fileleytherismos

ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ «Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ» ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ DIVANI CARAVEL ΑΙΘΟΥΣΑ «ΒΕΡΓΙΝΑ» ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 Νέα Δημοκρατία εν όψει του 8ου τακτικού συνεδρίου της, διοργάνωσε στις 5.6.10 προσυνεδριακή συνδιάσκεψη με θέμα «η απάντηση του κοινωνικού φιλελευθερισμού στην κρίση». Στη συζήτηση, που κράτησε για αρκετές ώρες, συμμετείχαν τόσο στελέχη του κόμματος όσο και απλά μέλη και πολίτες. Παρέμβαση έκανε και ο Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Αντώνης Σαμαράς. Ο κεντρικός πυρήνας όλων των ομιλιών ήταν η πρόταση που κομίζει η ιδεολογία του κοινωνικού φιλελευθερισμού στην ελληνική κοινωνία, σε ώρα οξύτατης κοινωνικοοικονομικής κρίσης, για τη διαμόρφωση της νέας Μεταπολίτευσης. Όπως ήταν φυσικό, οι τοποθετήσεις των ομιλητών συμπεριέλαβαν και ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων που αφορούν την ιδεολογία του κόμματος, τόσο αναφορικά με την αποτίμηση των εφαρμογών της στο παρελθόν όσο και εν σχέση με τις ιδέες για το δέον γενέσθαι μετά το συνέδριο. Θεωρήσαμε ότι ο γόνιμος προβληματισμός που αναπτύχθηκε είναι απαραίτητο να γνωστοποιηθεί στα μέλη και στους φίλους της Νέας Δημοκρατίας, ώστε να διευρυνθεί ο κύκλος της συμβολής στην πορεία αναγέννησης του κόμματος. Για το σκοπό αυτό στην παρούσα έκδοση παρουσιάζονται οι βασικές εισηγήσεις της προσυνεδριακής συνδιάσκεψης, όπως έχουν καταγραφεί στα πρακτικά. Το ζήτημα της ανάδειξης της ιδεολογίας και συγκεκριμένα του κοινωνικού φιλελευθερισμού είναι πρώτιστης προτεραιότητας για τη Νέα Δημοκρατία. Όπως τόνισε και ο Αντώνης Σαμαράς, «τους πολιτικούς αγώνες τους κερδίζουν τελικά πολιτικά κόμματα, πολιτικές τακτικές, πολιτικά συνθήματα και πολιτικά επιχειρήματα. Αλλά η “πρώτη ύλη” με την οποία φτιάχνεται η πολιτική είναι η ιδεολογία κάθε κόμματος. Αν δεν υπάρχει πολιτική ιδεολογία, τότε δεν φτιάχνονται και πολιτικά “όπλα”. Αν δεν υπάρχουν στέρεες και επεξεργασμένες ιδέες, τότε δεν φτιάχνονται και πολιτικά επιχειρήματα». Η Μάξιμος Χαρακόπουλος Γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού της Νέας Δημοκρατίας 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Λαρίσης Επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ 6 ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ 11 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του 8ου Τακτικού Συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Α’ Αθηνών 15 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Β’ Αθηνών 20 Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Ευβοίας Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Προστασίας του Πολίτη της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Κερκύρας Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Β’ Αθηνών Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γενικός Διευθυντής της Νέας Δημοκρατίας ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ 24 ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ 26 ΚΩΣΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ 30 ΑΣΤΕΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ 35 ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ 37 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ 40 ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ 45 ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ Γραμματέας Σχέσεων Κοινωνίας -Κόμματος της Νέας Δημοκρατίας Διδάκτωρ Νομικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου 49 ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΙΔΗΣ 55 ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ Γραμματέας Γυναικείων Θεμάτων της Νέας Δημοκρατίας, μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του 8ου Τακτικού Συνεδρίου του κόμματος 59 ΠΑΝΟΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ Αναπληρωτής Γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού της Νέας Δημοκρατίας 62 5 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, καλησπέρα. Αρχίζουμε τη συζήτησή μας λίγο καθυστερημένα, αλλά θεωρήσαμε ότι θα έπρεπε πρώτα να ολοκληρωθούν τα άλλα πάνελ, που βρίσκονται σε εξέλιξη από το πρωί. Έτσι ώστε όσοι θέλουν να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη συζήτηση για την ιδεολογία, διότι θεωρούμε ότι είναι εξαιρετικά σημαντική και ενδιαφέρουσα για όλους. Στην πορεία της συζήτησης θα έχει τη δυνατότητα να έρθει και ο πρόεδρος του κόμματος, ο Αντώνης ο Σαμαράς, και ο πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής, ο Δημήτρης ο Αβραμόπουλος. Το θέμα της σημερινής μας συζήτησης είναι «η απάντηση του κοινωνικού φιλελευθερισμού στην κρίση». Και αυτό γιατί πιστεύουμε ότι η ιδεολογία αποκτά περιεχόμενο όταν γίνεται πολιτική και η πολιτική όταν γίνεται συγκεκριμένη πράξη. Επιδίωξή μας είναι αυτή η συζήτηση να διεξαχθεί με βάση τη ρήση του Ρήγα, «όποιος συλλογάται ελεύθερα, συλλογάται καλά». Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα όσους εκδήλωσαν ενδιαφέρον, δηλώνοντας την πρόθεσή τους να κάνουν τοποθετήσεις και παρεμβάσεις και ιδιαίτερα τους πολιτικούς και τους πανεπιστημιακούς, τους ανθρώπους της εκπαιδευτικής κοινότητας, που είναι σήμερα μαζί μας. Θα ξεκινήσω, λοιπόν, με τη δική μου εισήγηση και στη συνέχεια θα δοθεί ο λόγος σε όλους. Κυρίες και κύριοι, Βιώνουμε αναμφίβολα μια καμπή της σύγχρονης Ιστορίας μας, αυτό που καλούμε και ως τέλος του κύκλου της Μεταπολίτευσης. Όπως κάθε ανάλογη διαδικασία, έτσι και η παρούσα εκδηλώνεται με την οδύνη μιας γενικευμένης κρίσης στην οικονομική, κοινωνική και, βεβαίως, πολιτική σφαίρα. Όμως, διαπιστώνουμε ότι ο Δυτικός Κόσμος στον οποίο ανήκει ουσιαστικά η Ελλάδα, στο σύνολό του παρουσιάζει σημάδια κόπωσης. Χαρακτηριστικό σημάδι αυτού είναι και η απογοήτευση των τελευταίων μηνών από την αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λειτουργήσει με όρους ουσιαστικής αλληλεγγύης, γεγονός που ενισχύει τις δυνάμεις των ευρωσκεπτικιστών. Στο ιδεολογικό πεδίο, παρά την έκρηξη της πληροφορίας και της γνώσης, επικρατεί ένα έλλειμμα οράματος, εύφορο έδαφος για την ανάπτυξη ακραίων απόψεων, που υποδαυλίζει η οικονομική κρίση. Ποιά είναι, λοιπόν, η θέση της Ελλάδας στο σύγχρονο κόσμο; Αναμφισβήτητα, η γεωπολιτική έχει καίρια σημασία στην κατανόηση του ρόλου μιας χώρας. Και η δική μας θέση εξακολουθεί να αποτελεί ένα σταυροδρόμι ευρύτερων πολιτισμικών συσσωματώσεων. 6 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Η κομβική αυτή θέση της Ελλάδας έχει θετικές και αρνητικές συνέπειες. Οι αρνητικές είναι οι πιέσεις που δέχεται ως χώρα των συνόρων. Οι θετικές είναι η δυνατότητα να κερδίζεις από τη συνάντηση αυτή, ακόμη και από τις αντιθέσεις που εκδηλώνονται, αναδεικνύοντας το ρόλο σου. Αυτό αντιλήφθηκε εγκαίρως και ο ιδρυτής της Νέας Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν αγωνίστηκε και πέτυχε την ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ, με το δόγμα: «ανήκομεν εις την Δύση». Μετά από δεκαετίες, οι εξελίξεις τον δικαίωσαν πλήρως. Και αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Σήμερα, οι γείτονές μας είτε είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε επιζητούν μετ’ επιτάσεως να ενταχθούν σε αυτή. Η Νέα Δημοκρατία παρέμενε σταθερά όλο αυτό το διάστημα ένα ευρωπαϊκό κόμμα με ξεκάθαρη στάση για την πολιτική και πολιτισμική θέση της χώρας. Δεν πρέπει, επίσης, να λησμονούμε και ποιά ήταν η ματιά με την οποία η Κεντροδεξιά έβλεπε τότε την είσοδό μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Όπως έγραφε και ο Κωνσταντίνος Τσάτσος «μόνο διατηρώντας το σεβασμό της Ιστορίας μας, την επίμονη θέληση της εθνικής συνέχειας, μόνο μαθαίνοντας την ελληνικότητά μας, θα γίνουμε αύριο όχι μόνο απαραίτητοι αλλά και πολύτιμοι πολίτες της μεγάλης ευρωπαϊκής συμπολιτείας, που τώρα γεννιέται και που οι πιο βαθιές ιδεολογικές της ρίζες βυθίζονται σε χώμα ελληνικό». Η γραφή του Τσάτσου είναι, νομίζω, επίκαιρη και σήμερα στην αναζήτηση ενός σύγχρονου, οραματικού και συγχρόνως ρεαλιστικού λόγου. Συνδέεται με τη στροφή της Ευρώπης, την ανάδειξη της ταυτότητας των λαών της. Στροφή που δεν αντιφάσκει στο διεθνοποιημένο περιβάλλον και η οποία επιβραβεύεται από τους πολίτες στη συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κρατών. Το όραμά μας για το αύριο, λοιπόν, πρέπει να απαντήσει σε αυτά τα δύο κρίσιμα αιτήματα του καιρού μας. Ποιός ο ρόλος που καλείται να παίξει η Ελλάδα στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες που διαμορφώνονται; Και ποιά η ταυτότητα του Ελληνισμού μέσα από το πρίσμα της διαχρονικότητάς του και της απάντησης των προκλήσεων του αύριο; Αυτή η δημιουργική σχέση του χθες με το αύριο για το δικό μας πολιτισμό είναι στοιχείο επιβίωσης του Έθνους μας. Όπως έξοχα το διατύπωσε και ο Σεφέρης: «σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνει και ένα κομμάτι από το μέλλον, και είναι θλιβερή πια η ζωή που μοιάζει με ακατοίκητο σπίτι». Το εγχείρημα είναι δυσεπίτευκτο, αλλά προβάλλει ως αναντίρρητη απαίτηση των καιρών. Το κοινωνικοοικονομικό μοντέλο που δημιούργησε το ΠΑΣΟΚ, τη δεκαετία του ’80, και το οποίο στηρίχ- 7 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ θηκε στα δάνεια και στη συνεχή επέκταση του κρατισμού, κατέρρευσε παταγωδώς. Το ίδιο το ΠΑΣΟΚ, όμως, φέρει και την κύρια ευθύνη για το ότι χειρίστηκε με τόσο ερασιτεχνικό και ανεύθυνο τρόπο το πρόβλημα του χρέους που το μετέτρεψε σε κρίση δανεισμού σε λίγους μήνες. Και στη συνέχεια, παρέδωσε τη χώρα στην Τρόικα με όρους δυσβάστακτους. Με την ύφεση να βαθαίνει, την αγορά να ασφυκτιά, την ανεργία να αυξάνεται και να μη διαφαίνεται αχτίδα αισιοδοξίας. Η κυβέρνηση, αντί να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ανάπτυξης, κινούμενη με έλλειψη κάθε σοβαρού σχεδίου που επιδεινώνεται και από την ανεπάρκεια συντονισμού, εξοντώνει και τις υπάρχουσες νησίδες παραγωγής με μέτρα εισπρακτικού χαρακτήρα. Η ψυχολογία της κοινωνίας έχει, χωρίς υπερβολή, καταρρακωθεί. Η αγωνία και η ανασφάλεια για το αύριο έχει κυριεύσει την πλειοψηφία των πολιτών. Οι νέοι, το αύριο της χώρας, βλέπουν τις ελπίδες τους για ένα δημιουργικό μέλλον να εκμηδενίζονται και η μετανάστευση να είναι και πάλι, μετά από δεκαετίες, ο δρόμος διαφυγής. Βρισκόμαστε, λοιπόν, στην αναζήτηση ενός νέου οράματος για τη χώρα, που θα κινητοποιήσει το εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό που διαθέτουμε προς μία κατεύθυνση, όχι μόνο για την απαραίτητη υπέρβαση της κρίσης αλλά και για την πραγματική ανάπτυξη. Φίλες και φίλοι, Oι συνθήκες είναι αυτές που αναδεικνύουν τους ηγέτες που προβλέπουν όσα θα γίνουν και οδηγούν σοφά το λαό, αλλά και τους πολιτικούς σχηματισμούς που καταφέρνουν να εκφράσουν τις ανάγκες της κοινωνίας. Προαπαιτούμενο της επιτυχίας αυτού του στόχου είναι η ανάδειξη της συνεκτικής ιδεολογικής μας ταυτότητας, του κοινωνικού φιλελευθερισμού, που θα συγκινήσει και θα συστρατεύσει τους πολίτες στην κοινή προσπάθεια. Χρειάζεται, όμως, να κάνουμε περισσότερο διακριτά τα χαρακτηριστικά του κοινωνικού φιλελευθερισμού στις σημερινές συνθήκες. Σήμερα, που απειλείται το κοινωνικό κράτος και δοκιμάζεται η κοινωνική συνοχή. Στον κοινωνικό φιλελευθερισμό, την ιδανική αυτή σύνθεση κοινωνικού και ατομικού, βρίσκεται η χρυσή τομή της επίτευξης των όρων απόκτησης της ατομικής ευτυχίας με τη θετική ερμηνεία της ελευθερίας και της διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Ως «φιλελευθερισμός» στοχεύει στη διαμόρφωση του ευνοϊκού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Αυτό συνεπάγεται την προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων και την ενίσχυση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. 8 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου που προτείνει η Νέα Δημοκρατία σκοπεύει να δημιουργήσει ανάπτυξη που θα εδράζεται στην πραγματική οικονομία. Η υπέρβαση του παρασιτισμού με τα δάνεια και του υπερκαταναλωτισμού της Μεταπολίτευσης είναι στοίχημα για τη χώρα. Σημαίνει, όμως, ταυτόχρονα και την ανάδειξη ενός άλλου αξιακού προτύπου στο οποίο θα επικρατήσει μία διαφορετική κουλτούρα εργασίας, μακριά από λογικές της ήσσονος προσπάθειας, που το ΠΑΣΟΚ εγκαθίδρυσε στη δεκαετία του ’80 και τα αποτελέσματά της αντιμετωπίζουμε σήμερα. Σημαίνει την εγκατάλειψη του κρατισμού που στρέβλωσε για δεκαετίες την πορεία της χώρας, καθήλωσε την οικονομία και εξέθρεψε τη διαφθορά. Σημαίνει, επίσης, την επιβράβευση των ικανών σε κάθε τομέα δραστηριότητας και κυρίως στην εκπαίδευση. Στην απεμπλοκή από την ισοπεδωτική αντιμετώπιση των ανθρώπων στο όνομα της δήθεν ισότητας που καταλήγει στην επικράτηση της μετριότητας. Σημαίνει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου, όπου ούτε τα δικαιώματά του καταπατούνται ούτε επιβάλλεται με τη μάσκα του πολιτικού ορθού η μία άποψη, βάζοντας έτσι τον ολοκληρωτισμό από το παράθυρο. Ως «κοινωνικός», ο φιλελευθερι- σμός παραπέμπει στη διαφύλαξη της μεγάλης κατάκτησης του κοινωνικού κράτους. Λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας των πολιτών, ιδιαίτερα των αδύναμων, των ευπαθών κατηγοριών. Προφυλάσσει τους πολίτες από τα «αρπακτικά» και δεν επιτρέπει τη μετατροπή της κοινωνίας μας σε ζούγκλα. Οι πρακτικές ακραίων αντιλήψεων που ήθελαν την απόλυτη απόσυρση του κράτους από παροχές κοινωνικής μέριμνας στον πολίτη εγκαταλείπονται εκεί όπου εφαρμόστηκαν λόγω των εφιαλτικών συνεπειών στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Χαρακτηριστικό το νομοσχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα για τη μεταρρύθμιση στην Υγεία. Oι συνθήκες είναι αυτές που αναδεικνύουν τους ηγέτες που προβλέπουν όσα θα γίνουν Κοινωνικός φιλελευθερισμός, επομένως, σημαίνει αυτό που είπε με τέσσερις λέξεις ο Αντώνης Σαμαράς: ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα, ανταγωνιστικότητα. Βασική μας κοινωνική αναφορά είναι η μεσαία τάξη. Ο κεντρικός πυλώνας της κοινωνίας της οποίας φυσικός εκπρόσωπος είναι η Νέα Δημοκρατία. 9 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Είμαστε πεπεισμένοι ότι η ιδεολογία μας είναι το όχημα για να εισέλθουμε στη νέα Μεταπολίτευση, να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για μία νέα ελπιδοφόρα αφετηρία για τη χώρα. Οι νεφελώδεις ή οπισθοδρομικές πολιτικές της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς δεν συνιστούν λύσεις για τα αδιέξοδα της ελληνικής κοινωνίας. Έχουμε απέναντί μας, όμως, δύο εμπόδια. Το ένα είναι η επί χρόνια ηγεμονία της Κεντροαριστεράς. Και το άλλο η παραίτηση της φιλελεύθερης παράταξης από τη διεκδίκηση του διακριτού ιδεολογικού της στίγματος. Και εδώ αντιμετωπίζουμε την παραδοξότητα επί δεκαετίες να επικρατούν οι ιδέες μας -για παράδειγμα αναφέρω τη δικαίωση της ευρωπαϊκής επιλογής του Καραμανλή για την ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ, την κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης- και εμείς να διστάζουμε να τις αναδεικνύουμε. Το αποτέλεσμα αυτής της συμπεριφοράς φάνηκε στην ασυγχώρητη διστακτικότητα στην εφαρμογή της πολιτικής που πρεσβεύουμε. Δυστυχώς, η Νέα Δημοκρατία αυτοαφοπλίστηκε αντί να ακολουθήσει μία δυναμική μεταρρυθμιστική πολιτική. Όπως εύστοχα έχει ειπωθεί: μιμηθήκαμε την Κεντροαριστερά τη στιγμή ακριβώς που οι Ευρωπαίοι κεντροαριστεροί πάσχι- ζαν να αντιγράψουν την Κεντροδεξιά. Πλέον, όμως, η πραγματικότητα μας ξεπερνά. Ο ιδιόμορφος «σοσιαλιστικός νεοφιλελευθερισμός» της παρούσας διακυβέρνησης επιτείνει το περιβάλλον της ιδεολογικής σύγχυσης. Η Νέα Δημοκρατία δεν επιτρέπεται να αργοπορήσει. Γι’ αυτό και με λόγο σαφή και υπεύθυνο διατυπώνει το όραμά της για το ξεπέρασμα της κρίσης και για το αύριο της Ελλάδας. Είναι ευθύνη απέναντι στην Ιστορία μας και κυρίως στις γενιές που έρχονται. Κυρίες και κύριοι, Όπως έγραψε ο διαπρεπής Έλληνας διανοούμενος και πολιτικός που πρόσφερε πολλά στην Κεντροδεξιά και στην πατρίδα μας, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, στο μνημειώδες έργο του «Ιστορία του ευρωπαϊκού πνεύματος», «στην Ιστορία δεν δρα μονάχα ο νόμος της φθοράς, αλλά και ο νόμος της αιώνιας νεότητας» και «οι ιδέες φτάνει να αγαπήθηκαν αληθινά και να μην ήταν μονάχα προσχήματα, είναι αιώνια νέες». Ας κρατήσουμε, λοιπόν, αντί άλλης προτροπής αυτόν το λόγο αισιοδοξίας και ανάτασης. Γιατί είναι αυτό που χρειαζόμαστε σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς που αναζητούμε τα πνευματικά αναστήματα για να μας δείξουν το δρόμο της ελπίδας. Σας ευχαριστώ. 10 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Τώρα θέλω να καλωσορίσω την επικεφαλής των ευρωβουλευτών μας, την καλή συνάδελφο τη Μαριέττα Γιαννάκου και αν δεν έχετε αντίρρηση να της δώσω και το λόγο. ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥ Ευχαριστώ πολύ, κύριε Χαρακόπουλε, Κύριοι συνάδελφοι, Η Ν.Δ. εισέρχεται σε μία κρίσιμη φάση επανασύνταξης στην οποία όλοι πρέπει να στρατευθούμε με υψηλό αίσθημα ευθύνης και αλληλεγγύης. Πιστεύω ότι πρέπει να δώσουμε μία μάχη ιδεών έναντι μηχανισμών επικοινωνίας, οι οποίοι επιδιώκουν την αποπολιτικοποίηση, το λαϊκισμό και την απαξίωση της παράταξής μας. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα της διαστρέβλωσης των ιδεών μας, να υπερασπιστούμε την ουσιαστική συμβολή μας στην παγίωση της Δημοκρατίας και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας και να αναδείξουμε τις διακριτές θέσεις του νέου κυβερνητικού μας προγράμματος ριζοσπαστικών αλλαγών για ένα κράτος δικαίου, κοινωνικής δικαιοσύνης και αποτελεσματικότητας. Το ισχυρό κόμμα αποτελεί απαραίτητη και ουσιαστική προϋπόθεση για ένα ισχυρό πολιτικό σύστημα. Η προσέλευση περίπου 800.000 πολιτών στην εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη του προέδρου του κόμματος αποτελεί ιστορικό επίτευγμα της εκλογικής βάσης της Ν.Δ. Προσδίδει νέα φυσιογνωμία στο κόμμα μας και οδηγεί στην ανάληψη των απαραίτητων αλλαγών στις εσωκομματικές λειτουργίες. Διάφορες πλευρές έχουν κατά καιρούς επιχειρήσει να συκοφαντήσουν την παράταξή μας μέσω στερεοτυπικών αναφορών στην αποκαλούμενη Δεξιά. Η ιστορία μας και οι πρόσφατες εξελίξεις καταρρίπτουν οριστικά τέτοιου είδους αναφορές. Κοινή επιδίωξή μας πρέπει να είναι η εκλογική βάση και τα στελέχη της Ν.Δ. να συμμετέχουν μαζικά στην πορεία ανάταξης του κόμματος στην πιο δύσκολη καμπή, να απαιτούν και υποστηρίζουν εμπράκτως την εσωκομματική δημοκρατία, να διατηρούν υψηλό βαθμό συνοχής, να προβάλλουν έναν σταθερό ιδεολογικό προσανατολισμό και να έχουν δυνατότητα ανανέωσης σε επίπεδο προσώπων και ιδεών. Ο πολίτης-ψηφοφόρος της Ν.Δ. διαθέτει ισχυρά δημοκρατικά αντανακλαστικά αντιλαμβανόμενος την ανάγκη κριτικής στο κόμμα του, αλλά και ενεργού υποστήριξης όταν οι περιστάσεις το απαιτούν. Η γενικότερη κρίση του κομματικού συστήματος προφανώς ενδιαφέρει και τη Ν.Δ., αλλά αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην πρωτοπορία όσον αφορά τις πρωτοβουλίες ανανέωσης της σχέσης μας με τους πολίτες. Οι προκλήσεις για τα στελέχη της 11 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Ν.Δ. είναι αυτονόητες. Πρέπει, πρώτον, να οικοδομήσουμε την πολιτική μας στη βάση της σύνθεσης και της συνοχής, δεύτερον, να υπερασπιστούμε σθεναρά τη διαχρονική συμβολή μας στην εμπέδωση της δημοκρατίας και τον εξευρωπαϊσμό της χώρας και το θετικό έργο της διακυβέρνησης 2004-2009, τρίτον, να ενισχύσουμε την αντιπροσωπευτικότητα των προτάσεών μας, να τις συνδέσουμε με τα διαφοροποιημένα κοινωνικά αιτήματα της εποχής μας, τέταρτον, να ασκήσουμε αντιπολίτευση με πνεύμα ευθύνης για το συλλογικό συμφέρον, να βρισκόμαστε πάντοτε ένα βήμα μπροστά με τις προτάσεις μας και να δίνουμε εμείς την αφορμή για συναίνεση της πλειοψηφίας. Η Ν.Δ. είναι λαϊκό, και όχι ταξικό, κόμμα και απευθύνεται στους πολίτες κάθε κοινωνικοοικονομικής θέσης. Είναι κόμμα φιλελεύθερο, γιατί πιστεύει στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου, στο σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και στην κοινωνική οικονομία της αγοράς. Η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική δικαιοσύνη αποτελούν αξίες εξίσου σημαντικές με την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Η τελευταία, μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις προϋποθέτει τις δύο πρώτες. Έχω υποστηρίξει τα παραπάνω με συνέπεια ήδη από το συνέδριο του 1997. Η Ν.Δ. πρέπει να αποδείξει εμπράκτως ότι είναι κόμμα στελεχών και μελών που διακρίνονται από ευθύνη, αλληλεγγύη και ιδεολογική συνοχή. Η Ν.Δ. πρέπει να υιοθετήσει ριζοσπαστικές κομματικές λειτουργίες με τις οποίες θα αποκτήσουμε μία αμφίδρομη σχέση επικοινωνίας με τα μέλη του κόμματος και, εν γένει, με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητη η χάραξη μίας ολοκληρωμένης πολιτικής στρατηγικής με μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους, τους οποίους όλοι θα κληθούμε να επιδιώξουμε στο πλαίσιο της ιδιαίτερης αποστολής που έχουμε αναλάβει. Για να προσδιορίσουμε τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους της πολιτικής μας στρατηγικής, πρέπει να απευθυνθούμε στα μέλη μας και ταυτόχρονα να καταγράψουμε τις προσδοκίες οργανώσεων πολιτών κάθε ιδεολογικοπολιτικής σκοπιάς. Αυτό είναι το χρέος ενός μη ταξικού δημοκρατικού κόμματος, το οποίο φιλοδοξεί να συνενώσει δυνάμεις με τα πιο δυναμικά όσο και με τα ασθενέστερα στρώματα της κοινωνίας. Με άλλα λόγια, πρέπει να απευθυνθούμε στην κοινωνία και να καταγράψουμε τα κυριότερα κοινωνικά και πολιτικά διακυβεύματα. Αυτό είναι το πρώτο βήμα για την προετοιμασία του νέου κυβερνητικού προγράμματος, μίας ολοκληρωμένης πρότασης για τη διακυβέρνηση της χώρας μας. Η Ν.Δ. δεν πρόκειται να 12 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ εισέλθει σε κρίση και εσωστρέφεια, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι μηχανισμοί επικοινωνίας. Αντιθέτως, θα αξιοποιήσει τα λάθη του παρελθόντος και θα επιδιώξει την ανακαίνιση σε όλα τα επίπεδα. Κάθε κρίση αποτελεί και μία αφετηρία δυναμικής επανασύνταξης. Στη φάση αυτή έχουν βρεθεί και άλλα μεγάλα συγγενή κόμματα της Κεντροδεξιάς στην Ευρώπη. Χαρακτηριστικότερο είναι το παράδειγμα του γερμανικού Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος. Η Angela Merkel διαδέχθηκε το 2000 στην ηγεσία του CDU μία πολύ ισχυρή προσωπικότητα, τον Helmut Kohl. Η Merkel έθεσε νέα ζητήματα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, ανέδειξε μία νέα γενιά στελεχών, με αποτέλεσμα από το 2005 οι Χριστιανοδημοκράτες να επικρατούν στις γενικές εκλογές. Στην κυβέρνηση συνασπισμού CDU-SPD η Merkel κατάφερε να υπερκεράσει τις ιδέες των Σοσιαλδημοκρατών, να αναδείξει τη ρεαλιστική της προσέγγιση έναντι των προκλήσεων της οικονομικής κρίσης και, τελικά, να αναδειχθεί πρώτο κόμμα στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2009. Βεβαίως, πρέπει να σημειωθεί ότι η καθυστέρηση ορισμένων μεταρρυθμίσεων κόστισε μία σημαντική εκλογική μείωση στο CDU, αλλά το SPD υπέστη ακόμη μεγαλύτερες απώλειες. Ο νέος συνασπισμός μεταξύ CDU, Φιλελεύθερων (FDP) και Χριστιανο-κοινωνιστών (CSU) δημιούρ- γησε ένα σύγχρονο κυβερνητικό πρόγραμμα, συνδυάζοντας τα στοιχεία της Κεντροδεξιάς χριστιανοδημοκρατίας και της φιλελεύθερης παράδοσης. Η Ν.Δ. έχει πολλά να διδαχθεί από τη γερμανική πολιτική. Άλλωστε, διαχρονικά έχουμε υποστηρίξει το πρότυπο της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπως διατυπώθηκε εξήντα χρόνια πριν από τους Adenauer και Erhard. Η Νέα Δημοκρατία είναι λαϊκό και όχι ταξικό κόμμα και απευθύνεται στους πολίτες κάθε κοινωνικοοικονομικής θέσης Για τους λόγους αυτούς, πρέπει να επισημάνουμε τη χρεοκοπία των ιδεολογιών του σοσιαλιστικού χώρου, που δίνει έμφαση στο σφιχτό εναγκαλισμό του κράτους προς την κοινωνία και την οικονομία, την ταύτιση του κόμματος με το κράτος και την εκμετάλλευση του δεύτερου από το πρώτο. Αντιστρόφως, πρέπει να επισημάνουμε το δικό μας καθαρό ιδεολογικό στίγμα, να μην επιτρέψουμε την εισπήδηση άλλων φορέων σε ιδεολογικές σφαίρες στις οποίες μπορούμε να έχουμε ηγεμονική θέση. Η αταλάντευτη προσήλωσή μας στον εξευρωπαϊσμό της χώρας και στην 13 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ κοινωνική οικονομία της αγοράς, η συμφιλίωση της οικονομικής ανάπτυξης με την κοινωνική δικαιοσύνη συνιστούν τον πυρήνα της ιδεολογικής μας ταυτότητας, τον οποίο πρέπει να διασαφηνίσουμε και να εκφράζουμε απαρέγκλιτα. Η παράταξή μας ενστερνίζεται απολύτως το ισχυρό κεκτημένο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, όπως έχει διαμορφωθεί από τη σχετική Διακήρυξη του Συμβουλίου της Ευρώπης, τις αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αλλά και το Χάρτη των Θεμελιωδών Ελευθεριών που πρόσφατα ενσωματώθηκε στη Συνθήκη της Λισσαβώνας. Πρέπει ιδιαιτέρως να επισημανθεί η προστασία της λεγόμενης νέας γενεάς δικαιωμάτων με αναφορά στη βιώσιμη ανάπτυξη, το περιβάλλον, τα προσωπικά δεδομένα και τη γενετική ταυτότητα του ανθρώπου. Θα κλείσω με μία γενικότερη παρατήρηση για το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Μόνον η κοινωνική συγκρότηση με στέρεους θεσμούς που δεν χρησιμοποιούνται ανάλογα με το επικοινωνιακό κλίμα, ούτε προσαρμόζονται στην πρόσκαιρη κομματική στρατηγική, μπορεί να εμπεδώσει αίσθημα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και υπευθυνότητας στους πολίτες. Άλλωστε, η διεθνής οικονομική κρίση είναι στο βάθος κρίση θεσμών και αξιών. Και για να αντιμετωπιστεί χρειάζεται διαχρονική δέσμευση των κάθε μορφής εξουσιών και των πολιτών ατομικά σε σταθερές αξίες και αρχές που υπηρετούν ένα δημόσιο συμφέρον, όπως αυτό προκύπτει από το σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών των πολιτών. Τα πενήντα χρόνια ευημερίας που εξασφάλισε η ελεύθερη Ευρώπη μέσω της ειρηνικής συμπόρευσης κρατών και λαών δεν προέκυψε ως ιστορική νομοτέλεια. Χρειάστηκε και εξακολουθεί να χρειάζεται προσήλωση και αφοσίωση στο στόχο που διατύπωσε ο Robert Schuman στις 9.5.1957 μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης: «Συνασπίζουμε λαούς, δεν συνασπίζουμε κράτη». Στο στόχο αυτό είναι απαρέγκλιτα προσηλωμένη η παράταξή μας για μία ισχυρή χώρα σε μία ισχυρή Ευρώπη. Σας ευχαριστώ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Εμείς ευχαριστούμε την κυρία Γιαννάκου για την ενδιαφέρουσα τοποθέτησή της. Να υπογραμμίσω απλώς αυτό που είπε, ότι η Νέα Δημοκρατία είναι ένα λαϊκό και όχι ταξικό κόμμα. Και βεβαίως, χρέος όλων μας είναι να υπερασπιζόμαστε το θετικό έργο της περιόδου 2004-2009 αντιδρώντας στην επιχείρηση απαξίωσης συνολικά της προσπάθειας που έγινε εκείνη την περίοδο. Να καλωσορίσω τον πρόεδρο της Οργανωτικής μας Επιτροπής, ο οποίος με τις πολλές ιδιότητες που 14 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ έχει συμμετείχε και σε άλλες συζητήσεις που διεξάγονται αυτήν την ώρα και να του δώσω το λόγο. Κύριε πρόεδρε, έχετε το λόγο. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ Ως πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής, σας καλωσορίζω και σας ευχαριστώ για τη συμμετοχή σας στο Προσυνέδριο για την ιδεολογία, που είναι και το επιστέγασμα της εξάμηνης πορείας μας προς το 8ο Τακτικό μας Συνέδριο, στα τέλη του Ιουνίου, το οποίο σηματοδοτεί ένα καινούργιο ξεκίνημα για την παράταξή μας. Ξεκίνημα που συνοδεύεται από ένα ξεκάθαρο πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο. Από μία νέα πολιτική ταυτότητα, η οποία συνδυάζει την ιστορική μας κληρονομιά με τις αναζητήσεις της νέας εποχής, που προβάλλει μπροστά μας. Συνοδεύεται από μία νέα, καθαρή, συγκροτημένη, πειστική και αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης, η οποία, μην έχετε καμία αμφιβολία, δεν θα αργήσει να έρθει. Και να είστε σίγουροι ότι η καινούργια Νέα Δημοκρατία με τον αρχηγό της Αντώνη Σαμαρά στο τιμόνι θα μας οδηγήσει στη Νέα Ελλάδα. Την Ελλάδα της δύναμης, της αυτοπεποίθησης, του κύρους, της ανάπτυξης, της διαφάνειας, της ελπίδας. Φίλες και φίλοι, Το Προσυνέδριο για την ιδεολογία είναι η κορύφωση της προσυνε- δριακής μας διαδικασίας και τα συμπεράσματά του θεμελιώνουν την ταυτότητα και την ιδεολογία μας. Η ιδεολογία είναι η πολιτική μας πυξίδα. Ο προσδιορισμός της βρίσκεται σε μια σχέση δυναμική και διαδραστική με την κοινωνία. Όπως είναι και η παράταξή μας. Ανοιχτή στην κοινωνία. Ανοιχτή και επιδεκτική στις νέες ιδέες. Φιλελεύθερη στη δημοκρατική της έκφραση. Κοινωνική στην ανθρώπινή της έκφραση. Προϋπόθεση και θεμέλιο Δημοκρατίας. Προοπτική και ελπίδα για το αύριο. Η συζήτηση για τις αρχές και τους στόχους μας είναι επίκαιρη όσο ποτέ. Αποδεικνύει τα ανακλαστικά μας ως παράταξης, στην αμηχανία και στον φόβο, που η ζοφερή οικονομική πραγματικότητα έχει δημιουργήσει ανάμεσα στους Έλληνες πολίτες. Δείχνει ότι η παράταξη έχει συλλογική αίσθηση της κίνησης των πραγμάτων γύρω της. Αντιλαμβάνεται το διακύβευμα των καιρών. Ορίζει με σαφήνεια τις σχέσεις ευθύνης με την κοινωνία. Ανοίγει δρόμους αισιοδοξίας και προοπτικής. Προαναγγέλλει μεγάλες και βαθιές αλλαγές. Χτίζει τη Νέα Ελλάδα. 15 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Γιατί, φίλες και φίλοι, σε όλες τις κρίσιμες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η ιδεολογική μας συνέπεια και υπεροπλία σηματοδότησαν τις μεγάλες αλλαγές, τις βαθιές μεταρρυθμίσεις. Και επικροτήθηκαν και αναγνωρίστηκαν από την κοινωνία. Αναγνωρίστηκαν ακόμα και από τους πολιτικούς μας αντιπάλους. Ο ιδεολογικός μας προσανατολισμός στο δυτικό κόσμο και στην Ευρώπη και η ενσωμάτωσή μας σε αυτόν ήταν που εξασφάλισαν την οικονομική μας ανασυγκρότηση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και όχι μόνο. Έθεσαν τα θεμέλια για τη θεαματική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου ολόκληρου του πληθυσμού και την ενδυνάμωση της κοινωνικής μας συνοχής. Η απόρριψη των ιδεοληψιών και η πίστη στην Ελλάδα της δημιουργίας ήταν αυτές που εκφράσθηκαν από τον Εθνάρχη και ιδρυτή της παράταξής μας, Κωνσταντίνο Καραμανλή, και έβαλαν τα θεμέλια για τα μεγάλα έργα υποδομής, το διάστημα της πρώτης πρωθυπουργίας του. Η ταύτισή μας με τις δυνάμεις του ελεύθερου κόσμου και τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη ήταν αυτή που οδήγησε στην ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μας επέτρεψε να οικοδομήσουμε το μέλλον μας μέσα στην Ενωμένη Ευρώπη. Η αταλάντευτη προσήλωσή μας στη Δημοκρατία και στους δημοκρατικούς θεσμούς ήταν αυτή που θεμε- λίωσε και εμπέδωσε το σύγχρονο κοινοβουλευτικό μας πολίτευμα και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κορυφαία επιλογή του Εθνάρχη Κωνσταντίνου Καραμανλή για ένταξή μας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες αναγνωρίζεται από το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και σφράγισε ανεξίτηλα το μέλλον της πατρίδας μας. Και είμαστε υπερήφανοι γι’ αυτό. Η Μεγάλη Ευρωπαϊκή Οικογένεια είναι σήμερα το απάγκιο στον τυφώνα της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Εκεί έπρεπε να δώσουμε τη μάχη της οικονομικής μας επιβίωσης. Υπήρχε χρόνος. Δεν υπήρχε όμως, όπως φαίνεται, βούληση. Φάνηκε να μην το θέλει η κυβέρνηση. Και έτσι, νομοτελειακά, οδηγηθήκαμε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Με σκληρά και βίαια μέτρα, με την ανεργία να αυξάνεται, την ανάπτυξη να πνίγεται και τη διεθνή εικόνα της χώρας μας να απαξιώνεται. Και την ύφεση να μας απειλεί. Έτσι, η οικονομική κρίση μετατρέπεται με ταχύτητα σε μια βαριά κοινωνική κρίση. Σε κρίση του πολιτικού μας συστήματος. Η αδιαπραγμάτευτη προάσπιση του κύρους και των εθνικών μας συμφερόντων είναι ο σκληρός πυρήνας και η καρδιά της ιδεολογίας μας. 16 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Τραβάμε μπροστά. Δημιουργούμε το πρώτο αστικό κόμμα αρχών και αξιών. Χτίζουμε τη σύγχρονη Νέα Δημοκρατία, τη Νέα Ελλάδα των αξίων και των αξιών, όπου αυτό που μετράει είναι οι ικανότητες και όχι η καθεστωτική κληρονομικότητα και τα προνόμιά της. Το ήθος και η συνέπεια και όχι ο οπορτουνισμός. Η γενναιότητα της αποδοχής της γνώμης της πλειοψηφίας και όχι τα κομματικά συμφέροντα και οι προσωπικές στρατηγικές. Πάνω απ’ όλους και απ’ όλα, η Ελλάδα και ο πολίτης. Είμαστε η παράταξη της εθνικής ενότητας και ομοψυχίας, της κοινωνικής συνοχής. Και τις επιλογές μας αυτές τις επιδοκίμασαν οι Ελληνες πολίτες, τις επιδοκιμάσατε εσείς με την κινηματική εκλογή του προέδρου μας του Αντώνη Σαμαρά. Με ξεκάθαρα μηνύματα για βαθιές τομές, μεγάλες και ευρείες αλλαγές. Τις επιβεβαιώσατε με την αθρόα συμμετοχή σας στις εκλογές των κομματικών μας οργάνων. Φίλες και φίλοι, Στην παράταξή μας χωράνε όλες και όλοι. Χωράνε όλες οι ιδέες. Ο διάλογος και η ανταλλαγή απόψεων είναι, εξάλλου, το οξυγόνο και η επιβεβαίωση της εσωκομματικής δημοκρατίας. Και όλους αυτούς τους μήνες, παρά την πίεση της συγκυρίας, καταφέραμε να ανακυτταρώσουμε κοινωνικά, πολιτικά και ιδεολογικά την παράταξή μας. Δεχτήκαμε το ερέθισμα για να γίνουμε καλύτεροι, πιο αποτελεσματικοί και χρήσιμοι για τον τόπο. Να αφήσουμε πίσω τον όποιο παλαιό κακό μας εαυτό. Να μάθουμε από την εμπειρία μας και να σφυρηλατήσουμε τη συνοχή και την ενότητά μας. Η αδιαπραγμάτευτη προάσπιση του κύρους και των εθνικών μας συμφερόντων είναι ο σκληρός πυρήνας και η καρδιά της ιδεολογίας μας Η έκφρασή μας είναι ξεκάθαρη και ενιαία. Για να μην προκαλούνται συγχύσεις, για να μην απολογούμαστε για συμπεριφορές ξένες προς τις αρχές μας, για να μην αφήνουμε περιθώρια στους λαθρεπιβάτες της πολιτικής ζωής. Η ιδεολογία μας είναι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός. Το βασικό εργαλείο σκέψης και ανάλυσης της κοινωνίας και της οικονομίας. Η μεθόδευση και εφαρμογή της ιδεολογίας μας είναι η ανάπτυξή μας στον ευρύτερο χώρο 17 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ του πολιτικού και κοινωνικού κέντρου. Στις ιδεολογικά συγγενείς μας δυνάμεις της Κοινωνίας των Πολιτών, που αποδέχονται τις αξίες της συνεννόησης, του διαλόγου, της συναίνεσης, της συνεργασίας, της σύνθεσης. Η διεύρυνσή μας είναι μέρος της στρατηγικής για την ανασύνθεση του αστικού χώρου, αλλά και για τον επαναπατρισμό αυτών που απομακρύνθηκαν. Είναι το «κλειδί» που θα μας ανοίξει την πόρτα της μεγάλης δεξαμενής των ψηφοφόρων, των υπεύθυνων πολιτών, που αρχίζει από τις παρυφές της Δεξιάς και καταλήγει στις παρυφές της Αριστεράς. Η Νέα Δημοκρατία ξεκάθαρα καταθέτει στην κοινωνία την ιδεολογικοπολιτική της ταυτότητα, αποφεύγοντας καθετί που μπορεί να οδηγήσει σε ιδεολογική σύγχυση. Είμαστε η μεγάλη παράταξη του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Της διευρυμένης Κεντροδεξιάς προς τον κεντρώο χώρο. Είμαστε η αστική παράταξη του μέτρου και της ευθύνης, που απορρίπτει το φανατισμό και τη μισαλλοδοξία των άκρων. Είμαστε αυτοί που ξεκινάμε από σήμερα για να επανασυνδέσουμε ψυχικά και πολιτικά τη μεσαία αστική τάξη. Η παράταξή μας πιστεύει στην ατομική πρωτοβουλία, στην ελεύθερη ανταγωνιστικότητα και στην προοπτική των άξιων και των ικανών. Που πολιτεύονται με αρχές και κανόνες. Που οι ικανότητές τους ωφελούν το σύνολο, ενισχύουν και βελτιώνουν την οικονομία και την παραγωγή, αυξάνουν τους δείκτες απασχόλησης, δίνουν ευκαιρίες, ανοίγουν αισιόδοξη προοπτική για τους νέους ανθρώπους, καθιστούν τη χώρα ανταγωνιστική, αυξάνουν τον εθνικό πλούτο και εξασφαλίζουν την ανάπτυξη και την προκοπή. Με ενδιαφέρον, όμως, και ευαισθησία για τον πολίτη και εγγυημένο το κοινωνικό κράτος, το οποίο απλώνει ένα δίχτυ προστασίας για όλους ανεξαίρετα τους πολίτες και κυρίως για εκείνους που η ζωή και οι καταστάσεις τους στέρησαν τη δυνατότητα να έχουν και να μπορούν. Απορρίπτουμε τον άκρατο Νεοφιλελευθερισμό. Δημιουργούμε έτσι μία πολιτεία κοινωνικής ασφάλειας και αισιόδοξης προοπτικής. Διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο κανόνων διαφάνειας για τη λειτουργία του πολιτικού μας συστήματος, της επιχειρηματικότητας και της οικονομίας. Περιορίζουμε το κράτος στη βασική του αποστολή, που είναι η εύρυθμη λειτουργία των θεσμών, χτυπώντας τη γραφειοκρατία και την κομματοκρατία και ανοίγουμε το δρόμο για την αξιοκρατία, τις ίσες ευκαιρίες, τον ανταγωνισμό, την ανάπτυξη. Το κράτος μας έχει πλούτο, 18 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ αδρανή και αναξιοποίητο. Και δεν ήσαν λίγοι οι επιτήδειοι που τον εκμεταλλεύτηκαν. Έχει ανεκτίμητης αξίας ακίνητη περιουσία, που κάτω από όρους διαφάνειας μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί. Με μια όμως προϋπόθεση: ότι τα έσοδα αυτά δεν θα χαθούν στον κορβανά των δαπανών του Δημοσίου. Δεν θα «ξεπουλήσουμε» χωρίς συγκεκριμένη ανταποδοτικότητα. Και εδώ ακριβώς θα ήθελα, κύριε πρόεδρε, να κάνω μία πρόταση. Τα έσοδα από την περιουσία του Δημοσίου με νόμο (και συνταγματική μεταρρύθμιση αργότερα) να πηγαίνουν αποκλειστικά και μόνο στη μείωση του χρέους. Μόνον έτσι θα σωθεί η χώρα. Και θα αποθαρρυνθούν όποιοι επιτήδειοι καιροφυλακτούν για να εκμεταλλευτούν ή να κερδοσκοπήσουν πάνω σε αυτή την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Η μεταπολιτευτική Ελλάδα ενηλικιώθηκε και ωρίμασε. Και μαζί της και οι πυλώνες του πολιτικού μας συστήματος. Πρώτη σε αυτήν την καινούργια ιστορική περίοδο βγαίνει μπροστά η Νέα Δημοκρατία. Πιο έμπειρη, πιο δυνατή, πιο αποφασισμένη, η παράταξή μας διαμορφώνει το πλαίσιο, το κυβερνητικό μας πρόγραμμα, για την ανασυγκρότηση της χώρας και την προοπτική των πολιτών μας. Με θυσίες που όμως θα έχουν αποτέλεσμα και χρήματα που θα υπάρξουν μέσα από τη δουλειά και την αύξηση της παραγωγικότητας. Ταυτόχρονα, όμως, με πρώτιστη μέριμνα τη διατήρηση και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, η οποία αυτόν τον καιρό δοκιμάζεται με τις διχαστικές και διαιρετικές πολιτικές, που δυναμιτίζουν την κοινωνική ενότητα. Είναι ένα έργο δύσκολο, για το οποίο θα επιλεγούν οι καλύτεροι. Από όπου και αν προέρχονται, φτάνει να αποδέχονται τις βασικές αρχές του φιλελεύθερου κοινωνικού κράτους. Καθένας με την αξία του και όλοι μαζί για την άξια Νέα Ελλάδα. Φίλες και φίλοι, Η παράταξή μας βγαίνει πρώτη απ’ όλες τις πολιτικές δυνάμεις μέσα από την κρίση ανανεωμένη και δυνατή σε ιδέες και ανθρώπους. Είμαστε η σύγχρονη, προοδευτική, δημοκρατική Κεντροδεξιά, με ξεκάθαρες ευρωπαϊκές και κοινωνικές αναφορές. Είμαστε η αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης για το μέλλον αυτού του τόπου. Είμαστε η παράταξη των Ελλήνων, πέρα και πάνω από τα μέχρι τώρα συμβατικά κομματικά σύνορα. Η παράταξη της εθνικής ενότητας, της κοινωνικής και πατριωτικής ευαισθησίας. Η παράταξη της ελπίδας. Σας ευχαριστώ. 19 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστούμε τον πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου μας, τον Δημήτρη Αβραμόπουλο, για όλη τη δουλειά που έκανε αυτό το διάστημα και για όσα μας είπε σήμερα για την καινούργια Νέα Δημοκρατία που θα μας οδηγήσει στη νέα Ελλάδα. Νομίζω ότι συμφωνούμε όλοι με την παρότρυνσή του να αφήσουμε πίσω τον όποιο παλιό κακό μας εαυτό. Ο πρόεδρος του κόμματος, ο Αντώνης Σαμαράς, αύριο όπως ξέρετε, στις 11 η ώρα, θα κάνει την κεντρική πολιτική του ομιλία, την κεντρική πολιτική του εισήγηση. Σήμερα είναι εδώ για να ακούσει. Θέλω να πιστεύω, κύριε πρόεδρε, ότι τα όσα λέγονται θα λεχθούν και στη συνέχεια θα αποτελέσουν αφορμή για να αντλήσετε έμπνευση και σκέψεις για να τοποθετηθείτε αύριο. Αν στην πορεία της συζήτησης χρειαστεί να παρέμβετε, εσείς θα το κρίνετε. Θέλω να δώσω το λόγο τώρα στον εκπρόσωπο του κόμματός μας, τον Πάνο Παναγιωτόπουλο, ιδέα του οποίου ήταν η σημερινή συζήτηση να μην είναι μια γενική και εφ’ όλης της ύλης απλά περιπλάνηση. Αλλά επειδή, όπως σας είπα και στην αρχή, η ιδεολογία πρέπει να γίνεται πολιτική και πολιτική πράξη, εστιάσαμε στο θέμα που δια- βάζετε στην πλάτη «η απάντηση του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού στην κρίση». ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Κύριε πρόεδρε της Νέας Δημοκρατίας, κύριε πρόεδρε της Οργανωτικής, αγαπητέ Μάξιμε που προεδρεύεις. Κατ’ αρχήν, μία γενική παρατήρηση από τα όσα τραπέζια είχα την ευκαιρία να έχω προσλαμβάνουσες παραστάσεις. Ως παλαιός στο κόμμα και στην κομματική οργάνωση θέλω να πω ότι μου θύμισε εκείνες τις εξαιρετικά γόνιμες περιόδους της ΟΝΝΕΔ που μαζευόμαστε στα κλειστά σεμινάρια και κάναμε δουλειά. Βλέπω τον κύριο Καραχάλιο να χαμογελάει, τον κύριο Δένδια να υπομειδιά, τον κύριο Μαρκόπουλο να με κοιτάει λίγο περίεργα, και άλλους πολλούς που βρεθήκαμε μαζί την εποχή εκείνη. Κατά συνέπεια, νομίζω ότι ήταν μία εξαιρετικά γόνιμη μέρα σε όλα τα επίπεδα. Και τουλάχιστον εκεί που μπορούσα να παρακολουθήσω ή να συμμετάσχω είδα ότι ο διάλογος έγινε σε βάθος, η πολυχρωμία, αν θέλετε, μέσα σε μία δεδομένη απόχρωση, αλλά η πολυχρωμία, οι εκφάνσεις, οι εκδοχές, οι προσεγγίσεις ήταν πολύ ενδιαφέρουσες. Και όλα αυτά έδειξαν τη βεντάλια ενός κόμματος πραγματικά πολυφωνικού, πλουραλιστικού που έχει 20 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ άποψη ενός κόμματος, που έχει απόψεις, που τις συνθέτει και είναι έτοιμο να διαμορφώσει ένα καινούργιο πρόγραμμα, μία συνολική εναλλακτική πρόταση για τη χώρα. Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι H ιδεολογία είναι η γενική αντίληψη με την οποία βιώνουμε τον κόσμο. Μετά, λοιπόν, την πτώση της δικτατορίας, όταν ο ιδρυτής της παράταξης, Κωνσταντίνος Καραμανλής, έθεσε τον ιδεολογικό θεμέλιο λίθο, προσδιόρισε το κεντρικό ιδεολόγημα της Νέας Δημοκρατίας δίνοντάς της την ταυτότητα μίας φιλελεύθερης παράτα- ξης. Της φιλελεύθερης παράταξης στην Ελλάδα. Παρακολούθησε έτσι την αντίστοιχη ιστορική εμπειρία πολλών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες -με κύριο άξονα τη χριστιανοδημοκρατία- πορεύτηκαν μεταπολεμικά και οικοδόμησαν τα μεταπολεμικά ευρωπαϊκά κράτη. Κάνω ιδιαίτερη αναφορά -το είπε η κυρία Γιαννάκου πριν- στο παράδειγμα της μεταπολεμικής Γερμανίας, στην οποία, όπως ξέρετε, ακόμα και το κοινωνικό κράτος οικοδομήθηκε από τη διανδρία Αντενάουερ – Έρχαρτ. Το γερμανικό οικονομικό μεταπολεμικό θαύμα οικοδομήθηκε και προχώρησε μέσα από τις πρωτοβουλίες κυρίως αυτού του κόμματος. Κάνω αναφορά στο παράδειγμα της Χριστιανικής Δημοκρατίας στην Ιταλία, που μπορεί, στη συνέχεια, να σκιάστηκε από πολλές γκρίζες υποθέσεις, αλλά η χριστιανοδημοκρατία στην Ιταλία ήταν μία παράταξη η οποία προσέφερε, η οποία οικοδόμησε το ιταλικό κράτος μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία οδήγησε στη δημιουργία των ιταλικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Και πάνω στην οποία βασίστηκαν όλες εκείνες οι πρωτοβουλίες που έκαναν την Ιταλία μία από τις ισχυρές οικονομίες της μεταπολεμικής Ευρώπης. Κάνω, βεβαίως, αναφορά και στο παράδειγμα των γκωλικών κομμάτων της Γαλλίας, τα οποία αποτέλεσαν την απάντηση της μεταπολεμικής Γαλλίας στα όσα υπέστη η χώρα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, αλλά και στην αρχή της γερμανικής κατοχής, όταν -όπως γνωρίζετε- ένα μέρος του γαλλικού πολιτικού συστήματος συνεργάστηκε ανοικτά με τον Γερμανό εισβολέα και κατακτητή. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, λοιπόν, προσδιόρισε την ιδεολογία της παράταξης ως φιλελεύθερη. Αλλά από την αρχή μέχρι το τέλος παρακολουθείτο από μία εμμονή: να προσδιορίσει το είδος του φιλελευθερισμού. Στην αρχή, λοιπόν, έβαλε τον επιθετικό προσδιορισμό, «ριζοσπαστικός». Στη συνέχεια, αυτό μετεξελίχθηκε στο «κοινωνικός». Ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός αποτελεί σήμερα το κεντρικό ιδεολόγημα της Κεντροδεξιάς παράταξης, υπό την ηγεσία του νέου αρχηγού της, του Αντώνη Σαμαρά. 21 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Το κεντρικό αυτό ιδεολόγημα, από το θεμέλιο λίθο του μέχρι τη μετεξέλιξή του στις μέρες μας, συνδυάζει την πίστη στην ανοικτή κοινωνία, κατά την αντίληψη -θα έλεγα του Karl Popper- την πίστη στο πολύτιμο εργαλείο, στην εργαλειακή αξία της ελεύθερης αγοράς, με -επιτρέψτε μου να πω- την επισήμανση, την υπογράμμιση της ανάγκης να μην πάμε στην πραγματικότητα της αυτορρύθμισης των Αγορών. Οι Αγορές να είναι ελεύθερες να λειτουργούν, αλλά τον κύκλο με την κιμωλία να τον θέτει ο κοινωνικός έλεγχος. Να τον θέτει -για να παραφράσω τον Μπρεχτ στον «Κύκλο με την Κιμωλία»- ο κοινωνικός έλεγχος. Κοινωνικός έλεγχος, λοιπόν, επί των Αγορών. Όχι αυτορρύθμιση των Αγορών η οποία -τουλάχιστον σύμφωνα με την πρόσφατη εμπειρίαήταν η αρχή, ήταν η αφετηρία, ήταν ένα από τα βασικά αίτια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Τώρα, πώς απαντά σήμερα ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός στην κρίση; Θα μου πείτε, δηλαδή από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα στη γενική αντίληψη που έχουμε για την κοινωνία, για τους θεσμούς, για το κράτος, για την οικονομία, για την κοινωνική πολιτική, όλα πήγαν καλά; Και αφού πήγαν όλα καλά, γιατί φτάσαμε εδώ που φτάσαμε; Θα σας πω κάτι τελείως εξομολογητικά. Πιστεύω ότι κάναμε κάπου όλοι μας, στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, ένα μεγάλο λάθος: στον τρόπο με τον οποίο αφήσαμε να συγκροτηθεί και να εξελιχθεί το μεταπολιτευτικό ελληνικό κράτος. Κοινωνικός έλεγχος στις Αγορές δεν σημαίνει, σώνει και καλά, κρατισμός. Κοινωνικός έλεγχος στις Αγορές δεν σημαίνει επέκταση και ενδυνάμωση του κράτους. Κοινωνικός έλεγχος και εποπτεία στις αγορές δεν σημαίνει κράτος το οποίο υποκαθιστά την επιχειρηματική πρωτοβουλία και διατηρεί σήμερα στην Ελλάδα ένα ποσοστό ελέγχου της οικονομίας στο επίπεδο της καθημερινής επιχειρηματικότητας που ξεπερνάει κατά πολύ το 50%. Ο τόπος ούτε χρεοκόπησε ούτε θα χρεοκοπήσει. Φοβάμαι, όμως, ότι το μεταπολιτευτικό κράτος χρεοκόπησε. Ή -όπως πολύ σωστά λέει ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Αντώνης Σαμαράς- το μοντέλο για το κράτος, για τον τρόπο με τον οποίο το κράτος συναρτάται με την καθημερινή οικονομική πρακτική, για πολλούς από τους θεσμούς, για τον τρόπο με τον οποίο διαπλάθει και δημιουργεί τις συλλογικές νοοτροπίες, αυτό το μοντέλο –όπως πολύ σωστά λέει ο πρόεδρος του κόμματος- είναι που χρεοκόπησε. Αυτό το μοντέλο χρεοκόπησε. Και αυτό το μοντέλο χρειάζεται μία ουσιαστική, ανατρεπτική, καθοριστική αλλαγή. Νομίζω ότι ήρθε η ώρα. Χωρίς να αποσπαστούμε από το βασικό πλαίσιο, από το βασικό ιδεολόγημα της Νέας Δημοκρατίας. Γιατί νομίζω ότι οι ιστορικές εξελίξεις και 22 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ μάλιστα -όπως είπα- οι ιστορικές εξελίξεις που επισυνέβησαν κατά την αφετηρία και την εξέλιξη της παγκόσμιας κρίσης, έδειξαν ότι η αυτορρύθμιση των Αγορών οδηγεί σε κοινωνική βαρβαρότητα, οδηγεί σε κοινωνικές εξαλλότητες, σε ακρότητες που πληρώνονται από τις κοινωνίες. Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να αλλάξουμε τελείως τις αντιλήψεις που είχαμε από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα για το κράτος, για τη λειτουργία του, για το ρόλο του. Κοινωνικός έλεγχος και κοινωνική πολιτική δεν σημαίνει -επαναλαμβάνω- σώνει και καλά, κρατισμός. Για παράδειγμα, το να έχω, το να μπορώ να δίνω ένα κρεβάτι και μία σωστή περίθαλψη στον ασφαλισμένο δεν σημαίνει σώνει και καλά ότι μπορεί να μου την παρέχει το κράτος. Αν μπορώ να τη βρω φθηνότερα κάνοντας κοινωνική πολιτική από τον ιδιωτικό τομέα και μειώνοντας το κόστος της κοινωνικής πολιτικής ώστε να είναι και αποτελεσματική και ολιγότερον ευρωβόρα -δραχμοβόρα λέγαμε παλιά- γιατί να μην το κάνουμε; Νομίζω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι από αυτή την κρίση, πέρα από τις πληγές και τα τραύματα τα οποία υφιστάμεθα, πρέπει να επιχειρήσουμε να ανακάμψουμε όχι μόνο οικονομικά αλλά και ιδεολογικά. Πρέπει να γυρίσουμε σε αντιλήψεις που αφορούν την αυτενέργεια και την αυτονομία του πολίτη, αντιλήψεις μέσα από τις οποίες θα διδά- σκουμε στον πολίτη περισσότερη δουλειά, περισσότερη προσπάθεια για να διασφαλίσουμε το μέλλον. Θα οδηγούμεθα στη δημιουργία ενός κράτους με πολύ μικρότερο μέγεθος, το οποίο όμως θα επιμένει και θα διατηρεί για τον εαυτό του τον εποπτικό ρόλο, το ρόλο του κοινωνικού ελεγκτή. Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε τις αντιλήψεις που είχαμε από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα για το κράτος και το ρόλο του Και θα μπορέσουμε έτσι να υπερασπίσουμε τις κοινωνικές δομές, οι οποίες -αν λάβουμε υπόψη και τη συζήτηση που γίνεται για το Ασφαλιστικό στη χώρα μας τον τελευταίο καιρό- είναι αυτές που υφίστανται τη μεγαλύτερη δοκιμασία. Το να υπερασπίσουμε τις κοινωνικές δομές σήμερα, με σύγχρονο τρόπο, όχι με τον τρόπο που παρήγαγε ελλείμματα τινάζοντας στον αέρα τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και την κοινωνική πολιτική, το να υπερασπίσουμε λοιπόν με αυτό τον σύγχρονο τρόπο τις κοινωνικές δομές, νομίζω, ότι είναι η μεγαλύτερη πρόκληση. Ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός εξακολουθεί να είναι επίκαιρος. 23 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Στο χέρι μας είναι -και πιστεύω ότι η ηγεσία του κόμματος κινείται με ουσιαστικά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση- να του δώσουμε το σύγχρονο περιεχόμενο για μία Κεντροδεξιά παράταξη σταθερά προσανατολισμένη στην κοινωνικά φιλελεύθερη ιδεολογία του 21ου αιώνα. Για μία Κεντροδεξιά κυρίαρχη. Ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Νομίζω ότι ο κ. Παναγιωτόπουλος με την έμφαση που έδωσε στην κοινωνική διάσταση της ιδεολογίας μας δικαίωσε τον χαρακτηρισμό του «κόκκινου Πάνου» που του αποδίδεται. Νομίζω, όμως, δύσκολα θα διαφωνήσει κανείς σε αυτήν την αίθουσα ότι η απορρύθμιση των Αγορών οδηγεί σε βαρβαρότητα και ότι χρειάζεται κοινωνικός έλεγχος και κοινωνική πολιτική. Θέλω να δώσω το λόγο τώρα στον κοινοβουλευτικό μας εκπρόσωπο, τον Κώστα τον Μαρκόπουλο, που σηκώνει μαζί με τους άλλους κοινοβουλευτικούς μας εκπροσώπους μεγάλο κομμάτι της μάχης που δίνουμε στη Βουλή. ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστώ, Μάξιμε. Κύριε πρόεδρε του κόμματος, κύριε Αντώνη Σαμαρά, κύριε πρόεδρε της Οργανωτικής Επιτροπής, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, φίλες και φίλοι. Βρισκόμαστε στο κέντρο μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, που αιτία της είναι η κακή λειτουργία των μηχανισμών επιτήρησης της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Στην Ελλάδα, η κρίση βρήκε τη χώρα ανοχύρωτη, χωρίς εφεδρείες αντίδρασης, μέσα σε ένα χρεοκοπημένο μεταπολιτευτικό μο-ντέλο. Είμαστε μια χώρα με μεγάλη γραφειοκρατία, χαμηλή ανάπτυξη, ισότιμο μέλος μιας Ευρώπης που έχει κάνει ήδη πολλά λάθη. Οι πολίτες έχουν ανασφάλεια και βρίσκονται σε αγωνία. Άλλοι πάλι έχουν μεγάλη οργή. Θα κάνω μια πρόβλεψη. Παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, οι πολίτες τελικά δεν θα απομακρυνθούν από τα κόμματα. Θα γίνουν πιο συντηρητικοί λόγω ανασφάλειας. Θα επιστρέψουν στις παραδοσιακές αξίες και θα ψάξουν τη λύση μέσα στο πολιτικό σύστημα. Τότε, σε κείνη την κρίσιμη ώρα, η Ν.Δ. πρέπει να έχει τη δύναμη να εμφυσήσει αυτοπεποίθηση στο λαό και να δώσει το νέο όραμα. Ποιό είναι το όχημα γι’ αυτήν την αποστολή; Υπάρχουν δύο τάσεις. Πρώτον, η τάση που πιστεύει στη διαχείριση της πραγματικότητας και στις καλές λύσεις. Όμως, όσο καλές λύσεις και αν προσφέρει, κάποια στιγμή έρχεται κάποιος άλλος και εμφανίζεται πιο ελκυστικός από σένα! Το κάναμε αυτό και αποτύχαμε. Η άλλη τάση λέει ότι το όραμα τρέχει πάνω στη σιδηροτροχιά μιας ιδεολογίας. Η ιδεολογία είναι αυτή που 24 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ σφυρηλατεί την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η ιδεολογία είναι αυτή που νομιμοποιεί το όραμα. Η ιδεολογία είναι αυτή που απορροφά κραδασμούς τη δύσκολη ώρα και σηματοδοτεί την κοινωνική αναφορά και τις κοινωνικές δυνάμεις. Δεν έχω γνωρίσει ηγέτες που αναδείχθηκαν μέσα από τη διαχείριση. Όλοι πάντως γνωρίζουμε ηγέτες που αναδείχθηκαν για την εθνική τους στάση ή για την ιδεολογική τους κατάρτιση. Η Ν.Δ. ανεμίζει τη σημαία του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Δεν πιστεύει στα άκρα. Τα άκρα είναι από τα αριστερά μεν η ρομποτική κοινωνία του Μαρξισμού, από τα δεξιά δε, η νεοφιλελεύθερη οικονομία του απόλυτου ατομικισμού. Στη μέση βρίσκεται η πλατιά μάζα. Η μεσαία τάξη. Που πρέπει να είναι ευημερούσα, να έχει υψηλό μορφωτικό επίπεδο και να πιστεύει σε ζώντα πολιτισμό. Όχημα για όλα αυτά είναι η ανάπτυξη. Ανάπτυξη με κέντρο τον άνθρωπο, με ευκαιρίες για όλους, μικρούς, μεσαίους και μεγάλους, με πλούτο που θα μοιράζεται στους πολλούς και θα επιστρέφει πίσω με κοινωνική διάσταση. Χωρίς παραγωγή νέου πλούτου, δεν μπορούμε να έχουμε ισχυρό σύστημα υγείας, ικανό ασφαλιστικό σύστημα και ισχυρή παιδεία. Το στοίχημα του νέου πλούτου, δεν μπορεί να το ενσαρκώνει το σοσιαλιστικό ΠΑΣΟΚ γιατί δεν το πιστεύει. Δείτε τι έγινε στο Υπουργικό Συμβούλιο για τις αποκρατικοποι- ήσεις. Υπουργοί κατά Υπουργών, μηδενικό σχέδιο, λαφυραγωγική αντιμετώπιση των αποκρατικοποιήσεων. Ο νέος πλούτος της χώρας πιστεύω ότι πρέπει να βασίζεται στην καινοτομία που θα αυξήσει την παραγωγική βάση και θα δημιουργήσει νέα επίπεδα ανταγωνισμού και η αειφόρος ανάπτυξη που θα δώσει το νέο πρότυπο παραγωγής πλούτου. Η ιδεολογία είναι αυτή που σφυρηλατεί την εμπιστοσύνη των πολιτών, που νομιμοποιεί το όραμα και απορροφά κραδασμούς τη δύσκολη ώρα Η υποδούλωση στους αριθμούς που πρεσβεύουν οι νεοφιλελεύθεροι είναι λάθος. Σας δίνω ένα παράδειγμα: σε μια μικρή πόλη υπάρχουν τρεις πολυεθνικές. Και όλοι οι κάτοικοι είναι υπάλληλοι αυτών. Από αυτές ζουν και σε αυτές καταναλώνουν. Αν μετρήσουμε το ΑΕΠ της μικρής αυτής περιοχής, θα είναι πολύ υψηλό, θα δείχνει πλούσια. Όμως, το κατά κεφαλήν εισόδημα θα είναι πολύ χαμηλό και δεν θα συμβαδίζει με το πρώτο. Γιατί ο πλούτος και τα κέρδη θα φύγουν εκτός πόλης. Οι νεοφιλελεύθεροι το βρίσκουν καταπληκτικό. Στην 25 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ πράξη είναι πολύ μίζερο γιατί δεν περιέχει μεσαία τάξη. Εδώ και αρκετές εβδομάδες, η παράταξή μας βρίσκεται σε συνεδριακή διάταξη. Ένα πλήρως ανανεωμένο πολιτικό προσωπικό θα αναλάβει σε λίγο το βαρύ έργο του ιδεολογικού επηρεασμού της κοινωνίας. Το φάρμακο της ανασφάλειας είναι το όραμα. Και η τροφοδοσία του οράματος είναι η ιδεολογία. Οι πολίτες θέλουν να πιστέψουν κάπου. Να πιαστούν από κάτι. Να ελπίσουν σε κάτι. Οφείλουμε να τους το δώσουμε, οφείλουμε να το δείχνουμε με κάθε μας ενέργεια. Και πάνω από όλα, για να είμαστε αξιόπιστοι, πρέπει να κάνουμε αντιπολίτευση όπως ακριβώς θα κυβερνήσουμε. Πρέπει να δώσουμε χειροπιαστό σχέδιο στους πολίτες με μία προϋπόθεση: να μην το ξεχάσουμε όταν θα γίνουμε κυβέρνηση. Για όλα αυτά έγινε πρόεδρος ο Αντώνης Σαμαράς, μέσα από μια κινηματική διαδικασία, τα χαρακτηριστικά της οποίας έχουμε χρέος να διατηρήσουμε ζωντανά! Ευχαριστώ πολύ! Θέλω να δώσω το λόγο τώρα στον υπεύθυνο του τομέα ευθύνης προστασίας του πολίτη, τον συνάδελφο βουλευτή Κέρκυρας, τον Νίκο τον Δένδια. ΝΙΚΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ Σας ευχαριστώ. Κύριε πρόεδρε, ο Μάξιμος δεν μας είχε ειδοποιήσει για την παρουσία σας εδώ και έτσι στο μυαλό μας είχαμε λίγο πιο χαλαρά πράγματα να πούμε. Πράγματι, οφείλω να σου πω ότι εμένα μου αρέσει πάρα πολύ ο τρόπος που γίνεται αυτή η συζήτηση. Όπως είπε ο Πάνος, μου θυμίζει τα νιάτα μου, όταν με πολύ περισσότερα μαλλιά και με οξύτητα συζητούσαμε ιδέες, διατυπώναμε σκέψεις, διαφωνούσαμε. Νομίζω ότι είναι ίσως ο καιρός να πάρουμε τα θετικά από μια τέτοια διαδικασία και γι’ αυτό, Μάξιμε, νομίζω ότι είναι πάρα πολύ ωραία ιδέα όχι μόνο στη φάση των προσυνεδριακών διαδικασιών αλλά ίσως σε μια μονιμότερη βάση τέτοιες κουβέντες να συνεχίσουν. Δεν είναι κακό, άλλωστε, και να διαφωνούμε. Είναι πάρα πολύ θετικό. Και είναι μεγάλη ευκαιρία για εμάς που αυτή η κουβέντα γίνεται παρουσία του προέδρου του κόμματος. Θα μου επιτρέψετε μόνο να ακολουθήσω αυτό που είχα στο μυαλό μου να πω, χωρίς γραπτή ομιλία. Να βάλω και το ρολόι μου μπροστά, μην εξαντλήσω περισσότερη ώρα από ό,τι μου έχει δοθεί. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστούμε τον κοινοβουλευτικό μας εκπρόσωπο, τον Κώστα τον Μαρκόπουλο. Βεβαίως, η ιδεολογία και το όραμα είναι καταλύτης πολιτικών αποφάσεων. Αρκεί, Κώστα, κάποιοι να μη λησμονούν τις ιδέες μας όταν γινόμαστε κυβέρνηση. 26 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Κοιτάξτε, κατ’ αρχήν νομίζω όλοι συμφωνούμε ότι βρισκόμαστε σε μια βαθύτατη κρίση. Αυτό το ξέρουμε όλοι. Εμείς σαν κόμμα, σαν Νέα Δημοκρατία υπάρχουμε από το ’74 και μετά. Κερδίσαμε εκλογές το ’74, το ’77, το ’89, το ’90, το 2004, το 2007. Θα μου επιτρέψετε όμως να πω κάτι που νομίζω είναι κοινός τόπος. Τη μάχη των ιδεών μεταπολιτευτικά δεν την κερδίσαμε. Μετά το ’74 ήμασταν μονίμως σε ιδεολογική άμυνα. Και η προσπάθειά μας να εφαρμόσουμε τις πολιτικές μας γινόταν πάντα μέσα από τη διάθλαση που δημιουργούσε η δυνατότητα της ευρύτερης Αριστεράς και Κεντροαριστεράς να ελέγχει το πλαίσιο των ιδεών το οποίο επηρέαζε την κοινωνία. Το μέσο όρο, το μέσο χώρο αντιλήψεων τον επηρέαζε και θα μου επιτρέψετε να πω με λύπη, πιθανόν τον επηρεάζει ακόμα η Αριστερά και η Κεντροαριστερά. Και αυτό είναι κρίμα για την ελληνική Κεντροδεξιά. Είναι κρίμα μεγάλο και άδικο. Γιατί σε όλες τις μεγάλες ιστορικές επιλογές εμείς είχαμε το δίκιο. Θα μου επιτρέψετε χάριν παραδείγματος να αναφερθώ σε δύο χώρους που σε μια γενική φιλολογική συζήτηση θα εθεωρούντο προνομιακοί χώροι επιρροής της Αριστεράς. Και να σας πω πως και εκεί τελικά ο δικός μας χώρος υπό την ευρύτητά του είχε πολύ ισχυρότερη επιρροή από αυτήν που του αναγνωρίζεται. Θα σας πάω, ας πούμε, στη λογο- τεχνία, εκτός πολιτικής. Ο υπερρεαλισμός, ενώ σε όλη την Ευρώπη εισήλθε σαν κίνημα με σαφέστατα αριστερές πολιτικές αναφορές, στην Ελλάδα εμφανίστηκε σαν σαφέστατα αστικής μορφής λογοτεχνικό ρεύμα. Σεφέρης, Ελύτης, όλη η ύστερη γενιά του ’30 δεν είχε καμιά σχέση και καμία αναφορά στην Αριστερά. Όμως η δική μας ουσιαστική επικυριαρχία ποτέ δεν αναγνωρίσθηκε. Να αναφερθώ σε έναν άλλο χώρο στον οποίο ειλικρινά μας έχουν πάρει τις σημαίες. Στο περιβάλλον. Όταν ξεκίνησε ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής το ’74, τι είπε; Χωροταξία. Το Α και το Ω, κυρίες και κύριοι, της προστασίας του περιβάλλοντος είναι η χωροταξία. Χωρίς χωροταξία δεν κάνεις τίποτα, δεν προστατεύεις τίποτα. Πέρασε το νόμο του ’76 για την υποχρεωτική χωροταξία, έβαλε τον Δοξιάδη να κάνει μια απίστευτη δουλειά από την οποία σώζονται μόνο δύο αντίτυπα από τους ατέλειωτους τόμους για το εθνικό χωροταξικό σχέδιο. Έρχεται μια σοσιαλιστική κυβέρνηση το ’81. Και τι κάνει; Αφήνει στην άκρη τη χωροταξία και παίρνει αγκαλιά την πολεοδόμηση με το νόμο του Τρίτση τον 1337/83. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο πισωγύρισμα από αυτό στην πορεία προστασίας του περιβάλλοντος της χώρας. Και όμως, κανείς δεν θα συνδέσει την προστασία του περιβάλλοντος ιδεολογικά με τη Νέα Δημο- κρατία 27 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ σε αυτή τη φάση. Κανείς. Τις σημαίες μας τις παίρνουν και τις κουνάνε άλλοι. Και αντιθέτως, εμείς σαν κυβερνητική πρακτική οδηγηθήκαμε πολλές φορές χωρίς να το πιστεύουμε από την κοινωνική πίεση που μας ασκήθηκε διαχρονικά, από την πίεση των Μέσων, από την πίεση των συνδικαλιστικών οργανώσεων, σε έναν ιδιόρρυθμο κρατισμό τον οποίο υπογράμμισε ο Πάνος, εγκαταλείποντας απόψεις που ήταν μέσα στην καρδιά μας. Έτσι λοιπόν, σε ένα μεγάλο βαθμό και εμείς εγκαταλείψαμε τις ιδέες μας. Και βρισκόμαστε τώρα μπροστά σε μια απίστευτη κρίση. Τί κάνουμε; Τί λέμε; Θα μου επιτρέψετε να πω ότι, όπως είπαν και οι περισσότεροι συνάδελφοι που μίλησαν πριν, ένα είναι το κλειδί. Η αλήθεια. Την αλήθεια λέμε. Την ξεκάθαρη και απλή αλήθεια. Και ποιά είναι η απλή και ξεκάθαρη αλήθεια σε αυτήν τη φάση; Τί φταίει γι’ αυτήν την απίστευτη κρίση; Ο μέσος άνθρωπος, αν τον πιάσεις στον δρόμο, με συγχωρείτε τα λέω αλλά νομίζω ότι είναι έτσι ακριβώς. Έτσι και αλλιώς δεν έχουμε μέσα μαζικής ενημέρωσης, μπορούμε να μιλάμε μεταξύ μας. Αν ρωτήσεις το μέσο πολίτη, έλα εδώ, πες μας τί έγινε; Θα σου απαντήσει. Φάγανε τα λεφτά. Ποιός τα έφαγε; Απάντηση: Οι υπουργοί έφαγαν τα λεφτά. Μάλιστα, οι υπουργοί διαχρο- νικά έφαγαν τα λεφτά. Αν όμως τον ρωτήσεις πόσα λεφτά έφαγαν οι υπουργοί; Χρωστάμε 440 δισεκατομμύρια ευρώ σαν στενός δημόσιος τομέας, πόσα έφαγαν; Ένα δισεκατομμύριο έφαγαν οι υπουργοί, ενάμισι δισεκατομμύριο έφαγαν; Τα υπόλοιπα 438 δισεκατομμύρια πού πήγανε; Εκεί απάντηση δεν υπάρχει. Η απάντηση είναι μία. Το Δημόσιο. Η απάντηση είναι μία και μόνη. Η Ελλάδα δεν αντέχει 1.200.000 δημόσιους υπαλλήλους. Δεν αντέχει τις στρεβλώσεις που δημιουργεί αυτός ο δημόσιος τομέας των 1.200.000 υπαλλήλων που αρκετοί δεν έχουν δουλειά να κάνουν. Δεν έχουν δουλειά να κάνουν διότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται 1.200.000 δημόσιους υπαλλήλους. Εγώ, όταν μου έκανε την τιμή ο πρόεδρος να αναλάβω τον τομέα προστασίας του πολίτη, τί ήξερα στο μυαλό μου; Ότι η Ελλάδα έχει πολύ λίγους αστυνομικούς. Ότι χρειαζόμαστε αστυνομικούς. Μάλιστα. Πάω λοιπόν, και κοιτάω τα χαρτιά. Παίρνω τα οργανογράμματα, διαβάζω τους νόμους. Έχουμε 65.000 αστυνομικούς. Αναφέρομαι σε αστυνομικούς, δεν αναφέρομαι σε πυροσβέστες, δεν αναφέρομαι σε λιμενοφύλακες, δεν αναφέρομαι στον ευρύτερο τομέα πολιτικής προστασίας. Λέω πάντα, ο μακαρίτης ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος για να αντιμετωπίσει τους Γερμανούς το ’41 είχε 5 μεραρχίες πλήρους συνθέ- 28 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ σεως, δηλαδή 50.000 Έλληνες οπλίτες στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Εμείς έχουμε 6,5 μεραρχίες πλήρους συνθέσεως αστυνομικούς και δεν μπορούμε να βρούμε άκρη και λογαριασμό. Και να σας πω γιατί δεν μπορούμε; Καθίσαμε και το ψάξαμε. Γιατί δεν βρίσκουμε άκρη και λογαριασμό; Γιατί πέραν των επικαλύψεων των Διευθύνσεων έχουν έξι επάλληλα επίπεδα διοίκησης. Μα, με έξι επάλληλα επίπεδα διοίκησης κανένας οργανισμός στον κόσμο δεν μπορεί να δουλέψει. Διότι έχεις έξι επιτελεία, έξι γραμματείες, έξι σκοπιές, έξι από όλα και υπάρχουν και παράλληλες διεργασίες μέσα σε αυτά τα επίπεδα. Δεν γίνεται. Πρέπει λοιπόν, να πάμε να τους πούμε, παιδιά, δεν γίνεται έτσι. Και ό,τι και αν κόψετε και από τον χαμηλοσυνταξιούχο και ό,τι κι αν κόψετε από τον μισθωτό δεν βρίσκετε άκρη, διότι η αιτία του κακού είναι εκεί, ο δράκος είναι εκεί και θα συνεχίσει το καταστροφικό του έργο. Πρέπει να περιορίσουμε το δημόσιο τομέα. Οποιαδήποτε ιδεολογική μάχη από εδώ και πέρα πρέπει να δοθεί εν ονόματι του περιορισμού του δημόσιου τομέα. Ο δημόσιος τομέας είναι που απομυζά την πατρίδα. Θα μου επιτρέψετε να σας πω δε κάτι και θα με συγχωρήσετε, κύριε πρόεδρε, το ξαναείπα το 2005 ενώπιον του τότε προέδρου μας, Κώστα Καραμανλή, γνωρίζοντας ότι πιθανόν δεν συμφωνούσε. Υπάρχει και κάτι άλλο το οποίο πρέπει κάποια στιγμή να το εισηγηθούμε. Ποιό είναι αυτό; Να σταματήσει για το μέλλον η μονιμότητα στο σύνολο του δημόσιου τομέα. Δεν μπορεί ο καθένας που μπαίνει στο Δημόσιο να είναι μόνιμος. Δεν γίνεται αυτό το πράγμα. Υπάρχουν δεκάδες παραδείγματα που δείχνουν πως αποτυγχάνει το αυτό μοντέλο. Τα ΚΕΠ, η πιο παραγωγική γωνιά του Δημοσίου ήταν, μέχρι πότε; Μέχρι τη μονιμοποίηση. Νομίζω είναι η ώρα να πάρουμε τις σημαίες μας πίσω, να τις σηκώσουμε και να παλέψουμε γι’ αυτές Επανέρχομαι και λέω, θα πρέπει να είμαστε καθαροί με την κοινωνία και να τους πούμε την αλήθεια. Δεν είναι εύκολο να την περάσεις αυτή την αλήθεια. Δεν είναι καθόλου εύκολο, το αντιλαμβάνομαι. Αλλά δεν μπορούμε σαν Νέα Δημοκρατία και σαν φιλελεύθερο κόμμα να πάμε και αλλιώς μπροστά. Νομίζω είναι η ώρα να πάρουμε τις σημαίες μας πίσω, να τις σηκώσουμε και να παλέψουμε γι’ αυτές. Και εγώ πιστεύω ότι αργά ή γρήγορα 29 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ επ’ ονόματι αυτών των ιδεών που η ώρα τους πια είναι προφανές ότι έχει έρθει στην Ελλάδα θα κερδίσουμε. Σας ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Εγώ έλαβα σήμερα μια απάντηση από τον τομεάρχη μας σε ερώτημα που έχω κάνει στην κυβέρνηση. Μετά τη στοχοποίηση των δημοσίων υπαλλήλων και τις περικοπές στις αμοιβές και στα επιδόματα, ρώτησα τον αρμόδιο υπουργό Εσωτερικών πόσοι είναι σήμερα οι δημόσιοι υπάλληλοι, πόσοι ήταν το ’81, πόσοι το ’90 και κάθε φορά σε κάθε αλλαγή κυβερνητική. Αρχικώς μου εδόθη μια απάντηση την οποία υπολογίσαμε ότι είναι περί τους 690.000. Έλεγα ότι απέχουν πάρα πολύ από τα νούμερα που μας έδωσε σήμερα ο κ. Δένδιας που μίλησε για 1.200.000. Ώσπου την προηγούμενη εβδομάδα μας ειδοποιούν από τη Βουλή ότι δεν χωρούν οι απαντήσεις, μας στείλανε δυο πακέτα δέκα κιλά θα ήταν το καθένα τουλάχιστον με απαντήσεις από ΟΤΑ, υπηρεσίες κ.λπ. Πριν προλάβουμε να υπολογίσουμε αυτά προχθές μας ήρθε άλλο πακέτο, πάλι με απαντήσεις. Με την παρατήρηση ότι περιμένουμε και από άλλους ΟΤΑ, από άλλες υπηρεσίες να μας απαντήσουν, κάποιοι άλλοι δεν έχουν στοιχεία και συνεχίζεται αυτό το γαϊτανάκι. Είναι απίστευτο το κράτος να μη γνωρίζει πραγματικά ποιός είναι ο αριθμός των υπαλλήλων. Και νομίζω ότι γι’ αυτό που είπες, Νίκο, ότι τη μάχη των ιδεών δεν την κερδίσαμε, θα συμφωνήσω με αυτό που ακούστηκε από το ακροατήριο ότι πραγματικά μάλλον δεν τη δώσαμε και είναι καιρός να το κάνουμε. Λοιπόν, να δώσω το λόγο στη συνέχεια στον υπεύθυνο τομέα Ευθύνης, Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, το συνάδελφο τον Κωστή τον Χατζηδάκη. Νομίζω ότι το θέμα της συζήτησής μας, Κωστή, είναι πιο κοντά και στα δικά σου αντικείμενα δουλειάς. ΚΩΣΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ Αγαπητέ πρόεδρε, κυρίες και κύριοι. Οι στιγμές που ζούμε είναι ιστορικές. Είναι ίσως από τις κρισιμότερες που έχει ζήσει η πατρίδα μας στη σύγχρονη ιστορία της. Αυτό το έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει όλοι. Μιλάμε σήμερα για την ανάγκη μια νέας Μεταπολίτευσης. Αυτό συμβαίνει γιατί, παρά τα σημαντικά βήματα που έγιναν από τη Μεταπολίτευση του ’74, με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και την αναμφισβήτητη πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς, η εν εξελίξει βαθιά οικονομική κρίση, μαζί με τα προβλήματα διαφάνειας που έχουν κατά καιρούς παρατηρηθεί, 30 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ επισημαίνουν την ανάγκη για μια καινούργια αρχή. Η Νέα Δημοκρατία από το ’74 και μετά κυβέρνησε συνολικά 16 χρόνια. Όμως, στη χώρα τα τελευταία 35 χρόνια έχουν επικρατήσει, κακά τα ψέματα, αναχρονιστικές αντιλήψεις της Κεντροαριστεράς και μάλιστα στη λαϊκίστική τους μορφή. Αντιλήψεις που όλα αυτά τα χρόνια υπονόμευσαν την πατρίδα μας. Που θεοποίησαν τον κρατισμό, ενοχοποίησαν την ιδιωτική πρωτοβουλία, διαμόρφωσαν το υπόστρωμα για τη διαμόρφωση μιας πλαστής ευημερίας στηριγμένης σε ξύλινα πόδια. Μιας ευημερίας που δεν στηρίχθηκε στην ανταγωνιστικότητα, τη δημιουργικότητα, την ανάπτυξη, αλλά στα δανεικά. Σ’ αυτές τις αντιλήψεις δεν αντισταθήκαμε επαρκώς. Σ’ ορισμένες περιπτώσεις παραστήσαμε την ιδανική Κεντροαριστερά. Έτσι, στο όνομα της υπεράσπισης των λαϊκών συμφερόντων και της κοινωνικής δικαιοσύνης, ενοχοποιήθηκε η επιχειρηματικότητα. Δαιμονοποιήθηκε η ιδιωτική πρωτοβουλία. Εξορίστηκε η δημιουργικότητα. Αποδυναμώθηκε ο παραγωγικός ιστός της χώρας. Αυξήθηκε εντυπωσιακά ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων. Δημιουργήθηκε ένα τέρας γραφειοκρατίας που για να συντηρηθεί είτε έπρεπε να στηριχθεί σε νέους πόρους είτε, κυρίως, σε έναν υπέρμετρο δανεισμό. Την κρίσιμη δεκαετία του ’80, αφού ιδεολογικοποιήθηκε, στη συνέχεια τριπλασιάστηκε ο δανεισμός της χώρας μας. Ο δανεισμός αυτός παρείχε παχυλούς μισθούς στους ημετέρους. Συντηρούσε μια σειρά από επιχειρήσεις και οργανισμούς, που μόνο ουσιαστικό τους πελάτη είχαν το ίδιο το Δημόσιο, τα έργα του και τις προμήθειές του. Στήριζε μια σειρά από συντεχνίες. Στο περιθώριο, οι λίγες εναπομείνασες παραγωγικές δυνάμεις προσπαθούσαν να φέρουν χρήματα στη χώρα. Όμως, παλεύοντας με τη γραφειοκρατία, την πολυνομία, την ακαμψία και τη διαφθορά, αυτός που προσπαθεί να τραβήξει το κάρο στη χώρα αυτή και να δημιουργήσει, στο τέλος καταλήγει και ο ίδιος να βουλιάζει στη λάσπη μαζί με το κάρο. Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε ο κανόνας πως τα δανεικά στο σημερινό κόσμο δεν είναι αγύριστα. Όταν, λοιπόν, στην κρίσιμη στιγμή της διεθνούς κρίσης, βρέθηκε στην εξουσία ξανά η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, και αντί να πατήσει το φρένο πάτησε το γκάζι, το δομικό πρόβλημα των τελευταίων ετών αποκαλύφθηκε. Η διεθνής κρίση μαζί με τους απίστευτους ερασιτεχνισμούς του ΠΑΣΟΚ, αποκάλυψαν πού μπορεί να οδηγήσει ο συνδυασμός κρατισμού και λαϊκισμού. Η δική μας παράταξη όλα αυτά τα χρόνια προσπάθησε να αλλάξει τα πράγματα. Προσπάθησε να προτείνει και να εφαρμόσει, όποτε μπορούσε, πολιτικές που σε άλλες χώρες ήταν αυτονόητες. Με παρεμ- 31 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ βάσεις για τη σωτηρία του Ασφαλιστικού, με εισαγωγή της αξιολόγησης στην εκπαίδευση, με προώθηση διαφόρων αποκρατικοποιήσεων. Όμως, και αυτές οι λιγότερες απ’ όσο θα έπρεπε προσπάθειες, αμφισβητήθηκαν. Όχι μόνο από τους κρατιστές αντιπάλους μας και τα λαϊκίστικα μίντια, αλλά και από μέρος των στελεχών μας των ίδιων. Η απουσία ενός ξεκάθαρου ιδεολογικού πιστεύω και η ενοχοποίηση της ελληνικής Κεντροδεξιάς ακόμα και απ’ τον ίδιο της τον εαυτό, συνετέλεσαν στη συνέχιση της κυριαρχίας των κεντροαριστερών αντιλήψεων και στην επιδείνωση διαφόρων προβλημάτων της χώρας. Γίναμε έτσι ένας βολικός σάκος του μποξ, ο οποίος δεχόταν χτυπήματα όχι μόνο από την απέναντι πλευρά αλλά και από εμάς τους ίδιους. Σχεδόν οτιδήποτε ευρωπαϊκό θεωρήθηκε ανάλγητο. Σχεδόν οτιδήποτε αυτονόητο θεωρήθηκε νεοφιλελεύθερο. Ας το πάρουμε όμως απόφαση. Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά και να έχουμε προστιθέμενη αξία στο πολιτικό σύστημα και στην κοινωνία, με τις ιδέες των αντιπάλων μας. Μπορούν εκείνοι να το πετύχουν πολύ καλύτερα από μας. Τώρα τα ψέματα τελείωσαν! Η διεθνής κρίση, που έπληξε περισσότερο την Ελλάδα διότι η κυβέρνηση έσπευσε ευγενώς να καταστήσει τη χώρα μας το επικοινωνιακό και κερδοσκοπικό κέντρο της κρίσης, είναι μια ευκαιρία να πάρουμε ορι- στικά διαζύγιο από το λαϊκισμό, τον κρατισμό, το στρεβλό και αποτυχημένο μοντέλο αντι-ανάπτυξης που συντηρούσαμε τόσα χρόνια. Ήρθε ο καιρός να επικρατήσουν οι ιδέες της Κεντροδεξιάς. Οι δικές μας ιδέες που έχουν εδώ και χρόνια επικρατήσει και εφαρμόζονται σε όλα τα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη, δημιουργώντας υγιή ανάπτυξη και εξασφαλίζοντας τις βάσεις για μια πραγματική κοινωνική πολιτική. Σήμερα πρέπει να πούμε όχι στους τακτικισμούς. Να ξεκινήσουμε να κάνουμε αυτό που έκανε η ΔΑΠ και η ΟΝΝΕΔ τη δεκαετία του ’80. Να δώσουμε, δηλαδή, τη μάχη των ιδεών για να ανατρέψουμε τη σημερινή πολιτική ισορροπία εις βάρος της Κεντροδεξιάς στην Ελλάδα. Με σύγχρονες θέσεις. Με ιδέες από το σήμερα και το αύριο. Όχι με συγκεκαλυμμένες σοσιαλιστικές προσεγγίσεις. Όχι με ευρωσκεπτικιστικές αποκλίσεις. Όχι με λαϊκίστικες φωνές, που ξεφεύγουν από την παράδοση της υπευθυνότητας, της σοβαρότητας και της Ευρώπης που είχε διαχρονικά η Νέα Δημοκρατία. Να καταστήσουμε σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος χωρίς την ελεύθερη οικονομία και την ιδιωτική πρωτοβουλία. Μόνον αν παραχθεί πλούτος και όχι με δανεικά μπορούν να στηριχθούν ουσιαστικά, όπως είναι απαραίτητο, οι ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες. Αυτό θα πει 32 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ πραγματικά κοινωνική πολιτική. Να ξεκαθαρίσουμε ότι χωρίς ελεύθερες εκπαιδευτικές δομές, χωρίς άμιλλα και αξιολόγηση και με σχολεία και πανεπιστήμια υπό κατάληψη, οι σπουδές δεν θα έχουν αξία και οι νέοι ουσιαστική εργασιακή προοπτική. Να υπερασπιστούμε με θάρρος τη θέση πως δεν μπορεί να υπάρξει ασφάλεια με απονευρωμένη Αστυνομία και με αντιλήψεις που χωρίζουν την παραβατικότητα σε κακή και καλή. Η παραβατικότητα είναι το ίδιο αρνητική, είτε πρόκειται για τα Ζωνιανά είτε για τα Εξάρχεια. Θα μπορούσα να συνεχίσω αναφερόμενος στην ανάγκη να έχουμε σύγχρονες προσεγγίσεις σε σύγχρονα μεγάλα διεθνή θέματα, όπως είναι η παγκοσμιοποίηση, η μετανάστευση, οι νέες τεχνολογίες κ.λπ. Θεωρώ όμως κομβικής σημασίας στο σημερινό σκηνικό δύο επισημάνσεις: Σε ζητήματα διαφάνειας να δείξουμε ότι είμαστε ένα βήμα μπροστά. Δεν κάνουμε συμβιβασμούς, δεν κάνουμε εκπτώσεις. Πρέπει να υπάρξει κάθαρση σε όλα τα επίπεδα. Φτάνει να τηρηθούν οι κανόνες δικαίου. Είμαστε ευρωπαϊκό κράτος. Δεν πρέπει να παραδοθούμε, ωθούμενοι από θλιβερούς λαϊκιστές, σε ένα κλίμα πολιτικού και κοινωνικού κανιβαλισμού. Ούτε να ενδώσουμε σε μικροκομματικά παιχνίδια των αντιπάλων μας. Τα όποια ποινικώς κολάσιμα εγκλήματα πρέπει να τιμωρηθούν. Όποιοι και να τα διέ- πραξαν. Σε όποιο κόμμα και να ανήκαν. Αυτό που πρέπει όμως να αποφύγουμε με κάθε τρόπο είναι να διολισθήσουμε ως χώρα σε έναν κατήφορο ανεξέλεγκτης εκατέρωθεν λασπολογίας. Γιατί αυτό θα πλήξει πρωτίστως την Ελλάδα. Θα είναι έγκλημα, αν κάποιοι εκμεταλλευτούν τη δικαιολογημένη λαϊκή δυσαρέσκεια όχι για να προωθήσουν κάποιες εξυγιαντικές τομές, αλλά για να πλήξουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Οι δικές μας ιδέες έχουν εδώ και χρόνια επικρατήσει και εφαρμόζονται σε όλα τα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη Η δεύτερη παρατήρηση έχει να κάνει με την κρισιμότητα των στιγμών: Η παράταξη της Νέας Δημοκρατίας, η παράταξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που αποκατέστησε τη Δημοκρατία στη χώρα και την έδεσε στο άρμα της Ευρώπης, που ταυτίστηκε με όλες σχεδόν τις μεγάλες επιλογές αυτής της χώρας από το ’74 και μετά, στη σημερινή συγκυρία έχει υποχρέωση να δείξει αίσθημα εθνικής ευθύνης. Το βασικό ζητούμενο αυτήν την ώρα είναι να βγει η Ελλάδα από το μεγάλο τυφώνα. Να βγει δε με τρόπο συντεταγμένο. Οφείλουμε να πρωταγωνιστήσουμε 33 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ακόμα και από τη θέση της αντιπολίτευσης σ’ αυτήν την προσπάθεια. Αν η κυβέρνηση κάνει λάθη και αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων, εμείς οφείλουμε να σταθούμε στο ύψος που επιτάσσει η ιστορικότητα των στιγμών. Δεν θα υποστείλουμε φυσικά τη σημαία της κριτικής. Δεν θα δώσουμε κανένα συγχωροχάρτι στο ΠΑΣΟΚ. Αλλά αυτές τις ώρες, πρέπει να δώσουμε όλοι τον καλύτερό μας εαυτό. Να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ενός κλίματος συνεννόησης όλων των υγιών δυνάμεων της χώρας. Να βάλουμε πάνω απ’ όλα την Ελλάδα. Στον τόπο αυτό έγιναν λάθη τα οποία έχουν έρθει στην επιφάνεια. Σοβαρά λάθη ακόμα και στην πιο κρίσιμη χρονική στιγμή του τελευταίου εξαμήνου. Είναι ώρα να αντλήσουμε διδάγματα για όλα αυτά τα λάθη. Να αντιληφθούμε πού οδήγησε ο κρατισμός και ο λαϊκισμός. Η επικράτηση του συντεχνιακού πάνω στο γενικό συμφέρον. Είναι ώρα ως παράταξη να χαράξουμε μια καινούργια πορεία βασισμένη σ’ αυτά τα διδάγματα. Με θαρραλέα αυτοκριτική και με εξίσου θαρραλέες ιδεολογικοπολιτικές επιλογές. Ακόμα περισσότερο, όμως, είναι ώρα, αυτήν την κρίσιμη περίοδο, να σταθούμε όλα τα κόμματα και όλοι οι Έλληνες στο ύψος των περιστάσεων. Να βρούμε τους τρόπους ώστε η πατρίδα μας να βγει απ’ τη μεγάλη δίνη. Με υπευθυνότητα και αληθινό πατριωτισμό. Μακριά από μικροκομματικές και συντεχνιακές αντιλήψεις. Τα ’χουμε καταφέρει και σε άλλες δύσκολες περιστάσεις. Και η παράταξή μας και η Ελλάδα. Μπορούμε να τα καταφέρουμε και αυτήν τη φορά. Με σοβαρότητα, με σχέδιο και με το μυαλό μας στο αληθινό συμφέρον της Ελλάδας μπορούμε να βγούμε και πάλι νικητές. Ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστούμε τον Κωστή για τη νότα αισιοδοξίας που έδωσε, έστω στο τέλος της ομιλίας του, ότι μπορούμε να κάνουμε ένα νέο ξεκίνημα με όρους επιτυχίας. Πράγματι, η κρίση μπορεί να γίνει μια ευκαιρία για διαζύγιο από τον κρατισμό και λαϊκισμό, όπως υπογράμμισε. Νομίζω ότι συμφωνούμε επίσης όλοι εδώ μέσα ότι σε θέματα διαφάνειας δεν πρέπει βεβαίως να βάλουμε, και δεν υπάρχει πρόθεση από κανέναν, να βάλει νερό στο κρασί του. Αλλά είναι, νομίζω, πολύ σοβαρή υπόθεση η αντιμετώπιση της διαφθοράς για να γίνεται τηλεοπτικό θέαμα με όρους πυροτεχνημάτων τύπου ντουλαπάδων ή μαραγκών. Χρειάζεται, νομίζω, σοβαρότητα και οφείλουμε όλοι να διαφυλάξουμε το κύρος των εξεταστικών επιτροπών. Να δώσω το λόγο τώρα σε έναν θεωρητικό της πολιτικής, τον καθη- 34 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ γητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου τον κ. Αστέριο Χουλιάρα. ΑΣΤΕΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ Σας ευχαριστώ πολύ. Είμαι ένας κρατικοδίαιτος καθηγητής, πληρώνομαι δηλαδή από το ελληνικό Δημόσιο. Επιτρέψτε μου μόνο δύο σύντομες παρατηρήσεις. Οι ιδεολογίες είναι συνήθως, έτσι τουλάχιστον ορίζονται ως ένας συνδυασμός ενός συστήματος αξιών και αρχών και ενός πρακτικού προγράμματος. Οι έννοιες συντηρητικός, φιλελεύθερος ή σοσιαλιστής αναφέρονται σε αξίες και αρχές. Οι διακρίσεις ανάμεσα σ’ αυτές τις έννοιες είναι παγκόσμιες και αφορούν τρόπους ιεράρχησης θεμελιωδών αξιών όπως η ελευθερία και η ισότητα ευκαιριών (οι φιλελεύθεροι προτάσσουν την ελευθερία και οι σοσιαλιστές την ισότητα) αλλά και αρχών/αξιών στο ρυθμό αλλαγής (οι συντηρητικοί πιστεύουν στις μικρές και σταδιακές αλλαγές και οι φιλελεύθεροι και οι σοσιαλιστές στις μεγάλες και γρήγορες). Σε επίπεδο αξιών και αρχών οι ιδεολογίες είναι παγκόσμιες και δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Δεν ισχύει όμως το ίδιο και σε επίπεδο πρακτικών προγραμμάτων. Είναι ωραίες οι αναφορές σε χριστιανοδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης, στην ιταλική ή τη γερμανική χριστιανοδημοκρατία. Είναι ωραίες οι αναφορές στο γαλλικό γκωλισμό και στα φιλελεύθερα κόμματα της δυτικής Ευρώπης αλλά και στους Δημοκρατικούς των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, αν μιλάμε για ένα πρακτικό πρόγραμμα δράσης, η Ελλάδα με το τριπλό της έλλειμμα, το έλλειμμα στον προϋπολογισμό, το τεράστιο εξωτερικό της χρέος και το πολύ μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Καμιά άλλη χώρα της Δυτικής Ευρώπης δεν αντιμετωπίζει μια τέτοιων διαστάσεων τριπλή κρίση. Κατά συνέπεια, τόσο τα αίτια της κρίσης, το πού οφείλεται δηλαδή, όσο και οι συνέπειές της και οι λύσεις που είναι διαθέσιμες, απαιτούν ιδιαίτερες προσεγγίσεις σε επίπεδο πρακτικού προγράμματος δράσης. Η άποψή μου είναι ότι η ιδεολογία της Νέας Δημοκρατίας μπορεί να συμπίπτει από πλευράς αρχών με την ιδεολογία της γερμανικής χριστιανοδημοκρατίας ή των αμερικανών Δημοκρατικών αλλά από πλευράς πρακτικού προγράμματος δεν μπορεί παρά να είναι διαφορετική. Η φύση των προβλημάτων είναι τελείως διαφορετική στην Ελλάδα από ό,τι είναι στη Γερμανία, τη Γαλλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες ή ακόμη και την Ιταλία ή την Ισπανία. Είναι άλλου τύπου. Και νομίζω ότι οι παρατηρήσεις του κ. Δένδια, του κ. Χατζηδάκη αλλά και της κας Γιαννάκου είναι ακριβώς σε αυτήν την κατεύθυνση. 35 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Λέμε ότι δεν είμαστε νεοφιλελεύθεροι αλλά δεν νομίζω ότι ο Νεοφιλελευθερισμός εφαρμόστηκε πο- τέ στην Ελλάδα. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η βασική επιταγή του Νεοφιλελευθερισμού είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί. Στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης δεν είχαμε ούτε μια χρονιά με ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Αλλά και πριν τη Μεταπολίτευση οι ισοσκελισμένοι προϋπο- λογισμοί δεν ήταν ο κανόνας. Χρειαζόμαστε ένα πρακτικό πρόγραμμα δράσης, μια ιδεολογία δηλαδή, προσαρμοσμένη στη δική μας πραγματικότητα Επομένως, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι το ίδιο πράγμα να είναι κανείς φιλελεύθερος στην Ελλάδα με το ίδιο πράγμα να είναι φιλελεύθερος στη Βρετανία, τη Γερμανία ή την Αμερική. Ένας Ευρωπαίος φιλελεύθερος στις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα έβρισκε το Δημοκρατικό Κόμμα συντηρητικό. Κι ένας Αμερικανός Δημοκρατικός θα έβρισκε τους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες ριζοσπάστες. Το πού βρίσκεται κανείς επηρεάζει το τι πιστεύει. Οι ιδεολο- γίες έχουν και πρέπει να έχουν μια χωρική διάσταση. Βρισκόμαστε στην Ελλάδα, η οποία έχει ένα υπερδιογκωμένο κράτος που πνίγει τις πρωτοβουλίες. Βρισκόμαστε σ’ ένα κράτος που δαπανά πολλά και εισπράττει λίγα. Το ελληνικό παράδοξο είναι ότι ένα σπάταλο και δυσκίνητο κράτος που κυριαρχεί σε κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής συνυπάρχει με μια εκτεταμένη φοροδιαφυγή. Βρισκόμαστε σε μια χώρα όπου το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης απειλείται με κατάρρευση. Βρισκόμαστε σ’ ένα κράτος με μια προβληματική δημόσια διοίκηση κι έναν ιδιωτικό τομέα συνηθισμένο σε προστασία και επιδοτήσεις. Βρισκόμαστε σε μια χώρα όπου ένα μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας παραμένει αχαρτογράφητο σε μια γκρίζα ζώνη ημιπαρανομίας. Η δική μου, λοιπόν, έκκληση είναι για μια ιδεολογία προσαρμοσμένη στα δικά μας ιδιαίτερα προβλήματα, για μια ιδεολογία προσαρμοσμένη στην ελληνική ιδιαιτερότητα. Παράλληλα οι ιδεολογικές κατευθύνσεις και η ιδεολογική συζήτηση απαιτούν να δούμε τα πράγματα πέρα και έξω από τα δικά μας ατομικά συμφέροντα. Η ιδεολογική συζήτηση είναι πάνω και πριν απ’ όλα μια άσκηση κοινωνικοποίησης. Πρέπει να σταθούμε πάνω και πέρα από την προσωπική μας ατζέντα. Επιτρέψτε μου να προσθέσω λοιπόν και μια εμπειρία από το δικό μου κόσμο. 36 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Υπάρχουν πολλά πανεπιστημιακά τμήματα στην Ελλάδα, όπου αν διαιρέσετε τη δαπάνη του Δημοσίου, δηλαδή τα λεφτά του Έλληνα φορολογούμενου για μισθούς καθηγητών, κτίρια, κ.λπ. με τον αριθμό των αποφοίτων, ο κάθε απόφοιτος κοστίζει 60.000 με 70.000 € το χρόνο. Τη στιγμή που για να σπουδάσει κανείς στο Χάρβαρντ θέλει 20.000 €. Είναι προφανές ότι με τέτοιου τύπου προβλήματα, ιδεολογικές θέσεις όπως «ναι στη δημόσια παιδεία» κ.λπ. χάνουν το περιεχόμενό τους. Πέρα λοιπόν από τις αρχές και τις αξίες του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού ή της κοινωνικής αγοράς, χρειαζόμαστε ένα πρακτικό πρόγραμμα δράσης, μια ιδεολογία δηλαδή, προσαρμοσμένη στη δική μας πραγματικότητα. Αυτό και τίποτα άλλο. Σας ευχαριστώ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΣ Με κίνδυνο να με παρεξηγήσετε, κύριε καθηγητά, να πω το εξής. Συμφωνώ μαζί σας. Απλώς να πω κάτι έτσι προβληματιζόμενος. Πολλές φορές δημιουργείται πρόβλημα όταν μπερδεύουμε το στόχο με το μέσο. Ή, αν θέλετε, το ιδεατό με το υπαρκτό. Εάν βάλεις μπροστά σου την εικόνα του ωμού ρεαλισμού, θα πρέπει και εσύ να σκοτώσεις γιατί υπάρχουν πολλοί σκοτωμένοι και αλλού. Εάν βάλεις μπροστά σου την εικόνα εκείνου που θα ήθελες να είναι η κοινωνία, θα κοιτάξεις να υπάρχει και κάποια αυτοσυγκράτηση εκεί που μπορείς. Γιατί, αν καμιά φορά το έχεις ορίσει ως ιδεολογία σου, αυτό που είπατε δηλαδή ότι θα πρέπει να προσαρμόσουμε την ιδεολογία, το θεωρώ λίγο βίαιο, προσωπικά, για να μη σας πω και ανατριχιαστικό. Εάν το βάλεις αυτό και πεις το προσαρμόζω, τότε μαθαίνεις εύκολα σε αυτό το οποίο πολλές φορές μπορεί ή τείνει να γίνει και λίγο απάνθρωπο. Και επομένως χάνεις ένα κομμάτι της ανθρωπιάς. Δεν παίζω τον ρομαντικό, ούτε είμαι ρομαντικός. Πρέπει, δε, στη θέση που είμαι εγώ να είμαι σκληρά ρεαλιστής και είμαι. Αλλά απλώς αν αυτομουνουχιστώ, που λένε στο χωριό μου, αυτοευνουχιστώ δηλαδή, από τη δυνατότητα να έχω οραματικότερη άποψη για την κοινωνία που θέλω, τότε φοβάμαι ότι θα δημιουργήσω τη μεγάλη ευκολία με την οποία μπορεί κανείς να λέει πάρα πολλά ναι σε προτάγματα τα οποία απαιτούν ίσως λίγο βαθύτερη σκέψη. Για να μη σας πάω από την πλευρά του ρεαλισμού τη δική σας, στην άλλη άποψη. Δηλαδή σήμερα που βλέπετε ένα σοσιαλιστικό κίνημα το οποίο έχει βάλει προμετωπίδα του, υποτίθεται, την κοινωνική ευαισθησία, να είναι εκείνο το οποίο με τη μεγαλύτερη ευκολία, λες και ανάβουν το τσιγάρο τους, ασελγούν επ’ αυτής. 37 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Δηλαδή, την ώρα που μου λέτε εμένα να είμαι ο απόλυτα ρεαλιστής, εκείνοι έχουν πάρει την ψευδεπίγραφη εκδοχή της ιδεολογίας τους και κάνουν τα πάντα εναντίον της. Επομένως, για να παίξω σκάκι, επιτρέψτε μου να το πω έτσι, πρέπει να κοιτώ και τον αντίπαλό μου. Και αυτό ρεαλιστικό είναι. Σας έδωσα απλώς μία πλευρά, ίσως πιο περίεργη από ό,τι συνήθως, των απόψεών μου. Χωρίς ούτε κατά ιώτα να διαφωνώ μαζί σας στο γεγονός ότι το νούμερο ένα πρόβλημα σήμερα στην Ελλάδα είναι το οικονομικό πρόβλημα και ότι πράγματι πρέπει να μειωθεί ο δημόσιος τομέας και ότι πράγματι πρέπει να γίνει πιο παραγωγικός. Και θα σας πω και πιο κάτω ότι πράγματι θα πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία σε κάθε ευρώ που μας έρχεται απέξω. Ότι πράγματι, αυτό που είπε ο Κωστής, ότι δηλαδή φτάσαμε σε ένα απαράδεκτο σημείο των εξαγωγών που ήταν κάποτε, αν θέλετε, το καμάρι ελληνικών γεωργικών προϊόντων ακόμα και προχωρημένων βιομηχανικών προϊόντων. Σήμερα κοντεύουμε όλα αυτά να τα χάσουμε. Επομένως, το ένα δεν αναιρεί το άλλο. Απλά δεν θα ήθελα να πάρει μία μορφή κυνική πλέον η πολιτική. Γιατί αν δεχθούμε ότι αυτή είναι η πραγματικότητα, πρέπει να προχωρήσουμε σε σφαγές, τότε γίνεται η πολιτική μηχανιστικό όχημα και γίνεται, αν θέλετε, μία προδεδιαγραμ- μένη μορφή κινήσεων που για όλους θα είναι η ίδια. Εμένα αυτό που με αναστατώνει εσωτερικά και με κάνει να αισθάνομαι να είμαι περισσότερο προσηλωμένος στην έννοια του ανθρώπου είναι το δικαίωμα της διαφοροποίησης. Εάν όλα μπορούν να μπουν μέσα σε κάποια μαθηματική μαγική φόρμουλα, τότε όλοι την ξέρουμε τη λύση. Και προσέξτε, θέλετε να σας το πω μαθηματικά; Θα σας το πω και μαθηματικά. Ποιό είναι το μεγάλο ζητούμενο σήμερα; Είναι ένα κλάσμα το οποίο έχει αριθμητή του το έλλειμμα και παρονομαστή το ΑΕΠ. Και καλούμαστε σήμερα να μειώσουμε αυτό το κλάσμα. Η μείωση του αριθμητή γίνεται με δημοσιονομικά μέσα μόνον. Δηλαδή τα παραδοσιακά, δηλαδή θα σου αυξήσω τους φόρους, θα μειώσω τις δαπάνες. Άλλος τρόπος δεν υπάρχει παγκοσμίως, είτε είσαι μαρξιστής είτε είσαι νεοφιλελεύθερος, πάω στα δύο άκρα. Δεν υπάρχει. Μόνο δημοσιονομικά μέτρα. Όταν όμως φτάσεις σε ένα σημείο και δημιουργήσεις τέτοιες πιέσεις ασφυξίας στην αγορά, τότε δημιουργείται όχι το διαρθρωτικό, όπως λέμε, πλέον έλλειμμα, που είναι του αριθμητή, αλλά δημιουργείται το κυκλικό έλλειμμα που είναι το έλλειμμα του παρονομαστή, δηλαδή το έλλειμμα στο ΑΕΠ όπου η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, αφού έχεις αφαιμάξει φόρους, αφού ο λαός θα 38 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ έχει λιγότερα χρήματα, δεν θα επιτρέπει να υπάρχει μία ζωντανή κίνηση στην αγορά, θα πέσουν όλα. Θα πέσει το ΑΕΠ και ξαφνικά εσύ εκεί που στόχευες στον αριθμητή θα αρχίσεις να χάνεις στον παρονομαστή. Και την ώρα που μειώνεις τον αριθμητή, ορθώς τον μειώνεις, τον μειώνεις όμως τόσο πολύ που κάτω ο παρονομαστής μειώνεται και αυτός και έτσι και ας μειώσεις τον αριθμητή, μειώνεται παραπάνω τελικά ο παρονομαστής και το τελικό σου αποτέλεσμα είναι να μεγαλώνει το έλλειμμα ως ποσοστό του ΑΕΠ, γιατί το ΑΕΠ πια είναι πάρα πολύ μικρό. Αυτό εάν δεν το κοιτάξεις μέσα από τη λογική της οικονομικής δραστηριότητας, δηλαδή μέσα από τη λογική της ανθρώπινης πλευράς της οικονομίας, του δικαιώματος να υπάρχει η δραστηριότητα αυτή, και το κοιτάξεις ότι απλά και μόνο πρέπει να κόψω -το λέω σαν σχολή σκέψης, σε καμία περίπτωση δεν σας εκφράζουν αυτά που λέω εγώ ότι είσαστε εσείς από την άλλη πλευρά, αλλά λέω σαν σχολή σκέψης- θα δείτε ότι τελικά η φόρμουλα είναι πολύ πιο σύνθετη. Θα πρέπει να κοιτάξουμε αυτό που στα οικονομικά ονομάζουμε κυκλικό έλλειμμα, στην περίπτωση σήμερα, ή παραγωγικό κενό το λέμε πολλές φορές, να το εντάξουμε μέσα σε μία λογική που δεν θα επιτρέψει τις θυσίες του ελληνικού λαού που θα περάσει να μη δημιουργήσουν πραγματικά τη μείωση του ελλείμματος. Οι Ισπανοί είναι πολύ πιο προ- χωρημένοι από εμάς, αν θέλετε, και στις οικονομικές θεωρίες και στην πρόοδο που είχαν τελευταία, και εν πάση περιπτώσει κατέστησαν δύναμη αναμφισβήτητη, και έφτασαν μάλιστα να είναι πλέον καθαροί συνεισφοροί στην Ευρώπη. Σήμερα η Ισπανία δίνει περισσότερα στην Ευρώπη, στο ευρωπαϊκό κοινό ταμείο, απ’ ό,τι εισπράττει. Θα πρέπει να κάνουμε κινήσεις μεγάλες, τολμηρές, αλλά θα πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε ότι πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι Για ποιο λόγο, λοιπόν, ο δεξιός Ισπανός, να το πω έτσι, κεντροδεξιός ομόλογός μου στο ισπανικό Κοινοβούλιο ψήφισε και αυτός εναντίον του πακέτου; Γιατί ακριβώς είπε ότι θα δημιουργηθεί πρόβλημα στον παρονομαστή! Φτάσαμε, λοιπόν, σήμερα το σκληρότερο κομμάτι με το μικρότερο ανθρώπινο πρόσωπο, που είναι ο αριθμητής, να εκφράζεται από τους σοσιαλιστές. Εγώ αυτό δεν το δέχομαι. Και θεωρώ ότι είναι αντίφαση εκπληκτική, μοναδική, στο να έρχεται σήμερα ο εργαζόμενος, ο αγωνιζόμε- 39 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ νος που πιστεύει ότι μπορεί να του δώσει ο σοσιαλισμός καλύτερες μέρες. Να εκφράζεται μέσα από μία πολιτική, η οποία στο κάτω κάτω της γραφής πολλές φορές είναι και τελείως ψευδεπίγραφη, όπως απεδείχθη με την υπόθεση του 40 και 36 του Λοβέρδου. Και γι’ αυτό πρέπει κανείς να προβλέπει τι είναι εκείνο το οποίο θα γίνει όταν παίρνει μία πολιτική απόφαση. Τα είπα όλα αυτά και μόνο για έναν λόγο. Τα είπα γιατί πιστεύω ότι η μηχανιστική προσέγγιση στην ιδεολογική ανάλυση είναι επικίνδυνη, γιατί δημιουργεί κοινούς τόπους με ιδεολογίες με τις οποίες εμείς είμαστε σε αντιπαλότητα. Και γι’ αυτόν το λόγο θεωρώ ότι πολλές φορές θα έπρεπε να ασπαστούμε χιλιάδες από τα όσα είπαν άτομα που έχουν ξεκάθαρες απόψεις, ριζοσπαστικού και καινοτόμου τύπου κεφαλαιοποιητικού τύπου να το πω έτσι, για την οικονομία. Πρέπει ταυτόχρονα να θυμόμαστε ότι από κάτω ζει ο παρονομαστής, ο οποίος παρονομαστής είναι η πραγματικότητα. Θα πρέπει, επαναλαμβάνω, να κάνουμε κινήσεις μεγάλες, τολμηρές, να πούμε ναι, θα αλλάξουμε ένα σωρό από αυτά τα πράγματα τα οποία έχουν λεχθεί, αλλά θα πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε ότι πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι. Αυτό δεν είναι θέμα, αν θέλετε, προτάγματος για τις κινήσεις που θα πρέπει να κάνει αύριο μία κυβέρ- νηση. Αλλά είναι υποσυνείδητο που πρέπει να κυριαρχεί μέσα μας, όταν κάνουμε μία κίνηση να σκεφτόμαστε ότι την κάνουμε για συγκεκριμένους ανθρώπους που έχουν συγκεκριμένες αναπνοές και ζωές. Γιατί διαφορετικά θα μπεις μέσα στη λογική τη μηχανιστική, που επαναλαμβάνω, τη λέω αυτή την λέξη, είναι από τις πιο επικίνδυνες φιτιλιές που μπορείς να βάλεις στην κοινωνική συνοχή ενός τόπου. Συγγνώμη για την παρέμβαση. Με εμπνεύσατε. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστούμε τον καθηγητή. Κύριε πρόεδρε, όπως είδατε, η Νέα Δημοκρατία είναι μεγάλη, πολυσυλλεκτική παράταξη και η συζήτηση που κάνουμε εδώ δεν είναι συμβατική και χαίρομαι που σας έδωσε αφορμή παρ’ ότι είχατε εκδηλώσει την πρόθεση να μιλήσετε αύριο και σήμερα να μην παρέμβετε. Χαίρομαι που οι τοποθετήσεις εδώ αποτέλεσαν αφορμή για να ακούσουμε έστω αυτά τα λίγα που ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα. Λοιπόν, να δώσω το λόγο στον ευρωβουλευτή μας, τον Γιώργο τον Παπανικολάου. ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Σας ευχαριστώ πολύ. Κύριε πρόεδρε, να συμφωνήσω και εγώ ξεκινώντας ότι σήμερα πραγ- 40 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ματικά είχαμε τη χαρά να παρακολουθήσουμε σπουδαίες παρεμβάσεις. Και θα ήταν ευχής έργον το ταχύτερο αν μπορούμε αυτές τις παρεμβάσεις να τις αναρτήσουμε και διαδικτυακά προκειμένου όλοι εμείς να μπορούμε να έχουμε μια συνολική εικόνα και να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε και περαιτέρω αυτά τα συμπεράσματα. Σε σχέση με όσα ειπώθηκαν, θα μου επιτρέψετε εγώ να ξεκινήσω ανάποδα. Κυρίες και κύριοι, Δεν συμφωνώ ότι κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης χάσαμε τη μάχη των ιδεών. Ναι, είναι αλήθεια ότι το κόμμα μας έχασε την τελευταία εκλογική μάχη και με σημαντική διαφορά. Αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι ηττηθήκαμε στο πεδίο των ιδεών. Για όσους παρακολουθούν την πολιτική ιστορία του τόπου, είναι πασιφανές ότι όσα διαχρονικά πιστέψαμε και εκφράσαμε, σήμερα αποτελούν δικαιωμένες επιλογές. Πριν από λίγες ημέρες είχαμε την 31η επέτειο από τότε που ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέγραφε στο Ζάππειο Μέγαρο την Πράξη Προσχώρησης της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Δεν χρειάζεται να θυμίσουμε πόσο λυσσαλέα είχε πολεμηθεί η επιλογή αυτή από το ΠΑΣΟΚ και τα κόμματα της Αριστεράς. Αλλά ακόμα και το 1995 ο Ανδρέας Παπανδρέου έθετε ως στόχο την ανατροπή του «μονεταριστικού Μάαστριχτ» όπως το αποκαλούσε. Τα παραδείγματα εί-ναι πολλά. Η πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων της Νέας Δημοκρατίας, που τόσο λοιδορήθηκε από σύσσωμη την αντιπολίτευση, σήμερα γίνεται εργαλείο στα χέρια του ΠΑΣΟΚ. Εργαλείο όχι όμως για ανάπτυξη και πρόοδο, αλλά για εισπρακτικά και μόνο οφέλη. Αλλά και το σημερινό καθεστώς με το καμποτάζ στις κρουαζιέρες, το οποίο ενδεχομένως κάποια στιγμή στο παρελθόν να είχε κάποια σκοπιμότητα, σήμερα δεν έχει καμία, στερεί δε από τα κρατικά ταμεία και τους επαγγελματίες του τουρισμού τεράστια έσοδα σε μία κρίσιμη για τη χώρα περίοδο. Η Αριστερά υπερασπίζεται μετά μανίας και κινητοποιήσεων αυτήν την αναχρονιστική πρακτική, ενώ και η κυβέρνηση παραπαίει ανάμεσα στην επιτακτική εθνική αναγκαιότητα της απελευθέρωσης της κρουαζιέρας αφενός και τις σοσιαλιστικές της εμμονές αφετέρου, ρεζιλεύοντας με την αναποφασιστικότητά της διεθνώς τη χώρα. Η ουσία είναι όμως ότι οι πολίτες έχουν προ πολλού καταλάβει και πειστεί για την αναγκαιότητα των μέτρων αυτών. Οι ιδέες μας έχουν προ πολλού χρόνου επικρατήσει. Έχουν επικρατήσει τόσο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλες τις σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες. Ασφαλώς όλοι θυμόμαστε το ιδεολόγημα του τρίτου δρόμου που διακήρυσσε ο Τόνι Μπλερ στη Βρετανία και την αποτυχία του να δώσει λύσεις στα πραγματικά προβλήματα της πο- 41 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ λιτικής. Ακόμα και ο Γκόρντον Μπράουν, σε ομιλία-απολογία του το 2003, είχε πει: «Σχεδόν για έναν αιώνα η Αριστερά στη Μεγάλη Βρετανία λανθασμένα εξίσωνε το δημόσιο συμφέρον με τη δημόσια ιδιοκτησία και ορισμένες φορές σχεδόν έφτασε στο σημείο να ορίσει τη δημόσια ιδιοκτησία σαν αυτοσκοπό. Η Αριστερά δεν κατάφερε να παραδεχτεί ότι για να προωθήσουμε την παραγωγικότητα έχουμε ανάγκη την ελεύθερη αγορά. Ότι για να αντιμετωπίσουμε τις αποτυχίες της ελεύθερης αγοράς δεν πρέπει να την καταργήσουμε, αλλά να την ενισχύσουμε». Μακάρι να δούμε και στην Ελλάδα τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και τον ίδιο τον Γιώργο Παπανδρέου μια μέρα να ομολογούν την ήττα τους στη μάχη των ιδεών, αν και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πιθανό. Φίλες και φίλοι, Πολλοί υποστηρίζουν ότι ζούμε την εποχή της κατάρριψης των ιδεολογιών, του τέλους των ιδεών. Εγώ, αντίθετα, πιστεύω ότι είμαστε ακριβώς στην εποχή της αναγέννησής τους. Ιδιαίτερα αυτή την περίοδο, μία περίοδο κρίσης, κρίσης οικονομικής, αλλά και αξιών, αναδεικνύεται η κορυφαία σημασία της πολιτικής πράξης. Η πολιτική είναι εκείνη που μπορεί να οδηγήσει στην αισιοδοξία, στην έμπνευση, στο όραμα και στην ελπίδα. Η ελπίδα -ειδικά σήμερααποτελεί σπουδαία έννοια, που την έχει ανάγκη όσο ποτέ η κοινωνία. Και σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ άλλοτε, αυτές τις προσδοκίες, την ελπίδα, την ανάγκη της κοινωνίας να συστρατευτεί πίσω από το όραμα της κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής, της ευημερίας και της ανάπτυξης, μπορούν να ικανοποιήσουν οι γνήσιοι εκφραστές του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Μέσα στη Νέα Δημοκρατία συνυπάρχουν διάφορες ιδεολογικές προσεγγίσεις. Σεβαστές όλες οι απόψεις και χρήσιμες σε ένα κόμμα εξουσίας. Αλλά, επιτρέψτε μου να πω, ότι οι πολίτες και ιδίως οι νέοι άνθρωποι απορρίπτουν τις δογματικές προσεγγίσεις, όπως όταν, για παράδειγμα, ακούνε για την ουτοπία της ελεύθερης -και ανεξέλεγκτης θα συμπληρώσω- αγοράς. Οι πολίτες και, επαναλαμβάνω, ιδιαιτέρως οι νέοι σήμερα θέλουν να ακούσουν για το πάντρεμα της κοινωνικής δικαιοσύνης με την ανάπτυξη. Πρόσφατα είχα την ευθύνη να είμαι ο συντάκτης της νέας στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία για την επόμενη δεκαετία, η οποία υπερψηφίστηκε πανηγυρικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Και στην έκθεση αυτή, μέσα από τη διεξοδική και τη δημιουργική διαβούλευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τονίσαμε ακριβώς αυτό, δώσαμε δηλαδή έμφαση στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην ανάπτυξη. Οι αρχές αυτές, που είναι στην πρώτη γραμμή των απαιτήσεων των νέων ανθρώπων, είναι οι αξίες που θα θεμελιώσουν ένα κράτος το οποίο δεν θα γίνεται εμπόδιο στα 42 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ θέλω τους, αλλά θα παρεμβαίνει για να διορθώνει τις αποτυχίες της αγοράς και να διασφαλίζει την κοινωνική πρόοδο. Όπως λέγαμε και στην ΟΝΝΕΔ, οι νέοι άνθρωποι επιθυμούν ένα κράτος που θα λειτουργεί όπως ο διαιτητής σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα: Θα βάζει τους κανόνες και τα όρια, θα ελέγχει την τήρησή τους, αλλά θα αφήνει τους παίκτες να ξεδιπλώσουν ελεύθερα το ταλέντο τους και τη δραστηριότητά τους. Για έναν σύγχρονο Κοινωνικό Φιλελευθερισμό που θα εμπλουτίζεται, θα μπολιάζεται, θα ανανεώνεται διαρκώς. Και αυτό ήρθαμε να κάνουμε σήμερα και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε. Επιτρέψτε μου, λοιπόν, σήμερα να προσθέσω κι εγώ το λιθαράκι μου σε αυτήν την προσπάθεια, βάζοντας μια νέα ιδέα στο τραπέζι. Φίλες και φίλοι, Για να βγει η χώρα μας από το δημοσιονομικό αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει σήμερα είναι απόλυτη ανάγκη να ενισχυθεί η επιχειρηματικότητα και δη η νεανική επιχειρηματικότητα. Να δείξουμε στους πολίτες ότι υπάρχει κι άλλη προοπτική πέρα από το Δημόσιο, το οποίο γιγαντώθηκε τα τελευταία τριάντα χρόνια. Ότι ζουν σε μια χώρα που έχει ανάγκη τις ιδέες τους και τις πρωτοβουλίες τους. Για να γίνει αυτό, όμως, πρέπει να μπουν οι κανόνες εκείνοι που θα διευκολύνουν τους επιχειρηματίες να δημιουργήσουν μια νέα επιχείρηση και ακόμα και αν αποτύχουν να μπο- ρούν στη συνέχεια να ξεκινήσουν μια νέα προσπάθεια. Πρέπει η οικονομία μας να είναι προσανατολισμένη στη διαρκή εκπαίδευση των νέων ανθρώπων και στην επάρκεια του διοικητικού μηχανισμού. Πρέπει επίσης οι επιχειρήσεις να λειτουργούν σε ένα πλαίσιο υγιούς ανταγωνισμού, να δοθούν φορολογικά κίνητρα στις νέες επιχειρήσεις και να ενταχθεί η εισαγωγή της διδασκαλίας της διοίκησης επιχειρήσεων στα σχολεία. Το όραμα της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ευημερίας μπορούν να ικανοποιήσουν οι γνήσιοι εκφραστές του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού Σ’ αυτήν τη βάση καταθέτω σήμερα και μια περισσότερο εξειδικευμένη πρόταση. Μια πρόταση που εφάρμοσε πρώτος ο Μοχάμεντ Γιουνούς και βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ειρήνης γι’ αυτή. Την παροχή μικροδανείων σε νέες και νέους από τα μεσαία και φτωχά κοινωνικά στρώματα, που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ξεκινήσουν τη δική τους μικρή επιχείρηση και που οι τράπεζες δεν δέχονται να τους χρηματοδοτήσουν. Να σας πω μια ιστορία, που ίσως κάποιοι από εσάς τη γνωρίζετε. 43 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Ο Μοχάμεντ Γιουνούς έδωσε -από την τσέπη του- το πρώτο του δάνειο, συνολικού ύψους 27 δολαρίων, σε 42 γυναίκες του χωριού Τζόμπρα στο Μπανγκλαντές, που έφτιαχναν έπιπλα από μπαμπού. Πίστευε βαθιά ότι η μικροπίστωση είναι ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο. Από τότε έως την ίδρυση της τράπεζας Γκραμίν και μέχρι σήμερα, ακολουθεί τους ίδιους κανόνες. Δανείζει μικρά ποσά σε ανθρώπους που οι παραδοσιακές τράπεζες αρνούνται να το κάνουν. Τους χωρίζει σε ολιγομελείς ομάδες, που συναντιούνται συχνά παρουσία εκπροσώπου της τράπεζας και αλληλοϋποστηρίζονται για τη σταδιακή εξόφληση των δανείων. Δίνει έμφαση στην ενίσχυση των γυναικών, που πολλές φορές δεν διανοούνται καν να ξεκινήσουν μια μικρή επιχείρηση. Η πρακτική αυτή με τις μικροπιστωτικές τράπεζες μπορεί και πρέπει να βρει εφαρμογή και στην Ελλάδα, όπως βρήκε πρόσφατα και στη Νέα Υόρκη. Είναι μια πρακτική απόλυτα συνδεδεμένη με την πραγματική οικονομία. Τα χρήματα που δίνονται πάνε σε κάτι με συγκεκριμένη αξία. Κι όλα αυτά, σε μια εποχή όπου η ρίζα της διεθνούς οικονομικής κρίσης βρίσκεται στο γεγονός ότι το χρηματοοικονομικό σύστημα είχε τελείως αποκοπεί από την πραγματική οικονομία. Ένα μικρό δάνειο για μια μικρή επιχείρηση μπορεί να αποτελεί το μεγάλο όνειρο για ένα νέο σήμερα. Κι αυτό το όνειρο είμαστε υποχρεωμένοι να μην το καταστρέψουμε. Φίλες και φίλοι, Ο εθνάρχης Κωνσταντίνος Καραμανλής έλεγε πως ο «λαός εκτιμά το θάρρος. Κατεπονήθη επί δεκαετίες, επί αιώνες από τη δημαγωγία και το ψεύδος. Διψάει για την αλήθεια. Φτάνει να βρεθούν οι άνθρωποι οι οποίοι θα του πουν την αλήθεια». Αυτά τα έλεγε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας το Μάρτιο του 1979 και είναι σήμερα επίκαιρα όσο ποτέ. Πρέπει να πούμε με θάρρος ότι η εποχή του κρατικοδίαιτου καπιταλισμού έχει τελειώσει οριστικά, όπως και εκείνη του ψευδεπώνυμου σοσιαλισμού. Ότι αυστηρούς και δεσμευτικούς κανόνες για τη δημοσιονομική μας πολιτική πρέπει να θέσουμε από μόνοι μας και να μην περιμένουμε την Ε.Ε. να το κάνει για εμάς. Ότι η κοινωνία των πολιτών, θεμέλιος λίθος των σύγχρονων δυτικών δημοκρατιών, πρέπει επιτέλους να ενεργοποιηθεί και μαζί με τους πολιτικούς να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για κράτος κοινωνικής δικαιοσύνης και ευημερίας, ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. Αυτές τις αλήθειες πρέπει να πούμε στον κόσμο. Προεκλογικά άλλωστε το κόμμα μας είπε την αλήθεια. Δεν αρκεί, όμως, να μένουμε στα λόγια. Ένας διανοητής είχε γράψει -και θα συμφωνήσω- ότι «μια φιλελεύθερη οικονομία, για να είναι φιλελεύθερη, πρέπει από τη φύση της 44 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ να είναι αναρχική. Η φιλελεύθερη αντίληψη ενέχει μέσα της το σπέρμα της ανατροπής». Αυτές τις ανατροπές καλούμαστε εμείς να κάνουμε πράξη. Και να είναι βέβαιοι όλοι ότι θα το πράξουμε. Σας ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ευχαριστούμε τον κ. Παπανικολάου. Πράγματι, είπαμε αλήθειες προεκλογικά. Νομίζω ότι όσο περνάει ο καιρός οι πολίτες θα συνειδητοποιούν αυτές τις αλήθειες. Θέλω επίσης να πω ότι θα αναρτηθούν όλες οι εισηγήσεις και οι παρεμβάσεις που θα γίνουν στο Διαδίκτυο, πέρα από την κλασική μέθοδο της εκτύπωσής τους σε ένα βιβλίο. Να δώσω το λόγο τώρα στον γενικό διευθυντή του κόμματός μας, στον Μενέλαο Δασκαλάκη. ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ Αγαπητέ γραμματέα, σε ευχαριστώ. Κυρίες και κύριοι, Αναρωτιέμαι πραγματικά αν είναι επίκαιρη μία συζήτηση για θέματα ιδεολογικά. Εάν δηλαδή σήμερα, την περίοδο της μεγάλης βαθιάς κρίσης, κατά την οποία όλη η κοινωνία και μαζί της όλοι μας αναζητάμε ένα φως διεξόδου, είναι πραγματική ανάγκη η πολυτέλεια να συζητήσουμε για θέ- ματα τα οποία περίπου κατατάσσονται στα θεωρητικής ή και φιλοσοφικής φύσεως ζητήματα που μπορούν να απασχολούν ένα πολιτικό κόμμα. Πιστεύω όμως ότι είναι περισσότερο παρά ποτέ επίκαιρο, να συζητήσουμε σήμερα για θέματα τα οποία άπτονται της ιδεολογικής κατεύθυνσης ενός κόμματος με μακρά ιστορία και σταθερή ιδεολογική πορεία. Εάν έπρεπε να βάλω έναν τίτλο στην εισήγησή μου, θα έβαζα τον εξής: Ιδεολογία της διαχείρισης και διαχείριση της ιδεολογίας. Επιτρέψτε μου στο σημείο αυτό να κάνω μία σύντομη αναδρομή, γιατί πολλές φορές η αφετηρία των προβλημάτων μας βρίσκεται στο παρελθόν. Και αν δεν τα εντοπίσουμε, κινδυνεύουμε να πατήσουμε πάνω στα ίδια βήματα. Και έτσι να επιστρέψουμε ξανά εκεί χωρίς καν να κάνουμε ένα βήμα στο μέλλον. Διαχείριση της ιδεολογίας. Η τέχνη αυτή εφερεύθη το 1981. Ήταν δε τόσο δημοφιλής που επικράτησε με ταχείς ρυθμούς και χαρακτήρισε μία μεγάλη περίοδο της σύγχρονης πολιτικής μας ιστορίας. Μία πολιτική παράταξη διαχειρίστηκε το ιδεολογικό της πρόταγμα για να επικρατήσει για δεκαετίες πολιτικά στη χώρα, διαμορφώνοντας συνθήκες καθεστωτικού τύπου. Ιδεολογία της διαχείρισης, ο άλλος άξονας στον οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως. Η επιλογή δηλαδή της διαχείρισης των πολιτικών μεταβλητών ούτως ώστε η επικρά- 45 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ τηση του πολιτικού μας φορέα στη διεκδίκηση της εξουσίας να είναι αποτέλεσμα της συγκυριακής διαχείρισης των μετακινούμενων συμπολιτών μας, από πλευράς εκλογικής συμπεριφοράς, μεταξύ των δύο βασικών πυλώνων του πολιτικού συστήματος. Δηλαδή υπακούσαμε στις λογικές ότι «αφήστε τώρα τα περιγράμματα και τα πλαίσια τα ιδεολογικά, αφήστε αυτά τα οποία προβληματίζουν ή δυσαρεστούν την κρατούσα άποψη στην ελληνική κοινωνία, άποψη την οποία, επειδή απείχαμε από τους αγώνες, είχαν ήδη διαμορφώσει αυτοί οι οποίοι έκαναν ιδεολογία τους τη διαχείριση της ιδεολογίας, όπως είπα προηγουμένως. Συνεπώς είδαμε την ελληνική κοινωνία και μέσα από το πρίσμα της θεωρίας των ψηφοφόρων «επενδυτών». Δηλαδή να γίνουμε αρεστοί σε ένα ποσοστό ψηφοφόρων οι οποίοι μετακινούμενοι από τον ένα πολιτικό φορέα στον άλλον επενδύουν οι ίδιοι ή οι οικογένειές τους σε μία καλύτερη προοπτική μέσα σε ένα οικονομικό και κοινωνικό σύστημα το οποίο πλέον είχε δομηθεί με τους όρους του 1981, δηλαδή της ανατροπής και αναστροφής του αξιακού πλαισίου της ελληνικής κοινωνίας. Πότε ήταν διαφορετικά τα πράγματα; Ήταν διαφορετικά τα πράγματα το ’74, διότι το ’74, όταν ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Καραμανλής και η Νέα Δημοκρατία προσδιόρισαν τους άξονες πάνω στους οποίους και σήμερα κινείται η χώρα. Τότε έγιναν εκείνες οι επιλογές οι οποίες: • Πρώτον, ήταν συνεπείς στο ιδεολογικό πρόταγμα αυτής της παράταξης και στην παράδοσή της. • Δεύτερον, εκείνες οι επιλογές υπηρετούσαν μόνον έναν στόχο, μία ανάγκη, ένα όραμα: την εξυπηρέτηση μεσοπρόθεσμα του εθνικού συμφέροντος. Ήταν επιλογές τολμηρές, ήταν επιλογές έντιμες και συνεπείς, με τους στόχους. Ήταν επιλογές ηγεσίας. Γνωρίζετε, άλλωστε, και γνωρίζουν όλοι πολύ καλά ότι αν έκανε τότε δημοσκοπήσεις ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να δει αν συμφωνεί η ελληνική κοινωνία με την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ, δεν θα είχαμε μπει ποτέ στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και, άρα, δεν θα είμαστε και σήμερα μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας. Η Μεταπολίτευση που φέρει την υπογραφή της Νέας Δημοκρατίας και του αειμνήστου Κωνσταντίνου Καραμανλή είναι εκείνη η περίοδος για την οποία δικαιούμαστε και είμαστε όλοι υπερήφανοι και η οποία δημιουργεί τις προϋποθέσεις μέσα από μία σταθερή πορεία και μέσα από μία ιδεολογική συνέπεια και έντιμη σχέση με την κοινωνία, να ξαναγράψουμε πάλι ιστορία και να ξαναγίνουμε πάλι υπερήφανοι. Η χώρα μας μετά από τόσες δεκαετίες έφτασε στο σημείο που έφτασε και για να προχωρήσει μπροστά έχει μόνο μία επιλογή: να γράψει το συμβόλαιο της 46 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ νέας Μεταπολίτευσης, να προσδιορίσει ξανά η Νέα Δημοκρατία με τον Αντώνη Σαμαρά το νέο συμβόλαιο για τις επόμενες δεκαετίες για τη χώρα. Το συμβόλαιο των επιλογών οι οποίες θα είναι συνεπείς ιδεολογικά, τολμηρές πολιτικά, εφαρμόσιμες και κυρίως στηριγμένες σε μία σχέση δέσμευσης με την ελληνική κοινωνία. Κυρίες και κύριοι, Oταν ακούμε κατά καιρούς επιχειρήματα ότι η ιδεολογική σαφήνεια, η ιδεολογική ευκρίνεια από ένα κόμμα μπορεί να λειτουργεί και περιοριστικά σε ό,τι αφορά την απήχησή του στη ελληνική κοινωνία, θα σας καλέσω να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί και καχύποπτοι, διότι το ιδεολογικό περίγραμμα, οι βασικοί ιδεολογικοί άξονες όταν αρθρώνονται από ένα υπεύθυνο κόμμα, τότε διαμορφώνονται οι συνθήκες και οι προϋποθέσεις να υπάρξει η ανάλογη δέσμευση, αυτοδέσμευση, συμφωνία και κοινωνική συμμαχία του κόμματος αυτού με την κοινωνία. Όταν όλα υπακούουν όμως σε μία λογική συγκυρίας, τότε αυτές οι δεσμεύσεις δεν υπάρχουν και τα αποτελέσματα τα έχουμε κατ’ επανάληψη δει στην ελληνική κοινωνία. Τρία είναι τα κύρια σημεία που η ιδεολογική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας απαντά στα σημερινά αδιέξοδα της χώρας. • Το πρώτο αφορά στην ανάπτυξη και την επιχειρηματικότητα. Η ανάπτυξη δεν είναι μία μηχανιστική διαδικασία, διότι η οικονομική ανάπτυξη εδράζεται πάνω σε ένα σύνολο αντιλήψεων, πεποιθήσεων και ιδεολογικών προσανατολισμών. Η ανάπτυξη δεν είναι στενά οικονομικό μέγεθος. Γιατί άλλο η ανάπτυξη και άλλο η οικονομική μεγέθυνση. Άλλωστε, η ανάπτυξη ως ευρύτερος όρος αφορά τόσο στην οικονομική όσο και την κοινωνική ανάπτυξη, αλλά το ίδιο και την κοινωνική ισορροπία και κοινωνική κινητικότητα. Ο νέος πατριωτισμός προχωρά στην πρακτική εφαρμογή του στην καθημερινότητα μέσα από νέες συμπεριφορές Τα παραπάνω που πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα για καθένα που δρα στην πολιτική μπορούν όχι μόνο να επιτευχθούν συγκυριακά αλλά να είναι και βιώσιμα με τη χρήση υγιών πόρων, αυτών δηλαδή που θα είναι αποτέλεσμα μια ανάπτυξης που θα προέρχεται από την ευρύτερη δυνατή συμμετοχή των πολιτών στην παραγωγική διαδικασία και όχι μιας παρασιτικής ανάπτυξης. Διότι πολίτης που δεν έχει συμμετοχή στην 47 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ παραγωγή εθνικού πλούτου, δεν είναι πολίτης με πλήρη δικαιώματα. Είναι απλά υπήκοος. • Το δεύτερο σημείο αφορά στην εθνική μας ταυτότητα. Στο πλαίσιο των λεγόμενων πολυπολιτισμικών προσεγγίσεων της παγκοσμιοποίησης αναπτύσσονται αντιλήψεις και πρακτικές που αναγνωρίζουν μόνο άτομα και όχι οργανικές εθνικές κοινότητες. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσουμε καθόλου για την ανάγκη να σταθούμε απέναντι σε αυτές τις απόψεις και πεποιθήσεις. Καθώς η ιστορική ιδεολογική μας παράδοση είναι αυτή. Το νέο ζητούμενο είναι ο νέος πατριωτισμός και όχι ο πατριωτισμός ως έννοια στείρα με οπισθοδρομική προσέγγιση. Ο νέος πατριωτισμός δεν μένει σε μια αφηρημένη πεποίθηση και ιδεολογία, προχωρά πιο πέρα στην πρακτική εφαρμογή του στην καθημερινότητα μέσα από νέες συμπεριφορές. Ο νέος πατριωτισμός απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας. Απαιτεί να μη φοροδιαφεύγεις, να σέβεσαι το περιβάλλον και να προσπαθείς περισσότερο. Νέος πατριωτισμός τελικά είναι να προσθέτεις στο κληροδοτημένο ιστορικό και πολιτιστικό σου κεφάλαιο και όχι απλά να το εκμεταλλεύεσαι. Είναι να «σκοράρεις» στον ούτως ή άλλως δεδομένο στίβο της παγκοσμιοποίησης. • Τέλος, το τρίτο σημείο είναι η ανάγκη για βαθιές αλλαγές στο θεσμικό σύστημα. Θέλουμε ένα κράτος αποτελεσματικό, ευέλικτο, ταχύ στις αντιδράσεις του, δίκαιο, ένα κράτος που να πληρώνει τις υποχρεώσεις του. Σήμερα έχουμε ένα κράτος το οποίο δεν μπορεί να πληρώσει τους προμηθευτές του για υπηρεσίες που έχει αγοράσει. Θέλουμε όμως και ένα κράτος και ένα θεσμικό σύστημα το οποίο δεν θα αναζητά τον εκσυγχρονισμό του στη θεσμική υπερτροφία. Γιατί έρχονται πολλοί, τα τελευταία χρόνια, και μας λένε: για να έχουμε ένα πιο διαφανές, πιο αποτελεσματικό, πιο δίκαιο, πιο αντικειμενικό κράτος, πρέπει να φτιάχνουμε θεσμούς, να αθροίζουμε νόμους, να γεμίζουμε ανεξάρτητες αρχές. Να δημιουργούμε νέες εξουσίες που σε κάποιες περιπτώσεις κινούνται στα όρια της πολιτικής νομιμοποίησης. Και όμως, παρά το ότι δημιουργούμε ένα υπερτροφικό ως προς τους θεσμούς κράτος, έχουμε μία ατροφική, αναιμική δημόσια διοίκηση η οποία αδυνατεί να επιλύσει στοιχειώδη προβλήματα. Αντί να έχει σκοπό την εξυπηρέτηση του πολίτη απαιτεί από τον πολίτη να την υπηρετεί. Η Νέα Δημοκρατία δεν έχει λόγο να καθυστερεί. Η Νέα Δημοκρατία δεν έχει ανάγκη ετεροπροσδιορισμού της ιδεολογίας της. Έχει δικαιωθεί ιστορικά και έχει βάλει τη σφραγίδα της στη Μεταπολίτευση το 1974. Καλείται σήμερα να προσδιορίσει τη νέα Με- 48 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ ταπολίτευση και για μία ακόμα φορά να βάλει τη σφραγίδα της στις μεγάλες επιλογές που θα ορίσουν τους άξονες της εθνικής μας πορείας στο μέλλον. Σας ευχαριστώ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Εμείς ευχαριστούμε τον Μενέλαο για την ενδιαφέρουσα τοποθέτησή του που απαντάει ουσιαστικά και στο ερώτημα που αρχικά έθεσε, αν είναι ανάγκη ή πολυτέλεια η συζήτηση για την ιδεολογία. Θέλω να δώσω το λόγο τώρα στον γραμματέα Σχέσεων ΚοινωνίαςΚόμματος, τον κ. Διονύση Καραχάλιο. ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ Ευχαριστώ, Μάξιμε. Φίλες και φίλοι, Xωρίς να έχω συνεννοηθεί με τον Μενέλαο τον Δασκαλάκη θέλω να αναφερθώ και εγώ στην ανάγκη να καλέσουμε, θα χρησιμοποιήσω αυτήν τη λέξη, στην πολιτική μας ορολογία και να χρησιμοποιήσουμε ως ψυχολογικό υπόβαθρο για την αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης τον πατριωτισμό. Όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, στο Α’ Συνέδριο του κόμματος, τον Μάιο του 1979, διατύπωσε τις ιδεολογικές μας αρχές, τοποθέτησε τον ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό μεταξύ του παραδοσιακού φιλελευθερισμού και του δημοκρατικού σοσιαλισμού και επισήμανε ότι η Νέα Δημοκρατία αποβλέπει στην κοινωνική δικαιοσύνη. Προσδιόρισε δε το περιεχόμενό της ως έκφραση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της ισότητας όλων των Ελλήνων πολιτών, όχι μόνον απέναντι του νόμου, αλλά και απέναντι των ευκαιριών που διανοίγει ο πολιτικός, οικονομικός και κοινωνικός βίος. Από εδώ, συνεπώς, απορρέει η κοινωνική διάσταση της φιλελεύθερης ιδεολογίας, ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός, που, όπως έχει τονίσει ο Αντώνης Σαμαράς, στο Έκτακτο Συνέδριο του κόμματος (7.11.2009), «είναι η επίκαιρη εκδοχή του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού, που αποτέλεσε τη μεγάλη παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Καραμανλή». Μέσα στην εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία, στην οποία βρίσκεται αυτήν τη στιγμή η χώρα μας, η αναζήτηση διεξόδου και προοπτικής για το μέλλον αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο, που πρέπει να διέπει κάθε πολιτική πρόταση, η οποία επιδιώκει να διαμορφώσει συνθήκες θετικής επιρροής προς την κοινή γνώμη και, κατά συνέπεια, σχέσεις εμπιστοσύνης με τον ελληνικό λαό. Άρα, λαμβάνοντας υπ’ όψη και την προφανή κυβερνητική ανεπάρκεια και αναποτελεσματικότητα, το 49 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ διαρκές ζητούμενο για τη Νέα Δημοκρατία είναι η διατύπωση ιδεών και προτάσεων, που να ανταποκρίνονται στη σημερινή συγκυρία και, κυρίως, να πείθουν για τη δυνατότητα ουσιαστικής και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των σημερινών προβλημάτων. Τούτο σημαίνει ότι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός καλείται να υπηρετήσει τη χώρα ως ιδεολογικό υπόβαθρο λύσεων ικανών να οδηγήσουν, αρχικά μεν, στην έξοδο από την κρίση, μελλοντικά δε, στη διαμόρφωση προϋποθέσεων ανάπτυξης και ευημερίας. Με άλλα λόγια... Οφείλουμε να καταστήσουμε τον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό κτήμα του κάθε πολίτη. Οφείλουμε να πείσουμε την ελληνική κοινωνία ότι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός απορρέει από τη βαθιά πίστη μας στον άνθρωπο και εκφράζει τον απόλυτο σεβασμό μας προς την ελευθερία και την αξιοπρέπειά του. Οφείλουμε να μετατρέψουμε τον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό σε σταθερό εργαλείο του πολιτικού μας λόγου, έτσι ώστε να διαλύσουμε τον μόνιμο μύθο, που συστηματικά καλλιεργεί η αριστερά, εμφανιζόμενη ως, δήθεν, αποκλειστικός φορέας κοινωνικού χαρακτήρα ανησυχιών, προβληματισμών και πρωτοβουλιών. Μόνον έτσι θα επιτύχουμε την απαγκίστρωση της ελληνικής κοινωνίας από τις ξεπερασμένες ιδεο- ληψίες της Αριστεράς, που κρατούν τη χώρα δέσμια αναχρονιστικών θεσμών και δομών και θα διαμορφώσουμε το αναγκαίο και σταθερό πλαίσιο αρχών, πάνω στο οποίο θα στηριχθεί ο αντιπολιτευτικός μας λόγος σήμερα και η κυβερνητική μας πολιτική αύριο. Μια από τις επικυρίαρχες, σήμερα, ιδεοληψίες, που δυστυχώς πέτυχε κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης να επιβάλει η Αριστερά στη συνείδηση της κοινής γνώμης, εξ αιτίας και της ιδεολογικής ανοχής της παράταξής μας, είναι η φοβική σιωπή σημαντικής μερίδας του ελληνικού πληθυσμού μπροστά στην περιφρονητική απαξίωση του πατριωτικού συναισθήματος, ως δήθεν αναχρονιστικής, αντιδραστικής και φυσικά αντιπρο- οδευτικής ιδέας. Πράγματι, στο όνομα ενός επιπόλαιου φιλειρηνισμού, ενός λαγνειακού διεθνισμού και μιας δυσπροσδιόριστης συναδέλφωσης των λαών, οι χθεσινοί ξεδιάντροποι υμνητές της «μονα- δικής πατρίδας των λαών», οι ανομολόγητοι θαυμαστές της «17 Νοέμβρη», οι αμετανόητοι ονειροπόλοι της τριτοκοσμικής ουτοπίας και οι σύγχρονοι λάτρεις ενός διαστρεβλωτικού «παγκοσμιοποιητικού» δόγματος, συνθέτουν την ανίερη συμμαχία, που ηδονίζεται με τη νευρωτική επίδειξη αντιπατριωτικού πνεύματος, λιποθυμά από συγκίνηση για κάθε είδους δικαιώματα, 50 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ εκτός από τα δίκαια του Ελληνισμού και αγωνίζεται παθιασμένα προκειμένου αφ’ ενός να μετατρέψει την εθνική μας ιστορία σε παρανοϊκό αφήγημα των συμπλεγματικών της βιωμάτων και, αφ’ ετέρου, να αποκόψει την Εκκλησία από τον εθνικό κορμό, αποκαθηλώνοντας την Ορθοδοξία από την κατακτημένη θέση της, ως θεμελιώδους παράγοντα διαμόρφωσης της ελληνικής ιδιοπροσωπείας. Και όμως! Ενώ αυτοί που τολμούν να αντισταθούν σ’ αυτή την ιδεολογική ομηρία της Αριστεράς χαρακτηρίζονται, υποτιμητικά, από «φασίστες» και «υπερεθνικιστές» μέχρι «ελληναράδες» και «πατριδοκάπηλοι», τους τελευταίους μήνες, όλο και πιο συχνά, ακούμε τον πρωθυπουργό και τους κορυφαίους υπουργούς του να επικαλούνται τον πατριωτισμό των Ελλήνων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση και να γίνουν αποδεκτά τα επώδυνα κυβερνητικά μέτρα που συμφωνήθηκαν με τη λεγόμενη «τρόικα». Το πράγμα θυμίζει τον Στάλιν, που όταν χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τη γερμανική επίθεση, ξέχασε τη διεθνιστική του ιδεολογία και έκανε έκκληση στον πατριωτισμό των συμπολιτών του για την «προάσπιση της Σοβιετικής Πατρίδας». Όμως, το ζήτημα δεν είναι η υποκρισία και οι σκοπιμότητες των κυβερνητικών στελεχών, με πρώτο τον Γ. Παπανδρέου. Το πραγματικό ζήτημα, για το οποίο οφείλουμε να αγω- νιστούμε σθεναρά, ώστε να το επαναφέρουμε στις αληθινές του διαστάσεις, σήμερα περισσότερο από ποτέ, εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης, είναι η αξία του Πατριωτισμού ως κινητήριας ηθικής δύναμης, ικανής να προκαλέσει εθνική συσπείρωση, κοινωνική αλληλεγγύη και παλλαϊκή ενεργοποίηση για την αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων και την αναζήτηση ελπιδοφόρας πορείας για το μέλλον. Ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός απορρέει από τη βαθιά πίστη μας στον άνθρωπο και εκφράζει τον απόλυτο σεβασμό μας προς την ελευθερία του Η ανιδιοτελής και χωρίς όρους αγάπη για την πατρίδα, η ανυπόκριτη τιμή στην ιερή μνήμη των ηρώων του έθνους, η διαρκής αναφορά στους εθνικούς μας αγώνες, η αταλάντευτη πίστη στις διαχρονικές παραδόσεις και αξίες του Ελληνισμού, η αδιαπραγμάτευτη προσήλωση στα δίκαια και τις νόμιμες διεκδικήσεις της χώρας μας και ο απόλυτος σεβασμός της εθνικής μας ιστορίας, αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις της εθνικής μας αυτογνωσίας. Με τη σειρά της, η εθνική μας αυτογνωσία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση 51 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ανάπτυξης, αφού δημιουργεί τον συνεκτικό ιστό της κοινωνίας, πάνω στον οποίο μπορούν να στηριχθούν σταυροφορικές επιδιώξεις, όπως είναι η υπέρβαση της σημερινής οικονομικής κρίσης και οραματικές διεκδικήσεις, όπως επιβάλλει η ανάγκη διαμόρφωσης μιας ελπιδοφόρας προοπτικής για το αύριο. Σε πλήρη αντίθεση με την εξουθενωτική λογική της ισοπέδωσης των λαών και, ακόμη περισσότερο, σε πλήρη αντίθεση με τη λογική της μετατροπής ιστορικών λαών σε πληθυσμούς χωρίς ταυτότητα, ο Γ. Παπανδρέου ξέχασε την πολυδιαφημισμένη από τον ίδιο πολυπολιτισμικότητα και ανέτρεξε, έστω και για λόγους σκοπιμότητας, στη μυστική εσωτερική δύναμη, που μπορεί να ξεσηκώσει την ψυχή, το συναίσθημα και τη λογική ενός λαού και που δεν είναι άλλη από τον Πατριωτισμό. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι ο Πατριωτισμός των Ελλήνων αποτελεί σαφή και ρητή συνταγματική επιταγή (Σ. άρθρο 120 παρ. 4), η δε ανάπτυξη εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης, αποτελεί, κατά τον Καταστατικό μας Χάρτη, σκοπό της παιδείας ως βασικής αποστολής του Κράτους (Σ. άρθρο 16 παρ. 2). Συνεπώς, ένα κόμμα όπως η Νέα Δημοκρατία, με θεμελιώδη καταστατική της αρχή, διατυπωμένη από τον ιδρυτή της, την πίστη στην Ιδέα του Έθνους και με βάση την οποία χαρακτηρίσθηκε από τον ίδιο τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (Ιδρυτική διακήρυξη Νέας Δημοκρατίας 4.10.1974), ως η πολιτική παράταξη που ταυτίζει το Έθνος με τον Λαό, δεν μπορεί παρά να υπηρετεί αυτή ακριβώς την αντίληψη, ως κυρίαρχο στοιχείο του πολιτικού της λόγου, με διαρκή αποτύπωση, αναφορά και εφαρμογή στην πολιτική της πρακτική. Με αυτά τα δεδομένα και, μάλιστα, υπό τις συνθήκες της σημερινής οικονομικής συγκυρίας, οφείλουμε να αποκαταστήσουμε τον Πατριωτισμό ως θεμελιώδες συστατικό της εθνικής μας αυτογνωσίας, με στόχο τη συσπείρωση της ελληνικής κοινωνίας για την επιτυχή αντιμετώπιση της κρίσης. Οφείλουμε να τον καταστήσουμε κινητήριο μοχλό δημιουργικής πολιτικής και εξυπη- ρέτησης των εθνικών και λαϊκών συμφερόντων. Οφείλουμε να τον αναδείξουμε σε ουσιαστικό συντελεστή για την επιστροφή της ηθικής, ως πρωταρχικής αξίας και ως απαράβατης προϋπόθεσης για τη συμμετοχή στην πολιτική. Οφείλουμε, συνεπώς, να προκαλέσουμε την αφύπνιση του πατριωτικού συναισθήματος. Όχι, βέβαια, με τη μορφή καιροσκοπικού συνθήματος, με στόχο την πραγμάτωση της φοροεισπρακτικής επιδρομής και της ανάλγητης καταλή- 52 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ στευσης μισθών και συντάξεων, που επιχειρεί η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Αλλά ως υγιούς όρου πνευματικής εγρήγορσης και ψυχικής ανάτασης, που απαιτούν οι περιστάσεις, ώστε να καταστεί δυνατή η αποφασιστική αντιμετώπιση χρονίων προβλημάτων του μεταπολιτευτικού βίου της χώρας, που αποτελούν τις παθογένειες, μέσα στις οποίες επωάσθηκε, αναπτύχθηκε και γιγαντώθηκε η σημερινή κρίση. Με όπλο μας τον Πατριωτισμό θα μπορέσουμε: • Να εξαλείψουμε την αίσθηση μιας γενικευμένης σήψης, που κυριαρχεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε, η εκδήλωση πίστης και αφοσίωσης σε αρχές και ιδανικά, αντί να αποτελεί την αυτονόητη προϋπόθεση της συμμετοχής στα κοινά, εκλαμβάνεται ως ένδειξη αναχρονισμού ή ξεπερασμένου ρομαντισμού και αντιμετωπίζεται, στην καλύτερη περίπτωση, με συγκατάβαση και, στη χειρότερη, με ειρωνεία ή ακόμη και με περιφρόνηση. • Να αναβαθμίσουμε την πολιτική ζωή, που μοιάζει να σύρεται από τις διαθέσεις των επικοινωνιολόγων και την ασθμαίνουσα αναζήτηση εντυπώσεων και ψευδαισθήσεων, ενώ, ταυτόχρονα, σύρεται μακριά από το θεσμικό περιβάλλον της, σε σκοτεινούς διαδρόμους συναλλαγής, παραπολιτικής και αδιαφάνειας. • Να αποτρέψουμε την υποταγή σε κυκλώματα πολιτικοοικονομι- κών συμφερόντων, η οποία θεωρείται, από τη συντριπτική πλειοψηφία της κοινής γνώμης, ως φυσιολογικό επακόλουθο της ενασχόλησης με την πολιτική και να καταπολεμήσουμε την παρανομία και τη διαπλοκή, που έχουν προσλάβει, στο υποσυνείδητο των περισσοτέρων Ελλήνων, την μορφή γιγαντιαίας Λερναίας Ύδρας. • Να αντισταθούμε στην άκρατη ιδιοτέλεια και στην ίδια παντός μέσου επιδίωξη της κοινωνικής καταξίωσης, που έχουν υποκαταστήσει τη συναίσθηση του καθήκοντος και του δημοσίου συμφέ- ροντος. • Να αρνηθούμε την ιδεολογία του «βολέματος» και της «λούφας», που υπηρετείται, με συνέπεια και φανατισμό, από ανάλγητες συντεχνίες, οι οποίες εξακολουθούν να διεκδικούν προκλητικές διευκολύνσεις και προνόμια, στο όνομα δήθεν των εργαζομένων και της προστασίας του δημοσίου πλούτου. • Να πατάξουμε τη γραφειοκρατία, που αποτελεί τον κυματοθραύστη κάθε αναπτυξιακής προοπτικής και τη λογική του Δημοσίου ως καταφύγιου κάθε αντιπαραγωγικής και μη ανταγωνιστικής νοοτροπίας, με επακόλουθο τη δημιουργία λειτουργικών αγκυλώσεων και αναχρονιστικών μηχανισμών, που αποθαρρύνουν συνειδητά κάθε μεταρρυθμιστική ή ανανεωτική διάθεση και πρωτοβουλία. • Να ορθώσουμε το ανάστημά μας στη μετατροπή των πανεπιστη- 53 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ μίων σε πυρήνες μονολιθικής αριστερόστροφης αμάθειας και ευτελούς συναλλαγής (και μάλιστα στο όνομα του εκδημοκρατισμού) και του πανεπιστημιακού ασύλου σε φορέα «συνταγματικά» κατοχυρωμένης αλητείας και εγκληματικότητας. • Να εμποδίσουμε τον εκφυλισμό της ποιότητας και της διαχρονικότητας του ελληνικού Πολιτισμού, σε ανούσια ψυχαγωγία αβανταδόρικου λαϊκισμού και φολκλορικής ισοπέδωσης. • Να υπηρετήσουμε αποτελεσματικά τις εθνικές μας αξιώσεις και συγκεκριμένα την προστασία των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και της εδαφικής μας ακεραιότητας, τη δίκαιη επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, την επιβίωση των Βορειοηπειρωτών στις εστίες τους, την αποτροπή του σφετερισμού του ονόματος και της ιστορίας της Μακεδονίας και τη διατήρηση της Θράκης μακριά από τις νεοοθωμανικές φαντασιώσεις. Πρέπει, τελικά, να αντιληφθούμε όλοι μας ότι η κρίση που μαστίζει την ελληνική κοινωνία, επειδή δεν είναι μόνον οικονομική, δεν αντιμετωπίζεται με οικονομικά μέτρα και τεχνοκρατικές εμπνεύσεις όσο «περισπούδαστες» και αν είναι αυτές. Απαιτεί, πάνω απ’ όλα, βαθιές ψυχικές διεργασίες. Γι’ αυτό: Ας προτάξουμε το πατριωτικό φρόνημα. Ας ξαναβρούμε την αυτοπεποίθηση που προσφέρουν η πατριωτική συνείδηση και, κοντά σ’ αυτήν, η συναίσθηση της προσφοράς προς την ελληνική κοινωνία και η επίγνωση του χρέους προς τη νεολαία μας. Ας αγωνισθούμε για την επιβίωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας στο σύγχρονο περιβάλλον, ας φανούμε ανένδοτοι στον απόλυτο σεβασμό της εθνικής μας αξιοπρέπειας, ας γίνουμε, χωρίς περιστροφές, υπολογισμούς και συμψηφισμούς, ανάχωμα στην καταλήστευση του δημοσίου πλούτου, ας ξανατιμήσουμε, με υπερηφάνεια, τα ιερά και τα όσια του έθνους, τους ήρωες και τους νεκρούς των εθνικών μας αγώνων, ας γίνουμε δυσάρεστοι σε φίλους, ενοχλητικοί σε συμφέροντα και βλαπτικοί για τις ακόρεστες φιλοδοξίες κάποιων ανάλγητων τρωκτικών της εξουσίας, ας παλέψουμε ανυποχώρητα για δικαιοσύνη, αξιοκρατία και διαφάνεια και ας αναλωθούμε στην αδιάκοπη προσπάθεια για ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος, σύγχρονες υπηρεσίες υγείας, αποτελεσματικό και δίκαιο φορολογικό σύστημα, διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης των ασθενεστέρων πληθυσμιακών ομάδων, παραγωγική δημόσια διοίκηση, πραγματική ελληνική παιδεία. Με άλλα λόγια, ας ταρακουνήσουμε τα υγιή αντανακλαστικά της 54 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Νέας Δημοκρατίας και ας προχωρήσουμε, υπό την ηγεσία του Αντώνη Σαμαρά, σε επιλογές και δράσεις αντάξιες της ιστορίας μας και των αρχών της παράταξής μας. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Εμείς ευχαριστούμε τον Διονύση τον Καραχάλιο, που έδωσε έμφαση κυρίως στην πατριωτική διάσταση της ιδεολογίας της παράταξή μας. Και θέλω να δώσω το λόγο τώρα στον Κυριάκο Μπαμπασίδη, τον Διδάκτορα του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΙΔΗΣ Κύριε γραμματέα-συντονιστή της συζήτησης, κυρίες και κύριοι. Κύριε πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι η διαφθορά έχει εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα της κρίσης στη δημόσια ζωή του τόπου. Η γραφειοκρατία και τα οικονομικά εγκλήματα αποτελούν το δίπτυχο της παθογένειας, της ελληνικής πολιτικής που ενισχύουν μεγεθύνουν θα έλεγα, τη συνολική κρίση του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού συστήματος. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος από την ύπαρξη και ανάπτυξη της διαφθοράς είναι η δύναμη της «πρακτικής», που δυστυχώς τείνει να την καθιερώσει ως αυτονόητη κατάσταση στη δημόσια ζωή. Κατάσταση που αρχικά προκαλεί την παθητική αποδοχή, μετά τον εθισμό σ’ αυτή και καταλήγει στην επιδίωξή της ως μέσου επιβίωσης και κοινωνικής επιβολής. Η επόμενη συνέπεια είναι η επέκταση του φαινομένου και στην ιδιωτική ζωή, με τη διάβρωση των ηθών, την άμβλυνση των ηθικών αναστολών, την ηθική απαξίωση, την κοινωνική παρακμή και τον αφανισμό της καθολικά μολυσμένης κοινωνίας. Τα αίτια της διαφθοράς είναι πολλά, και η επίλυση του προβλήματος πολύπλοκη και δύσκολη. Ο ανελέητος οικονομικοκοινωνικός και πολιτικός ανταγωνισμός, η αναγωγή του χρήματος (του εύκολου χρήματος ίσως και του μαύρου χρήματος) σε υπέρτατη κοινωνική αξία αποτελεί βασικό κίνητρο διαφθοράς. Οι δημόσιοι λειτουργοί και οι πολιτικοί που κατέχουν θέσεις εξουσίας σε ένα τέτοιο σύστημα μπαίνουν στον πειρασμό να ενταχθούν στο παιχνίδι της αγοράς, ανταγωνιζόμενοι χωρίς να είναι οι ίδιοι, τους ελεύθερους επαγγελματίες, στην απόκτηση πλούτου. Η χαλάρωση των ελέγχων σε όλους τους τομείς, της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, η υποχώρηση ή και υπολειτουργία των θεσμών, η επιλεκτική χρήση των μηχανισμών ελέγχου και των μηχανισμών καταστολής, αλλά και η επαγγελματοποίηση της πολιτικής, ευνοούν και επεκτείνουν τη διαφθορά. 55 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Η κομματική διάβρωση του κρατικού μηχανισμού και των δημοσίων λειτουργών, η υποκατάσταση της αξιοκρατίας με την ευνοιοκρατία στην επιλογή των στελεχών της δημόσιας διοίκησης αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες στην αντι- μετώπιση του φαινομένου. Η χώρα μας κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις ανταγωνιστικότητας και στις πρώτες θέσεις στη διαφθορά παγκοσμίως. Η χώρα μας σήμερα παρά ποτέ, στην εποχή της νέας Μεταπολίτευσης, έχει ανάγκη από τη χάραξη μιας ρεαλιστικής κοινωνικής, οικονομικής, ποινικής και κατασταλτικής πολιτικής αντιμετώπισης της διαφθοράς, με την εφαρμογή ριζοσπαστικών τομών, εισαγωγή νέων θεσμικών μέτρων, μεθόδων και προγραμματισμού, που κατά την άποψή μου είναι σαφώς ζήτημα ιδεολογικού προσανατολισμού. Η έννοια της ρεαλιστικής πολιτικής σημαίνει επιλογή των καταλληλότερων από τις προσφερόμενες λύσεις και πρακτικές, που όμως δεν αγνοεί τη συγκεκριμένη κοινωνικοπολιτική και οικονομική πραγματικότητα, τις ανάγκες και δυνατότητες της κρατικής παρέμβασης και εμπεριέχει την κοινωνική αποδοχή του αποτελέσματος, το σεβασμό στον πολιτισμό, τα ατομικά και συνταγματικά δικαιώματα του πολίτη. Τα βασικά μέτρα που μπορούν να ληφθούν κατά τη γνώμη μου είναι: Άμεσα – Θεσμικά μέτρα 1. Ενίσχυση του ρόλου των Ανε- ξάρτητων Αρχών που προβλέπει το Σύνταγμα και η στελέχωσή τους με πρόσωπα κοινής αποδοχής, και συνταγματική κατοχύρωση όσων δεν προβλέπονται από το Σύνταγμα αλλά θεσμοθετήθηκαν σε τυπικό νόμο, π.χ. η Επιτροπή Ανταγωνισμού. 2. Θεσμοθέτηση αντικειμενικών (όσο γίνεται) κριτηρίων και point system στις κρίσεις των δημόσιων οργάνων. 3. Κατάργηση όλων των πλάγιων διατάξεων στη διαδικασία πρόσληψης μέσω ΑΣΕΠ. 4. Πλήρη μηχανοργάνωση όλων των υπηρεσιών (δικαστικών, διοικητικών, αυτοδιοίκησης κ.τ.λ.) και αυστηρή τήρηση μηχανιστικής σειράς προτεραιότητας στη διεκπεραίωση όλων των υποθέσεων των πολιτών με τις δημόσιες υπηρεσίες. 5. Δραστική – πραγματική μείωση και απλούστευση των γραφειοκρατικών διαδικασιών στο εμπόριο και στην οικονομία. 6. Ουσιαστικός έλεγχος όχι μόνο του έσχες αλλά και του πόθεν έσχες των βουλευτών και των τραπεζικών λογαριασμών τους, σε βάθος εικοσαετίας, αλλά και όλων των διευθυντικών κρατικών οργάνων. 7. Άμεση, γρήγορη και ισότιμη απονομή δικαιοσύνης σε εμπλεκόμενους με εγκλήματα και παραβάσεις διαφθοράς, όσο ψηλά και αν βρίσκονται οι εμπλεκόμενοι στην κοινωνική και πολιτική πυραμίδα, για την ουσια- στική αντιμετώπιση του φαινόμενου και την ικανοποίηση του 56 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ κοινωνικού αισθήματος κάθαρσης και ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος, 8. Αλλαγή και αυστηροποίηση των διατάξεων του νόμου περί ευθύνης υπουργών, περί προμηθειών του Δημοσίου και δημοσίων έργων. 9. Καθιέρωση του αρχαιοελληνικού συστήματος της κλήρωσης για διευθυντικές θέσεις μεταξύ περισσοτέρων με τα ίδια προσόντα αντί για επιλογή ή εκλογή που δημιουργούν εξαρτήσεις και γραμμάτια. Άμεσα – πολιτικά μέτρα 1. Αυτοπεριορισμός των κομμάτων στα πολιτικά τους καθήκοντα και η μη ανάμειξή τους στη Δικαιοσύνη και τη διοίκηση. Η ηγεσία της Δικαιοσύνης και των διευθυντικών δημόσιων θέσεων να μην εξαρτώνται από το Υπουργικό Συμβούλιο και από την κομματική επετηρίδα του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος, αλλά η ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων να εκλέγεται από την ολομέλεια του δικαστικού σώματος. 2. Θεσμοθέτηση της διαφάνειας και του ελέγχου των οικονομικών και κυρίως των εσόδων των κομμάτων. 3. Αυστηροποίηση των εσωκομματικών διαδικασιών επιλογής των στελεχών του κόμματος ως υποψήφιοι δήμαρχοι, περιφερειάρχες, βουλευτές και ευρωβουλευτές. Ο εσωκομματικός έλεγχος που διενεργείται από την επιτροπή δεοντολογίας για τη συμμετοχή στα κομματικά ψηφο- δέλτια να μην αρκείται στα πολιτικά, κοινωνικά και ποινικά πεπραγμένα αλλά να επεκτείνεται και στα οικονομικά και επαγγελματικά όσων ενδιαφέρονται να είναι υποψήφιοι. Ο ίδιος έλεγχος να διενεργείται και για τους εν ενεργεία βουλευτές, ευρωβουλευτές, δημάρχους και περιφερειάρχες προκειμένου αυτοί να ξαναείναι υποψήφιοι. Μέσα από αυστηρές αλλά αναγκαίες εσωκομματικές διαδικασίες θα επιτευχθεί η αυτοκάθαρση και θα προκύψουν νέες προσωπικότητες, νέο πολιτικό προσωπικό, χωρίς εξαρτήσεις και βαρίδια, απεγκλωβισμένο από το νοσηρό πολιτικό παρελθόν που η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών αποδοκιμάζει συνολικά. Η πολιτική δεν είναι επάγγελμα, είναι λειτούργημα προσφοράς 4. Δυνατότητα ανανέωσης της θητείας όλων των εκλεγμένων διοικητικών οργάνων του κράτους (δήμαρχοι – περιφερειάρχες κ.λπ.) για μία μόνο φορά (δηλαδή μέγιστο χρόνο τα 8 έτη) και τρεις φορές για τους βουλευτές ή συνολικά μέγιστο χρονικό όριο τα 12 συναπτά έτη θητείας πλην των αρχηγών κομμάτων και ενός μικρού αριθμού βουλευτών Επικρατείας. 57 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Κύριε πρόεδρε της Νέας Δημοκρατίας, Προτείνω το παραπάνω μέτρο, διότι πιστεύω ότι δεν είναι τόσο τα ίδια τα πολιτικά πρόσωπα αλλά το περιβάλλον τους και η αυλή τους που όταν παγιώνεται στην εξουσία αποτελεί εστία διαφθοράς. Η πολιτική δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει επάγγελμα. Η πολιτική είναι λειτούργημα προσφοράς. Το αίσθημα της μονιμότητας στην πολιτική αποτελεί κατά την άποψή μου βασικό παράγοντα αλαζονείας και διαφθοράς. Κυρίες και κύριοι, Η διαφθορά δεν είναι μόνον ο χρηματισμός των δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων στην εκτέλεση του καθήκοντος, ώστε να αντιμετωπίζεται μόνο με σκλήρυνση της ποινικής καταστολής αναφορικά με το έγκλημα της δωροδοκίας. Διαφθορά είναι και η παραβίαση των νόμων και των αρχών της χρηστής διοίκησης, η επίδειξη εύνοιας για κομματικά και προσωπικά οφέλη, ο εθισμός των ασκούντων εξουσία για υπέρβαση και κατάχρησή της, είναι η ηδονική νοοτροπία εξουσίας με όλες τις επιμέρους ηδονές που συνεπάγεται αυτή η κατάχρηση. Μέχρι σήμερα, έτσι όπως λειτουργεί το πολιτικό σύστημα, και αυτό πιστεύω ότι ενοχλεί τους πολίτες και τους εξοργίζει, κατά καιρούς περιστασιακά εμφανίστηκε η πολιτική βούληση κάποιων μεμονωμένων κυβερνώντων να πατάξουν τη δια- φθορά με τη στενή έννοια του όρου, δηλαδή το χρηματισμό των δημοσίων υπαλλήλων. Δεν υπάρχει όμως η ουσιαστική – πραγματική πολιτική βούληση, ίσως ούτε η ρεαλιστική ευχέρεια με το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο να παταχθεί η διαφθορά ως τρόπος ζωής. Ωστόσο, το μέλλον είναι ήδη παρόν. Βρισκόμαστε μπροστά σε νέες δυνατότητες αλλά και σε νέους κινδύνους. Βρισκόμαστε στην εποχή της νέας Μεταπολίτευσης και οφείλουμε να προετοιμαστούμε γρήγορα και κατάλληλα. Για να δώσουμε νόημα και αξία στη νέα Μεταπολίτευση, που δεν είναι τίποτα άλλο από νέα νοοτροπία, νέο ήθος στην άσκηση πολιτικής, νέο μοντέλο οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης Με όπλα μας την ιδεολογία μας, τον κοινωνικό φιλελευθερισμό, τις ιδέες μας, τις αξίες μας, τα στελέχη μας και το φρέσκο άφθαρτο αλλά όχι άπειρο πολιτικό προσωπικό μας, μπορούμε να πρωταγωνιστήσουμε στη νέα εποχή, που έχει κιόλας ξεκινήσει. Κύριε πρόεδρε, Σήμερα παρά ποτέ είναι επίκαιρα τα λόγια ενός πολιτικού της Αναγέννησης: «Μέχρι να φτιάξουμε τα πράγματα όπως πρέπει δεν έχουμε το δικαίωμα να καυχιόμαστε για τη δικαιοσύνη που απονέμουμε, γιατί είναι δικαιοσύνη και ασφάλεια επιφανειακή και όχι κοινωνικά επιθυμητή. Πρώτα αφήνουμε τους ανθρώπους να μεγα- 58 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ λώνουν και να διαφθείρονται από τα τρυφερά τους ακόμη χρόνια. Τελικά αφού μεγαλώσουν και διαπράξουν εγκλήματα και διαφθορά, τους τιμωρούμαι δήθεν σκληρά». Κύριε πρόεδρε, Πιστεύω ότι υπάρχει ελπίδα να ανατρέψουμε αυτή την εικόνα. Ας προχωρήσουμε σε νέα αρχή. Στεκόμαστε δίπλα στον πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας Αντώνη Σαμαρά, τον εμπιστευόμαστε για να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις, ώστε η νέα γενιά να ζήσει σε μια κοινωνία δίκαιη, ασφαλή, με ίσες ευκαιρίες. Σε ένα δίκαιο μέλλον για όλους. Καμιά γενιά να μη νιώσει το αίσθημα της κοινωνικής αχαριστίας και απογοήτευσης. Γιατί ο δείκτης διαφθοράς είναι ο δείκτης πολιτισμού και ποιότητας μιας κοινωνίας. Εμείς αξίζουμε μια καλύτερη κοινωνία. Ευχαριστώ πολύ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ Κύριε πρόεδρε, Ο Φιλελευθερισμός καλύπτει πολλούς τομείς. Εκφράζεται ως πολιτικός πλουραλισμός, ελεύθερη διακίνηση πολιτικών ιδεών και ιδεολογιών, ελεύθερη έκφραση σκέψης, σεβασμός της γνώμης, των τάσεων και των επιλογών ατόμων και ομάδων. Ο Φιλελευθερισμός αναγνωρίζει το δικαίωμα σε όλους να σκέφτονται, να ενεργούν και να ζουν, όπως θέλουν. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός απαιτεί την ελεύθερη και χωρίς περιορισμούς οικονομική δραστηριότητα των ατόμων. Απορρίπτει κάθε κρατικό παρεμβατισμό στην οικονομική ζωή. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός ξεκίνησε από την άποψη αστών φιλοσόφων και διαφωτιστών, σύμφωνα με την οποία πρέπει τα άτομα να αφεθούν ελεύθερα να εκδηλώσουν όλες τις δυνατότητες, τις οποίες κρύβουν μέσα τους. Ο απόλυτος και αχαλίνωτος φιλελευθερισμός δημιούργησε οξύτατα κοινωνικά προβλήματα. Έτσι, προέκυψε η ανάγκη, δίπλα στον ατομισμό και τον οικονομικό ανταγωνισμό, να κατανοήσει και την ανάγκη εφαρμογής ισόρροπου μείγματος κοινωνικής πολιτικής, που θα βελτιώνει τη θέση των οικονομικά αδυνάτων και αυτών που βλάπτονται από τη λειτουργία ορισμένων οικονομικών νόμων και γίνονται θύματα των δυσλειτουργιών του οικονομικού συστήματος. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Εμείς ευχαριστούμε τον Κυριάκο Μπαμπασίδη για την ιδιαίτερα επίκαιρη, δυστυχώς ιδιαίτερα επίκαιρη τοποθέτησή του για τη διαφθορά. Και για το γεγονός ότι δεν έμεινε μόνο σε διαπιστώσεις αλλά προχώρησε και σε συγκεκριμένες προτάσεις. Μετά από τόσους άντρες να δώσουμε το λόγο και σε μία γυναίκα, η οποία βέβαια έχει το προνόμιο να είναι γραμματέας γυναικείων θεμάτων. 59 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Στην ουσία, πρόκειται για αυτοαναθεώρηση του φιλελευθερισμού, κάτω από την επίδραση του κοινωνισμού και, επομένως, την ανάγκη ύπαρξης κοινωνικού κράτους. Ορισμένοι δεν αντιλαμβάνονται τη διαφορά ανάμεσα στον κλασικό Φιλελευθερισμό και τον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό. Και αυτό, γιατί αποκλείουν από το δεύτερο το στοιχείο της κοινωνικής πρόνοιας και ενδιαφέρονται μόνο για την απρόσκοπτη λειτουργία τον νόμων της αγοράς. Θέλουμε ένα κόμμα το οποίο να προβάλλει τις ιδέες του και όχι να τις κρύβει Ταυτόχρονα, αποδεικνύεται ότι μένουν προσκολλημένοι στις ξεπερασμένες αντιλήψεις της φυσιοκρατίας, σύμφωνα με την οποία, την οικονομική ζωή κατευθύνουν νόμοι σταθεροί και αναλλοίωτοι νόμοι, που, εκτός των άλλων, θεωρούν, πως είναι οικονομικά αποτελεσματικοί και εξασφαλίζουν την αρμονική λειτουργία του συστήματος (βλ. ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και ορισμένοι στην πατρίδα μας που έπεσαν «θύματα» αυτών των αντιλήψεων). Η δήλωση του Μίκη Θεοδωράκη: «Δεν μπορώ να εξηγήσω και ακόμα περισσότερο να δικαιολογήσω την ταχύτητα, με την οποία κατρακύλησε η χώρα μας από τα επίπεδα του 2009 σε τέτοιο σημείο, ώστε με το ΔΝΤ να απολέσουμε ένα μέρος της εθνικής μας κυριαρχίας και να τεθούμε σε καθεστώς κηδεμονίας… Θα έπρεπε, λοιπόν, να καταργηθούμε ως λαός και αυτό ακριβώς γίνεται σήμερα. Καλώ τους οικονομολόγους, πολιτικούς, αναλυτές να με διαψεύσουν. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει άλλη λογικοφανής εξήγηση, παρά το γεγονός ότι υπήρξε μια διεθνής συνωμοσία, στην οποία συμμετείχαν και οι Ευρωπαίοι, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα, ο διεθνής αντιδραστικός τύπος, που όλοι μαζί συνωμότησαν για το μεγάλο κόλπο της υποβάθμισης ενός ελεύθερου Λαού σε υποτελή». Επακριβώς αναφέρεται στις συνέπειες του απόλυτου και αχαλίνωτου Φιλελευθερισμού. Κάθε κόμμα εκφράζει ένα κομμάτι της κοινωνίας, όχι ολόκληρη την κοινωνία. Κάθε κόμμα ξεκινά από μια ορισμένη κοινωνική και πολιτική ιδεολογία. Η κοινωνική ιδεολογία αναφέρεται, κυρίως, στον τρόπο οργάνωσης της Οικονομίας. Τα φιλελεύθερα κόμματα τάσσονται υπέρ της ελεύθερης Αγοράς και της ατομικής πρωτοβουλίας. Η Νέα Δημοκρατία ασπάζεται, όμως, τον κοινωνικό φιλελευθερισμό που οριοθετεί ως κόκκινη γραμμή το κοινωνικό κράτος να μην υπονομευτεί από τους κανόνες της Αγοράς. Η Νέα Δημοκρατία είναι κόμμα Αρχών, αφού προβάλλει 60 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Αρχές και Προγράμματα για τη λύση συγκεκριμένων προβλημάτων και όχι κόμμα προσώπων. Ο δε χαρακτηρισμός σε κόμματα συντηρητικά και προοδευτικά είναι παραπλανητικός και ισχύει για το παρελθόν κάποιων κομμάτων. Το να θες να εφαρμόσεις, σήμερα, ένα κομμουνιστικό σύστημα οργάνωσης στην κοινωνία δεν είναι ασφαλώς προοδευτισμός. Εξαρτάται, λοιπόν, από το αν θα ορίσουμε υπεύθυνα τι κόμμα θέλουμε, τι παράταξη θέλουμε. Θέλουμε ένα κόμμα, στο οποίο η αντίληψη του κτήτορα να αποτελεί παρελθόν. Κάναμε, ήδη, το μεγάλο βήμα με την ανάδειξη του προέδρου από την Κοινωνία των πολιτών. Θέλουμε ένα κόμμα Αρχών και Θέσεων. Θέλουμε ένα κόμμα που να κηρύσσει το τέλος του ιδεολογικού αφοπλισμού της Νέας Δημοκρατίας. Ένα κόμμα, το οποίο να προβάλλει τις ιδέες του και όχι να τις κρύβει. Ένα κόμμα που να βάζει τέλος στην Αποϊδεολογικοποίηση. Ένα κόμμα που να λειτουργεί ως μαγνήτης. Ένα κόμμα που θα πάει σε ιδεολογικό βάθος και, στη συνέχεια, θα επιχειρήσει τη διείσδυση στην κοινωνία, ως κόμμα Αρχών και Θέσεων. Αυτή πρέπει να είναι η μεγάλη λαϊκή φιλελεύθερη παράταξη της Νέας Δημοκρατίας που οραματιζόμαστε, πιστεύοντας από θέσεως Αρχής στον Κοινωνικό Φιλελευθερισμό, οργανώνοντας την οικονομία, στηρίζοντας τη μεσαία τάξη, οργανώνοντας το κράτος, ώστε ούτε τον επιχειρηματία να κάνει ούτε και τον νυχτοφύλακα, δρώντας παρεμβατικά εκεί όπου διαρρηγνύεται ο κοινωνικός ιστός, προστατεύοντας τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Αναδιανέμοντας τον πλούτο και, ιδίως, καλώντας να συμβάλλουν εκείνους που επωφελήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Σας ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Και εμείς ευχαριστούμε την κυρία Παπακώστα. Αν έχετε την υπομονή, θα έχετε τη δυνατότητα να υποβάλετε και ερωτήσεις και τοποθετήσεις. Εγώ θέλω να ευχαριστήσω την κυρία Παπακώστα, γιατί σε μια εποχή που απειλούνται κοινωνικά δικαιώματα και κατακτήσεις υπενθύμισε εμφαντικά ότι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός βάζει την κόκκινη γραμμή των αρχών του κοινωνικού κράτους που δεν πρέπει να παραβιάζονται. Αλλά και σε συνέχεια αυτών που είπε ο καλός μας φίλος νωρίτερα, να υπενθυμίσω, Κατερίνα μου, ότι εκτός από τον αχαλίνωτο Φιλελευθερισμό χρειάζεται να βάλουμε και λίγο χαλινάρι στο χρόνο μας γιατί έχουμε ξεφύγει πάρα πολύ νομίζω. Ολοκληρώνουμε τον κύκλο των αρχικών τοποθετήσεων στο πάνελ με τον Πάνο τον Λειβαδά, τον αναπληρωτή γραμματέα Πολιτικού Σχεδιασμού. 61 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΠΑΝΟΣ ΛΕΙΒΑΔΑΣ Ευχαριστώ πολύ, κύριε γραμματέα. Η απάντηση σε ένα πρόβλημα προϋποθέτει ότι έχουμε προσδιορίσει το πρόβλημα σωστά και με ειλικρίνεια. Σήμερα το πρόβλημα είναι η κρίση. Είναι, λοιπόν, μία -εν τη γενέσει της- διεθνής χρηματοοικονομική κρίση, η οποία όμως συναντήθηκε με τα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή τον υπερτροφικό και αναποτελεσματικό δημόσιο τομέα και τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα μιας, εξ ορισμού, μικρής αγοράς όπως η δική μας. Όλα τούτα, εν πολλοίς και δυστυχώς, νομιμοποιημένα από την ιδεολογική ηγεμονία ενός λαϊκισμού με ισχυρές δόσεις «αριστεροφροσύνης». Η επικράτηση τέτοιας φύσεως ιδεολογημάτων προχώρησε παράλληλα με το χτίσιμο στρατών δημοσίων υπαλλήλων αλλά και με την ανάδειξη κρατικοδίαιτων ελίτ με μία παρασιτική αντίληψη πραγμάτων, που ενώ δεν ξέρουν και δεν ενδιαφέρονται να μάθουν πώς παράγεται η «πίτα», έχουν αναπτύξει περίφημες δεξιότητες στο πώς να την καταβροχθίζουν και πώς να τη λεηλατούν. Αυτός ο ιδιόμορφος «αριστερόροπος» κρατισμός τροφοδότησε και τις στρατιές κάποιων φαύλων ιδιωτών, αποκρυσταλλώνοντας μία γενι- κευμένη «διαφθορά» που πήρε τη μορφή του ιδιώτη της φοροδιαφυγής, του ωχαδερφισμού, της νοοτροπίας ότι για όλα φταίει ή το κράτος ή όλοι οι άλλοι. Η νοοτροπία αυτή έχει σήμερα γενικευτεί στην κοινωνία μας και τα παραδείγματα είναι πολλά. Τα παραπάνω δομικά προβλήματά μας επέτειναν τις συνέπειες της κρίσης στη χώρα μας. Εμείς πιστεύουμε ότι η απάντηση στην κρίση είναι ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός. Γιατί; Ξεκινώντας από το δεύτερο συστατικό όρο, τον Φιλελευθερισμό, είμαστε βαθιά πεπεισμένοι ότι υπάρχει μία Ελλάδα δημιουργική που ασφυκτιά, υπό την πίεση και τους αναγκασμούς που επιβάλλουν οι πολιτικοί εκφραστές των ομάδων που κόπτονται, δήθεν, για την κοινωνία και το κοινό καλό. Ο κόσμος αυτός που αποτελεί σήμερα τη σιωπηρή κοινωνική πλειοψηφία, χρειάζεται εκείνη την πολιτική ηγεσία που θα τον υποστηρίξει ιδεολογικά, ρητορικά και, συνεπώς, πολιτικά, κυρίως όμως θα εκφράσει τα αιτήματά τους με μία νέα πολιτική και οικονομική ηθική. Η παράταξή μας δεν μπορεί παρά να μπει μπροστά ώστε, και πάλι, να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, στην ευρηματικότητά μας, στους ανθρώπους μας, στα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα. Κάποιοι λένε: Μα είμαστε «μία μικρή αγορά»! Τους απαντώ: πρέπει να στηριχθούμε στην εξωστρεφή 62 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ απάντηση στις προκλήσεις του διεθνούς ανταγωνισμού. Και θυμίζω ότι υπάρχουν πολύ μικρότερες «εσωτερικές» αγορές, όπως της Ολλανδίας, του Βελγίου, του Λουξεμβούργου και δείτε πού βρίσκονται σήμερα. Σε όσους συλλαμβάνουν τον εαυτό τους να μειδιά αναρωτώμενοι: «μα, είμαστε εμείς Ολλανδία;» τους απαντώ: Σε τι υστερούμε; • Δεν έχουμε τις πρωτιές μας στη Ναυτιλία ή στον Τουρισμό; • Δεν έχουμε σπουδαία προϊόντα; • Δεν έχουμε την αγάπη και το σεβασμό όλου του κόσμου για τον Πολιτισμό μας; Και αναλογισθείτε πώς αξιοποιούν άλλες χώρες οικονομικά αυτό το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η Αίγυπτος. • Δεν βρισκόμαστε σε κομβικό γεωγραφικό σημείο; • Δεν είμαστε, διαχρονικά, λαός με εμπορικό δαιμόνιο; • Δεν διαπρέπουν οι συμπολίτες μας όταν εργάζονται στο εξωτερικό, ενδεικτικό της ποιότητας του ανθρώπινου δυναμικού; Υπάρχουν βέβαια ορισμένα στοιχεία που πράγματι δεν διαθέτουμε και υπονόησα ήδη. Ποιά είναι αυτά; • Δεν έχουμε ένα κράτος που να αντιλαμβάνεται ότι ο ρόλος του είναι να επικουρεί, να βοηθά δημιουργικά και αγόγγυστα όσους παλεύουν να παράξουν κάτι και όχι να τους διαφεντεύει, να τους διαπραγματεύεται ή να τους λεηλατεί. • Κυρίως, όμως, δεν έχουμε πίστη και αυτοπεποίθηση στα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα και σε αυτά που παράγουμε. Και θα σας εκμυστηρευτώ μια πιθανή ερμηνεία αυτής της έλλειψης πίστης: Η πολιτική και το κράτος έχουν επιδείξει τόση έλλειψη ενδιαφέροντος για όσους παράγουν και τα αντικείμενα αυτών που παράγουν και συγχρόνως, όσοι παράγουν, έχουν συσσωρεύσει τόση μεγάλη δυσπιστία και καχυποψία για το κράτος, τις αγκυλώσεις του, την ασχετοσύνη του και τη διαφθορά του, που, πλέον, δεν γνωρίζει ο ένας τι κάνει ο άλλος. «Μακριά και αγαπημένοι» είναι το μοτίβο της σχέσης αυτών των δύο. Συναντώνται μόνο για τα απολύτως απαραίτητα (βλέπε: στείρα γραφειοκρατία) ή ενίοτε σε καμιά υπόγεια διαδρομή. Γι’ αυτό και ακούμε συνεχώς την έκφραση «δεν παράγουμε πλέον τίποτα!» Αυτό είναι ανακριβές! Απλά, η πολιτική και το κράτος δεν γνωρίζουν αυτά που παράγονται και πώς παράγονται. Τα παραδείγματα είναι πολλά. Θα αρκεστώ σε δύο: Παράδειγμα, η Συμβολαιακή Γεωργία υπάρχει, παράγει, κατά κανόνα εξάγει, δεν παίρνει επιδοτήσεις, δεν ζητάει ρουσφέτια, άρα, η πολιτική και το κράτος δεν τη γνωρίζει, δεν τη συζητά, δεν την πιστεύει, δεν την προβάλλει, δεν την ενισχύει πολιτικά, «δεν σκύβει στα όποια προβλήματά της». 63 ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ Άλλο παράδειγμα: δεν έχουμε καμία αντίληψη για τα οφέλη της Καινοτομίας. Ήλθε στην Ελλάδα ο εμπνευστής του Blackberry, πριν το 2004 έγινε αυτό, ένας Ελληναράς από τον Καναδά, έφερε σε ελληνικό πανεπιστήμιο την πατέντα, ζήτησε βοήθεια και πρότεινε τη συνεκμετάλλευση. Δεν του έδωσε κανείς σημασία και όπως ήλθε έφυγε, γύρισε στον Καναδά, έφτιαξε το Blackberry, έγινε δισεκατομμυριούχος, ο Καναδάς εισπράττει τα αντίστοιχα έσοδα και εμείς, εδώ στην Ελλάδα, δεν γνωρίζουμε καν αν συνέβη κάτι και τι! Είμαστε βαθιά πεπεισμένοι ότι υπάρχει μία Ελλάδα δημιουργική που ασφυκτιά Το ζήτημα σήμερα για τον Φιλελευθερισμό, ως ένα από τα δύο συστατικά του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού, δεν είναι βεβαίως το να τον ορίσουμε ή να τους προσδώσουμε νέο περιεχόμενο, αλλά να τον πιστέψουμε και να τον θωρακίσουμε πολιτικά, ρητορικά και ηθικά. Και έρχομαι στο δεύτερο συστατικό του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Ο προσδιορισμός «κοινωνικός» εκτός των άλλων δηλώνει την πάγια και αμετάθετη βούληση της παράταξής μας να διαφοροποι- ηθεί από τις αντιλήψεις και τις πρακτικές του Νεοφιλελευθερισμού. Η προτεραιότητα της πολιτικής μας οδηγεί να εμπιστευόμαστε τις ρυθμιστικές και κυρίως τις εποπτικές λειτουργίες του κράτους. Στον πυρήνα της σκέψης μας και των προτεραιοτήτων μας βρίσκεται το κοινωνικό κράτος και η κοινωνική συνοχή. Αυτό όμως πρέπει να είναι βιώσιμο. Οι στόχοι πρέπει να επιτυγχάνονται μέσω των πόρων που παράγει η ίδια η κοινωνία μας κι όχι με δανεικά. Πρέπει να συμφωνήσουμε ότι το κοινωνικό κράτος πρέπει να βοηθά τους αδύνατους, όσους πραγματικά το έχουν ανάγκη και όχι όλους για όλα, γιατί τότε γίνεται φαύλο, πτωχεύει και δεν μπορεί να βοηθήσει κανέναν, ούτε τον εαυτό του. Ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός συνθέτει γόνιμα τις αρετές του Φιλελευθερισμού και του κράτους πρόνοιας. Η ανάπτυξη καλείται να συμβαδίσει με την κοινωνική συνοχή. Στη δική μας αντίληψη το κοινωνικό κράτος δεν είναι αποτέλεσμα είτε της «ταξικής πάλης» είτε της σύγκρουσης μεταξύ των «από πάνω» και των «από κάτω». Δεν θεμελιώνουμε την πολιτική μας στη διχοτόμηση ή την ολοσχερή κατάτμηση του συλλογικού σώματος. Αντιθέτως, οι πολιτικές μας ιδέες αξιώνουν την έμπρακτη σφυρηλάτηση δεσμών αλληλεγγύης βασισμένης στην κοινωνική συνοχή και ομόνοια. Και εδώ ο Φιλελευθερισμός με την προώθηση 64 Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ των ατομικών οικονομικών επιτευγμάτων οδηγεί στην αύξηση της πίτας και την πραγματική στήριξη του κοινωνικού κράτους. Όχι το χτίσιμό του σε «πήλινα πόδια» μέσω της διανομής δανεικών. Εν όψει του τέλους της «Εποχής των Δανεισμών» πρέπει να μας γίνει συνείδηση ότι η ακμαία οικονομία και η στήριξη όσων παράγουν είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την παροχή των δημόσιων αγαθών. Το κράτος και η αγορά δεν λειτουργούν «εκ φύσεως» ανταγωνιστικά, όπως θέλουν να μας πείσουν οι σήμερα χορτάτοι θιασώτες του αθεράπευτου κρατικισμού ή του ιδεοληπτικού οικονομίστικου νεοφιλελευθερισμού. Μπορούν κάλλιστα από κοινού να αποτελέσουν τις συνιστώσες της ανάπτυξης και της ευημερίας της κοινωνίας. Κι αυτός είναι ο στέρεος πολιτικός προσανατολισμός του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού. Ο Κοινωνικός Φιλελευθερισμός δεν είναι παρά η ιδεολογική έκφραση της άλλης Ελλάδας, που, αν και η κατεξοχήν δυναμική, ασφυκτικά στέκοντας στο περιθώριο για να μπορεί να επιπλέει η Ελλάδα, η άγονη και παρασιτική. Η Νέα Δημοκρατία και ο Αντώνης Σαμαράς έχει το ιστορικό καθήκον να ανατρέψει τη δεύτερη, την ψευδεπίγραφη Ελλάδα που αγκιστρωμένη στα προνόμιά της απομυζά την πρώτη, την πραγματική. Σας ευχαριστώ πολύ. ΜΑΞΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Και εμείς ευχαριστούμε, Πάνο. uuu Πριν κλείσουμε τις εργασίες της προσυνεδριακής συνδιάσκεψης θέλω να ευχαριστήσω όλους εσάς που επί 4,5 ώρες συμμετείχατε σε αυτή τη διαδικασία. Πραγματικά θα μπορούσαμε να συζητήσουμε για μέρες ακόμη για τις ιδέες, τις σκέψεις και τους προβληματισμούς που καταθέσατε πάνω στο ερώτημα που απασχόλησε το σημερινό πάνελ. Ποιά, δηλαδή, μπορεί να είναι η απάντηση του Κοινωνικού Φιλελευθερισμού στην κρίση. Η συζήτηση αυτή, που κινείται στους στέρεους άξονες της ιδεολογίας μας, θα συνεχιστεί μέχρι το συνέδριο αλλά και μετά από αυτό με τη συνεισφορά όλων των μελών και φίλων του κόμματος. Στόχος μας είναι η όσο μεγαλύτερη διάχυση των ιδεών μας στην ελληνική κοινωνία, η διαμόρφωση ενός νέου οράματος για τη χώρα, η προσέλκυση στον αγώνα για την πραγματοποίησή του των παραγωγικότερων δυνάμεων του τόπου. Είμαι πεπεισμένος ότι το 8ο τακτικό συνέδριό μας θα αποτελέσει την ελπιδοφόρα αφετηρία της αναγέννησης της Νέας Δημοκρατίας και της διαμόρφωσης της Νέας Μεταπολίτευσης. 65 ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ www.nd.gr