ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ (ΕΚΘΕΣΗ 2009)

ΔΛΛΖΝΗΚ Ζ ΓΖΜ ΟΚ ΡΑΣΗΑ Σσμβούλιο Εθνικής Ενεργε ιακ ής Στρ ατηγικής ΜΑΚΡΟΥΡΟΝΗΟ΢ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΟ΢ ΢ΥΔΓΗΑ΢ΜΟ΢ Έθζεζε 2009 ΢ΤΜΒΟΤΛΗΟ ΔΘΝΗΚΖ΢ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΖ΢ ΢ΣΡΑΣΖΓΗΚΖ΢ ΜΔ΢ΟΓΔΗΧΝ 207 11525 ΦΤΥΗΚΟ ΣΖΛ. 2106752130 Ζι. Σαρπδξνκείν : sees@sees.gov.gr 2 Δηζαγσγηθφ ζεκείσκα ηνπ Πξνέδξνπ ηνπ ΢ΔΔ΢ ΔΗ΢ΑΓΩΓΗΚΟ ΢ΖΜΔΗΩΜΑ ΠΡΟΔΓΡΟΤ ΣΟΤ ΢ΔΔ΢ Πξηλ απφ ηξεηο κήλεο πεξίπνπ, ην ΢πκβνχιην Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο αλαθνίλσζε ηελ απφθαζή ηνπ λα αλαβάιεη ηελ δεκνζίεπζε ηεο εηήζηαο Έθζεζήο ηνπ γηα ηνλ Μαθξνρξφλην Δλεξγεηαθφ ΢ρεδηαζκφ, επηθαινχκελν ηελ άλεπ πξνεγνπκέλνπ αβεβαηφηεηα γηα ηηο εμειίμεηο ζηε δήηεζε θαη πξνζθνξά ελέξγεηαο πνπ ήηαλ απνηέιεζκα ηεο παγθφζκηαο νηθνλνκηθήο θξίζεο. Τπήξρε ε πξνζδνθία φηη ζηνπο ακέζσο επφκελνπο κήλεο, νη ζεζκνζεηεκέλνη νηθνλνκηθνί αλαιπηέο ζα θαηέιεγαλ ζε πεξηζζφηεξν ηεθκεξησκέλεο εθηηκήζεηο γηα ηηο ζπλέπεηεο ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο ζηε ρψξα καο, φηη νη Γηεζλείο Δλεξγεηαθνί Οξγαληζκνί ζα αλαθνίλσλαλ ηα πνξίζκαηά ηνπο γηα ηηο ζπλέπεηεο ηεο θξίζεο ζηα ελεξγεηαθά κεγέζε θαη φηη ζα ππήξραλ πεξηζζφηεξα «δείγκαηα γξαθήο» γηα ην βαζκφ επίηεπμεο ησλ ζηφρσλ ηεο ειιεληθήο ελεξγεηαθήο πνιηηηθήο, θπξίσο ζε φηη αθνξά ηα κέηξα νξζνινγηθήο ρξήζεο ηεο ελέξγεηαο θαη ην ξπζκφ αλάπηπμεο ησλ Α.Π.Δ. Σα γεγνλφηα ζην δηάζηεκα πνπ κεζνιάβεζε, δηθαίσζαλ απφιπηα ηελ παξαπάλσ επηινγή ηνπ ΢.Δ.Δ.΢.. Πξάγκαηη, θαη ελψ ε παγθφζκηα νηθνλνκηθή θξίζε δελ έρεη αθφκε ππνρσξήζεη νπζηαζηηθά, ππάξρνπλ δηάθνξεο ζνβαξέο αμηνινγήζεηο γηα ηηο άκεζεο θαη καθξνρξφληεο ζπλέπεηέο ηεο πάλσ ζηελ Διιεληθή Οηθνλνκία. Οη Γηεζλείο Δλεξγεηαθνί Οξγαληζκνί νη νπνίνη ηνλ Μάξηην παξέκελαλ «άθσλνη» ελψπηνλ ηεο θξίζεο, ήδε αξρίδνπλ λα αξζξψλνπλ θάπνηα ζπκπεξάζκαηα γηα ηηο ελεξγεηαθέο ηεο ζπλέπεηεο. Σέινο, φζνλ αθνξά ηα κέηξα γηα πξνψζεζε ηεο νξζνινγηθήο ρξήζεο ηεο ελέξγεηαο θαη ην ξπζκφ αλάπηπμεο ησλ Α.Π.Δ., αλ θαη είλαη λσξίο αθφκε γηα αλαθνξά ζε επηηεχγκαηα, γίλεηαη ζνβαξή πξνζπάζεηα ηεο νπνίαο ηα απνηειέζκαηα κφιηο αξρίδνπλ λα δηαθαίλνληαη. Μηα Έθζεζε ινηπφλ ε νπνία ζα είρε ηπρφλ εθδνζεί λσξίηεξα ρσξίο λα ζπλππνινγίδεη ηηο παξαπάλσ πξφζθαηεο εμειίμεηο θαη εθηηκήζεηο, ζα ήηαλ ήδε ζήκεξα αλεπίθαηξε. Πξψηε ζεκαληηθή δηαπίζησζε ησλ ελεξγεηαθψλ ζπλεπεηψλ ηεο θξίζεο ζηε ρψξα καο είλαη ε κείσζε ζηε δήηεζε ελέξγεηαο ζε φιεο ηηο κνξθέο θαη ηνπο ηνκείο θαηαλάισζεο. ΢ην ζθεπηηθφ ηεο αλαβνιήο ηεο Έθζεζεο ην Μάξηην, ην ΢.Δ.Δ.΢. δηαηχπσλε ηνλ πξνβιεκαηηζκφ θαηά πφζνλ ε επηζηξνθή ζηελ νκαιφηεηα ζα επαλαθέξεη ζχληνκα ηα κεγέζε ζε εθείλα πνπ αλακέλνληαλ πξηλ εθδεισζεί ε θξίζε, ή ζα αθνινπζήζεη κηα βξαδεία αλάθακςε πνπ δελ ζα νινθιεξσζεί παξά κφλνλ κεηά ηελ παξέιεπζε αξθεηψλ εηψλ. Πιεζηέζηεξα, δπζηπρψο, πξνο ηελ δεχηεξε εθδνρή θαηαιήγνπλ νη κειέηεο φισλ ησλ ζνβαξψλ Διιεληθψλ Οξγαληζκψλ, φπσο ε Σξάπεδα ηεο Διιάδνο θαη ην ΗΟΒΔ θαη μέλσλ φπσο νη αλαιπηέο ηνπ ΟΟ΢Α θαη ηνπ Γ.Ν.Σ., φηη δειαδή, αλ θαη νη άκεζεο επηπηψζεηο ηεο δηεζλνχο νηθνλνκηθήο θξίζεο ππήξμαλ επηφηεξεο ζηελ Διιάδα ζε ζχγθξηζε κε εθείλεο ησλ πεξηζζνηέξσλ ρσξψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο, αληίζεηα ε δηεζλήο θξίζε ζα έρεη καθξνπξφζεζκεο αξλεηηθέο επηπηψζεηο ζηελ Διιεληθή Οηθνλνκία γεληθά θαη ζηνλ ηνκέα ηεο ελέξγεηαο θαηά αθνινπζία. Ζ κείσζε ηεο δήηεζεο, σο ζπλέπεηα ηφζν ηεο θξίζεο φζν θαη ηεο βειηίσζεο ηεο ελεξγεηαθήο έληαζεο πνπ αλακέλεηαη απφ ηα κέηξα εμνξζνινγηζκνχ ηεο θαηαλάισζεο, απνηειεί ηε βαζηθή παξαδνρή πνπ δηέπεη ηελ θεηηλή Έθζεζε ηνπ ΢.Δ.Δ.΢. ε νπνία επηρεηξεί κηα ζεψξεζε ζε νξίδνληα ζηξαηεγηθήο, πνπ εθηείλεηαη κέρξη ην 2020 –ην ακεηάβιεην 3 νξφζεκν ησλ ζηφρσλ ηεο Δπξσπατθήο Δλεξγεηαθήο Πνιηηηθήο-, ζε νξίδνληα πξννπηηθήο κέρξη ην 2030 θαη ζε νξίδνληα νξάκαηνο, κέρξη ην 2050. ΢ηνλ νξίδνληα ζηξαηεγηθήο, κε εμαίξεζε ηηο κεηαβνιέο ζηηο πξνβιέςεηο γηα ηελ πξνζθνξά θαη ηε δήηεζε ελέξγεηαο, νη δηαθνξέο απφ ην θείκελν ηεο Έθζεζεο ηνπ 2008 δελ είλαη δξακαηηθέο. Ζ εμνηθνλφκεζε θαη ε νξζνινγηθή ρξήζε ηεο ελέξγεηαο επαλαιακβάλνληαη θαη θέηνο σο ν θξηζηκφηεξνο ελεξγεηαθφο ζηφρνο ηφζν γηα ηελ αληαγσληζηηθφηεηα ηνπ ελεξγεηαθνχ ζπζηήκαηνο ηεο ρψξαο φζν θαη γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Σν Δζληθφ ΢ρέδην Γξάζεο Δλεξγεηαθήο Απνδνηηθφηεηαο πνπ επεμεξγάζηεθε ην ΚΑΠΔ κε ην νπνίν είλαη επζπγξακκηζκέλεο νη πξνηάζεηο πνπ πεξηιακβάλνληαη ζηελ πεξζηλή Έθζεζε ηνπ ΢.Δ.Δ.΢., έρεη πξφζθαηα αμηνινγεζεί απφ κε ηηο αξκφδηεο Κνηλνηηθέο Τπεξεζίεο σο «ζρέδην ζπγθξνηεκέλν, επθαηάιεπην, ζηξαηεγηθή πξννπηηθή θαη ξεαιηζηηθά κέηξα πνπ αληαλαθινχλ ηηο δπλαηφηεηεο ηεο ρψξαο γηα εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο». Δλψ φκσο απφ ηελ παξαπάλσ αμηνιφγεζε επηβεβαηψλεηαη φηη ε εγεζία ηνπ Τπνπξγείνπ Αλάπηπμεο έρεη ελζηεξληζηεί ηε ζεκαζία ηεο νξζνινγηθήο ρξήζεο ηεο ελέξγεηαο, δελ είλαη αθφκε ζαθέο θαηά πφζνλ έρεη επηηεπρζεί επξεία ζπλεηδεηνπνίεζε ηνπ πξνβιήκαηνο απφ ηνπο θαηαλαισηέο ζηνλ ηδησηηθφ θαη ην δεκφζην ηνκέα. Γη’ απηφ ην ΢.Δ.Δ.΢. επαλέξρεηαη ζην ζέκα κε πεξηζζφηεξεο επηζεκάλζεηο γηα ηελ εμνηθνλφκεζε θαη νξζνινγηθή ρξήζε ηεο ελέξγεηαο θαη γεληθφηεξα γηα ηε δηαρείξηζε ηεο δήηεζεο. Ζ αμηνπνίεζε ηνπ ζεκαληηθνχ πινχηνπ ηεο ρψξαο ζηηο αλεμάληιεηεο πεγέο ελέξγεηαο παξακέλεη ην κεγάιν ζηνίρεκα θαη ε Έθζεζε πεξηέρεη έλα νινθιεξσκέλν, ξεαιηζηηθφ θαη επέιηθην ζρέδην γηα ηε ζπκκεηνρή ησλ ΑΠΔ θαη ζηηο ηξεηο βαζηθέο ζπληζηψζεο εθαξκνγήο, δειαδή ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή, ζηε ζέξκαλζε-ςχμε θαη ζηηο κεηαθνξέο. Με ηελ πινπνίεζε ηνπ ζρεδίνπ απηνχ επηηπγράλνληαη νη δεζκεπηηθνί ζηφρνη πνπ έρεη αλαιάβεη ε ρψξα γηα ηε ζπκκεηνρή ησλ ΑΠΔ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή θαη ζηελ ηειηθή θαηαλάισζε ελέξγεηαο ην 2020. ΢εκεηψλεηαη φηη ε πξνβιεπφκελε κηθξφηεξε δήηεζε ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη ε δπλαηφηεηα πιένλ θάιπςήο ηεο απφ ηηο γλσζηέο ζπκβαηηθέο πεγέο θαη ηηο ΑΠΔ, εθηφπηζε ην ακθηιεγφκελν ζέκα ηνπ ιηζάλζξαθα απφ ηνλ ηξέρνληα καθξνρξφλην ελεξγεηαθφ ζρεδηαζκφ. Καηά ηα άιια, ην κείγκα ησλ πξσηνγελψλ πεγψλ πνπ ζα θαιχπηεη ηηο ελεξγεηαθέο αλάγθεο ην 2020 παξακέλεη φκνην κε εθείλν πνπ πξνζδηφξηδε ζε γεληθέο γξακκέο ε Έθζεζε ηνπ 2008. Παξακέλεη πάλησο σο ζέκα ζνβαξνχ πξνβιεκαηηζκνχ ην γεγνλφο φηη ε πξνβιεπφκελε εγθαηεζηεκέλε ηζρχο ησλ ΑΠΔ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή ην 2020, βξίζθεηαη ζηα αλψηαηα φξηα πνπ ππαγνξεχνληαη απφ ηελ εμαζθάιηζε επζηάζεηαο ηνπ ειεθηξηθνχ ζπζηήκαηνο ηα νπνία είλαη πνιχ κηθξφηεξα απφ εθείλα πνπ αληηζηνηρνχλ ζην άζξνηζκα ηεο ηζρχνο ησλ ππφ επεμεξγαζία αδεηψλ. Στην Έκθεση περιλαμβάνεται πρόταση τοσ Σ.Ε.Ε.Σ. για την αντιμετώπιση τοσ υαινομένοσ. Οη γεληθά απνδεθηνί βαζηθνί άμνλεο ηεο ελεξγεηαθήο ζηξαηεγηθήο πνπ πεξηιακβάλεη ε Έθζεζε ηνπ 2008 παξακέλνπλ ακεηάβιεηνη αιιά ε θξίζε θαη ε αλεξγία πνπ ηελ ζπλνδεχεη, ππαγνξεχνπλ θάπνηα αιιαγή ζηε ζεηξά βαξχηεηαο κε αλαβάζκηζε ηνπ άμνλα «ζπκβνιή ηνπ Δλεξγεηαθνχ Σνκέα ζηελ Παξαγσγηθφηεηα θαη Αληαγσληζηηθφηεηα ηεο Δζληθήο Οηθνλνκίαο» 4 ρσξίο βέβαηα ππνηίκεζε ησλ άιισλ αμφλσλ (αζθάιεηα ελεξγεηαθνχ εθνδηαζκνχ, νξζνινγηθή ρξήζε θαη εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο, πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη βηψζηκε αλάπηπμε). Ζ αλαβάζκηζε ηνπ άμνλα «παξαγσγηθφηεηα» παξακέλεη ζεκαληηθή θαη γηα ηνλ νξίδνληα πξννπηηθήο. ΢ηνλ νξίδνληα απηφ, ε Έθζεζε εμεηάδεη επίζεο ην επαίζζεην ζέκα ηεο ζχλζεζεο ηνπ κείγκαηνο ησλ ζπκβαηηθψλ πεγψλ ειεθηξνπαξαγσγήο πνπ αλαπφθεπθηα ζα ζπλππάξρεη θαη ζα ζπκπιεξψλεη ην φπνην πνζνζηφ δηείζδπζεο ζα έρεη επηηεπρζεί κε ηηο ΑΠΔ. Όζνλ αθνξά ην θπζηθφ αέξην, εθηηκάηαη φηη ζηνλ κελ νξίδνληα πξνγξακκαηηζκνχ, ε επαξθήο ηξνθνδνζία ζα ζπκπιεξσζεί κε πξφζζεηεο πνζφηεηεο πγξνπνηεκέλνπ αεξίνπ ελψ ηελ πξνβιεπφκελε ζηνλ νξίδνληα πξννπηηθήο ζα εμαζθαιηζηεί κε ηε ιεηηνπξγία ησλ λέσλ δηεζλψλ αγσγψλ. Παξφιε επάξθεηα, ε Έθζεζε επαλαθέξεη ην ζέκα ηνπ αλσηάηνπ επηζπκεηνχ πνζνζηνχ ζπκκεηνρήο ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή πνπ ππαγνξεχεηαη απφ ιφγνπο θφζηνπο, ρακειήο ζεξκνδπλακηθήο απφδνζεο ζε ζρέζε κε έμσ-ειεθηξηθέο ρξήζεηο θαη αζθάιεηαο εθνδηαζκνχ. Αθνχ ζηε ζπλέρεηα ζρνιηάδεη θάζε άιιε ζπκβαηηθή πεγή θάιπςεο θνξηίσλ ειεθηξνπαξαγσγήο ζην ηέινο ηνπ νξίδνληα (ην 2030) θαη κε ζεσξψληαο πηζαλφ φηη νη κέζνδνη απνζήθεπζεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ζα έρνπλ εμειηρζεί ηερληθά θαη νηθνλνκηθά ζε ηέηνην βαζκφ ψζηε νη ΑΠΔ λα απνηειέζνπλ ηελ θχξηα πεγή ειεθηξνπαξαγσγήο γηα θνξηία βάζεσο, ζεκεηψλνληαο επίζεο φηη ην 2030 ζα ππάξρνπλ ζε ιεηηνπξγία ιηγληηηθέο κνλάδεο ηζρχνο κφιηο 1400ΜW, ε Έθζεζε ζπληζηά ηνλ εκπινπηηζκφ ηεο ηερλνγλσζίαο πνπ έρεη απνθηήζεη ε ρψξα ζηελ θαχζε ηνπ ιηγλίηε, κε ηερλνγλσζία ζηελ θαζαξή ρξήζε ηφζν ηνπ ιηγλίηε φζν θαη άιισλ ζηεξεψλ θαπζίκσλ ψζηε λα γίλεη ζην κέιινλ απνδεθηφο ν εκπινπηηζκφο ηνπ κείγκαηνο πεγψλ ειεθηξνπαξαγσγήο κε πξφζζεηα θαη ιηγφηεξα ξππνγφλα ζηεξεά θαχζηκα. Σα κέιε ηνπ ΢.Δ.Δ.΢. ζπκκεξίδνληαη ηελ άπνςε φηη κηα ρψξα πνπ δελ έρεη άθζνλνπο θαη αδηάιεηπηα δηαζέζηκνπο εγρψξηνπο ελεξγεηαθνχο πφξνπο, δελ κπνξεί λα έρεη ηελ πνιπηέιεηα λα απνθιείεη δνγκαηηθά θαη δηα παληφο ηελ ρξήζε νπνηαζδήπνηε πξσηνγελνχο πεγήο ελέξγεηαο. Παξά ηαχηα, ε Έθζεζε, ζπκκνξθνχκελε πξνο ην θπξίαξρν θνηλσληθφ θαη πνιηηηθφ θιίκα, δελ αλαθέξεηαη ζε πξννπηηθή ρξεζηκνπνίεζεο ηεο ππξεληθήο ελέξγεηαο, αθφκε θαη ζηνλ νξίδνληα νξάκαηνο. ΢ην κεηαμχ, φιεο νη γεηηνληθέο καο ρψξεο αλαθνηλψλνπλ ζρέδηα εγθαηάζηαζεο ππξεληθψλ εξγνζηαζίσλ. Καηά ηελ αληηππξεληθή άπνςε, ηα παξαπάλσ είλαη ζρέδηα επί ράξηνπ πνπ πνηέ δελ ζα πινπνηεζνχλ ή, ηα ιίγα πνπ ηπρφλ πινπνηεζνχλ, ζα παξάγνπλ αθξηβή θαη αλαμηφπηζηε ελέξγεηα. Οη ηζχλνληεο ησλ γεηηφλσλ, αληίζεηα, πξνβιέπνπλ φηη νη ρψξεο ηνπο ζα αλαδεηρζνχλ ζε εμαγσγείο άθζνλνπ θαη θζελνχ ειεθηξηζκνχ. Σν κέιινλ ζα δείμεη αλ ην ηειεπηαίν ελδερφκελν ζα απνηειέζεη θίλδπλν ή δηέμνδν γηα ηελ αληαγσληζηηθφηεηα ηεο ελεξγεηαθήο καο νηθνλνκίαο. ΢ηελ παξνχζα εηζαγσγή ηίζεηαη αθφκε έλα ζέκα εθηφο ρξνληθψλ νξηδφλησλ, ε εμέηαζε ηνπ νπνίνπ πξνθχπηεη σο επαθφινπζν ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο. Ζ θξίζε θαη ε κεγάιε ξεπζηφηεηα πνπ πξνβιέπεηαη φηη ζα ζπλερηζηεί, ππαγνξεχεη κηα δηαδηθαζία ζηξαηεγηθνχ ζρεδηαζκνχ κε κεγαιχηεξε επειημία θαη δπλαηφηεηεο αλαπξνζαξκνγήο. Μεγαιχηεξε επειημία θαη δπλαηφηεηεο αλαπξνζαξκνγήο ζεκαίλνπλ κηθξφηεξνπο νξίδνληεο ζρεδηαζκνχ πξάγκα πνπ είλαη αζπκβίβαζην κε έλα απφ ηα ζεκειηψδε ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ηνκέα ηεο ελέξγεηαο θαη ηδηαίηεξα 5 ηεο ειεθηξνπαξαγσγήο, πνπ είλαη ε αλάγθε καθξνρξφληνπ πξνγξακκαηηζκνχ. Δίλαη φκσο γλσζηφ φηη, ζεκαληηθφ ηκήκα ηνπ δηαζηήκαηνο πνπ κεζνιαβεί κεηαμχ ηεο απφθαζεο γηα κηα ελεξγεηαθή επέλδπζε θαη ηεο πινπνίεζήο ηεο, νθείιεηαη ζε ρξνλνβφξεο δηαδηθαζίεο πνπ ππαγνξεχνληαη απφ εζληθνχο θαη επξσπατθνχο θαλνληζκνχο. ΢ε πεξίπησζε ινηπφλ αλάγθεο επηηάρπλζεο επελδπηηθψλ πξνγξακκάησλ, πξέπεη λα ππάξρεη ε δπλαηφηεηα απινχζηεπζεο θαη επηηάρπλζεο ησλ εζληθψλ θαη επξσπατθψλ θαλνληζκψλ ελψ ζηελ πεξίπησζε αλάγθεο επηβξάδπλζεο, λα ππάξμνπλ θνηλνηηθνί θαη εζληθνί πφξνη γηα θάιπςε ηνπ ζρεηηθνχ θφζηνπο θεθαιαίνπ. Σν πξφβιεκα είλαη ζχλζεην θαη ε αληηκεηψπηζή ηνπ είλαη ζθφπηκν λα ηεζεί έγθαηξα ππφ εμέηαζε ζε επίπεδν εζληθήο θαη θνηλνηηθήο λνκνζεζίαο. Καηαιήγνληαο θαη αλαθεθαιαηψλνληαο, ε Έθζεζε δελ πξνβιέπεη νπζηαζηηθή κεηαβνιή ηνπ κείγκαηνο ησλ πξσηνγελψλ ελεξγεηαθψλ πεγψλ κέρξη ην 2020 κε εμαίξεζε ηελ κε ζπκκεηνρή εηζαγφκελνπ ιηζάλζξαθα ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή πνπ ζεσξείηαη κε αλαγθαία ελφςεη ηεο πξνβιεπφκελεο κεησκέλεο δήηεζεο. Ζ εμνηθνλφκεζε θαη νξζνινγηθή ρξήζε ηεο ελέξγεηαο θαη ε εγθαηάζηαζε κεγάινπ αξηζκνχ κνλάδσλ ΑΠΔ φισλ ησλ κνξθψλ, ζπγθεληξσηηθψλ φζν θαη δηάζπαξησλ, ζηα πιαίζηα κηαο δπλακηθήο, πξάζηλεο θαη βηψζηκεο αλάπηπμεο, παξακέλνπλ θξίζηκεο πξνυπνζέζεηο γηα ηελ επίηεπμε ησλ ζηφρσλ ηεο ελεξγεηαθήο ζηξαηεγηθήο θαη ηελ απνθπγή πξνζθπγήο ζε άιιεο ελεξγεηαθέο επηινγέο. Ζ Έθζεζε ππνζηεξίδεη γηα θάζε ελδερφκελν θαη θπξίσο γηα εθαξκνγή ζηελ πεξίνδν πξννπηηθήο (2020 – 2030), ηελ απφθηεζε ηερλνγλσζίαο ζηελ «θαζαξή» ρξήζε ηφζν ηνπ ιηγλίηε φζν θαη άιισλ ζηεξεψλ θαπζίκσλ. Πέξα θαη πάλσ απφ φζα παξαπάλσ αλαθέξνληαη, είλαη βέβαην φηη ε επίηεπμε νπνηαζδήπνηε ελεξγεηαθήο ζηξαηεγηθήο, είηε απηή αλαθέξεηαη ζε επελδπηηθά πξνγξάκκαηα ή ζηελ θαηαλαισηηθή ζπκπεξηθνξά, δελ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί ρσξίο ηελ θαηαλφεζε, απνδνρή θαη ζπκκεηνρή απφ ην θνηλσληθφ ζχλνιν. φπσο θαη ζηελ πξνεγνχκελε Έθζεζε ηνπ ΢ΔΔ΢. Αζήλα, Ηνχιηνο 2009 Ραθαήι Μσπζήο Ζ επίθιεζε απηήο ηεο επξείαο θαηαλφεζεο θαη ζπκκεηνρήο είλαη ίζσο ην πην ζεκαληηθφ κήλπκα πνπ πεξηέρεηαη ζηελ θεηηλή 6 Ζ Δπηζηεκνληθή Γξακκαηεία ηνπ ΢πκβνπιίνπ Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο θαηέβαιε θάζε δπλαηή πξνζπάζεηα λα ρξεζηκνπνηήζεη γηα ηηο αλάγθεο αλάιπζεο ησλ παξακέηξσλ ηνπ Μαθξνρξφληνπ Δλεξγεηαθνχ ΢ρεδηαζκνχ ηα ηειεπηαία δηαζέζηκα θείκελα απφ ηνπο δηεζλείο νξγαληζκνχο, ηνπο εζληθνχο θνξείο θαη ηελ επηζηεκνληθή θνηλφηεηα πνπ αζρνινχληαη κε ηηο πξνβιέςεηο γηα ηελ νηθνλνκία θαη ηελ ελέξγεηα. Σν εγρείξεκα δελ ήηαλ εχθνιν κηα θαη ε πιεηνςεθία ησλ θνξέσλ απνθεχγεη ηε δεκνζηνπνίεζε καθξνρξφλησλ εθηηκήζεσλ ζε πεξηφδνπο ξεπζηφηεηαο θαη θξίζεσλ, ή αλαζεσξεί ηηο εθηηκήζεηο ζε ζχληνκα ρξνληθά δηαζηήκαηα κεηαβάιινληαο νπζηαζηηθά δεδνκέλα, ή δίλεη έλα εχξνο εθηηκήζεσλ πνπ θακία ρξεζηκφηεηα δελ κπνξεί λα έρεη ζηηο αλαγθαίεο πξνζνκνηψζεηο. Κάησ απφ ηηο παξαπάλσ ζπλζήθεο θπζηθφ ήηαλ λα ππάξρνπλ θαη δηαθνξεηηθέο απφςεηο θαη εθηηκήζεηο, θπξίσο γηα ηνπο ξπζκνχο εμέιημεο ηεο δήηεζεο, αθφκε θαη απφ θνξείο-κέιε ηνπ ΢ΔΔ΢. Σν ΚΑΠΔ, γηα παξάδεηγκα, δηαβιέπεη κηα ειαθξά κεγαιχηεξε δήηεζε απφ απηήλ πνπ έρεη πηνζεηεζεί ηφζν ζηνλ ειεθηξηζκφ φζν θαη ζηα πεηξειαηνεηδή. Παξά ηαχηα ε Δπηζηεκνληθή Γξακκαηεία πηζηεχεη φηη ηα δεδνκέλα πνπ έρνπλ πηνζεηεζεί θαη νη ζπλεπαθφινπζεο εθηηκήζεηο θαη ηα ζπκπεξάζκαηα, θηιηξαξηζκέλα κε ηελ ζπζζσξεπκέλε εκπεηξία πνπ ππάξρεη, δελ ζα απνθιίλνπλ απφ ηελ πξαγκαηηθφηεηα. Σν παξφλ θείκελν απνηειεί κηα νινθιεξσκέλε παξνπζίαζε ηεο Μαθξνρξφληαο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο πνπ πξνηείλεη ην ΢ΔΔ΢ θαη απνβιέπεη ζηε δηεπθφιπλζε ησλ αλαγλσζηψλ πνπ πξνέξρνληαη απφ ηνλ πνιηηηθφ θφζκν, ηνπο επηθεθαιήο ησλ ελεξγεηαθψλ επηρεηξήζεσλ θαη ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο. Γηα ηνπο κειεηεηέο πνπ ζα ήζειαλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηελ Έθζεζε σο θείκελν αλαθνξάο γηα πεξαηηέξσ έξεπλα, ππάξρεη ζηε δηάζεζε ηνπ θάζε ελδηαθεξνκέλνπ ην θείκελν ζην νπνίν παξαηίζεληαη θαη ηα ζηνηρεία πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηηο δηαθνξεηηθέο πξνβιέςεηο γηα ηηο νπνίεο έγηλε ιφγνο παξαπάλσ. Γ.Α.Μπέεο Δπηζηεκνληθόο Γξακκαηέαο 7 8 ΔΚΘΔ΢Ζ ΓΗΑ ΣΟ ΜΑΚΡΟΥΡΟΝΗΟ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΟ ΢ΥΔΓΗΑ΢ΜΟ Ζ ΔΠΟΜΔΝΖ ΜΔΡΑ ΜΔΣΑ ΣΖΝ ΣΔΛΔΤΣΑΗΑ ΚΡΗ΢Ζ ΑΘΖΝΑ 2009 9 10 ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ...................................................................................................................... 11 1 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕ΢ ΑΝΑΣΡΟΠΕ΢............................................................................................... 13 1.1 1.2 1.3 2 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙ΢Η ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΣΩ΢ΕΙ΢ ΣΗ΢....................................................................... 13 Η ΚΡΙ΢Η ΢ΣΙ΢ ΣΙΜΕ΢ ΣΩΝ ΠΡΩΣΟΓΕΝΩΝ ΚΑΤ΢ΙΜΩΝ ................................................................. 15 Η ΚΡΙ΢Η ΕΦΟΔΙΑ΢ΜΟΤ ΦΤ΢ΙΚΟΤ ΑΕΡΙΟΤ ............................................................................. 19 ΟΙ ΠΡΟΣΑ΢ΕΙ΢ ΣΘ΢ Ε.Ε ΓΙΑ ΣΘ ΔΕΤΣΕΡΘ ΑΝΑ΢ΚΟΠΘ΢Θ ΣΘ΢ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΘ΢ ΢ΣΡΑΣΘΓΙΚΘ΢ ΣΘ΢ ΕΤΡΩΠΑΪΚΘ΢ ΖΝΩ΢Θ΢............................................................................................. 21 3 ΢ΣΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΣΟΝ ΕΠΑΝΑΠΡΟ΢ΑΝΑΣΟΛΙ΢ΜΟ ΣΘ΢ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΘ΢ ΠΟΛΙΣΙΚΘ΢ ................ 25 3.1 ΕΘΝΙΚΗ ΢ΣΡΑΣΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΕΛΣΙΩ΢Η ΣΗ΢ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ΢ ΑΠΟΔΟΣΙΚΟΣΗΣΑ΢ (ΒΕΑ) ΢ΣΙ΢ ΣΕΛΙΚΕ΢ ΧΡΗ΢ΕΙ΢ ΕΝΕΡΓΕΙΑ΢ ................................................................................................................... 25 3.2 3.3 3.4 3.5 Ο ΗΛΕΚΣΡΙ΢ΜΟ΢ ........................................................................................................... 31 ΣΟ ΦΤ΢ΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ......................................................................................................... 33 ΣΑ ΢ΣΕΡΕΑ ΚΑΤ΢ΙΜΑ ...................................................................................................... 36 Ο ΡΟΛΟ΢ ΣΩΝ ΑΠΕ ....................................................................................................... 37 Οι Ευρωπαϊκοί ςτόχοι .......................................................................................... 37 Οι Εθνικοί μασ Στόχοι. ......................................................................................... 37 Οι τάςεισ ςτον Ευρωπαϊκό χώρο .......................................................................... 39 Οι τάςεισ ςτη χώρα μασ....................................................................................... 40 Η χάραξη εθνικήσ ςτρατηγικήσ για τισ ΑΠΕ ......................................................... 42 3.5.1 3.5.2 3.5.3 3.5.4 3.5.5 3.6 3.7 4 5 6 7 ΟΙ ΜΕΣΑΦΟΡΕ΢ ............................................................................................................ 47 ΣΑ ΢ΕΝΑΡΙΑ ΣΟΤ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΤ Ι΢ΟΖΤΓΙΟΤ ............................................................................. 51 ΟΙ ΔΕ΢ΜΕΤ΢ΕΙ΢ ΓΙΑ ΣΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΢ΣΘ ΜΕΣΑ ΣΟ 2012 ΕΠΟΧΘ. ................................. 55 ΚΟΙΝΩΝΙΚΘ ΢ΤΝΑΙΝΕ΢Θ ΚΑΙ ΢ΤΝΟΛΙΚΟ΢ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ΢ ΧΩΡΟΣΑΞΙΚΟ΢ ΢ΧΕΔΙΑ΢ΜΟ΢ .... 63 ΠΡΟΣΑ΢ΕΙ΢ ΓΙΑ ΣΘ ΔΘΜΙΟΤΡΓΙΑ ΢ΣΡΑΣΘΓΙΚΩΝ ΕΚΣΑΚΣΟΤ ΑΝΑΓΚΘ΢. ............................ 65 ΢ΤΜΠΕΡΑ΢ΜΑΣΑ ........................................................................................................... 67 Πεξηερφκελα 11 12 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 1 ΟΗ ΜΔΓΑΛΔ΢ ΑΝΑΣΡΟΠΔ΢ 1.1 Ζ Οηθνλνκηθή Κξίζε θαη νη επηπηώζεηο ηεο. Ζ νηθνλνκηθή αλάπηπμε απνηειεί ηνλ πην θαηαιπηηθφ παξάγνληα πνπ επεξεάδεη ηελ έληαζε ηεο ελεξγεηαθήο θαηαλάισζεο ζε εζληθφ θαη δηεζλέο επίπεδν. Ο ξπζκφο θαη ε δνκή ηεο νηθνλνκηθήο αλάπηπμεο δηακνξθψλνπλ ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο θαη ην ελεξγεηαθφ κίγκα θάζε ρψξαο. ξπζκφο ηδηαίηεξα ηνπο αλάπηπμεο ρακειφο, ξπζκνχο ην ελψ 2008 ζηελ γηα Ο ηηο αλαπξνζαλαηνιηζκφ θαη παγθφζκην ησλ ζηφρσλ ζε ΢ε δηάθνξνπο ηνκείο δξαζηεξηφηεηαο ζε εζληθφ επίπεδν. βξαρππξφζεζκν νξίδνληα, νη εθηηκήζεηο ηεο Δπξσπατθήο Δπηηξνπήο γηα ηελ Διιάδα δίλνληαη ζην Πίλαθα 1. Ζ Κπβέξλεζε έρεη αλαθνηλψζεη ηελ ιήςε κέηξσλ γηα ηελ αιιαγή ηνπ θιίκαηνο θαη ηελ βειηίσζε ησλ νηθνλνκηθψλ πξνβιέπεηαη δεηθηψλ λα πξάγκα πνπ ηηο δηαθνξνπνηήζεη εθηηκήζεηο ηεο ΔΔ. ΢ε καθξνπξφζεζκν νξίδνληα ε Δπξωπαϊθή Δπηηξνπή κε ηε Γεληθή Γηεύζπλζε Οηθνλνκηθώλ θαη Χξεκαηνδνηηθώλ Υπνζέζεωλ (DirectorateGeneral for Economic and Financial Affairs) εθηηκά φηη ε παγθφζκηα νηθνλνκία δηαλχεη ηε βαζχηεξε θαη πην δηαδεδνκέλε θξίζε κεηά ηε κεηαπνιεκηθή πεξίνδν. Δλδεηθηηθέο είλαη θαη νη πξνβιέςεηο ηεο ίδηαο γηα ηo ξπζκφ αλάπηπμεο ηνπ ΑΔΠ ησλ θξαηψλ κειψλ ηεο Δ.Δ, ζπκπεξηιακβαλνκέλεο ζηηο επφκελεο θαη ηεο Διιάδαο, δεθαεηίεο πεξηζζφηεξεο ρψξεο ηνπ πιαλήηε ήηαλ Διιάδα ησλ παξνπζίαζε αηζζεηή κείσζε ζε ζρέζε κε αλάπηπμεο εηψλ. Ζ πξνεγνπκέλσλ πξφζθαηε ρξεκαηνπηζησηηθή θξίζε επεξέαζε ηνλ ξπζκφ αλάπηπμεο ησλ νηθνλνκηψλ φισλ ησλ θξαηψλ ηνπ πιαλήηε θαη έγθπξνη θχθινη εθηηκνχλ φηη ε δηάξθεηά ηεο ζα μεπεξάζεη ηνλ νξίδνληα ησλ δχν επνκέλσλ εηψλ, πξνθαιψληαο ηελ επαλεμέηαζε θαη 2007 ΢θμερινζσ Σιμζσ (δις €) 228,3 162,5 38,2 (Γηάγξακκα 1). Ετιςιεσ Ποςοςτιαίεσ Αλλαγζσ Προβλζψεισ Θεμελιωδϊν Μεγεκϊν για τθν Ελλάδα ΑΕΠ με ςτακερζσ τιμζσ Ιδιωτικι Κατανάλωςθ Δθμόςια Κατανάλωςθ Απαςχόλθςθ Δείκτθσ Ανεργίασ Ιςοηφγιο του Κράτουσ (%ΑΕΠ) Δθμόςιο Ζλλειμμα Ιςοηυγίου(%ΑΕΠ) Δθμόςιο Χρζοσ (%ΑΕΠ) %ΑΕΠ 100 71,2 16,7 2005 2,9 4,3 1,2 1 9,9 -10,6 -5,1 98,8 2006 4,5 4,8 0 2,1 8,9 -11,4 -2,8 95,9 2007 4 3 7,7 1,3 8,3 -14 -3,6 94,8 2008 2,9 2,2 3,2 1,2 7,7 -12,7 -5 97,6 2009 -0,9 0,4 1,9 -1,1 9,1 -11,5 -5,1 103,4 2010 0.1 0,1 1,9 -0,1 9,7 -11,9 -5,7 108 Πίλαθαο 1 :Πξνβιέςεηο πξαγκαηηθήο εηήζηαο πνζνζηηαίαο κεηαβνιήο ζηα Θεκειηώδε Οηθνλνκηθά Μεγέζε, Πεγή ‘Economic Forecast’, Επξσπατθή Επηηξνπή θαη Γεληθή Δηεύζπλζε Οηθνλνκηθώλ θαη Υξεκαηνδνηηθώλ Τπνζέζεσλ Δηάγξακκα 1 :Πξνβιέςεηο Αύμεζεο ηνπ Ρπζκνύ Αλάπηπμεο ηνπ ΑΕΠ γηα ηα θξάηε κέιε ηεο Ε.Ε. από 2007-2060, Πεγή13 ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα ‘Έθζεζε Γήξαλζεο’, Γεληθή Δηεύζπλζε Οηθνλνκηθώλ θαη Υξεκαηνδνηηθώλ Τπνζέζεσλ ηεο Επξσπατθήο Επηηξνπήο Σα κέηξα-πξνηάζεηο πνπ εμαγγέιζεθαλ ζε δηεζλέο θαη επξσπατθφ επίπεδν ηδίσο κεηά ηελ εμάπισζε ηεο ρξεκαηνπηζησηηθήο θξίζεο απνζθνπνχλ ζηε κείσζε ηεο γξαθεηνθξαηίαο, ελίζρπζε ηνπ πγηνχο αληαγσληζκνχ, ηεο κείσζε ζπαηάιεο, ζηήξημε επάισησλ θνηλσληθψλ νκάδσλ, πάηαμε θνξνδηαθπγήο, θαη κείσζε δεκνζηνλνκηθή εμπγίαλζε δαπαλψλ ελψ ε κείσζε ησλ επηηνθίσλ (Γηάγξακκα 2) αλακέλεηαη λα ελζαξξχλεη αχμεζε ησλ επελδχζεσλ. ΢χκθσλα πάληα κε ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ( Έθζεζε: ‘Οηθνλνκηθέο Πξνβιέψεηο/Άλνημε 2009’), Δηάγξακκα 2 : Εμέιημε ησλ επηηνθίσλ δαλεηζκνύ (Πεγή ‘Ννκηζκαηηθή Πνιηηηθή 2008-2009’ , εηήζηα έθζεζε ηνπ Δηνηθεηή ηεο Σξάπεδαο ηεο Ειιάδνο) παξά ηε ηαρχηεηα κε ηελ νπνία έζπεπζαλ νη επξσπατθέο θπβεξλήζεηο θαη ηξάπεδεο λα πεξηζψζνπλ ην ρξεκαην-νηθνλνκηθφ αγνξέο δηαλχνπλ ζχζηεκα απφ κία θαζνιηθή θαηάξξεπζε, νη ρξεκαην-πηζησηηθέο ηεο δήηεζεο, ζε φινπο ηνπο ηνκείο ηδηαίηεξα ζηελ ελέξγεηα. Σν ΢πκβνχιην Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο έρνληαο αλαιχζεη κία ζεηξά απφ εθζέζεηο (‘Economic Forecast-Spring 2009, 2009 Ageing Report, Medium Term Oil/Nat-Gas Reports θηι) κε πξνβιέςεηο απφ εγρψξηνπο αιιά θαη δηεζλείο νξγαληζκνχο πηνζέηεζε γηα ηηο αλάγθεο ηνπ ΜΔ΢ ηηο εθηηκήζεηο γηα ηελ πνξεία ηεο εζληθήο νηθνλνκίαο ζε βξαρππξφζεζκν θαη καθξνπξφζεζκν αληαλαθινχληαη νξίδνληα ζηνλ Πίλαθα πνπ 2 θαη αθφκα κία πεξίνδν γεληθήο αζηάζεηαο θαη ε νηθνλνκηθή θαηάζηαζε παξακέλεη ηδηαίηεξα αβέβαηε. αηζηνδνμίαο ηκήκαηα επελδπηέο, θηι), Παξά απφ ηεο ηα θάπνηα νη ξεχκαηα θάπνηα ζπγθεθξηκέλα πεξηζζφηεξνη ηνκέα λα ηνπο αγνξάο αλεμαξηήησο δηζηαθηηθνί επελδπηηθέο (βηνκεραληθφ, ηξαπεδηθφ, θαηαζθεπαζηηθφ παξνπζηάδνληαη ηηο επαλεθθηλήζνπλ δξαζηεξηφηεηεο. Παξάιιεια κε ηε κείσζε ησλ επελδχζεσλ, δηαθξίλεηαη ήδε θαη απφ ην ηειεπηαίν ηξίκελν ηνπ 2008 ην (κε επηηαρπλφκελνπο ξπζκνχο πξψην ιακβάλνληαο ππφςε θαη ηηο εθηηκήζεηο γηα ηα θξίζηκα έηε 2009, 2010 ηνπ Πίλαθα 1. 2005-10 2,51 2,51 2,1 2,1 2010-15 2,27 2,83 1,94 2,41 2015-20 3,01 3,06 2,85 2,9 2020-25 2,51 2,7 2,46 2,65 2025-30 2,06 2,47 2,06 2,47 εμάκελν ηνπ 2009) κηα γεληθεπκέλε κείσζε Ετιςιοι Ρυκμοί ανάπτυξθσ Πιένλ πηζαλό ζελάξην Ρπζκνί απαηηνύκελνη γηα Πιήξε ζύγθιηζε κε Δ.Δ-27 Πιένλ πηζαλό ζελάξην Ρπζκνί απαηηνύκελνη γηα Πιήξε ζύγθιηζε κε Δ.Δ-27 ΑΔΠ ΑΔΠ / θάηνηθν Πίλαθαο 2 :Εθηηκήζεηο εηήζησλ ξπζκώλ αλάπηπμεο 14 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 1.2 Ζ θξίζε ζηηο ηηκέο ησλ πξσηνγελώλ θαπζίκσλ ΢εκαληηθέο αιιαγέο ζηηο ηηκέο ησλ θαπζίκσλ έρνπλ απαζρνιήζεη ηε δηεζλή νηθνλνκία θαη ζην παξειζφλ (Γηάγξακκα 3). Γεγνλφηα φπσο νη ζπξξάμεηο ηεο Μέζεο Αλαηνιήο θαη ε ζχγθξνπζε Ηξάλ – Ηξάθ έρνπλ επηθέξεη ζνβαξέο κεηαβνιέο ζηε δηαδηθαζία ηξνθνδνζίαο ησλ θαηαλαισηψλ κε ελεξγεηαθά πξντφληα (Γηάγξακκα 4). Σν 2008 παξνπζηάζηεθε κηα ζνβαξή θξίζε ζηε δηαθχκαλζε θαχζηκα. δηάξθεηα Ζ ηεο ησλ εμέιημε θξίζεο ηηκψλ ησλ ηηκψλ ησλ ηνπ ζηα πδξνγνλαλζξάθσλ πνπ επεξέαζε φια ηα πεηξειαίνπ θαη ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ ζηε θαίλνληαη Γηαγξάκκαηα 5 θαη 6. Δηάγξακκα 3 :Εμέιημε ησλ ηηκώλ ηνπ πεηξειαίνπ (πεγή ΕΘΑ- DoE) Δηάγξακκα 4 :Υώξεο κε ηελ κε ηε κεγαιύηεξε παξαγσγή πεηξειαίνπ (Πεγή ΘΕΑ) Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 15 Σιμζσ Πετρελαίου FOB για το ζτοσ 2008 160 140 $ ανά βαρζλι πετρελαίου 120 100 80 60 40 20 0 Δηάγξακκα 5 :Εμέιημε ησλ ηηκώλ πεηξειαίνπ (Πεγή ΕΘΑ) Δηάγξακκα 6 :Εμέιημε ησλ ηηκώλ παξαγώγσλ ηνπ θπζηθνύ αεξίνπ (Πεγή NYMEX) 16 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε Οη νηθνλνκηθέο θξίζεηο επεξεάδνπλ ξηδηθά ηηο ιεηηνπξγίεο ηεο αγνξάο θαη ζπλήζσο έρνπλ σο απνηέιεζκα ηελ αιιαγή ησλ δηαδηθαζηψλ κε ηηο νπνίεο επνπηεχνληαη νη αγνξέο. Απηφ δπζθνιεχεη νπνηνλδήπνηε βεβαηφηεηα αλαιπηή λα πξνβιέςεη κε ζηηο ηηκέο ησλ ηηο ηάζεηο αλαιπηέο φζνλ αθνξά ηελ εγθπξφηεηα ησλ κέρξη ηψξα ηεο νηθνλνκηθψλ εμέιημεο κνληέισλ ησλ ηηκψλ ζε νη ε ηνπ πξφβιεςεο (ζεκειηψδε-fundamentals) Πνιινί ηηκή αλαιπηέο ησλ απέλαληη φηη ηάζε (trend) θαη θεξδνζθνπία (speculation). δειψλνπλ παξάγνληεο πνπ κέρξη ηψξα επεξέαδαλ ηε θαπζίκσλ, αμία ηεο φπσο ηηκή ζπλαιιαγκαηηθή θαπζίκσλ γηα ηα ρξφληα πνπ έξρνληαη. Γηάθνξνη δηεζλείο θνξείο θαη επελδπηηθνί νίθνη θαηέζεζαλ πξνβιέςεηο γηα ηελ εμέιημε ζηηο ηηκέο ησλ πξσηνγελψλ θαπζίκσλ (βιέπε Γηάγξακκα 7 US DoE & Γηάγξακκα 8 IEA), πξηλ ε νηθνλνκηθή θξίζε αλαιπζεί ζε βάζνο θαη αιιάμεη ηα δεδνκέλα φζνλ αθνξά ην κέγεζνο θαη ηε δηάξθεηά ηεο. Ζ ηειεπηαία θξίζε δίραζε ηνπο νηθνλνκηθνχο δνιαξίνπ, ν πιεζσξηζκφο, ην χςνο ηεο παξαγσγήο πεηξειαίνπ πνπ ειέγρεηαη απφ ηνλ ΟΠΔΚ, ζα πάςνπλ λα ιακβάλνληαη ππφςε κε ηδηαίηεξε βαξχηεηα θαη ηε ζέζε ηνπο ζα πάξνπλ δείθηεο φπσο ε αλεξγία θαη ε παγθφζκηα νηθνλνκηθή αλάπηπμε. Δηάγξακκα 7 : Πξνβιέςεηο γηα ηηο ηηκέο ηνπ πεηξειαίνπ, Πεγή DoE Δηάγξακκα 8: Εθηηκώκελε εμέιημε ησλ ηηκώλ ηνπ πεηξειαίνπ, Πεγή ΘΕΑ, Medium-Term Oil Market Report 2009 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 17 Σν ΢πκβνχιην Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο ζπλεθηηκψληαο ηηο ζρεηηθέο πξνβιέςεηο έρεη πηνζεηήζεη ηα αθφινπζα ζελάξηα εμέιημεο γηα ηα πξσηνγελή θαχζηκα (βιέπε Γηαγξάκκαηα 9, 10 & 11). Αργό Πετρζλαιο (δολάρια ανά βαρζλι) 180,0 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0 2007 2010 2020 2030 Τψθλι Σιμι Σιμι Αναφοράσ Χαμθλι Σιμι Δηάγξακκα 9: πξνβιέςεηο ΢ΕΕ΢ γηα ηηκέο αξγνύ πεηξειαίνπ Φυςικό Αζριο (δολάρια ανα χιλ.κυβ. μζτρα) 450,0 400,0 350,0 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0 0,0 2007 2010 2020 2030 Τψθλι Σιμι Σιμι Αναφοράσ Χαμθλι Σιμι Δηάγξακκα 10: πξνβιέςεηο ΢ΕΕ΢ γηα ηηκέο θπζηθνύ Αεξίνπ Λικάνκρακασ (δολάρια ανά μετρικό τόνο) 70,0 60,0 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 2007 2010 2020 2030 Δηάγξακκα 11: πξνβιέςεηο ΢ΕΕ΢ γηα ηηκέο Ληζάλζξαθα Τψθλι Σιμι Σιμι Αναφοράσ Χαμθλι Σιμι 18 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 1.3 Ζ θξίζε εθνδηαζκνύ Φπζηθνύ Αεξίνπ Ζ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ ζε Φπζηθφ Αέξην απνηέιεζε πνπ ηνπ έλα απφ ηα θαίξηα ηνπο γλσζηά δεηήκαηα ηξίκελν απαζρφιεζαλ φηαλ ηα ζηαζκφο LNG ζηε Ρεβπζνχζα απέδεημε κε ηελ θξίζε απηή ηελ νξζφηεηα ηνπ γεληθφηεξνπ ζρεδηαζκνχ ηξνθνδνζίαο ηεο ρψξαο καο κε Φπζηθφ Αέξην. Αλ ζε απηφ πξνζζέζνπκε θαη ην γεγνλφο φηη κέζσ ηεο Ρεβπζνχζαο ηξνθνδνηήζεθε κεξηθψο θαη ε γεηηνληθή Βνπιγαξία, κπνξνχκε ζίγνπξα λα νκηινχκε γηα επίηεπμε ηνπ ζηφρνπ αλαβάζκηζεο ηνπ γεσζηξαηεγηθνχ ξφινπ ηεο ρψξαο καο ζηα ελεξγεηαθά ζέκαηα. Γηα ηε ρψξα καο ν αληίθηππνο ηεο ζπγθεθξηκέλεο θξίζεο κεηψλεηαη κε ηελ πξνψζεζε ησλ αγσγψλ Φ.Α. πνπ παξαθάκπηνπλ ηελ Οπθξαλία θαη πξνκεζεχνπλ (South Φ.Α. απφ ITGI). άιιεο Αμίδεη πεγέο λα Stream, Δπξσπαίνπο, θαη φρη κφλν, ην ηειεπηαίν 2008 πξνβιήκαηα κεηαμχ Ρσζίαο θαη Οπθξαλίαο νδήγεζαλ ζηε δηαθνπή ξνήο θπζηθνχ αεξίνπ πξνο ηηο ρψξεο ηεο ΔΔ.. Αλ θαη ε θξίζε έιεμε κε ηελ πξνζσξηλή δηεπζέηεζε ζηηο 19 Ηαλνπαξίνπ 2009, ηέζεθε επί ηάπεηνο γηα άιιε κία θνξά ην δήηεκα αζθαινχο ηξνθνδνζίαο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο ζε Φπζηθφ Αέξην. Σα πεξηζζφηεξα κέιε ηεο Δ.Δ. επεξεάζηεθαλ άκεζα απφ ηε δηαθνπή παξνρήο Φπζηθνχ Αεξίνπ, αθνχ ε Ρσζία απνηειεί ην βαζηθφ πξνκεζεπηή ηεο Δ.Δ. (80% ηεο ξσζηθήο εμαγσγήο πεγαίλεη ζηελ Δ.Δ.). H Διιάδα δελ επεξεάζζεθε δηφηη νη παξαδφζεηο δηεπζεηήζεθαλ LNG κε ζηελ επηηπρία Ρεβπζνχζα ψζηε λα δηεξεπλεζνχλ νη ηνκείο πνπ επεξεάδνληαη πεξηζζφηεξν απφ κία ηπρφλ δηαθνπή παξνρήο ΦΑ. ΢χκθσλα κε ην Πίλαθα 3 (ζηνηρεία έηνπο 2008) ν ηνκέαο παξαγσγήο ειεθηξηζκνχ θαηαλαιψλεη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ Φ.Α. ζηελ Διιάδα, νπφηε είλαη θαη απηφο πνπ ζα πθίζηαην ηηο κεγαιχηεξεο ζπλέπεηεο εθνδηαζκνχ. ΢ΤΝΟΛΟ 4.002 θαιχςνπλ ηηο αλάγθεο ηεο Διιάδαο. Ο ζε ελδερφκελε θξίζε ΣΟΜΔΑ΢ Δθαη.θ.κ. % ΖΛΔΚΣΡΟΠΑΡΑΓΩΓΖ ΚΑΣΑΝΑΛΩ΢Θ Φ.Α. ΕΣΟΤ΢ 2008 (εκατ. κ.μ. ςε κανονικζσ ςυνκικεσ) ΒΗΟΜΖΥΑΝΗΑ & ΔΠΑ ΛΟΗΠΟΗ 2.864 506 632 72% 13% 16% Πίλαθαο 3 :Μεξίδην θαηαλάισζεο Φ.Α. θαηά ηνκέα δξαζηεξηόηεηαο ζην ηζνδύγην ηνπ 2008 . 80,00% 70,00% 60,00% 68,76% 60,11% 45,52% 44,53% 39,74% 31,41% 29,73% 29,63% 22,71% 13,96% 7,78% Δηάγξακκα 12: Μεξίδην θαηαλάισζεο ηεο ειεθηξνπαξαγσγήο ζην ζύλνιν ηεο θαηαλάισζεο Φ.Α. ζε θξάηε ηεο ΕΕ to 2006 (Πεγή Eurostat) 50,00% 40,00% 30,00% 26,87% 23,79% 42,57% % 20,00% 10,00% 0,00% Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 19 Άμην επηζήκαλζεο είλαη ην γεγνλφο φηη κνινλφηη ε Διιάδα δελ θαηαλαιψλεη ζεκαληηθέο πνζφηεηεο ΦΑ ζπγθξηηηθά κε ηνπο ππφινηπνπο επξσπαίνπο εηαίξνπο ηεο, παξακέλεη παξφια απηά πξψηε ζε πνπ πνζνζηφ θαηαλάισζεο ηνπ Φ.Α. ρξεζηκνπνηείηαη γηα κε Παξά θπζηθφ ηηο δηαθαηλφκελεο –πνπ ζεηηθέο λα κε πξννπηηθέο γηα ηελ επάξθεηα ηξνθνδνζίαο αέξην κπνξεί θαη ζπκπιεξσζεί βξαρππξφζεζκα πξφζζεηεο εηζαγσγέο LNGηνπ 2008 γηα ηνπο ιφγνπο πνπ ήδε έρνπλ εθηεζεί ζηελ Έθζεζε θαη επαλαιακβάλνληαη ζηελ παξνχζα, ην ΢.Δ.Δ.΢. ππνζηεξίδεη φηη ν βαζκφο εμάξηεζεο ηεο ειεθηξνπαξαγσγήο καο απφ ΦΑ δελ κπνξεί λα είλαη απεξηφξηζηνο. ειεθηξνπαξαγσγή (Γηάγξακκα 12), κε απνηέιεζκα ην θφζηνο αλά ρξεζηκνπνηεκέλε ζεξκίδα λα είλαη ην πςειφηεξν ηεο Δπξψπεο. . 20 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 2 ΟΗ ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΣΖ΢ Δ.Δ ΓΗΑ ΣΖ ΓΔΤΣΔΡΖ ΑΝΑ΢ΚΟΠΖ΢Ζ ΣΖ΢ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΖ΢ ΢ΣΡΑΣΖΓΗΚΖ΢ ΣΖ΢ ΔΤΡΩΠΑΪΚΖ΢ ΈΝΩ΢Ζ΢ Σν Ννέκβξην ηνπ 2008, πξνηάζεθε απφ ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ε ζχληαμε θεηκέλνπ γηα ηε «Γεχηεξε Αλαζθφπεζε ηεο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο», κε θχξην ζηφρν ηελ αληηκεηψπηζε δεηεκάησλ ζρεηηθψλ κε ηελ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ θαη ηνλ πξνζδηνξηζκφ Χο ησλ πξνηεξαηνηήησλ ππιψλεο ηεο ζηα γεληθφηεξα ζέκαηα ηεο ελέξγεηαο. βαζηθνί δεχηεξεο DRAFT αλαζθφπεζεο [(2008/2239(ΗΝΗ), ζηηο εμσηεξηθέο ελεξγεηαθέο ζρέζεηο. Σα θξάηε κέιε θαινχληαη λα αλαπηχμνπλ ζρέζεηο ζπλεξγαζίαο κε γείηνλεο ρψξεο φπσο ηελ Σνπξθία, ρψξεο ηεο Βφξεηαο Αθξηθήο θαη ηε Ρσζία θαζψο θαη ε ε ηερλνινγηθή ελεξγεηαθή εμνηθνλφκεζε ζπλεξγαζία κε ηελ Ηαπσλία. 3. Αλαγλσξίδεηαη απνδνηηθφηεηα, ελέξγεηαο θαη νη αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο σο νη πην ζεκαληηθέο πεγέο ελέξγεηαο δηαζέζηκεο ζηελ Δ.Δ, νη νπνίεο δχλαηαη λα πξνσζήζνπλ ηε ζηαζεξνπνίεζε ειεθηξηζκνχ. 4. Ζ ππξεληθή ελέξγεηα κπνξεί λα ζπλερίζεη λα απνηειεί εμαζθαιίδνληαο ηερλνινγηθή κέξνο ηνπ κέγηζηε ησλ ηηκψλ ηνπ REPORT θαη IP/08/1696)] αλαγλσξίδνληαη νη παξαθάησ: 1. Αλαζεψξεζε ηεο Οδεγίαο 2004/67/ΔΚ ζρεηηθά κε ηα κέηξα δηαζθάιηζεο ηνπ εθνδηαζκνχ κε θπζηθφ αέξην κε ζηφρν ηελ εηζαγσγή δηαηάμεσλ πνπ αθνξνχλ ππνρξεσηηθά εζληθά θαη επξσπατθά ζρέδηα δξάζεο εθηάθηνπ αλάγθεο θαη κεραληζκνχο αληαπφθξηζεο ζε πηζαλή δηαθνπή θφζηνο ηεο παξνρήο αεξίνπ, αλαγλσξίδνληαο παξάιιεια ην πςειφ δηαηήξεζεο απνζεκάησλ θπζηθνχ αεξίνπ. Γηαπηζηψζεθε επίζεο ε αλάγθε δεκηνπξγίαο ελφο εληαίνπ επξσπατθνχ θπζηθνχ δηθηχνπ θαη κεηαθνξάο επξσπατθψλ αεξίνπ Δπξσπατθνχ ελεξγεηαθνχ κείγκαηνο, φκσο ηελ αζθάιεηα. Δπηπιένλ, αλαγλσξίδεηαη ε αλάγθε δηαθαλνχο θαη αζθαινχο δηαρείξηζεο ησλ ππξεληθψλ απφβιεησλ. δεκηνπξγεζεί ελέξγεηα. 5. Αλαγλσξίδεηαη ε αλαγθαηφηεηα ππνδνκήο ησλ έμη σο ζηξαηεγηθέο νπζηαζηηθήο επελδχζεσλ γηα ηελ επέθηαζε θαη αληηθαηάζηαζε ηεο πξνζδηνξίδνληαη πξσηνβνπιίεο ελεξγεηαθψλ δηθηχσλ. ΢πγθεθξηκέλα, Δπίζεο έλαο θαιείηαη εηδηθφο λα ράξηεο πνξείαο γηα επελδχζεηο ζε ππξεληθή κεραληζκψλ αληηκεηψπηζεο θξίζεσλ. 2. ΢ρεηηθά κε ηηο εμσηεξηθέο ελεξγεηαθέο ζρέζεηο επηζεκαίλεηαη φηη παξφιε ηελ ζπνπδαηφηεηα παξνπζηάδεη ζηελφηεξνο ηεο έληνλε ζπληνληζκφο εμνηθνλφκεζεο ελεξγεηαθή κεηαμχ ελέξγεηαο, ε Δπξψπε ζα ζπλερίζεη λα εμάξηεζε απφ ηξίηεο ρψξεο. Απαηηείηαη θξαηψλ κειψλ θαη κε ηελ Δπηηξνπή ζεκαζίαο γηα ηελ ελεξγεηαθή αζθάιεηα ηεο ΔΔ: ΢ρέδην δηαζχλδεζεο ησλ Βαιηηθψλ ελεξγεηαθφο ρσξψλ, δαθηχιηνο, κεζνγεηαθφο επαξθείο δηαζπλδέζεηο αεξίνπ θαη ειεθηξηθήο ελέξγεηαο Βνξξά-Νφηνπ κε ηηο ρψξεο ηεο Κεληξηθήο θαη Ννηηαλαηνιηθήο Δπξψπεο, ππεξάθηην δηαζπλδεδεκέλν 21 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε δίθηπν ζηε Βφξεηα ζάιαζζα, λφηηνο δηάδξνκνο απνηειεζκαηηθφο αέξην (LNG). 6. Υαξάδεηαη ν δξφκνο γηα ην 2050, φπνπ θξίλεηαη ζθφπηκε ε ζέζπηζε ζηφρσλ 60-80% κείσζεο ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ, 35% κείσζε ηεο ελεξγεηαθήο θαηαλάισζεο θαη 60% παξαγσγή ελέξγεηαο απφ αλαλεψζηκεο πεγέο. Ζ Δπηηξνπή ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο έρεη ζπληάμεη πξφηαζε γηα ηελ πηνζέηεζε δεζκεπηηθνχ ζηφρνπ 20% ζην ζρέδην δξάζεο γηα ηελ Δλεξγεηαθή Απνδνηηθφηεηα κέρξη ην 2020. Αλ θαη πξνο ην παξφλ νη γλψκεο ησλ Κξαηψλ Μειψλ δηίζηαληαη, ηφζν ε ΢νπεδηθή Πξνεδξία φζν θαη ε επφκελε ηεο Ηζπαλίαο ζεσξνχλ φηη ζα έρεη επηηεπρζεί ζπκθσλία κέρξη ην Ννέκβξην ηνπ 2009. Δπί πιένλ νη αξκφδηνη Τπνπξγνί γηα ην Πεξηβάιινλ θαη ηελ Δλέξγεηα ζε απάληεζε πξφζθιεζεο ηεο ΢νπεδηθήο Πξνεδξίαο ζπδεηνχλ ηελ πηνζέηεζε κηαο νινθιεξσκέλεο ηελ πνιηηηθήο θαηλνηνκία γηα θαη ηελ ηελ θιηκαηηθή αιιαγή, ηελ ελέξγεηα, ην ecoefficiency, αληαγσληζηηθφηεηα. Ζ Δ.Δ έρεη δεκνζηεχζεη πξφζθαηα ηελ Οδεγία αζθαιή 2009/31/ΔΚ θαη κε ηελ νπνία ζεζπίδεηαη ην λνκηθφ πιαίζην γηα ηελ βηψζηκε δέζκεπζε, απνζήθεπζε θαη κεηαθνξά ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. Ζ ηερλνινγία δέζκεπζεο θαη απνζήθεπζεο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα (Carbon Capture and Storage, CCS) απνηειεί ην έλα νπνίν αεξίνπ εθνδηαζκφο θαη ηεο ππνζηεξίδεηαη έληνλα απφ ηελ Δπξσπατθή Έλσζε κέζσ επηδνηήζεσλ γηα ηελ θαηαζθεπή ησλ πξψησλ νινθιεξσκέλσλ κνλάδσλ πξνο έξεπλα θαη επίδεημε. ΢εκεηψλνπκε εδψ φηη ε ηερλνινγία CCS έρεη δνθηκαζηεί γηα κεγάιν ρξνληθφ (δειαδή αιιά ηελ δηάζηεκα απνζήθεπζεο απαηηείηαη ιεηηνπξγία ζπζηήκαηνο απηψλ. Ζ ρξεκαηνδφηεζε ηεο ηερλνινγίαο CCS γίλεηαη κέζσ δχν κεραληζκψλ. Ο πξψηνο αθνξά ην Δπξσπατθφ ΢ρέδην γηα ηελ Οηθνλνκηθή Αλάθακςε ην νπνίν αλαθνηλψζεθε ζηηο 16 Απξηιίνπ 2009. ΢χκθσλα κε ηελ απφθαζε πνπ εγθξίζεθε απφ ην ΢πκβνχιην ησλ Τπνπξγψλ ζηηο 6 Μαΐνπ 2009, γηα ηελ ηερλνινγία CCS πξνβιέπεηαη ην πνζφ ησλ 1,050 δηο.επξψ. Μεξηθά απφ ηα έξγα πνπ πξνβιέπεηαη λα ιάβνπλ ηελ επηδφηεζε απηή παξνπζηάδνληαη ζηνλ παξαθάησ πίλαθα. Πίλαθαο 4: Εγθαηαζηάζεηο πνπ πξνβιέπεηαη λα ιεηηνπξγήζνπλ γηα επίδεημε ηεο ηερλνινγίαο CCS Δπξψπεο κε πγξνπνηεκέλν θπζηθφ ηκεκαηηθά ηνπ ηνπ δηνμεηδίνπ) έξεπλα απνκνλσκέλε ιεηηνπξγία δέζκεπζεο ή ζεκαληηθή γηα νινθιεξσκέλνπ CCS θαη θπξίσο γηα ηελ κείσζε ηνπ θφζηνπο ησλ ζπζηεκάησλ Όλνκα Lacq Schwarze Pumpe RWE Tilbury Teeside Υώξα Γαιιία Γεξκαλία Γεξκαλία Ζλσκέλν Βαζίιεην Ζλσκέλν Βαζίιεην Ννξβεγία Σερλνινγία oxyfuel oxyfuel Post combution Παξαγσγή Snowvit LNG, Τπνζαιάζζηνη εξεπλεηηθφ εγρείξεκα 22 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ζρεκαηηζκνί Karsto Ννξβεγία Γηάθνξεο Mongstad Ννξβεγία Ννξβεγία Πνισλία Οιιαλδία Ηζπαλία Ζλσκέλν Kingsnorth ηερλνινγίεο post combution Halten Belchatow Eemshaven Compostella Post combution IGCC Oxyfuel Post combution Βαζίιεην Παξάιιεια κε ηα παξαπάλσ έξγα πνπ αλακέλεηαη λα ιεηηνπξγήζνπλ ζηελ Δπξψπε, ππάξρνπλ ήδε ζε ιεηηνπξγία εγθαηαζηάζεηο γηα επίδεημε ζηελ Ννξβεγία, ηελ Αιγεξία, ηελ Οιιαλδία, ηελ Απζηξαιία θαη ηνλ Καλαδά. Ο δεχηεξνο κεραληζκφο ρξεκαηνδφηεζεο ησλ εγθαηαζηάζεσλ δέζκεπζεο θαη απνζήθεπζεο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα πνπ ρξεζηκνπνηεί ε ΔΔ αθνξά ην ΢χζηεκα Δκπνξίαο Γηθαησκάησλ Δθπνκπψλ (EUETS). ΢χκθσλα κε ηελ απφθαζε ηνπ Γεθεκβξίνπ ηνπ 2008, ζα παξαρσξεζνχλ γηα ηελ αλάπηπμε ησλ παξαπάλσ έξγσλ 300 εθαηνκκχξηα δηθαηψκαηα εθπνκπψλ, ηα νπνία δχλαηαη λα αληηζηνηρνχλ ζε 40€ ην έλα. Δπηπιένλ ηνπ πξνβιέπεηαη κέζσ λα ηνπ ζπγθεληξσζνχλ θαη άιινη πφξνη απφ ηελ ιεηηνπξγία EU-ETS κεραληζκνχ ησλ πιεηζηεξηαζκψλ. Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 23 24 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 3 ΢ΣΟΗΥΔΗΑ ΓΗΑ ΣΟΝ ΔΠΑΝΑΠΡΟ΢ΑΝΑΣΟΛΗ΢ΜΟ ΣΖ΢ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΖ΢ ΠΟΛΗΣΗΚΖ΢ 3.1 Δζληθή ΢ηξαηεγηθή γηα Βειηίσζε ηεο Δλεξγεηαθήο Απνδνηηθόηεηαο (ΒΔΑ) ζηηο ηειηθέο ρξήζεηο ελέξγεηαο Οη ζηξαηεγηθέο γηα ηε Βειηίσζε ηεο Δλεξγεηαθήο Απνδνηηθφηεηαο (ΒΔΑ) ζηηο ηειηθέο ρξήζεηο ελέξγεηαο, απνηεινχλ ζε φιεο ηηο πξνεγκέλεο ρψξεο ηνπ ΟΟ΢Α θαη ηεο Δ.Δ., βαζηθνχο άμνλεο ηεο Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο. ΢ηηο πεξηζζφηεξεο ρψξεο έρεη εκπεδσζεί πιένλ ζηελ ζπλείδεζε ησλ πνιηηηθψλ θνκκάησλ, ησλ ΜΜΔ, ησλ ζπλδηθάησλ θαη ηνπ ζπλφινπ ησλ πνιηηψλ, φηη κία ζνβαξή, ζπλεπήο, ζπγθξνηεκέλε θαη νινθιεξσκέλε εζληθή ζηξαηεγηθή γηα ΒΔΑ, κπνξεί λα επεξεάζεη δξακαηηθά πξνο ζεηηθή ηεο ηέηνηα θαηεχζπλζε, πνιινχο θξίζηκνπο δείθηεο ηεο ελεξγεηαθήο αιιά θαη γεληθφηεξα εζληθήο εληζρχζεη ηνπο ηελ ην νηθνλνκίαο. αζθάιεηα ηζνδχγην ηεο Μία λέεο ελεξγεηαθέο ηερλνινγίεο κε πςειή εγρψξηα πξνζηηζέκελε αμία, λα κεηψζεη ηελ δαπάλε λνηθνθπξηά εληζρχζεη εγρψξηαο γηα θαη ηελ αγνξά ηηο ελέξγεηαο επηρεηξήζεηο, κεηψλνληαο ζηα λα ηεο ην αληαγσληζηηθφηεηα βηνκεραλίαο ελεξγεηαθφ θφζηνο θαη, ηέινο, λα κεηψζεη ηηο εθπνκπέο CO2 θαη ηηο ζεκαληηθφηαηεο δαπάλεο πνπ απνξξένπλ απφ απηέο. Δθείλν πνπ έρεη επίζεο εκπεδσζεί ζε ρψξεο κε επηηπρή πξνγξάκκαηα ΒΔΑ, είλαη φηη, νη πξσηνβνπιίεο πνπ παίξλνληαη θαη νη επελδχζεηο πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη γηα ηνλ νξζνινγηζκφ ηεο ελεξγεηαθήο δήηεζεο θαη ηελ βειηίσζε ησλ ηεο ελεξγεηαθήο ρξήζεσλ oriented απνδνηηθφηεηαο ελέξγεηαο ηειηθψλ (demand-side interventions) έρνπλ, θαηά θαλφλα, πνιχ ρακειφηεξν θφζηνο θαη πνιχ πςειφηεξνπο δείθηεο νθέινπο/θφζηνπο, απφ ηνπο αληίζηνηρνπο δείθηεο ησλ πξσηνβνπιηψλ θαη επελδχζεσλ πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη ζηνλ ηνκέα ηεο παξαγσγήο, κεηαθνξάο θαη δηαλνκήο ειεθηξηζκνχ, Φ.Α., θιπ., δειαδή γηα ηελ ελίζρπζε ηεο Πξνζθνξάο Δλέξγεηαο (supply-side oriented interventions). Έρεη γίλεη επνκέλσο ζπλείδεζε φηη είλαη πξνο ην ζπκθέξνλ φισλ, λα πξνηηκψληαη παξεκβάζεηο θαη επελδχζεηο πξνο ηελ πιεπξά ηεο ελεξγεηαθήο δήηεζεο. ΢αλ αθξαίν παξάδεηγκα αλαθέξεηαη φηη, ν δείθηεο νθέινπο/θφζηνπο κηαο ζνβαξήο θακπάληαο ελεκέξσζεο θαηαλαισηψλ, πνπ είλαη έλα απφ ηα πην θζελά αιιά θαη ηα πην απνηειεζκαηηθά κέηξα γηα ΒΔΑ, εθηηκάηαη γχξσ ζην 50 πξνο 1!! Ζ θεηηλή Έθζεζε ηνπ ΢ΔΔ΢ επέιεμε λα πξνβάιεη ζηνηρεία, αλαιχζεηο, θαη δηαπηζηψζεηο, ζπκπεξάζκαηα 25 ζηξαηεγηθή, κπνξεί λα βειηηψζεη θαη λα ελεξγεηαθνχ εμσηεξηθψλ ρψξαο, λα εθνδηαζκνχ, «ελεξγεηαθφ ζπλαιιαγψλ, ην ελεξγεηαθφ ηζνδχγην θαη ην κείγκα» κεηαζέζεη ζην απψηεξν κέιινλ πνιιέο θαη ζεκαληηθέο ελεξγεηαθέο επελδχζεηο πρ. γηα λένπο ζηαζκνχο ειεθηξνπαξαγσγήο θαη δίθηπα κεηαθνξάο, λα αληηκεησπίζεη κε ειάρηζην εκεξήζησλ ησλ θφζηνο θαη θαη ην πξφβιεκα ησλ επνρηθψλ ηελ αηρκψλ ειεθηξηθψλ θνξηίσλ (πρ κε εμνξζνινγηζκφ ηηκνινγίσλ εγθαηάζηαζε λα απμήζεη ΒΔΑ, λα «έμππλσλ εμππεξέηεζε κεηξεηψλ»), ησλ ζεκαληηθά ηηο λέεο ζέζεηο εξγαζίαο γηα ηελ πνιηηηθψλ δεκηνπξγήζεη επθαηξίεο γηα επελδχζεηο ζε Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε πξνηάζεηο γηα ηελ ζηξαηεγηθή ΒΔΑ, πνπ ζα πξνθαιέζνπλ γφληκεο ζπδεηήζεηο, ειπίδνληαο φηη ε αμηνιφγεζε δηαθνξεηηθψλ απφςεσλ πνπ πηζαλφλ λα δηαηππσζνχλ ζα νδεγήζνπλ πξνζαλαηνιηζκφ ηεο ειιεληθήο ζην θαη ζηελ ζηνρεπκέλν αλαβάζκηζε ΒΔΑ, πνπ ζπλέπεηα θαη ζπλέξγεηα, φηη δελ είραλ ηελ θαηάιιειε ιεηηνπξγηθή ζρεδηάζηεθαλ ζεζκηθή ππνδνκή, θαη δελ (λνκνζεηηθή) (π.ρ. θαη απνπζία θαηάιιεινπ θνξέα δηαρείξηζεο), φηη δελ εθαξκφζηεθαλ ζσζηά θαη φηη γεληθά δελ εληάρζεθαλ ζε έλα ζνβαξφ ζηξαηεγηθφ θαη επηρεηξεζηαθφ ζρέδην, γη απηφ θαη γξήγνξα αηφληζαλ. κεραληζκψλ ζρεδηαζκνχ θαη εθαξκνγήο ζηξαηεγηθήο επζχλνληαη γηα ηηο αζηνρίεο ηεο πεξηφδνπ 1975-2005. Γηα λα εληνπηζζνχλ θαη λα αλαδεηρζνχλ ηα αίηηα πνπ επζχλνληαη γηα ηα Υξεζηκνπνηψληαο ηελ αλαιπηηθή κέζνδν ησλ «ελεξγεηαθψλ δεηθηψλ» πνπ έρεη αλαπηχμεη ηελ ηειεπηαία δεθαεηία ν Γηεζλήο Οξγαληζκφο ειιεληθήο Δλέξγεηαο ζηξαηεγηθήο ΒΔΑ (ΓΟΔ), γηα ηελ  Μία ζεηξά απφ εκπφδηα θαη αληηθίλεηξα (πρ, άγλνηα, παξαπιεξνθφξεζε, απνπζία πεπεηξακέλσλ ηερληθψλ γηα παξνρή ηερληθήο βνήζεηαο, ζηελφηεηα ρξεκαηνδνηηθψλ ζπλεθηηθψλ θαη πφξσλ, απνπζία απνηειεζκαηηθψλ απνηηκήζεθε ε απνηειεζκαηηθφηεηα ηεο πεξίνδν 1975-2005 θαη ζπγθξίζεθε κε ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ αληίζηνηρσλ ζηξαηεγηθψλ ησλ ρσξψλ κειψλ ηνπ ΓΟΔ γηα ηελ ίδηα πεξίνδν. Ζ ζχγθξηζε απηή θαηέδεημε φηη, ε ειιεληθή ζηξαηεγηθή γηα ΒΔΑ απέδσζε ζσξεπηηθά ζηελ πεξίνδν 1975-2005 ελέξγεηαο ρσξψλ αξλεηηθή (-5%), ηνπ φηαλ ΓΟΔ εμνηθνλφκεζε νη αληίζηνηρεο νπνίεο απνηειέζκαηα πνπ είρακε κέρξη ηψξα κειεηήζεθαλ θαη αλαιχζεθαλ νη βαζηθέο πηπρέο ηεο ζηξαηεγηθήο πνπ αθνινπζήζεθε κέρξη ην 2005 θαη πξνέθπςαλ νη εμήο δηαπηζηψζεηο : θξαηηθψλ ππνζηεξηθηηθψλ δξάζεσλ, θιπ), απνζάξξπλαλ ζην παξειζφλ ηελ αλάιεςε πξσηνβνπιηψλ πξνο ηελ θαηεχζπλζε ησλ αλσηέξσ πξαθηηθψλ θαη παξεκβάζεσλ ζηα λνηθνθπξηά, ζηνλ ηξηηνγελή ηνκέα, ζηελ βηνκεραλία θαη ζηηο κεηαθνξέο.  Ο ξφινο ησλ «θξαηηθψλ πνπ λα ηελ ηελ ζηξαηεγηθέο ησλ 11 πην πξνεγκέλσλ (ζηηο ζπγθαηαιέγνληαη θαη νη 8 πην πξνεγκέλεο ρψξεο ηεο Δ.Δ.), απέδσζαλ, γηα ην ζχλνιν ησλ ρσξψλ απηψλ, θαη γηα ηελ ίδηα ρξνληθή πεξίνδν ζσξεπηηθή εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο ηεο ηάμεσο ηνπ 56%. Βέβαηα ην φηη ηα κέηξα πνπ πηνζεηήζεθαλ ζηελ Διιάδα δελ απέδσζαλ ζηελ πην πάλσ πεξίνδν, δελ ζεκαίλεη φηη δελ έγηλαλ θαηά θαηξνχο ζεηηθέο πξνζπάζεηεο. ΢εκαίλεη φκσο φηη νη πεξηζζφηεξεο απφ ηηο πξνζπάζεηεο απηέο ήηαλ απνζπαζκαηηθέο θαη θαηαθεξκαηηζκέλεο, φηη δελ είραλ ππνζηεξηθηηθψλ ζηξαηεγηθήο θφβνπο, ηελ γηα ηελ κέηξσλ» ΒΔΑ, είλαη απνηεινχλ ηελ «ξαρνθνθαιηά» κηαο αληηκεησπίζνπλ ηηο αληηδξάζεηο, ηνπο δπζπηζηία, θαη θαρππνςία, ηελ αδηαθνξία, ηελ άγλνηα, παξαπιεξνθφξεζε ρξεκαηνδνηηθή έλδεηα ησλ ηειηθψλ 26 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε θαηαλαισηψλ ελέξγεηαο, ψζηε λα θαη πνπ γλσξίδνπλ θαιά ην αληηθείκελν θαη ηηο ηδηνκνξθίεο ηνπ ελεξγεηαθνχ ηνκέα ηεο ρψξαο. Έλαο απφ ηνπο ιφγνπο γηα ηνλ νπνίν ε ειιεληθή ζηξαηεγηθή γηα ΒΔΑ απέηπρε ζην παξειζφλ, είλαη φηη πνηέ κέρξη ζήκεξα ηα ππνζηεξηθηηθά κέηξα θαη ηα πξνβιήκαηα ησλ θξαηηθψλ θνξέσλ, δελ πξνζεγγίζηεθαλ κε ζνβαξφηεηα, κε ξεαιηζκφ, κε επαγγεικαηηζκφ θαη κε ην λνπ ζηξακκέλν ζηελ επίηεπμε ηνπ θαιχηεξνπ δπλαηνχ απνηειέζκαηνο. δεκηνπξγεζεί ζεηηθφ θιίκα νδεγήζνπλ Δλέξγεηαο. εθείλα κέηξα» ηα ζε Μηα «θξαηηθά είλαη λα λα (φπνπ θαη λα αλαιεθζνχλ πξσηνβνπιίεο πνπ ζα Δμνηθνλφκεζε νινθιεξσκέλε ππνζηεξηθηηθά ζε ζέζε λα λα λα κε ζηξαηεγηθή γηα ΒΔΑ πεξηιακβάλεη φια πνπ ελεκεξψζνπλ, δηεπθνιχλνπλ, αλαγθάζνπλ εληζρχζνπλ, δειεάζνπλ, ρξεηάδεηαη, θαλνληζκνχο θαη άιια ππνρξεσηηθά κέηξα) θαη, γεληθά, λα θαηεπζχλνπλ ηνπο ηειηθνχο Σα ρξήζηεο πξαθηηθέο κέηξα απηά, ζε θαη ζηηο απνηειεζκαηηθέο επελδχζεηο.  Γηα ηελ πξαγκάησζε ηνπ εγρεηξήκαηνο, απαηηείηαη, ε δεκηνπξγία ελφο ή θαη πεξηζζνηέξσλ ζχγρξνλσλ, δπλακηθψλ, επέιηθησλ θαη απνηειεζκαηηθψλ ειιεληθψλ θνξέσλ, πνπ ζθφπηκν είλαη λα ζρεδηαζηνχλ ζηα πξφηππα επηηπρεκέλσλ επξσπατθψλ θξαηηθψλ θνξέσλ φπσο ην DEA ζηε Γαλία θαη ην DECC ζην Ζλσκέλν Βαζίιεην. Οη ειιεληθνί απηνί θνξείο δελ είλαη απαξαίηεην λα δεκηνπξγεζνχλ εθ ηνπ κεδελφο, ζα κπνξνχζε πρ. ν θνξέαο δηαρείξηζεο λα ρηηζηεί πάλσ ζηελ πθηζηάκελε δνκή ηνπ ΚΑΠΔ, αξθεί λα πάξεη κία θξέζθηα «εληνιή», λα απνθηήζεη θαη κηα δηεπξπκέλεο κέζα θαη λα «δηαθνξεηηθή «αξκνδηφηεηεο» θαιιηεξγήζεη πξνεγκέλεο ρψξεο, εληάζζνληαη ζε θαιά κειεηεκέλα βξαρχ-, κέζν- θαη καθξνπξφζεζκα ζρέδηα, θξαηηθνί ηα νπνία θνξείο πνπ επηρεηξεζηαθά επεμεξγάδνληαη έρνπλ ηελ ζπλνιηθή επζχλε γηα ηελ «παξαγσγή» ησλ κεκνλσκέλσλ δξάζεσλ, γηα ηνλ ρξνληθφ πξνγξακκαηηζκφ ηνπο, ηελ ζχλζεζε ησλ θαη ζε δξάζεσλ πνιηηηθέο, ζπλεξγαζία ζε ηνλ κε πξνγξάκκαηα πξνγξακκάησλ ζπληνληζκφ ηνπο, ηελ δηαρείξηζε ησλ επηρεηξήζεηο δηαλνκήο ειεθηξηζκνχ, Φ.Α., θιπ, γηα ηελ επνπηεία ηεο θαιήο εθαξκνγήο θαη ηελ αμηνιφγεζε ησλ απνηειεζκάησλ ηνπο. λννηξνπία», πνπ λα ππεξεηεί πην  Ο ζρεδηαζκφο θαη ε ζσζηή εθηέιεζε κηαο νινθιεξσκέλεο ζηξαηεγηθήο γηα ΒΔΑ, είλαη έλα ζχλζεην, δχζθνιν, καθξφπλνν θαη δαπαλεξφ εγρείξεκα πνπ πξέπεη λα αλαιακβάλεηαη απφ επαγγεικαηίεο κάλαηδεξ πνπ ζηειερψλνπλ ηνπο θξαηηθνχο θνξείο Ο ΓΟΔ έρεη πξφζθαηα επηζεκάλεη ηηο ζνβαξέο αλεζπρίεο ηνπ γηα ηελ ραιάξσζε ησλ κέζσλ εηήζησλ ξπζκψλ βειηίσζεο 27 απνηειεζκαηηθά ηελ εμεηδηθεπκέλε θαη δχζθνιε απνζηνιή πνπ ζα θιεζεί λα θέξεη ζε πέξαο. Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ησλ ελεξγεηαθψλ απνδφζεσλ ησλ ρσξψλκειψλ ηνπ απφ 1,9% θαηά ηελ πεξίνδν 1973-1990, ζε 0,9% θαηά ηελ πεξίνδν 1990-2005, δξακαηηθέο ηξνθνδνζίαο πνιηηηθή πξνηείλεη ησλ πνπ θαη κπνξεί ζηελ ηελ λα έρνπλ ζπλέπεηεο αζθάιεηα ηνπ. Οη απφ Δζληθφ Πξφγξακκα Δλαξκφληζεο κε ηελ Νέα Δπξσπατθή Δλεξγεηαθή ηελ Πνιηηηθή, θαηάξηηζε αλαιακβάλνληαο ηνλ εθζπγρξνληζκφ ηνπ Ρπζκηζηηθνχ Πιαηζίνπ, Δπηρεηξεζηαθψλ Πξνγξακκάησλ γηα ηελ πξνψζεζε ησλ ΑΠΔ, ηεο Δμνηθνλφκεζεο Δλέξγεηαο θαη ηεο ΢πκπαξαγσγήο, γηα ηελ θαηάξηηζε Μεηξψνπ Δκπεηξνγλσκφλσλ, γηα ηελ παξαθνινχζεζε ηεο πινπνίεζεο ησλ εζληθψλ ζηφρσλ θαη γηα πνιιέο άιιεο θξίζηκεο ελέξγεηεο πξνο ηελ θαηεχζπλζε ηεο πινπνίεζεο κηαο ζχγρξνλεο ζηξαηεγηθήο γηα ΒΔΑ. Θα ήηαλ πάλησο γηα άιιεο ηε άδηθν ρψξα λα καο φπνπ κελ θαη νη πεξηβαιινληηθή ρσξψλ-κειψλ κία αλεζπρίεο απηέο, νδήγεζαλ ηνλ ΓΟΔ λα πξφζθαηα δέζκε «πξφζζεηα ππνζηεξηθηηθά κέηξα» γηα ΒΔΑ κέρξη ην 2030, ηα νπνία ειπίδεηαη φηη ζα επαλαθέξνπλ ηνλ κέζν εηήζην ξπζκφ βειηίσζεο ησλ ελεξγεηαθψλ απνδφζεσλ ησλ ρσξψλ-κειψλ ηνπ ζηα επίπεδα ηεο πεξηφδνπ 1973-1990. Οη πξσηνβνπιίεο απηέο ηνπ ΓΟΔ πξνβιεκαηίδνπλ ηδηαίηεξα, γηαηί δείρλνπλ φηη, ε πξνζπάζεηα γηα ΒΔΑ, φρη κφλν δελ ραιαξψλεη δηεζλψο (παξά ην 56% πνπ έρνπλ επηηχρεη κέρξη ζήκεξα νη ρψξεο ηνπ ΓΟΔ), αιιά εληείλεηαη αθφκε πεξηζζφηεξν. Απηφ ζεκαίλεη φηη θαη ε ρψξα καο ζα πξέπεη πιένλ λα εληαηηθνπνηήζεη ηηο πξσηνβνπιίεο ζηελ θαηεχζπλζε απηή. Οη ηάζεηο ζηελ ΟΥΔ θαη ΔΞΔ βαζίδνληαη ζηηο πξφζθαηεο επηηπρείο πξσηνβνπιίεο ηνπ ΤΠΑΝ ην νπνίν πνπ κειέηεζε έηπρε ζε ζπλεξγαζία κε ην ΚΑΠΔ θαη εμέδσζε ην πξψην ΢ΓΔΑ ζεηηθήο αμηνιφγεζεο απφ ηα φξγαλα ηεο Δ.Δ. θαη ελζσκάησζε πνιιέο ζνβαξέο Κνηλνηηθέο Οδεγίεο ζην Διιεληθφ Γίθαην (Ν.3661/2008 γηα ηελ ελζσκάησζε ηεο Οδεγίαο 91/2002/ΔΚ γηα ηελ ελεξγεηθαή απφδνζε, έθδνζε Κνηλήο Τπνπξγηθήο Απφθαζεο γηα ΚΔΝΑΚ Ν. 3468/2006 γηα ηελ παξαγσγή Ζ/Δ απφ ΑΠΔ θαη ζπκπαξαγσγή Ν. 3734/2009 γηα ηελ θαη πξνψζεζε ελζσκάησζε ηεο ηεο ζπκπαξαγσγήο αλαθεξζνχλ νξηζκέλεο πεξίνδνη, πξνζπάζεηεο νξηζκέλσλ θνξέσλ άθεζαλ έλα ζεηηθφ απνηχπσκα ρσξίο λα απνηειεί βέβαηα απιή ζχκπησζε ην γεγνλφο φηη νη πεξίνδνη δξαζηεξηφηεηαο θαη αηνλίαο γηα ΔΞΔ ησλ θαη πγξψλ ΟΥΔ ζπκπίπηνπλ Έηζη κε ηηο πεξηφδνπο αχμεζεο θαη κείσζεο ησλ ηηκψλ θαπζίκσλ. ην γηα ηελ ΢πκβνχιην γηα φπσο πεξίνδν 1974-1981 ησλ πςειψλ ηηκψλ πεηξειαίνπ πνιχ Δζληθφ Δλέξγεηαο πξαγκαηνπνίεζε κία δέζκε απφ επηηπρεκέλεο ελέξγεηεο Δμνηθνλφκεζε εθπαηδεπηηθψλ εθπνκπψλ, θπιιαδίσλ, Σερληθήο (ΔΠΔΞΔΒ) θαη Δλέξγεηαο, ή απνζηνιή εθπαίδεπζε Δπηηξνπήο πνπ Δ΢Δ παξαγσγή ηειενπηηθψλ ζπνη, θηικ θαη ελεκεξσηηθψλ ελεκεξσηηθψλ ζπληεξεηψλ Μηθηήο θαη ΢ΔΒ ιεβεηνζηαζίσλ, δεκηνπξγία πξαγκαηνπνίεζε έλα πιαίζην επηζθέςεηο ζε ελεξγνβφξεο βηνκεραλίεο επεμεξγάζηεθε πξνηάζεσλ γηα εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο ζηε βηνκεραλία.Με ηε ζπλερή πηψζε ησλ Οδεγίαο 2004/6/ΔΚ) θαη θαηάξηηζε ην 28 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ηηκψλ κεηά ην 1981 ηα κέηξα αηφληζαλ. Σελ πεξίνδν 1987 - 1992 ζηελ πεξίνδν ηεο αχμεζεο ησλ ηηκψλ ην ΤΒΔΣ αλέζεζε πνιιέο ζεκαληηθέο κειέηεο θαη έξεπλεο ελψ ην ΚΑΠΔ θαη ην ΔΛΚΔΠΑ αμηνπνίεζαλ ην δπλακηθφ ηνπο γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ελεξγεηαθψλ δηαγλσζηηθψλ ειέγρσλ ζε εθαηνληάδεο επηρεηξήζεηο θαη κεηεθπαίδεπζαλ πνιιέο θαηεγνξίεο λέσλ κεραληθψλ θαη άιισλ ηερληθψλ ζε ηερληθέο εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο. Μεηά ην 2004 κε ηελ άλνδν ησλ ηηκψλ ησλ θαπζίκσλ θαη ηε ην ζηελφηεηα ΤΠΑΝ κε ζηελ ηε ειεθηξνπαξαγσγή ηεο ζπαηάιεο. Πξνσζήζεθαλ επίζεο κέηξα γηα ηελ βειηίσζε ηεο ελεξγεηαθήο απφδνζεο ησλ θηηξίσλ ηνπ δεκνζίνπ, ηελ αλαβάζκηζε ελεξγνβφξσλ ζπζθεπψλ θιπ. Όπσο είρε ηνληζηεί θαη ζηελ έθζεζε ηνπ ΜΔ΢ 2008, ε επίηεπμε ηεο ελεξγεηαθήο εμνηθνλφκεζεο θαη ηεο νξζνινγηθήο ρξήζεο ηεο ελέξγεηαο θξίλεηαη πςίζηεο ζεκαζίαο ηφζν γηα ηελ αληαγσληζηηθφηεηα ηνπ ελεξγεηαθνχ ζπζηήκαηνο ηεο ρψξαο φζν θαη γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Οη δπλαηφηεηεο ηνπ ειιεληθνχ ελεξγεηαθνχ ζπζηήκαηνο γηα ΔΞΔ θαη ΟΥΔ ζην ΜΔ΢ 2009 ιακβάλνληαη ζηνλ Πίλαθα ππφςε 5 θαη δηακνξθψλνληαο 3 πηζαλά ζελάξηα πνπ πεξηγξάθνληαη αληαλαθινχλ ηηο δηεζλείο ηάζεηο θαη ηελ πξννπηηθή ζηελ Δ.Δ. ζπλεξγαζία ησλ επνπηεπνκέλσλ θνξέσλ θαη ηε Ρπζκηζηηθή Αξρή Δλέξγεηαο αλέιαβε πξσηνβνπιίεο γηα ηνλ πεξηνξηζκφ ηεο αηρκήο , ηελ ΔΞΔ, ηελ απνθαηάζηαζε ηεο ηάζεο ζηα δίθηπα ειεθηξηζκνχ θαη ηελ ελεκέξσζε ηνπ θνηλνχ γηα ηνλ πεξηνξηζκφ Πίλαθαο 5: Γηαθνξνπνηήζεηο ΢ελαξίσλ ΜΔ΢ 2009 ΢ελάξην Αλαθνξάο ΢πγθξαηεκέλεο θαπζίκσλ Γηείζδπζε ειηαθψλ ηηκέο Πιένλ Πηζαλό ΢ελάξην Δμνηθνλόκεζεο Τςειέο ηηκέο θαπζίκσλ Γηείζδπζε Έλσζεο Βηνκεραληψλ ειηαθψλ Ζιηαθήο δήηεζεο εμνηθνλφκεζε ησλ ησλ αιιά Δπηζπκεηό ΢ελάξην Δμνηθνλόκεζεο Τςειέο ηηκέο θαπζίκσλ Γηείζδπζε Έλσζεο Βηνκεραληψλ ειηαθψλ Ζιηαθήο δήηεζεο εμνηθνλφκεζε ησλ ησλ ζπιιεθηψλ ζπγθξαηεκέλε ζχκθσλα κε αλάιπζε ηζηνξηθψλ ζηνηρείσλ Δμέιημε δήηεζεο ζπιιεθηψλ ζχκθσλα κε ζηφρνπο ηεο Δλέξγεηαο(ΔΒΖΔ) Δμέιημε αιιά κε επηπιένλ πεηξειαηνεηδψλ φπσο ζην Αλαθνξάο κέρξη 20% ην 2020 θαη 25% ην 2030 ζπιιεθηψλ ζχκθσλα κε ζηφρνπο ηεο Δλέξγεηαο(ΔΒΖΔ) Δμέιημε κε επηπιένλ πεηξειαηνεηδψλ φπσο ζην Αλαθνξάο κέρξη 20% ην 2020 θαη 30% ην 2030 Πνζνζηφ βηνθαπζίκσλ δηείζδπζεο κίγκα ζην πεηξειαηνεηδψλ ζχκθσλα κε ξπζκφ εμέιημεο ΑΔΠ θαη αλάιπζε ηζηνξηθψλ ζηνηρείσλ Πνζνζηφ βηνθαπζίκσλ 2020 έσο 2030 δηείζδπζεο κίγκα ησλ ησλ ζην Πνζνζηφ βηνθαπζίκσλ 2020 έσο 2030 δηείζδπζεο κίγκα ζην πεηξειαηνεηδψλ ίζν κε 10% ην έηνο πεηξειαηνεηδψλ ίζν κε 10% ην έηνο Τινπνηνχληαη ζην κέγηζην πεηξειαηνεηδψλ ίζν κε 10% ην έηνο 2020 θαη 20% ην έηνο 2030 βαζκφ ηα κέηξα εμνηθνλφκεζεο πνπ Γελ ιακβάλνληαη επηπιένλ κέηξα γηα εμνηθνλφκεζε θαη νξζνινγηθή ρξήζε ζηνλ ηνκέα ηνπ ειεθηξηζκνχ πεξηιακβάλνληαη ζην ΢ρέδην Γξάζεο Δλεξγεηαθήο Απνδνηηθφηεηαο (΢ΓΔΑ) ηνπ 2008 κέρξη ην 2020 θαη παξακέλεη ε ίδηα δέζκε κέηξσλ έσο ην 2030 απνθέξνληαο εηήζην βαζκφ εμνηθνλφκεζεο 11% ην έηνο 2030 Τινπνηείηαη λέα δέζκε κέηξσλ εμνηθνλφκεζεο κεηά ην 2020 επί πιένλ ησλ κέηξσλ ηνπ ΢ΓΔΑ ηνπ 2008 πνπ απνθέξνπλ εμνηθνλφκεζε 20% ζηνλ ειεθηξηζκφ ην έηνο 2030 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 29 30 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 3.2 Ο Ζιεθηξηζκόο Ζ πξφβιεςε ηεο δήηεζεο ηνπ ειεθηξηζκνχ, πνπ είλαη άκεζα ζπλδεδεκέλε κε ηελ αλάπηπμε ηεο νηθνλνκίαο, ραξαθηεξίδεηαη απφ ηελ αβεβαηφηεηα ησλ πνιπζχλζεησλ παξαγφλησλ ηδηαίηεξα ζε πνπ κηα ηε δηακνξθψλνπλ, νηθνλνκηθήο επνρή πξνθχπηεη πζηέξεζε ηεο ηάμεο ηνπ 11% ρσξίο λα ζπλππνινγίδνληαη νη επηδξάζεηο γηα ην 2010 – 2014. Σα απνηειέζκαηα γηα ηελ πξφβιεςε ηεο δήηεζεο ζηνλ ειεθηξηζκφ δίλνληαη ζηνλ Πίλαθα 6 ελψ ζηηο επφκελεο ελφηεηεο γίλεηαη αλαθνξά ζηηο δηάθνξεο πξσηνγελείο πεγέο θαη ηελ ελδερφκελε ζπκκεηνρή ηνπο ζην κείγκα ειεθηξνπαξαγσγήο. Σνλίδεηαη φηη ηερλνινγηθέο εμειίμεηο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηηο λαλνηερλνινγίεο, ηελ δηάζπαξηε παξαγσγή θαη ηελ κεηαηξνπή ηεο παξαγσγηθήο βάζεο ησλ βηνκεραληψλ παξαγσγήο απηνθηλήησλ απφ θηλεηήξεο βελδίλεο θαη πεηξειαίνπ ζε ειεθηξνθηλεηήξεο δελ έρνπλ ιεθζεί ππφςε, κηα θαη δελ ππάξρνπλ ζήκεξα ζαθείο ελδείμεηο εάλ νη αιιαγέο απηέο ζα επεξεάζνπλ ηε ρψξα καο ζεκαληηθά κέρξη θαη ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο 2020 -2030. Σν ΢ΔΔ΢ ζα επαλέιζεη γηα ηηο εθηηκήζεηο απηέο ζηελ Έθζεζε ηνπ 2010. αζηάζεηαο φπσο απηή πνπ δηαλχνπκε,. Σν ΢ΔΔ΢ απφ ηελ αλάιπζε ησλ ζρεηηθψλ ζηνηρείσλ έθξηλε φηη είλαη απαξαίηεηε κηα ξεαιηζηηθή επαλαπξνζέγγηζε ηνπ ζέκαηνο ζε ζρέζε κε ηηο εθηηκήζεηο ηεο Έθζεζεο ηνπ 2008 έηζη ψζηε αθελφο λα κελ ππάξμεη ππνεθηίκεζε ηεο κειινληηθήο δήηεζεο κε απνηέιεζκα πηζαλή αλεπάξθεηα ηεο πξνζθνξάο θαη ζπλεπψο παξεκπφδηζε ηεο πεξεηαίξσ αλάπηπμεο ηεο νηθνλνκίαο αιιά νχηε θαη ππεξεθηίκεζε κε απνηέιεζκα ηε δεκηνπξγία αλελεξγψλ επελδχζεσλ. Βαζηθή δηαθνξά κε ηηο πξνβιέςεηο πνπ ππάξρνπλ ζε ζρέζε κε ην ΜΔ΢2008 απνηειεί ην γεγνλφο φηη κε ηηο θαηαγξαθέο γηα ην 2008 θαη ην ήκηζπ ηνπ 2009 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 31 Πίλαθαο 6 :Πξόβιεςε Εμέιημεο Ζήηεζεο ζηα ΢ελάξηα Αλαθνξάο θαη Εμνηθνλόκεζεο γηα ηνλ ειεθηξηζκό (2009-2030) ΢ενάριο Αναφοράσ ΢ενάρια Εξοικονόμθςθσ Πλζον Πικανό Επικυμθτό Έηνο 2005-2010 2010 2010-2015 2015 2015-2020 2020 2020-2025 2025 2025-2030 2030 Μέζνο Δηήζηνο Ρπζκόο Αύμεζεο ηνπ ΑΔΠ (%) Πξόβιεςε αύμεζεο ηεο δήηεζεο (%) Πξόβιεςε Εήηεζεο Ζιεθηξηζκνύ (GWh) Μέζν πνζνζηό Δμνηθνλόκεζεο Ζιεθηξηθήο Δλέξγεηαο Πξόβιεςε Εήηεζεο Ζιεθηξηζκνύ (GWh) Μέζν πνζνζηό Δμνηθνλόκεζεο Ζιεθηξηθήο Δλέξγεηαο Πξόβιεςε Εήηεζεο Ζιεθηξηζκνύ (GWh) 2,5% 0,25 * 59.219 0,50% 58.824 2,06% 65.622 63.743 6,62% 74.094 67.660 9,64% 82.005 74.181 10,80% 89.140 79.783 0,50% 58.824 2,06% 63.743 6,62% 67.660 12,90% 70.267 18,00% 72.127 2,42 2,08 3,01 2,46 2,51 2,05 2,06 1,68 *προκφπτει λόγω μθδενικισ αυξθςθσ το 2008 και εκτιμϊμενθσ πτϊςθσ -4,5% το 2009 32 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 3.3 Σν Φπζηθό Αέξην ΢ήκεξα ην Δζληθφ ΢χζηεκα Φπζηθνχ Αεξίνπ απνηειείηαη απφ ηνλ θεληξηθφ αγσγφ πνπ ζπλδέεη ηα Διιελνβνπιγαξηθά θαη ηα Διιελνηνπξθηθά έσο ηνπο Αγίνπο Θενδψξνπο θαη ηελ Κφξηλζν αληίζηνηρα, ηνπο θιάδνπο κεηαθνξάο πςειήο πίεζεο πνπ ζπλδένπλ έλα κεγάιν αξηζκφ ηκεκάησλ ηεο ρψξαο κε ηνλ θεληξηθφ αγσγφ, θαη ην ζηαζκφ ΤΦΑ ζηε Ρεβπζνχζα πνπ απνηειεί κία απφ ηηο ζεκαληηθφηεξεο ππνδνκέο ηεο ρψξαο θαζψο παξέρεη αζθάιεηα ελεξγεηαθήο ηξνθνδνζίαο. Οη δπλαηφηεηεο ηνπ Δ΢ΦΑ ζήκεξα δίλνληαη ζηνλ Πίλαθα 6. Δίλαη ππφ θαηαζθεπή ή είλαη πξνγξακκαηηζκέλα ηξία κεγάια έξγα ηνπ Δ΢ΦΑ πνπ ζθνπφ έρνπλ ηελ αχμεζε δπλακηθφηεηαο κεηαθνξάο θαη εηζαγσγήο θπζηθνχ αεξίνπ. Ζ αλαβάζκηζε ηεο δπλακηθφηεηαο ησλ κεηξεηηθψλ ζηαζκψλ ζηα ΢εκεία Δηζφδνπ ΢ηδεξνθάζηξνπ θαη Αγίαο Σξηάδαο, είλαη ζε εμέιημε, θαη έρνπλ πξνγξακκαηηζζεί ε θαηαζθεπή ηξίηεο δεμακελήο απνζήθεπζεο πγξνπνηεκέλνπ θπζηθνχ αεξίνπ ζηελ Ρεβπζνχζα, θαη ε εγθαηάζηαζε ζηαζκνχ ζπκπίεζεο ζηνλ θεληξηθφ αγσγφ (Νέα Μεζεκβξία), ε νπνία πξνγξακκαηίδεηαη γηα ην έηνο 2010. Δπίζεο κειεηάηαη ε εγθαηάζηαζε ζηαζκνχ LNG ζηελ Κξήηε. Παξάιιεια ππνγξάθεθε βαζηθή ζπκθσλία ζπλεξγαζίαο γηα ηελ ίδξπζε ηεο Διιελνξσζηθήο εηαηξείαο κε ζθνπφ ηελ θαηαζθεπή θαη εθκεηάιιεπζε ηνπ αγσγνχ South Stream Παξφκνηεο ζπκθσλίεο ππεγξάθεζαλ κε ηε ΢εξβία, ηε Βνπιγαξία θαη ηελ Ηηαιηθή ENI θαζψο θαη ζπκθσλίεο νη νπνίεο πξνβιέπνπλ ηε GAΕPROM λα έρεη νινθιεξψζεη ηελ θαηαζθεπή ηνπ αγσγνχ κέρξη ην ηέινο ηνπ 2015. Δπίζεο ππνγξάθεθε θνηλνπξαμίαο πξφζθαηα γηα ηελ θαη ε ίδξπζε θαη θαηαζθεπή ιεηηνπξγία ηνπ αγσγνχ Καβάιαο – ΢ηάξα Εαγθφβα. ΢χκθσλα κε ην Γηαρεηξηζηή ηνπ Δζληθνχ ΢πζηήκαηνο Φπζηθνχ Αεξίνπ (ΓΔ΢ΦΑ) ε επέλδπζε ζηνλ θιάδν ηνπ South Stream πνπ ζα δηέξρεηαη ην ειιεληθφ έδαθνο εθηηκάηαη κεηαμχ 700 εθαη. θαη 1 δηζ. Δπξψ, αλάινγα κε ηελ είζνδν (Μαθεδνλία ή Θξάθε) θαη ηελ θαηεχζπλζε πνπ ζα επηιεγεί. Τπνινγίδεηαη κάιηζηα φηη κε ηελ νινθιήξσζε ηνπ έξγνπ ζα κπνξνχλ λα δηνρεηεχνληαη απφ ηελ Διιάδα πεξίπνπ 11 δηζεθαηνκκχξηα θπβηθά κέηξα Φ.Α. , ελψ απφ απηά ε Διιάδα ζα απνκαζηεχζεη 3 δηζεθαηνκκχξηα, πξνζεγγίδεη ην πνζφηεηα 75% ηεο πνπ ζεκεξηλήο εγρψξηαο ηειηθήο θαηαλάισζεο. Αλαθνξηθά κε ην ηνλ αγσγφ ITGI, ηνλ αγσγφ δειαδή πνπ πξνγξακκαηίδεηαη λα κεηαθέξεη θπζηθφ αέξην ζηελ Ηηαιία απφ ην Αδεξκπατηδάλ κέζσ ηεο Σνπξθίαο θαη ηεο Διιάδαο εθθξεκεί ε δηεπζέηεζε νξηζκέλσλ ζεκάησλ κεηαμχ ηεο Σνπξθίαο θαη ηνπ Αδεξκπατηδάλ. Πξφζζεηα ζέκαηα πνπ αλακέλεηαη λα δηεπζεηεζνχλ είλαη νη ιήςεηο ησλ νξηζηηθψλ επελδπηηθψλ απνθάζεσλ (FID) γηα ηελ θαηαζθεπή ησλ δηεζλψλ αγσγψλ θαη ε ζπκθσλία ησλ φξσλ γηα ηελ ηξνθνδνζία αεξίνπ απφ ηε Ρσζία κεηά ην 2016. Ζ Πξφβιεςε γηα ηελ εμέιημε ηεο δήηεζεο Φπζηθνχ Αεξίνπ απνηππψλεηαη ζην Γηάγξακκα 13. ΢ην δηάγξακκα θαίλεηαη ε ξαγδαία κεηαβνιή ηεο δηείζδπζεο ηνπ Φπζηθνχ αεξίνπ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή ζηελ πεξίνδν 2011 – 2014 ιφγσ ηεο αληηθαηάζηαζεο ησλ κνλάδσλ πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ζηεξεά θαχζηκα. ΢ην δηάγξακκα ηεο εμέιημεο ηεο δήηεζεο ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ 33 κεηαμχ Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ζελαξίσλ παξαηεξείηαη έληνλε παξνπζηάζνπλ ηε ζπκπεξηθνξά απηή είλαη θπξίσο ν νηθηαθφο θαη ν ηξηηνγελήο, φπνπ ε ρξήζε ηε πεηξειαίνπ θπζηθνχ γηα ηηο αλάγθεο Ζ ίδηα ζέξκαλζεο ζα αληηθαηαζηαζεί κεξηθψο απφ ρξήζε αεξίνπ. ζπκπεξηθνξά αλακέλεηαη θαη ζην Πιένλ Πηζαλφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο αιιά ζε κηθξφηεξν βαζκφ. ΢ρεηηθά ειεθηξηζκνχ ην έηνο 2020. κε ην κεξίδην ηνπ παξαηεξείηαη ηδηαίηεξε δηαθνξνπνίεζε κεηαμχ ηεο ηάζεσο ηεο δήηεζεο ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή θαη απηήο ησλ ινηπψλ ρξήζεσλ. ΢πγθεθξηκέλα φζνλ αθνξά ηηο ινηπέο ρξήζεηο ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ παξαηεξείηαη κεγαιχηεξε Δπηζπκεηφ ζεσξεζεί αχμεζε ΢ελάξην κεγάιε ηεο δήηεζεο ζην Δμνηθνλφκεζεο ησλ δεδνκέλνπ φηη ζε απηφ ην ζελάξην έρεη εμνηθνλφκεζε θαη πεηξειατθψλ πξντφλησλ ζπλεπψο δηαθνξνπνίεζε κεηαμχ ησλ ζελαξίσλ κεηά κέξνο ηεο δήηεζεο ησλ πξντφλησλ απηψλ ππνθαζίζηαηαη απφ ηε δήηεζε θπζηθνχ αεξίνπ. Οη ηνκείο πνπ πξνβιέπεηαη λα ΢θμεία Ειςόδου Θεωρθτικι Δυναμικότθτα Ειςαγωγισ ΦΑ ςτο Ε΢ΜΦΑ 5,2 6,7 4,6 16,5 Εκτιμϊμενθ Δυναμικότθτα Μεταφοράσ ΦΑ προσ το Ε΢ΜΦΑ 3,8 3,0 (0,75) 4,6 11,4 ΢ιδθρόκαςτρο Κιποι Αγία Σριάδα ΢φνολο θπβηθά κέηξα) Πίλαθαο 7 :Γπλακηθόηεηα κεηαθνξάο Φ.Α. ζηα ζεκεία εηζόδνπ ηνπ Δζληθνύ ΢πζηήκαηνο Μεηαθνξάο Φπζηθνύ Αεξίνπ (δηο Προβλζψεισ Εξζλιξθσ Ηιτθςθσ Φ.Α ςτα ΢ενάρια του ΢ΕΕ΢ 9000 8000 7000 6000 5000 4000 ΢ενάριο Αναφοράσ ςτθν Θλεκτροπαραγωγι Πλζον Πικανό ΢ενάριο Εξοικονόμθςθσ ςτθν Θλεκτροπαραγωγι Επικυμθτό ΢ενάριο Εξοικονόμθςθσ ςτθν Θλεκτροπαραγωγι ΢ενάριο Αναφοράσ ςτισ Λοιπζσ Χριςεισ ΢ενάριο Εξοικονόμθςθσ ςτισ Λοιπζσ Χριςεισ εκ.κυβικά μζτρα 3000 2000 1000 0 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Δηάγξακκα 13 :Εμέιημε ηεο δήηεζεο Φπζηθνύ αεξίνπ ζηα δηάθνξα ζελάξηα 34 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε Όζνλ αθνξά ηε πξνκήζεηα θπζηθνχ αεξίνπ Γεκφζηα ζηελ Διιάδα κέρξη Αεξίνπ ζήκεξα ε κε ηξεηο κνλαδηθφο πξνκεζεπηήο Δπηρείξεζε παξακέλεη καθξνρξφληεο ζπκβάζεηο απφ ην εμσηεξηθφ πνπ ιήγνπλ κεηαμχ 2016 θαη 2022 (βιέπεηε παξαθάησ πίλαθα). Αντιςυμβαλλόμενοσ Botas Sonatrac Gazprom ΢φνολο Χϊρα Σουρκία Αλγερία Ρωςία Ποςότθτα bcm 0,45-0,75 0,7 2,8 3,95-4,25 Διάρκεια 2022 2021 2016 Πίλαθαο 8 :Τπάξρνληα δεζκεπηηθά ζπκβόιαηα γηα ηελ παξνρή Φπζηθνύ Αεξίνπ Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 35 3.4 Σα ΢ηεξεά Καύζηκα Σα ζηεξεά θαχζηκα (ιηγλίηεο θαη ιηζάλζξαθαο) έρνπλ απνηειέζεη θαη ηεο κέρξη θαχζεο ζήκεξα ηνπο ζηπινβάηεο ηεο παγθφζκηαο ειεθηξνπαξαγσγήο γεληθφηεξα ζε ζπγθεθξηκέλεο βηνκεραληθέο κνλάδεο. Ζ ρξήζε ηνπο δηαζθαιίδεη ζην κέγηζην βαζκφ (πεξηζζφηεξν ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ θαη ηνπ πεηξειαίνπ) ηελ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ θαη ηελ αληαγσληζηηθφηεηα ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Με ηα λέα δεδνκέλα, ε ζπλέρηζε ηεο ρξήζεο ηνπο αλά ηνλ Κφζκν αλακέλεηαη λα είλαη απμεηηθή κπνξεί δε λα αηηηνινγεζεί εθνδηαζκνχ απφζβεζεο δηαθπκάλζεσλ ηνπ θφζηνπο γηα ιφγνπο ησλ ησλ ηηκψλ αζθάιεηαο ζπλνρήο ησλ θαη πξαγκαηηθψλ πγξψλ θνηλσληθήο Ζ ΓΔΖ ζθνπεχεη λα πξνζζέζεη ζην ραξηνθπιάθηφ ηεο δχν λέεο ιηγληηηθέο κνλάδεο. Ζ Πηνιεκαΐδα 5 ηζρχνο 600 MW πξνβιέπεηαη λα εληαρζεί ην έηνο 2016, ελψ ε κνλάδα Μειίηεο 2 ηζρχνο 310-450 MW έρεη πξνγξακκαηηζηεί γηα ην 2015. ΢χκθσλα κε ην Δπελδπηηθφ Πιάλν ηεο ε ΓΔΖ πξνβιέπεη ηελ ζηαδηαθή απφζπξζε πεπαιαησκέλνπ, ξππνγφλνπ θαη ρακειήο απφδνζεο δπλακηθνχ θαη ηελ ηαπηφρξνλε αληηθαηάζηαζή ηνπ κε λέν παξαγσγηθφ δπλακηθφ ζεξκηθψλ κνλάδσλ ηειεπηαίαο ηερλνινγίαο Κξίζηκν ζηνηρείν γηα ηελ ρξεζηκνπνίεζε ησλ ζηεξεψλ θαπζίκσλ ζηε ρψξα καο ζηελ κεηά ην 2020 πεξίνδν, ζα απνηειέζεη ε επηηπρία αλάδεημεο ησλ ηερλνινγηψλ θαζαξήο θαχζεο ησλ ζηεξεψλ θαπζίκσλ θαη ηδηαίηεξα ηεο Γέζκεπζεο θαη Απνζήθεπζεο Γηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. Οη ηερλνινγίεο απηέο ζα δηαζθαιίζνπλ ηε κείσζε ησλ εθπνκπψλ κε ζπλέπεηα ηελ επίηεπμε ησλ ζρεηηθψλ ζηφρσλ πνπ καο αληηζηνηρνχλ. Ζ αλάδεημε αιιαγή απηψλ ησλ ηερλνινγηψλ εθηηκάηαη φηη ζα κπνξνχζε λα νδεγήζεη ζε ηεο πνιηηηθήο πεξίνδν βνχιεζεο θαη ηεο θνηλσληθήο απνδνρήο ηνπ εηζαγφκελνπ ιηζάλζξαθα ζηελ αζθάιεηαο αληαγσληζηηθφηεηαο εθπνκπψλ ΢εκεηψλεηαη ελ πξνθεηκέλσ φηη ε Διιάδα, αλ θαη δεχηεξε ρψξα ζηελ Δ.Δ. ζε παξαγσγή θαλέλα ιηγλίηε, δελ ζπκκεηέρεη ζε πξφγξακκα ηερλνινγηψλ CCS, θαη 2020 – 2030 απμάλνληαη ηα επίπεδα εθνδηαζκνχ, κείσζεο ησλ θαπζίκσλ παξά ηε ζπλεπαγφκελε αχμεζε παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ιφγσ ησλ εθπεκπφκελσλ ξχπσλ (κεγαιχηεξν θφζηνο γηα ηνλ ιηγλίηε έλαληη ηνπ ιηζάλζξαθα). ΢ηελ Διιάδα, ν ιηγλίηεο ζα ζπλερίζεη λα απνηειεί βαζηθή πεγή ειεθηξνπαξαγσγήο κέρξη ην 2020 αιιά θαη ζηελ κεηά ην 2020 πεξίνδν κε ζεκαληηθά κεηνχκελεο πνζφηεηεο ιφγσ εμάληιεζεο ησλ θνηηαζκάησλ. ΢ήκεξα ε ιηγληηηθή παξαγσγή απνηειεί πεξίπνπ ην 52,5% ηνπ ζπλφινπ ηεο θαζαξήο παξαγσγήο ηνπ Γηαζπλδεδεκέλνπ ΢πζηήκαηνο ελψ ζχκθσλα κε έλα απφ ηα ζελάξηα εμέιημεο ηνπ ελεξγεηαθνχ ηζνδπγίνπ ηνπ ΢ΔΔ΢, ε παξαγσγή απηή ζα πξνζεγγίζεη ην 29% ην έηνο 2020 θαη ην 11% ην έηνο 2030 φπνπ φιεο πιένλ νη παιαηέο ιηγληηηθέο κνλάδεο ζα βξίζθνληαη εθηφο ιεηηνπξγίαο. γεγνλφο πνπ ηεο ζηεξεί ηελ επθαηξία λα εκπινπηίζεη θαη εθζπγρξνλίζεη ηελ εκπεηξία ηεο ζηελ ηερλνινγία θαχζεο ζηεξεψλ 36 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε θαπζίκσλ, πνπ απέθηεζε ζνβαξέο επελδχζεηο ρξφληα. κε θφπν θαη απηνί νξίδνληαη σο εθηθηνί ζχκθσλα κε ηνλ Υάξηε Πνξείαο γηα ηηο Αλαλεψζηκεο Πεγέο Δλέξγεηαο θαη πξνηάζζνληαη παξάιιεια κε ην πιαίζην ηεο βειηίσζεο θαηά 20% ηεο ηα ηειεπηαία 30 3.5 Ο ξόινο ησλ ΑΠΔ ΢ήκεξα βαζηθέο πνιηηηθή : αληηκεησπίδνπκε ζηελ ηελ αληηκεηψπηζε δχν ησλ ελεξγεηαθήο απφδνζεο έσο ην 2020. Δπηπιένλ κεραληζκνί φπσο ζεζπίδνληαη νη λένη πξνθιήζεηο ελεξγεηαθή ζηαηηζηηθέο επηπηψζεσλ ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο ζηηο ελεξγεηαθέο ιεηηνπξγίεο θαη ηελ εμαζθάιηζε ηεο ελεξγεηαθήο επάξθεηαο. Οη Αλαλεψζηκεο Πεγέο Δλέξγεηαο κπνξνχλ λα παίμνπλ αδηακθηζβήηεηα έλα βαζηθφ ξφιν ζηελ αληηκεηψπηζε ησλ πξνθιήζεσλ απηψλ, αθνχ πέξα απφ ηε κείσζε ησλ εθπνκπψλ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα θαη ηε ζπλεηζθνξά ηνπο ζηε δηαθνξνπνίεζε ηνπ ελεξγεηαθνχ κείγκαηνο ηεο ρψξαο, κπνξνχλ λα ζπλεηζθέξνπλ θαη ζηε κείσζε ηεο εμάξηεζεο απφ ρψξεο ή πξνκεζεπηέο θαπζίκσλ . Δπί πιένλ κε θαηάιιειε ζηξαηεγηθή επθαηξίεο κπνξνχλ επελδχζεσλ λα , πξνζθέξνπλ αχμεζε ηεο κεηαβηβάζεηο κεηαμχ θξαηψλ κειψλ θαη ηα θνηλά έξγα κεηαμχ θξαηψλ κειψλ ή ηξίησλ ρσξψλ, ελψ ζεζπίδνληαη θαη εγγπήζεηο πξνέιεπζεο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη ηεο ελέξγεηαο ζέξκαλζεο θαη ςχμεο πνπ παξάγνληαη ελέξγεηαο. απφ αλαλεψζηκεο πεγέο Ζ Κνηλφηεηα δελ έρεη κέρξη ζηηγκήο ζεζπίζεη λνκνζεζία γηα ηελ πξνψζεζε ηεο ζέξκαλζεο - ςχμεο απφ αλαλεψζηκεο πεγέο αιιά θαιεί ηα Κξάηε Μέιε λα ιακβάλνπλ ζπλδπαζκφ ππ φςε ην βέιηηζην ελεξγεηαθήο ηερλνινγηψλ απαζρφιεζεο, κείσζε ηεο εμάξηεζεο απφ πξνκεζεπηέο ηερλνινγίαο θαη αχμεζεο ηνπ πνζνζηνχ πξνζηηζέκελεο αμίαο. απφδνζεο θαη ΑΠΔ. 3.5.2 Οη Δζληθνί καο ΢ηόρνη. 3.5.1 Οη Δπξσπατθνί ζηόρνη Ζ Δπξσπατθή Έλσζε έρεη αλαπηχμεη κηα ζεηξά λνκνζεηηθψλ πξσηνβνπιηψλ γηα ηελ πξνψζεζε ηεο ρξεζηκνπνίεζεο ησλ ΑΠΔ κε θαηαιεθηηθή ηελ λέα Οδεγία γηα ηελ ελέξγεηα απφ αλαλεψζηκεο πεγέο (Οδεγία 2009/28/ΔΚ) Ο ζπλνιηθφο πεγψλ δεζκεπηηθφο ζηνλ πιένλ ηεο ζηφρνο ηεο Δ.Δ γηα ηε δηείζδπζε ησλ αλαλεψζηκσλ ελέξγεηαο ηνκέα είλαη 20% ζηελ ηειηθή  Με ηελ παξ. 9 ηνπ άξζξνπ 27 ηνπ Ν 3468/2006, απφ Α.Π.Δ. ε ζπκκεηνρή ζηελ ειεθηξηθήο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο πνπ παξάγεηαη αθαζάξηζηε ελέξγεηαο, θαηαλάισζε θαζνξίδεηαη ζε πνζνζηφ 20,1% κέρξη ην 2010 θαη ζε πνζνζηφ 29% κέρξη ην 2020, θαηά ηα πξνβιεπφκελα ζην άξζξν 3 ηεο Οδεγίαο 2001/77/EΚ.  ΢χκθσλα κε ην Παξάξηεκα ηεο Οδεγίαο 2009/28/ΔΚ νξίδεηαη ζαλ γηα ηε θαηαλάισζε θαη 10% ζηνλ ηνκέα ησλ κεηαθνξψλ γηα ην έηνο 2020. Οη ζηφρνη Δζληθφο ζπλνιηθφο ζηφρνο ρψξα καο κέρξη ην 2020 ην 18% ηνπ 37 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε κεξηδίνπ ην 10% απφ αλαλεψζηκεο πεγέο γηα ην κεξίδην ησλ Σν πνζνζηφ δηείζδπζεο ησλ ΑΠΔ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή ην 2020 ζηα ηξία ελαιιαθηηθά ηνλ ζελάξηα, θζάλεη ζην επίπεδν ηνπ 30% θαη επηηπγράλεηαη κε ζπλδπαζκφ ησλ κεγάισλ MW πδξνειεθηξηθψλ ηζρχνο 3.700 ζηα δχν πξψηα ζελάξηα πάξθα είλαη 5500 ζηελ ηειηθή θαηαλάισζε ελέξγεηαο θαη βηνθαπζίκσλ ζηελ θαηαλάισζε βελδίλεο θαη ληίδει γηα ηηο κεηαθνξέο .  Ζ 4ε Δζληθή Έθζεζε γηα ην επίπεδν δηείζδπζεο ηεο Αλαλεψζηκεο Δλέξγεηαο ην 2010 πνπ ζπληάρζεθε ηνλ Οθηψβξην ηνπ 2007 ζχκθσλα κε ην άξζξν 3 ηεο Οδεγίαο 2001/77/EΚ, νξίδεη αλά είδνο ηζρχνο αθφινπζα Α.Π.Δ. : επηηεπρζεί ν ζηφρνο εγθαηεζηεκέλεο πξνθεηκέλνπ λα γηα ην 2010 ηα 3.648 ΜW, θαη ελφο κείγκαηνο ηερλνινγηψλ, φπνπ ηα Αηνιηθά MW ζην MW ηα δηαζπλδεδεκέλν ζχζηεκα, 800 πδξνειεθηξηθά είλαη 200 MW, ζην λεζησηηθφ ζχζηεκα, ηα κηθξά Φσηνβνιηατθά ΢πζηήκαηα είλαη 600 MW ζην δηαζπλδεδεκέλν ζχζηεκα θαη 200 MW ζην λεζησηηθφ, Πξνβιέπνληαη επίζεο 200 MW βηναεξίνπ θαη 200 MW ζπκπαξαγσγήο απφ βηνκάδα ζηελ βηνκεραλία ελψ ζεσξψληαο φηη ππάξρεη ε δπλαηφηεηα ζχλδεζεο ηεο Μήινπ κε ηηο Κπθιάδεο ζεσξνχληαη εθκεηαιιεχζηκα 120 MW γεσζεξκίαο πςειήο ελζαιπίαο απφ ηελ Μήιν. Παξά ηελ έιιεηςε ππνρξέσζεο γηα ηελ ζέζπηζε ζέξκαλζε– εζληθνχ ζηφρνπ γηα ηε ςχμε ε παξαπάλσ Αηνιηθά Μεγάια YHE 3,325 ΜW, Μηθξά ΤΖΔ 364 ΜW, ΦσηνβνιηαΨθά 200 ΜW, Βηνκάδα 103 ΜW θαη Γεσζεξκία 12 ΜW.  Με βάζε ηνπο ζηφρνπο ηεο ηφηε ππφ έθδνζε λέαο νδεγίαο (2009/28/ΔΚ) εθπνλήζεθε απφ νκάδα ΑΔ ηνλ Μάην ηνπ 2008 απφ αλάιπζε γηα ινγαξηαζκφ ηνπ ΤΠΑΝ απνηεινχκελε θαη ε ζηειέρε ηνπ ΚΑΠΔ. ηνπ ΓΔ΢ΜΖΔ. ηεο ΓΔ΢ΦΑ εμσηεξηθνχο νπνία κε ηε εκπεηξνγλψκνλεο εξγάζζεθε γηα ζπλεηζθνξά θαη ησλ ΡΑΔ θαη ΓΔΖ ΑΔ, ηελ πεξαηηέξσ εμεηδίθεπζε ησλ ζηφρσλ. ΢ην πιαίζην ηεο κειέηεο αλαιχζεθαλ έλα ζελάξην ηεο αλαθνξάο λέαο Σν θαη ηξία ζελάξηα επηηπρνύο πινπνίεζεο ησλ ζηόρσλ Πνιηηηθήο. αθαζάξηζηε Δπξσπατθήο ζελάξην βαζηθφ κειέηε, πεξηιακβάλεη πξνβιέςεηο γηα ηε ζπκκεηνρή ηεο ζέξκαλζεο απφ ειηαθά κέρξη ην 2020 πξνθεηκέλνπ λα επηηεπρζεί ν ζπλνιηθφο εζληθφο ζηφρνο γηα ηηο ΑΠΔ.  Σν 2008 κε ηε 4ε Δζληθή έθζεζε γηα ηα βηνθαχζηκα πνπ θνηλνπνηήζεθε ζηελ ΔΔ ν ελδεηθηηθφο ζηφρνο γηα ην 2008 βάζεη ηνπ ελεξγεηαθνχ πεξηερνκέλνπ επί ηνπ ζπλφινπ ηεο βελδίλεο θαη ηνπ πεηξειαίνπ ληίδει ζηηο κεηαθνξέο έθζαλε ην 1,47%. ΢χκθσλα κε ην άξζξν 8 παξ.1 ηνπ Ν 3423/2005 ζαλ πξνβιέπεη δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ζηελ ηειηθή ελεξγεηαθή θαηαλάισζε ζε πνζνζηά 14.3%, γηα ην 2010, 15,0% γηα ην 2015 θαη 19% γηα ην 2020. 38 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ελδεηθηηθφο ζηφρνο έσο ηελ 31.12.2010 θαζνξίδεηαη ην πνζνζηφ 5.75%. εκθαλίδεηαη απμεκέλε, κεηψλνληαο έηζη ην πνζνζηφ ζπκκεηνρήο ησλ ΑΠΔ.  Ζ Δ.Δ έρεη επηηχρεη ηε κεγαιχηεξε πξφνδν ζηνλ ηνκέα ηεο 3.5.3 Οη ηάζεηο ζηνλ Δπξσπατθό ρώξν  Ζ αχμεζε ηεο δηείζδπζεο ησλ ΑΠΔ ζαλ απνηέιεζκα ησλ κέηξσλ επηδφηεζεο ζπλάληεζε ζηα ππήξμε ζεκαληηθή. Ζ πξνβιήκαηα πξφηππα θπξίσο θαη ειεθηξνπαξαγσγήο απφ ΑΠΔ φπνπ θαίλεηαη πηζαλή ε επίηεπμε ζπλνιηθνχ πνζνζηνχ ηεο ηάμεσο ηνπ 35% ζπκκεηνρήο ησλ ΑΠΔ ζηε ζπλνιηθή θαηαλάισζε ειεθηξηθήο ελέξγεηαο γηα ην 2020. Παξά ηελ πξφνδν ζηε ρξεζηκνπνίεζε επηηεχρζεθε ησλ ην ΑΠΔ 2001, πνπ νη απφ αλάπηπμή ηνπο ζηηο δηάθνξεο ρψξεο δηνηθεηηθά – αδεηνδνηηθά , δηαθνξέο επηηξεπηά πηζηνπνηήζεηο, θαη αδπλακίεο δπζκελείο ζπζηεκαηηθνχ εμσηεξηθψλ πξνβιέςεηο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο δείρλνπλ φηη ν ελδηάκεζνο ζηφρνο ηνπ 12% ζπκκεηνρήο ησλ ΑΠΔ ζηελ ζα αθαζάξηζηε εζσηεξηθή θαηαλάισζε ελέξγεηαο κέρξη ην 2010 δελ επηηεπρζεί, εληζρχνληαο ηελ άπνςε ηνπ ΢ΔΔ΢ φηη ζηε ρψξα καο ε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ζα αθνινπζήζεη εθζεηηθή πνξεία.  θαλνληζκνχο πξφζβαζεο ζηα δίθηπα ζπλππνινγηζκνχ ησλ δαπαλψλ ζηηο ηηκέο ηεο αγνξάο. Οη ζηφρνη πνπ αξρηθά ηέζεθαλ αλ θαη απνηέιεζαλ κνριφ θηλεηνπνίεζεο δελ θαίλεηαη φηη επεηεχρζεζαλ. Μηα πεξεηαίξσ αηηία κε επίηεπμεο ηνπ ζηφρνπ ησλ ΑΠΔ επηζεκαίλεηαη φηη απνηειεί θαη ε κείσζε ησλ ξπζκψλ εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο κε ζπλέπεηα ε ζπλνιηθή θαηαλάισζε λα Σν θφζηνο εγθαηάζηαζεο ησλ αηνιηθψλ ζηαζκψλ εκθαλίδεη ζπλερή κεησηηθή ηάζε θαη απεηθνλίδεηαη ζην δηάγξακκα 14. Δηάγξακκα 14 Εθηηκώκελε εμέιημε ηνπ θόζηνπο εγθαηάζηαζεο αηνιηθώλ ζηαζκώλ, Πεγή European Wind Energy Association, 2007 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 39  ΢χκθσλα κε ηελ έθζεζε ηεο WWF ‘Θέζεηο ε εξγαζίαο Έλσζε κεησκέλσλ Αηνιηθήο εθπνκπψλ γηα ηελ Δπξψπε’ ηνπ 2009, Δπξσπατθή Δλέξγεηαο (European Wind Energy Association (EWEA)) πξνβιέπεη φηη ζα ππάξμεη κία εγθαηεζηεκέλε ηζρχο 377 GW αηνιηθψλ κέρξη ην 2030 θαη ζα δεκηνπξγεζνχλ ζέζεηο Έλσζε. βηνκεραλία εξγαζίαο Απηέο ζπλνιηθά ζηνλ νη 377.000 ηεο ηνκέα αηνιηθήο ελέξγεηαο ζηελ Δπξσπατθή πξνβιέςεηο αηνιηθψλ Δηάγξακκα 15, ΢ύγθξηζε ηεο εθηηκώκελεο εμέιημεο ηνπ θόζηνπο ηεο θσηνβνιηατθήο παξαγσγήο θαη ηεο ηηκήο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, Πεγή EPIA, Solar Generation V-2008 ζηεξίδνληαη ζηελ εθηίκεζε φηη ζηε θαηαζθεπήο ππάξρνπλ 15,1 ζέζεηο εξγαζίαο γηα θάζε λέν MW θαη 0,4 ζέζεηο γηα ιεηηνπξγία θαη ζπληήξεζε γηα θάζε ζσξεπηηθφ MW αξηζκνί πνπ ζα κεησζνχλ ζηηο 11 θαη 0,29 ζέζεηο εξγαζίαο αληίζηνηρα ( ιφγσ βειηίσζεο ηεο παξαγσγηθφηεηαο) γηα ην 2030.  ΢ηνλ έρνληαο ηνκέα ηεο θσηνβνιηατθήο ην 65% ηεο ελέξγεηαο ε Δπξψπε πξνεγείηαη πεξίπνπ πιεπξάο ηξνθίκσλ πεξηβάιινληνο θαη ηελ ηεο ΔΔ, ησλ Ζ ησλ ζρεηηθά κε ηελ άλνδν ηεο ηηκήο ησλ θαηαλνκή αξδεχζεσλ εμ αηηίαο ηεο απμαλφκελεο παξαγσγήο εθηηκψκελε βηνθαπζίκσλ βηνθαπζίκσλ. ζπκκεηνρή ζηηο κεηαθνξέο παξακέλεη ζην 10%. παγθφζκηαο εγθαηεζηεκέλεο ηζρχνο. Σν δηάγξακκα πνπ αθνινπζεί δείρλεη ηελ αλακελφκελε εμέιημε ησλ ηηκψλ θαη θφζηνπο θσηνβνιηατθήο παξαγσγήο ζχκθσλα κε ηελ European 3.5.4 Οη ηάζεηο ζηε ρψξα καο ρώξα καο.  Ζ ειεθηξνπαξαγσγή απφ ΑΠΔ ζηε παξνπζίαζε ζεκαληηθή πξφνδν ην 2008 κε ηελ εγθαηεζηεκέλε ηζρχ λα πξνζεγγίδεη ηα 4300 ΜW θαη ηελ παξαγσγή λα θζάλεη ηηο 4530 GWh πεξίπνπ . Δλ ηνχηνηο φπσο θαη γηα ηελ ΔΔ έηζη θαη γηα ηε ρψξα καο ηειεί ππφ ακθηζβήηεζε ε επίηεπμε ηνπ ζηφρνπ γηα ην 2010. Οη θχξηνη ιφγνη απηήο ηεο αβεβαηφηεηαο , ζρεηίδνληαη κε αδπλακίεο πνπ εκθαλίζζεθαλ θαηά ηελ εμέιημε ηεο πινπνίεζεο ηεο αδεηνδνηηθήο δηαδηθαζίαο θαζψο θαη ηα πξνβιήκαηα Photovoltaic Industry Association.  Ζ Θέξκαλζε απνηειεί ηε κεγαιχηεξε αγνξά ελέξγεηαο ζηελ ΔΔ. Ζ ζέξκαλζε – ςχμε ησλ θηηξίσλ ε ζέξκαλζε λεξνχ νηθηαθήο ρξήζεο θαη νη ηεο  ΢ηνλ πξσηνγελνχο ηνκέα ησλ βηνκεραληθέο θαηαλάισζεο βηνθαπζίκσλ απφ ρξήζεηο θαιχπηνπλ ην 40% πεξίπνπ ελέξγεηαο. εθθξάζηεθε ζθεπηηθηζκφο δεπηεξεπφλησο κε 40 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ζχλδεζεο ησλ Αηνιηθψλ ζηαζκψλ ζην ζχζηεκα.  Ζ εγθαηεζηεκέλε ηζρχο ειηαθψλ ζπιιεθηψλ ζηε ρψξα καο θζάλεη ηα 0,32 m2 αλά θάηνηθν . Ζ επίηεπμε ηζρχνο 1m2 εγθαηεζηεκέλεο θπηηθά ελδηαθέξνλ. έιαηα παξνπζηάδνπλ Παξά ηηο ζεκαληηθέο βειηηψζεηο πνπ έρνπλ γίλεη ζηελ λνκνζεζία γηα ηελ απξφζθνπηε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ηα ηειεπηαία ρξφληα, ε χπαξμε ζπλνιηθψλ αηηήζεσλ πνπ έρνπλ θαηαηεζεί ζηελ ΡΑΔ γηα άδεηεο παξαγσγήο πνπ γηα ηηο μεπεξλνχλ ΑΠΔ δελ ηα 50.000MW ζε απνδεηθλχνπλ φηη ν ζπλνιηθφο ζρεδηαζκφο αληαπνθξίλεηαη ξεαιηζηηθά δεδνκέλα γηα ηελ ρψξα καο. Έζησ θαη εάλ ππάξμνπλ απνξξίςεηο ελφο κεγάινπ πνζνζηνχ ησλ αηηήζεσλ παξακέλεη έλα εμσπξαγκαηηθφ επελδπηηθφ ελδηαθέξνλ πξνο πινπνίεζε ην νπνίν ζα πξέπεη λα αληηκεησπηζζεί άκεζα. Πξέπεη επίζεο λα ηνληζηεί φηη κεγαιχηεξε ησλ 6500 MW δηείζδπζε ησλ ινηπψλ ΑΠΔ (εθηφο κεγάισλ ΤΖ΢) ζπλεπάγεηαη ζεκαληηθέο επελδχζεηο ζε δίθηπα γηα ηε ζχλδεζε ησλ ΑΠΔ θαη κε βέιηηζηε ιεηηνπξγία ηφζν ησλ ζεξκηθψλ κνλάδσλ φζν θαη ησλ ίδησλ ησλ ΑΠΔ ζπκβάιινληαο ζηελ αχμεζε ηνπ θφζηνπο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο. Παξαθάησ δίλεηαη πίλαθαο ζπκκεηνρήο ησλ ΑΠΔ θαηά ηε δηάξθεηα ηεο αηρκήο ηα ηειεπηαία ρξφληα. Αιτμή υορτίοσ (MW) 2005 2006 2007 2008 2009 * 2009 * 2009 * 2009 * 2009 * 9635 9961 10610 10393 9387 9564 9630 9564 9789 Σσμμετοτή αιολικών στην αιτμή (MW) 116 63 77 120 10 237 25 237 222 επηθαλείαο ειηαθψλ ζπιιεθηψλ αλά θάηνηθν γηα ην 2020 είλαη εχθνια επηηεχμηκνο ζηφρνο θαηαηάζζνληαο ηελ Διιάδα ζηελ πξσηνπνξία ησλ ρσξψλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο.  Ζ βηνκεραλία γηα ηελ ειηαθή ζεξκηθή ελέξγεηα απνηειεί παξάγνληα. ζπζηήκαηα ππνθαζηζηνχλ έρεη ήδε ζηελ ζνβαξφ Σα ειηαθά ζηελ θπξίσο αλαπηπρζεί Διιάδα θαη εμαγσγηθφ ζεξκηθά Διιάδα ειεθηξηθή ηθαλνπνηεηηθά ελέξγεηα (πεξί ην 3% ηεο θαηαλάισζεο ζήκεξα) ηφζν ζηελ επεηξσηηθή ρψξα φζν θαη ζηα λεζηά. Σν κεγαιχηεξν κέξνο ησλ εθαξκνγψλ είλαη ζήκεξα ζεξκνζηθσληθνχ ηχπνπ θαη αθνξά ζηε ζέξκαλζε λεξνχ γηα νηθηαθή ρξήζε ( 98% ), ελψ ην ππφινηπν 2% αθνξά ζηα θεληξηθά ζπζηήκαηα .  Ο εζληθφο ζηφρνο βηνθαπζίκσλ γηα ην 2006 αλ θαη φρη ακειεηένο έθζαζε ηα 0,75% έλαληη ηνπ αξρηθψο Ετος εθηηκεζέληνο 1,15%, ιφγσ ηππηθψλ, ηερληθψλ θαη πξαθηηθψλ δπζρεξεηψλ ζρεηηδνκέλσλ κε ηε γηα πξψηε θνξά ρξεζηκνπνίεζή ηνπ ζηελ Διιεληθή αγνξά, ελψ ην 2008 έθζαλε ην 1,47%..  Μεηαμχ ησλ πηζαλψλ βηνθαπζίκσλ πνπ απαξηζκνχληαη είλαη ην ελψ ζηελ Οδεγία θαη ε 2003/30/ΔΚ, ηα πξνζθνξφηεξα γηα ηελ Διιάδα βηνληίδει θαη ηα βηναηζαλφιε, θαζαξά * Πλέον πρόσυατα στοιτεία Πίλαθαο 9 : ΢πκκεηνρή ησλ αηνιηθώλ ζηελ αηρκή ηνπ Δηαζπλδεδεκέλνπ ΢πζηήκαηνο (Πεγή ΔΕ΢ΜΗΕ) Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 41 Σν ΢ΔΔ΢ πξνηείλεη ηε ζπλνιηθή αμηνιφγεζε φισλ ησλ ήδε θαηαηεζεηκέλσλ αηηήζεσλ γηα ΑΠΔ, εάλ ρξεηάδεηαη θαη κε λνκνζεηηθή ξχζκηζε θαη ηελ επηινγή ησλ πιένλ απνδνηηθψλ έξγσλ κέρξη ηεο ηζρχνο πνπ επηηξέπεη ε επζηάζεηα ηνπ ΢πζηήκαηνο θαη ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ ρξφλνπ ηζρχνο ησλ αδεηψλ παξαγσγήο θαη εγθαηάζηαζεο γηα έξγα πνπ δελ πινπνηνχληαη. απαηηήζεηο ηνπο γηα απμεκέλε επειημία αηρκηαθψλ κνλάδσλ παξαγσγήο γηα ηελ απνξξφθεζε ηεο ηζρχνο ΑΠΔ, ηελ αλάγθε δπλαηνηήησλ θαη ηηο πεξηθνπψλ ζρεηηθέο ζηελ θνξηίσλ ΑΠΔ γηα ηελ επζηάζεηα ηνπ ζπζηήκαηνο νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο ελεξγεηαθή αγνξά.  Γηα ηε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ηελ πεξίνδν 2015-2020 θαη 2020-2030: έιαβε ππ φςε ηελ εμέιημε ηνπ ζπλερψο κεηνχκελν , θφζηνπο ηεο θάζε ηερλνινγίαο πνπ εκθαλίδεηαη πξνζαξκφδνληαο ην ρξφλν έληαμεο 3.5.5 Ζ  Δλ ράξαμε εζληθήο ζηξαηεγηθήο γηα ηηο ΑΠΔ φςεη ησλ αλσηέξσ ην ΢ΔΔ΢ ζηελ εθηίκεζε ελφο θαηά ην θαη επέιηθηνπ πξνρψξεζε ξεαιηζηηθνχ ΑΠΔ πνπ θαη ηνπ κείγκαηνο ησλ κνλάδσλ ΑΠΔ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή ζε ζρέζε κε ηελ εμειηζζφκελε πησηηθή πνξεία ηνπ θφζηνπο ησλ θαη ζεσξεί φηη ε ζηφρεπζε γηα κεγαιχηεξα πνζνζηά δηείζδπζεο κεηαμχ 2015 έσο 2020 ζηα πιαίζηα ησλ ππνρξεψζεψλ καο γηα ηελ επίηεπμε ηνπ ζηφρνπ 18% πξέπεη λα εληαηηθνπνηεζεί.  Ζ ζπκκεηνρή ησλ ΑΠΔ ζηελ ζα ειεθηξνπαξαγσγή γηα ην 2020 δπλαηφλ ζρεδίνπ πινπνίεζεο γηα ηηο θαιχπηεη θαη ηηο ηξεηο βαζηθέο ζπληζηψζεο ζπκκεηνρήο ηνπο γηα ηελ επίηεπμε ησλ εζληθψλ ζηφρσλ δει. Σν ηελ ΢ΔΔ΢ ειεθηξνπαξαγσγή, ζεψξεζε λα έρεη ηε ζέξκαλζε – ςχμε θαη ηηο κεηαθνξέο. αλαγθαίν, επηηπρία ε λα πξνθεηκέλνπ ζπλνιηθή επελδπηηθή πξνζπάζεηα θαη ε αλάπηπμε λέσλ ηερλνινγηψλ, ηεζνχλ ησλ θαη λα ελδεηθηηθνί ζηφρνη γηα ηξηψλ θνηλνπνηεζνχλ ηε ζπκκεηνρή ζπληζησζψλ κφλνλ ε αλέιζεη πεξίπνπ ζηηο 20,2 TWh ζην δηαζπλδεδεκέλν ζχζηεκα θαη ζηηο 1,4 TWh ζηα κε δηαζπλδεδεκέλα λεζηά, κε ηελ παξαγφκελε ελέξγεηα απφ ηνπο πδξνειεθηξηθνχο πνπ ζα ζηαζκνχο λα ηελ ζπλερίδεη κία ήπηα απμεηηθή κεηαβνιή, παξαθνινπζεί πδξαπιηθφηεηα ησλ εηψλ.  Δθηηκάηαη φηη ε παξαγφκελε ελέξγεηα απφ βηνκάδα ζα αλέιζεη ζηα 1300 ktoe.  ΢χκθσλα ζπκκεηνρή ζπληζησζψλ κε ηα ησλ ζηελ παξαπάλσ επί επίηεπμε ε ηνπ κέξνπο ρξεζηκνπνίεζεο ησλ ΑΠΔ θαη λα κελ πξνβάιιεηαη ειεθηξνπαξαγσγή σο ε κνλαδηθή θαη ζπγθξηηηθά επθνιφηεξε ιχζε.  Γηα ηηο εθηηκήζεηο κέρξη ην 2015 έιαβε ππφςε ηνπ θαηά βάζε ηηο πθηζηάκελεο αλαιπηηθέο κειέηεο ηνπ ΔΜΠ, ΚΑΠΔ,ΓΔ΢ΜΖΔ θαη ΡΑΔ ζρεηηθά κε ηελ αλάπηπμε ηνπ ζπζηήκαηνο, ηελ εμέιημε ησλ έξγσλ επέθηαζεο ησλ δηθηχσλ γηα ηε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ, ηηο εζληθνχ ζπλνιηθνχ ζηφρνπ ζπκκεηνρήο 42 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ησλ ΑΠΔ θαηά 18% ζηελ ηειηθή θαηαλάισζε ην 2020 έρεη ρνλδξηθά σο εμήο: Ζιεθηξνπαξαγσγή 6,5 – 7,5%, βηνθαχζηκα πεξί ην 4% θαη ειηαθά - ζέξκαλζε –βηνκάδα 5,5-7,5 %.κε κέγηζηεο ηζρείο ηα αλαθεξφκελα ζην θεθάιαην 3.5.2. Θεψξεζε πεξαηηέξσ φηη ε εθηηκψκελε εμέιημε βαζηθψλ ηερληθννηθνλνκηθψλ παξαγφλησλ κε πςειφ φπσο ε θάκςε ηνπ αηνιηθφ κείσζε δπλακηθφ ηεο ηηκήο , ε ηεο εγρψξηνπ ΑΔΠ, ν θνξεζκφο πεξηνρψλ ζηαδηαθή ππάξμνπλ ζηελ επαλαζηαηηθέο εμειίμεηο ηερλνινγία απνζήθεπζεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο, νπφηε θαη ζα κπνξέζνπλ λα αλαβαζκηζηνχλ ξηδηθά θαη νη δπλαηφηεηεο θάιπςεο πνιχ κεγαιχηεξσλ πνζνζηψλ ηεο ειεθηξνπαξαγσγήο κε ΑΠΔ.  Δθηηκάηαη φηη ε παξαγφκελε ελέξγεηα απφ βηνκάδα ζα αλέιζεη ζηα 1500 ktoe.  ΢χκθσλα ζπκκεηνρή ην 2030 κε ηα ησλ παξαπάλσ επί ε κέξνπο ζπληζησζψλ ζηελ ηειηθή θαηαλάισζε ζα έρεη ρνλδξηθά σο εμήο: πεξί ην 9,5%, Ζιεθηξνπαξαγσγή θηινβαηψξαο απφ ΑΠΔ, ζα επηθέξεη κείσζε ηνπ ξπζκνχ πινπνίεζεο λέσλ επελδχζεσλ κεηαμχ 2020-2030 ΑΠΔ ελψ εθηηκά φηη ζα απνθηήζνπλ κεξίδην ππφ εμέιημε νη κε επξέσο δηαδεδνκέλεο ζηε ρψξα καο ζήκεξα ηερλνινγίεο φπσο ε ρξήζε βηναεξίνπ , ε γεσζεξκία ρακειήο ελζαιπίαο, ε αθαιάησζε κε ΑΠΔ γηα ηα λεζηά , ηα ζπζηήκαηα ζέξκαλζεο ςχμεο απφ ΑΠΔ θαη ηα ειηνζεξκηθά ζπζηήκαηα παξαγσγήο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο.  Ο κέζνο εηήζηνο ξπζκφο αχμεζεο ηεο ελέξγεηαο απφ ΑΠΔ κεηά ην ζηελ 2020 ζην ειεθηξνπαξαγσγή βηνθαχζηκα 3,5-6,5% θαη ειηαθά ζέξκαλζε –βηνκάδα πεξί ην 7,0 %. Γεδνκέλεο ηεο εμάξηεζεο κέξνπο αγνξψλ θξίλεηαη αλαγθαίν ψζηε ηελ λα κέξνπο εθάζηνηε ηεο θάζε ζπληζηψζαο απφ ηελ αληαπφθξηζε ησλ επί ζηα ζρεηηθά θίλεηξα, λα ππάξμεη επειημία νη επί πνιηηηθέο ζχκθσλα κε ηεο αγνξάο, αλαπξνζαξκφδνληαη αληαπφθξηζε ιακβάλνληαο ππ φςε:  Σελ αλάγθε νξζνινγηθήο θαη ηερληθά εθηθηήο πεξαηηέξσ δηείζδπζεο ησλ δηαθφξσλ κηαο θαζ ηερλνινγηψλ φζνλ νη ΑΠΔ ζρεηηθέο απαηηνχλ αλαιχνληαο ην ζπλνιηθφ φθεινο θάζε ππνζηεξηθηηθέο δξάζεηο ππέξκεηξα ην θφζηνο.  Σε κέρξη ζήκεξα ζπλεηζθνξά ησλ ηερλνινγηψλ ΑΠΔ ζε ζέζεηο εξγαζίαο πνπ αθνξά θπξίσο ηνλ ηνκέα εγθαηάζηαζεο θαη ιεηηνπξγίαο θαη δελ παξνπζηάδνπλ αμηφινγνπο αξηζκνχο. ΢πλεπψο ε ρψξα ζα πξέπεη λα πξνρσξήζεη θαη ζε επελδχζεηο ζηνλ 43 εθηηκάηαη φηη ζα είλαη 5% θαη ζα αλέιζεη πεξίπνπ ζηηο 29 TWh δηαζπλδεδεκέλν ζχζηεκα θαη ζηηο 2,0 TWh ζηα κε δηαζπλδεδεκέλα λεζηά ην 2030, κε ηελ παξαγφκελε ελέξγεηα απφ ηνπο πδξνειεθηξηθνχο ζηαζκνχο λα ζπλερίδεη κία ήπηα απμεηηθή κεηαβνιή, πνπ ζα παξαθνινπζεί ηελ πδξαπιηθφηεηα ησλ εηψλ.  Σα παξαπάλσ αλαζεσξεζνχλ βέβαηα κπνξεί λα αλ ζην κέιινλ ζεκαληηθνχο πφξνπο θαη απμάλνπλ Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ηνκέα παξαγσγήο ηνπ ζρεηηθνχ παξαγσγήο εθαξκνγέο θ.ά) . θαη (μήξαλζεο ελζάξξπλζεο θαιιηεξγεηψλ εμνπιηζκνχ άκεζα γηα ηελ αχμεζε ηεο εζληθήο πξνζηηζέκελεο αμίαο θαη ησλ ζέζεσλ εξγαζίαο. Δάλ ε ρψξα δελ απνθηήζεη παξαγσγηθή βάζε γηα ηηο ΑΠΔ νη καθξνρξφληεο λέεο ζέζεηο εξγαζίαο ζα παξακείλνπλ ρακειέο.  Σελ αλάγθε πξνψζεζεο ηεο ρξήζεο ησλ ΑΠΔ θαη ζε ινηπέο εθαξκνγέο ηδηαίηεξα πξφζθνξεο γηα ηε ρψξα καο φπσο ε αθαιάησζε πνπ κπνξεί λα θαιχςεη επηηαθηηθέο αλάγθεο πδξνδφηεζεο εηδηθά ζην λεζησηηθφ ρψξν φπνπ νη αλάγθεο γηα λεξφ είλαη πςειέο ην θφζηνο ηνπ λεξνχ κεγάιν (θπκαίλεηαη ή θαη ππεξβαίλεη ηα 2 Δπξψ αλά θπβηθφ κέηξν), ην δπλακηθφ ΑΠΔ ζεκαληηθφ θαη δελ απαηηείηαη ελίζρπζε ησλ ειεθηξηθψλ ζπζηεκάησλ κεηαθνξάο θαη δηαλνκήο.  Σελ αχμεζε ηεο ρξεζηκνπνίεζεο ρξεζηκνπνίεζεο ΑΠΔ γηα πεξεηαίξσ  Σελ παξαθνινχζεζε ησλ δξάζεσλ γηα ηελ επίηεπμε ηνχ λα ηεο ζηφρνπ ηεο ζπκκεηνρήο ησλ ΑΠΔ ζηηο κεηαθνξέο .  Σελ αλάγθε αμηνπνίεζε ελζαξξπλζεί ε γεσζεξκηθήο ελέξγεηαο ηφζν εθείλεο θάησ ησλ 25νC ,(αβαζήο γεσζεξκία) φζν θαη εθείλεο ησλ πςειφηεξσλ ΢ηελ πξψηε ζεξκνθξαζηψλ γηα πεξίπησζε ηερλνινγία αληιηψλ ην ησλ αλάινγεο θαηά πεξίπησζε ρξήζεηο. απινπνηεκέλν ζεζκηθφ πιαίζην θαη ε ζχγρξνλε γεσζεξκηθψλ επηηξέπνπλ ηελ ζεξκνελεξγεηαθνχ ζεξκφηεηαο ηνπ απνιεςηκφηεηα ηνπ θνξηίνπ ππεδάθνπο γηα ηνλ θιηκαηηζκφ ρψξσλ κε νηθνλνκηθά ζπκθέξνληαο φξνπο έλαληη άιισλ ΢ηελ ζε δεχηεξε κνξθψλ ελέξγεηαο. κε ηηο πεξίπησζε λνκνζεηηθέο βειηηψζεηο ηνπ λ 3734/09 ζπλδπαζκφ κε γηα ην ηνλ ζπλερή γεσζεξκηθφ παξέρνληαη επθαηξίεο γεσζεξκηθήο παξαγσγή βηνκεραληθέο γηα εκπινπηηζκφ γλψζεσλ ζήκεξα πξνψζεζεο ελέξγεηαο ειεθηξελέξγεηαο, Δηάγξακκα 16 :΢ρέζε ηνπ θόζηνπο ελέξγεηαο πξνο θόζηνο αθαιάησζεο, Πεγή Lenntech, Reverse Osmesis, Desalination Cost Analysis απφ ην ΗΓΜΔ ησλ ππφβαζξν ηεο ρψξαο, ζεκαληηθέο ηεο γηα ρξήζεηο, θαη γηα αγξνηηθέο εθαξκνγέο ζε πεξίπνπ απφ 26 πεξηνρέο ηνπ ειιαδηθνχ ρψξνπ . ΑΠΔ ζηε αλάπηπμε ζέξκαλζε – ςχμε κε ηελ ζρεηηθψλ αιπζίδσλ 44 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε Μεταφορζσ Θζρμανςθ-Ψφξθ 34% 33% 42% 3% ΑΠΕ πλθν ΤΗ΢ ςτο Διαςυνδεδεμζνο ΑΠΕ ςτα Νθςιά 24% 6% Τδροθλεκτρικά (Διαςυνδεδεμζνο) Δηάγξακκα 17 : ΢πκκεηνρή ησλ ελεξγεηαθώλ ξνώλ ΑΠΕ ζηελ θαηαλάισζε ελέξγεηαο ζύκθσλα κε ην ΢ελάξην Αλαθνξάο ηνπ ΢ΕΕ΢ γηα ην έηνο 2020 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 45 46 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 3.6 Οη Μεηαθνξέο Ο ηνκέαο ησλ κεηαθνξψλ αληηζηνηρεί πεξίπνπ ζην έλα ηξίην ηεο ζπλνιηθήο θαηαλάισζεο ελέξγεηαο ζηηο ρψξεο κέιε ηνπ ΔΟΠ θαη ηνπιάρηζηνλ ζην έλα πέκπην ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ. Έλα κεγάιν θνκκάηη ηεο αηκνζθαηξηθήο ξχπαλζεο αιιά θαη ηεο ερνξχπαλζεο ησλ αζηηθψλ θέληξσλ νθείιεηαη ζηηο κεηαθνξέο. Πην ζπγθεθξηκέλα ζηελ Διιάδα, ζχκθσλα κε ην ελεξγεηαθφ ηζνδχγην ηεο ρψξαο γηα ην έηνο 2007, ν ηνκέαο κεηαθνξψλ απνξξνθά ην 38,6% ηεο ηειηθήο ελεξγεηαθήο θαηαλάισζεο, φηαλ ν κέζνο φξνο ηεο Δ.Δ.25 είλαη γχξσ ζην 30-31%. ΢ηελ Διιάδα νη κεηαθνξέο εμαξηψκελεο ην είλαη απφ ζρεδφλ ηηο πιήξσο ζε εηζαγσγέο ηνπ φηη νη αεξνκεηαθνξέο ζα εηζρσξήζνπλ ζην εκπφξην ξχπσλ ην 2013 ελψ γηα ηελ λαπζηπινΐα θάηη αληίζηνηρν εθηηκάηαη φηη ζα ζπκβεί κεηά ην 2015. Έλαο απφ ηνπο ζηφρνπο πνπ έρεη ζέζεη ε Δ.Δ.-25 σο ζηφρν γηα ην 2020 είλαη ην 8-10% ησλ ρεξζαίσλ κεηαθνξψλ λα γίλεηαη κε βηνθαχζηκα. ΢χκθσλα κε ηνλ Δπξσπατθφ Οξγαληζκφ Πεξηβάιινληνο ηα κεγέζε ηνπ ηνκέα ησλ κεηαθνξψλ απμάλνληαη εηεζίσο σο εμήο:  1,9 % γηα ηνπο επηβάηεο  2,7 % γηα ηηο κεηαθνξέο θνξηίσλ ΢ηνλ Πίλαθα 9 θαίλεηαη ε ηειηθή θαηαλάισζε ελέξγεηαο ζηελ Διιάδα 2006 θαη ην κεξίδην πνπ αληηζηνηρεί ζηνλ ηνκέα ησλ Μεηαθνξψλ. Παξά ηελ αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο ζην ηνκέα ησλ κεηαθνξψλ νη ζρεηηθέο ζπλερίδνπλ κε ηνλ εθπνκπέο λα (κνλνμείδην απμάλνληαη ηνπ κε άλζξαθα, άθαπζηνη πδξνγνλάλζξαθεο θηι) αλεζπρεηηθνχο ξπζκνχο. ΢χκθσλα πάληα Δπξσπατθφ νη Οξγαληζκφ ζπγθεληξψζεηο Πεξηβάιινληνο πεηξέιαην. Οη νδηθέο κεηαθνξέο θαιχπηνπλ κεγαιχηεξν ηκήκα ζπλφινπ κεηαθνξψλ, πνζνζηφ ην νπνίν αλέξρεηαη ζην 77%. ΢χκθσλα κε ηα παξαπάλσ νη νδηθέο κεηαθνξέο απνηεινχλ ηνκέα πξνηεξαηφηεηαο εάλ ζέινπκε λα επηηχρνπκε κείσζε ζηε θαηαλάισζε θαπζίκνπ θαη ξχπσλ ζην κε αχμεζε ηνπ ηεο ελεξγεηαθήο Ζ απνδνηηθφηεηαο θαη επεξγεηηθή επίδξαζε θαηλφκελνπ ζεξκνθεπίνπ. εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο ζηνλ ηνκέα ησλ κεηαθνξψλ ζηνλ ειιαδηθφ ρψξν ζπλδέεηαη άκεζα κε ην επηβαηηθφ ΗΥ. θαη ηηο νδηθέο εκπνξεπκαηηθέο κεηαθνξέο. Όζνλ αθνξά ηηο αεξνκεηαθνξέο θαη ηε λαπζηπινΐα ε Δ.Δ.-25 δελ έρεη θαηαιήμεη αθφκα ξχπσλ ζε δεζκεχζεηο. ΢χκθσλα απφ κε ηηο αλαιχζεηο ,κεηαμχ 1990-2005, νη εθπνκπέο πνπ πξνέξρνληαη αεξνκεηαθνξέο απμήζεθαλ θαηά 79% . ΢ηε λαπζηπινΐα γηα ην ίδην ρξνληθφ δηάζηεκα νη εθπνκπέο απμήζεθαλ θαηά 39%. Δθηηκάηαη ζσκαηηδίσλ θαη φδνληνο δελ παξνπζηάδνπλ θάπνηα βειηίσζε απφ ην έηνο 1997. Μεηά απφ ην νινθιεξσκέλν Δζληθφ ΢ρέδην πνπ είρε παξνπζηαζηεί πξηλ έλα ρξφλν ,πξφζθαηα Έξγσλ κηαο ην Τπνπξγείν θαη ζηελ κέηξσλ Πεξηβάιινληνο Γεκνζίσλ πηνζέηεζε Υσξνηαμίαο πξνρψξεζε δέζκεο απνβιέπνληαο ζηε κείσζε ηεο πεηξειατθήο εμάξηεζεο ηεο ρψξαο, ζηελ αληηκεηψπηζε ηεο αηκνζθαηξηθή ξχπαλζεο θαη ηελ Σα βειηίσζε ηεο νδηθήο θπθινθνξίαο. κέηξα απηά ρσξίδνληαη ζε ηξείο θαηεγνξίεο:  Πεξηβαιινληηθά ηέιε θπθινθνξίαο.  Αλαλέσζε ηνπ ζηφινπ ησλ νρεκάησλ θαη απφζπξζε παιαηψλ.  Δθαξκνγή «πξάζηλνπ» δαθηπιίνπ. Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 47 Πίλαθαο 10 Πεγή: ΘΕΝΕ κειέηε ‘Μείσζε ηεο θαηαλάισζεο θαπζίκσλ ζηηο κεηαθνξέο κέζσ ηεο επηβεβιεκέλεο κείσζεο ησλ εθπνκπώλ CO2’ 48 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ΢χκθσλα κε κειέηεο ζήκεξα ν κέζνο φξνο ειηθίαο επηβαηηθψλ Η.Υ. πιεζηάδεη ηα 12 έηε ελψ ν αληίζηνηρνο αξηζκφο γηα ηα βαξέα νρήκαηα πξνζεγγίδεη ηα 17. Σν κεγαιχηεξν ζηηο δπλακηθφ πνπ εμνηθνλφκεζεο κεηαθνξέο, Σν ΢πκβνχιην Δζληθήο Δλεξγεηαθήο ΢ηξαηεγηθήο θαισζνξίδεη θαη επηθξνηεί ηέηνηνπ είδνπο κέηξα, εθηηκά φκσο φηη απηά πξέπεη λα ζπλνδεχνληαη απφ πξφζζεηα έκκεζα κέηξα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηε δηαρείξηζε ησλ κεηαθνξψλ θαη ηεο ππνδνκήο ηνπ κεηαθνξηθνχ δηθηχνπ ηεο ρψξαο. Μεγάιε βαξχηεηα πξέπεη λα δνζεί επίζεο ζηηο καδηθέο επηβαηηθέο κεηαθνξέο, ηδηαίηεξα ηελ επέθηαζε θαη ρξήζε ηνπ ζηδεξνδξνκηθνχ δηθηχνπ ηφζν γηα ηηο κεηαθνξέο φζν θαη ηελ δηαθίλεζε αηφκσλ. Δπεθηάζεηο κεγάισλ έξγσλ Μ.Μ.Μ. (π.ρ. ΜΔΣΡΟ, Ζ΢ΑΠ & ΖΛΠΑΠ) θαη ε δηεχξπλζε ησλ νξίσλ ησλ εζληθψλ νδψλ (π.ρ. ΑΣΣΗΚΖ ΟΓΟ΢ & ΔΓΝΑΝΣΗΑ ΟΓΟ΢) ζα ζηελ ζπλεηζθέξνπλ απνηειεζκαηηθά ππνινγίδεηαη λα αγγίδεη ην 73%, πξνέξρεηαη απφ ηε ρξήζε Η.Υ. επηβαηηθψλ, ελψ ην 21% πξνέξρεηαη απφ ηηο εκπνξηθέο κεηαθνξέο κε θνξηεγά. Έηζη ινηπφλ, ζηα ηέιε θπθινθνξίαο γηα ηα Η.Υ. αιιάδεη ν ηξφπνο ππνινγηζκνχ ηνπο, πνπ κέρξη ζήκεξα γίλεηαη κφλν κε βάζε ηνλ θπβηζκφ ηνπ θηλεηήξα. Με ηνλ λέν ηξφπν ε θιηκάθσζε ηεο ρξέσζεο ησλ λέσλ ηειψλ θπθινθνξίαο βαζίδεηαη θαη ζηνλ θπβηζκφ αιιά θαη ζηελ πεξηβαιινληηθή επηβάξπλζε ηνπ θηλεηήξα ησλ νρεκάησλ. Απφ ηελ επηθείκελε Αλαλέσζε ηνπ ΢ηφινπ ησλ Ορεκάησλ θαη ηελ απφζπξζε παιαηψλ εθηηκάηαη φηη κέρξη ην 2015 ε κείσζε ζε ζρέζε κε ηελ πθηζηάκελε θαηάζηαζε ζα αλέιζεη ζην 5060% γηα φινπο ηνπο ξχπνπο. Κιείλνληαο κε ηα κέηξα ε εθαξκνγή ηνπ δαθηπιίνπ απνβιέπεη ζηα εμήο:  Σα απηνθίλεηα κε πνιχ πςειέο εθπνκπέο ξχπσλ -δειαδή ηα παιηά νρήκαηα, πξν 15εηίαο- δελ ζα κπνξνχλ λα εηζέξρνληαη ζηνλ «πξάζηλν» δαθηχιην θαηά ην σξάξην ιεηηνπξγίαο ηνπ. Θα εηζέξρνληαη κφλν εθηφο ηνπ σξαξίνπ ηνπ.  Σα «θαζαξά» απηνθίλεηα, δειαδή ηα θαηλνχξηα απηνθίλεηα ηα νπνία εθπέκπνπλ δηνμείδην ηνπ άλζξαθα ιηγφηεξν απφ 140g/km, ε είζνδνο ζηνλ «πξάζηλν» δαθηχιην ζα είλαη ειεχζεξε φιεο ηηο ψξεο.  Όια ηα ππφινηπα απηνθίλεηα, ζα ζπλερίζνπλ λα θηλνχληαη κε ην ζχζηεκα «κνλά – δπγά» φπσο ζήκεξα. πξάζηλνπ νπζηαζηηθή πξφνδν θαη εμέιημε ηνπ ηνκέα κεηαθνξψλ ζηελ Διιάδα. Ζ Διιάδα ζηε πξνζπάζεηά ηεο λα ηθαλνπνηήζεη ηνπο δεζκεπηηθνχο φξνπο εμνηθνλφκεζεο ηελ Δ.Δ. πξέπεη λα θάλεη ηα εμήο:  ΢ηε κπνξεί πεξίπησζε ε λα ησλ κε Ι.Χ. ηε αστοκινήτων δηείζδπζε εμνηθνλφκεζε απνδνηηθφηεξσλ απφ επηηεπρζεί πεηξέιαην-βελδηλνθηλεηήξσλ (20% ηεο ελέξγεηαο 2016), θηλεηήξσλ πβξηδηθήο ελέξγεηαο  Όζνλ ηερλνινγίαο ην 2016) ηηο (5% αιιά ηεο θαη θπζηθνχ αεξίνπ. αθνξά επιβατικές λα γίλεη μεταφορές πξέπεη κεγαιχηεξε δηείζδπζε ιεσθνξείσλ πνπ θαηαλαιψλνπλ Φ.Α. (20% ηεο θαηαλάισζεο ην 2016).  Αληηθαηάζηαζε βαξέσλ θνξηεγψλ κε πην απνδνηηθά (30% ηεο ελέξγεηαο ην 2016) . Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 49 Ζ αλαηξνπή ζην ρψξν ησλ κεηαθνξψλ ζα επηηεπρζεί κφλν εάλ απνδψζνπλ νη παξεκβάζεηο θαη ε αιιαγή λννηξνπίαο ηνπ θνηλνχ γηα ηα ΜΜΔ θαη επηηεπρζεί ζεκαληηθή δηείζδπζε ηεο ειεθηξνθίλεζεο ζηα ΗΥ 50 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 3.7 Σα ζελάξηα ηνπ ελεξγεηαθνύ ηζνδπγίνπ Σα βαζηθά ζελάξηα ηα νπνία ζην κέιινλ λα κεησζνχλ ζε ζρέζε κε ηηο ηηκέο ησλ ζηεξεψλ θαπζίκσλ. Γηα ηελ πεξίνδν 2025-2030 θαη ζηα ηξία ζελάξηα ζα απαηηεζνχλ αηρκηαθέο κνλάδεο απφ 2000 MW έσο 1000 MW γηα ηε δηαηήξεζε εθεδξείαο 10%. Δπηζεκαίλεηαη ηέινο φηη ε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ζηα κέγηζηα επηηξεπηά φξηα απφ άπνςε επζηάζεηαο ηνπ ΢πζηήκαηνο θαζψο θαη ε ζέζε ζε ιεηηνπξγία φισλ ησλ κνλάδσλ Φπζηθνχ Αεξίνπ πνπ έρνπλ ιάβεη άδεηα παξαγσγήο δεκηνπξγεί πξνβιήκαηα θνξεζκνχ ζηελ πεξηνξηζκέλε Διιεληθή αγνξά. επεμεξγάζζεθε ην ΢ΔΔ΢ είλαη ηξία θαη αθνξνχλ ζε έλα ζελάξην αλαθνξάο θαη δχν ζελάξηα πεξίνδν ΢ηα ζελάξηα ηνπ εμνηθνλφκεζεο ε επεμεξγαζία αθνξνχζε θαη ζε δηαθνξεηηθέο πξνζνκνηψζεηο κε δηείζδπζε ειεθηξελεξγεηαθνχ θαπζίκσλ θαη ζπζηήκαηνο, γηα ηε κεηά ην 2020 πεξίνδν, ζηεξεψλ ηερλνινγίεο θαηαθξάηεζεο άλζξαθα, αληί ηεο θάιπςεο ησλ αλαγθψλ απηψλ κε επί πιένλ κνλάδεο Φπζηθνχ Αεξίνπ. Απφ ηελ επεμεξγαζία ησλ ζελαξίσλ πξνθχπηεη φηη ζην Δπηζπκεηφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο κεηά ην 2020 δελ απαηηείηαη ε πξνζζήθε Πηζαλφ κνλάδαο ΢ελάξην παξαγσγήο Δμνηθνλφκεζεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο κέρξη ην 2030. ΢ην Πιένλ απαηηείηαη ηζρχο ηεο ηάμεο ησλ 800 MW γηα ηελ θάιπςε ησλ αλαγθψλ γηα ηελ πεξίνδν 2020 -2030, ελψ ζην ζελάξην αλαθνξάο ε ζπλνιηθά απαηηνχκελε ηζρχο γηα ηελ ίδηα πεξίνδν αλέξρεηαη ζε 2500 MW. Λφγσ ηεο απφζπξζεο 2500 MW πεπαιαησκέλσλ ιηγληηηθψλ κνλάδσλ κέρξη ην 2030 (ζε φια ηα ζελάξηα) θαη εθφζνλ απηέο δελ αληηθαηαζηαζνχλ κε αληίζηνηρεο ζηεξεψλ θαπζίκσλ, ε ρψξα ζα απμήζεη ππέξκεηξα ηελ εμάξηεζή ηεο γηα θάιπςε θνξηίσλ βάζεσο απφ έλα θαη κνλαδηθφ θαχζηκν, ην Φπζηθφ Αέξην, πξάγκα πνπ παξαβηάδεη θαζνιηθά ην βαζηθφ ππιψλα ηεο ελεξγεηαθήο καο ζηξαηεγηθήο γηα ηελ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ θαη ζεκαληηθά ηνλ ππιψλα ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο κηα θαη δελ πξνβιέπεηαη νη ηηκέο ηνπ θπζηθνχ αεξίνπ εμνηθνλφκεζεο ηα νπνία δηαθνξνπνηνχληαη γηα ηε κεηά ην 2020 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 51 Πίλαθαο 11 Σν Ελεξγεηαθό ηζνδύγην ζηα δηάθνξα ζελάξηα 2010 2015 2020 2025 2030 ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο αναφοράσ Αναφοράσ εξοικονόμθςθσ αναφοράσ ΜΕ΢ 2008 ΜΕ΢ 2009 ΜΕ΢ 2009 ΜΕ΢ 2008 ΢ενάριο Αναφοράσ ΜΕ΢ 2009 Πλζον Επικυμθ Πλζον Επικυμθ ΢ενάριο ΢ενάριο Πικανό τό Πικανό τό εξοικονό ΢ενάριο ΢ενάριο εξοικονό ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο ΢ενάριο μθςθσ αναφοράσ Αναφοράσ μθςθσ Αναφοράσ Αναφοράσ Εξοικονόμ Εξοικον Εξοικονόμ Εξοικον ΜΕ΢ ΜΕ΢ 2008 ΜΕ΢ 2009 ΜΕ΢ ΜΕ΢ 2009 ΜΕ΢ 2009 θςθσ ΜΕ΢ όμθςθσ θςθσ ΜΕ΢ όμθςθσ 2009 2009 2009 ΜΕ΢ 2009 ΜΕ΢ 2009 2009 300 12.013 1.858 4.522 1.201 310 816 21.019 57.832 5.911 63.743 8.150 1.104 4.000 13.254 1.140 3.466 438 521 21.978 16 5,19% 3,71% 300 18.500 1.900 6.700 2.400 400 910 31.110 77.710 10.160 87.870 9.600 1.700 5.200 16.500 1.419 5.129 604 718 32.432 16 4,37% 2,81% 300 16.434 2.018 5.256 1.309 213 1.060 26.590 67.318 6.776 74.094 17.000 1.370 3.200 21.570 1.855 4.437 510 605 27.705 16 6,69% 3,83% 300 13.147 2.201 4.800 1.309 490 848 23.095 61.192 6.468 67.660 17.000 1.370 3.200 21.570 1.855 4.502 465 553 24.113 19 7,69% 3,52% 7,46% 300 19.254 2.238 5.817 1.407 239 1.168 30.424 74.506 7.499 82.006 20.683 1.713 3.800 26.196 2.252 5.067 564 670 31.658 16 7,12% 3,69% 5,20% 300 14.729 2.462 5.262 1.407 490 894 25.544 67.056 7.125 74.180 20.683 1.713 3.800 27.001 2.322 5.113 510 606 26.660 19 8,71% 3,35% 7,12% 300 14.003 2.574 4.985 1.407 490 1.314 25.072 63.330 6.937 70.267 20.683 1.713 3.800 26.196 2.252 5.464 483 574 26.130 21 8,62% 5,03% 7,26% 300 22.484 2.447 6.323 1.493 262 1.266 34.576 80.988 8.152 89.140 25.164 2.055 3.800 31.019 2.667 5.689 613 728 35.917 16 7,43% 3,52% 4,89% 300 300 16.863 14.853 2.716 2.936 5.660 5.116 1.493 1.493 490 490 949 1.772 28.471 26.961 72.079 64.790 7.704 7.337 79.783 72.127 25.164 25.164 2.055 2.055 3.800 3.800 31.617 31.019 2.719 2.667 5.651 6.423 549 496 652 589 29.672 28.046 19 9,16% 3,20% 6,68% 23 9,51% 6,32% 7,07% Σελικι Κατανάλωςθ Ενζργειασ (ktoe) ΢τερεά Καφςιμα Πετρελαϊκά Προϊόντα Φ.Αζριο (εκτόσ θλεκτροπαραγωγισ) Ηλεκτριςμόσ Βιομάηα Ηλιακοί Θερμοςίφωνεσ βιοκαφςιμα ΢φνολο Ηιτθςθ Θλεκτριςμοφ (GWh) Διαςυνδεδεμζνο ΢φςτθμα Νθςιά ΢φνολο 300 16.100 1.000 5.000 1600 300 430 24730 300 12.689 1.237 4.201 1120 166 416 20129 300 11.983 1.246 4.172 1120 166 388 19375 53427 5416 58842 3768 855 4000 8623 741 2416 405 481 20261 12 3,66% 1,92% 300 17.800 1.500 5.900 2.000 400 670 28.570 68.420 8.210 76.630 5.200 1.200 5.100 11.500 989 4.059 527 626 29.723 14 3,33% 2,25% 300 13.888 1.804 4.655 1.201 186 943 22.976 59.621 6.001 65.622 8.150 1.104 4.000 13.254 1.140 3.469 451 536 23.964 14 4,76% 3,94% 58500 53803 6530 5416 65030 59219 Ενζργεια προερχόμενθ από ΑΠΕ ςτθν Θλεκτροπαραγωγι (GWh) ΑΠΕ πλθν ΤΗ΢ ςτο Διαςυνδεδεμζνο 3500 3768 ΑΠΕ ςτα Νθςιά 800 855 Τδροθλεκτρικά (Διαςυνδεδεμζνο) 5000 4000 ΢φνολο (GWh) 9300 8623 ΢φνολο (ktoe) 800 741 ΢υνολικι Ενζργεια από ΑΠΕ (ktoe) 3130 2443 Ιδιοκατανάλωςθ Μονάδων 447 407 Απϊλειεσ δικτφου 531 484 Σελικι κατανάλωςθ ΢φμφωνα με τθν Οδθγία 25709 21020 % Ενζργειασ από ΑΠΕ ςτθν Σελικι Κατανάλωςθ 12 12 Ηλεκτροπαραγωγι 3,11% 3,53% Μεταφορζσ (Βιοκαφςιμα) * Θζρμανςθ-Ψφξθ (Ηλιακά ςυςτιματα, βιομάηα) 1,67% 1,98% 7,39% 6,12% 6,35% 8,07% 5,79% 6,87% 8,63% 5,49% * ΢τα ςενάρια του ΜΕ΢ - 2008 οι ποςότθτεσ και τα ποςοςτά τθσ βιομάηασ περιλαμβάνουν και τα αντίςτοιχα μεγζκθ των βιοκαυςίμων 52 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε Ενεργειακό Ιςοηφγιο, ΢ενάριο Αναφοράσ 2020 4% 5% 1% 1% Ενεργειακό Ιςοηφγιο, ΢ενάριο Αναφοράσ 2030 4% 1% 4% 1% ΢τερεά Καφςιμα Πετρελαϊκά Προϊόντα Φ.Αζριο (εκτόσ θλεκτροπαραγωγισ) Ηλεκτριςμόσ 18% 20% 7% 7% 62% 65% Βιομάηα Ηλιακοί Θερμοςίφωνεσ βιοκαφςιμα Δηάγξακκα 18 Ελεξγεηαθό ηζνδύγην ζην ζελάξην αλαθνξάο 2020 - 2030 ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 53 54 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 4 ΟΗ ΓΔ΢ΜΔΤ΢ΔΗ΢ ΓΗΑ ΣΟ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝ ΢ΣΖ ΜΔΣΑ ΣΟ 2012 ΔΠΟΥΖ. Ο θιάδνο ηεο ελέξγεηαο θαη θπξίσο ε παξαγσγή ειεθηξηζκνχ ηνπνζεηνχληαη ζε νινέλα θαη απζηεξφηεξν ζεζκηθφ πιαίζην φζνλ αθνξά ηηο πεξηβαιινληηθέο ππνρξεψζεηο. Ηδηαίηεξα φζνλ αθνξά ηελ αληηκεηψπηζε ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζηελ νπνία θαη έρεη επηθεληξσζεί ε παγθφζκηα επηζηεκνληθή θαη κε θνηλφηεηα ηα ηειεπηαία ρξφληα, ν θιάδνο ζχκθσλα 2008 ηεο κε ν ελέξγεηαο ξφιν. ην World ηεο ηνπ θιάδνο αεξίσλ δηαδξακαηίδεη ΢πγθεθξηκέλα Energy ζπνπδαίν Παγθφζκηα ΢πκθσλία γηα ην Κιίκα κεηά ην Κηφην (Κνπεγράγε COP15). ΢ρεηηθά κε ηελ Παγθφζκηα ΢πκθσλία γηα ην Κιίκα ζηελ Κνπεγράγε ζεκεηψλεηαη φηη ε Δ.Δ δίλεη βαξχηεηα ζηελ πξφηαζε γηα ηε δεκηνπξγία κηαο παγθφζκηαο αγνξάο δηθαησκάησλ εθπνκπψλ ε νπνία ζα επηθέξεη παξάιιεια κε ηηο κεηψζεηο ησλ εθπνκπψλ ηε δεκηνπξγία εζφδσλ απφ ηεο δεκνπξαζίεο ησλ δηθαησκάησλ. Ζ Δ.Δ είλαη πξσηνπφξνο ξχπσλ θαη ζηελ ιεηηνπξγία αγνξάο λα πξνβιέπεηαη απφ ηελ ζχληνκα λέα Outlook αθνινπζήζνπλ θαη νη ΖΠΑ φπσο έρεη αλαθνηλσζεί εγεζία. ΢πγθεθξηκέλα ν θ. Οκπάκα ζπκπεξηέιαβε ζηνλ πξνυπνινγηζκφ ηνπ έζνδα $646 δηο. απφ ηελ δεκνπξάηεζε δηθαησκάησλ θαηά ηελ πεξίνδν 2012-2019. Απψηεξνο ζηφρνο είλαη ε ζχλδεζε ησλ δχν ζπζηεκάησλ, ψζηε λα δεκηνπξγεζεί κηα παγθφζκηα ηηκή πνπ ζα αληηθαηνπηξίδεη ζηα γηα ηε ην θφζηνο ζρέδηα ζπκθσλία εθπνκπήο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. ελέξγεηαο είλαη ππεχζπλνο γηα ηα 61% ησλ παγθφζκησλ εθπνκπψλ ζεξκνθεπίνπ. Αμίδεη φκσο λα ηνληζηεί φηη καδί κε ηελ αληηκεηψπηζε ησλ θιηκαηηθψλ αιιαγψλ είλαη εμίζνπ γηα ζεκαληηθή κείσζε επηπηψζεσλ ε ησλ ηνπ πξνζπάζεηα πεξηβαιινληηθψλ ελεξγεηαθνχ θιάδνπ, φπσο γηα παξάδεηγκα ε αηκνζθαηξηθή ξχπαλζε. Όπσο πξνεγνχκελε ζρεδηαζκφο ππφ ην πξίζκα αλαθέξζεθε έθζεζε ηνπ ησλ ηνπ θαη ζηελ ν 2008, Δπηπιένλ δηαπξαγκαηεχζεσλ Μαθξνρξφληνπ πεξηβαιινληηθψλ ππνγξακκίδεηαη ε ζεκαζία ηεο ιήςεο έγθαηξεο δξάζεο γηα ηελ πξνζαξκνγή ζηελ αλαπφθεπθηε θιηκαηηθή αιιαγή, ε νπνία αθνξά νιφθιεξε ηελ παγθφζκηα θνηλφηεηα. Σν επξσπατθφ παθέην αθνξά ηα παξαθάησ: Νέα Οδεγία γηα ηελ ελέξγεηα από αλαλεώζηκεο πεγέο (Οδεγία 2009/28/ΔΚ) Δλεξγεηαθνχ ΢ρεδηαζκνχ πξαγκαηνπνηείηαη δεζκεχζεσλ πνπ έρεη πηνζεηήζεη ε ρψξα είηε ζε επξσπατθφ θαη παγθφζκην επίπεδν είηε ζε ηνπηθφ. Δπηγξακκαηηθά αλαθέξνπκε δεζκεχζεηο θαη πξνηάζεηο πνιηηηθψλ πνπ αλαιχνληαη ιεπηνκεξψο ζην θείκελν ηεο έθζεζεο. Δπξσπατθφ Παθέην γηα ην Κιίκα θαη ηελ Δλέξγεηα 1. ΢πλνπηηθά ην θείκελν ηεο νδεγίαο θαζψο θαη νη ζηφρνη πνπ απηή νξίδεη έρνπλ αλαιπζεί παξαπάλσ ζην ζρεηηθφ θεθάιαην ησλ ΑΠΔ. ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 55 2. ηελ αλαζεσξεκέλε Οδεγία γηα ηελ ιεηηνπξγία ηνπ ΢πζηήκαηνο Δκπνξίαο Γηθαησκάησλ Δθπνκπώλ αεξίνπ ηνπ ζεξκνθεπίνπ (Οδεγία 2009/29/ΔΚ) απνθιεηζηηθά βηνκάδα θαζψο θαη εγθαηαζηάζεηο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη γηα έξεπλα, αλάπηπμε θαη δνθηκή λέσλ πξντφλησλ. Ζ ρξήζε κνξίσλ Μεηψζεσλ Βεβαησκέλσλ Δθπνκπψλ Μεηψζεσλ Δθπνκπψλ (ΒΜΔ-CER) θαη Δπηγξακκαηηθά αλαθέξνπκε εδψ ηηο βαζηθέο ηξνπνπνηήζεηο ηεο Οδεγίαο 2009/29/ΔΚ: Με ζηφρν ηελ πεξαηηέξσ ελαξκφληζε θαη ηελ κεγαιχηεξε πξνβιεςηκφηεηα θαηαξγνχληαη ηα εζληθά αλψηαηα φξηα, φπσο απηά είραλ θαζηεξσζεί θαηά ηελ πξψηε θαη δεχηεξε θάζε ηνπ ΢ΔΓΔ ζχκθσλα αεξίσλ κε ηνπ ηα Δζληθά ΢ρέδηα θαη έλα φξην, ην Καηαλνκήο δηθαησκάησλ εθπνκπψλ ζεξκνθεπίνπ, απφ αλψηαην αληηθαζηζηνχληαη παλεπξσπατθφ Μνλάδσλ (ΜΜΔ-ERU), φπσο νξίδνληαη απφ ηνπο επέιηθηνπο κεραληζκνχο ηνπ Κηφην θαη ηε ζχλδεζε ηνπο κε ην ΢ΔΓΔ ζχκθσλα κε ηελ νδεγία 2004/101/ΔΚ, επηηξέπεηαη απφ ηνπο πθηζηάκελνπο θνξείο εθκεηάιιεπζεο θαη κεηά ην 2012. Σα κφξηα ή κνλάδεο Βεβαησκέλσλ Μεηψζεσλ πξνθχπηνπλ Μεραληζκνχ Δθπνκπψλ απφ Καζαξήο έλα (ΒΜΔ) έξγν Αλάπηπμεο (ΜΚΑ – CDM). Σα έξγα απηά έρνπλ νξηζηεί απφ ην Πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην θαη νπζηαζηηθά επηηξέπνπλ ζε ρψξεο ηνπ Παξαξηήκαηνο Η λα επελδχζνπλ ζε έξγα κείσζεο εθπνκπψλ ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο (φπσο Κίλα, Ηλδία, Αθξηθή) θαη λα θεξδίζνπλ έηζη κφξηα ΒΜΔ ζπληειψληαο ζπλεπψο ζηελ ζπκκφξθσζε ηνπο κε ηηο δηθέο ηνπο δεζκεχζεηο. Σν εξγαιείν απηφ ζπληειεί ζηελ κείσζε ηνπ θφζηνπο ζπκκφξθσζεο κε ηνπο ζηφρνπο ηνπ Κηφην θαη νπζηαζηηθά απνηειεί κηα πνιχηηκε θαζαξήο δηαδηθαζία κεηαθνξάο ζηηο νπνίν απφ ην 2013 κεηψλεηαη γξακκηθά κε βάζε ηνλ κέζν φξν ηεο πεξηφδνπ 2008-2012. Καηά απφ ηελ λένπο θάζε 3 (2013-2020) φπσο ηα εληάζζνληαη ζην ζχζηεκα νη εθπνκπέο ηνκείο πεηξνρεκηθά πξντφληα, ε ακκσλία θαη ην αινπκίλην θαζψο θαη νη εθπνκπέο πεξεηαίξσ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ, ζπγθεθξηκέλα ηνπ νμεηδίνπ ηνπ αδψηνπ (N2O) θαη ησλ ππεξθζνξαλζξάθσλ (PFC). Με ζθνπφ ηελ θαη θφξηνπ κείσζε ηνπ ησλ ησλ ηνπ πεξηηηνχ κηθξψλ εμαίξεζεο Γηα πνπ παξάδεηγκα ρξεζηκνπνηνχλ ιεηηνπξγηθψλ ζπζηήκαηνο δηνηθεηηθνχ δπλαηφηεηεο εγθαηαζηάζεσλ. εγθαηαζηάζεηο εγθαηαζηάζεσλ δαπαλψλ ηερλνγλσζίαο αλαηαζζφκελεο ρψξεο. Μέρξη ζήκεξα παξνπζηάδεηαη κηα έληνλε ζχλδεζε ηεο ηηκήο ησλ ΒΜΔ κε ηα δηθαηψκαηα εθπνκπψλ ηνπ ΢πζηήκαηνο Δκπνξίαο Δθπνκπψλ ηεο ΔΔ δεδνκέλνπ φηη νη δχν κεραληζκνί έρνπλ ζπλδεζεί κε ηελ Οδεγία 2004/101/ΔΚ, ελψ πάληα ε πξνβιέπνληαη απνθιείνληαη απφ ην ΢ΔΓΔ ηεο ΔΔ νη 56 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε ηηκή ησλ ΒΜΔ είλαη κηθξφηεξε ηεο ηηκήο ησλ δηθαησκάησλ ηνπ ΢ΔΓΔ ηεο ΔΔ. Οη Μνλάδεο Μείσζεο Δθπνκπψλ (ΜΜΔ) πξνθχπηνπλ απφ έλα έξγν, επέιηθην κεραληζκφ ηνπ Κηφην, πνπ απνθαιείηαη Πξφγξακκα απφ Κνηλνχ (ΠΚ – JI). Σα έξγα απηά επηηξέπνπλ ζε ρψξεο ηνπ Παξαξηήκαηνο κείσζεο Η λα ησλ απνθηήζνπλ ΜΜΔ ζπκκεηέρνληαο ζε δξαζηεξηφηεηεο εθπνκπψλ πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη ζε άιιεο ρψξεο ηνπ Παξαξηήκαηνο Η. Έρνπλ παξνπζηάζεη πνιχ κηθξφηεξε αλάπηπμε ζε ζχγθξηζε κε ηα έξγα ηνπ Μεραληζκνχ Καζαξήο Αλάπηπμεο. Ο πιεηζηεξηαζκφο ησλ δηθαησκάησλ ηίζεηαη σο βαζηθή αξρή θαηαλνκήο. Οη πιεηζηεξηαζκνί δηθαησκάησλ πξέπεη λα έρνπλ αξρίζεη ην αξγφηεξν έσο ην 2011 ψζηε λα εμαζθαιηζηεί ε νκαιή ιεηηνπξγία ησλ αγνξψλ. Ζ κέζνδνο ηνπ πιεηζηεξηαζκνχ γηα ηελ θαηαλνκή δηθαησκάησλ ππνζηεξίδεηαη απφ ηελ επηζηεκνληθή θνηλφηεηα σο ε κέζνδνο πνπ πξνθαιεί θαη ηηο ελ αζζελέζηεξεο ιεηηνπξγία ηέιεη ηνπ ζηελ ζηξεβιψζεηο ζπζηήκαηνο ζηελ 3. Απφ ε ην 2013 θαη θαη ε κεηά, ε πεξηβαιινληηθψο αζθαιήο δέζκεπζε, κεηαθνξά γεσινγηθή ζεξκνθεπίνπ απνζήθεπζε αεξίσλ πξέπεη λα θαιχπηεηαη απφ ην θνηλνηηθφ ζχζηεκα κε ελαξκνληζκέλν ηξφπν. ηελ Απόθαζε γηα ηνλ επηκεξηζκό ηεο πξνζπάζεηαο γηα κείσζε ησλ εθπνκπώλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ (Απόθαζε 406/2009/ΔΚ) Ο ζηφρνο πνπ έρεη πηνζεηήζεη ζπλνιηθά ε ΔΔ γηα ην έηνο 2020 ζρεηηθά κε ηελ κείσζε ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ είλαη ίζνο κε 20% ζε ζρέζε κε ηα επίπεδα ηνπ 1990. Ο ζηφρνο απηφο κεηαθξάδεηαη ζε -14% ζε ζρέζε κε ηα επίπεδα ηνπ 2005, έηνο ην νπνίν απνηειεί θαη ην έηνο βάζεο ηνπ παθέηνπ γηα ην θιίκα θαη ηελ ελέξγεηα θαηαξγψληαο ην 1990 σο έηνο αλαθνξάο φπσο είρε πξνθχςεη απφ ην Πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην. Ο παξαπάλσ ζηφρνο έρεη δηαρσξηζηεί ζε -21% ζε ζρέζε κε ην 2005 γηα ηνπο θιάδνπο πνπ αλήθνπλ ζην ΢ΔΓΔ ηεο ΔΔ θαη ζε πεξίπνπ -10% ζε ζρέζε κε ην 2005 γηα ηνπο ππφινηπνπο ηνκείο, φπσο είλαη γηα παξάδεηγκα ε θαηνηθία, ε γεσξγία θαη νη κεηαθνξέο. Ο παξαπάλσ δηαρσξηζκφο παξνπζηάδεηαη θαη ζην παξαθάησ ζρήκα φπνπ θαίλεηαη θαη ν ζηφρνο ηνπ -4% ζε ζρέζε κε ην 2005 πνπ έρεη αλαιάβεη ε Διιάδα γηα κείσζε ησλ εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ πνπ πξνέξρνληαη απφ ηνκείο εθηφο ΢ΔΓΔ ηεο ΔΔ. δηακφξθσζε ηεο πξαγκαηηθήο ηηκήο ηνπ θφζηνπο εθπνκπήο ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα θαη ζην ζπλππνινγηζκφ ηνπ θφζηνπο απηνχ ζηελ δηαδηθαζία ιήςεο επελδπηηθψλ απνθάζεσλ αιιά θαη ζηελ θαηαλαισηηθή ζπκπεξηθνξά ζε ζχγθξηζε κε ηελ δσξεάλ θαηαλνκή ή αθφκα θαη ηελ θαηαλνκή βάζεη ελφο δείθηε αλαθνξάο βέιηηζηεο ηερλνινγίαο θιάδνπ (benchmark). ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 57 4. ηελ Οδεγία γηα απνζήθεπζε δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα ζε γεσινγηθνύο ζρεκαηηζκνύο (Οδεγία 2009/31/ΔΚ) ΢ηελ νδεγία ζεζπίδνληαη εθηφο άιισλ θαη ξπζκίζεηο φζνλ αθνξά ηελ επηινγή ηφπσλ απνζήθεπζεο θαη άδεηαο Ευρωπαϊκόσ ΢τόχοσ -20% ςε ςχζςθ με 1990 Ευρωπαϊκόσ ΢τόχοσ -14% ςε ςχζςθ με 2005 Σομείσ EU-ETS (Ε.Ε.) για τον υπολογιςμό των διακζςιμων δικαιωμάτων εκπομπϊν ρφπων για ολόκλθρθ τθν Ευρϊπθ κεωρείται ενιαία μείωςθ -21% ςε ςχζςθ με 2005 για όλα τα Κράτθ Μζλθ Σομείσ εκτόσ EU-ETS ΕΕ-27 :ςτόχοσ -10% ςε ςχζςθ με 2005 Ελλάδα : -4% εμεξεχλεζεο θαζψο θαη Ζ δέζκεπζε θαη απνζήθεπζε δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα ζε γεσινγηθνχο ζρεκαηηζκνχο (CCS) απνηειεί γεθπξσηηθή ηερλνινγία πνπ ζα ζπκβάιεη ζην κεηξηαζκφ ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο. ΢πλίζηαηαη ζηε δέζκεπζε ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα (CO2) απφ ηηο βηνκεραληθέο εγθαηαζηάζεηο, ζηε κεηαθνξά ηνπ ζε ηφπν απνζήθεπζεο θαη ζηελ έγρπζή ηνπ ζε θαηάιιεινπο ππφγεηνπο γεσινγηθνχο ζρεκαηηζκνχο γηα κφληκε απνζήθεπζε. Ζ ηερλνινγία απηή δελ ζα πξέπεη λα απνηειέζεη θίλεηξν γηα ηελ αχμεζε ηνπ κεξηδίνπ ησλ κνλάδσλ παξαγσγήο πνπ ιεηηνπξγνχλ κε νξπθηά θαχζηκα. Ζ αλάπηπμή ηεο δελ ζα πξέπεη λα νδεγήζεη ζηε κείσζε ησλ πξνζπαζεηψλ γηα ηε ζηήξημε πνιηηηθψλ ηελ εμνηθνλφκεζεο ησλ ελέξγεηαο, αεηθνξηθψλ πξνψζεζε ξπζκίζεηο γηα άδεηεο θαη ηφπνπο απνζήθεπζεο. ηελ Οδεγία κε ηελ νπνία ηξνπνπνηείηαη ε νδεγία 98/70/ΔΚ όζνλ αθνξά ηηο πξνδηαγξαθέο γηα ηε βελδίλε, ην ληίδει θαη ην πεηξέιαην εζσηεξηθήο θαύζεο θαη ηελ θαζηέξσζε κεραληζκνύ γηα ηελ παξαθνινύζεζε θαη ηε κείσζε ησλ εθπνκπώλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ, ηξνπνπνηείηαη ε νδεγία 1999/32/ΔΚ ηνπ ΢πκβνπιίνπ όζνλ αθνξά ηελ πξνδηαγξαθή ησλ θαπζίκσλ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζηα πινία εζσηεξηθήο λαπζηπινΐαο θαη θαηαξγείηαη ε νδεγία 93/12/ΔΟΚ (Οδεγία 2009/30/ΔΚ) ΢ηελ πεξηβαιινληηθέο θαχζηκα ηνπ ρξεζηκνπνηνχληαη θηλεηήξεο Δπηπιένλ ππνινγηζκφ Οδεγία ζεζπίδνληαη γηα ηα πνπ κε 5. πξνδηαγξαθέο εκπνξίνπ απφ αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο θαη άιισλ ηερλνινγηψλ ρακειψλ εθπνκπψλ άλζξαθα, φζνλ αθνξά ηελ έξεπλα αιιά θαη ηε ρξεκαηνδφηεζε. νρήκαηα κε θηλεηήξεο επηβαιινκέλεο αλάθιεμεο θαη κε αλάθιεμεο νξίδνληαη ηνπ ζπκπίεζε. γηα ηνλ ησλ δσήο θαλφλεο θχθινπ 58 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε εθπνκπψλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ απφ βηνθαχζηκα. γηα ηελ παξαθνινχζεζε θαη ηελ αλαθνξά ησλ εθπνκπψλ απηψλ. Οη ζηφρνη απηνί πεξηνξίδνπλ ηνπο θαηαζθεπαζηέο ησλ Σέινο νξίδεηαη θαη ηίκεκα νρεκάησλ. 6. Καλνληζκόο (ΔΚ) αξηζ. 443/2009 ηνπ Δπξσπατθνύ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ ΢πκβνπιίνπ, ηεο 23εο Απξηιίνπ 2009, ζρεηηθά κε ηα πξόηππα επηδόζεσλ γηα ηηο εθπνκπέο από ηα θαηλνύξγηα επηβαηηθά απηνθίλεηα, ζην πιαίζην ηεο νινθιεξσκέλεο πξνζέγγηζεο ηεο Κνηλόηεηαο γηα ηε κείσζε ησλ εθπνκπώλ CO2 από ειαθξά νρήκαηα ππέξβαζεο εθπνκπψλ . Οξίδνληαη ζηφρνη εηδηθψλ εθπνκπψλ γηα ηα επηβαηηθά απηνθίλεηα θαζψο θαη δηαδηθαζίεο ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 59 ΔΚΠΟΜΠΔ΢ CO2 (Mtn) ΢ελάξην Αλαθνξάο ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 2010 ΢ελάξην Αλαθνξάο ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 2015 ΢ελάξην Αλαθνξάο ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 2020 Σηεξεά Καύζηκα Πεηξειαϊθά Πξνϊόληα Φ.Αέξην (εθηόο ειεθηξνπαξαγωγήο) Ηιεθηξηζκόο Βηνκάδα Ηιηαθνί Θεξκνζίθωλεο βηνθαύζηκα 1,21 37,81 2,89 50,63 - 1,21 35,70 2,91 50,63 - 1,21 41,34 4,22 40,68 - 1,21 35,76 4,34 40,60 - 1,21 47,28 4,72 43,47 - 1,21 39,09 5,14 35,61 - ΢ΤΝΟΛΟ 92,54 90,46 87,44 81,91 96,68 81,05 ΢ελάξην Αλαθνξάο 1,21 55,30 5,23 39,75 - Πιένλ Πηζαλφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 2025 1,21 43,71 5,75 33,44 - Δπηζπκεηφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 1,21 41,55 6,01 28,94 - ΢ελάξην Αλαθνξάο 1,21 64,46 5,72 34,25 - Πιένλ Πηζαλφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 2030 1,21 49,90 6,35 30,15 - Δπηζπκεηφ ΢ελάξην Δμνηθνλφκεζεο 1,21 43,95 6,86 24,73 - Σηεξεά Καύζηκα Πεηξειαϊθά Πξνϊόληα Φ.Αέξην (εθηόο ειεθηξνπαξαγωγήο) Ηιεθηξηζκόο Βηνκάδα Ηιηαθνί Θεξκνζίθωλεο βηνθαύζηκα ΢ΤΝΟΛΟ 60 101,49 84,11 77,72 105,64 87,61 76,75 Πίλαθαο 12 Εμέιημε ησλ εζληθώλ εθπνκπώλ CO2 από ηελ θαύζε πξσηνγελώλ θαπζίκσλ Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε Εξζλιξθ εκπομπϊν διοξειδίου του άνκρακα, 1990-2007 πθγθ Eurostat 2010-2030 ΢ενάρια ΜΕ΢ 2009 125 120 115 110 105 100 95 90 85 80 75 70 65 60 55 50 1990 1995 2000 2005 2007 2010 2015 2020 2025 2030 Ιςτορικά δεδομζνα ΢ενάριο Αναφοράσ Πλζον Πικανό ΢ενάριο Εξοικονόμθςθσ Επικυμθτό ΢ενάριο Εξοικονόμθςθσ Δηάγξακκα 19 Εμέιημε ησλ εθπνκπώλ CO2 από όιεο ηηο δξαζηεξηόηεηεο ζηελ Ειιεληθή Επηθξάηεηα ζύκθσλα κε ηα ζελάξηα ηνπ ΢ΕΕ΢ ΢χκθσλα κε ηελ Δζληθή Αλαθνξά Ρχπσλ γηα ηεο εθπνκπέο αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ ην έηνο 2007, νη εθπνκπέο δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα (ρσξίο λα ζπλππνινγίδνληαη ηα ππφινηπα αέξηα ηνπ ζεξκνθεπίνπ) πξνεξρφκελεο απφ θαχζε πξσηνγελψλ θαπζίκσλ απνηεινχλ ην 90% ηνπ ζπλφινπ. Θεσξψληαο φηη ην κεξίδην απηφ ζα δηαηεξεζεί κέρξη ην 2030 κπνξεί λα γίλεη ν ππνινγηζκφο ηνπ ζπλφινπ ησλ εθπνκπψλ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα (ρσξίο λα Mtn ζπλππνινγίδνληαη ηα ππφινηπα αέξηα ηνπ ζεξκνθεπίνπ) γηα ηελ Διιάδα γηα ηελ πεξίνδν 2010-2030. Σν Γηάγξ. 19 παξνπζηάδεη ηελ εμέιημε απηή. ΢ην ίδην δηάγξακκα θαίλεηαη ε εμέιημε ησλ εθπνκπψλ γηα ηηο πεξηφδνπο 2020 θαη 2030. Οη ζπλνιηθέο εθπνκπέο γηα ην έηνο 2020 κεηψλνληαη θαηά 20% ζην ζελάξην εμνηθνλφκεζεο ελψ γηα ην 2030 ε κείσζε ζε ζρέζε κε ην 2005 πεξηνξίδεηαη ζε 15% πεξίπνπ. ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 61 62 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 5 ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΢ΤΝΑΗΝΔ΢Ζ ΚΑΗ ΢ΤΝΟΛΗΚΟ΢ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΟ΢ ΥΩΡΟΣΑΞΗΚΟ΢ ΢ΥΔΓΗΑ΢ΜΟ΢ πξνζηαζία πεξηθέξεηα Ζ πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε ηεο ρψξαο ζηεξίρζεθε γηα πνιιέο δεθαεηίεο ζηα έξγα παξαγσγήο ελέξγεηαο θαη κε κεηαθνξάο άκεζα ειεθηξηθήο κεηξήζηκα ηηκνιφγεζε ε κε νπνία ηελ πηζαλφλ παξείρεην ίζε λα ζηελ παλειιαδηθή ρξεηάδεηαη αλαζεψξεζε πξνο φθεινο ηεο πεξηθέξεηαο ζηελ νπνία θαη ζα παξάγνληαη ελεξγεηαθά πξντφληα. Απαηηείηαη επνκέλσο έλαο ζπλνιηθφο ζρεδηαζκφο γηα ηελ αληί ηεο • Ο ζηείξαο αλάπηπμε πνπ απνηειέζκαηα ζην πεξηθεξεηαθφ ΑΔΠ θαη ηελ απαζρφιεζε. ΢ε πεξηνρέο φπνπ ην ΑΔΠ θαη ε απαζρφιεζε παξακέλνπλ ζε ζρεηηθά πςειά επίπεδα ιφγσ ελεξγεηαθψλ έξγσλ ππάξρεη κία ζπγθξαηεκέλε έσο ζεηηθή ηνπνζέηεζε ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ γηα ελεξγεηαθά έξγα. ΢ε πεξηνρέο νη νπνίεο έρνπλ πηνζεηήζεη θαη ελαιιαθηηθά δηαζθάιηζεο αξλεηηθή ζρήκαηα ζέζεσλ έσο θαη αλάπηπμεο θαη ηελ επεκεξία ηνπ θνηλσληθνχ ζπλφινπ αληηπαξάζεζεο ραξαθηεξίδεη ηα θαηλφκελα ηνπ NIMBY. ελεξγεηαθφο ρσξνηαμηθφο ζρεδηαζκφο πξέπεη εθηφο ηεο ρσξνζέηεζεο φρη κφλνλ ησλ παξαγσγηθψλ έξγσλ αιιά θαη ησλ θιηκαθνχκελσλ ππνζηεξηθηηθψλ έξγσλ κεηαθνξάο λα πξνρσξήζεη θαη ζηηο απαηηνχκελεο επηθνηλσληαθέο ελέξγεηεο ψζηε νη πνιίηεο λα θαηαζηνχλ θνηλσλνί ησλ αλαγθψλ γηα ελεξγεηαθά έξγα θαη απφ θνηλνχ λα πξνζδηνξίζνπλ ην αληίηηκν πνπ ζα πιεξψζεη ε θνηλσλία γηα ηελ απνδνρή ησλ έξγσλ απηψλ. εξγαζίαο ε απνδνρή ελεξγεηαθψλ έξγσλ παξνπζηάδεηαη θαζαξά ερζξηθή. • Ζ πεξηθεξεηαθή αλάπηπμε κπνξεί λα ζπλερίζεη λα έρεη ζεηηθνχο ξπζκνχο εάλ ηα ελεξγεηαθά έξγα ζπλδπαζζνχλ κε έξγα πνπ ηθαλνπνηνχλ θαη παξάιιειεο θνηλσληθέο αλάγθεο( χδξεπζε, άξδεπζε, παξνρή ηειεζέξκαλζεο) θαζψο θαη έξγα ηα νπνία κεηψλνπλ ηελ απνκφλσζε δηαηήξεζε ηεο θαη πεξηθέξεηαο, π.ρ. απφ ειεθηξνθίλεζε ζηδεξνδξνκηθψλ γξακκψλ γηα ηελ κεηαθνξά ελεξγεηαθψλ πξντφλησλ θαη παξάιιεια ζπκβάινπλ ζεηηθά ζην πεξηβάιινλ. • Ζ πεξηθέξεηα κπνξεί επίζεο λα απνηειέζεη πφιν έιμεο λέσλ επελδχζεσλ εάλ ην θνηλσληθφ θφζηνο απφ ηελ παξαγσγή ελεξγεηαθψλ πξντφλησλ θαηά ηφπνπο ζπλδπαζηεί κε κία ελεξγεηαθή ηηκνινγηαθή πνιηηηθή ε νπνία δίλεη ψζεζε ζηηο επελδχζεηο. Ζ κέρξη ζήκεξα ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 63 64 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 6 ΠΡΟΣΑ΢ΔΗ΢ ΓΗΑ ΣΖ ΓΖΜΗΟΤΡΓΗΑ ΢ΣΡΑΣΖΓΗΚΩΝ ΔΚΣΑΚΣΟΤ ΑΝΑΓΚΖ΢. Δθφζνλ ε Διιάδα δηεζλή αγνξέο πξνζδνθά παίθηε νη λα ζηηο Σε κειέηε θαη νξγάλσζε ζρεδίνπ γηα ην ξπζκφ δηείζδπζεο λέσλ πξσηνγελψλ ζπκβαηηθψλ θαπζίκσλ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή κε ζηφρν ηελ απνθπγή απφ ηελ εμάξηεζε θαη δνθηκή απφ λέσλ ηνπ κνλαδηθέο ηερλνινγηψλ, πδάηηλνπ εηζαγφκελεο ιχζεηο ( π.ρ. έξεπλα εθπφλεζε καθξνρξφληνπ ζρεδίνπ εθκεηάιιεπζεο δπλακηθνχ ηεο ρψξαο, επηζηακέλε κειέηε ηνπ ηξφπνπ ρξήζεο ηνπ κέρξη Σε ζήκεξα κειέηε θαη ην ησλ ζηξαηεγηθνχ ζρεδηαζκφ θαη φπνησλ θαπζίκνπ ηνπ ιηγλίηε). κεραληζκνχ απφζβεζεο απνηειέζεη ελεξγεηαθέο ζηξαηεγηθέο αληηκεηψπηζεο θξίζεσλ ζα πξέπεη λα κειεηεζνχλ λα πξνεηνηκαζζνχλ θαη λα θνηλνπνηεζνχλ ζηνπο αξκφδηνπο. Δπίζεο ε χπαξμε ησλ ζηξαηεγηθψλ θξίζεσλ ζα βνεζήζεη ηελ ρψξα ζηηο δηαπξαγκαηεχζεηο δηεζλψο γηα ηελ ζηελ Δ.Δ. θαη επηβεβαίσζε ηνπ ξφινπ ηεο σο ζηξαηεγηθνχ εηαίξνπ. Απαηηείηαη ε θαηάζηξσζε ζρεδίσλ θαη ε πινπνίεζε εμππεξεηνχλ ζηφρνπο: Σν ζρεδηαζκφ ιχζεσλ θαη κέηξσλ ηνπο πνπ ζα αθφινπζνπο παξαιαβήο κεραληζκψλ γηα ηελ εμαζθάιηζε ηεο ηξνθνδνζίαο ηεο ρψξαο κε θπζηθφ αέξην( π.ρ. ελαιιαγή αγσγψλ, εηζφδνπ αεξίνπ, ζπκβφιαηα κεραληζκνχ πνζνηήησλ πνιιαπιά πγξνπνηεκέλνπ λέα Σε θαη πξνκήζεηαο θ.α.) δεκηνπξγία απφζβεζεο θαη παξαιαβήο ησλ απφηνκσλ απμνκεηψζεσλ ηεο ηηκήο ηνπ πεηξειαίνπ ( π.ρ. ζηξαηεγηθή ηήξεζεο θαη δηαρείξηζεο απνζεκάησλ, απζηεξνί κεραληζκνί παξαθνινχζεζεο ηεο εζσηεξηθήο αγνξάο αιιά θαη ησλ δηεζλψλ ζπκβνιαίσλ, έξεπλα θαη θνηηαζκάησλ) ζπκκεηνρή αλαδήηεζε ζηελ λέσλ κεηαμχ ζεκεία θπζηθνχ επέιηθηα θεξδνζθνπηθψλ ή θαη πξαγκαηηθψλ θξίζεσλ δεκηνπξγεζνχλ γχξσ απφ ηα πεξηβαιινληηθά ζέκαηα (π.ρ. θφζηνο εηθφλα CO2, ηεο επηπηψζεηο ρψξαο γηα ζηελ ηελ πεξηβαιινληηθή επαηζζεζία ηεο κε ζηφρν ηνλ ηνπξηζκφ, δεκηνπξγία εηδηθψλ επέκβαζεο αληηκεηψπηζεο θιηκαθίσλ θαη ειέγρνπ, άκεζεο κε θαηαζηξνθψλ πεξηβαιινληηθέο ζπλέπεηεο). ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 65 66 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε 7 ΢ΤΜΠΔΡΑ΢ΜΑΣΑ απνδνηηθφηεηα κε ηηο πην πξνεγκέλεο ρψξεο επηηπγράλνληαο απνθπγή εθαηνληάδσλ επελδχζεσλ 1. Ζ νηθνλνκηθή θξίζε έρεη επεξεάζεη θαη ζα ζπλερίδεη λα επεξεάδεη ηελ δήηεζε ελεξγεηαθψλ πξντφλησλ κε απνηέιεζκα ην 2020 λα ππάξρεη κείσζε ηεο ηάμεο ηνπ -15 % ή -4.520 Ktoe ζην ελεξγεηαθφ ηζνδχγην ζε ζρέζε κε ηηο πξνβιέςεηο πξηλ απφ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε. Ηδηαίηεξα γηα ηνλ ειεθηξηζκφ ζην ζχλνιν ηνπ ειιεληθνχ ζπζηήκαηνο πξνβιέπεηαη ην 2020 ε δήηεζε λα αλέιζεη ζε 74.1 TWh ζην ζελάξην αλαθνξάο έλαληη πξφβιεςεο 87.9 TWh πξηλ απφ ηελ θξίζε. 2. Ζ αλάιπζε ζηνηρείσλ ηελ νπνία πξαγκαηνπνίεζε ην ΢ΔΔ΢ γηα ηελ πεξίνδν 1975-2005 αλαδεηθλχεη φηη ππάξρνπλ ζεκαληηθά πεξηζψξηα γηα ηελ επίηεπμε κε εμνηθνλφκεζεο ηα θαη λέα ζηελ θαη νξζνινγηθήο ρξήζεο ελέξγεηαο. 3. ΢χκθσλα πνζφηεηα ζελάξηα ε ηειηθή εμνηθνλφκεζεο αλαθνξάο, εθαηνκκπξίσλ επξψ θαη ζεκαληηθή κείσζε εθπνκπψλ CO2. ΢πγθεθξηκέλα εθηηκάηαη γηα ην έηνο 2015 κείσζε ησλ εθπνκπψλ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα πνπ πξνέξρεηαη απφ θαχζε πξσηνγελψλ θαπζίκσλ ίζε κε 8,41 Mtn CO2. 4. Γηα ηελ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ ηεο ρψξαο πξνηείλεηαη ν πεξηνξηζκφο ηεο κείσζεο ησλ επελδχζεσλ ζε κνλάδεο ειεθηξνπαξαγσγήο θπζηθνχ εηζαγφκελνπ αεξίνπ, θαπζίκνπ, κε ζηεξεά θαηεμνρήλ ζηελ θαχζηκα θαη ε ιεινγηζκέλε ρξήζε ηνπ ειεθηξνπαξαγσγή ζε επίπεδα πνπ πεξηνξίδνπλ ην ζπλνιηθφ θφζηνο ηεο παξαγφκελεο δηαζθαιίδνπλ ελέξγεηαο ηελ θαη κέγηζηε δηαζεζηκφηεηα ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή αθφκε θαη ζε πεξηφδνπο θξίζεσλ. Δπηπιένλ πξνηείλεηαη ε εθηεηακέλε ρξήζε θπζηθνχ αεξίνπ ζε θαχζεηο πνπ επηηπγράλνπλ ηνλ κεγαιχηεξν δπλαηφ βαζκφ απφδνζεο θαη αληίζηνηρεο κείσζεο ηνπ θφζηνπο ηνπ ζεξκηδηθνχ απνηειέζκαηνο. 5. Γηα ηελ αζθάιεηα ηνπ εθνδηαζκνχ, ηελ κείσζε ησλ εθπνκπψλ θαη ηελ δηαζθάιηζε ηεο δηαζεζηκφηεηαο ηθαλψλ κέζσλ παξαγσγήο απφ ΑΠΔ πνπ ζα επηηπγράλνπλ ηνλ ζηφρν ηνπ 18% ζηελ ηειηθή θαηαλάισζε ,πξνηείλεηαη λα αμηνπνηεζεί φιν ην εχξνο ησλ ηερλνινγηψλ ΑΠΔ, λα επηδνηεζνχλ κε θεθάιαηα πνπ πξννξίδνληαη γηα ηελ έξεπλα θαη ηερλνινγία ΑΠΔ πνπ έρνπλ ζεκαληηθή ειιεληθή πξνζηηζέκελε αμία ελέξγεηαο θαηαλάισζε πνπ εμνηθνλνκείηαη γηα ην έηνο 2015 γηα φινπο ηνπο ηνκείο ηεο νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο (εθηφο θαη εληφο ΢ΔΓΔ ηεο ΔΔ) ππνινγίδεηαη ζε 1,963 Mtoe.. Γηα ελέξγεηαο θαη ηελ ιφγσ ηελ εμνηθνλφκεζε ηεο ζεκαληηθήο ηεο ζπκβνιήο ζηελ αζθάιεηα εθνδηαζκνχ αληαγσληζηηθφηεηα ειιεληθήο νηθνλνκίαο πξνηείλνληαη κέηξα ηα νπνία ζε ζπλδπαζκφ κε ηνλ εμνξζνινγηζκφ ησλ ηηκνινγίσλ ησλ ελεξγεηαθψλ πξντφλησλ ζα ζπλερίζνπλ λα ζπκβάιινπλ ζηελ ΔΞΔ θαη ΟΥΔ νδεγψληαο ηελ Διιάδα ζε πνξεία ζχγθιεζεο ζηελ ελεξγεηαθή ΢πλνπηηθή Παξνπζίαζε, ΢πκπεξάζκαηα 67 θαη εγρψξηα βηνκεραληθή ππνδνκή επίηεπμεο ρψξεο. Με πνπ δεδνκέλε ηελ χπαξμε ΡΑΔ γηα εμαγσγψλ πξνο άιιεο απαξαίηεησλ λνκηθψλ αιιαγψλ ζην ηζρχνλ ζεζκηθφ πιαίζην θαη ζε δεχηεξε θάζε ζηελ πξνθήξπμε δηαγσληζκψλ γηα ηηο παξαρσξήζεηο. πιεζψξαο αηηήζεσλ γηα αδεηνδφηεζε εθθξεκνχλ ζηελ ειεθηξνπαξαγσγή θαη ππεξβαίλνπλ ζε πνιιαπιφ βαζκφ ηελ ηθαλφηεηα ηνπ ζπζηήκαηνο πξνζθεξφκελε ελεξγεηαθφ πνπ έρνπλ λα ηζρχ, δερζεί γηα γηα γηα ηελ ηελ ηελ κία απξφζθνπηε δηείζδπζε ησλ ΑΠΔ ζην ηζνδχγην, ηα ερέγγπα πξνψζεζε ησλ επελδπηηθψλ ζρεδίσλ δπλακηθή, ζπλερή θαη απξφζθνπηε πινπνίεζε πξνηείλεηαη ε λνκνζεηηθή ξχζκηζε γηα ηελ εθάπαμ αμηνιφγεζε ησλ αηηήζεσλ πνπ εθθξεκνχλ , θαζψο θαη ηελ δεκνζίεπζε ησλ πεξηνρψλ εθείλσλ νη νπνίεο έρνπλ θνξεζζεί θαη γηα ηηο νπνίεο ε ζπλέρηζε ππνβνιήο αηηήζεσλ δελ πξνζθέξεη νχηε ζηελ αζθάιεηα πεξηνξηζκφ επελδπηψλ. 6. Σέινο ζηα πιαίζηα ηεο δηαζθάιηζεο ηεο αζθάιεηαο εθνδηαζκνχ θξίλεηαη απαξαίηεην κεηά ηελ απφθηεζε απφ ην ειιεληθφ δεκφζην ησλ δηθαησκάησλ γηα ηελ έξεπλα θαη εθκεηάιιεπζε ησλ πηζαλψλ θνηηαζκάησλ πδξνγνλαλζξάθσλ κε ην άξζξν 20 παξ.2 ηνπ Νφκνπ 3587/2007 θαη ζε εθπιήξσζε ηεο Οδεγίαο 94/22/ΔΚ ηεο Δ.Δ. λα νινθιεξσζεί ε δηαδηθαζία ηελ νπνία έρεη μεθηλήζεη ην ΤΠΑΝ γηα ηε ζχζηαζε θνξέα ν νπνίνο θαη ζα αλαιάβεη ηελ πξνψζεζε ησλ εθνδηαζκνχ ηνπ νχηε ζηνλ ησλ θφζηνπο 68 Μαθξνρξφληνο Δλεξγεηαθφο ΢ρεδηαζκφο-Ζ επφκελε κέξα κεηά ηελ ηειεπηαία θξίζε