελευθέρωσης, δεν αναφέρεται σε κανέναν, ούτε καν στον εαυτό του. Αρνείται να αναλογιστεί την απόσταση που έχουμε ακόμη να διανύσουμε όταν μεγάλα κομμάτια της κοινωνίας δεν φτάνουν καν στο απολυτήριο Λυκείου, όταν δεκάδες τμήματα με χιλιάδες σπουδαστές κλείνουν, όταν χιλιάδες άλλοι Ανασυγκρότηση της Ε.Φ.Ε.Ε ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό και στην αναρχοαυτονομία. Η ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ μπορεί να βάλει όχι νερό στο μύλο της αντίδρασης, αλλά αντίθετα νερό στο μύλο των συμμαχιών, της ανασυγκρότησης του λαϊκού κινήματος. Στα χέρια των 5 δεν έχουν καθορισμένα επαγγελματικά δικαιώματα (ή καθόλου). Αρνείται να παραδεχτεί ότι ο νόμος πλαίσιο ήδη εφαρμόζεται σε πολλές σχολές. Ένα κίνημα με τέτοιο περιεχόμενο, πάλι δεν χρειάζεται την ΕΦΕΕ. Χρειάζεται την διαλυτικότητα στις σχολές, για όσο καιρό θα τροφοδοτεί με οργανωτικούς όρους την ενδυνάμωση ορισμένων πολιτικών δυνάμεων. Ώσπου να καταλήξει ολόκληρο το φοιτητικό- σπουδαστικό κίνημα σε ουρά της αναρχοαυτονομίας. Γι’ αυτές τους, τις ‘’αυτοτελείς παρεμβάσεις’’ (συντεχνίες) ή τις ‘’παραβλέψεις’’, στο βαθμό που επίσης αρνούνται την αναίρεση των στοιχείων αυτών (αν υποθέσουμε ότι διεκδικούν το δικαίωμα στην αδυναμία ή στις δύσκολες συνθήκες της εποχής) τους ταιριάζει ο χαρακτηρισμός ‘’κίνημα μιας ελίτ’’. Την ΕΦΕΕ, την χρειάζονται όσοι στοχεύουν στην συγκρότηση σταθερών , πραγματικών συμμαχιών ανάμεσα στο φοιτητικό σώμα, όπως και ανάμεσα στους φοιτητές και στους σπουδαστές. Όσοι στοχεύουν στην ανασυγκρότηση ολόκληρου του λαϊκού κινήματος. Γι’ αυτό και σε αυτήν βλέπουν μια μεγάλη ευκαιρία να ξεκινήσει μια προσπάθεια ούτως ώστε το λαϊκό κίνημα να υπερκεράσει τις κατακερματισμένες συνειδήσεις και πολύμορφες δικλείδες της νεοφιλελεύθερης κοινωνίας. Η ανασυγκρότηση αυτή θα πρέπει να ξεκινήσει από τις δυνάμεις που έχουν αναφορά στην ανατροπή, ενάντια στο “κίνημα μιας ελίτ’’, στην άρνηση να παραδοθεί το λαϊκό κίνημα στην ηγεμονία της αναρχοαυτονομίας. Γι’ αυτό και πρέπει να ξεκινήσει όχι μέσα από παραγοντισμούς και πολιτικά μικροσυμφέροντα. Δεν έχει σε τίποτα να κάνει με αυτά. Αλλά αντίθετα μπορεί και πρέπει να ξεκινήσει μέσα στους ίδιους τους φοιτητικούς συλλόγους, με αυτούς μπροστάρηδες. Οφείλει σε αυτήν τη διαδρομή να έχει αναφορές σε περιεχόμενο και συμμαχίες τέτοιες που να προκύψει ως φυσική αναγκαιότητα, ως νίκη του φοιτητικού κινήματος και κυρίως αυτών των στρωμάτων που ως τα τώρα μπορούν να χαρακτηριστούν ως εξαιρετικά περιθωριοποιημένα. Στη διαδρομή αυτήν, ίσως θιγούν κατεστημένα συμφέροντα που βασίζονται σε προνόμια που «κερνάει» το σύστημα, αλλά θυσιάζει η ταξική πάλη. Η πάλη για την άρση των ανισοτήτων, του κοινωνικού ρατσισμού της αντίθεσης πνευματικής- χειρωνακτικής εργασίας, δεν εξαντλείται στα ΑΕΙ- ΤΕΙ. Αλλά ούτε και πρέπει να εξαντλείται σε συνθήματα. Κυρίως εφόσον με την ανασυγκρότηση της ΕΦΕΕ, και με την κεντρική εκπροσώπηση σε αυτήν όλων των φοιτητών- και Α΄ μα και Β΄ ταχύτητας- (ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις θεσμικές μα και σε επίπεδο διάπλασης συνειδήσεων να συνενωθούν επιτέλους οι ανάγκες ολόκληρου του σπουδαστικού και του μαθητικού σώματος, ισότιμα με αυτών του φοιτητικού) μπορούμε να την ανοίξουμε και να την παλέψουμε από τώρα! Έτσι θα αποκτήσει το λαϊκό κίνημα, τα δικά του όργανα πάλης ενάντια στη νεοφιλελεύθερη κοινωνία της σήψης του σήμερα. Έτσι θα συγκροτηθούν τα νέα επαναστατικά υποκείμενα της σοσιαλιστικής κοινωνίας του μέλλοντος. Ανδρέας Μπεντεβής - Κώστας Φύσκιλης Παλαιστίνη: Σύντομη αναδρομή στην ιστορία του προβλήματος Η ανάδειξη του Σιωνισμού Γύρω στα 1830 και ενώ στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης είχε υποχωρήσει η θρησκευτική καταπίεση των Εβραίων, η Γαλλία δημοσιοποίησε πολιτικό σχέδιο, με το οποίο ευνοούσε την ίδρυση μίας Εβραϊκής εθνικής εστίας στα εδάφη της Παλαιστίνης. Ουσιαστικά η πρωτοβουλία της Γαλλίας, έκφραζε την πρώιμη βλέψη των Δυτικών αποικιοκρατικών δυνάμεων (που εκείνη την περίοδο διανύανε το στάδιο του εθνικού καπιταλισμού), να χρησιμοποιήσουν τους διασπαρμένους στην Ευρώπη και τον κόσμο Εβραίους, για την απόκτηση μίας βάσης στον Αραβικό κόσμο. Mίας βάσης, στο δρόμο προς την ανατολή, ανάμεσα στην Ασία και την Αφρική. Δεν είναι τυχαίο, ότι η Γαλλία δημοσιοποίησε το σχέδιό της, αφού απέτυχε η πολιτική προσεταιρισμού της Αιγύπτου, που ακολούθησε ο Βοναπάρτης. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, καθώς η ιστορική εξέλιξη και η διεθνής πολιτική συγκυρία ευνοούσε την ανάπτυξη εθνικών κινημάτων, αναπτύχθηκε και το Σιωνιστικό εθνικιστικό Εβραϊκό κίνημα, που οδήγησε στους πρώτους Εβραϊκούς εποικισμούς της Παλαιστίνης γύρω στα 1880. Στο τέλος του 19ου αιώνα (1897) στη Βασιλεία της Ελβετίας συνήλθε το πρώτο Σιωνιστικό Συμβούλιο, υπό την ηγεσία του Θέοντορ Χεζρλ, που διακήρυξε την επιδίωξη των Σιωνιστών, (εθνικιστικό Εβραϊκό κίνημα) για ίδρυση Εβραϊκού κράτους στα εδάφη της Παλαιστίνης. Η εξέλιξη του εθνικού καπιταλισμού σε ιμπεριαλισμό, ενίσχυσε την τάση των δυτικών ιμπεριαλιστικών πλέον χωρών, για τον έλεγχο των Αραβικών περιοχών και των πετρελαίων της Μέσης Ανατολής, αλλά και το μεταξύ τους ανταγωνισμό. Το Σιωνιστικό κίνημα διακήρυττε ανοιχτά, ότι ένα Εβραϊκό κράτος στα εδάφη της Παλαιστίνης θα αποτελούσε προγεφύρωμα της Ευρώπης στον Αραβικό κόσμο. Οι Σιωνιστές στήριξαν τους στόχους τους αποκλειστικά στις επιδιώξεις του ιμπεριαλισμού, ταυτίστηκαν απόλυτα μαζί του και το κίνημά τους έγινε αναπόσπαστο τμήμα του. Οι ιμπεριαλιστές εντάξανε το Σιωνιστικό κίνημα στα σχέδιά τους για την περιοχή, ιδιαίτερα τα μακροπρόθεσμα. Σχέδια που άρχισαν να υλοποιούνται στη διάρκεια του Α΄παγκοσμίου πολέμου. Βρετανική κατοχή- Εβραϊκός εποικισμός Παλαιστινιακών εδαφών Το 1917, οι Άραβες της Παλαιστίνης καθώς και άλλοι Άραβες, εξεγείρονται κατά των Οθωμανών και ενώνουν τις δυνάμεις τους με την Αντάντ, η οποία υπόσχονταν πλήρη ανεξαρτησία για όλους τους Άραβες, μετά τη λήξη του πολέμου. Όμως οι υποσχέσεις αθετήθηκαν. Βρετανοί και Γάλλοι ιμπεριαλιστές, έκαναν μυστικές συνομιλίες προκειμένου να μοιραστούν μεταξύ τους, τα Αραβικά εδάφη που αναμένονταν να ελευθερωθούν από τους Οθωμανούς. Το Νοέμβρη του 1917, ο Μπάλφουρ, υπουργός Εξωτερικών της Μ. Βρετανίας, γνωστοποιεί την λεγόμενη Διακήρυξη Μπάλφουρ, με την οποία έδωσε στους Εβραίους μια εθνική εστία στα Παλαιστινιακά εδάφη. Το παλιό πολιτικό σχέδιο της Γαλλίας, η πρώτη μεγάλη επιδίωξη των Σιωνιστών, 5 Άραβες αναγκάστηκαν να καταφύγουν πρόσφυγες σε γειτονικές Αραβικές χώρες. Στις 15 Μαΐου 1948, ο Μπεν Γκουριόν ιδρυτής του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, εξαγγέλλει την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ στα εδάφη που εν τω μεταξύ είχαν κατακτηθεί. Το νέο κράτος βασίστηκε: 1. Στο δικαίωμα κάθε Εβραίου όπου γης να εγκατασταθεί εκεί, απολαμβάνοντας πλήρη δικαιώματα. 2. Στην αφαίρεση κάθε πολιτικού δικαιώματος από τους ντόπιους Παλαιστινίους κατοίκους 3. Στην καθολική απαγόρευση επιστροφής για εκείνους που εκδιώχθηκαν από τις εστίες τους υλοποιήθηκε τώρα από τη Μ. Βρετανία, που ήταν την εποχή εκείνη κυρίαρχη ιμπεριαλιστική δύναμη στον κόσμο. Η Παλαιστίνη περιέρχεται υπό καθεστώς Βρετανικής Εντολής (Mandate) με απόφαση της Κοινωνίας των Εθνών. Ο Εβραϊκός εποικισμός στην Παλαιστίνη συνεχίστηκε στο μεσοπόλεμο και αυξήθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου. Το Ολοκαύτωμα, χρησιμοποιήθηκε για να πειστούν οι Εβραίοι να μεταναστεύσουν στην Παλαιστίνη Ο Αραβικός λαός της Παλαιστίνης πήρε τα όπλα και αντιστάθηκε στα σχέδια εποικισμού των εδαφών του που προωθούσαν οι ιμπεριαλιστές και ιδιαίτερα η Μ. Βρετανία. Πραγματοποίησε σειρά εξεγέρσεων μέχρι να τερματιστεί η Βρετανική Εντολή το 1948. Οι εξεγέρσεις αυτές κατεστάλησαν αλύπητα και καταπνίχθηκαν από τους Βρετανούς, που ταυτόχρονα στήριζαν τις Σιωνιστικές οργανώσεις με την παροχή όπλων και στρατιωτικής εκπαίδευσης. 4. Στην αποκοπή των Παλαιστινίων που παρέμειναν εντός του νέου κράτους από εκείνους που υποχρεώθηκαν στην εξορία. Ύστερα από τη διακήρυξη της ίδρυσης του Κράτους του Ισραήλ, τα στρατεύματα των γειτονικών αραβικών χωρών εισήλθαν στην Παλαιστίνη, για να υποστηρίξουν τους Παλαιστίνιους Άραβες. Όμως παρά την υποστήριξη, τα αποτελέσματα του πολέμου ήταν καταστροφικά για τους Παλαιστίνιους, «Νάκμπα» όπως λένε οι ίδιοι. Στο τέλος του πολέμου που ήταν ο πρώτος Αραβοϊσραηλινός πόλεμος, η Παλαιστίνη είχε διαμελιστεί σε τρία τμήματα: α. Το 78% της εδαφικής της έκτασης, κατέχεται από το Ισραήλ. β. Το 20,5%, που αποτελεί τη δυτική Όχθη του Ιορδάνη ποταμού, προσαρτήθηκε στην Ιορδανία. γ. Το 1,5% που αποτελεί τη Λωρίδα της Γάζας, τέθηκε υπό Αιγυπτιακή διοίκηση. Συνολικά 750.000 Παλαιστίνιοι Άραβες ξεριζώθηκαν από τις εστίες τους και κατάφυγαν σε άθλιους καταυλισμούς κύρια στη Λωρίδα της Γάζας, την Ιορδανία, τη Συρία και τον Λίβανο. Η Ιερουσαλήμ διχοτομήθηκε σε Αραβικό και Εβραϊκό τομέα. Οι Παλαιστίνιοι Άραβες έχουν τώρα να παλέψουν ένα νέο κατακτητή, το Ισραηλινό κράτος που υποστηρίζεται με κάθε τρόπο από τις δυτικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Ίδρυση του Ισραηλινού κράτους Το Νοέμβρη του 1947, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ψήφισε την απόφαση (αρ. 181) που καλούσε για τη διχοτόμηση της Παλαιστίνης σε δύο κράτη, το ένα αραβικό και το άλλο εβραϊκό. Μετά την απόφαση αυτή, Σιωνιστικές τρομοκρατικές ομάδες που είχαν εκπαιδευτεί και εξοπλιστεί από τις αρχές της Βρετανικής Εντολής εφάρμοσαν πολιτική εθνοκάθαρσης. Εξαπέλυσαν άγριες επιθέσεις ενάντια στους άοπλους Παλαιστίνιους Άραβες και κατέλαβαν μεγάλο αριθμό πόλεων και χωριών, απ’ όπου εκδίωξαν τους ντόπιους Άραβες κατοίκους. Οι επιδρομές κορυφώθηκαν με τις σφαγές στο Ντέιρ Γιασίν και το Κάφερ Κάσεμ. Οι Παλαιστίνιοι Η ανάπτυξη του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος Οι δύο επόμενες δεκαετίες (1950-1970) είναι περίοδος μεγάλης ανάπτυξης του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος, σ’ όλο τον κόσμο. Υποδουλωμένοι από τον ιμπεριαλισμό λαοί της γης, ενθαρρυμένοι από την αντιφασιστική νίκη, ξεσηκώνονται κατά του αδυνατισμένου από τον πόλεμο ιμπεριαλισμού, σπάζουν την αποικιοκρατία, και κατακτούν την εθνική 0 Παλαιστίνη νιακής υπόθεσης από τη διεθνή κοινή γνώμη και κυβερνήσεις κρατών. Το 1974, η ΟΑΠ αναγνωρίζεται από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (απόφαση αρ. 3210) σαν αποκλειστικός εκπρόσωπος του Παλαιστινιακού λαού και κερδίζει θέση παρατηρητή στον ΟΗΕ. Αμέσως μετά την ίδρυση της ΟΑΠ, ιδρύεται ο Παλαιστινιακός Εθνικός Στρατός, ο οποίος αρχίζει επιδρομές κατά Ισραηλινών στόχων στα κατεχόμενα εδάφη. τους ανεξαρτησία. Στην περιοχή της μέσης ανατολής αναπτύσσονται ισχυρά εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, (Αίγυπτος, Ιράκ, Συρία), που διώχνουν τους Αγγλογάλλους αποικιοκράτες-ιμπεριαλιστές από τα εδάφη των χορών τους και φέρνουν στην εξουσία εθνικές προοδευτικές δυνάμεις. Το νικηφόρο επαναστατικό κλίμα που επικρατεί στην περιοχή, επηρεάζει και τους Παλαιστίνιους. Όμως παρά τη σημαντική, (όπως θα δούμε παρακάτω) ανάπτυξή του, το Παλαιστινιακό εθνικό κίνημα δεν έφτασε ποτέ μέχρι την τελική νίκη. Πενήντα χρόνια μετά ο Παλαιστινιακός λαός εξακολουθεί να αγωνίζεται για την εθνική του ανεξαρτησία. Τι έφταιξε; Ήταν αρκετή η υποστήριξη του ιμπεριαλισμού, για την νίκη και την κυριαρχία των Σιωνιστών στα Παλαιστινιακά εδάφη, την ίδια χρονική περίοδο που οι γειτονικοί λαοί αποτινάζανε την αποικιοκρατία; Τι ρόλο έπαιξαν στην πραγματικότητα, το πρώην ανατολικό στρατόπεδο και η τότε Σοβιετική Ένωση, που φραστικά τάσσονταν με το μέρος των Παλαιστινίων; Μήπως οι Παλαιστίνιοι Άραβες έκαναν ιστορικό λάθος, (που εξακολουθούν να πληρώνουν μέχρι σήμερα), όταν το 1947 δεν συμβιβάστηκαν με την απόφαση του ΟΗΕ για τη δημιουργία δύο κρατών στα Παλαιστινιακά εδάφη; Στα καίρια αυτά ερωτήματα οφείλουν να δώσουν απαντήσεις οι ερευνητές-ιστορικοί του μέλλοντος. Εμείς στο άρθρο μας αυτό, θα συνεχίσουμε την ιστορική μας αναδρομή. Μετά την ίδρυση του Εβραϊκού κράτους και παρά τις συμφορές που έχουν υποστεί, οι Παλαιστίνιοι, υπό την επίδραση και του επαναστατικού κλίματος που αναφέρθηκε παραπάνω, δημιουργούν σιγά-σιγά νέες αντιστασιακές οργανώσεις και αναπτύσσουν την αντίστασή τους στο νέο κατακτητή. Το 1964, συνέρχεται στην Ιερουσαλήμ, η πρώτη Παλαιστινιακή Εθνική Συνδιάσκεψη. Εξαγγέλλεται η δημιουργία της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) και συντάσσεται η Παλαιστινιακή Εθνική Χάρτα. Η ΟΑΠ διαμορφώθηκε σαν οργάνωση που συσπειρώνει όλες τις Παλαιστινιακές αντιστασιακές ομάδες και κατέκτησε σύντομα κεντρικό ηγετικό ρόλο στην κινητοποίηση των Παλαιστινίων. Η δράση της κινείται σε δύο κατευθύνσεις: - Τον ένοπλο αγώνα κατά του Ισραήλ - Την πολιτική μάχη για τη στήριξη της Παλαιστι- Ο πόλεμος των έξι ημερών Το Ισραήλ, θεώρησε υπεύθυνα τα γειτονικά Αραβικά κράτη (Αίγυπτο, Συρία, Ιορδανία) για τις εναντίον του επιθέσεις των Παλαιστινίων ανταρτών. Τον Ιούνη του 1967, κήρυξε τον πόλεμο ενάντιά τους. Με τον πόλεμο αυτό που κράτησε έξι ημέρες, η Δυτική Όχθη του Ιορδάνη, η Λωρίδα της Γάζας, τα Συριακά υψίπεδα του Γκολάν και η χερσόνησος του Σινά πέφτουν στα χέρια των Σιωνιστικών δυνάμεων. Κι’ άλλοι 400.000 Παλαιστίνιοι υποχρεώνονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα και να καταφύγουν πρόσφυγες στην Ανατολική Όχθη, δηλαδή στην Ιορδανία. Όσοι Παλαιστίνιοι ζούσαν στα Συριακά υψίπεδα του Γκολάν και τη χερσόνησο του Σινά, υπέφεραν την ίδια μοίρα. Το Νοέμβρη του ίδιου έτους, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με την απόφαση αρ. 242 κάλεσε το Ισραήλ να αποχωρήσει από τα εδάφη που κατέλαβε κατά τον πόλεμο των έξι ημερών, όπως ονομάστηκε. Το 1973, η Συρία και η Αίγυπτος εμπλέκονται σε πόλεμο κατά του Ισραήλ. Παρά τις αρχικές απώλειες, οι Ισραηλινοί, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, (που εν τω μεταξύ έχουν αντικαταστήσει τη Μ. Βρετανία στην ηγεσία του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου) διατήρησαν σχεδόν όλα τα εδάφη που είχαν καταλάβει κατά τον Πόλεμο των Έξι ημερών. Στο διπλωματικό επίπεδο, το Ισραήλ πάντα με την πλήρη υποστήριξη του Αμερικάνικου ιμπεριαλισμού προσπαθεί να βγει από την απομόνωσή του και να βρει ερείσματα σε Αραβικές χώρες. Η ευκαιρία προσφέρεται το 1979 από την Αίγυπτο. Ο πρόεδρος Σαντάτ, (που είχε διαδεχτεί το 1 Νάσερ στην εξουσία), υπέγραψε σύμφωνο αμοιβαίας αναγνώρισης με το Ισραήλ, με αντάλλαγμα την υπό όρους επιστροφή των εδαφών του Σινά, σπάζοντας την ενιαία στάση των Αραβικών χορών. το βήμα για τη συμφωνία του Όσλο, που υπογράφτηκε δύο χρόνια αργότερα το 1993, μεταξύ του Ισραήλ της ΟΑΠ και των ΗΠΑ. Μεταξύ άλλων η συμφωνία αυτή προέβλεπε: Αυτονομία για ορισμένες περιοχές της Λωρίδας της Γάζας και της Δυτικής Όχθης . Προέβλεπε επίσης σταδιακή απόσυρση των Ισραηλινών δυνάμεων η οποία θα οδηγούσε τελικά στην ολοκληρωτική αποχώρησή τους από τις περιοχές αυτές Ίδρυση προσωρινής Παλαιστινιακής Αρχής Αυτοδιοίκησης για μια μεταβατική περίοδο που δεν μπορούσε να υπερβεί την 5ετία και θα οδηγούσε σε μια μόνιμη λύση στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας (αρ. 242 και 338) Με τη συμφωνία του Όσλο, η ηγεσία της ΟΑΠ έκανε πολύ σοβαρές παραχωρήσεις προς τους Σιωνιστές, αφού πολύ σοβαρά θέματα, όπως οι Ισραηλινοί εποικισμοί Παλαιστινιακών εδαφών, το θέμα της ανατολικής Ιερουσαλήμ, η τύχη των 4.000.000 Παλαιστινίων προσφύγων και τα σύνορα, παραπέμπονταν σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις για το Οριστικό Καθεστώς, που θα άρχιζαν μετά από πέντε χρόνια. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Όσλο, ιδρύεται η Παλαιστινιακή Αρχή σε εδάφη από τα οποία αποχώρησε ο Ισραηλινός στρατός σύμφωνα με τα προβλεπόμενα της συμφωνίας. Το Γενάρη του 1996, ο Γιάσερ Αραφάτ εκλέγεται Πρόεδρός της και εκλέγεται ένα εθνικό νομοθετικό σώμα, από 88 Παλαιστίνιους αντιπροσώπους. Στη συνέχεια οι εξελίξεις δείχνουν ότι οι Σιωνιστές δεν ήθελαν ούτε και αυτή τη συμφωνία. Σε πολλές διαπραγματεύσεις που έγιναν για την εφαρμογή της, υποβάλλουν προτάσεις που είναι αδύνατο να αποδεχτεί οποιαδήποτε Παλαιστινιακή Αρχή. Επτά χρόνια μετά το Όσλο (2002), το Ισραήλ διατηρεί τη διπλή στρατιωτική και πολιτική κατοχή στο μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Όχθης και σε μεγάλο μέρος της Λωρίδας της Γάζας. Η ανατολική Ιερουσαλήμ παραμένει υπό Ισραηλινό έλεγχο. Ένα διευρυνόμενο Ισραηλινό οδικό δίκτυο διασχίζει από κάθε πλευρά τις κατεχόμενες περιοχές και Ισραηλινά μπλόκα σταματούν την ελεύθερη διακίνηση των Παλαιστινίων. Η οικοδόμηση νέων οικισμών από εποίκους συνεχίζεται. Η συνεχής άρνηση του δικαιώματος των Παλαιστινίων στην εθνική κυριαρχία, η συνεχής καταπίεσή τους και η στέρηση των δικαιωμάτων τους, η άρνηση του Ισραήλ να εφαρμόσει οποιαδήποτε απόφαση που συμφωνήθηκε στο Όσλο, αλλά και μετά από αυτό, άσκησαν μεγάλη πίεση στον Παλαιστινιακό λαό. Η πίεση αυτή κατέληξε σε μια δεύτερη ιντιφάντα (έτος 2000) που πυροδοτήθηκε από την προκλητική Εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο. Πρώτη ιντιφάντα Στη διάρκεια του αγώνα, η ΟΑΠ αναγκάζεται να μεταφέρει την έδρα της και το στρατηγείο της από τη μια χώρα στην άλλη, αφού οι Αραβικές χώρες που τη φιλοξενούν υποκύπτουν στις ιμπεριαλιστικές πιέσεις. Το 1970 μεταφέρεται από την Ιορδανία στη Βυρητό. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το Ισραήλ ενθαρρυμένο και από τις διπλωματικές του επιτυχίες, αυξάνει την επιθετικότητά του. Το 1978 ο Ισραηλινός στρατός εισβάλλει στο Λίβανο, το 1980 προσαρτά την Ανατολική Ιερουσαλήμ και το 1982 εισβάλλει ξανά στο Λίβανο και φθάνει μέχρι την Βυρητό. Στόχος των νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων των Σιωνιστών, ήταν η εξόντωση της ΟΑΠ και το χτύπημα της Παλαιστινιακής αντίστασης, η ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης του Λιβάνου και η δημιουργία φιλικού καθεστώτος με επικεφαλής την φιλικά διακείμενη προς το Ισραήλ πολιτοφυλακή. Η επιχείρηση “Ειρήνη στη Γαλιλαία”, όπως ονόμασαν οι Σιωνιστές τον νέο πόλεμο κατά του Λιβάνου και της ΟΑΠ, πέρα από τους χιλιάδες νεκρούς, αφήνει πίσω της πρωτοφανούς αγριότητας θηριωδίες, όπως η σφαγή 2.000 γυναικόπαιδων στους προσφυγικούς Παλαιστινιακούς καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα στη Βηρυτό. Η ΟΑΠ αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη Βυρητό και να μεταφέρει την έδρα της στην Τυνησία. Το κλίμα τρομοκρατίας που επέβαλαν οι κατακτητές, δεν κράτησε πολύ. Το 1987 ξεσπά η πρώτη ιντιφάντα (λαϊκή εξέγερση) των Παλαιστίνιων που ζουν στα κατεχόμενα εδάφη. Στην αρχή η εξέγερση παίρνει τη μορφή πετροπόλεμου με τις Ισραηλινές αρχές, στον οποίο ο στρατός απαντάει με σφαίρες, διωγμούς και επιδρομές. Η συμφωνία του Όσλο. Δεύτερη ιντιφάντα Η πρώτη ιντιφάντα σταμάτησε το 1991, όταν με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της τότε Σοβιετικής Ένωσης συγκλήθηκε στη Μαδρίτη διεθνής διάσκεψη για την επίλυση του Μεσανατολικού προβλήματος. Η διάσκεψη αυτή δεν κατέληξε σε απτά αποτελέσματα, όμως αποδείχτηκε το απαραίτη-  Παλαιστίνη επίσκεψη του Αριέλ Σαρόν στο κτιριακό συγκρότημα του τεμένους Χάραμ αλ Σαρίφ (Αλ Ακσά). Οι επιθέσεις τύπου καμικάζι, που πραγματοποιούσαν Παλαιστίνιοι που βρίσκονταν σε απόγνωση, χρησιμοποιήθηκαν από το Ισραήλ για να παρουσιάσουν τους Παλαιστίνιους μαχητές ως τρομοκράτες, έτσι ώστε να δικαιολογηθεί η επιθετική και αδίστακτη εκστρατεία που σχεδίαζαν. Στις αρχές του 2002, το Ισραήλ, στην προσπάθεια να συντρίψει την αντίσταση του Παλαιστινιακού λαού απάντησε με πόλεμο, με την κυριολεκτική έννοια του όρου, εισβάλοντας στη δυτική Όχθη και τη λωρίδα της Γάζας. Το 2002, η κυβέρνηση του Αριέλ Σαρόν αποφασίζει, με πρόσχημα τις συγκρούσεις της δεύτερης ιντιφάντα, την κατασκευή ενός τσιμεντένιου τείχους μήκους 650 χιλιομέτρων στη Δυτική Όχθη, το οποίο χτίζεται μέχρι σήμερα. Στόχος, ο ασφυκτικός έλεγχος της καθημερινής ζωής στη Δυτική Όχθη, το τσάκισμα της αντίστασης και η διαιώνιση της Ισραηλινής κατοχής. Με το χτίσιμο του τείχους, παύει να υπάρχει κάθε συνοχή μεταξύ των Παλαιστινιακών εδαφών. Εκλογή της Χαμάς. Κορύφωση της επιθετικότητας Στις εκλογές του 2006 για την ανάδειξη της Παλαιστινιακής Αρχής, ο Παλαιστινιακός λαός με την ψήφο του, έδωσε την πλειοψηφία στην ισλαμική «Χαμάς». Κυβερνήσεις δυτικών ιμπεριαλιστικών κρατών, έκαναν ξεδιάντροπο εκβιασμό στους Παλαιστίνιους και δήλωσαν ότι δεν πρόκειται να αναγνωρίσουν μία Παλαιστινιακή Αρχή που θα αποτελούνταν από μέλη της «τρομοκρατικής» Χαμάς. Η Φατάχ, από την οποία προέρχονταν η απερχόμενη Παλαιστινιακή Αρχή και ο πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς, ήρθε σε σύγκρουση με την Χαμάς ΗΠΑ, Ισραήλ και δυτικές φιλοισραηλινές κυβερνήσεις βρήκαν την ευκαιρία να διαιρέσουν τους Παλαιστίνιους αναγνωρίζοντας ως μόνη νόμιμη Αρχή και συνομιλητή, την Αρχή τη σχηματισμένη από τη Φατάχ. Η Χαμάς καταλαμβάνει με τη βία τη Λωρίδα της Γάζας, την οποία και διοικεί μέχρι σήμερα, ενώ η Παλαιστινιακή Αρχή της Φατάχ περιορίζεται στη Δ. Όχθη. Μετά το 2002 το Ισραήλ ενθαρρυμένο από την «αντιτρομοκρατική» εκστρατεία των ΗΠΑ, κορυφώνει την επιθετική του πολιτική. Άλλοτε με στόχο την εξάρθρωση «τρομοκρατικών» αντιστασιακών οργανώσεων, άλλοτε με στόχο τη σύλληψη ή την εξόντωση «τρομοκρατών», δηλαδή ηγετικών στελεχών των Παλαιστινίων, εισβάλει όποτε κρίνει σκόπιμο στις υποτιθέμενες αυτόνομες περιοχές της Δυτικής Όχθης και της λωρίδας της Γάζας, εξαπολύοντας όργιο βίας και τρομοκρατίας. Με επαναλαμβανόμενους βομβαρδισμούς στρατού και αεροπορίας προκαλεί τεράστιες καταστροφές, ισοπεδώνει ολόκληρες πόλεις και χωριά, δολοφονεί ηγέτες των Παλαιστινίων, φυλακίζει χιλιάδες ανθρώπους, σφαγιάζει εν ψυχρώ άοπλους, όπως στην περίπτωση του καταυλισμού της Τζενίν. Μα όσο κι’ αν αυξάνει την επιθετικότητά του το Ισραήλ, ματαιοπονεί. Εξήντα χρόνια προσπαθεί να εξοντώσει την Παλαιστινιακή αντίσταση μα δεν το καταφέρνει. Γιατί πως να νικήσει, μαχητές αποφασισμένους να θυσιάσουν τον εαυτό τους μετατρέποντάς τον σε βόμβα; Μαχητές που ζώνονται με εκρηκτικά και επιτείθονται κατά του εχθρού; Μαχητές που συνειδητά θυσιάζουν τη ζωή τους στον αγώνα για την εθνική τους ανεξαρτησία; Στη διάρκεια της πρώτης ιντιφάντα, ένας Ισραηλινός στρατηγός είχε πει: «Το μόνο που πρέπει να κάνουν οι Παλαιστίνιοι για να νικήσουν, είναι να επιβιώσουν». Οι Παλαιστίνιοι, όχι μόνο επιβιώνουν, αλλά αντιστέκονται μαχητικά, όπως αντιστάθηκαν και σε άλλους κατακτητές. Γι’ αυτό στο τέλος θα νικήσουν! ΗΛΙΑΣ. ΨΥΧΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ Ο καπιταλισμός έχοντας σαν στόχο το μέγιστο κέρδος έχει επιβάλλει συγκεκριμένες επιλογές στην παραγωγή προϊόντων. Επιλογές απόλυτα εχθρικές στο περιβάλλον και στον ίδιο το παραγωγό άνθρωπο. Τα τελευταία χρόνια τα περιβαλλοντικά προβλήματα απασχολούν όλο και περισσότερους ανθρώπους τόσο στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες όσο και στις αναπτυσσόμενες. Ένα οικολογικό κίνημα, με μεγάλη ποικιλία στις μορφές οργάνωσης και στη τακτική, έχει αναπτυχθεί αγκαλιάζοντας ολόκληρη τη γη, με φανερό στόχο ένα πλανήτη, όπου η επιβίωση του ανθρώπου θα είναι εξασφαλισμένη. Κάτω από την πίεση οι κυβερνήσεις πολλών χωρών, ή και ομάδων χωρών, (Ευρωπαϊκή Ένωση), αναγκάστηκαν να πάρουν «μέτρα» προστασίας του περιβάλλοντος. Ερευνητικά προγράμματα που στοχεύουν στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διάφοροι ρύποι επιδρούν στο περιβάλλον, καθώς και των μεταβολών που αυτοί του προκαλούν, προωθούνται σε όλο τον κόσμο απασχολώντας δεκάδες επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων. Εκατομμύρια ευρώ δίνονται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων ανάπτυξης αντιρρυπαντικών τεχνολογιών, όπως δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στο υπέδαφος σε ορισμένους γεωλογικούς σχηματισμούς, ανάπτυξη στοιχείων καύσεως κλπ.. Πολυεθνικές εταιρείες ψάχνουν για «οικολογικές» λύσεις στη διαδικασία της παραγωγής, εμφανίζουν προϊόντα «φιλικά» προς το περιβάλλον, χρηματοδοτούν μη κυβερνητικές οργανώσεις και πατρονάρουν διάφορες εκδηλώσεις, προσπαθώντας να μας πείσουν για την οικολογική τους «συνείδηση». Ενώ έντονη αναδύεται η προσπάθεια, από όλες τις ενέργειες τους, διερεύνησης νέων τομέων κερδοφορίας. Η φύση του καπιταλισμού δεν κρύβεται. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ εκτός από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εντάσσεται και η πυρηνική ενέργεια με το αιτιολογικό ότι δεν εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Σήμερα ειδικά που το καπιταλιστικό σύστημα είναι βυθισμένο στη μεγαλύτερη μετά το Β’ παγκόσμιο πόλεμο κρίση η πράσινη ανάπτυξη εμφανίζεται και σαν πανάκεια για την αντιμετώπιση της κρίσης μαζί με την αντιμετώπιση της ρύπανσης του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής που αυτή προκαλεί. Όλα αυτά όμως, ακόμα και στην περίπτωση που θα εφαρμοστούν, δεν είναι παρά γιατροσόφια ελάχιστα χρήσιμα, που δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, κάνουν μάλιστα ότι μπορούν για να συγκαλύψουν τις αιτίες, και να καλλιεργήσουν τη ψευδαίσθηση ότι μπορεί να λυθεί το πρόβλημα μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού. Το πρόβλημα βρίσκεται στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής έχει σαν μοναδικό σκοπό του την αξιοποίηση του κεφαλαίου, με τέτοιο τρόπο ώστε να πετυχαίνει το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος. Αυτός είναι και ο μοναδικός κανόνας στον οποίο υπακούει το κεφάλαιο. Αυτό όμως έχει σαν συνέπεια συγκεκριμένες κατευθύνσεις στη διαδικασία της παραγωγής, στο είδος των προϊόντων που παράγονται αλλά και στις καταναλωτικές συνήθειες που προωθούνται. Έτσι τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε ότι στις κατασκευές μηχανημάτων είτε πρόκειται για μικρές ηλεκτρικές συσκευές, είτε για αεροπλάνα και βαριά μηχανήματα, κυριαρχεί η κατασκευή compact (συμπαγής). Πολλά απλά εξαρτήματα δηλαδή ενσωματώνονται σε ένα «σύνθετο», με τέτοιο τρόπο ώστε αν χαλάσει ένα απλό εξάρτημα να πρέπει να αντικατασταθεί το «σύνθετο». Με αυτό τον τρόπο όμως πετιούνται και απλά εξαρτήματα που δεν έχουν κανένα πρόβλημα, πετιέται δηλαδή και ένα μέρος της παραγόμενης αξίας αφού όμως πρώτα έχει καταναλωθεί. Η αύξηση των κερδών που αυτό συνεπάγεται για τις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, από την πώληση των ανταλλακτικών, είναι φανερή, όπως και η σπατάλη σε Η «πράσινη ανάπτυξη» εμφανίζεται σαν πανάκεια για πάσα νόσο! Νέα μοντέλα ανάπτυξης «πράσινη ανάπτυξη» εμφανίζονται, όπου δίνεται έμφαση στην ανακύκλωση και στις καθαρές μορφές ενέργειας όπου πρώτες ύλες, ενέργεια και εργατική δύναμη που αυτό το μοντέλο παραγωγής συνεπάγεται. Αλήθεια αυτά τα προϊόντα πόσο φιλικά προς το περιβάλλον μπορούν να γίνουν; Η παρά πέρα προσαύξηση της αξίας και των κερδών, πετυχαίνεται και με τη συσκευασία και τυποποίηση, αφού στην αξία του παραγόμενου προϊόντος προστίθεται και η αξία της συσκευασίας. Συσκευασία που συχνά πλησιάζει την αξία του ίδιου του προϊόντος που περιέχει. Η συσκευασία στοχεύει στο να κάνει πιο θελκτικό το προϊόν ώστε να πουληθεί, γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η προσαύξηση της αξίας λαμβάνει χώρα κατά την κατανάλωση. Χωρίς αυτό να σημαίνει υποχρεωτικά ότι το προϊόν χρησιμοποιείται για το σκοπό που φτιάχτηκε, μπορούμε απλά να το αγοράσουμε και να το πετάξουμε στα σκουπίδια, η προσαύξηση αξίας πραγματοποιήθηκε, η καπιταλιστική βιομηχανία έβγαλε το κέρδος της και όλα είναι καλά. Αυτός είναι και ο λόγος που στον καπιταλισμό έγινε επιστήμη η πώληση προϊόντων και μια τεράστια προσπάθεια όπου χρησιμοποιούνται όλα τα μέσα θεμιτά και αθέμιτα, έγινε και γίνεται για να διαμορφωθούν οι «καλύτερες» για το σύστημα καταναλωτικές συνήθειες στον πληθυσμό. Το σύστημα διαμορφώνει τους ανθρώπους που του χρειάζονται. Τι γίνεται όμως με τη συσκευασία όταν καταναλώνεται το προϊόν; Πετιέται αυξάνοντας εκρηκτικά τον όγκο των σκουπιδιών. Xαρακτηριστικό είναι ότι το 30% των πλαστικών που παράγονται παγκόσμια χρησιμοποιείται για συσκευασίες μιας χρήσεως. Πολύ συμφέρουσα για τους καπιταλιστές αποδεικνύεται και η παραγωγή προϊόντων μιας χρήσης. Μπορεί σ΄ αυτή την περίπτωση το κέρδος ανά προϊόν να είναι πολύ μικρό, επειδή όμως καταναλώνονται τεράστιες ποσότητες τέτοιων προϊόντων τα συνολικά κέρδη είναι πολύ μεγαλύτερα από εκείνα που θα πετύχαιναν αν παρήγαν προϊόντα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολλές φορές. Στυλοί διαρκείας, ξυριστικές μηχανές και χίλια δυο άλλα είδη πλατιάς κατανάλωσης γίνονται ή τείνουν να γίνουν προϊόντα μιας χρήσεως. Όλα αυτά μετά τη χρήση τους προστίθενται στον είδη μεγάλο όγκο των σκουπιδιών. ακόμα από τις προκαπιταλιστικές κοινωνίες και πολύ συνηθισμένη στην πράξη. Η ειρωνεία είναι πως οι καπιταλιστές προσπάθησαν συστηματικά, και το κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό, να εξαλείψουν τέτοιες πρακτικές, αφού η επαναχρησιμοποίηση παλιών υλικών, εξαρτημάτων συσκευών, κλπ., περιόριζε την αγορά νέων και συνεπώς και τα κέρδη τους. Σήμερα η ανακύκλωση γίνεται σε μεγάλη έκταση σε βιομηχανικές μονάδες, έχει ενταχθεί δηλαδή στο γενικότερο καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής, γι’ αυτό ακριβώς υπακούει και στους νόμους του. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα, το κέρδος από την ανακύκλωση είναι μικρό ή ανύπαρκτο, οι πρώτες ύλες που παράγονται βρίσκονται στην αγορά σε πολύ χαμηλές τιμές, γι’ αυτό και συνήθως αυτές οι επιχειρήσεις επιδοτούνται. Με την ανακύκλωση όμως ξοδεύεται ενέργεια και παράγονται απόβλητα τα οποία επίσης επιβαρύνουν το περιβάλλον. Το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής ξεπερνάει τα όρια του παραλογισμού παράγοντας μεγάλο όγκο υλικών- προϊόντων που θα χρησιμοποιηθούν ελάχιστα ή καθόλου ξοδεύοντας μεγάλες ποσότητες πρώτων υλών, ενέργειας, και εργατικής δύναμης τα οποία θα πεταχτούν στα σκουπίδια ή θα ανακυκλωθούν με αποτέλεσμα κι ’άλλη ρύπανση. Γίνεται φανερό ότι δεν μπορεί η παραγωγή να γίνεται με σκοπό την επίτευξη του μέγιστου κέρδους και να μιλάμε για προστασία του περιβάλλοντος. Η ρύπανση του περιβάλλοντος δεν εμφανίστηκε με το καπιταλιστικό σύστημα, τέτοια προβλήματα υπήρχαν και σε προκαπιταλιστικές κοινωνίες. Πολλές μετακινήσεις πληθυσμών που έγιναν στο παρελθόν σήμερα αποδίδονται σε περιβαλλοντικούς λόγους. Στον καπιταλισμό όμως η ρύπανση του περιβάλλοντος ξεπέρασε κάθε όριο, έγινε πλανητικό πρόβλημα προκαλώντας κλιματικές αλλαγές , εξαφανίσεις ειδών, βάζοντας σε κίνδυνο την ζωή πάνω στη γη, τουλάχιστον όπως τη γνωρίζουμε. Είναι επείγον πια να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση τώρα και αυτό δεν μπορεί να γίνει διατηρώντας το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής. Αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από μια συνολική αναδιάρθρωση της ίδιας της παραγωγής. Αναδιάρθρωση που ξεφεύγει από τα όρια του καπιταλισμού και βάζει σαν όρο την ανατροπή του. Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα σπάταλο σε ενέργεια, πρώτες ύλες και εργατική δύναμη, ξεπερασμένο ανίκανο πια να διαχειριστεί τις ζωές 6,5 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Η ειρωνεία της ανακύκλωσης στο καπιταλισμό Πως απαντάει το καπιταλιστικό σύστημα σ’ αυτή την απίστευτη επιβάρυνση που προκαλεί στο περιβάλλον; Ο μαγικός τρόπος βρέθηκε ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ . Η ανακύκλωση δεν είναι κάτι νέο, ήταν γνωστή Κουτίτας Κώστας Η απάντηση του αρχηγού των Iνδιάνων στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Το παρακάτω κείμενο αυτό αποτελεί την ιστορική απάντηση του αρχηγού Seatle, των ινδιάνων Σκουάμις, στον Πρόεδρο των ΗΠΑ που ζητά να αγοράσει τη γη της φυλής του. Γραμμένη το 1855, είναι σήμερα επίκαιρη όσο ποτέ, την αφιερώνουμε στους λάτρεις της «πράσινης» ανάπτυξης, στους κάθε είδους οικολόγους πράσινους. “Ο ουρανός που πάντα έχει ένα δάκρυ συμπόνιας για το λαό μου που μας φαίνεται αιώνιος και αμετάβλητος μπορεί τώρα να αλλάξει, σήμερα είναι καθαρός αύριο όμως ίσως σκεπαστεί με σύννεφα, τα λόγια μου είναι σαν τα αστέρια ποτέ δεν αλλάζουν. Σ’ αυτά λοιπόν που θα πει ο Seatle, μπορεί ο Μεγάλος Λευκός Αρχηγός της Ουάσινγκτον να βασιστεί με σιγουριά. Όπως βασίζεται στις εναλλαγές των εποχών. Ο Μεγάλος Αρχηγός της Ουάσιγκτον μας στέλνει μήνυμα πως θέλει να αγοράσει τη γη μας. Καλοσύνη του, παρ’ όλο που ξέρουμε ότι δεν έχει ανάγκη τη φιλία μας. Την πρότασή του πάντως θα τη σκεφτούμε καλά, γιατί ξέρουμε πως αν δε δεχτούμε ο λευκός θα θελήσει με τα όπλα ν’ αρπάξει τη γη μας. Ρωτάω όμως :Πώς μπορεί κανείς να πουλά ή να αγοράζει τον ουρανό ή τη ζεστασιά της γης. Η ιδέα μας φαίνεται περίεργη. Επειδή ακριβώς δε μας ανήκουν η δροσιά του αέρα και η διαύγεια του νερού. Πώς λοιπόν είναι δυνατόν να τα αγοράσετε; Πάντως μην ανησυχείτε : Θα πάρουμε την απόφασή μας. Καθετί πάνω σ’ αυτή τη γη είναι ιερό για το λαό μου. Κάθε λαμπερή πευκοβελόνα, Κάθε αμμουδερή ακρογιαλιά, ,Κάθε κομματάκι ομίχλης. Στα σκοτεινά δάση Κάθε ξέφωτο Κάθε βούισμα εντόμου Είναι ιερό. Στη μνήμη του λαού μου,είμαστε κομμάτι της γης και αυτή πάλι ένα κομμάτι από μας. Οι χυμοί που τρέχουν μέσα στα δέντρα μεταφέρουν τις μνήμες του ερυθρόδερμου ανθρώπου. Τα ευωδιαστά λουλούδια είναι αδελφές μας. Το ελάφι, το άλογο, ο μεγάλος αετός είναι τ’ αδέλφια μας. Οι απότομες, ψηλές κορυφές, τα καταπράσινα λιβάδια, η ζεστασιά του πόνει ο άνθρωπος, όλα ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Καταλαβαίνει λοιπόν τι μας ζητάει ο Μεγάλος Αρχηγός της Ουάσιγκτον όταν μας παραγγέλνει ότι θέλει ν’ αγοράσει τη γη μας; Γρήγορα θα κατακλύσετε όλη τη χώρα Ο Μεγάλος Αρχηγός μας παραγγέλνει ότι θα μας εξασφαλίσει ένα μέρος έτσι που να μπορούμε να ζούμε άνετα μεταξύ μας. Όπως ο πατέρας που αποφασίζει για τα παιδιά του. Ξέρουμε ότι ο λευκός δεν καταλαβαίνει τους τρόπους μας.  Η απάντηση των ινδιάνων Ένα κομμάτι γης μοιάζει σ’ αυτόν μ’ ένα οποιοδήποτε κομμάτι γιατί είναι ένας ξένος που έρχεται μέσα στη νύχτα και παίρνει ότι έχει ανάγκη. Η γη δεν είναι σύντροφός του αλλά εχθρός του. Με την απληστία του θα την καταβροχθίσει και δε θ’ αφήσει πίσω του τίποτα παρά μόνο έρημο. Βρίσκουμε χαρά στα δάση. Ίσως να μην το καταλαβαίνετε γιατί οι συνήθειές μας είναι διαφορετικές απ’ τις δικές σας. Το πεντακάθαρο νερό που κυλά στα ρυάκια και στα ποτάμια μεταφέρει στο διάβα του και το αίμα των προγόνων μας. Το μουρμουρητό του είναι η φωνή τους. Κάθε φευγαλέα αντανάκλαση του φωτός πάνω στο διάφανο νερό των λιμνών εξιστορεί γεγονότα και παραδόσεις απ’ τη ζωή του λαού μας. Τα ποτάμια είναι αδέρφια μας. Σβήνουν τη δίψα μας μεταφέρουν τα κανό μας και τρέφουν τα παιδιά μας. Αν σας πουλήσουμε τη γη μας μην ξεχάσετε να μάθετε και στα δικά σας παιδιά πως τα ποτάμια είναι αδέρφια όλων μας. Δεν καταλαβαίνω. Οι τρόποι μας είναι διαφορετικοί απ’ τους δικούς σας Η όψη των πόλεών σας κάνει κακό στα μάτια του ερυθρόδερμου Ο θόρυβος ταράζει τ’ αυτιά μας. Αλλά αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή είμαι ένας άγριος και δεν καταλαβαίνω. Την αδικαιολόγητη απαίτηση ν’ αγοράσετε τη γη μας θα τη σκεφτούμε προσεκτικά. Αν δεχτούμε θα βάλω ένα όρο: Ο λευκός άνθρωπος θα πρέπει να συμπεριφέρεται στα ζώα σα να΄ταν αδέρφια του. Είμαι άγριος και δεν καταλαβαίνω γιατί ο λευκός αφήνει πίσω του χιλιάδες νεκρά αγριοβούβαλα πυροβολώντας τα μόνο για το κέφι του μέσα από το σιδερένιο άλογό του που καπνίζει, ενώ εμείς δε σκοτώνουμε παρά μόνο για να τραφούμε. Τί είναι ο άνθρωπος χωρίς τα ζώα ; Αν εξαφανίζονταν όλα τα ζώα ο άνθρωπος θα πέθαινε από μεγάλη πνευματική ερημιά. Ότι συμβεί στα ζώα θα συμβεί σύντομα και στον άνθρωπο. Ξέρουμε τουλάχιστον αυτό: Η γη δεν ανήκει στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος ανήκει στη γη. Κι ακόμα πως εμείς δε δημιουργήσαμε τον ιστό της ζωής αλλά αποτελούμε μόνο μια ίνα μέσα σ’ αυτόν. Αν προκαλέσουμε κάποια καταστροφή στον ιστό οι συνέπειες θα έρθουν και σε μας τους ίδιους. Πρέπει να το πάρουμε απόφαση : Η νύχτα και η μέρα δεν μπορούν να υπάρξουν μαζί την ίδια στιγμή. Ο λαός μου ρωτά :Την αδικαιολόγητη απαίτηση του λευκού να αγοράσει τη γη μας θα τη σκεφτούμε καλά. Όμως, ο λαός μου ρωτά : Τι θέλει να αγοράσει ο λευκός; Γίνεται να αγοράσει κανείς τον ουρανό η την γρηγοράδα της αντιλόπης; Θα κάνετε λοιπόν τη γη ότι θέλετε επειδή ο ερυθρόδερμος θα υπογράψει ένα κομμάτι χαρτί και θα το παραδώσει στο λευκό; Τη στιγμή που δε μας ανήκει η δροσιά του αέρα και το άφρισμα του νερού γιατί επιμένετε να τ’ αγοράσετε; Όλα μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή. Τα ζώα, τα δέντρα, ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα. Ο αέρας που έδωσε στον παππού μας την πρώτη του αναπνοή, θα πάρει και τον τελευταίο του στεναγμό. Ο λευκός δε φαίνεται να δίνει σημασία στον αέρα που αναπνέει όπως ο άρρωστος που του έχει εξασθενίσει η όσφρηση. Πουθενά στις πολιτείες του λευκού δεν υπάρχει μια ήσυχη ειρηνική γωνιά. Δεν υπάρχει τόπος να σταθείς ν’ ακούσεις το ξεπέταγμα των φύλλων την άνοιξη ή το βουητό των εντόμων.  Αλλά τι μένει απ’ τη ζωή αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να αφουγκραστεί το μοναχικό κάλεσμα του κοκκινολαίμη ή τις συζητήσεις των βατράχων τη νύχτα στη μικρή λίμνη; Ίσως είμαι άγριος και δεν καταλαβαίνω. Θα τη σκεφτούμε την πρότασή σας. Δεν έχει σημασία που θα περάσουμε το υπόλοιπο της ζωής μας. Τα παιδιά μας είδαν τους πατεράδες τους ταπεινωμένους. Οι πολεμιστές μας ντροπιάστηκαν. Μετά τις ήττες περνούν τις ημέρες τους άσκοπα και δηλητηριάζουν τα κορμιά τους με δυνατό ποτό. Μετά από λίγους χειμώνες, μετά από λίγα φεγγάρια, κανένα παιδί των μεγάλων φυλών δε θα μείνει για να πενθήσει ένα λαό, που κάποτε ήταν δυνατός και με πολλές ελπίδες, όπως ο δικός μας σήμερα. Τί να πενθήσω; Τι να πενθήσω από τον αφανισμό του λαού μου; Οι λαοί αποτελούνται από ανθρώπους και οι άνθρωποι έρχονται και φεύγουν όπως τα κύματα της θάλασσας. Ο καιρός της δικής σας παρακμής είναι ακόμα μακριά αλλά θάρθει. Κανείς δεν ξεφεύγει από το γραφτό του. Μολύνετε το κρεβάτι σας και μια νύχτα θα πάθετε ασφυξία από τα ίδια σας τα απορρίμματα. Αν ξέραμε τα όνειρα του λευκού …. Ο θεός σας προσφέρει κυριαρχία στα ζώα, τα δάση και στους ερυθρόδερμους για κάποιον ιδιαίτερο λόγο. Όμως αυτός ο λόγος είναι ένα αίνιγμα για μας. Είναι κάτι που δεν καταλαβαίνουμε όταν όλα τα αγριοβούβαλα εξοντώνονται, τα άγρια άλογα δαμάζονται, οι απόκρυφες γωνιές του δάσους μολύνονται από τους ανθρώπους και η όψη των λόφων που είναι γεμάτη λουλούδια γεμίζει από τα καλώδια του τηλεγράφου. Που είναι η λόχμη; ΕΞΑΦΑΝΙΣΜΕΝΗ. Που είναι ο αετός; ΕΞΑΦΑΝΙΣΜΕΝΟΣ Αυτό είναι το τέλος της ζωής και η αρχή του θανάτου. Όταν ο τελευταίος Ινδιάνος λείψει από τη γη κι ο λευκός φέρνει στη μνήμη του το λαό μου σαν ένα θρύλο , οι ψυχές των νεκρών μας θα ταξιδεύουν σαν το σύννεφο πάνω στον κάμπο. Θα γεμίζουν τις ακρογιαλιές και θα φιλοξενούνται στα δάση που αγάπησαν όπως το μωρό που αγαπά τον χτύπο της μητρικής καρδιάς. Ο λευκός δε θα ναι ποτέ μόνος σε αυτό τον τόπο. “Όλοι μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή. Τα ζώα , τα δέντρα , ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα.” Ας μεταχειριστεί λοιπόν το λαό μου με δικαιοσύνη και ειλικρίνεια γιατί στους νεκρούς δεν λείπει η δύναμη. Μίλησα για θάνατο; Δεν υπάρχει θάνατος. Μόνο η εναλλαγή των κόσμων”. Μαριέλλη Ήσουν άξια συνταξιδιώτισσα του Τεμπονέρα Μαρία-Έλλη, ακριβή μας Μαριέλλη. Φίλη, συναγωνίστρια, συντρόφισσα. Μας αποχαιρετάς και σε αποχαιρετούμε εδώ στο λιμάνι που τέλειωσες το ταξίδι σου κρατώντας μαζί μας τα πάντα από σένα. Κουράγιο και δύναμη να συνεχίσουμε. Στη τελευταία μας συνάντηση, μια συνάντηση από αυτές που η στιγμή γίνεται αιώνας και η μια λέξη βιβλιοθήκη ολόκληρη, μου είπες: Μιχάλη το ταξίδι μου τελειώνει εδώ. Χωρίς μιζέρια και γκρίνια αράζω στο τελευταίο μου λιμάνι γεμάτη με ζωή, με αληθινή ζωή σαν αληθινός άνθρωπος! Ήσουν σχεδόν χαρούμενη! Η χαρά από την ωδίνη της αρχής, ενωμένη με το μεγαλείο της οδύνης του τέλους έδιναν σε αυτή την τελευταία σου γραφή στις καρδιές μας και το στίγμα του ταξιδιού σου. Με κοινωνική καταγωγή από την άλλη όχθη, έγινες συνταξιδιώτης, γίναμε συνταξιδιώτες του ακριβού μας συντρόφου του Νίκου Τεμπονέρα σε καιρούς δύσκολους και αντιηρωικούς! Το τοπίο τέλεια επίπεδο, ακυμάτιστο, φλατ χωρίς ζωή, σχεδόν νεκρό. Το ΕΑΜ με τα λόγια του Μιχάλη Βασιλάκη αποχαιρέτισε τη φίλη, τη συναγωνίστρια, τη συντρόφισσα μας Μαριέλλη Βιτάλη. Η ομίχλη να σου στερεί ακόμη και την υποψία του ορίζοντα και οι πυξίδες χαλασμένες και άχρηστες. Να λαχταρούμε τις φουρτούνες και τις θύελλες απλά για να επιβεβαιώσουν τη ζωή. Αλλά τις φουρτούνες και τις θύελλες έπρεπε να τις γεννήσουν οι ίδιοι οι ταξιδιώτες και από αυτές να χαράξουν τη δική τους ρότα. Αποχαιρετήσαμε με οδύνη τον ακριβό μας σύντροφο ΝΙΚΟ στο τέλος του δικού του ταξιδιού. Όμως είχαμε πια την πυξίδα του. Αποκτήσαμε τον εξάντα του δικού μας ταξιδιού. Ακριβή μας συντρόφισσα, φυσικά και είχες πολλές επιλογές στη ζωή σου. Στο ΦΩΣ που ΚΑΙΕΙ, του Βάρναλη μπορούσες να πάρεις τη θέση του Προμηθέα, ακόμη και του Μεσσία αλλά και του Μώμου. Όμως από όλους αυτούς τους ρόλους, διάλεξες τη γη, σαν γνήσιο τέκνο της ανάγκης και της οργής. Για να περάσεις το γεφύρι και να γίνουν οι Μώμοι αμέτρητοι  Μπορούσες να σαι ο ΥΠΕΡΑΝΩ στη μπαλάντα του ΚΥΡ-ΜΕΝΤΙΟΥ του Βάρναλη και να μονολογείς. «Χάιντε θύμα, χάιντε ψώνιο, χάιντε Σύμβολο αιώνιο! Αν ξυπνήσεις μονομιάς θαρθει ανάποδα ο ντουνιάς…» Δεν διάλεξες ούτε αυτό. Δεν ήθελες να δεις απλά τον ήλιο να ανατέλλει σ’ άλλη θάλασσα ,σ’ άλλη γη. Στο ταξίδι σου, στο ταξίδι μας, αναζητούσαμε τον ήλιο να τον σηκώσουμε πάνω από τη δική μας θάλασσα, τη δική μας γη. Διάλεξες μια θέση στον ανώνυμο, αφανή, ΟΔΗΓΗΤΗ ΛΑΟ. «..Δεν είμαι εγώ σπορά της τύχης, ο πλαστουργός της νιας ζωής. Εγώ είμαι τέκνο της Ανάγκης κι ώριμο τέκνο της Οργής… …Ουράνιες δύναμες, αγγέλοι, κρίνα, πουλιά και ψαλμουδιές, τίποτα! Έμενα παραστέκουν οι θυμωμένες σας καρδιές..» Έγινες ακριβή μας συντρόφισσα μια θυμωμένη-φλογισμένη καρδιά της γνώσης, μια φλογισμένη καρδιά του Δεκέμβρη, για να μετασχηματίζεται η αμφισβήτηση και η απόρριψη, σε αγώνα, ελπίδα, ελευθερία, δημιουργία! Ήσουν εκπαιδευτικός παιδαγωγός, ποτέ υπάλληλος. Ένωνες την γνώση με την εργασία για να γίνεται δύναμη απελευθέρωσης του ανθρώπου και όχι δεσμά του στη βαρβαρότητα του κέρδους. Ολοκληρωμένα σαν εκπαιδευτικός, παιδαγωγός, αγωνίστρια, στάθηκες απέναντι στο δήθεν σχολείο που έχει στα ράφια του την γνώση σαν εμπόρευμα και υποχρεώνει το λαό, τους μαθητές στο ρόλο του πελάτη. Στάθηκες άξια μαθήτρια του Αυγέρη, του Βάρναλη και της πλειάδας των μεγάλων παιδαγωγών του λαού μας. Τέλειωσες το ταξίδι της ζωής σου με πάθος και ανιδιοτέλεια σε ένα δικό τους σχολείο. Στο σχολείο των απόκληρων της κοινωνίας του κέρδους. Στο σχολείο των μεταναστών. Ήσουν άξια συνταξιδιώτισσα του Τεμπονέρα. Σε αποχαιρετάμε στο λιμάνι σου, με την υπόσχεση να συνεχίσουμε το κοινό μας ταξίδι για μια αληθινή ζωή σαν αληθινοί άνθρωποι, όπως μας είπες! ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΦΑΝΤΑΖΕΙ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ* ΤΑ ΧΑΜΕΝΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ της Νατάσσας Πολονύ (2005), εκδ. Πόλις, Αθήνα 2006. Μοιάζει απίστευτο να προωθεί ο πρώην Υπουργός Παιδείας της Ν.Δ. Σπηλιωτόπουλος ένα βιβλίο που έχει επαινεθεί όχι μόνο από τις στήλες των «Νέων » (25/11/2006) αλλά και από έντυπα της Αριστεράς και μάλιστα εξωκοινοβουλευτικής (Πριν, 19/8/2007). Η συγγραφέας του δηλώνει «αντιδραστική της αριστεράς» δίνοντας στον όρο αντιδραστική την έννοια «αντίθετη κατεύθυνση» και διατείνεται ότι το βιβλίο αυτό γεννήθηκε από ανησυχία και διάθεση εξέγερσης». Πρόκειται για μια έντονη κριτική στο Γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα και τα οικτρά του αποτελέσματα, πράγμα που το καθιστά ενδιαφέρον και για τον Έλληνα αναγνώστη, καθώς βλέπουμε το σύστημα αυτό να αντιγράφεται σταδιακά από σειρά ελληνικών κυβερνήσεων με παρόμοια αποτελέσματα. Η επιχείρηση κατεδάφισης του παρελθόντος, η υποβάθμιση και το μίσος για τη γνώση, η διεπιστημονικότητα, το μαθητοκεντρικό σχολείο, η καλλιέργεια δεξιοτήτων θεωρούνται ότι διαγράφουν το σχέδιο της μεγάλης επιχείρησης αποχαύνωσης με βασικό όργανο το εκπαιδευτικό σύστημα και το σχολείο, όπου η λογική και το νόημα αποδομούνται μεθοδικά. Όλα αυτά αποδίδονται στην επικράτηση του στρουκτουραλισμού και χρεώνονται στα εκπαιδευτικά προγράμματα της Αριστεράς. Κατά τη συγγραφέα, το αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων που είχαν στόχο τον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης και τη μετατροπή του σχολείου σε χώρο εξομάλυνσης των κοινωνικών διαφορών, κατέληξαν στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα, καθώς το σχολείο κατασκευάζει γενιές αναλφάβητων που δεν έχουν καμία πιθανότητα πρόσβασης σε καλύτερες βιοτικές συνθήκες. Το πρόβλημα εντοπίζεται στην αντίληψη πως όλα τα παλιά είναι άχρηστα, στην εξαφάνιση των κλασσικών σπουδών, στην καταστροφή της γλώσσας, στην κατάργηση παλιών γνωστικών αντικειμένων, στην απομάκρυνση από το Διαφωτισμό, στην υποβάθμιση αιώνων ιστορίας, στη μη μεταβίβαση στους νέους των αξιών και της κληρονομιάς που συνιστούν τη συλλογική συνείδηση του γαλλικού έθνους αφήνοντάς τους χωρίς μνήμη, χωρίς συνδετικού κρίκους ανάμεσα στις γενιές για την κοινωνική συνοχή με κίνδυνο να ξεφτίσει ο κοινωνικός ιστός. Οι δυτικές κοινωνίες και ιδιαίτερα η Γαλλία, αντιμετώπισαν ανά τους αιώνες το σχολικό σύστημα ως μέσο χειραφέτησης – υποστηρίζει η Πολονύ – που θεωρεί θεμελιώδη το ρόλο του σχολείου στη συνέχιση της πνευματικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Μολονότι επανειλημμένα διακηρύσσει πως δεν είναι συντηρητική νοσταλγός του παρελθόντος, για «ένα σχολείο αληθινά δημοκρατικό και ανθρωπιστικό, όπως δεν έχει υπάρξει ποτέ μέχρι τώρα, δηλαδή που να προσφέρει σε όλους – χωρίς κοινωνικές διακρίσεις – τη δυνατότητα να φτάσουν στην υψηλή επίδοση και την υψηλή κουλτούρα και να αισθανθούν πως εντάσσονται στον ανθρώπινο πολιτισμό…». Όπως γίνεται φανερό από το πνεύμα που διαπνέει ολόκληρο το βιβλίο, οι γνώσεις αυτές είναι εκείνες που παρείχαν τα πιο παλιά σχολεία. Υποστηρίζει ακόμα ότι σε σχολεία με ανομοιογενή πληθυσμό θα έπρεπε να επιτρέπονται τάξεις χωρισμένες ανάλογα με το επίπεδο. Και ότι η Γαλλία θα έπρεπε να ξοδεύει περισσότερα για τους φοιτητές και λιγότερα για τους μαθητές. Αν όλα αυτά στοιχειοθετούν υποστήριξη της επιστροφής στο χτες και άνοιγμα στο μέλλον είναι ζητούμενο.Η αντιφατικότητα είναι παρούσα.Για την εξελιξή της είμαστε υπεύθυνοι όχι μόνο σαν αναγνώστες αλλά και σαν αριστερά.. Μαριέλλη Βιτάλη * To άρθρο αυτό το παρέδωσε στην “ΑΛΛΗ Πλευρά” λίγο πριν φύγει από κοντά μας... ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ Κοιτάζουμε τα μάτια σου που μας ξανακοιτάζουν Αποχαιρετάμε την Έλλη Παππά που έφυγε από τη ζωή στις 27 Οκτώβρη 2009 πλήρης ημερών ζωής, πλήρης ημερών αγώνα, πλήρης ημερών πίκρας και αγωνίας, πλήρης ημερών οραμάτων, ονείρων και ελπίδας. Έλλη Παππά, γαρούφαλλο του Μπελογιάννη, γαρούφαλλο της ζωής μας και των ονείρων μας, δεν είσαι πια ανάμεσα μας. «Κοιτάζουμε τα μάτια σου που μας ξανακοιτάζουν» και σε αποχαιρετάμε με τους στίχους του Ο. Ελύτη: «...κοιτάζουμε τα μάτια της που μας ξανακοιτάζουν Κι αν είναι αυτό που μας μεθάει μαγνήτης το γνωρίζουμε Κι αν είναι αυτό που μας πονάει κακό το ’χουμε νοιώσει Εμείς τη λέμε τη ζωή πηγαίνουμε μπροστά Και χαιρετούμε τα πουλιά της που μισεύουνε Είμαστε από καλή γενιά…» Σε αποχαιρετάμε με τα δικά σου λόγια και γραφτά γιατί τα παραπανίσια λόγια τα νοιώθουμε φτωχά . Η επιλογή δική μας, με σεβασμό στον ίσκιο σου που άφησες στο πέρασμα σου από τη ζωή. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920, η ίδια γράφει: «Γεννήθηκα στην Σμύρνη, παραμονή της καταστροφής, πέμπτο παιδί, αθέλητο και παραπεταμένο», «Η μάνα μου αρνήθηκε να με θρέψει», δήλωσε. «Δεν ήμουν παιδί, ήμουν άλλο πράμα και με πέταξε. Επέζησα χάρη στη μεγαλύτερη αδελφή της μητέρας μου. Η καταστροφή έφερε την οικογένεια στον Πειραιά. Την υγεία μου την ανέλαβε η θάλασσα του Πειραιά και την αγωγή μου τα αλητάκια του Πειραιά. Όλα έδειχναν ότι η προλεταριακή μου συνείδηση ήταν εξασφαλισμένη. Τότε μπήκαν στη ζωή μου τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας, ο Γιώργος, που έγινε ασυρματιστής, και ο «άγγελος της ζωής μου», η Διδώ (Σωτηρίου), που ζούσε με την πλούσια αντιδραστική θεία, αδελφή του πατέρα μας. Από τη σκληρή δουλειά του ο Γιώργος, από μια έμφυτη συνείδηση η Διδώ, από κοντά κι η μάνα μας, είχαν γίνει και οι τρεις κομμουνιστές». Από τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου εντάχθηκε στην ΟΚΝΕ. Στην Κατοχή, στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Πήρε ενεργό μέρος στην Αντίσταση. Στον Εμφύλιο Πόλεμο,δούλευε στο παράνομο τυπογραφείο του Ριζοσπάστη. Τη συνέλαβαν στο τέλος του 1950, λίγες μέρες μετά τη σύλληψη του συντρόφου της Νίκου Μπελογιάννη. Δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Δεν την εκτέλεσαν όμως γιατί ο γιος τους, που γεννήθηκε στη φυλακή, ήταν τότε 7 μηνών κι ο Πλαστήρας δεν τόλμησε να εκτελέσει μάνα μωρού παιδιού. Η Έλλη δεν αποδέχτηκε τη θλιβερή εξαίρεση και δηλώνει: «Διάβασα στις εφημερίδες τις δηλώσεις του προέδρου της κυβερνήσεως πως δεν θα εκτελεσθούν γυναίκες και δη μητέρες ανηλίκων τέκνων. Επειδή συμβαί-  ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ νει να έχω και τις δυο αυτές ιδιότητες, είμαι υποχρεωμένη να δηλώσω ότι δε δέχομαι αυτή τη θλιβερή εξαίρεση. Η δήλωση του πρωθυπουργού είναι μια ακόμα ομολογία πως η δίκη αυτή είναι καθαρά πολιτική και δεν έχει καμία σχέση με κατασκοπίες (σ.σ. η παραπομπή γινόταν με τον περιβόητο νόμο 509 περί κατασκοπίας, επειδή, ακριβώς, η δεξιά προσπαθούσε να κρύψει τον πολιτικό χαρακτήρα των δικών). Φοβάται ο κ. Πλαστήρας πως θα προσβληθεί το αίσθημα του λαού από το θάνατο μιας μητέρας και δε φοβάται πως θα προσβληθεί από την αδικία της τυχόν εκτέλεσης του Μπελογιάννη, του Λαζαρίδη και των άλλων θυμάτων του; Δε φοβάται τι θα νιώσει αυτός ο λαός που του υποσχέθηκε ειρήνευση και λήθη και του προσφέρει ξανά αίμα και δάκρυα; Δε δέχομαι τη θλιβερή εξαίρεση που μου προσφέρει ο κύριος πρωθυπουργός. Δε διαχώρισα τις ευθύνες μου από κανένα, δε ζήτησα επιείκεια από κανένα, πολύ λιγότερο δεν θα ζητούσα φιλανθρωπία.» Τρία χρόνια αργότερα γράφει στο μονάκριβο γιό της: «Παιδί μου, Αυτές τις μέρες κλείνουν τρία χρόνια από τη δίκη που σ’ άφησε χωρίς πατέρα. Τέτοιες μέρες όλα είναι ζωντανά, ολότελα ζωντανά στο μυαλό και στην καρδιά, που την καίνε αδιάκοπα. Μα δεν θέλω να σου γράψω γι’ αυτά. Σκεφτόμουνα πως όταν μεγαλώσεις θα μάθεις πολλά για τον πατέρα σου. Μα για την καρδιά του, για την αγάπη του, για το τι ήταν η αγάπη μας που γέννησε εσένα δε θα μπορέσεις να μάθεις παρά πολύ λίγα αν δεν είναι η μάνα σου να σ’ τα πει. Και καθώς δεν μπορώ να ξέρω, αγοράκι μου, αν θα βρίσκομαι κοντά σου όταν εσύ θα γίνεις παλικάρι, σκέφτηκα να σου γράψω. Θα φυλάξει τα γράμματά μου η γιαγιά σου ή η θεία σου. Και σαν θα γίνεις δεκάξι χρονών, όταν η καρδιά σου, το μυαλό σου, ο χαρακτήρας σου θα είναι σαν δροσερά μπουμπούκια έτοιμα ν’ ανθίσουνε σε όμορφα λουλούδια και να δώσουνε πλούσιο και γερό καρπό, θα ’ναι καιρός να γνωριστείς πιο καλά με τον μεγάλο Νίκο. Θα σου δώσω κομμάτια από τη ζωή μας κι απ’ τα γράμματά μας στην Ασφάλεια. Όσο μπορώ πιο πολλά.» Και στο τελευταίο της βιβλίο “Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου» γράφει: «…Τον έζησα τον εικοστό αιώνα. Με ζωή και με θάνατο. Πάλεψα μαζί του όσο μπορούσα. Με ζωή και με θάνατο. Στις μεγάλες του ώρες και στις ώρες των διαψεύσεων. Κι εκεί, κοντά στο τέλος του, έζησα τη μεγάλη διάψευση - που δεν έπεσε σαν ξαφνικός κεραυνός. Από χρόνια ακουγόταν η βουή που όλο πλησίαζε, μα ήταν πολλοί εκείνοι που δεν ήθελαν να την ακούσουν. Είχα την κακή τύχη να την ακούω και, το χειρότερο, να τη μεταφέρω στο χαρτί. Τίμημα, ο αποκλεισμός. Όχι όμως και η απογοήτευση. Με έσωσε η προσπάθειά μου, όσες κι αν ήταν οι αντιδράσεις, να κοιτάξω τον αιώνα μου κατάματα, χωρίς αυταπάτες, και να καταγράψω όσο μου επέτρεπαν οι δυνάμεις μου, επιλογές, πράξεις και παραλείψεις που οδηγούσαν στην καταστροφή εκείνου του μέλλοντος στο οποίο είχαμε αποθέσει τις ελπίδες μας...” …”, για να καταλήξει προσφεύγοντας στον λόγο του ποιητή “… Εμείς φύγαμε. Εσείς να δούμε τώρα…». Και μείς «τολμάμε» να σου απαντήσουμε από την ΑΛΛΗ πλευρά, από τη κοινή μας πλευρά, συνεχίζουμε, «ακολουθούμε πιστά τα ματωμένα σας ίχνη» και σου σιγοψιθυρίζουμε τους στίχους του Μ. Μπρέχτ: «Εσύ που τα πάντα αψήφησες Ξέρω πόσο το θάνατο φοβήθηκες Μα πιότερο φοβόσουν Μια ανέντιμη ζωή » Ουρανία Μπίρμπα