«Ἐγενόμην ἐν Πνεύματι ἐν τῇ Κυριακῇ ἡμέρᾳ καὶ ἤκουσα φωνὴν ὀπίσω μου μεγάλην ὡς σάλπιγγος»

Ὁ μακάβριος χορὸς
«Ποία ἡ ζωὴ ὑμῶν; ἀτμὶς γὰρ ἔσται ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη» (Ἰακ. 4,14) να ἀκόμη ἔτος πέρασε, ἀγαπητοί μου. Μὲ στὴ θεόπνευστη Ἐπιστολή του (Ἰακ. 4,14). Ἡ ζωή τὴν ἀνατολὴ τοῦ νέου ἔτους ἂς κάνουμε λί- μας, λέει, ὡς πρὸς τὴ διάρκειά της μοιάζει μὲ γες σκέψεις πάνω στὸ μεγάλο θέμα τοῦ χρόνου. λεπτὸ ἀτμό, ποὺ βγαίνει ἀπὸ ἕνα καζάνι καθὼς τὸ νερό του βράζει καὶ ἐξατμίζεται. Παρα*** Τί εἶνε ἕνα ἔτος ἐν συγκρίσει μὲ τὴν αἰωνι- τηρήσατε ποτὲ τὸν ἀτμό; Τὸν βλέπουμε γιὰ ότητα; Μία σταγόνα ἐμπρὸς στὸν ὠκεανὸ τοῦ λίγο ν᾿ ἀνεβαίνῃ κ᾿ ἔπειτα νὰ ἐξαφανίζεται. Ἀλλ᾿ ἐνῷ αὐτὴ εἶνε ἡ πραγματικότητα, οἱ χρόνου. Ἂς ὑποθέσουμε ὅτι ἕνα μυστηριῶδες πουλί, στὸ τέλος κάθε ἔτους πετάει πάνω ἀπ᾿ ἄνθρωποι, ἀπορροφημένοι συνήθως ἀπὸ μέτὸν ὠκεανὸ καὶ παίρνει μὲ τὸ ῥάμφος του μία ριμνες, ζοῦν σὰν νὰ εἶνε αἰώνιοι πάνω στὴ γῆ. σταγόνα. Μπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε πόσα δισ- Δὲν σκέπτονται τὸ τέλος τους. Κι ἂν κανεὶς εκατομμύρια καὶ τρισεκατομμύρια χρόνια θὰ τοὺς τὸ θυμίσῃ, τρομάζουν καὶ… χτυποῦν ξύλο! Ὁ φόβος τοῦ θανάτου κάνει νὰ διώχνουν περάσουν μέχρις ὅτου τὸ πουλὶ πάρῃ καὶ τὴν τελευταία σταγόνα τοῦ ὠκεανοῦ; Κι ὁ μεγαλύ- ἀπ᾽ τὴ σκέψι τὴν ἰδέα του. Ἂν τὸν σκέπτονταν τερος μαθηματικὸς θὰ καταληφθῇ ἀπὸ ἴλιγγο. σοβαρά, διαφορετικὴ θὰ ἦταν ἡ συμπεριφορά Ἀπέραντος καὶ ἀσύλληπτος εἶνε καὶ ὁ ἄλ- τους. Ὅπως λέει ἀρχαῖος σοφὸς πρόγονός μας, λος ἐκεῖνος ὠκεανὸς ποὺ λέγεται αἰωνιότης. «μνήμη θανάτου ὅρος φιλοσοφίας». Ἡ δὲ ΣοΠότε ἄρχισε ὁ χρόνος; Πόσα χρόνια πέρασαν φία Σειρὰχ ἀκόμη πιὸ ζωηρὰ καὶ πιὸ συγκεκριμέχρι τώρα; Πόσα θὰ περάσουν μέχρι νὰ λή- μένα προτρέπει· «Ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις σου μιξῃ ὁ κόσμος, ποὺ μὲ τὴ δημιουργία του συνδέ- μνήσκου τὰ ἔσχατά σου, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ εται ὁ χρόνος; Σταγόνα στὸν ὠκεανὸ εἶνε τὸ ἁμαρτήσεις»(Σ. Σειρ. 7,36), δηλαδή· Ἄνθρωπε, νὰ θυἕνα ἔτος. Τί εἶνε ἡ ζωή μας μπροστὰ στὴν αἰω- μᾶσαι πάντοτε τὸ θάνατο, καὶ ἡ σκέψι τοῦ θανιότητα; Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, σὲ ἐ- νάτου θὰ σὲ συγκρατῇ ἀπὸ τὴν ἁμαρτία. Καὶ πικήδεια ὁμιλία του στὸν Καισάριο, ὡς ἑξῆς ἕνας ἀρχαῖος φιλόσοφος παρουσιάζει σὲ ἔργο του κάποιον νὰ περιοδεύῃ ὅλη τὴ γῆ, νὰ ἐπισκέπεριγράφει τὴ ματαιότητα τῆς ζωῆς. «Τέτοια εἶνε, ἀδελφοί, ἡ πρόσκαιρη ζωή μας. πτεται ἀνάκτορα καὶ καλύβες, ν᾿ ἀκούῃ ποικίΤέτοιο τὸ παιχνίδι ποὺ παίζεται πάνω στὴ γῆ· λες συζητήσεις, μὰ γιὰ τὸ θάνατο τίποτε. Καὶ ἐνῷ δὲν ὑπάρχουμε νὰ γενηθοῦμε, κι ἀφοῦ γεν- τελειώνει· «Οἷά ἐστι τὰ τῶν κακοδαιμόνων ἀννηθοῦμε νὰ πεθάνουμε. Ὄνειρο εἴμαστε ποὺ δὲν θρώπων πράγματα· βασιλεῖς, πλίνθοι χρυσαῖ, παραμένει, φάντασμα ποὺ δὲ μπορεῖς νὰ τὸ πιά- ἑκατόμβαι, μάχαι. Χάρωνος δὲ οὐδὲ εἷς λόγος». σῃς, πέταγμα πουλιοῦ περαστικοῦ, πλοῖο ποὺ Δηλαδή· «Νά ποιά εἶνε τὰ ἐνδιαφέροντα, γιὰ δὲν ἀφήνει ἴχνη στὴ θάλασσα, σκόνη, ἀτμός, τὰ ὁποῖα νοιάζονται καὶ συζητοῦν οἱ ταλαίπωπρωινὴ δροσιά, λουλούδι ποὺ ἀνθίζει στὸν και- ροι οἱ ἄνθρωποι· βασίλεια, χρυσὲς πλάκες, ἑκαρό του καὶ στὸν καιρό του μαραίνεται. Καλὰ φι- τόμβες, πόλεμοι. Μὰ γιὰ τὸ Χάρο οὔτε λέξι». Θεωρεῖται τόσο δυσάρεστος ὁ θάνατος, ὥσλοσόφησε γιὰ τὴν ἀσθένειά μας ὁ θεῖος Δαυΐδ· “Οἱ ἡμέρες τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶνε σὰν τὸ τε καὶ σὰν λέξι ἀκόμη ἐνοχλεῖ. Δὲν ἀποκλείχορτάρι· σὰν λουλούδι τοῦ ἀγροῦ, ἔτσι θὰ πέσῃ”». εται νὰ βρεθοῦν καὶ ἀκροαταί, ποὺ δὲν θέἊς φέρουμε καὶ μιὰ εἰκόνα ποὺ χρησιμο- λουν ν᾽ ἀκοῦνε τέτοια κηρύγματα, τώρα μάλιποιεῖ ἡ ἁγία Γραφή. «Ἀτμὶς ἔσται ἡ ζωὴ ὑμῶν στα ποὺ ὅλοι εὔχονται «χρόνια πολλά». Ἀλλ᾿ ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφα- ἔτσι ἀντιμετωπίζεται ὁ θάνατος; Ἂς ῥίξουμε μιὰ ματιὰ στὸ χρόνο ποὺ πένιζομένη», ὅπως λέει ὁ ἀδελφόθεος Ἰάκωβος

Ε

2
ρασε. Πόσοι ἀπὸ ᾿κείνους, ποὺ πέρυσι τέτοια μέρα εὔχονταν «χρόνια πολλά», σήμερα ἀπουσιάζουν ἀπ᾽ τὸ πρωτοχρονιάτικο τραπέζι! Δὲν ζοῦν, καὶ ἡ ἀπουσία τους προκαλεῖ πόνο σὲ συγγενεῖς καὶ φίλους. Τὸ ληξιαρχεῖο μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι τὸ ποσοστὸ τῶν θανάτων εἶνε ἕνας στοὺς ἑκατὸ κατοίκους! Ἐὰν μ᾿ αὐτὴ τὴ βάσι ὑπολογίσουμε τὸν ἀριθμὸ ὅσων πέθαναν σ᾿ ὅλη τὴ γῆ, πόσα ἑκατομμύρια ἄνθρωποι ἀναχώρησαν γιὰ τὴν αἰωνιότητα τὸ ἔτος αὐτό!… Ἦταν ὅλοι γέροι; Ὄχι δυστυχῶς. Ὁ χάρος, ὅπως τὸν παριστάνει ἡ λαϊκὴ παράδοσι, εἶνε τυφλὸς καὶ κουφός. Τυφλός, γιὰ νὰ μὴ διακρίνῃ γέρο ἀπὸ παιδί, φτωχὸ ἀπὸ πλούσιο, ἀγράμματο ἀπὸ ἐπιστήμονα. Κουφός, γιὰ νὰ μὴν ἀκούῃ τὶς σπαρακτικὲς φωνὲς τῶν φίλων καὶ τῶν συγγενῶν. Πέρα ὅμως ἀπὸ τὶς διάφορες λαϊκὲς παραδόσεις γιὰ τὸ χάρο, ὑπάρχει ἡ χριστιανικὴ ἀλήθεια, ποὺ διδάσκει ὅτι ἡ διάρκεια τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου, ἡ γέννησι καὶ ὁ θάνατος, δὲν εἶνε τυχαῖα γεγονότα· εἶνε ἀντικείμενο τῆς φροντίδος τοῦ παναγάθου πανσόφου καὶ παντοδυνάμου Θεοῦ. Τὸ διεκήρυξε ὁ Χριστὸς λέγοντας «Καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσί» (Ματθ. 10,30). Ἑπομένως ἡ διάρκεια τῆς ζωῆς τοῦ καθενὸς εἶνε ἀπ᾽ τὸ Θεὸ καθωρισμένη, ἐκτὸς ἂν ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος ἀνατρέπῃ τοὺς ὅρους μιᾶς εὐτυχισμένης φυσικῆς ζωῆς. Οἱ στατιστικὲς μᾶς πληροφοροῦν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν νηπίων, παιδιῶν καὶ νέων ποὺ πεθαίνουν εἶνε μεγαλύτερος ἀπὸ τῶν γερόντων. Ὁ θάνατος μοιάζει μὲ σφοδρὴ καταιγίδα, ποὺ πάνω στὴν ὁρμή της σπάζει πολλὰ τρυφερὰ κλαδιὰ καὶ ξερριζώνει πολλὰ δενδρύλλια, ἀλλὰ παλιὰ καὶ γέρικα δέντρα λίγα ξερριζώνει. Γι᾿ αὐτὸ κανείς, ὅσο νέος καὶ ὑγιὴς κι ἂν εἶνε, μὴ νομίζῃ πὼς ὁ θάνατος γι᾿ αὐτὸν εἶνε μακριά. Ἐνῷ δὲν τὸν περιμένεις, ἔρχεται ξαφνικὰ καὶ κόβει τὸ νῆμα πάνω στὸ ἄνθος τῆς ζωῆς. Στὶς μέρες μας μάλιστα οἱ περιπτώσεις θανάτου νεαρῶν ἀτόμων εἶνε περισσότερες λόγῳ τοῦ τεχνικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς μανίας τῶν νέων νὰ τρέχουν δαιμονιωδῶς μὲ μηχανάκια καὶ αὐτοκίνητα. Συχνὰ βγαίνουν ἀπ᾽ τὰ νυχτερινὰ κέντρα μεθυσμένοι, ὁδηγώντας συγκρούονται καὶ τερματίζουν ἄδοξα τὴ ζωή τους. Ὁ τεχνικὸς πολιτισμός, γιὰ τὸν ὁποῖο καυχώμαστε, ἀντὶ νὰ ἐλαττώσῃ αὔξησε τοὺς θανάτους. Ἡ δὲ πιὸ μεγάλη ἀγωνία, ποὺ γίνεται ἄγχος καὶ πιέζει ὅλους, εἶνε ὅτι ὁ τεχνικὸς πολιτισμὸς κατασκεύασε τὶς ἀτομικὲς βόμβες, ποὺ ἂν —μὴ γένοιτο!— ἐκραγῇ πυρηνικὸς πόλεμος θὰ καταστρέψουν πόλεις καὶ θ᾽ ἀφανίσουν, ὅπως λέει ἡ Ἀποκάλυψις (8,7-12), τὸ ἕνα τρίτο τοῦ πληθυσμοῦ. Νά ὁ θάνατος στὴν πιὸ τραγικὴ μορφή του, θάνατος ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴ μανία αὐτοκαταστροφῆς τοῦ ἀνθρώπου. *** Ὁ θάνατος, ἀγαπητοί μου, ἐνεδρεύει παντοῦ. Μὴν τρομάξετε ἀπ᾿ αὐτὸ ποὺ θὰ ποῦμε. Γιὰ πόσους καὶ γιὰ πόσες ὁ νέος χρόνος, ποὺ τὸν χαιρετίζουμε αἰσιόδοξα, θὰ εἶνε ὁ τελευταῖος χρόνος τῆς ζωῆς τους; Μήπως ἀνάμεσα σ᾿ αὐτοὺς εἴμαστε κ᾿ ἐμεῖς; «Ἀτμὶς ἔσται ἡ ζωὴ ὑμῶν ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα δὲ καὶ ἀφανιζομένη»! Ἕνας διάσημος ζωγράφος, σὲ μιὰ τοιχογραφία παριστάνει ὡς ἑξῆς τὴ ματαιότητα τῆς ἐπίγειας ζωῆς. «Νέοι καὶ νέες, γέροι καὶ γριές, σὲ μιὰ εὐρύχωρη αἴθουσα στροβιλίζονται σ᾿ ἕνα μανιώδη χορό. Ἡ αἴθουσα ἔχει πολλὲς πόρτες, ἀπ᾿ τὶς ὁποῖες συνωθεῖται πλῆθος πολύ, περιμένοντας σειρὰ γιὰ νὰ λάβῃ μέρος στὸ χορό. Σὲ μιὰ ἄκρη τῆς αἰθούσης σαρκαστικὰ ἐνεδρεύει ὁ θάνατος καὶ παρακολουθεῖ. Κάθε στιγμὴ ἀνοίγει μιὰ καταπακτὴ κάτω ἀπὸ τὰ πόδια τῶν χορευτῶν καὶ ἕνας - ἕνας ἐξαφανίζονται. Οἱ ὑπόλοιποι ῥίχνουν μιὰ στιγμὴ ἕνα βλέμμα μελαγχολικὸ σ᾿ ἐκείνους ποὺ ἀπορροφᾷ ἡ καταπακτή, καὶ …ἐξακολουθοῦν τὸ χορό. Μερικοὶ κλείνουν τὰ μάτια, νὰ μὴ δοῦν τὸ ἄνοιγμα τῆς μυστηριώδους καταπακτῆς. Κι αὐτὴ διαρκῶς ἀνοιγοκλείνει, καὶ οἱ χορευταὶ μὲ παθολογικὴ ἀπάθεια βλέπουν τὸ ἔδαφος νὰ φεύγῃ κάτω ἀπ᾽ τὰ πόδια τους, καὶ τὸ θάνατο νὰ ἐπιχαίρῃ γιὰ τὴν ἔκβασι τοῦ μακάβριου αὐτοῦ χοροῦ…». Δὲν εἶνε ἡ εἰκόνα μιᾶς μεγάλης μερίδος τῆς συγχρόνου κοινωνίας, ποὺ δὲν ἐνδιαφέρεται σοβαρὰ γιὰ τὸ σπουδαιότερο πρόβλημα, πόθεν ἔρχεται, γιατί ζῇ καὶ ποῦ κατευθύνεται; Στὸ κατώφλι τοῦ νέου ἔτους ἂς σκεφτοῦμε σοβαρὰ πάνω στὸ θέμα τοῦ χρόνου. Μιὰ σταγόνα εἶνε ἡ ζωή μας, μιὰ ἀτμίδα ποὺ μόλις φανῇ ἐξαφανίζεται. Ναί, ἀλλ᾿ ἀπ᾽ αὐτὴν ἐξαρτᾶται τὸ αἰώνιο μέλλον μας. Πόσο ἀξίζει μιὰ σταγόνα! Μὴ λησμονοῦμε, ὅτι ἡ ζωὴ στὴ γῆ τελειώνει, ἐνῷ ἡ ζωὴ τῆς ψυχῆς συνεχίζεται αἰωνίως. Στὸ μικρὸ αὐτὸ διάστημα νὰ ζήσουμε ὅπως θέλει ὁ Θεὸ στὸ Εὐαγγέλιο, σὰν Χριστιανοί. Νὰ ζήσουμε σὰν «πάροικοι καὶ παρεπίδημοι» (Α΄ Πέτρ. 2,11), μὲ ἀκλόνητη τὴν πεποίθησι ποὺ διακηρύσσεται στὸ τελευταῖο ἄρθρο τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως· «Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος· ἀμήν». (†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἐπισκοπικὴ ἐγκύκλιος ὑπ᾽ ἀριθμ. 394/24-12-1984 γιὰ τὴν πρωτοχρονιὰ τοῦ 1985 ἀπὸ τὸ περιοδικὸ «Σάλπιγξ Ὀρθοδοξίας» μὲ ἄλλο τίτλο. Σύντμησις 1-1-2012.