)
Α΄Λυκείου: <Αναπαραγωγή και ανάπτυξη>
<1ο Κεφάλαιο> “Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος.”
Θέματα για μελέτη 1. Αναπαραγωγή. 2. Αναπαραγωγικό σύστημα. 3. Αναπαραγωγικό σύστημα του άνδρα. 4. Αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας. 5. Εμμηνορρυσιακός κύκλος. Λέξεις κλειδιά 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Ερωτήσεις 1. 2. 3. Τι είναι η αναπαραγωγή και ποιος ο ρόλος της; Ποια είναι τα βασικά στοιχεία του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα; Ποια είναι η πορεία του σπέρματος από τη στιγμή της παραγωγής του έως τη στιγμή που απομακρύνεται από το σώμα του άνδρα; Ποιοι αδένες και σχηματισμοί συμμετέχουν στην παραγωγή του σπέρματος; Γιατί οι όρχεις χαρακτηρίζονται μεικτοί αδένες; Ποιος είναι ο ρόλος της ενδοκρινούς και ποιος της εξωκρινούς μοίρας; Ποιος είναι ο ρόλος της τεστοστερόνης στην ανάπτυξη των χαρακτηριστικών του άνδρα; Ποια είναι τα βασικά στοιχεία του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας; Γιατί οι ωοθήκες χαρακτηρίζονται μεικτοί αδένες; Ποιος είναι ο ρόλος της ενδοκρινούς και ποιος της εξωκρινούς μοίρας; Ποιες ορμόνες παράγονται από τις ωοθήκες και ποιος ο ρόλος τους; 8. 9. Αναπαραγωγή. Όρχεις.
www.ibrain.gr Δημοσθένης Καρυοφύλλης
Εκφορητική οδός σπέρματος. Σπερματικά σωληνάρια. Επιδιδυμίδα. Σπερματικός πόρος. Βολβουρηθραίοι αδένες. Σπερματοδόχος κύστη. Σηραγγώδη σώματα.
10. Πόσθη. 11. Τεστοστερόνη. 12. Ωοθυλάκια. 13. Θυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH, Follicle Stimulating Hormone). 14. Οιστρογόνα. 15. Ωχρινοτρόπος ορμόνη (LH, Luteinizing Hormone). 16. Ωχρό σωμάτιο. 17. Προγεστερόνη. 18. Ωοθυλακικός κύκλος. 19. Ενδομήτριος κύκλος.
4. 5.
6. 7. 8.
Κείμενα και Web Sites για μελέτη 1. Σχολικό εγχειρίδιο. 2. Σημειώσεις από την παράδοση. 3. www.ibrain.gr
9.
10. Ποιοι είναι οι δυο κυκλικές μεταβολές του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας; 11. Πώς ελέγχεται ο ωοθυλακικός κύκλος της γυναίκας; 12. Πώς ελέγχεται ο ενδομήτριος κύκλος της γυναίκας. 13. Να περιγράψεις (συνοπτικά) τον εμμηνορρυσιακό κύκλο της γυναίκας.
- 21 -
Αναπαραγωγή
δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ατόµου διαιώνιση του είδους Αναπαραγωγικό σύστηµα του άνδρα Αναπαραγωγικό σύστηµα της γυναίκας
Δοµή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήµατος Από τη µείωση στη γονιµοποίηση
Πορεία
Αναπαραγωγή και ανάπτυξη
Ανάπτυξη του εµβρύου Τοκετός Πολλαπλή κύηση Παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία της µητέρας και του εµβρύου Θηλασµός Στειρότητα Έλεγχος γεννήσεων - Οικογενειακός προγραµµατισµός Τρόπος ζωής και επίδραση στο αναπαραγωγικό Ανάπτυξη µετά τον τοκετό - Γήρας ΣΜΝ
Ανάπτυξη του εµβρύου - Τοκετός
εσωτερικά υπάρχουν λοβοί επιδιδυµίδα
1-3 σπερµατικά σωληνάρια
παράγονται σπερµατοζωάρια
ωριµάζουν και αποθηκεύονται τα σπερµατοζωάρια καθεµία ενώνεται µε το σπερµατικό πόρο εξωτερική µοίρα: σπερµατοζωάρια εσωτερική µοίρα: ορµόνες (πχ τεστοστερόνη)
2 όρχεις
µεικτοί αδένες
σπερµατικός πόρος
ενώνεται µε την ουρήθρα
Το αναπαραγωγικό σύστηµα του άνδρα
εκφορητική οδός του σπέρµατος
προστάτης βολβουρηθραίοι σωλήνες σπερµατοδόχος κύστη
συµµετέχουν στην !αραγωγή σ!έρµατο"
πέος
3 σηραγγώδη σώµατα πόσθη
σχήµα αµύγδαλου 1 σε κάθε πλευρά στο πάνω µέρος της λεκάνης
2 ωοθήκες
µεικτοί αδένες
εξωκρινής ενδοκρινής
ωάρια ορµόνες
Αναπαραγωγικό σύστηµα της γυναίκας
ορµόνες
οιστρογόνα προγεστερόνη
δευτερεύοντα χαρακτηριστικά
2 ωαγωγούς (ή σάλπιγγες)
συνδέουν τις ωοθήκες µε τη µήτρα
µέγεθος και σχήµα αχλαδιού
µήτρα
παχιά τοίχωµατα από µυικό ιστό εσωτερικός βλεννογόνος=ενδοµήτριο
κόλπος αιδοίο
!"#"$ή&'( #) !ά#+ ,έ.)/ #0/ ,ή#."/
εφηβαίο µικρά χείλη µεγάλα χείλη κλειτορίδα
περίπου 28 ηµέρων από την εφηβεία έως την εµµηνόπαυση παράγεται στην υπόφυση θυλακιοτρόπος (FSH) προκαλεί ωρίµανση του ωοθυλακίου
Εµµηνορρυσιακός
παράγονται στα επιθηλιακά κύτταρα του τοιχώµατος του ωοθυλακίου οιστρογόνα προκαλούν πολλαπλασιασµό των κυττάρων του βλεννογόνου της µήτρας
ορµόνες ωχρινοτρόπος
παράγεται στην υπόφυση προκαλεί ωοθυλακιορρηξία παράγεται από το ωχρό σωµάτιο
!ά#$%&' ()$ *+,%%)-ό%)$
προγεστερόνη ανάπτυξη των αδένων του βλεννογόνου της µήτρας προκαλεί έκκριση γλυκογόνου και βλέννας αύξηση της αιµάτωσης
Κύκλοι
ορµονικός έλεγχος από την υπόφυση 1η - 14η ηµέρα ωρίµανση ωοθυλακίου
Ωοθυλακικός
1η φάση
έκκριση οιστρογόνων ωοθυλακιορρηξία 15η - 28η ηµέρα σχηµατισµός ωχρού σωµάτιου 14η ηµέρα
2η φάση έκκριση προγεστερόνης
ορµονικός έλεγχος από τις ωοθήκες ηµέρες 1-5 αιµορροϊκή φάση
,ί%01 1' ή 3' 3ά&'
µετά την απότοµη πτώση της προγεστερόνης αποβολή βλέννας και κυτταρικών υπολειµάτων
Ενδοµήτριος
παραγωγική φάση
ηµέρες 5-14 επίδραση οιστρογόνων πολλαπλασιασµός κυττάρων του βλεννογόνου ηµέρες 14-28 εκκριτική φάση επίδραση προγεστερόνης αύξηση των εκκρίσεων του βλεννογόνου αύξηση αιµάτωσης βλεννογόνου
πέος. (εικ. 12.1) Οι όρχεις αρχίζουν την ανάπτυξή τους μέσα στην κοιλιακή κοιλότητα, κατά την εμβρυϊ-
αυτή είναι η ιδανική για τη σπερματογένεση, δηλαδή την παραγωγή σπερματοζωαρίων, Αναπαραγωγικό που θα αρχίσει κατά την εφηβεία.
σύστημα του άνδρα
Enger−Ross: Concepts in Biology, Tenth Edition
V. Physiological Processes
21. Human Reproduction, Sex, and Sexuality
© The McGraw−Hill Companies, 2002
εικ. 12.1 Το αναπαραγωγικό σύστημα του άντρα
Chapter 21 Human Reproduction, Sex, and Sexuality
391
Επιδιδυμίδα
Epididymis
Σπερματικός πόρος
Sperm duct
Figure 21.7
Sperm Production The testis consists of many tiny tubes called seminiferous tubules. The walls of the tubes consist of cells that continually divide, producing large numbers of sperm. The sperm leave the seminiferous tubules and enter the epididymis where they are stored prior to ejaculation through the sperm duct.
Plane of section
Επίπεδο τομής
Lumen of seminiferous tubule
ΌρχιςTestis
Seminiferous tubules
Σπερματικά σωληνάρια cells Interstitial
Επιθηλιακά Germinal epithelial cell κύτταρα
Basement membrane
Σπερματοζωάρια Spermatozoa
Figure 21.8
The Human Male Reproductive- 22 System The male reproductive system consists
Urinary bladder
ενδομήτριο. Το κάτω μέρος της μήτρας κατα- ριστικές καμπύλες στο γυναικείο σώμα. λήγει στον κόλπο. Οι ωοθήκες (όπως και οι όρχεις) είναι μειΤα ε ξ ω τ ε ρ ι κ ά γ ε ν ν η τ ι κά Αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας όργανα κτοί αδένες. Η εξωκρινής μοίρα τους παράγει αποτελούν το αιδοίο, το οποίο περιλαμβάνει τα ωάρια και η ενδοκρινής τις ορμόνες.
εικ. 12.3 Το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας
Enger−Ross: Concepts in Biology, Tenth Edition
V. Physiological Processes
21. Human Reproduction, Sex, and Sexuality
© The McGraw−Hill Companies, 2002
Chapter 21 Human Reproduction, Sex, and Sexuality
393
Oviduct Ωαγωγός(fallopian tube)
Μήτρα Ωοθήκη Ovary
Body of uterus
ΩάριοEgg cell Ωοθηλάκιο Follicle
Cervix Τράχηλος Vagina Κόλπος
(a)
- 23 -
Εμμηνορρυσιακός κύκλος
- 24 -
