High Quality
Open the downloaded document, and select print from the file menu (PDF reader required).
Learn more about SOPA on:
Wikipedia
New York Times
Google
∆Ô ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
¶Ó¢ÌÔÓÈfiÎÔÎÎÔÈ (Diplococcus pneumoniae). ºˆÙÔÁÚ·Ê›· ·fi ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ Û¿ÚˆÛ˘.
1
12
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
1. ∆Ô ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
∆o DNA Â›Ó·È Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
¶·Ú’fiÏo o˘ Ùo DNA ÂÓÙo›ÛÙËΠÛÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo 1869, ¤ˆ˜ Î·È Ùo 1944 ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ·oÙÂÏ› Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. OÈ ÂÈÛÙ‹ÌoÓ˜ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ Ù· ÌfiÚÈ· o˘ ÌÂٷʤÚo˘Ó ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›· Â›Ó·È oÈ ÚˆÙ½Ó˜, o˘ ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË oÈÎÈÏÔÌÔÚÊ›·, ÂÂȉ‹ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Û˘Ó‰˘·ÛÌo‡ ›ÎoÛÈ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ, ÂÓÒ Ù· Óo˘ÎÏÂ˚ο oͤ· Â›Ó·È Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ÙÂÛÛ¿ÚˆÓ ÌfiÓo Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ! To 1928 o Griffith ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ ‰‡o ÛÙÂϤ¯Ë Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ Ó¢ÌoÓÈfiÎoÎÎo˜ (Diplococcus pneumoniae), Ù· oo›· ͯˆÚ›˙o˘Ó ÌoÚÊoÏoÁÈο, fiÙ·Ó Î·ÏÏÈÂÚÁËıo‡Ó Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÏfiÁˆ Ù˘ ·Úo˘Û›·˜ ‹ ÌË ÂÓfi˜ ÚoÛٷ٢ÙÈÎo‡ ηχÌÌ·Ùo˜. ∆o Û٤ϯo˜ o˘ ›¯Â Î¿Ï˘ÌÌ· Û¯ËÌ¿ÙÈ˙ “Ï›˜” ·oÈ˘ Î·È ‹Ù·Ó ·ıoÁfiÓo, ‰ËÏ·‰‹ ÛÎfiÙˆÓ ٷ oÓÙ›ÎÈ· o˘ ÌfiÏ˘ÓÂ, ÂÓÒ ÂΛÓo o˘ ‰ÂÓ Â›¯Â Î¿Ï˘ÌÌ· Û¯ËÌ¿ÙÈ˙ “·‰Ú¤˜” ·oÈ˘ Î·È ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ·ıoÁfiÓo. O Griffith ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ ˘„ËÏ‹ ıÂÚÌoÎÚ·Û›·, ÁÈ· Ó· ÛÎoÙÒÛÂÈ Ù· Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Î·È Ì ·˘Ù¿ ÌfiÏ˘Ó oÓÙÈÎÔ‡˜, ÙÈ΋ ·¿ÓÙËÛË ÁÈ· Ùo Ò˜ Á›ÓÂÙ·È ·˘Ùfi. (∂ÈÎfiÓ· 1.1). ∏ ·¿ÓÙËÛË ‰fiıËΠÙo 1944, fiÙ·Ó oÈ Avery, Mac-Cleod Î·È McCarthy ·ӤϷ‚·Ó Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù· Ùo˘ Griffith in vitro. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ‰È·¯ÒÚÈÛ·Ó Ù· Û˘ÛÙ·ÙÈο ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ Ï›ˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Û ˘‰·Ù¿ÓıڷΘ, ÚˆÙ½Ó˜, ÏÈ›‰È·, RNA, DNA ÎÙÏ. Î·È ¤ÏÂÁÍ·Ó oÈo ·fi ·˘Ù¿ ›¯Â ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌo‡. ¢È·›ÛÙˆÛ·Ó fiÙÈ Ùo Û˘ÛÙ·ÙÈÎfi o˘ ÚoηÏo‡Û Ùo ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ·‰ÚÒÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Û Ï›· ‹Ù·Ó Ùo DNA. ∆ËÓ ›‰È· Âo¯‹ ˘‹Ú¯·Ó oÏÏ¿ ‚Èo¯ËÌÈο ‰Â‰o̤ӷ o˘ ˘oÛÙ‹ÚÈ˙·Ó fiÙÈ Ùo DNA Â›Ó·È Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ñ ∏ oÛfiÙËÙ· Ùo˘ DNA Û οı oÚÁ·ÓÈÛÌfi Â›Ó·È ÛÙ·ıÂÚ‹ Î·È ‰Â ÌÂÙ·‚¿ÏÏÂÙ·È ·fi ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ. ∏ oÛfiÙËÙ· Ùo˘ DNA Â›Ó·È Â›Û˘ ›‰È· Û fiÏ· Ù· ›‰Ë ΢ÙÙ¿ÚˆÓ ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ fiˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙÔ˘
∂ÈÎfiÓ· 1.1 ∆· ÂÈÚ¿Ì·Ù· ÙÔ˘ Griffith ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ¤Ó·˜ “ÂȉÈÎfi˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜” Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙ· ·ıÔÁfiÓ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ÌÂÙ·Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÈ Ù· ÌË ·ıÔÁfiÓ· Û ·ıÔÁfiÓ· ·ÎfiÌË Î·È ·Ó Ù· ·ıÔÁfiÓ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ¤¯Ô˘Ó ÛÎÔÙˆı› ÏfiÁˆ ı¤ÚÌ·ÓÛ˘
∑ˆÓÙ·Ó¿ Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
ŒÓÂÛË Ì ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
O ÔÓÙÈÎfi˜ ı·Ó·ÙÒÓÂÙ·È
ª›· ·oÈΛ· Â›Ó·È ¤Ó· Û‡ÓoÏo ·fi ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, o˘ ¤¯o˘Ó Úo¤ÏıÂÈ ·fi ‰È·‰o¯ÈΤ˜ ‰È·ÈÚ¤ÛÂȘ ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿Úo˘, fiÙ·Ó ·˘Ùfi ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Û ÛÙÂÚÂfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. OÈ ·oÈ˘ Â›Ó·È oÚ·Ù¤˜ Ì Á˘ÌÓfi oÊı·ÏÌfi.
∑ˆÓÙ·Ó¿ ·‰Ú¿ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
ŒÓÂÛË Ì ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
O ÔÓÙÈÎfi˜ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ˙ˆÓÙ·Ófi˜
£¤ÚÌ·ÓÛË
ŒÓÂÛË §Â›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ÛÎÔ- Ì ‚·ÎÙ‹ÚÈ· و̤ӷ ÏfiÁˆ ı¤ÚÌ·ÓÛ˘
O ÔÓÙÈÎfi˜ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ˙ˆÓÙ·Ófi˜
ŒÓÂÛË Ì ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
ÔÈ oo›ÔÈ ·Ú¤ÌÂÓ·Ó ˙ˆÓÙ·ÓÔ›. ŸÙ·Ó fï˜ ·Ó¤ÌÂÈÍ ÓÂÎÚ¿ Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ì ˙ˆÓÙ·Ó¿ ·‰Ú¿ Î·È Ì Ùo Ì›ÁÌ· ÌfiÏ˘Ó oÓÙÈÎÔ‡˜, ÙfiÙ ·˘ÙÔ› ¤ı·Ó·Ó. ™Ùo ·›Ì· ÙˆÓ ÓÂÎÚÒÓ oÓÙÈÎÒÓ ‚Ú¤ıËÎ·Ó ˙ˆÓÙ·Ó¿ Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ·. O Griffith Û˘Ì¤Ú·Ó fiÙÈ ÌÂÚÈο ·‰Ú¿ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· “ÌÂÙ·Û¯ËÌ·Ù›ÛÙËηӔ Û Ï›· ·ıoÁfiÓ· ‡ÛÙÂÚ· ·fi ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË Ì ٷ ÓÂÎÚ¿ Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ·, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÌfiÚÂÛ ӷ ‰ÒÛÂÈ ÈηÓooÈË-
O ÔÓÙÈÎfi˜ ı·Ó·ÙÒÓÂÙ·È
∑ˆÓÙ·Ó¿ ·‰Ú¿ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
ªÂ›ÁÌ· Ï›ˆÓ Î·È ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ ·‰ÚÒÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ
∞fi ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔ‡˜ ÙÔ˘ ÔÓÙÈÎÔ‡ ·ÔÌÔÓÒÓÙ·È ˙ˆÓÙ·Ó¿ Ï›· ‚·ÎÙ‹ÚÈ·
13
·ÓıÚÒÔ˘ Û ·˘Ù¿ Ùo˘ ÛÏ‹Ó·, Ù˘ ηډȿ˜, Ùo˘ ‹·Ùo˜ ÎÙÏ. ñ OÈ Á·Ì¤Ù˜ ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, o˘ Â›Ó·È ·ÏoÂȉ›˜, ÂÚȤ¯o˘Ó ÙË ÌÈÛ‹ oÛfiÙËÙ· DNA ·fi Ù· ۈ̷ÙÈο ·ÙÙ·Ú·, o˘ Â›Ó·È ‰ÈÏoÂȉ‹. ñ ∏ oÛfiÙËÙ· Ùo˘ DNA ›ӷÈ, ηٿ ηÓfiÓ·, ·Ó¿ÏoÁË Ì ÙËÓ oÏ˘ÏoÎfiÙËÙ· Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. ™˘Ó‹ıˆ˜, fiÛo ÂÍÂÏÈÎÙÈο ·ÓÒÙÂÚo˜ Â›Ó·È o oÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ÙfiÛo ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo DNA ÂÚȤ¯ÂÈ Û οı ·ÙÙ·Úfi Ùo˘. ∏ oÚÈÛÙÈ΋ ÂȂ‚·›ˆÛË fiÙÈ Ùo DNA Â›Ó·È Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ‹Ïı Ùo 1952 Ì ٷ ÎÏ·ÛÈο ÂÈÚ¿Ì·Ù· ÙˆÓ Hershey Î·È Chase oÈ oo›oÈ ÌÂϤÙËÛ·Ó ÙoÓ Î‡ÎÏo ˙ˆ‹˜ Ùo˘ ‚·ÎÙËÚÈoÊ¿Áo˘ ∆2. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ȯÓËı¤ÙËÛ·Ó ÙÔ˘˜ Ê¿ÁÔ˘˜ Ì ڷ‰ÈÂÓÚÁfi 35S, Ô˘ ·ÓȯÓ‡ÂÈ ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ ·ÏÏ¿ fi¯È ÙÔ DNA, Î·È Ì ڷ‰ÈÂÓÂÚÁfi 32P, Ô˘ ·ÓȯÓ‡ÂÈ ÙÔ DNA ·ÏÏ¿ fi¯È ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ì ڷ‰ÈÂÓÂÚÁÔ‡˜ Ê¿ÁÔ˘˜ ÌfiÏ˘Ó·Ó ‚·ÎÙ‹ÚÈ·. ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ÌfiÓo Ùo DNA ÙˆÓ Ê¿ÁˆÓ ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙ· ‚·ÎÙËÚȷο ·ÙÙ·Ú· Î·È Â›Ó·È ÈηÓfi Ó· “‰ÒÛÂÈ ÙȘ ··Ú·›ÙËÙ˜ ÂÓÙoϤ˜”, ÁÈ· Ó· oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÙo‡Ó Î·È Ó· ·Ú·¯ıo‡Ó oÈ Ó¤oÈ Ê¿ÁoÈ (∂ÈÎfiÓ· 1.2).
EÈÎfiÓ· 1.2 ∆Ô Â›Ú·Ì· ÙˆÓ Hershey Î·È Chase ·¤‰ÂÈÍ fiÙÈ ÙÔ DNA Â›Ó·È ÙÔ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ȯÓËı¤ÙËÛ·Ó ÙÔ˘˜ Ê¿ÁÔ˘˜ Ì ڷ‰ÈÂÓÂÚÁfi 35S (Ô˘ ·ÓȯÓ‡ÂÈ ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜) Î·È Ì 35P (Ô˘ ·ÓȯÓ‡ÂÈ ÙÔ DNA)
H ¤ÎÊÚ·ÛË in vivo ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ì›·˜ ‚ÈoÏoÁÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ fiÙ·Ó ·˘Ù‹ Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Û ¤Ó· ˙ˆÓÙ·Ófi oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∏ ¤ÎÊÚ·ÛË in vitro ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ì›·˜ ‚ÈoÏoÁÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ fiÙ·Ó ·˘Ù‹ Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È ÛÙoÓ ‰oÎÈÌ·ÛÙÈÎfi ۈϋӷ. ŒÓ· Ù˘ÈÎfi in vivo ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Â›Ó·È Ë ·fi‰ÂÈÍË Ùo˘ ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎo‡ Ì˯·ÓÈÛÌo‡ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA. ∞ÓÙ›ÛÙoȯo in vitro ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Â›Ó·È Ë ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA. π¯ÓËı¤ÙËÛË. ∂›Ó·È Ë Û‹Ì·ÓÛË ¯ËÌÈÎÒÓ ÌoÚ›ˆÓ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁÒÓ ÈÛoÙfiˆÓ, ÊıoÚÈ˙o˘ÛÒÓ o˘ÛÈÒÓ, Î.Ù.Ï. ∂Ó· Ù˘ÈÎfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Â›Ó·È Ë ¯Ú‹ÛË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁo‡ ʈÛÊfiÚo˘ 32ƒ ÛÙ· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ÁÈ· ÙËÓ È¯ÓËı¤ÙËÛË ÙÔ˘ DNA.
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
1869. ∞oÌoÓÒÓÂÙ·È DNA ·fi ÙoÓ Î˘ÙÙ·ÚÈÎfi ˘Ú‹Ó·. 1903. Ao‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È ÊoÚ›˜ Ùo˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎo‡ (ÁÂÓÂÙÈÎo‡) ˘ÏÈÎo‡. 1944. ∞o‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ùo DNA Â›Ó·È Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. 1953. AӷηχÙÂÙ·È Ë ‰oÌ‹ Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA.
πÔ› Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Û ηÏÏȤÚÁÂÈ· Ì 35S
¶ÚˆÙÂ˚ÓÈÎfi ÂÚ›‚ÏËÌ·
πÔ› Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Û ηÏÏȤÚÁÂÈ· Ì 32 ƒ ˆ˜ ËÁ‹ ƒ
™‹Ì·ÓÛË ÌfiÓÔ ÌÂ 35S
OÈ ÛËÌ·Ṳ̂ÓÔÈ ÈÔ› ÌÔχÓÔ˘Ó Î‡ÙÙ·Ú· E. coli
™‹Ì·ÓÛË ÌfiÓÔ ÌÂ 32ƒ
∆o DNA ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È·, o˘ ÂÓÒÓoÓÙ·È Ì ʈÛÊo‰ÈÂÛÙÂÚÈÎfi ‰ÂÛÌfi
∆o DNA, fiˆ˜ Î·È Ùo RNA, Â›Ó·È ¤Ó· Ì·ÎÚoÌfiÚÈo, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È·. ∫¿ı Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo Ùo˘ DNA ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ì›· ÂÓÙfi˙Ë, ÙË ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙Ë, Âӈ̤ÓË Ì ÌÈ· ʈÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Î·È ÌÈ· ·˙ˆÙo‡¯o ‚¿ÛË. ™Ù· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· Ùo˘ DNA Ë ·˙ˆÙo‡¯o˜ ‚¿ÛË ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ÌÈ· ·fi ÙȘ: ·‰ÂÓ›ÓË (A), Áo˘·Ó›ÓË (G), ΢ÙoÛ›ÓË (C) Î·È ı˘Ì›ÓË (T) (∂ÈÎfiÓ· 1.3). ™Â οı Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo Ë ·˙ˆÙo‡¯o˜ ‚¿ÛË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙoÓ 1’ ¿Óıڷη Ù˘ ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙˘ Î·È Ë ÊˆÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Ì ÙoÓ 5’ ¿Óıڷη. ªÈ· oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È ·fi ÙËÓ ¤ÓˆÛË oÏÏÒÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ Ì oÌoÈooÏÈÎfi ‰ÂÛÌfi. O ‰ÂÛÌfi˜ ·˘Ùfi˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ÌÂٷ͇ Ùo˘ ˘‰ÚoÍ˘Ï›o˘ Ùo˘ 3’ ¿Óıڷη Ù˘ ÂÓÙfi˙˘ Ùo˘ ÚÒÙo˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›o˘ Î·È Ù˘ ʈÛÊoÚÈ΋˜ oÌ¿‰·˜ o˘ Â›Ó·È Û˘Ó‰Â‰Â̤ÓË ÛÙoÓ 5’ ¿Óıڷη Ù˘ ÂÓÙfi˙˘ Ùo˘ ÂfiÌÂÓo˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›o˘. O ‰ÂÛÌfi˜ ·˘Ùfi˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È 3’ - 5’ ʈÛÊo‰ÈÂÛÙÂÚÈÎfi˜ ‰ÂÛÌfi˜. ªÂ ÙoÓ ÙÚfio ·˘Ùfi Ë oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÛÎÂÏÂÙfi, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ·ӿÏË„Ë ÙˆÓ ÌoÚ›ˆÓ ʈÛÊoÚÈ-
ªÂÙ¿ 10 ÏÂÙ¿ ‰È·ÎfiÙÂÙ·È Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÌfiÏ˘ÓÛ˘
∆Ô ÂÚȯfiÌÂÓÔ Î¿ı ‰ÔÎÈÌ·ÛÙÈÎÔ‡ ۈϋӷ ‰È·¯ˆÚ›˙ÂÙ·È Û ‰‡Ô ÎÏ¿ÛÌ·Ù·, ¤Ó· Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi (35S ‹ 32 ƒ) Î·È ¤Ó· ÌË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi. ηı¤Ó· ÙÔÔıÂÙÂ›Ù·È Û petri ÛÙÔ ÔÔ›Ô ÂϤÁ¯ÂÙ·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË E. coli Î·È Ë ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛË Ó¤ˆÓ Ê¿ÁˆÓ.
ƒ·‰ÈÂÓÂÚÁfi ÎÏ¿ÛÌ· (35S)
ª‹ Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi ÎÏ¿ÛÌ·
ƒ·‰ÈÂÓÂÚÁfi ÎÏ¿ÛÌ· (32ƒ)
ª‹ Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi ÎÏ¿ÛÌ·
Ÿ¯È ·Ó¿Ù˘ÍË Ê¿ÁˆÓ (™ËÌ·Ṳ̂ӷ ÚˆÙÂ˚ÓÈο ÂÚÈ‚Ï‹Ì·Ù·)
∞Ó¿Ù˘ÍË Ê¿ÁˆÓ (ªË ÛËÌ·Ṳ̂ӷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·)
∞Ó¿Ù˘ÍË Ê¿ÁˆÓ (™ËÌ·Ṳ̂ӷ ÌÔÏ˘Ṳ̂ӷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·)
Ÿ¯È ·Ó¿Ù˘ÍË Ê¿ÁˆÓ (ªË ÛËÌ·Ṳ̂ӷ ÚˆÙÂ˚ÓÈο ÂÚÈ‚Ï‹Ì·Ù·)
14
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
΋ oÌ¿‰·-ÂÓÙfi˙Ë-ʈÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰·-ÂÓÙfi˙Ë. ∞ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙoÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ ·fi Ù· oo›· ·oÙÂÏÂ›Ù·È Ë oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·, Ùo ÚÒÙo Ù˘ Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo ¤¯ÂÈ ¿ÓÙ· ÌÈ· ÂχıÂÚË ÊˆÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Û˘Ó‰Â‰Â̤ÓË ÛÙoÓ 5’ ·Óıڷη Ù˘ ÂÓÙfi˙˘ Ùo˘ Î·È Ùo ÙÂÏÂ˘Ù·›o Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èfi Ù˘ ¤¯ÂÈ ÂχıÂÚo Ùo ˘‰Úo͇ÏÈo Ùo˘ 3’ ¿Óıڷη Ù˘ ÂÓÙfi˙˘ Ùo˘. °È· Ùo ÏfiÁo ·˘Ùfi ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È fiÙÈ o ÚoÛ·Ó·ÙoÏÈÛÌfi˜ Ù˘ oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ Â›Ó·È 5’¡3’ (∂ÈÎfiÓ· 1.4).
H ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA Â›Ó·È Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‚ÈoÏoÁÈ΋ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ùo˘ 20o˘ ·ÈÒÓ·
¶·Ú’ fiÙÈ Ë ¯ËÌÈ΋ Û‡ÛÙ·ÛË Î·È oÈ È‰ÈfiÙËÙ˜ Ùo˘ DNA, Ì ٷ ÂÈÚ¿Ì·Ù· o˘ ·Ó·Ê¤ÚıËÎ·Ó Èo ¿Óˆ, ›¯·Ó Á›ÓÂÈ ÁÓˆÛÙ¿, ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â ÎoÈÓ¿ ·o‰ÂÎÙ‹ ÚfiÙ·ÛË ÁÈ· ÙË ‰ÔÌ‹ Ùo˘ DNA ÛÙo ¯ÒÚo. ¢Â‰o̤ӷ ·fi ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË Ùo˘ oÛoÛÙo‡ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Û ÌfiÚÈ· DNA ·fi ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ¤‰ÂÈ¯Ó·Ó fiÙÈ Û οı ÌfiÚÈo DNA o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ‚¿ÛË ÙËÓ ·‰ÂÓ›ÓË Â›Ó·È ›Ûo˜ Ì ÙoÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ÓÔ˘ÎÏÂÔÙȉ›ˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó ı˘Ì›ÓË, Î·È o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ‚¿ÛË ÙËÓ Áo˘·Ó›ÓË Â›Ó·È ›Ûo˜ Ì ÙoÓ ·ÚÈıÌfi ·˘ÙÒÓ o˘ ¤¯o˘Ó ΢ÙoÛ›ÓË. ¢ËÏ·‰‹ ÈÛ¯‡ÂÈ ∞=∆ Î·È G=C. ∂›Û˘, ‚Ú¤ıËΠfiÙÈ Ë ·Ó·ÏoÁ›· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ‰È·EÈÎfiÓ· 1.3. OÈ Ù¤ÛÛÂÚȘ ·˙ˆÙÔ‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ ÙÔ˘ DNA. ∏ ·‰ÂÓ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙËÓ ı˘Ì›ÓË Ì ‰‡Ô ˘‰ÚÔÁÔÓÈÎÔ‡˜ ‰ÂÛÌÔ‡˜ Î·È Ë ÁÔ˘·Ó›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙËÓ Î˘ÙÔÛ›ÓË Ì ÙÚÂȘ ˘‰ÚÔÁÔÓÈÎÔ‡˜ ‰ÂÛÌÔ‡˜.
ʤÚÂÈ ·fi ›‰o˜ Û ›‰o˜ Î·È Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì Ùo ›‰o˜ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ·˘Ù¿ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ·oÙÂϤÛÌ·Ù· o˘ ·ÊoÚo‡Û·Ó ÙËÓ ·ÂÈÎfiÓÈÛË Ùo˘ ÌoÚ›o˘ Ùo˘ DNA Ì ¯Ú‹ÛË ·ÎÙ›ÓˆÓ-à ‚o‹ıËÛ·Ó ÛÙËÓ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA Î·È ·¤‰ÂÈÍ·Ó ÙȘ ÌoÓ·‰ÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ¤˜ Ùo˘ o˘ Ùo ηıÈÛÙo‡Ó ÌfiÚÈo ȉ·ÓÈÎfi ˆ˜ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. H ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA Â›Ó·È Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‚ÈoÏoÁÈ΋ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ùo˘ 20o‡ ·ÈÒÓ·. ŒÁÈÓ Ùo 1953 Î·È ‹Ù·Ó Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ÂÚ¢ÓËÙÈ΋˜ ÂÚÁ·Û›·˜ ‰‡o oÌ¿‰ˆÓ ÂÈÛÙËÌfiÓˆÓ: ÙˆÓ Wilkins Î·È Franklin ηıÒ˜ Î·È ÙˆÓ Watson Î·È Crick. ™ÙËÚÈ˙fiÌÂÓoÈ ÛÙo Û‡ÓoÏo ÙˆÓ ·oÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ ‰‡o oÌ¿‰ˆÓ oÈ Watson Î·È Crick ‰È·Ù‡ˆÛ·Ó Ùo ÌoÓÙ¤Ïo Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ D¡∞, o˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ‰oÌ‹ Ùo˘ DNA ÛÙo ¯ÒÚo (∂ÈÎfiÓ· 1.5). ™‡Ìʈӷ Ì Ùo ÌoÓÙ¤Ïo ·˘Ùfi: ñ ∆o DNA ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜ o˘ Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó ÛÙo ¯ÒÚo Ì›· ‰ÂÍÈfiÛÙÚoÊË ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη. ñ ∏ ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÛÙ·ıÂÚfi ÛÎÂÏÂÙfi, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ·ӷϷ̂·ÓfiÌÂÓ· ÌfiÚÈ· ʈÛÊoÚÈ΋˜ oÌ¿‰·˜ - ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙˘ ÂÓˆÌ¤ÓˆÓ Ì ʈÛÊo‰ÈÂÛÙÂÚÈÎfi ‰ÂÛÌfi. O ÛÎÂÏÂÙfi˜ ·˘Ùfi˜ Â›Ó·È ˘‰ÚfiÊÈÏo˜ Î·È ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙo Â͈ÙÂÚÈÎfi Ùo˘ ÌoÚ›o˘. ¶Úo˜ Ùo ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Ùo˘
EÈÎfiÓ· 1.4 ∆Ô ‚¤ÏÔ˜ ‰Â›¯ÓÂÈ ÙÔÓ ÊˆÛÊÔ‰ÈÂÛÙÂÚÈÎfi ÛÎÂÏÂÙfi Ì ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi 5’-3’.
5’ ºˆÛÊÔÚÈÎfi
£˘Ì›ÓË ∞‰ÂÓ›ÓË £˘Ì›ÓË
∞‰ÂÓ›ÓË
¢ÂÔ͢ÚÈ‚fi˙Ë
¢ÂÔ͢ÚÈ‚fi˙Ë
∫˘ÙÔÛ›ÓË
°Ô˘·Ó›ÓË ∫˘ÙÔÛ›ÓË
5 2 4 3 2 5 ¢ÂÔ͢ÚÈ‚fi˙Ë ¢ÂÔ͢ÚÈ‚fi˙Ë ¢ÂÔ͢ÚÈ‚fi˙Ë 3’ 1 1 4 3
°Ô˘·Ó›ÓË
15
∫¿ı ʈÛÊÔÚÈ΋ ÔÌ¿‰· Û˘Ó‰¤ÂÈ ÙÔÓ 3’ ¿Óıڷη ÂÓfi˜ ۷ί¿ÚÔ˘ Ì ÙÔÓ 5’ ¿Óıڷη ÙÔ˘ ÂfiÌÂÓÔ˘ 5’ ¿ÎÚÔ 5’ O 3’ ¿ÎÚÔ -O P=O O
∆· ˙‡ÁË ÙˆÓ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ Û¯ËÌ·Ù›˙Ô˘Ó ‰ÂÛÌÔ‡˜ ˘‰ÚÔÁfiÓÔ˘ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ Û˘ÁÎÚ·ÙÔ‡Ó ÙȘ ‰‡Ô ·Ï˘Û›‰Â˜ ÙÔ˘ DNA 3’
-O
P=O O
3’
H2C
5’ 5’
3’
∏ ∆ Î·È Ë ∞ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ‰‡Ô ‰ÂÛÌÔ‡˜ ˘‰ÚÔÁfiÓÔ˘
3’
5’
5’
3’
∏ C Î·È Ë G Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙÚÂȘ ‰ÂÛÌÔ‡˜ ˘‰ÚÔÁfiÓÔ˘
’ 5’ ¡ 3 ÈÛÌfi˜ Ó·ÙÔÏ ¶ÚÔÛ·
’ 5’ ¡ 3 ÈÛÌfi˜ Ó·ÙÔÏ ¶ÚÔÛ·
3’
5’ 5’
3’
3’
3’
5’
5’
5’
3’
∫·È ÔÈ ‰‡Ô ·Ï˘Û›‰Â˜ ÛÙÔ DNA ¤¯Ô˘Ó ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi 5’ ¡ 3’ Î·È Â›Ó·È ·ÓÙÈ·Ú¿ÏÏËϘ 5’ 3’
EÈÎfiÓ· 1.5 ¢›ÎψÓË ¤ÏÈη ÙÔ˘ DNA.
ÛÙ·ıÂÚo‡ ·˘Ùo‡ ÛÎÂÏÂÙo‡ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È oÈ ·˙ˆÙo‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ o˘ Â›Ó·È ˘‰ÚfiÊo‚˜. ñ OÈ ·˙ˆÙo‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ Ù˘ ÌÈ·˜ ·Ï˘Û›‰·˜ Û˘Ó‰¤oÓÙ·È Ì ‰ÂÛÌo‡˜ ˘‰ÚoÁfiÓo˘ Ì ÙȘ ·˙ˆÙo‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ Ù˘ ·¤Ó·ÓÙÈ ·Ï˘Û›‰·˜ Ì ‚¿ÛË ÙoÓ Î·ÓfiÓ· Ù˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ·˜. ∏ ·‰ÂÓ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ÌfiÓo Ì ı˘Ì›ÓË Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚoÊ·, ÂÓÒ Ë Î˘ÙoÛ›ÓË ÌfiÓo Ì Áo˘·Ó›ÓË Î·È ·ÓÙ›-
ÛÙÚoÊ·. OÈ ‰ÂÛÌo› ˘‰ÚoÁfiÓo˘ o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÛÙ·ıÂÚooÈo‡Ó ÙË ‰Â˘ÙÂÚoÙ·Á‹ ‰oÌ‹ Ùo˘ ÌoÚ›o˘. ñ ∞Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ ·‰ÂÓ›ÓË Î·È ÛÙË ı˘Ì›ÓË Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È ‰‡o ‰ÂÛÌo› ˘‰ÚoÁfiÓo˘, ÂÓÒ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË Áo˘·Ó›ÓË Î·È ÛÙËÓ Î˘ÙoÛ›ÓË Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È ÙÚÂȘ ‰ÂÛÌo› ˘‰ÚoÁfiÓo˘. ñ OÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ ÂÓfi˜ ÌoÚ›o˘ DNA Â›Ó·È Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ-
16
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
Τ˜, Î·È ·˘Ùfi ˘o‰ËÏÒÓÂÈ fiÙÈ Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· Ù˘ ÌÈ·˜ ηıoÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· Ù˘ ¿ÏÏ˘. ∏ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ· ¤¯ÂÈ ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ÛËÌ·Û›· ÁÈ· ÙoÓ ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘ DNA, ÌÈ· ȉÈfiÙËÙ· o˘ Ùo ηıÈÛÙ¿ Ùo ηٷÏÏËÏfiÙÂÚo ÌfiÚÈo ÁÈ· ÙË ‰È·Ù‹ÚËÛË Î·È ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜. ∫¿ı ·Ï˘Û›‰· DNA ÌoÚ› Ó· ¯ÚËÛÈ̇ÂÈ ˆ˜ ηÏo‡È ÁÈ· ÙË Û‡ÓıÂÛË ÌÈ·˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜, ÒÛÙ ÙÂÏÈο Ó· Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È ‰‡o ‰›Îψӷ ÌfiÚÈ· DNA ·ÓoÌoÈfiÙ˘· Ì Ùo ÌËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈo. ñ OÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ Â›Ó·È ·ÓÙÈ·Ú¿ÏÏËϘ, ‰ËÏ·‰‹ Ùo 3’ ¿ÎÚo Ù˘ Ì›·˜ Â›Ó·È ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi Ùo 5’ ¿ÎÚo Ù˘ ¿ÏÏ˘.
ʤÚÂÙ·È ÛÙo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi o˘ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó·. °È· ÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ Ì‹Îo˘˜ ‹ Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ÂÓfi˜ Óo˘ÎÏÂ˚Îo‡ oͤo˜ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È o fiÚo˜ ·ÚÈıÌfi˜ ‹ ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛÂˆÓ ·ÓÙ›ÛÙoȯ·. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÂÓÓoo‡Ì ÙoÓ ·ÚÈıÌfi ‹ ÙËÓ ·ÎoÏo˘ı›· ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ Ùo˘ Óo˘ÎÏÂ˚Îo‡ oͤo˜. ∏ ·Ïo‡ÛÙ¢ÛË ·˘Ù‹ Á›ÓÂÙ·È ÁÈ·Ù› Ùo ÌfiÓo ÙÌ‹Ì· Ùo˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›o˘ o˘ ·ÏÏ¿˙ÂÈ Â›Ó·È Ë ·˙ˆÙo‡¯o˜ ‚¿ÛË. ŒÙÛÈ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È fiÙÈ ¤Ó· ÌfiÚÈo DNA ¤¯ÂÈ Ì‹Îo˜ 2.000 ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ, ÂÂȉ‹ Â›Ó·È ‰›ÎψÓo, ÂÓÒ ¤Ó· ÌfiÚÈo mRNA ¤¯ÂÈ Ì‹Îo˜ 2.000 ‚¿ÛÂȘ ÂÂȉ‹ Â›Ó·È ÌoÓfiÎψÓo.
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÂϤÁ¯ÂÈ fiϘ ÙȘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘
∆o DNA ·oÙÂÏ› Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi fiÏˆÓ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Î·È ÙˆÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ÈÒÓ. ∫¿oÈoÈ Èo› ¤¯o˘Ó ˆ˜ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi RNA (RNA-Èo›). ™˘ÓoÙÈο oÈ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ›ӷÈ: ñ ∏ ·oı‹Î¢ÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜. ™Ùo DNA (‹ ÛÙo RNA ÙˆÓ R¡∞ ÈÒÓ) ÂÚȤ¯oÓÙ·È oÈ ÏËÚoÊoڛ˜ o˘ ηıoÚ›˙o˘Ó fiÏ· Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Î·È oÈ oo›Â˜ oÚÁ·ÓÒÓoÓÙ·È Û ÏÂÈÙo˘ÚÁÈΤ˜ ÌoÓ¿‰Â˜, Ù· ÁoÓ›‰È·. ñ ∏ ‰È·Ù‹ÚËÛË Î·È Ë ÌÂÙ·‚›‚·ÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜ ·fi ·ÙÙ·Úo Û ·ÙÙ·Úo Î·È ·fi oÚÁ·ÓÈÛÌfi Û oÚÁ·ÓÈÛÌfi, o˘ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙oÓÙ·È Ì ÙoÓ ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘ DNA. ñ ∏ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ÏËÚoÊoÚÈÒÓ, o˘ ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ì ÙoÓ ¤ÏÂÁ¯o Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ ÙˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ. ∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿Úo˘ ·oÙÂÏ› Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ¿ Ùo˘. ∆· ·ÙÙ·Ú· ÛÙ· · oo›· Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ· ˘¿Ú¯ÂÈ Û ¤Ó· ÌfiÓo ·ÓÙ›ÁÚ·Êo, fiˆ˜ Â›Ó·È Ù· ÚoηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Î·È oÈ Á·Ì¤Ù˜ ÙˆÓ µ·ÎÙËÚÈ·Îfi DNA ‰ÈÏoÂȉÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·ÏoÂȉ‹. ∆· ·ÙÙ·Ú· ÛÙ· oo›· Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ· ˘¿Ú¯ÂÈ Û ‰‡o ·ÓÙ›‚ ÁÚ·Ê·, fiˆ˜ Â›Ó·È Ù· Ûˆ∞ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙËÓ ·ÌÈÎÈÏ›ÓÓË Ì·ÙÈο ·ÙÙ·Ú· ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ‰ÈÏoÂȉ‹. ™Ù· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ηٷӤÌÂÙ·È ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó·, ÛÙ· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· Î·È ÛÙo˘˜ ¯ÏˆÚoÏ¿ÛÙ˜. ™˘Ó‹ıˆ˜ fï˜ o fiÚo˜ ÁoÓȉ›ˆÌ· ·Ó·AÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·
ÛÙËÓ ÙÂÙڷ΢ÎÏ›ÓË
¶π¡∞∫∞™ 1.1: ª¤ÁÂıo˜ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ‰È¿ÊoÚˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ OÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ™˘ÓoÏÈÎfi DNA ∞ÚÈıÌfi˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ (Û ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ) (·ÏoÂȉ¤˜ ·ÙÙ·Úo)
Zea mays (ηϷÌfiÎÈ) Homo sapiens Drosophila melanogaster Sacharomyces cerevisae Escherichia coli 5 x 109 3 x 109 1.6 x 108 1.4 x 107 4 x 106 10 23 4 16 1
∂ÈÎfiÓ· 1.6 ·. ∆Ô ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi ·ÙÙ·ÚÔ ¤¯ÂÈ ¤Ó· ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈÔ DNA ÙÔ ÔÔ›Ô Â›Ó·È Û˘Ó‰Â‰Â̤ÓÔ ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙÌ‹Ì· Ù˘ ΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ÌÂÌ‚Ú¿Ó˘. ‚. Œ¯ÂÈ Â›Û˘ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈÔ DNA, ÙÔ Ï·ÛÌ›‰ÈÔ, ÙÔ ÔÔ›Ô ¤¯ÂÈ ÁÔÓ›‰È· ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ Û ·ÓÙÈ‚ÈÔÙÈο Á. ºˆÙÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ ÛÙÔ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ.
µ·ÎÙ‹ÚÈÔ
¶Ï·ÛÌ›‰ÈÔ
¶Ï·ÛÌ›‰ÈÔ
Á
0.5 Ìm
17
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ ÚoηڢˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Â›Ó·È ¤Ó· ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo DNA
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ ÚoηڢˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Â›Ó·È ¤Ó· ‰›ÎψÓo ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo DNA Ì‹Îo˘˜ ÂÚ›o˘ 1 mm. ∆o ΢ÎÏÈÎfi ·˘Ùfi ÌfiÚÈo DNA ·Ó·‰ÈÏÒÓÂÙ·È Î·È ·ÎÂÙ¿ÚÂÙ·È Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ΢ڛˆ˜ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Ì ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ¤¯ÂÈ ÙÂÏÈÎfi Ì‹Îo˜ ÛÙo ·ÙÙ·Úo 1Ìm. ¶ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ·ÓÙ›ÁÚ·Êo Ùo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜, ¿Ú· Ù· ÚoηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È ·ÏoÂȉ‹. ™Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ·, ÂÎÙfi˜ ·fi Ùo ·ÚÈo ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo DNA, ˘¿Ú¯o˘Ó Î·È Ù· Ï·ÛÌ›‰È· (∂ÈÎfiÓ· 1.6). ∆· Ï·ÛÌ›‰È· Â›Ó·È ‰›Îψӷ, ΢ÎÏÈο ÌfiÚÈ· DNA Ì ‰È¿ÊoÚ· ÌÂÁ¤ıË. ¶ÂÚȤ¯o˘Ó ÌÈÎÚfi oÛoÛÙfi Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜ Î·È ·oÙÂÏo‡Ó Ùo 1 - 2% Ùo˘ ‚·ÎÙËÚÈ·Îo‡ DNA. ŒÓ· ‚·ÎÙ‹ÚÈo ÌoÚ› Ó· ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Ï·ÛÌ›‰È·, Ù· oo›· ·ÓÙÈÁÚ¿ÊoÓÙ·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi Ùo ·ÚÈo ÌfiÚÈo DNA Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘. ªÂٷ͇ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ÂÚȤ¯oÓÙ·È ÛÙ· Ï·ÛÌ›‰È· ˘¿Ú¯o˘Ó ÁoÓ›‰È· ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ Û ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο Î·È ÁoÓ›‰È· o˘ Û¯ÂÙ›˙oÓÙ·È Ì ÙË ÌÂÙ·ÊoÚ¿ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ·fi ¤Ó· ‚·ÎÙ‹ÚÈo Û ¿ÏÏo. ∆· Ï·ÛÌ›‰È· ¤¯o˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛo˘Ó ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙfiÛo ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ fiÛo Î·È Ì Ùo ·ÚÈo ÌfiÚÈo DNA Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘, ηıÒ˜ Î·È Ó· ÌÂٷʤÚoÓÙ·È ·fi ¤Ó· ‚·ÎÙ‹ÚÈo Û ¿ÏÏo. ªÂ ÙoÓ ÙÚfio ·˘Ùfi ÌÂÙ·Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó Ùo ‚·ÎÙ‹ÚÈo ÛÙo oo›o ÂÈÛ¤Ú¯oÓÙ·È Î·È Ùo˘ ÚoÛ‰›‰o˘Ó ηÈÓo‡ÚȘ ȉÈfiÙËÙ˜. ∆· Ï·ÛÌ›‰È· ·oÙÂÏo‡Ó oχÙÈÌo ÂÚÁ·Ï›o ÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜, fiˆ˜ ı· ·Ó·Ï˘ı› ÛÙo ÎÂÊ¿Ï·Èo ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA.
ÛÙfiÓ˜. ∆o DNA Â›Ó·È Ù˘ÏÈÁ̤Óo Á‡Úˆ ·fi Ùo oÎÙ·ÌÂÚ¤˜ ÙˆÓ ÈÛÙoÓÒÓ (∂ÈÎfiÓ· 1.7). ∆· Óo˘ÎÏÂoÛÒÌ·Ù· ·Ó·‰ÈÏÒÓoÓÙ·È Ì ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ùo DNA Ó· ·ÎÂÙ¿ÚÂÙ·È Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ‚·ıÌfi, Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·˜ ÙÂÏÈο Ù· ÈÓ›‰È· Ù˘ ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘. ™ÙËÓ ·Ó·‰›ÏˆÛË Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó Î·È ¿ÏÏ· ›‰Ë ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, oÈ ÌË-ÈÛÙfiÓ˜. ∞Ó ·Ú·ÙËÚ‹Ûo˘Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÂÓfi˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡ ΢ÙÙ¿Úo˘, ‚Ϥo˘Ì fiÙÈ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ì ‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈΤ˜ ÌoÚʤ˜, ·Ó¿ÏoÁ· Ì Ùo ÛÙ¿‰Èo Ùo˘ ΢ÙÙ·ÚÈÎo‡ ·ÎÏo˘. ∫·Ù¿ ÙË ÌÂÛfiÊ·ÛË Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·
∏ ªoÚȷ΋ µÈoÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
∂¿Ó ͉ÈÏÒÓ·Ì Ùo DNA ÙÔ˘ ˘Ú‹Ó· ÂÓfi˜ ۈ̷ÙÈÎo‡ ΢ÙÙ¿Úo˘ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, ·˘Ùfi ı· ¤ÊÙ·Ó ٷ 2 m, fiÛo Â›Ó·È ‰ËÏ·‰‹ Ùo ‡„o˜ Ùo˘ ‰È·ÛËÌfiÙÂÚo˘ ηϷıoÛÊ·ÈÚÈÛÙ‹ o˘ «¿ÙËÛ» ÛÙ· Á‹Â‰· Ùo˘ Ï·Ó‹ÙË Ì·˜, Ùo˘ Air-Michael Jordan.
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ¤¯ÂÈ oχÏoÎË oÚÁ¿ÓˆÛË
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ¤¯ÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo Ì‹Îo˜ ·fi ·˘Ùfi ÙˆÓ ÚoηڢˆÙÈÎÒÓ. To Û˘ÓoÏÈÎfi DNA o‡ ˘¿Ú¯ÂÈ Û οı ¢ηڢˆÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo ‰ÂÓ Â›Ó·È ¤Ó· ÂÓÈ·›o ÌfiÚÈo, ·ÏÏ¿ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi oÏÏ¿ ¢ı‡ÁÚ·ÌÌ· ÎoÌÌ¿ÙÈ·, o ·ÚÈıÌfi˜ Î·È Ùo Ì‹Îo˜ ÙˆÓ oo›ˆÓ Â›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÁÈ· Ù· ‰È¿ÊoÚ· ›‰Ë ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∆· ÎÔÌÌ¿ÙÈ· Ùo˘ DNA ·ÎÂÙ¿ÚoÓÙ·È Ì ڈÙ½Ó˜ Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó Ù· ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘. ∆· ÈÓ›‰È· ·Ó·‰ÈÏÒÓoÓÙ·È Î·È ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∆o Û˘ÓoÏÈÎfi DNA ÛÙ· ‰ÈÏoÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ¤¯ÂÈ Ì‹Îo˜ ÂÚ›o˘ 2 m Î·È Û˘ÛÂÈÚÒÓÂÙ·È Û ٤ÙoÈo ‚·ıÌfi, ÒÛÙ ӷ ¯ˆÚ¿ÂÈ ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó·, o˘ ¤¯ÂÈ ‰È¿ÌÂÙÚo ‰¤Î· ÂηÙoÌÌ˘ÚÈoÛÙ¿ Ùo˘ ̤ÙÚo˘! ™Ùo ËÏÂÎÙÚoÓÈÎfi ÌÈÎÚoÛÎfiÈo, ‡ÛÙÂÚ· ·fi ÂȉÈ΋ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·, Ù· ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ÌoÈ¿˙o˘Ó Ì ÎoÌoÏfiÁÈ· ·fi ¯¿ÓÙÚ˜. ∫¿ı “¯¿ÓÙÚ·” oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Óo˘ÎÏÂfiۈ̷ Î·È ·oÙÂÏ› ÙË ‚·ÛÈ΋ ÌoÓ¿‰· oÚÁ¿ÓˆÛ˘ Ù˘ ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘. ∆o Óo˘ÎÏÂfiۈ̷ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi DNA Ì‹Îo˘˜ 146 ˙¢ÁÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ Î·È ·fi oÎÙÒ ÌfiÚÈ· ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È È-
18
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
¢ÈÏ‹ ¤ÏÈη DNA
∆Ô DNA Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÈÛÙfiÓ˜ Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ÓÔ˘ÎÏÂÔÛÒÌ·Ù· 2 nm OÎÙ·ÌÂÚ¤˜ ÈÛÙÔÓÒÓ
¡Ô˘ÎÏÂfiۈ̷ DNA 11 nm
“ÿÓÙÚ˜” ÓÔ˘ÎÏÂÔÛˆÌ¿ÙˆÓ T· ÓÔ˘ÎÏÂÔÛÒÌ·Ù· ·ÎÂÙ¿ÚÔÓÙ·È Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘
30 nm
300 nm
T· ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ·Ó·‰ÈÏÒÓÔÓÙ·È Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙Ô˘Ó ıËÏÂȤ˜
OÈ ıËÏÂȤ˜ ·Ó·‰ÈÏÒÓÔÓÙ·È Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· 700 nm 1400 nm
1400 nm ªÂÙ·Ê·ÛÈο ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù·
EÈÎfiÓ· 1.7 ∂›Â‰· ·ÎÂÙ·Ú›ÛÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ DNA ÛÙÔ ÌÈÙˆÙÈÎfi ¯ÚˆÌfiۈ̷. ™ÙÔ Î¿Ùˆ ̤ÚÔ˜ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÌÈÙˆÙÈο ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· ÛÙÔ ÔÙÈÎfi ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ.
19
¤¯o˘Ó ÌÈÎÚfi ‚·ıÌfi Û˘Û›ڈÛ˘ Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó ‰›ÎÙ˘o ÈÓȉ›ˆÓ ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· ‰ÂÓ Â›Ó·È oÚ·Ù¿ Ì Ùo oÙÈÎfi ÌÈÎÚoÛÎfiÈo. ™Ùo ÛÙ¿‰Èo Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA ·Ú¿ÁoÓÙ·È ‰‡o ı˘Á·ÙÚÈο ÌfiÚÈ·, Ù· oo›· oÚÁ·ÓÒÓoÓÙ·È Û ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ∆· ‰‡o ı˘Á·ÙÚÈο ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ·Ú·Ì¤Óo˘Ó Âӈ̤ӷ Û ¤Ó· ÛËÌ›o, Ùo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo. ∫·Ù¿ ÙË Ì›ÙˆÛË Ù· ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ Û˘ÛÂÈÚÒÓoÓÙ·È Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ‚·ıÌfi Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó ÙȘ ‰‡o ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜. O ˘„ËÏfi˜ ‚·ıÌfi˜ Û˘Û›ڈÛ˘ Ùo˘ DNA ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ÛÙo ÛÙ¿‰Èo Ù˘ ÌÂÙ¿Ê·Û˘ Ù· ηıÈÛÙ¿ ¢‰È¿ÎÚÈÙ· Î·È ÌoÚo‡Ó ‡ÎoÏ· Ó· ·Ú·ÙËÚËıo‡Ó Ì Ùo oÙÈÎfi ÌÈÎÚoÛÎfiÈo (∂ÈÎfiÓ· 1.7). ™Ùo Ù¤Ïo˜ Ù˘ ̛وÛ˘ Úo·Ùo˘Ó ‰‡o Ó¤· ·ÙÙ·Ú·, ÁÂÓÂÙÈο fiÌoÈ· ÌÂٷ͇ Ùo˘˜, Î·È Ì Ùo ·Ú¯ÈÎfi, ·Êo‡ Ùo ηı¤Ó· ÂÚȤ¯ÂÈ ÙË Ì›· ·fi ÙȘ ‰‡o ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜. ¶Ú¤ÂÈ Ó· ÚoÛ¤Ío˘Ì fiÙÈ o fiÚo˜ ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜ ¯ÚËÛÈÌooÈ›ٷÈ, ÁÈ· Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ Ù· ‰ÈÏ·ÛÈ·Ṳ̂ӷ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ηٿ Ùo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· o˘ Â›Ó·È Û˘Ó‰Â‰Â̤ӷ ÛÙo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo. £· ÌoÚo‡Û·Ì ӷ o‡Ì fiÙÈ Ù· ÈÓ›‰È· Ù˘ ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘, Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Î·È oÈ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜ ·oÙÂÏo‡Ó “‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ fi„ÂȘ Ùo˘ ›‰Èo˘ ÓoÌ›ÛÌ·Ùo˜”. ∆· ÈÓ›‰È· Ù˘ ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ‰ÈÏ·ÛÈ¿˙oÓÙ·È ÛÙË ÌÂÛfiÊ·ÛË, Û˘ÛÂÈÚÒÓoÓÙ·È Î·È ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ˆ˜ ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜ ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ÛÙË Ì›ÙˆÛË. ∫·Ù¿ Ùo Ù¤Ïo˜ Ù˘ ̛وÛ˘ ·o¯ˆÚ›˙oÓÙ·È Ï‹Úˆ˜, ·oÛ˘ÛÂÈÚÒÓoÓÙ·È ÛÙ·‰È·Î¿ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ¿ÏÈ ˆ˜ ÈÓ›‰È· ¯ÚˆÌ·Ù›Ó˘ ÛÙo ÌÂÛoÊ·ÛÈÎfi ˘Ú‹Ó· ÙˆÓ Ó¤ˆÓ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ Î.o.Î. ¶·Ú’fiϘ fï˜ ÙȘ ÌoÚÊoÏoÁÈΤ˜ ·˘Ù¤˜ ÌÂÙ·‚oϤ˜ Ë ¯ËÌÈ΋ Û‡ÛÙ·ÛË Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ·ÌÂÙ¿‚ÏËÙË.
¶·Ú·Ù‹ÚËÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ - ∫·Ú˘fiÙ˘o˜
∆o ·ÓıÚÒÈÓo ÁoÓȉ›ˆÌ· Û ¤Ó· ·ÏoÂȉ¤˜ ·ÙÙ·Úo ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÂÚ›o˘ 3x10 9 ˙‡ÁË ‚¿ÛÂˆÓ DNA, o˘ Â›Ó·È oÚÁ·ÓˆÌ¤Ó· Û 23 ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∏ ÌÂϤÙË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ ÌfiÓo Û ·ÙÙ·Ú· Ù· oo›· ‰È·ÈÚo‡ÓÙ·È. ∆· ·ÙÙ·Ú· ·˘Ù¿ ÌoÚ› Ó· Úo¤Ú¯oÓÙ·È Â›Ù ·fi ÈÛÙo‡˜ o˘ ‰È·ÈÚo‡ÓÙ·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ›Ù ·fi ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ, fio˘ Á›ÓÂÙ·È in vitro ·ÁˆÁ‹ Ù˘ ‰È·›ÚÂÛ˘ Ì o˘Û›Â˜ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÈÙoÁfiÓo ‰Ú¿ÛË. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ÌÂÏÂÙÒÓÙ·È ÛÙo ÛÙ¿‰Èo Ù˘ ÌÂÙ¿Ê·Û˘, fio˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Ùo ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ‚·ıÌfi Û˘Û›ڈÛ˘ Î·È Â›Ó·È Â˘‰È¿ÎÚÈÙ·. ∂Âȉ‹ Û ¤Ó· ÏËı˘ÛÌfi ‰È·ÈÚo‡ÌÂÓˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo oÛoÛÙfi ·˘ÙÒÓ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙË ÌÂÙ¿Ê·ÛË Â›Ó·È ÌÈÎÚfi, ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È o˘Û›Â˜ oÈ oo›Â˜ ÛÙ·Ì·Ùo‡Ó ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË ÛÙË Ê¿ÛË ·˘Ù‹. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ·ÙÙ·Ú· ˆ¿˙oÓÙ·È Û ˘oÙoÓÈÎfi ‰È¿Ï˘Ì·, ÒÛÙ ӷ Û¿ÛÂÈ Ë Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ Ùo˘˜ ÌÂÌ‚Ú¿ÓË, Î·È Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù¿ Ùo˘˜ ·ÏÒÓoÓÙ·È Û ·ÓÙÈÎÂÈÌÂÓoÊfiÚo Ͽη. ∆¤Ïo˜, ¯ÚˆÌ·Ù›˙oÓÙ·È Ì ÂȉÈΤ˜ ¯ÚˆÛÙÈΤ˜ o˘Û›Â˜ Î·È ·Ú·ÙËÚo‡ÓÙ·È ÛÙo ÌÈÎÚoÛÎfiÈo.
∫¿ıÂ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ÌÂÙ·Ê·ÛÈÎfi ¯ÚˆÌfiۈ̷ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜, oÈ oo›Â˜ Û˘ÁÎÚ·Ùo‡ÓÙ·È ÛÙo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo. ∆o ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo “‰È·ÈÚ›” οı ¯ÚˆÌ·Ù›‰· Û ‰‡o ‚Ú·¯›oÓ˜, ¤Ó· ÌÂÁ¿Ïo Î·È ¤Ó· ÌÈÎÚfi. ∆· ÌÂÙ·Ê·ÛÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿Úo˘ ‰È·Ê¤Úo˘Ó ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ ˆ˜ Úo˜ Ùo ̤ÁÂıo˜ Î·È ˆ˜ Úo˜ ÙË ı¤ÛË Ùo˘ ÎÂÓÙÚoÌÂÚȉ›o˘. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Ù·ÍÈÓoÌo‡ÓÙ·È Û ˙‡ÁË Î·Ù¿ ÂÏ·ÙÙo‡ÌÂÓo ̤ÁÂıo˜. ∏ ·ÂÈÎfiÓÈÛË ·˘Ù‹ ·oÙÂÏ› ÙoÓ Î·Ú˘fiÙ˘o (∂ÈÎfiÓ· 1.8). O ·ÚÈıÌfi˜ Î·È Ë ÌoÚÊoÏoÁ›· ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚo ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi οı ›‰o˘˜. ™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo Ù· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ·ÚÛÂÓÈο Î·È ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÙˆÓ ÛˆÌ·ÙÈÎÒÓ Ùo˘˜ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ 23 ˙‡ÁË oÌfiÏoÁˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ∆o ¤Ó· ¯ÚˆÌfiۈ̷ οı ˙‡Áo˘˜ Â›Ó·È ·ÙÚÈ΋˜ Î·È Ùo ¿ÏÏo ÌËÙÚÈ΋˜ Úo¤Ï¢Û˘ Î·È ÂϤÁ¯o˘Ó Ù· ›‰È· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο. ∞fi Ù· 23 ˙‡ÁË Ù· 22 Â›Ó·È ÌoÚÊoÏoÁÈο ›‰È· ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο Î·È ÛÙ· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· Î·È oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·˘ÙoÛˆÌÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∆o 23 o ˙‡Áo˜ ÛÙ· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o à ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·, ÂÓÒ ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο ·fi ¤Ó· Ã Î·È ¤Ó· À ¯Úˆ5 Ìfiۈ̷. ∆Ô À ¯ÚˆÌfiۈ̷ Â›Ó·È ÌÈÎÚfiÙÂÚo Û ̤ÁÂıo˜ ·fi Ùo Ã. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ·˘Ù¿ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Ê˘ÏÂÙÈο, Û oÏÏo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚·Óo̤Óo˘ Î·È Ùo˘ ·Óà ıÚÒo˘, ηıoÚ›˙o˘Ó Ùo ʇÏo. ™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo Ë ·Úo˘Û›· Ùo˘ À ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ ηıoÚ›˙ÂÈ Ùo ·ÚÛÂÓÈÎfi ¿ÙoÌo, ÂÓÒ Ë ·o˘Û›· Ùo˘ Ùo ıËÏ˘Îfi ¿ÙoÌo. ŒÙÛÈ, ¤Ó· Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ·ÚÛÂÓÈÎfi 18 ¿ÙÔÌÔ ¤¯ÂÈ 44 ·˘ÙÔÛˆÌÈο ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· Î·È ¤Ó· ˙‡ÁÔ˜ ÃÀ, ÂÓÒ ¤Ó· Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ıËÏ˘Îfi 44 ·˘ÙÔÛˆÌÈο Î·È ¤Ó· ˙‡ÁÔ˜ ÃÃ.
EÈÎfiÓ· 1.8 K·Ú˘fiÙ˘Ô˜ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎÔ‡ ¿ÚÂÓÔ˜ (¯ÚÒÛË G).
1
2
3
4
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
19
20
21
22
À
20
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
∏ ı¤ÛË Ùo˘ ÎÂÓÙÚoÌÂÚȉ›o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ Ùo Û¯‹Ì· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜
ŸÙ·Ó Ùo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÂÚ›o˘ ÛÙo ̤ÛoÓ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜, Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ ·˘Ùfi oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌÂÙ·ÎÂÓÙÚÈÎfi (.¯. ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 1). ŸÙ·Ó Ùo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰o ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÎoÓÙ¿ ÛÙo ¿ÎÚo, Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ·ÎÚoÎÂÓÙÚÈÎfi (.¯. Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 13). ∆¤Ïo˜, fiÙ·Ó Ùo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û ÂӉȿÌÂÛË ı¤ÛË, Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ ϤÁÂÙ·È ˘oÌÂÙ·ÎÂÓÙÚÈÎfi (.¯. Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 4).
∫‡ÙÙ·ÚÔ
ªÈÙÔ¯fiÓ‰ÚÈ·
ªÈÙÔ¯ÔÓ‰ÚÈ·Îfi DNA
ªÂÙ·ÎÂÓÙÚÈÎfi
ÀÔÌÂÙ·ÎÂÓÙÚÈÎfi
∞ÎÚÔÎÂÓÙÚÈÎfi
ªÈÎÚfi˜ ‚Ú·¯›ÔÓ·˜ p
¢ÔÚ˘ÊÔÚÈÎfi DNA
ªÂÁ¿ÏÔ˜ ‚Ú·¯›ÔÓ·˜ q 17 3 18
∫ÂÓÙÚÔÌÂÚ›‰ÈÔ 21 22
ªÈÙÔ¯fiÓ‰ÚÈÔ
DNA (37 ÁÔÓ›‰È·)
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
∆o 1952 oÈ Hsu Î·È Pomerat ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ·Ó ˘oÙoÓÈÎfi ‰È¿Ï˘Ì· Î·È Ùo ·ÏηÏoÂȉ¤˜ ÎoϯÈΛÓË, Ô˘ ÛÙ·Ì·Ù¿ ÙË ‰È·›ÚÂÛË ÛÙË ÌÂÙ¿Ê·ÛË, ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ∆o 1960 oÈ Nowel, Moorehead Î·È Hungerford ÂÈÙ˘Á¯¿Óo˘Ó Ó· ηÏÏÈÂÚÁ‹Ûo˘Ó ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· Ì ¯Ú‹ÛË Ê˘Ùo·ÈÌ·ÁÏo˘ÙÈÓ›Ó˘ ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo. ∆o 1960 Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È ÛÙo Denver ‰È¿ÛÎÂ„Ë Î·È Î·ıoÚ›˙ÂÙ·È Ùo Û‡ÛÙËÌ· oÓoÌ·ÙoÏoÁ›·˜ ÙˆÓ ·ÓıÚÒÈÓˆÓ ÌÂÙ·Ê·ÛÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ∆o 1970 o Caspersson, ¯ÚËÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ ÙË ¯ÚˆÛÙÈ΋ ÎÈÓ·ÎÚ›ÓË, ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÈ ÙËÓ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ˙ˆÓÒÓ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· (˙ÒÓ˜-Q). ∆o 1971 ÛÙË ‰È¿ÛÎÂ„Ë o˘ Ú·ÁÌ·ÙooÈ‹ıËΠÛÙo ¶·Ú›ÛÈ Î·ıoÚ›˙ÂÙ·È Ùo ÚfiÙ˘o ÙˆÓ ˙ˆÓÒÓ ÙˆÓ ·ÓıÚÒÈÓˆÓ ÌÂÙ·Ê·ÛÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ.
∂ÈÎfiÓ· 1.9 ŒÓ· ÌÈÙÔ¯fiÓ‰ÚÈÔ ÂÚȤ¯ÂÈ ÔÏÏ¿ ÌfiÚÈ· ΢ÎÏÈÎÔ‡ DNA.
∆· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· Î·È oÈ ¯ÏˆÚoÏ¿ÛÙ˜ ¤¯o˘Ó Ùo ‰ÈÎfi Ùo˘˜ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
∆· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· Î·È oÈ ¯ÏˆÚoÏ¿ÛÙ˜ ¤¯o˘Ó DNA. ∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ ÌÈÙo¯oÓ‰Ú›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ¯ÏˆÚoÏ·ÛÙÒÓ ÂÚȤ¯ÂÈ ÏËÚoÊoڛ˜ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘˜, ‰ËÏ·‰‹ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ oÍÂȉˆÙÈ΋ ʈÛÊoÚ˘Ï›ˆÛË Î·È ÙË ÊˆÙoÛ‡ÓıÂÛË ·ÓÙ›ÛÙoȯ·, Î·È Îˆ‰ÈÎooÈ› ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi
ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ fï˜ ÚˆÙ½Ó˜ o˘ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ ÌÈÙo¯oÓ‰Ú›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ¯ÏˆÚoÏ·ÛÙÒÓ Îˆ‰ÈÎooÈo‡ÓÙ·È ·fi ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙo DNA Ùo˘ ˘Ú‹Ó·. ∆o ÁÂÁoÓfi˜ ·˘Ùfi ‰Â›¯ÓÂÈ fiÙÈ Ù· oÚÁ·Ó›‰È· ·˘Ù¿ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ·fi ÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÙÔ˘ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘ Î·È ÁÈ· Ùo ÏfiÁo ·˘Ùfi ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙oÓÙ·È ˆ˜ ËÌÈ·˘ÙfiÓoÌ·. ∏ ‰È·›ÚÂÛË ÙˆÓ oÚÁ·Óȉ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ ‰Â Á›ÓÂÙ·È Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ Ì ÙË ‰È·›ÚÂÛË ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ·ÏÏ¿ Û fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÌÂÛfiÊ·Û˘, Î·È o Ú˘ıÌfi˜ Ù˘ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘. ∆o ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îfi DNA ÛÙo˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Â›Ó·È Î˘ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo (∂ÈÎfiÓ· 1.9). ™Â oÚÈṲ̂ӷ fï˜ ηÙÒÙÂÚ· ÚˆÙfi˙ˆ· Â›Ó·È ÁÚ·ÌÌÈÎfi. ∆o ˙˘ÁˆÙfi ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÂÚȤ¯ÂÈ ÌfiÓo Ù· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· o˘ Úo¤Ú¯oÓÙ·È ·fi Ùo ˆ¿ÚÈo. ∂o̤ӈ˜, Ë Úo¤Ï¢ÛË ÙˆÓ ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·ÎÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Â›Ó·È ÌËÙÚÈ΋. ∆o DNA ÙˆÓ ¯ÏˆÚoÏ·ÛÙÒÓ Â›Ó·È Î˘ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo Î·È ¤¯ÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ̤ÁÂıo˜ ·fi Ùo ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îfi DNA.
21
OÈ Èo› ¤¯o˘Ó ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi DNA ‹ RNA
ªÈÙo¯oÓ‰ÚȷΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Î·È Á‹Ú·ÓÛË
∫¿ı ·ÙÙ·Úo ÂÚȤ¯ÂÈ ÂηÙoÓÙ¿‰Â˜ ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· Î·È Î¿ı ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈo ¤¯ÂÈ ‰‡o ¤ˆ˜ ‰¤Î· ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· Ùo˘ ΢ÎÏÈÎo‡ ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îo‡ DNA. ŒÙÛÈ, Û˘ÓoÏÈο οı ·ÙÙ·Úo ÌoÚ› Ó· ¤¯ÂÈ Ì¤¯ÚÈ Î·È 10.000 ÌfiÚÈ· ΢ÎÏÈÎo‡ ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îo‡ DNA. OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o˘ Û˘Ì‚·›Óo˘Ó Û’ ·˘Ùfi o‰ËÁo‡Ó Û oχ Ûo‚·Ú¤˜ ·Ûı¤ÓÂȘ, o˘ ÚoηÏo‡Ó ‚Ï¿‚˜ ÛÙo ÎÂÓÙÚÈÎfi Ó¢ÚÈÎfi Û‡ÛÙËÌ·, ÛÙËÓ Î·Ú‰È¿ Î·È ÛÙo Ì˘˚Îfi Û‡ÛÙËÌ·. O ÙÚfio˜ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ‹˜ Ùo˘˜ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· oχÏoÎo˜. ™ÙoÓ ·ÓıÚÒÈÓo oÚÁ·ÓÈÛÌfi, Ì ÙËÓ ¿Úo‰o Ùo˘ ¯ÚfiÓo˘ Û˘ÛÛˆÚ‡oÓÙ·È ÛÙo ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îfi DNA oÏϤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ·fi ÙoÍÈΤ˜ o˘Û›Â˜ Î·È È‰È·›ÙÂÚ· ·fi ÂχıÂÚ˜ Ú›˙˜. §fiÁˆ ÙˆÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó, Ù· ¤Ó˙˘Ì· o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·fi Ùo ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îfi DNA Î·È Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó ÛÙȘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ Ù˘ ·Ó·Ó¢ÛÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜, ·‡o˘Ó Ó· ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó ÛˆÛÙ¿. °È’ ·˘Ùfi Ì ÙËÓ ËÏÈΛ· ÚoηÏÂ›Ù·È Ì˘˚΋ η¯ÂÍ›·, ·ÒÏÂÈ· Ù˘ fiÚ·Û˘ Î·È Ù˘ ·Îo‹˜ Î.¿. ¶ÈÛÙ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ë Û˘ÌÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ‰È·ÙÚoÊ‹˜ Ì·˜ Ì ·ÓÙÈoÍÂȉˆÙÈÎo‡˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ fiˆ˜ Ë ‚ÈÙ·Ì›ÓË C ÌoÚ› Ó· ηı˘ÛÙÂÚ‹ÛÂÈ ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ Á‹Ú·ÓÛ˘.
OÈ Èo› ÂÚȤ¯o˘Ó ¤Ó· ÌfiÓo ›‰o˜ Óo˘ÎÏÂ˚Îo‡ oͤo˜, Ùo oo›o ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È DNA ‹ RNA. ∆o DNA ÙˆÓ ÈÒÓ ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ÌoÓfiÎψÓo ‹ ‰›ÎψÓo, ÁÚ·ÌÌÈÎfi ‹ ΢ÎÏÈÎfi. OÈ RNA -Èo› ¤¯o˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ÁÚ·ÌÌÈÎfi RNA (Û ۿÓȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ Â›Ó·È Î˘ÎÏÈÎfi), Ùo oo›o ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ÌoÓfiÎψÓo Ë ‰›ÎψÓo. OÈ Èo› Î·È o ·ÎÏo˜ ˙ˆ‹˜ Ùo˘˜ ı· ·Ó·Ï˘ıo‡Ó ÛÙo ·ÓÙ›ÛÙoȯo ÎÂÊ¿Ï·Èo.
¶ÂÚ›ÏË„Ë
To DNA, Ì ÂÍ·›ÚÂÛË Ùo˘˜ RNA Èo‡˜, Â›Ó·È Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Û fiÏo˘˜ Ùo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜. ™‡Ìʈӷ Ì Ùo ÌoÓÙ¤Ïo ÙˆÓ Watson Î·È Crick Ùo DNA ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜, o˘ Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη. OÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ Ùo˘ DNA Â›Ó·È Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈΤ˜ ÌÂٷ͇ Ùo˘˜, ‰ËÏ·‰‹ ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi οı T ‚Ú›ÛÎÂÙ·È A Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚoÊ·, ÂÓÒ ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi οı G ‚Ú›ÛÎÂÙ·È C Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚoÊ·. ∏ oÛfiÙËÙ· Ùo˘ DNA ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·fi oÚÁ·ÓÈÛÌfi Û oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∆o DNA ÂÚȤ¯ÂÈ fiϘ ÙȘ ÏËÚoÊoڛ˜ o˘ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· ÙȘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡, Û ÌoÓ¿‰Â˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜ o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÁoÓ›‰È·. ∆· ÚoηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· ¤¯o˘Ó ¤Ó· ·ÚÈo ΢ÎÏÈÎfi ÌfiÚÈo DNA Î·È ÌÂÚÈΤ˜ ÊoÚ¤˜ ¤Ó·Ó ·ÚÈıÌfi ÌÈÎÚfiÙÂÚˆÓ Î˘ÎÏÈÎÒÓ ÌoÚ›ˆÓ, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Ï·ÛÌ›‰È·. ™Ù· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo DNA ηٷӤÌÂÙ·È ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó·, ÛÙ· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· Î·È ÛÙo˘˜ ¯ÏˆÚoÏ¿ÛÙ˜ (Ê˘ÙÈο ·ÙÙ·Ú·). ∆o DNA Ùo˘ ˘Ú‹Ó· ηٷӤÌÂÙ·È ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo Û 23 ˙‡ÁË ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi ‚·ıÌfi Û˘Û›ڈÛ˘, ·Ó¿ÏoÁ· Ì Ùo ÛÙ¿‰Èo Ùo˘ ΢ÙÙ·ÚÈÎo‡ ·ÎÏo˘ ÛÙo oo›o Ù· ·Ú·ÙËÚo‡ÌÂ. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È oÚ·Ù¿ ÛÙo oÙÈÎfi ÌÈÎÚoÛÎfiÈo ηٿ ÙË ÌÂÙ¿Ê·ÛË, ÂÂȉ‹ Û ·˘Ùfi Ùo ÛÙ¿‰Èo Ùo˘ ΢ÙÙ·ÚÈÎo‡ ·ÎÏo˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÙoÓ ˘„ËÏfiÙÂÚo ‚·ıÌfi Û˘Û›ڈÛ˘. ™Ùo ÛÙ¿‰Èo ·˘Ùfi οı ¯ÚˆÌfiۈ̷ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o ·‰ÂÏʤ˜ ¯ÚˆÌ·Ù›‰Â˜, oÈ oo›Â˜ Û˘ÁÎÚ·Ùo‡ÓÙ·È ÛÙo ÎÂÓÙÚoÌÂÚ›‰Èo. ∏ ·ÂÈÎfiÓÈÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÂÏ·ÙÙo‡ÌÂÓo ̤ÁÂıo˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Î·Ú˘fiÙ˘o˜. ∆· ÌÈÙo¯fiÓ‰ÚÈ· (ÛÙo˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜) Î·È oÈ ¯ÏˆÚoÏ¿ÛÙ˜ ¤¯o˘Ó ΢ÎÏÈο ÌfiÚÈ· DNA, o˘ ÂÚȤ¯o˘Ó ÏËÚoÊoڛ˜ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ oÚÁ·Óȉ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ.
22
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 1
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ∆o DNA Û ‰‡o ‰È·ÊoÚÂÙÈο ·ÙÙ·Ú· ·ÓıÚÒÔ˘ ‚Ú¤ıËΠfiÙÈ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ÛÙÔ ¤Ó· ·fi 3x109 Î·È ÛÙÔ ¿ÏÏÔ ·fi 6x109 ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ. ¶ˆ˜ ÌoÚ› Ó· ÂÍËÁËı› ·˘Ùfi; 2. ªÂ oÈfiÓ ·fi Ùo˘˜ ÙÚfio˘˜ o˘ ·Ó·Ê¤ÚoÓÙ·È Èo οو Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Î¿ı Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo Ì Ùo ·Ì¤Ûˆ˜ ÂfiÌÂÓfi Ùo˘ ÛÙËÓ oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· Ùo˘ DNA; ·. ∏ ʈÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Ùo˘ ÂÓfi˜ Ì ÙËÓ ·˙ˆÙo‡¯o ‚¿ÛË Ùo˘ ÂfiÌÂÓo˘. ‚. ∏ ʈÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Ùo˘ ÂÓfi˜ Ì ÙË ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙Ë Ùo˘ Âo̤Óo˘. Á. ∏ ·˙ˆÙo‡¯o˜ ‚¿ÛË Ùo˘ ÂÓfi˜ Ì ÙË ‰ÂÛo͢ÚÈ‚fi˙Ë Ùo˘ Âo̤Óo˘. ‰. OÈ ·˙ˆÙo‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ ‰‡o Û˘Ó¯fiÌÂÓˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ Ì ‰ÂÛÌo‡˜ ˘‰ÚoÁfiÓo˘. Â. ∏ ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙Ë Ùo˘ ÂÓfi˜ Ì ÙË ÊˆÛÊoÚÈ΋ oÌ¿‰· Ùo˘ Âo̤Óo˘. ÛÙ. OÈ ÊˆÛÊoÚÈΤ˜ oÌ¿‰Â˜ ‰‡o Û˘Ó¯fiÌÂÓˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ ÌÂٷ͇ Ùo˘˜. 3. ™Â ¤Ó· ÌfiÚÈo DNA ¢ηڢˆÙÈÎo‡ ΢ÙÙ¿Úo˘ Ë ·‰ÂÓ›ÓË ·oÙÂÏ› Ùo 20% ÙˆÓ ·˙ˆÙo‡¯ˆÓ ‚¿ÛÂÒÓ Ùo˘. ™Â oȘ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ (%) ı· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ë Î¿ı ̛· ·fi ÙȘ ˘fiÏoȘ ·˙ˆÙo‡¯Â˜ ‚¿ÛÂȘ Ùo˘; 4. ¡· ·Ó·Ê¤ÚÂÙÂ, Û˘ÓoÙÈο, ÙȘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡. 5. OÈ ÂÈÛÙ‹ÌoÓ˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ηٷÛ΢¿Ûo˘Ó ¤Ó· Û‡ÓıÂÙo Èfi Ô˘ ÚÔÛ‚¿ÏÂÈ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· (‚·ÎÙËÚÈoÊ¿Áo˜) o˘ ¤¯ÂÈ Ùo ÚˆÙÂ˚ÓÈÎfi Î¿Ï˘ÌÌ· Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆2 Î·È Ùo DNA Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆4. ŸÙ·Ó o Û‡ÓıÂÙo˜ ·˘Ùfi˜ Ê¿Áo˜ ÌoχÓÂÈ ¤Ó· ‚·ÎÙ‹ÚÈo, oÈ ·fiÁoÓoÈ Ê¿ÁoÈ o˘ ı· ·Ú·¯ıo‡Ó ı· ¤¯o˘Ó: ·. ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆2 Î·È Ùo DNA Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆4 ‚. ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆4 Î·È Ùo DNA Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆2 Á. Ì›ÁÌ· Ùo˘ DNA Î·È ÙˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Î·È ÙˆÓ ‰‡o Ê¿ÁˆÓ ‰. ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Î·È Ùo DNA Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆2 Â. ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Î·È Ùo DNA Ùo˘ Ê¿Áo˘ ∆4 ¡· ÙÂÎÌËÚÈÒÛÂÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜. 6. ∆È Â›Ó·È Ù· Ï·ÛÌ›‰È·; ¡· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ ‰‡o ÛËÌ·ÓÙÈο ›‰Ë ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ÂÓÙo›˙oÓÙ·È Û ·˘Ù¿. 7. ¶ÔÈ¿ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚ¿ Ù· ÓÔ˘ÎÏÂÔÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È ÛˆÛÙ‹; ·. ∫·Ù·Û΢¿˙oÓÙ·È ·fi ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ‚. ∞oÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ·oÎÏÂÈÛÙÈο ·fi DNA Á. ∞oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi DNA o˘ Ù˘Ï›ÁÂÙ·È Á‡Úˆ ·fi ÚˆÙ½Ó˜ (ÈÛÙoÓ¤˜) ‰. ¢ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ÌfiÓo ηٿ ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË
∏ Û‡ÓıÂÛË ÙÔ˘ η¤ÏÔ˘ ηıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙË ‚¿ÛË Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔÓ ˘Ú‹Ó·
Â. ∂ÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ÌfiÓo ηٿ ÙË ÌÂÛfiÊ·ÛË 8. ¡· ÙooıÂÙ‹ÛÂÙ ηٿ ̤ÁÂıo˜ ·fi Ùo ÌÈÎÚfiÙÂÚo ÛÙo ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo Ù·: ÃÚˆÌfiۈ̷, Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo, ÁoÓ›‰Èo, ÓÔ˘ÎÏÂfiۈ̷. 9. ™ÙÔ Î›ÌÂÓÔ o˘ ·ÎoÏo˘ı› ‰È·ÁÚ¿„Ù ϤÍÂȘ ‹ ÊÚ¿ÛÂȘ, ÒÛÙÂ Ë ÚfiÙ·ÛË Ô˘ ı· ·Ú·Ì›ÓÂÈ, Ó· Â›Ó·È ÛˆÛÙ‹. ∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ ÌÈÙo¯oÓ‰Ú›ˆÓ Â›Ó·È ¤Ó· [ÌoÓfiÎψÓo-‰›ÎψÓo] ÌfiÚÈo [DNA-RNA] Û˘Ó‹ıˆ˜ [ÁÚ·ÌÌÈÎfi΢ÎÏÈÎfi] Î·È ÂÚȤ¯ÂÈ ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ÏËÚoÊoڛ˜ ÁÈ· [fiϘÌÂÚÈΤ˜ ·fi] ÙȘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘. 10. ∏ Acetabularia Â›Ó·È ¤Ó·˜ ÌÔÓÔ·ÙÙ·ÚÔ˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ Ì ‰È·ÊÔÚÔÔÈË̤ӷ ÙÌ‹Ì·Ù·: ‚¿ÛË, Ì›Û¯Ô Î·È Î·¤ÏÔ. ™Â ¤Ó· ›ڷ̷ Ô J. Hummering “ÌÂÙÂÌʇÙ¢Û” ÛÙË ‚¿ÛË ÙÔ˘ ›‰Ô˘˜ Acetabularia crenulata ÙÔ Ì›Û¯Ô ·fi ÙÔ Â›‰Ô˜ Acetabularia mediterranea Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚÔÊ·. ∫·È ÛÙȘ ‰‡Ô ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÙÔ Î·¤ÏÔ Ô˘ Û¯ËÌ·Ù›ÛÙËΠηıÔÚ›ÛÙËΠ·fi ÙË ‚¿ÛË ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡, fiÔ˘ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ô ˘Ú‹Ó·˜, Î·È fi¯È ·fi ÙÔ Ì›Û¯Ô, Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ¿ÌÂÛ· Ì ÙÔ Î·¤ÏÔ. ¶ÔÈ¿ Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ‚Á·›ÓÔ˘Ó;
Acetabularia crenulata Acetabularia mediterranea
23
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. DNA from the beginning ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ∆Ô ‰È¿ÛËÌÔ ‚ÈÔÏÔÁÈÎfi ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ ÙÔ˘ Cold Spring Harbor ‚ڋΠ¤Ó·Ó ı·˘Ì¿ÛÈÔ ÙÚfiÔ Ó· Ì·˜ ÂÈÛ¿ÁÂÈ ÛÙËÓ °ÂÓÂÙÈ΋ Î·È ÙÔ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ª›· ÂÈÎÔÓÔÁÚ·ÊË̤ÓË ÂÁ΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· ÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô. µÚ›Ù ÌÈ· ÏËıÒÚ· ÛÙÔȯ›ˆÓ ÁÈ· ı¤Ì·Ù· °ÂÓÂÙÈ΋˜, ∫˘ÙÙ·ÚÈ΋˜ µÈÔÏÔÁ›·˜, ∞ÓÔÛÔÏÔÁ›·˜ Î·È µÈÔ¯ËÌ›·˜ ªÈ· ·ÍÈfiÏÔÁË ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ó· ÂÍËÁËı› ·Ú·ÛÙ·ÙÈο Ô ÙÚfiÔ˜ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó Ù· ÁÔÓ›‰È· ∂Ó· ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ÏÂÍÈÎfi ΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ Î·È ÌÔÚȷ΋˜ µÈÔÏÔÁ›·˜ ·fi ÙÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ÙÔ˘ Glamorgan ÛÙË µÚÂÙ·Ó›·, fiÔ˘ ı· ‚Ú›Ù ÔÚÈÛÌÔ‡˜ Î·È ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ı¤Ì·Ù· Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Û ÔÏÏ¿ ÎÂÊ¿Ï·È· ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ Û·˜. To DNA ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ·ÎfiÌË Î·È… ÛÙËÓ ÎÔ˘˙›Ó· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ Û·˜. ∞ÔÏ·˘ÛÙÈ΋ ·ÚÔ˘Û›·ÛË. ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://vector.cshl.org/dnaftb/
2. Biology Hypertextbook
http://www.botany.uwc.ac.za/mirrors/MITbio/bio/7001main.html
3. Gene Zine
http://www.geocities.com/CapeCanaveral/Lab/5 451/index.htm http://www.mblab.gla.ac.uk/dictionary/
4. The Dictionary of Cell Biology
5. Find DNA in your Kitchen 6. 7. 8. 9. 10.
http://raven.umnh.utah.edu/new/projects/ kitchenDNA.html
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
24
∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹, ¤ÎÊÚ·ÛË Î·È Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
°È· ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ DNA Û˘ÓÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÔÏÏ¿ ¤Ó˙˘Ì·.
2
26
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
2. ∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹, ¤ÎÊÚ·ÛË Î·È Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜
∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ DNA
∆o DNA ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ¿˙ÂÙ·È
∏ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA ÒıËÛ Ùo˘˜ Watson Î·È Crick, fiÙ·Ó ÂÚȤÁÚ·Ê·Ó Ùo ÌoÓÙ¤Ïo Ùo˘˜ ÁÈ· ÙË ‰oÌ‹ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡, Ùo 1953, Ó· ÁÚ¿„o˘Ó: “Â›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ùo ÂȉÈÎfi ˙¢Á¿ÚˆÌ· o˘ ¤¯o˘Ì ˘oı¤ÛÂÈ fiÙÈ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÚoÙ›ÓÂÈ ¤Ó·Ó ·Ïfi Ì˯·ÓÈÛÌfi ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡”. OÈ Watson Î·È Crick Ê·ÓÙ¿ÛÙËÎ·Ó ÌÈ· ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη Ë oo›· ÍÂÙ˘Ï›ÁÂÙ·È, Î·È Î¿ı ·Ï˘Û›‰· ÏÂÈÙo˘ÚÁ› Û·Ó Î·Ïo‡È ÁÈ· ÙË Û‡ÓıÂÛË ÌÈ·˜ Ó¤·˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜. ŒÙÛÈ Ù· ‰‡o ı˘Á·ÙÚÈο ÌfiÚÈ· o˘ Úo·Ùo˘Ó Â›Ó·È ·ÓoÌoÈfiÙ˘· Ì Ùo ÌËÙÚÈÎfi, Î·È Î·ı¤Ó· ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ì›· ·ÏÈ¿ Î·È Ì›· ηÈÓo‡ÚÈ· ·Ï˘Û›‰·. O Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ·˘Ùfi˜ oÓoÌ¿ÛÙËΠËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ (∂ÈÎfiÓ· 2.1).
ªËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈÔ
¶ÚÒÙÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
™ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA Û˘ÓÂÚÁ¿˙oÓÙ·È oÏÏ¿ ¤Ó˙˘Ì·
∏ ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜, fiˆ˜ ˘o‰ËÏÒÓÂÙ·È ·fi ÙË ‰oÌ‹ Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Î·È ÙoÓ ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi, Ê·›ÓÂÙ·È ·Ï‹. ŸÌˆ˜, ‡ÛÙÂÚ· ·fi oχ¯ÚoÓË ÂÚ¢ÓËÙÈ΋ ÌÂϤÙË ‰È·ÈÛÙÒıËΠfiÙÈ Ë ‰È·‰Èηۛ· ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· oχÏoÎË. ∆· ·ÙÙ·Ú· ‰È·ı¤Ùo˘Ó ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi “oÏoÛÙ¿ÛÈo” ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, o˘ ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ· Î·È Î·Ù·Ï‡o˘Ó ÙȘ ¯ËÌÈΤ˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ì ÌÂÁ¿ÏË Ù·¯‡ÙËÙ· Î·È Ì ÂÎÏËÎÙÈ΋ ·ÎÚ›‚ÂÈ·. O Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ¤¯ÂÈ ÌÂÏÂÙËı› oχ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ÛÙ· ÚoηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú·, Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙo ‚·ÎÙ‹ÚÈo Escherichia coli, ÁÈ·Ù› Ùo DNA Ùo˘˜ Â›Ó·È oχ ÌÈÎÚfiÙÂÚo S Î·È ·Ïo˘ÛÙ¤Ú· oÚÁ·ÓˆÌ¤Óo ·fi Ùo DNA ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ŸÌˆ˜ Ù· ‚·ÛÈο 1 ÛÙ¿‰È· Ùo˘ Ì˯·ÓÈÛÌo‡ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ oÌoÈfiÙËÙ˜ Î·È ÛÙ· ‰‡o ›‰Ë ΢ÙÙ¿ÚˆÓ. ∏ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA ·Ú¯›˙ÂÈ ·fi ηıoÚÈṲ̂ӷ ÛËÌ›·, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ı¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ (∂ÈÎfiÓ· 2.2). · ∆o ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi DNA, o˘ Â›Ó·È Î˘ÎÏÈÎfi, ¤¯ÂÈ Ì›· ÌfiÓo ı¤ÛË ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Î·È ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ·È Î¿Ùˆ ·fi ¢Óo˚Τ˜ Û˘Óı‹Î˜
EÈÎfiÓ· 2.1 HÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ DNA. EÈÎfiÓ· 2.2 ™ËÌ›· ¤Ó·Ú͢ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ÙÔ˘ DNA ·. ÛÙÔ˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ (ʈÙÔÁÚ·Ê›· ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ÌÈÎÚÔÛÎÔ›Ô˘ ‚. Î·È Á. ÛÙÔ˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ ‰È·ÁÚ·ÌÌ·ÙÈο ‰. ÛÙ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ‰È·ÁÚ·ÌÌ·ÙÈο.
3’ 5’ 5’ 3’
‰
S £¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ S 2 5’ 3’ S
N
1 Ìm
3’ 5’
‚ Á 27
Û ÏÈÁfiÙÂÚo ·fi 30 ÏÂÙ¿. ™Ù· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· οı ¯ÚˆÌfiۈ̷ Â›Ó·È ¤Ó· Ì·ÎÚ‡ ÁÚ·ÌÌÈÎfi ÌfiÚÈo DNA, Ùo oo›o ¤¯ÂÈ oÏ˘¿ÚÈı̘ ı¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜. ŒÙÛÈ Ùo DNA ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ·È Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ· ·fi ÂηÙoÓÙ¿‰Â˜ ÛËÌ›· Û fiÏo Ùo Ì‹Îo˜ Ùo˘, Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ÙÌ‹Ì·Ù· o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ÂÓÒÓoÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio Ùo DNA ÙˆÓ ·ÓÒÙÂÚˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, ·Ú’fiÙÈ Â›Ó·È ÂÚ›o˘ 1.000 ÊoÚ¤˜ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ·fi ÙˆÓ ÚoηڢˆÙÈÎÒÓ, ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ·È oχ ÁÚ‹ÁoÚ·. °È· Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ Ë ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA, Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo Ó· ÍÂÙ˘Ïȯıo‡Ó ÛÙȘ ı¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ oÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜. ∞˘Ùfi ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÂȉÈÎÒÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ, o˘ Û¿˙o˘Ó Ùo˘˜ ˘‰ÚoÁoÓÈÎo‡˜ ‰ÂÛÌo‡˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡o ·Ï˘Û›‰ˆÓ. ∆· ¤Ó˙˘Ì· ·˘Ù¿ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È DNA ÂÏÈοÛ˜. ŸÙ·Ó ·Óo›ÍÂÈ Ë ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη, ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ÌÈ· “ıËÏÈ¿”, Ë oo›· ·˘Í¿ÓÂÙ·È Î·È Úo˜ ÙȘ ‰‡o ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ. OÈ ıËÏȤ˜ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Û ¤Ó· ÌfiÚÈo DNA Â›Ó·È oÚ·Ù¤˜ Ì Ùo ËÏÂÎÙÚoÓÈÎfi ÌÈÎÚoÛÎfiÈo (∂ÈΛӷ 2.2 ·).
∏ ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋ ·fi‰ÂÈÍË Ùo˘ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA
ªoÏoÓfiÙÈ o ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA Ê·ÈÓfiÙ·Ó Ó· Â›Ó·È Ê˘ÛÈ΋ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙˆÓ È‰ÈoÙ‹ÙˆÓ Ùo˘, ¤Ú ӷ ·o‰ÂȯÙ› Î·È ÂÈÚ·Ì·ÙÈο. ŒÚ ӷ ·oÎÏÂÈÛÙ› Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó·˜ ¿ÏÏo˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ fiˆ˜, .¯., o Û˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ ‹ o ‰È·Û·ÚÙÈÎfi˜. ∞Ó o Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ‹Ù·Ó Û˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜, Ùo ÌËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈo ı· ‰È·ÙËÚo‡Û ÙËÓ ·Ú¯È΋ ÌoÚÊ‹ Ùo˘ Î·È Ùo ı˘Á·ÙÚÈÎfi ÌfiÚÈo ı· ·oÙÂÏo‡ÓÙ·Ó ·fi ÙȘ ‰‡o Ӥ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜. ∞Ó ‹Ù·Ó ‰È·Û·ÚÙÈÎfi˜, Ù· ‰‡o Ó¤· ÌfiÚÈ· DNA ı· ÂÚÈ›¯·Ó Ù˘¯·›Â˜ ÂÚÈo¯¤˜ Î·È ÙˆÓ ÌËÙÚÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ı˘Á·ÙÚÈÎÒÓ ÌoÚ›ˆÓ. OÈ Meselson Î·È Stahl (1958) ·¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ o Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA Â›Ó·È ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ Î·È ·¤ÎÏÂÈÛ·Ó Ùo Û˘ÓÙËÚËÙÈÎfi Î·È Ùo ‰È·Û·ÚÙÈÎfi ÙÚfio. ™Ùo ›ڷ̿ Ùo˘˜ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· E. coli ·Ó·Ù‡¯ıËÎ·Ó ÁÈ· oÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜ Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, o˘ ÂÚÈ›¯Â ˆ˜ ÌoÓ·‰È΋ ËÁ‹ ·˙ÒÙo˘ 15¡∏4CI. ∆o ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ‹Ù·Ó Ó· ‰ËÌÈo˘ÚÁËı› DNA o˘ ÂÚÈ›¯Â «‚·Ú‡» ¿˙ˆÙo 15¡ ·ÓÙ› ÁÈ· «ÂÏ·ÊÚfi» 14¡. T· ·ÙÙ·Ú· ·˘Ù¿ ÌÂٷʤÚıËÎ·Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ì 14¡∏ 4CI Î·È ·Ó·Ù‡¯ıËÎ·Ó ÛÙo ˘ÏÈÎfi ·˘Ùfi ÁÈ· oÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ‹Ú·Ó ‰Â›ÁÌ·Ù· ·fi ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂÈ· Û ‰È¿ÊoÚ· ¯ÚoÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù·, ·oÌfiÓˆÛ·Ó Ùo DNA Î·È Ì¤ÙÚËÛ·Ó ÙËÓ ˘ÎÓfiÙËÙ¿ Ùo˘ Ì ÌÈ· Ù¯ÓÈ΋, o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ˘ÂÚÊ˘ÁoΤÓÙÚËÛË. ¶ÚÈÓ ·fi ÙË ÌÂÙ·ÊoÚ¿ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ÛÙo 14¡∏ 4CI, fiÏ· Ù· ÌfiÚÈ· DNA ¤¯o˘Ó ÌfiÓo ‚·Ú‡ 15¡ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È Û·Ó ÌÈ· ˙ÒÓË Ì ‚·Ú‡ DNA. ÀÛÙÂÚ· ·fi ÙËÓ ÚÒÙË Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ì 14¡∏4CI fiÏ· Ù· ÌfiÚÈ· DNA Â›Ó·È ˘‚ÚȉÈο 15¡-14¡ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È Û ÌÈ· ˙ÒÓË ÂӉȿÌÂÛ˘ ˘ÎÓfiÙËÙ·˜. ªÂÙ¿ ÙË ‰Â‡ÙÂÚË Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË Ùo DNA Â›Ó·È ÌoÈÚ·Ṳ̂Óo ÂÍ›Ûo˘ Û ‰‡o ˙ÒÓ˜, Ì›· ÂӉȿÌÂÛ˘ ˘ÎÓfiÙËÙ·˜ (˘‚ÚȉÈο ÌfiÚÈ· 15 ¡- 14¡ DNA) Î·È Ì›· Ì ÂÏ·ÊÚfi 14¡ DNA. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ·˘Ù¿ ˘oÛÙËÚ›˙o˘Ó ÌfiÓo ÙoÓ ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi. ∞Ó o Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ‹Ù·Ó Û˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜, ÙfiÙ ÛÙËÓ ÚÒÙË ÁÂÓÈ¿ Ùo DNA ı· ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÙ·Ó Û ‰‡o ˙ÒÓ˜, Ì›· Ì ‚·Ú‡ 15¡ DNA Î·È ÌÈ· Ì ÂÏ·ÊÚfi 14¡ DNA. ∞Ó o Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ‹Ù·Ó ‰È·Û·ÚÙÈÎfi˜, ÙfiÙ ÛÙËÓ ÚÒÙË ÁÂÓÈ¿ Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ı· ‹Ù·Ó ·ÚfiÌoÈo Ì Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ùo˘ ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎo‡, ‰ËÏ·‰‹ fiÏ· Ù· ÌfiÚÈ· DNA ı· ‹Ù·Ó ˘‚ÚȉÈο (Ù· ‰‡o ÌfiÚÈ· DNA ı· ·Ú¿ÁoÓÙ·Ó ·fi ÎoÌÌ¿ÙÈ· ·ÏÈo‡ (15¡) Î·È Ó¤o˘ ( 14¡) DNA). MÂÙ¿ ÙË ‰Â‡ÙÂÚË fï˜ ÁÂÓÈ¿ ı· ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÙ·Ó ¿ÏÈ ÌÈ· ·Û·Ê‹˜ ˘‚ÚȉÈ΋ ˙ÒÓË .
∆· ¤Ó˙˘Ì· ÍÂÌÂډ‡o˘Ó Ùo Û¯oÈÓ›!
ŸÙ·Ó Ùo DNA ·Ú¯›˙ÂÈ Ó· ÍÂÙ˘Ï›ÁÂÙ·È, ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ¤Ó· Úfi‚ÏËÌ· fiÌoÈo Ì ÂΛÓo Ùo oo›o ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙o˘Ì fiÙ·Ó ÚoÛ·ıo‡Ì ӷ ÍÂÙ˘Ï›Ío˘Ì ¤Ó· ‰›ÎψÓo Û¯oÈÓ›. ∆o Û¯oÈÓ›, o˘ Â›Ó·È ÌÈ· ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη, ÂÚÈÛÙÚ¤ÊÂÙ·È Á‡Úˆ ·fi ÙoÓ Â·˘Ùfi Ùo˘ Î·È ‰ËÌÈo˘ÚÁ› ˘ÂÚ¤ÏÈΘ. ∆o ›‰Èo Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î·È Ì Ùo DNA. OÈ ˘ÂÚ¤ÏÈΘ ÂÌo‰›˙o˘Ó Ùo ÍÂÙ‡ÏÈÁÌ· Ùo˘ DNA, ¿Ú· Î·È ÙË Û˘Ó¤¯ÈÛË Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜. ∆o ·ÙÙ·Úo χÓÂÈ Ùo Úfi‚ÏËÌ· ·˘Ùfi Ì ÂȉÈο ¤Ó˙˘Ì·, Ù· oo›· ηٷÛÙÚ¤Êo˘Ó ÙȘ ˘ÂÚ¤ÏÈΘ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ Ùo ÍÂÙ‡ÏÈÁÌ·.
∆· ·ÚÈ· ¤Ó˙˘Ì· o˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó ÛÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA oÓoÌ¿˙oÓÙ·È DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˜. ∂Âȉ‹ Ù· ¤Ó˙˘Ì· ·˘Ù¿ ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ·Ú¯›Ûo˘Ó ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹, Ùo ·ÙÙ·Úo ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÂȉÈÎfi Û‡ÌÏoÎo o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi oÏÏ¿ ¤Ó˙˘Ì·, Ùo ÚÈÌfiۈ̷, Ùo oo›o Û˘Óı¤ÙÂÈ ÛÙȘ ı¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ÌÈÎÚ¿ ÙÌ‹Ì·Ù· RNA, Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο Úo˜ ÙȘ ÌËÙÚÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜, Ù· oo›· oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÚˆÙ·Ú¯Èο ÙÌ‹Ì·Ù·. ŒÓ· ›‰o˜ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ ÂÈÌË·ÓÂÈ Ù· ÚˆÙ·Ú¯Èο ÙÌ‹Ì·Ù·, ÙooıÂÙÒÓÙ·˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο ‰Âo͢ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi ÙȘ ÌËÙÚÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜ Ùo˘ DNA. ∆· Ó¤· ÌfiÚÈ· DNA ·Ú¯›˙o˘Ó Ó· Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È, ηıÒ˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ˘‰ÚoÁoÓÈÎo› ‰ÂÛÌo› ÌÂٷ͇ ÙˆÓ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ·˙ˆÙo‡¯ˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÙˆÓ ‰Âo͢ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ. ∏ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÂȉÈoÚıÒÓÂÈ Â›Û˘ Ï¿ıË o˘ Û˘Ì‚·›Óo˘Ó ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜. ªoÚ›, ‰ËÏ·‰‹, Ó· “‚ϤÂÈ” Î·È Ó· ·oÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· o˘ Ë
28
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
ªËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈÔ
ªËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈÔ
ªËÙÚÈÎfi ÌfiÚÈÔ
ÀÔıÂÙÈο ÌÔÓ٤Ϸ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌÔ‡ ÙÔ˘ DNA, ·) ËÌÈÛ˘ÓÙËÚÈÙÈÎfi˜, ‚) Û˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ Á) ‰È·Û·ÚÙÈÎfi˜.
¶ÚÒÙÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¶ÚÒÙÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¶ÚÒÙÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
¢Â‡ÙÂÚÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
·
‚
Á
∏ÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ DNA. ∞Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ Meselson Î·È Stahl.
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· E. coli
DNA Û ‚·ıÌ›‰ˆÛË CsCl
µ·Ú‡ (15¡/15¡) DNA
∞Ó¿Ù˘ÍË Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi 14¡
1Ë ÁÂÓÈ¿ µ·Ú‡, ÂÏ·ÊÚfi (15¡/14¡) DNA ˘‚Ú›‰ÈÔ
∂Ï·ÊÚfi (14¡/14¡) DNA
∂Ï·ÊÚfi, ‚·Ú‡ (15¡/14¡) DNA
2Ë ÁÂÓÈ¿
3Ë ÁÂÓÈ¿
(14¡/14¡) (14¡/14¡)
(14¡/14¡) (15¡/14¡)
1 ( 14 ¡/ 14 ( 15¡ ( 5¡/ 15 1 ( 14 ¡/ 14 ( 15¡ 1 ( 5¡/ 15 / 14 ¡) ¡) / 4 ¡) ¡) DN ¡) D ¡) DN DN NA A DN DN A (ÂÏ (‚ A (ÂÏ A (˘ A (‚ ·Ú ·Ê (˘‚Ú ·Ú ‡) ‚Ú ·Ê Úfi ›‰È ‡) ›‰È Úfi Ô) ) Ô) )
29
™˘Ó¯‹˜ Û‡ÓıÂÛË ÙÔ˘ DNA OÈ ÂÏÈοÛ˜ ÍÂÙ˘Ï›ÁÔ˘Ó ÙËÓ ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη DNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË
¢È¯¿Ï· ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ¶ÚˆÙ·Ú¯ÈÎfi ÙÌ‹Ì· RNA ∞Û˘Ó¯‹˜ Û‡ÓıÂÛË ÙÔ˘ DNA
¶ÚÈÌfiۈ̷
DNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ªËÙÚÈÎfi DNA
DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË
EÈÎfiÓ· 2.3 ŒÓ˙˘Ì· Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ DNA. ∏ Û‡ÓıÂÛË Ù˘ ÌÈ·˜ ·Ï˘Û›‰·˜ ÙÔ˘ DNA Â›Ó·È Û˘Ó¯‹˜ ÂÓÒ Ù˘ ¿ÏÏ˘ ·Û˘Ó¯‹˜.
›‰È· ÂÈÛ¿ÁÂÈ, ηٿ ·Ú¿‚·ÛË Ùo˘ ηÓfiÓ· Ù˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ·˜, Î·È Ó· ÙooıÂÙ› Ù· ÛˆÛÙ¿. ∆·˘Ùfi¯ÚoÓ· ¤Ó· ¿ÏÏo ›‰o˜ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ ·oÌ·ÎÚ‡ÓÂÈ Ù· ÚˆÙ·Ú¯Èο ÙÌ‹Ì·Ù· RNA Î·È Ù· ·ÓÙÈηıÈÛÙ¿ Ì ÙÌ‹Ì·Ù· DNA. OÈ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó ÌfiÓo Úo˜ ηıoÚÈṲ̂ÓË Î·Ù‡ı˘ÓÛË, Î·È ÙooıÂÙo‡Ó Ù· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ÛÙo ÂχıÂÚo 3’ ¿ÎÚo Ù˘ ‰Âo͢ÚÈ‚fi˙˘ Ùo˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›o˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›o˘ οı ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓ˘ ·Ï˘Û›‰·˜. ŒÙÛÈ, ϤÌ fiÙÈ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Á›ÓÂÙ·È Ì ÚoÛ·Ó·ÙoÏÈÛÌfi 5’ Úo˜ 3’. ∫¿ı ÓÂoÛ˘ÓıÂÙfiÌÂÓË ·Ï˘Û›‰· ı· ¤¯ÂÈ ÚoÛ·Ó·ÙoÏÈÛÌfi 5’¡ 3’. ŒÙÛÈ Û οı ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È oÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ ı· Â›Ó·È ·ÓÙÈ·Ú¿ÏÏËϘ. °È· Ó· ·ÎoÏo˘ıËı› ·˘Ùfi˜ o ηÓfiÓ·˜ ηٿ ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹, Ë Û‡ÓıÂÛË Ùo˘ DNA Â›Ó·È Û˘Ó¯‹˜ ÛÙË ÌÈ· ·Ï˘Û›‰· Î·È ·Û˘Ó¯‹˜ ÛÙËÓ ¿ÏÏË. ∆· ÎoÌÌ¿ÙÈ· Ù˘ ·Û˘Ó¯o‡˜ ·Ï˘Û›‰·˜ Û˘Ó‰¤oÓÙ·È ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡Ìo˘, o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË (∂ÈÎfiÓ· 2.3). ∆o ›‰Èo ¤Ó˙˘Ìo Û˘Ó‰¤ÂÈ Î·È fiÏ· Ù· ÎoÌÌ¿ÙÈ· o˘ Úo·Ùo˘Ó ·fi ÙȘ ‰È¿ÊoÚ˜ ı¤ÛÂȘ ¤Ó·Ú͢ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜. Ÿˆ˜ Ù· Úo˚fiÓÙ· ÂÓfi˜ ÂÚÁoÛÙ·Û›o˘ ÂϤÁ¯oÓÙ·È Ì ·ÚÎÂÙo‡˜ ÙÚfio˘˜, ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÎÚÈ‚ˆı› ·Ó ¤¯o˘Ó ηٷÛ΢·ÛÙ› ÛˆÛÙ¿, ¤ÙÛÈ Î·È Ùo ·ÙÙ·Úo ÂϤÁ¯ÂÈ ·Ó Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA Â›Ó·È ÛˆÛÙ‹. ∏ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA Â›Ó·È ·›ÛÙÂ˘Ù· ·ÎÚÈ‚‹˜, ÌfiÓo ¤Ó· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo ÛÙ· 100.000 ÌoÚ› Ó· ÂÓۈ̷وı› Ï¿ıo˜. ∆· Ï¿ıË o˘ ‰ÂÓ ÂȉÈoÚıÒÓoÓÙ·È ·fi ÙËÓ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÂȉÈoÚıÒÓoÓÙ·È Û ÌÂÁ¿Ïo oÛoÛÙfi ·fi ÂȉÈο ÂȉÈoÚıˆÙÈο ¤Ó˙˘Ì·. ŒÙÛÈ Ô ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Ï·ıÒÓ ÂÚÈÔÚ›˙ÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ ÛÙÔ ¤Ó· ÛÙ· 1010!!
ŒÎÊÚ·ÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜
∏ ÚÔ‹ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜
∆o DNA ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Â›Ó·È o ÌoÚÈ·Îfi˜ “ÛÎÏËÚfi˜ ‰›ÛÎo˜” o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ·oıËÎÂ˘Ì¤Ó˜ ·ÎÚȂ›˜ o‰ËÁ›Â˜, oÈ oo›Â˜ ηıoÚ›˙o˘Ó ÙË ‰oÌ‹ Î·È ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. ∆·˘Ùfi¯ÚoÓ· ÂÚȤ¯ÂÈ ÙËÓ ÏËÚoÊoÚ›· ÁÈ· ÙoÓ ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘, ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙oÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ o‰ËÁÈÒÓ ·fi ¤Ó· ·ÙÙ·Úo ÛÙ· ı˘Á·ÙÚÈο Ùo˘ Î·È ·fi ¤Ó·Ó oÚÁ·ÓÈÛÌfi ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ùo˘. ∆o ÚÒÙo ‚‹Ì· ÁÈ· ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË Ù˘ ÏËÚoÊoÚ›·˜ o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙo DNA Â›Ó·È Ë ÌÂÙ·ÊoÚ¿ Ù˘ ÛÙo RNA Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜. ∆o RNA ÌÂٷʤÚÂÈ Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ùo˘, ̤ۈ Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘, ÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ›· ÛÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ o˘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó˜ ÁÈ· ÙË ‰oÌ‹ Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Î·È Î·Ù’ ¤ÎÙ·ÛË Î·È ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∏ Û¯¤ÛË ·˘Ù‹ Û˘Óo„›˙ÂÙ·È ÛÙo ·ÎfiÏo˘ıo Û¯‹Ì·, fio˘ Ù· ‚¤ÏË ‰Â›¯Óo˘Ó ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ù˘ ÌÂÙ·ÊoÚ¿˜ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜ : DNA ➙ RNA ➙ ÚˆÙ½Ó˜ ∆o Û¯‹Ì· ·˘Ùfi ·oÙÂÏ› Ùo ÎÂÓÙÚÈÎfi ‰fiÁÌ· Ù˘ ÌoÚȷ΋˜ ‚ÈoÏoÁ›·˜ fiˆ˜ oÓoÌ¿ÛÙËΠ·fi ÙoÓ F. Crick (1958). H ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›· Â›Ó·È Ë Î·ıoÚÈṲ̂ÓË ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ‚¿ÛˆÓ, fiˆ˜ Ë ÏËÚoÊoÚ›· ÌÈ·˜ ÁÚ·Ù‹˜ ÊÚ¿Û˘ Â›Ó·È Ë ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ o˘ ÙËÓ ·oÙÂÏo‡Ó. ∏ ÏËÚoÊoÚ›· ˘¿Ú¯ÂÈ Û ÙÌ‹Ì·Ù· Ùo˘ DNA ÌÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ·ÎÔÏÔ˘ı›·, Ù· ÁoÓ›‰È·. ∞˘Ù¿, ‰È¿ ̤Ûo˘ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ Î·È Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘, ηıoÚ›˙o˘Ó ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙËÓ ÚˆÙ½ÓË. OÈ oÚ›˜ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ Î·È Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ·oÙÂÏo‡Ó ÙË ÁoÓȉȷ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË. °È· ·ÚÎÂÙfi ηÈÚfi oÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ fiÏË Ë ÚÔ‹
™ÎÂÊı›ÙÂ
∞Ó Î¿Ó·Ù ÂÚÁ·Û›· ·ÓÙ›ÛÙoÈ¯Ë Ì ·˘Ù‹Ó o˘ Ú·ÁÌ·ÙooÈo‡Ó oÈ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˜ Î·È ¤Ú ӷ ÙooıÂÙ›Ù ηٿ Ì‹Îo˜ ÂÓfi˜ ÙÂÚ¿ÛÙÈo˘ ηÏo˘Èo‡ Ùo‡‚Ï· o˘ ı· ‰È·Ï¤Á·Ù ·fi ¤Ó· Û¿Îo Ì ÎÚÈÙ‹ÚÈo ÌfiÓo Ùo Û¯‹Ì· Ùo˘˜, fiÛ· Ï¿ıË ı· οӷÙÂ;
30
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ÁÈÓfiÙ·Ó Úo˜ ÙË Ì›· ÌfiÓo ηÙ‡ı˘ÓÛË, ‰ËÏ·‰‹ fiÙÈ Ùo DNA ÌÂÙ·ÁÚ·ÊfiÙ·Ó Û RNA. ™‹ÌÂÚ· Â›Ó·È ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ÌÂÚÈÎo› Èo› ¤¯o˘Ó RNA ˆ˜ ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ŒÓ· ¤Ó˙˘Ìo o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙo˘˜ ›‰Èo˘˜ Ùo˘˜ Èo‡˜, Ë ·ÓÙ›ÛÙÚoÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË, ¯ÚËÛÈÌooÈ› ˆ˜ ηÏo‡È Ùo RNA, ÁÈ· Ó· Û˘Óı¤ÛÂÈ DNA. ∂ÈϤÔÓ, Û oÚÈṲ̂Óo˘˜ Èo‡˜ Ùo RNA ¤¯ÂÈ ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ¿˙ÂÙ·È. ŒÙÛÈ Û‹ÌÂÚ· Ùo ÎÂÓÙÚÈÎfi ‰fiÁÌ· ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÙ·È ˆ˜ ÂÍ‹˜: DNA ➙ RNA ➙ ÚˆÙ½Ó˜ ➙ Óo˘ÎÏÂ˚ο oͤ· ➙ ÚˆÙ½Ó˜ ™˘Óo„›˙oÓÙ·˜, ÏoÈfiÓ, ‰È·ÈÛÙÒÓo˘Ì fiÙÈ Ë ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA ‰È·ÈˆÓ›˙ÂÈ ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›·, ÂÓÒ Ë ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ¯ÚËÛÈÌooÈ› ·˘Ù‹ ÙËÓ ÏËÚoÊoÚ›·, ÁÈ· Ó· ηٷÛ΢¿ÛÂÈ ¤Ó· oÏ˘ÂÙ›‰Èo. ∏ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ηıoÚ›˙ÂÈ oÈ· ÁoÓ›‰È· ı· ÂÎÊÚ·ÛÙo‡Ó, Û oÈo˘˜ ÈÛÙo‡˜ (ÛÙo˘˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜), Î·È Û oÈ· ÛÙ¿‰È· Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘. ∆o ·ÏoÂȉ¤˜ ·ÓıÚÒÈÓo ÁoÓȉ›ˆÌ· ¤¯ÂÈ Ì‹Îo˜ 3x109 ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ. ÀoÏoÁ›˙ÂÙ·È fiÙÈ ·fi ·˘Ùfi ÌfiÓo Ùo 5%, ÂÚ›o˘, ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È Û RNA, ‰ËÏ·‰‹ ·oÙÂÏ› Ù· ÁoÓ›‰È· (ÂÚ›o˘ 65.000-80.000 ÁoÓ›‰È·). ∆· ÁoÓ›‰È· ‰È·ÎÚ›ÓoÓÙ·È Û ‰‡o ηÙËÁoڛ˜: ñ ™Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Û mRNA Î·È ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Û ڈÙ½Ó˜ Î·È ñ ™Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Î·È ·Ú¿Áo˘Ó tRNA, rRNA Î·È snRNA. ŸÏ· Ù· ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ¤¯o˘Ó Ùo ›‰Èo DNA. ∆o οı ·ÓıÚÒÈÓo ·ÙÙ·Úo ÂÚȤ¯ÂÈ Î·È Ù· 65.000-80.000 ÂÚ›o˘ ÁoÓ›‰È·. ™Â οı ·ÙÙ·Úo fï˜ ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÁoÓ›‰È·. ™Ù· Úfi‰ÚoÌ· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú·, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Ù· ÁoÓ›‰È· ÙˆÓ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚÈÓÒÓ, ÂÓÒ ÛÙ· µ-ÏÂÌÊÔ·ÙÙ·Ú· Ù· ÁÔÓ›‰È· ÙˆÓ ·ÓÙÈۈ̿وÓ. À¿Ú¯o˘Ó Ù¤ÛÛÂÚ· ›‰Ë ÌoÚ›ˆÓ RNA o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ì ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ : Ùo ·ÁÁÂÏÈ·ÊfiÚo RNA (mRNA), Ùo ÌÂÙ·ÊoÚÈÎfi RNA (tRNA), Ùo ÚÈ‚oÛˆÌÈÎfi RNA (rRNA) Î·È Ùo ÌÈÎÚfi ˘ÚËÓÈÎfi RNA (snRNA). ∆· ÙÚ›· ÚÒÙ· ›‰Ë ˘¿Ú¯o˘Ó Î·È ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ Î·È ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, ·ÏÏ¿ Ùo ٤ٷÚÙo ˘¿Ú¯ÂÈ ÌfiÓo ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ 1. ∞ÁÁÂÏÈ·ÊfiÚo RNA (mRNA). ∆· ÌfiÚÈ· ·˘Ù¿ ÌÂٷʤÚo˘Ó ÙËÓ ÏËÚoÊoÚ›· ÙÔ˘ DNA ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÌÈ·˜ oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜. 2. ƒÈ‚oÛˆÌÈÎfi RNA (rRNA). ∆· ÌfiÚÈ· ·˘Ù¿ Û˘Ó‰¤oÓÙ·È Ì ڈÙ½Ó˜ Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó Ùo ÚÈ‚fiۈ̷, ¤Ó· “ۈ̷ٛ‰Èo” ··Ú·›ÙËÙo ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·Ùoo›ËÛË Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛ˘. ‹
∂›Ó·È Î·È Ù· 3x109 ˙‡ÁË ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· οı ΢ÙÙ¿Úo˘ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Ì·˜;
∂¿Ó ÌfiÓo Ùo 5% Ùo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÁoÓ›‰È·, Úo·ÙÂÈ Â‡ÏoÁ· Ùo ÂÚÒÙËÌ· ÁÈ· Ùo oÈo˜ Â›Ó·È o ÚfiÏo˜ Ùo˘ ˘fiÏoÈo˘ 95% Ùo˘ DNA. ªÂÚÈÎo› ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ Ùo ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙o˘Ó ˆ˜ «Û·‚o‡Ú·», o˘ Û˘ÛÛˆÚ‡ÙËΠηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Î·È Â›Ù ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÂÌÊ·Ó›˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ ›Ù ·˘Ù¤˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÎfiÌË ÁÓˆÛÙ¤˜. Ÿˆ˜ ı· Ì¿ıo˘Ì ·Ú·Î¿Ùˆ, oχ Û‡ÓÙoÌ· ı· ÁÓˆÚ›˙o˘Ì oÏfiÎÏËÚË ÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜, Î·È ·˘Ùfi ÈÛÙ‡ÂÙ·È fiÙÈ ı· ‚oËı‹ÛÂÈ ÛÙËÓ Ï‹ÚË Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÒÓ Ùo˘. ∞Ó Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ÁÚ·ÊÙ› Ì ÎÂÊ·Ï·›· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¯ˆÚ›˜ ÎÂÓ¿, ηχÙÂÈ ÂÚ›o˘ 1.000 ‚È‚Ï›· ÌÂÁ¤ıo˘˜ ÙËÏÂʈÓÈÎo‡ ηٷÏfiÁo˘;
3. ªÂÙ·ÊoÚÈÎfi RNA (tRNA). ∫¿ı ÌÂÙ·ÊoÚÈÎfi RNA Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ·ÌÈÓo͇ Î·È Ùo ÌÂٷʤÚÂÈ ÛÙË ı¤ÛË Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛ˘. 4. ªÈÎÚfi ˘ÚËÓÈÎfi RNA (snRNA). E›Ó·È ÌÈÎÚ¿ ÌfiÚÈ· RNA, Ù· oo›· Û˘Ó‰¤oÓÙ·È Ì ڈÙ½Ó˜ Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó ÌÈÎÚ¿ ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÚˆÙÂ˚ÓÈο ۈ̷ٛ‰È·. ∆· ۈ̷ٛ‰È· ·˘Ù¿ ηٷχo˘Ó ÙËÓ “ˆÚ›Ì·ÓÛË” Ùo˘ mRNA, ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· o˘, fiˆ˜ ı· ·Ó·ÊÂÚı› ·Ú·Î¿Ùˆ, Á›ÓÂÙ·È ÌfiÓo ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜.
∏ ªoÚȷ΋ µÈoÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
∞ÁÁÂÏÈ·ÊfiÚo RNA (mRNA). ∞oÙÂÏ› ÏÈÁfiÙÂÚo ·fi Ùo 5% Ùo˘ oÏÈÎo‡ RNA Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘ .∆· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· mRNA ¤¯o˘Ó Ì‹Îo˜ 500-2.000 ‚¿ÛÂȘ. ƒÈ‚oÛˆÌÈÎfi RNA (rRNA). ∂›Ó·È Ùo Èo ¿ÊıoÓo ·fi Ù· ›‰Ë RNA Î·È ·oÙÂÏ› Ùo 80% ÂÚ›o˘ Ùo˘ Û˘ÓoÏÈÎo‡ RNA Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘. Œ¯ÂÈ Ì¤ÁÂıo˜ 1003.000 ‚¿ÛÂȘ. ªÂÙ·ÊoÚÈÎfi RNA (tRNA). ∆· ÌfiÚÈ· ·˘Ù¿ ·oÙÂÏo‡Ó Ùo 15% ÂÚ›o˘ Ùo˘ Û˘ÓoÏÈÎo‡ RNA ÛÙo ·ÙÙ·Úo. ∞oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 70-85 ‚¿ÛÂȘ.
31
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
1941 ¢È·Ù˘ÒÓÂÙ·È ·fi Ùo˘˜ Beatle Î·È Tatum Ë ˘fiıÂÛË fiÙÈ ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo Έ‰ÈÎooÈ› ÙËÓ ÏËÚoÊoÚ›· o˘ ··ÈÙÂ›Ù·È ÁÈ· ÙË ‚ÈoÛ‡ÓıÂÛË ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡ÌÔ˘. 1958 OÈ Meselson Î·È Stahl ·o‰ÂÈÎÓ‡o˘Ó fiÙÈ Ùo DNA ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÙ·È Ì ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi ÙÚfio. 1961 OÈ Crick Î·È Nirenberg ·Ó·Î·Ï‡Ùo˘Ó ÙËÓ “Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ÙÚÈϤٷ” Î·È ·oÎÚ˘ÙoÁÚ·Êo‡Ó ÂÓ Ì¤ÚÂÈ Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη. 1962 °›ÓÂÙ·È ÁÓˆÛÙ‹ Ë ‡·ÚÍË Ùo˘ mRNA. OÈ Jacob Î·È Monod ÚoÙ›Óo˘Ó Ùo ÌoÓÙ¤Ïo Ùo˘ oÂÚoÓ›o˘ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÌËÓ›· Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ Ú‡ıÌÈÛ˘. 1966 O Khorana ·oÎÚ˘ÙoÁÚ·Ê› Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη Ùo˘ DNA. 1970 AӷηχÙÂÙ·È ÛÙo˘˜ ÚÂÙÚo˚o‡˜ Ùo ¤Ó˙˘Ìo ·ÓÙ›ÛÙÚoÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË ·fi Ùo˘˜ Baltimore Î·È Temin. 1977 AӷηχÙoÓÙ·È ·fi ÙȘ oÌ¿‰Â˜ ÙˆÓ Sharp Î·È Roberts Ù· “‰È·ÎÂÎoÌ̤ӷ” ÁoÓ›‰È· Î·È Ë ‰È·‰Èηۛ· “Û˘ÚÚ·Ê‹˜” Ùo˘˜.
∏ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÛˆÓ›ˆÓ ¤ÊÂÚ ÛÙo ʈ˜ Ì›· ÌË ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ RNA
∏ ‡·ÚÍË ÙˆÓ ÂÛˆÓ›ˆÓ ·Ó·Î·Ï‡ÊıËΠÙo 1977 ·fi ‰‡o ͯˆÚÈÛÙ¤˜ ÂÚ¢ÓËÙÈΤ˜ oÌ¿‰Â˜, ÙËÓ oÌ¿‰· Ùo˘ Sharp Î·È ÙËÓ oÌ¿‰· Ùo˘ Roberts. OÈ Sharp Î·È Roberts ÙÈÌ‹ıËÎ·Ó Ùo 1993 Ì Ùo ‚Ú·‚›o ¡fiÌÂÏ ÁÈ· ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· Ùo˘˜. Oˆ˜ ¤¯o˘Ì ·Ó·Ê¤ÚÂÈ, Ù· ÂÛÒÓÈ· Â›Ó·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÁÓÒÚÈÛÌ· ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ª¿ÏÈÛÙ·, ÛÙo˘˜ ·ÓÒÙÂÚo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ˘¿Ú¯o˘Ó ÁoÓ›‰È· o˘ ¤¯o˘Ó ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ÂÛÒÓÈ·. ŸÛo Úo¯ˆÚo‡Ì Úo˜ ÛÙo˘˜ ηÙÒÙÂÚo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ù· ÂÛÒÓÈ· Á›ÓoÓÙ·È ÏÈÁfiÙÂÚ· Î·È ÌÈÎÚfiÙÂÚ·. ∆o 1982 ‚Ú¤ıËΠ۠¤Ó· ÚˆÙfi˙ˆo, ¤Ó· RNA o˘ ÂÚÈ›¯Â ¤Ó· ÂÛÒÓÈo, Ùo oo›o ÌoÚo‡Û ӷ ·˘ÙoηٷχÂÙ·È (Ó· Îfi‚ÂÈ ÙoÓ Â·˘Ùfi Ùo˘ ¯ˆÚ›˜ ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÚˆÙÂ˚ÓÈÎÒÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ). ∆o RNA ·˘Ùfi oÓoÌ¿ÛÙËΠÚÈ‚fi˙˘Ìo. ŒÙÛÈ, ÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ ¤ÁÈÓ ʷÓÂÚfi fiÙÈ Ùo RNA ÌoÚ› Ó· ÏÂÈÙo˘ÚÁ‹ÛÂÈ Î·È ˆ˜ ¤Ó˙˘Ìo. ∆o ÁÂÁoÓfi˜ fiÙÈ oÈ ÚˆÙ›Ó˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È oÈ ÌfiÓoÈ Î·Ù·Ï‡Ù˜ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ‰Â›¯ÓÂÈ ÁÈ· ÌÈ· ·ÎfiÌË ÊoÚ¿ fiÙÈ Ì¤Ûˆ Ù˘ ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋˜ ÌÂıfi‰o˘ oÈ ÓfiÌoÈ ÙÚÔÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Û˘Ó¯Ҙ, ηıÒ˜ Û˘ÏϤÁoÓÙ·È Ó¤Â˜ ÏËÚoÊoڛ˜ ‡ÛÙÂÚ· ·fi ηٿÏÏËϘ ÂÈÚ·Ì·ÙÈΤ˜ ÚoÛÂÁÁ›ÛÂȘ.
ªÂÙ·ÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA
O Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ Â›Ó·È o ›‰Èo˜ ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ Î·È Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜. ∏ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ηٷχÂÙ·È ·fi ¤Ó· ¤Ó˙˘Ìo, ÙËÓ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË (ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ˘¿Ú¯o˘Ó ÙÚ›· ›‰Ë RNA oÏ˘ÌÂÚ·ÛÒÓ). ∏ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È Û ÂȉÈΤ˜ ÂÚÈo¯¤˜ Ùo˘ DNA, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ˘oÎÈÓËÙ¤˜, Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜. OÈ ˘oÎÈÓËÙ¤˜ Î·È oÈ ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜ ·oÙÂÏo‡Ó Ù·
Ú˘ıÌÈÛÙÈο ÛÙoȯ›· Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA Î·È ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÛÙËÓ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ ÛˆÛÙ¿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹. OÈ ˘oÎÈÓËÙ¤˜ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ¿ÓÙoÙ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ οı ÁoÓȉ›o˘. ∫·Ù¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘ Ë RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È ÛÙoÓ ˘oÎÈÓËÙ‹ Î·È ÚoηÏ› ÙoÈÎfi ÍÂÙ‡ÏÈÁÌ· Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÙooıÂÙ› Ù· ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi Ù· ‰Âo͢ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙ›‰È· Ì›·˜ ·Ï˘Û›‰· Ùo˘ DNA Û‡Ìʈӷ
EÈÎfiÓ· 2.4 °ÂÓÈÎfi˜ Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ ÙÔ˘ RNA.
¢È‡ı˘ÓÛË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ ŒÓ·ÚÍË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ RNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË
∫ˆ‰È΋ ·Ï˘Û›‰· DNA
À‚Ú›‰ÈÔ RNA/DNA
ªÂÙ·ÁÚ·ÊfiÌÂÓË ·Ï˘Û›‰·
32
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
DNA
¶˘Ú‹Ó·˜
RNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË 3’
¶Úfi‰ÚÔÌÔ mRNA 5’
3’
5’ mRNA
3’ ∞ÔÌ¿ÎÚ˘ÓÛË ÂÛˆÓ›ˆÓ flÚÈÌÔ mRNA ƒÈ‚fiۈ̷ ™‡ÓıÂÛË ÔÏ˘ÂÙȉ›ˆÓ
∞∞∞...
RNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË
∞∞∞...
.. ∞. ∞∞
·
‚
∫˘ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·
∂ÈÎfiÓ· 2.5 ·. ªÂÙ·ÁÚ·Ê‹ - ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ÛÙÔ˘˜ ÚÔηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜. ‚. ªÂÙ·ÁÚ·Ê‹ - ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ÛÙÔ˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜.
Ì ÙoÓ Î·ÓfiÓ· Ù˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ‚¿ÛˆÓ, fiˆ˜ Î·È ÛÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹, Ì ÙË ‰È·ÊoÚ¿ fiÙÈ Â‰Ò ·¤Ó·ÓÙÈ ·fi ÙËÓ ·‰ÂÓ›ÓË ÙooıÂÙÂ›Ù·È Ùo ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ o˘Ú·Î›ÏË. ∏ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Û˘Ó‰¤ÂÈ Ù· ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÙ›‰È·, o˘ ÚoÛÙ›ıÂÓÙ·È Ùo ¤Ó· ÌÂÙ¿ Ùo ¿ÏÏo, Ì 3’ ➙ 5’ʈÛÊo‰ÈÂÛÙÂÚÈÎfi ‰ÂÛÌfi. ∏ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ¤¯ÂÈ ÚoÛ·Ó·ÙoÏÈÛÌfi 5’ ➙ 3’ fiˆ˜ Î·È Ë ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ (∂ÈÎfiÓ· 2.4). ∏ Û‡ÓıÂÛË Ùo˘ RNA ÛÙ·Ì·Ù¿ ÛÙo Ù¤Ïo˜ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘, fio˘ ÂȉÈΤ˜ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ oÈ oo›Â˜ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ Ï‹Í˘ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜, ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÙËÓ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛ‹ Ùo˘. ∆o ÌfiÚÈo RNA o˘ Û˘ÓÙ›ıÂÙ·È Â›Ó·È Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfi Úo˜ ÙË Ì›· ·Ï˘Û›‰· Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘. ∏ ·Ï˘Û›‰· ·˘Ù‹ Â›Ó·È Ë ÌÂÙ·ÁÚ·ÊfiÌÂÓË. ∏ ·¤Ó·ÓÙÈ ·Ï˘Û›‰· Ùo˘ DNA Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Îˆ‰È΋. ∆o RNA Â›Ó·È Ùo ÎÈÓËÙfi ·ÓÙ›ÁÚ·Êo Ù˘ ÏËÚoÊoÚ›·˜ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘. ™Ùo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ùo mRNA ·Ú¯›˙ÂÈ Ó· ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÂÙ·È Û ڈÙ½ÓË ÚÈÓ ·ÎfiÌË oÏoÎÏËÚˆı› Ë ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ Ùo˘. ∞˘Ùfi Â›Ó·È ‰˘Ó·Ùfi, ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ˘ÚËÓÈ΋ ÌÂÌ‚Ú¿ÓË. (∂ÈÎfiÓ· 2.5·) ∞ÓÙ›ıÂÙ·, ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, Ùo RNA o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È Î·Ù¿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘ Û˘Ó‹ıˆ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ¤ÙoÈÌo Ó· ÌÂÙ·ÊÚ·ÛÙ›, ·ÏÏ¿ ˘Ê›ÛÙ·Ù·È ÌÈ· oχÏoÎË ‰È·‰Èηۛ· ˆÚ›Ì·ÓÛ˘ (∂ÈÎfiÓ· 2.5‚ Î·È 2.6). ∏ ‰È·‰Èηۛ· ·˘Ù‹ ·oÙÂÏ› ¤Ó· ·fi Ù· Èo ÂӉȷʤÚoÓÙ· Â˘Ú‹Ì·Ù· Ù˘ ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜, ÁÈ·Ù› o‰‹ÁËÛ ÛÙo Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁoÓ›‰· ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈ-
ÛÌÒÓ (Î·È ÙˆÓ ÈÒÓ o˘ Ùo˘˜ ÚoÛ‚¿ÏÏo˘Ó), Â›Ó·È ·Û˘Ó¯‹ ‹ ‰È·ÎÂÎoÌ̤ӷ. ¢ËÏ·‰‹, Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· o˘ ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÂÙ·È Û ·ÌÈÓoͤ· ‰È·ÎfiÙÂÙ·È ·fi ÂӉȿÌÂÛ˜ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ oÈ oo›Â˜ ‰Â ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È Û ·ÌÈÓoͤ·. OÈ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ o˘ ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È Û ·ÌÈÓoͤ· oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÂÍÒÓÈ· Î·È oÈ ÂӉȿÌÂÛ˜ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÂÛÒÓÈ·. ŸÙ·Ó ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÂÛÒÓÈ· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È, ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È Ùo Úfi‰ÚoÌo mR¡∞ o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Î·È ÂÍÒÓÈ· Î·È ÂÛÒÓÈ·. ∆o Úfi‰ÚoÌo mR¡∞ ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÙ·È Û mR¡∞ Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ˆÚ›Ì·ÓÛ˘, ηٿ ÙËÓ oo›· Ù· ÂÛÒÓÈ· Îfi‚oÓÙ·È ·fi ÌÈÎÚ¿ ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÚˆÙÂ˚ÓÈο “ۈ̷ٛ‰È·” Î·È ·oÌ·ÎÚ‡ÓoÓÙ·È. ∆· ÚÈ‚oÓo˘ÎÏÂoÚˆÙÂ˚ÓÈο ۈ̷ٛ‰È· ·oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi snRNA Î·È ·fi ÚˆÙ½Ó˜ Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó ˆ˜ ¤Ó˙˘Ì·: Îfi‚o˘Ó Ù· ÂÛÒÓÈ· Î·È Û˘ÚÚ¿Ùo˘Ó Ù· ÂÍÒÓÈ· ÌÂٷ͇ Ùo˘˜. ŒÙÛÈ Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È
∏ ªoÚȷ΋ µÈoÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
∆o ̤Ûo ̤ÁÂıo˜ ÙˆÓ Â͈ӛˆÓ Â›Ó·È 100-300 ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ, ÂÓÒ Ù· ÂÛÒÓÈ· oÈΛÏÏo˘Ó Û ̤ÁÂıo˜ ·fi 65-100.000 ˙‡ÁË ‚¿ÛˆÓ. ¶oÏÏ¿ ÁoÓ›‰È· ¤¯o˘Ó ÌÂÁ¿Ïo ·ÚÈıÌfi ÂÛˆÓ›ˆÓ, .¯. Ùo ÁoÓ›‰Èo Ùo˘ ÎoÏÏ·ÁfiÓo˘ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ¤¯ÂÈ 50 ÂÛÒÓÈ·. O ·ÚÈıÌfi˜, Ùo ̤ÁÂıo˜ Î·È Ë ‰È¢ı¤ÙËÛË ÙˆÓ ÂÛˆÓ›ˆÓ oÈΛÏÏo˘Ó ·fi ÁoÓ›‰Èo Û ÁoÓ›‰Èo. ∆· ÂÛÒÓÈ· ·oÙÂÏo‡Ó ÌÂÁ¿Ïo oÛoÛÙfi ÙˆÓ ÁoÓÈ‰ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÙˆÓ oχÏoÎˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Î·È ¤¯o˘Ó Û˘Ì‚¿ÏÂÈ Û ÌÂÁ¿Ïo ‚·ıÌfi ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË Ùo˘ ÌÂÁ¤ıo˘˜ ÙˆÓ ÁoÓÈ‰ÈˆÌ¿ÙˆÓ Ùo˘˜.
33
Ùo “ÒÚÈÌo” mRNA. ∞˘Ùfi, ·Ú’fiÙÈ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·oÎÏÂÈÛÙÈο ·fi ÂÍÒÓÈ· ¤¯ÂÈ ‰‡o ÂÚÈo¯¤˜ o˘ ‰Â ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È Û ·ÌÈÓoͤ·. ∏ Ì›· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙo 5’·ÎÚo Î·È Ë ¿ÏÏË ÛÙo 3’¿ÎÚo. OÈ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ ·˘Ù¤˜ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È 5’Î·È 3’ ·ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛÙ˜ ÂÚÈo¯¤˜, ·ÓÙ›ÛÙoȯ·.∆o ÒÚÈÌo mRNA ÌÂٷʤÚÂÙ·È ·fi ÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÛÙo ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ· Î·È ÂȉÈÎfiÙÂÚ· ÛÙ· ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù· fio˘ Â›Ó·È Ë ı¤ÛË Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛ˘ (∂ÈÎfiÓ· 2.5‚).
O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ Â›Ó·È Ë ·ÓÙÈÛÙo›¯ÈÛË ÙÚÈÏÂÙÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ Û ·ÌÈÓoͤ·
M ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹, oÈ ÏËÚoÊoڛ˜ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙ· ÁoÓ›‰È· ÌÂٷʤÚoÓÙ·È ÛÙo mRNA Ì ‚¿ÛË ÙË Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉÈÎÒÓ ‚¿ÛˆÓ. H ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ mRNA ηıoÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤ-
ˆÓ ÛÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Ì ‚¿ÛË ¤Ó·Ó ÎÒ‰Èη ·ÓÙÈÛÙo›¯ÈÛ˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ RNA Ì ·ÌÈÓoͤ· ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ o oo›o˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜. °È’ ·˘Ùfi Ë ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË Â›Ó·È Ú·ÁÌ·ÙÈο Ì›· ‰È·‰Èηۛ· “ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘” ·fi ÙË ÁÏÒÛÛ· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÛÙË ÁÏÒÛÛ· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ. ∂Âȉ‹ o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ o˘ Û˘ÁÎÚoÙo‡Ó ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Â›Ó·È Â›ÎoÛÈ Î·È, ·ÓÙ›ÛÙoȯ·, o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ o˘ Û˘ÁÎÚoÙo‡Ó Ùo RNA Â›Ó·È Ù¤ÛÛÂÚ·, ıˆڋıËΠÈı·Ófi fiÙÈ ÙÚ›· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ·ÓÙÈÛÙoȯo‡Ó Û ¤Ó· ·ÌÈÓo͇ Î·È ÁÈ’·˘Ùfi o ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ oÓoÌ¿ÛÙËΠÎÒ‰Èη˜ ÙÚÈϤٷ˜. O ÎÒ‰Èη˜ ÙÚÈϤٷ˜ Â›Ó·È Ê˘ÛÈ΋ Û˘Ó¤ÂÈ· Ùo˘ ÁÂÁoÓfiÙo˜ fiÙÈ Ù¤ÛÛÂÚ· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È·, ·Ó Û˘Ó‰˘·ÛÙo‡Ó ·Ó¿ ¤Ó· (41=4) ‹ ·Ó¿ ‰‡o (4 2=16), ‰Â ‰›Óo˘Ó ·ÚÎÂÙo‡˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌo‡˜ ÁÈ· Ó· Έ‰ÈÎooÈËıo‡Ó Ù· ›ÎoÛÈ ·ÌÈÓoͤ·. ∞Ó fï˜ Û˘Ó‰˘·ÛÙo‡Ó ·Ó¿ ÙÚ›· (43=64), oÈ Û˘Ó‰˘·ÛÌo› Â›Ó·È ·Ú·¿Óˆ ·fi ·ÚÎÂÙo› (¶›Ó·Î·˜ 2.1).
EÈÎfiÓ· 2.6 øڛ̷ÓÛË ÙÔ˘ Úfi‰ÚÔÌÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ ÙÔ˘ mRNA ÛÙÔÓ ˘Ú‹Ó· Î·È ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÛÙÔ Î˘ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·, ÛÙÔ˘˜ ‡ηڢˆÙÈÎÔ‡˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜.
¶˘Ú‹Ó·˜
DNA ªÂÙ·ÁÚ·Ê‹
∂ÛÒÓÈÔ
¶Úfi‰ÚÔÌÔ mRNA ∂ÍÒÓÈÔ ¶fiÚÔ˜ ˘ÚËÓÈ΋˜ ÌÂÌ‚Ú¿Ó˘ ∂ÛÒÓÈÔ Ô˘ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓıËΠ·fi ÙÔ RNA
øڛ̷ÓÛË
¶˘ÚËÓÈ΋ ÌÂÌ‚Ú¿ÓË
flÚÈÌÔ mRNA
∫˘ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·
ªÂÙ¿ÊÚ·ÛË
¶ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·
34
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
¶π¡∞∫∞™ 2.1: °ÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜
¢Â‡ÙÂÚÔ ÁÚ¿ÌÌ·
U U
UUU UUC UUA UUG
C
A
G
} }
Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›ÓË (phe) Ï¢ΛÓË (leu)
UCU UCC UCA UCG CCU CCC CCA CCG ACU ACC ACA ACG
C
¶ÚÒÙÔ ÁÚ¿ÌÌ·
CUU CUC CUA CUG
}
}
Ï¢ΛÓË (leu)
A
AUU AUC AUA AUG
ÈÛÔÏ¢ΛÓË (ile) ÌÂıÂÈÔÓ›ÓË (met) ¤Ó·ÚÍË
G
GUU GUC GUA GUG
}
‚·Ï›ÓË (val)
GCU GCC GCA GCG
} } } }
ÛÂÚ›ÓË (ser)
UAU UAC UAA UAG CAU CAC CAA CAG AAU AAC
ÚÔÏ›ÓË (pro)
ıÚÂÔÓ›ÓË (thr)
AAA AAG
} } } } } } } }
Ù˘ÚÔÛ›ÓË (tyr) Ï‹ÍË Ï‹ÍË ÈÛÙȉ›ÓË (his) ÁÏÔ˘Ù·Ì›ÓË (gln) ·Û·Ú·ÁÁ›ÓË (asn) Ï˘Û›ÓË (lys)
UGU UGC UGA UGG CGU CGC CGA CGG AGU AGC AGA AGG
}
΢ÛÙ½ÓË (cys) Ï‹ÍË ÙÚ˘ÙÔÊ¿ÓË (trp)
U C A G U C A G U C A G U C A G
}
} }
·ÚÁÈÓ›ÓË (arg)
TÚ›ÙÔ ÁÚ¿ÌÌ·
ÛÂÚ›ÓË (ser) ·ÚÁÈÓ›ÓË (arg)
·Ï·Ó›ÓË (ala)
GAU GAC GAA GAG
·Û·ÚÙÈÎfi Ô͇ (asp) ÁÏÔ˘Ù·ÌÈÓÈÎfi Ô͇ (glu)
GGU GGC GGA GGG
}
ÁÏ˘Î›ÓË (gly)
∆· ‚·ÛÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ÎÒ‰Èη Â›Ó·È : 1. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ Â›Ó·È ÎÒ‰Èη˜ ÙÚÈϤٷ˜, ‰ËÏ·‰‹ ÌÈ· ÙÚÈ¿‰· Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ, Έ‰ÈÎfiÓÈo, Έ‰ÈÎooÈ› ¤Ó· ·ÌÈÓo͇. 2. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ Â›Ó·È Û˘Ó¯‹˜, ‰ËÏ·‰‹ Ùo mRNA ‰È·‚¿˙ÂÙ·È Û˘Ó¯Ҙ ·Ó¿ ÙÚ›· Óo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ¯ˆÚ›˜ Ó· ·Ú·Ï›ÂÙ·È Î¿oÈo Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo. 3. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ Â›Ó·È ÌË ÂÈÎ·Ï˘ÙfiÌÂÓo˜, ‰ËÏ·‰‹ οı Óo˘ÎÏÂoÙ›‰Èo ·Ó‹ÎÂÈ Û ¤Ó· ÌfiÓo Έ‰ÈÎfiÓÈo. 4. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ Â›Ó·È Û¯Â‰fiÓ Î·ıoÏÈÎfi˜. ŸÏoÈ oÈ oÚÁ·ÓÈÛÌo› ¤¯o˘Ó ÙoÓ ›‰Èo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη. ∞˘Ùfi Ú·ÎÙÈο ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ Ùo mRNA ·fi ooÈoÓ‰‹oÙ oÚÁ·ÓÈÛÌfi ÌoÚ› Ó· ÌÂÙ·ÊÚ·ÛÙ› Û Âί˘Ï›ÛÌ·Ù· Ê˘ÙÈÎÒÓ, ˙ˆÈÎÒÓ ‹ ‚·ÎÙËÚÈ·ÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ in vitro Î·È Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ ÙËÓ ›‰È· ÚˆÙ½ÓË. Œ¯o˘Ó fï˜ ·Ú·ÙËÚËı› oÚÈṲ̂Ó˜ ‰È·ÊoÚ¤˜ ÛÙo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη ÙˆÓ ÌÈÙo¯oÓ‰Ú›ˆÓ ÙˆÓ Î·ÙÒÙÂÚˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. 5. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ˆ˜ ÂÎÊ˘ÏÈṲ̂Óo˜. M ÂÍ·›ÚÂÛË ‰‡o ·ÌÈÓoͤ· (ÌÂıÂÈoÓ›ÓË Î·È ÙÚ˘ÙoÊ¿ÓË) Ù· ˘fiÏoÈ· 18 Έ‰ÈÎooÈo‡ÓÙ·È ·fi ‰‡o ̤¯ÚÈ Î·È ¤ÍÈ ‰È·ÊoÚÂÙÈο Έ‰ÈÎfiÓÈ·. ∆· Έ‰ÈÎfiÓÈ· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó Ùo ›‰Èo ·ÌÈÓo͇ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Û˘ÓÒÓ˘Ì·. 6. O ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ÎÒ‰Èη˜ ¤¯ÂÈ Îˆ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ Î·È Îˆ‰ÈÎfiÓÈ· Ï‹Í˘. ∆o Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ Û fiÏo˘˜ Ùo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Â›Ó·È Ùo AUG Î·È Îˆ‰ÈÎooÈ› Ùo ·ÌÈÓo͇ ÌÂıÂÈoÓ›ÓË. À¿Ú¯o˘Ó ÙÚ›· Έ‰ÈÎfiÓÈ· Ï‹Í˘, Ù· UAG, UGA Î·È UAA. ∏ ·Úo˘Û›· ÙˆÓ Îˆ‰ÈÎoÓ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ ÛÙo ÌfiÚÈo Ùo˘ mRNA o‰ËÁ› ÛÙoÓ ÙÂÚÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ Ù˘ oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜.
ªÈ· Ì·ÙÈ¿ 3.6 ‰È˜ ¯ÚfiÓÈ· ÚÈÓ
H ·Ó·Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÚÈ‚o˙‡ÌˆÓ ¤ÊÂÚ ͷӿ ÛÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ· ¤Ó· ÂÚÒÙËÌ· o˘ ÁÈ· ‰ÂηÂٛ˜ Ù·Ï·Ó›˙ÂÈ Ùo˘˜ ÂÈÛÙ‹ÌoÓ˜: oÈo ÏËÚoÊoÚÈ·Îfi ÌfiÚÈo ÂÌÊ·Ó›ÛÙËΠÚÒÙo ηٿ Ù· ·Ú¯Èο ÛÙ¿‰È· Ù˘ ÂͤÏÈ͢, Ùo DNA ‹ Ù· ¤Ó˙˘Ì·; ∆o ÂÚÒÙËÌ· ·˘Ùfi ‰ËÌÈo˘ÚÁ›ٷÈ, ÂÂȉ‹ ‰Â Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ ÂÈÎ¿Ï˘„Ë ÛÙȘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ o˘ ÂÈÙÂÏo‡Ó Î·È Ù· ‰‡o ·˘Ù¿ ÌfiÚÈ·, ·Êo‡ Ùo ¤Ó· ·oıË·ÂÈ ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›· ÂÓÒ Ùo ¿ÏÏo ÌoÚ› Ó· ηٷχÂÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ. ¶Ò˜ fï˜ ¤ÁÈÓ ۇÓıÂÛË Ùo˘ DNA ¯ˆÚ›˜ ¤Ó˙˘Ì·, Ë Ò˜ ¤ÁÈÓÂ Ë Û‡ÓıÂÛË ÙˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ ¯ˆÚ›˜ Ùo DNA; ªÈ· ·¿ÓÙËÛË ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Â›Ó·È fiÙÈ ÙÔ RNA οÓÂÈ Î·È ÙȘ ‰‡o ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜: ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È Î·È ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Î·È Ó· ηٷχÂÈ ·ÓÙȉڿÛÂȘ, ¿Ú· ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ·˘Ùfi Ùo ÏËÚoÊoÚÈ·Îfi Ì·ÎÚoÌfiÚÈo o˘ ÚˆÙoÂÌÊ·Ó›ÛÙËÎÂ. ªfiÓo ·ÚÁfiÙÂÚ·, fiÙ·Ó ·˘Ù¤˜ oÈ ÂÓÂÚÁfiÙËÙ˜ «ÌoÈÚ¿ÛÙËηӻ ÛÙo DNA Î·È ÛÙȘ ÚˆÙ›Ó˜, ·¤ÌÂÈÓ ÛÙo RNA Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ Û˘Ó‰¤ÛÌo˘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡o ÌoÚ›ˆÓ ηٿ ÙË Úo‹ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜. ∏ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ÂÓ˙˘ÌÈ΋˜ ‰Ú¿Û˘ oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÌoÚ›ˆÓ RNA ÌoÚ› Ó· ¤¯ÂÈ Î·È Ú·ÎÙÈΤ˜ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ÂÏ›˙o˘Ó fiÙÈ ı· ÌoÚ¤Ûo˘Ó Ó· Û˘Óı¤Ûo˘Ó ÚÈ‚fi˙˘Ì·, Ù· oo›· ı· ·Ó·ÁÓˆÚ›˙o˘Ó Î·È ı· ηٷÛÙÚ¤Êo˘Ó oÚÈṲ̂ӷ RNA, fiˆ˜ ·˘Ù¿ o˘ Û˘Óı¤ÙoÓÙ·È ·fi ÙoÓ Èfi Ùo˘ AIDS, ·Ê‹ÓoÓÙ·˜ ·ÓÂËÚ¤·ÛÙo Ùo RNA Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘. ∆o ÚÒÙo ÚÈ‚fi˙˘Ìo o˘ ˘fiÎÂÈÙ·È Û ÎÏÈÓÈΤ˜ ‰oÎÈ̤˜ ı· ‰oÎÈÌ·ÛÙ› ÂÓ·ÓÙ›oÓ Ùo˘ Èo‡ Ùo˘ ¤ÚËÙ·.
35
ªÂÙ¿ÊÚ·ÛË
∞oÎÚ˘ÙoÁÚ·ÊÒÓÙ·˜ Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη
∏ ·ÎÚÈ‚‹˜ ·ÓÙÈÛÙo›¯ÈÛË Îˆ‰ÈÎoÓ›ˆÓ Ì ·ÌÈÓoͤ· ¤ÁÈÓ ΢ڛˆ˜ Ì ÙË Ì¤ıo‰o ÙˆÓ Û˘ÓıÂÙÈÎÒÓ oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ. ∏ ̤ıo‰o˜ ·˘Ù‹ ÂÊ·ÚÌfiÛÙËΠ·Ú¯Èο ·fi ÙoÓ Nirenberg, o oo›o˜ ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ ÔÏ˘Ô˘Úȉ›ÓË (polyU) ˆ˜ mRNA Û ΢ÙÙ·ÚÈÎfi Âί‡ÏÈÛÌ· Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ E. coli, o˘ ¤¯ÂÈ Ù· ··Ú·›ÙËÙ· Û˘ÛÙ·ÙÈο ÁÈ· ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË Ùo˘ Û˘ÓıÂÙÈÎo‡ oÏ˘Óo˘ÎÏÂoÙȉ›o˘. ∆o oÏ˘ÂÙ›‰Èo o˘ ·Ú¿¯ıËΠ‹Ù·Ó oÏ˘Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›ÓË. ŒÙÛÈ ·o‰Â›¯ÙËΠfiÙÈ Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo UUU Έ‰ÈÎooÈ› Ùo ·ÌÈÓo͇ Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›ÓË. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›· Ù˘ ÌÂıfi‰o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ıËÎ·Ó Î·È ¿ÏÏ· Û˘ÓıÂÙÈο oÏÈÁoÓo˘ÎÏÂoÙ›‰È· ·fi ÙoÓ Khorana (ÁÓˆÛÙ¿ ˆ˜ mRNA Ùo˘ Khorana) Î·È ¤ÙÛÈ ·Ó·Î·Ï‡ÊıËÎ·Ó Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Έ‰ÈÎfiÓÈ·. ªÂ Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù· ·˘Ù¿ ‰È·ÈÛÙÒıËÎÂ Î·È ·ÚÎÂÙ¿ ¿ÏÏ· fiÙÈ 61 ·fi Ù· 64 Έ‰ÈÎfiÓÈ· Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ·fi ¤Ó· ·ÌÈÓo͇, ÂÓÒ Ù· ÙÚ›· o˘ ·o̤Óo˘Ó, UAA, UGA Î·È UAG, ‰ÂÓ Îˆ‰ÈÎooÈo‡Ó ·ÌÈÓoͤ· Î·È ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ˆ˜ Έ‰ÈÎfiÓÈ· Ï‹Í˘ Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘.
O fiÚo˜ Έ‰ÈÎfiÓÈo ‰ÂÓ ·ÊoÚ¿ ÌfiÓo Ùo mRNA ·ÏÏ¿ Î·È Ùo ÁoÓ›‰Èo ·fi Ùo oo›o ·Ú¿ÁÂÙ·È. ŒÙÛÈ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ AUG ·ÓÙÈÛÙoȯ› ÛÙo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ ATG Î.o.Î. ∏ ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛÂˆÓ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘, Î·È Ùo˘ mRNA Ùo˘, o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÌÈ· ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·, ·Ú¯›˙ÂÈ Ì Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ Î·È ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ Ì Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo Ï‹Í˘. ∏ ‰È·‰ÚoÌ‹ Ì ‚‹Ì· ÙÚÈϤٷ˜ ·fi Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ ̤¯ÚÈ Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo Ï‹Í˘ oÚ›˙ÂÙ·È ˆ˜ Ï·›ÛÈo ·Ó¿ÁÓˆÛ˘.
∏ ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË Ùo˘ mRNA, ‰ËÏ·‰‹ Ë ·ÓÙÛÙo›¯ÈÛË ÙˆÓ Îˆ‰ÈÎoÓ›ˆÓ Û ·ÌÈÓoͤ· Î·È Ë ‰È·‰o¯È΋ Û‡Ó‰ÂÛË ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Û oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·, Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È ÛÙ· ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù· Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÙˆÓ tRNA Î·È ÙË Û˘ÌÌÂÙo¯‹ ·ÚÎÂÙÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Î·È ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜. ∆· ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù· ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ˆ˜ ı¤ÛË ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘ ÁÈ· ooÈo‰‹oÙ mRNA. ∞˘Ùfi ÂÍËÁ› ÁÈ·Ù› Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ˆ˜ “ÂÚÁoÛÙ¿ÛÈ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·ÓıÚÒÈÓˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ”. ∫¿ı ÚÈ‚fiۈ̷ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o ˘oÌoÓ¿‰Â˜, ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ Î·È ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË, Î·È ¤¯ÂÈ Ì›· ı¤ÛË ÚfiÛ‰ÂÛ˘ Ùo˘ mRNA ÛÙË ÌÈÎÚ‹ ˘oÌoÓ¿‰· Î·È ‰‡o ı¤ÛÂȘ ÂÈÛ‰o¯‹˜ ÙˆÓ tRNA ÛÙË ÌÂÁ¿ÏË ˘oÌoÓ¿‰·. ∫¿ı ÌfiÚÈo tRNA ¤¯ÂÈ ÌÈ· ÂȉÈ΋ ÙÚÈϤٷ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ, ÙÔ ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈo, Ì ÙËÓ oo›· ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È, ÏfiÁˆ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ·˜, Ì Ùo ·ÓÙ›ÛÙoȯo Έ‰ÈÎfiÓÈo Ùo˘ mRNA. ∂ÈϤoÓ, οı ÌfiÚÈo tRNA ‰È·ı¤ÙÂÈ ÌÈ· ÂȉÈ΋ ı¤ÛË Û‡Ó‰ÂÛ˘ Ì ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ·ÌÈÓo͇. ∏ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË ‰È·ÎÚ›ÓÂÙ·È Û ÙÚ›· ÛÙ¿‰È·: ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË, ÙËÓ ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË Î·È ÙË Ï‹ÍË. ŒÓ·ÚÍË: ∫·Ù¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘ Ùo mRNA Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì¤Ûˆ ÌÈ·˜ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙËÓ 5’·ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛÙË ÂÚÈo¯‹ Ùo˘, Ì Ùo ÚÈ‚oÛˆÌÈÎfi RNA Ù˘ ÌÈÎÚ‹˜ ˘oÌoÓ¿‰·˜ Ùo˘ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ùo˜, Û‡Ìʈӷ Ì Ùo˘˜ ηÓfiÓ˜ Ù˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ‚¿ÛˆÓ. ∆o ÚÒÙo Έ‰ÈÎfiÓÈo Ùo˘ mRNA Â›Ó·È ¿ÓÙoÙ AUG Î·È Û’ ·˘Ùfi ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È Ùo tRNA o˘ ʤÚÂÈ Ùo ·ÌÈÓo͇ ÌÂıÂÈoÓ›ÓË. Ö˜ ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó fiϘ oÈ ÚˆÙ½Ó˜ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ˆ˜ ÚÒÙo ·ÌÈÓo͇ ÌÂıÂÈoÓ›ÓË. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚·›ÓÂÈ, ÁÈ·Ù› Û ÔÏϤ˜ ÚˆÙ½Ó˜, ÌÂÙ¿ ÙË Û‡ÓıÂÛ‹ Ùo˘˜ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ·È ÔÚÈṲ̂ӷ ·ÌÈÓÔͤ· ·fi ÙÔ ·Ú¯ÈÎfi ·ÌÈÓÈÎfi ¿ÎÚo Ùo˘˜. ∆o Û‡ÌÏoÎo o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÚfiÛ‰ÂÛË Ùo˘ mRNA ÛÙË ÌÈÎÚ‹ ˘oÌoÓ¿‰· Ùo˘ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ùo˜ Î·È Ùo˘ tRNA o˘
™‡ÌÏÔÎÔ ¤Ó·Ú͢
ªÈÎÚ‹ ÚÈ‚ÔÛˆÌÈ΋ ˘ÔÌÔÓ¿‰· 3’ ¿ÎÚÔ
5’ ¿ÎÚÔ
5’ ¿ÎÚÔ
3’ ¿ÎÚÔ
EÈÎfiÓ· 2.9 ∏ ÚˆÙÂ˚ÓÔÛ‡ÓıÂÛË ·Ú¯›˙ÂÈ Ì ÙÔ Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi ÂÓfi˜ Û˘ÌÏfiÎÔ˘ ¤Ó·Ú͢.
mRNA
∫ˆ‰ÈÎfiÓÈÔ ∞ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈÔ
∞ÎÔÏÔ˘ı›· ·Ó·ÁÓÒÚÈÛ˘ ÚÈ‚ÔÛÒÌ·ÙÔ˜ Met H2N
Met
∏ ÌÈÎÚ‹ ÚÈ‚ÔÛˆÌÈ΋ ÌÔÓ¿‰· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙËÓ ·ÎÔÏÔ˘ı›· ·Ó·ÁÓÒÚÈÛ˘ ÛÙÔ mRNA Î·È ÙÔ tRNA Ô˘ ʤÚÂÈ ÙË ÌÂıÂÈÔÓ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ Îˆ‰ÈÎfiÓÈÔ ¤Ó·Ú͢
∏ ÌÂÁ¿ÏË ÚÈ‚ÔÛˆÌÈ΋ ÌÔÓ¿‰· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ Û‡ÌÏÔÎÔ ¤Ó·Ú͢ Î·È ÙÔ tRNA Ô˘ ʤÚÂÈ ÙË ÌÂıÂÈÔÓ›ÓË
36
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
ÌÂٷʤÚÂÈ ÙË ÌÂıÂÈoÓ›ÓË oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Û‡ÌÏoÎo ¤Ó·Ú͢ Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓÔÛ‡ÓıÂÛ˘ (∂ÈÎfiÓ· 2.9). ∂ÈÌ‹Î˘ÓÛË: ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË Ë ÌÂÁ¿ÏË ˘oÌoÓ¿‰· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙË ÌÈÎÚ‹ Î·È ¤Ó· ‰Â‡ÙÂÚo ÌfiÚÈo tRNA Ì ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈo Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfi Ùo˘ ‰Â‡ÙÂÚo˘ Έ‰ÈÎoÓ›o˘ ÙÔ˘ mRNA ÙooıÂÙÂ›Ù·È ÛÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÂÈÛ‰o¯‹ Ùo˘ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ùo˜, ÌÂٷʤÚoÓÙ·˜ Ùo ‰Â‡ÙÂÚo ·ÌÈÓo͇. ªÂٷ͇ Ù˘ ÌÂıÂÈoÓ›Ó˘ Î·È Ùo˘ ‰Â‡ÙÂÚo˘ ·ÌÈÓoͤo˜ Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È ÂÙȉÈÎfi˜ ‰ÂÛÌfi˜ Î·È ·Ì¤Ûˆ˜ ÌÂÙ¿ Ùo ÚÒÙo tRNA ·oÛ˘Ó‰¤ÂÙ·È ·o Ùo ÚÈ‚fiۈ̷ Î·È ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È ÛÙo ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ· fio˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ¿ÏÈ Ì ÌÂıÂÈoÓ›ÓË, ¤ÙoÈÌo ÁÈ· ÂfiÌÂÓË ¯Ú‹ÛË. ∆o ÚÈ‚fiۈ̷ Î·È Ùo mRNA ¤¯o˘Ó ÙÒÚ· ¤Ó· tRNA, ¿Óˆ ÛÙo oo›o Â›Ó·È ÚoÛ‰Â̤ӷ ‰‡o ·ÌÈÓoͤ·. ŒÙÛÈ ·Ú¯›˙ÂÈ Ë ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË Ù˘ ÔÏ˘ÂÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ùo ÚÈ‚fiۈ̷ ÎÈÓÂ›Ù·È Î·Ù¿ Ì‹Îo˜ Ùo˘ mRNA ηٿ ¤Ó· Έ‰ÈÎfiÓÈo. ŒÓ· ÙÚ›Ùo tRNA ¤Ú¯ÂÙ·È Ó· ÚoEÈÎfiÓ· 2.10. MÂÙ¿ÊÚ·ÛË: ∂ÈÌ‹Î˘ÓÛË Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓÔÛ‡ÓıÂÛ˘.
Û‰Âı› ÌÂٷʤÚoÓÙ·˜ Ùo ·ÌÈÓo͇ Ùo˘. ∞Ó¿ÌÂÛ· ÛÙo ‰Â‡ÙÂÚo Î·È ÛÙo ÙÚ›Ùo ·ÌÈÓo͇ Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È ÂÙȉÈÎfi˜ ‰ÂÛÌfi˜. ∏ ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· Û˘Ó¯›˙ÂÈ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È, ηıÒ˜ Ó¤· tRNA ʤÚo˘Ó ·ÌÈÓoͤ· Ù· oo›· ÚoÛ‰¤ÓoÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ (∂ÈÎfiÓ· 2.10). §‹ÍË: ∏ ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË ÛÙ·Ì·Ù¿ Û ¤Ó· Έ‰ÈÎfiÓÈo Ï‹Í˘ (UGA, UAG Ë UAA), ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯o˘Ó tRNA o˘ Ó· ·ÓÙÈÛÙoȯo‡Ó Û ·˘Ù¿. ∆o ÙÂÏÂ˘Ù·›o tRNA ·oÌ·ÎÚ‡ÓÂÙ·È ·fi Ùo ÚÈ‚fiۈ̷, Î·È Ë ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È ·fi Ùo ÚÈ‚fiۈ̷ (∂ÈÎfiÓ· 2.11). ™ËÌÂÈÒÓÂÙ·È fiÙÈ oÏÏ¿ ÌfiÚÈ· mRNA ÌoÚo‡Ó Ó· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È ·fi ¤Ó· ÌfiÓo ÁoÓ›‰Èo. ¶oÏÏ¿ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù· ÌoÚo‡Ó Ó· ÌÂÙ·ÊÚ¿˙o˘Ó Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ· ¤Ó· mRNA, Ùo ηı¤Ó· Û ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi ÛËÌ›o ηٿ Ì‹Îo˜ Ùo˘ ÌoÚ›o˘. ∞-
∂ÈÌ‹Î˘ÓÛË
mRNA 5’ ¿ÎÚÔ 3’ ¿ÎÚÔ 5’ 3’ 5’ ¿ÎÚÔ 3’ ¿ÎÚÔ 5’ 3’
∞ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈÔ
M et
H2N H2 N ∞Ó·ÁÓÒÚÈÛË Îˆ‰ÈÎÔÓ›Ô˘: ÙÔ ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈÔ ÙÔ˘ tRNA Ô˘ ʤÚÂÈ ÙÔ ·ÌÈÓÔ͇ ÚÔÏ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô Îˆ‰ÈÎfiÓÈÔ
Pro Met
Pro Met
Tyr Pro Met
r
™¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÂÙȉÈÎÔ‡ ‰ÂÛÌÔ‡: Ë ÚÔÏ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙË ÌÂıÂÈÔÓ›ÓË
H2N
Ty
H2N
™¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÂÙȉÈÎÔ‡ ‰ÂÛÌÔ‡: Ë Ù˘ÚÔÛ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ ‰ÈÂÙ›‰ÈÔ
EÈÎfiÓ· 2.11. §‹ÍË Ù˘ ÚˆÙÂ˚ÓÔÛ‡ÓıÂÛ˘.
§‹ÍË ƒÈ‚fiۈ̷ ªÈÎÚ‹ ˘ÔÌÔÓ¿‰·
5’ ¿ÎÚÔ 3’ ¿ÎÚÔ 5’ ¿ÎÚÔ 3’ ¿ÎÚÔ 3’ ¿ÎÚÔ
Met Pro
P ro
tRNA Tyr Ala Leu ¶·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ·ÂÏ¢ı¤ÚˆÛ˘
∂ÈÌ‹ÎËÓÛË: ÙÔ ÂχıÂÚÔ tRNA ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È Î·È ÙÔ ÚÈ‚fiۈ̷ ÌÂÙ·ÎÈÓÂ›Ù·È Î·Ù¿ ÌÈ· ÙÚÈϤٷ
∞Ó·ÁÓÒÚÈÛË Îˆ‰ÈÎÔÓ›Ô˘: ÙÔ ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈÔ ÙÔ˘ tRNA Ô˘ ʤÚÂÈ ÙÔ ·ÌÈÓÔ͇ Ù˘ÚÔÛ›ÓË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô Îˆ‰ÈÎfiÓÈÔ
∂ÈÌ‹ÎËÓÛË: ÙÔ ÂχıÂÚÔ tRNA ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È Î·È ÙÔ ÚÈ‚fiۈ̷ ÌÂÙ·ÎÈÓÂ›Ù·È Î·Ù¿ ÙÚÂȘ ‚¿ÛÂȘ ¿Óˆ ÛÙÔ mRNA
mRNA 5’ ¿ÎÚÔ
H2 N
Met Pro
Tyr
Ala Leu
COOH ªÂÁ¿ÏË ˘ÔÌÔÓ¿‰·
¶ÔÏ˘ÂÙ›‰ÈÔ
∞Ó·ÁÓÒÚÈÛË Îˆ‰ÈÎÔÓ›Ô˘ Ï‹Í˘ ∞Ô‰¤ÛÌ¢ÛË ÔÏ˘ÂÙȉ›Ô˘
∆Ô mRNA, Ë ÌÈÎÚ‹ Î·È Ë ÌÂÁ¿ÏË ˘ÔÌÔÓ¿‰· ÙÔ˘ ÚÈ‚ÔÛÒÌ·ÙÔ˜ ·Ô¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È
37
ªÂÁ¿ÏË ˘ÔÌÔÓ¿‰· 5’ ƒÈ‚fiۈ̷ mRNA
mRNA ªÈÎÚ‹ ˘ÔÌÔÓ¿‰· ƒÈ‚fiۈ̷
EÈÎfiÓ· 2.12. ·) ŒÓ· Ôχۈ̷ ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÔÏÏ¿ ÚÈ‚ÔÛÒÌ·Ù· Ù· ÔÔ›· ÚÔÛ‰¤ÓÔÓÙ·È Î·Ù¿ Ì‹ÎÔ˜ ÂÓfi˜ ÌÔÚ›Ô˘ mRNA Î·È ÙÔ ÌÂÙ·ÊÚ¿˙Ô˘Ó ‚) ∂ÈÎfiÓ· ÂÓfi˜ ÔÏ˘ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÛÙÔ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ.
̤ۈ˜ ÌfiÏȘ Ùo ÚÈ‚fiۈ̷ ¤¯ÂÈ ÌÂÙ·ÊÚ¿ÛÂÈ Ù· ÚÒÙ· Έ‰ÈÎfiÓÈ·, Ë ı¤ÛË ¤Ó·Ú͢ Ùo˘ mRNA Â›Ó·È ÂχıÂÚË ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÛ‰ÂÛË ÂÓfi˜ ¿ÏÏo˘ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ùo˜. ∆o Û‡ÌÏÂÁÌ· ÙˆÓ ÚÈ‚oÛˆÌ¿ÙˆÓ Ì Ùo mRNA oÓoÌ¿˙ÂÙ·È oχۈ̷
Ë ÓÛ ı˘ ¤˘ ¢È Ë ·Û ÊÚ Ù¿ Ì ˜
¶ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·
¶ÔÏ˘ÂÙ›‰ÈÔ Ô˘ Û˘ÓÙ›ıÂÙ·È
3’
∆· ÔÏ˘ÂÙ›‰È· ·˘Í¿ÓÔÓÙ·È Û ̋ÎÔ˜ ηıÒ˜ ÙÔ Î¿ı ÚÈ‚fiۈ̷ ÌÂÙ·ÎÈÓÂ›Ù·È ÚÔ˜ ÙÔ 3’ ¿ÎÚÔ ÙÔ˘ mRNA
(∂ÈÎfiÓ· 2.12). ŒÙÛÈ, Ë ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË Â›Ó·È ÌÈ· “oÈÎoÓoÌÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·”. ŒÓ· ·ÙÙ·Úo ÌoÚ› Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ ÌÂÁ¿Ï· oÛ¿ ÌÈ·˜ ÚˆÙ½Ó˘ ·fi ¤Ó· ‹ ·fi ‰‡o ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘.
¶ÂÚ›ÏË„Ë
O Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Ùo˘ DNA Â›Ó·È ËÌÈÛ˘ÓÙËÚËÙÈÎfi˜, ‰ËÏ·‰‹ oÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ¤ÏÈη˜ ÍÂÙ˘Ï›ÁoÓÙ·È Î·È Î·ıÂÌÈ¿ ÏÂÈÙo˘ÚÁ› Û·Ó Î·Ïo‡È ÁÈ· ÙË Û‡ÓıÂÛË ÌÈ·˜ Ó¤·˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜. ∫¿ı ı˘Á·ÙÚÈ΋ ‰ÈÏ‹ ¤ÏÈη o˘ Úo·ÙÂÈ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ì›· ÌËÙÚÈ΋ Î·È ·fi Ì›· Ó¤· ·Ï˘Û›‰·. ∏ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA Â›Ó·È ÌÈ· oχÏoÎË ÂÓ˙˘ÌÈ΋ oÚ›·, o˘ ηٷχÂÙ·È ·fi oÏÏ¿ ¤Ó˙˘Ì·. ∏ Û‡ÓıÂÛË Ù˘ ÌÈ·˜ ·Ï˘Û›‰·˜ Â›Ó·È Û˘Ó¯‹˜, ÂÓÒ Ù˘ ¿ÏÏ˘ ·Û˘Ó¯‹˜. ∏ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Á›ÓÂÙ·È ·fi ¤Ó· ÛËÌ›o Ùo˘ DNA ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Î·È ·fi oÏÏ¿ ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜. O Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ Ì ÙoÓ oo›o Ë ÏËÚoÊoÚ›· o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙo DNA ηıoÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙȘ ÚˆÙ›Ó˜, ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ‰‡o ‰È·‰Èηۛ˜: ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ Î·È ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË. ∏ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ηٷχÂÙ·È ·fi ÙËÓ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Î·È Á›ÓÂÙ·È Ì ηÙ‡ı˘ÓÛË 5’ ¡ 3’. ∫·Ù¿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ÙÚ›· ›‰Ë RNA: Ùo mRNA, Ùo tRNA Î·È Ùo rRNA ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ Î·È Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜. ∂ÈÚfiÛıÂÙ· ÌfiÓo ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ·Ú¿ÁÂÙ·È Î·È snRNA . ™Ùo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ë ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ Î·È Ë ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË Á›ÓoÓÙ·È Û¯Â‰fiÓ Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ·. ™Ùo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁoÓ›‰È·, o˘ ·oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi Έ‰ÈΤ˜ (ÂÍÒÓÈ·) Î·È ÌË Îˆ‰ÈΤ˜ (ÂÛÒÓÈ·) ÂÚÈo¯¤˜, ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Û ¤Ó· Úfi‰ÚoÌo mRNA, Ùo oo›o ˘Ê›ÛÙ·Ù·È ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ˆÚ›Ì·ÓÛ˘: Ù· ÂÛÒÓÈ· ·oÎfiÙoÓÙ·È Î·È Ù· ÂÍÒÓÈ· Û˘ÚÚ¿ÙoÓÙ·È. ∆o ÒÚÈÌo mRNA, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ÌfiÓo ·fi Ù· ÂÍÒÓÈ·, ÌÂٷʤÚÂÙ·È ÛÙo ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·, fio˘ Á›ÓÂÙ·È Ë ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË. ∏ ·ÓÙÈÛÙo›¯ÈÛË ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ Ùo˘ mRNA Ì ٷ ·ÌÈÓoͤ· ÙˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Á›ÓÂÙ·È Ì¤Ûˆ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ÎÒ‰Èη, Î·È Î¿ı Έ‰ÈÎfiÓÈo-ÙÚÈϤٷ Ùo˘ mRNA ·ÓÙÈÛÙoȯ› Û ¤Ó· ·ÌÈÓo͇. ∏ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË ¤¯ÂÈ ÙÚ›· ÛÙ¿‰È·: ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÙËÓ ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË Î·È ÙË Ï‹ÍË. ∫·Ù¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ùo mRNA Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì Ùo ÚÈ‚fiۈ̷ Î·È Ùo ÚÒÙo tRNA o˘ ÌÂٷʤÚÂÈ Ùo ·ÌÈÓo͇ ÌÂıÂÈoÓ›ÓË ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È Ì Ùo ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈfi Ùo˘ ÛÙo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÈÌ‹Î˘ÓÛË Ù· tRNA ÌÂٷʤÚo˘Ó Ù· ·ÌÈÓoͤ· o˘ ·ÓÙÈÛÙoȯo‡Ó ÛÙ· Έ‰ÈÎfiÓÈ· Ùo˘ mRNA, Ù· oo›· Û˘Ó‰¤oÓÙ·È ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì ÂÙȉÈÎo‡˜ ‰ÂÛÌo‡˜. ŒÙÛÈ, ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ë oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·. ™Ùo Έ‰ÈÎfiÓÈo Ï‹Í˘ ÛÙ·Ì·Ù¿ Ë ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË Î·È ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È Ë oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·. ¶oÏÏ¿ ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù· ÎÈÓo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ Ì‹Îo˜ Ùo˘ mRNA Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ·, ηıÒ˜ ·˘Ùfi ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÂÙ·È, Î·È ·oÙÂÏo‡Ó Ùo oχۈ̷.
38
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ŒÓ· ·ÙÙ·Úo o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÌfiÓo ¯ÚˆÌfiۈ̷ ÙooıÂÙÂ›Ù·È Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi ÊÒÛÊoÚo. ŒÙÛÈ Î¿ı Ӥo˜ ÎÏÒÓo˜ DNA o˘ Û˘ÓÙ›ıÂÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA ı· Â›Ó·È Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi˜. ∆o ·ÙÙ·Úo ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÂÈ Ùo DNA Ùo˘ Î·È ÌÂÙ¿ ‰È·ÈÚ›ٷÈ. ∆· ı˘Á·ÙÚÈο ·ÙÙ·Ú· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ·ÎfiÌË ÛÙo Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi ıÚÂÙÈÎfi ̤Ûo ·ÓÙÈÁÚ¿Êo˘Ó Ùo DNA Ùo˘˜ Î·È ‰È·ÈÚo‡ÓÙ·È ÁÈ· ¿ÏÏË ÌÈ· ÊÔÚ¿, ofiÙ ¤¯o˘ÌÂ Û˘ÓoÏÈο Ù¤ÛÛÂÚ· ·ÙÙ·Ú·. ™¯Â‰È¿ÛÙ Ùo DNA Û οı ¤Ó· ·fi Ù· 4 ·ÙÙ·Ú·, ·ÚÈÛÙ¿ÓoÓÙ·˜ Ùo ÌË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi DNA Ì ÌÈ· Û˘Ó¯‹ ÁÚ·ÌÌ‹ Î·È Ùo Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi Ì ‰È·ÎÂÎoÌ̤ÓË ÁÚ·ÌÌ‹. 2. °È¿ oÈfi ÏfiÁo Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo Ùo ÍÂÙ›Ï˘ÁÌ· Ù˘ ¤ÏÈη˜ Ùo˘ DNA ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹; ¶oÈo Â›Ó·È Ùo ¤Ó˙˘Ìo o˘ ‚oËı¿ÂÈ ÛÙo ÍÂÙ›Ï˘ÁÌ·; 3. ¡· ÙooıÂÙ‹ÛÂÙ ٷ ·Ú·Î¿Ùˆ ¤Ó˙˘Ì· ÛÙË ÛÂÈÚ¿ Ì ÙËÓ oo›· Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó ÛÙoÓ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘ DNA. ·. DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË, ‚. DNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË, Î·È Á. DNA ÂÏÈοÛË. 4. ¶oÈ· ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ oÚ›˜ ηٷχÂÙ·È ·fi Ùo ¤Ó˙˘Ìo ·ÓÙ›ÛÙÚoÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË ; ·. RNA ➙ DNA ‚. DNA ➙ RNA Á. RNA ➙ RNA ‰. DNA ➙ DNA Â. RNA ➙ ÚˆÙ½ÓË 5. ∞Ó Ùo 20% ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÂÓfi˜ ‰›ÎψÓo˘ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ ‚·ÎÙËÚÈ·Îo‡ DNA Â›Ó·È ·‰ÂÓ›ÓË-ı˘Ì›ÓË oÈo ı· Â›Ó·È Ùo oÛoÛÙfi ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Áo˘·Ó›ÓË - ΢ÙoÛ›ÓË Ùo˘ RNA o˘ ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È ·fi ·˘Ùfi Ùo DNA; ·. 20% ‚. 60% Á. 80% ‰. 40% Â. 30% 6. ™Â ÔÈ¿ ÛÙ¿‰È· Ù˘ ÚÔ‹˜ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ ‚Ú›ÛÎÂÈ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ë Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ‚¿ÛˆÓ; 7. ª›· ÌÂÙ·ÁÚ·ÊfiÌÂÓ˘ ·Ï˘Û›‰·˜ ‚·ÎÙËÚÈ·ÎÔ‡ DNA ¤¯ÂÈ ÙËÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛˆÓ: 3’-TAC TGC ATA ATG ATT-5’. ¶oÈ· Â›Ó·È Ë ·ÎoÏo˘ı›· ‚¿ÛÂˆÓ Ù˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ DNA; ¶oÈ· ı· Â›Ó·È Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ Îˆ‰ÈÎoÓ›ˆÓ ÛÙo mRNA o˘ ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È ·fi ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ï˘Û›‰·; ¶oÈ¿ Ù· ·ÎÚÈ‚‹ ·ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈ· ÁÈ· οı Έ‰ÈÎfiÓÈo ÙÔ˘ RNA; ÃÚËÛÈÌooÈ‹ÛÙ ÙoÓ ›Ó·Î· Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη ÁÈ· Ó· ηıoÚ›ÛÂÙ ÙËÓ ·ÎoÏo˘ı›· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Ùo˘ ÂÙȉ›o˘ o˘ ı· Û˘ÓÙÂı› ·fi Ùo mRNA. ªËÓ ·Ú·Ï›„ÂÙ ӷ Û˘ÌÏËÚÒÛÂÙ ٷ 5’ Î·È 3’ ¿ÎÚ· ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂ˚ÎÒÓ oͤˆÓ. 8. ¡· Û˘ÌÏËÚÒÛÂÙ ÙȘ ‚¿ÛÂȘ Î·È Ù· ·ÌÈÓoͤ· ÛÙoÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ›Ó·Î·: (¡· ¯ÚËÛÈÌooÈËı› o ›Ó·Î·˜ Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη, ·fi ÙoÓ oo›o ı· ÂÈϤÍÂÙ ÌfiÓo ¤Ó· Έ‰ÈÎfiÓÈo ÁÈ· οı ·ÌÈÓo͇.)
¢›ÎψÓË ·Ï˘Û›‰· DNA 5’ TA mRNA ∞ÓÙÈΈ‰ÈÎfiÓÈo ∞ÌÈÓoͤ· U §Â˘Î›ÓË º·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›ÓË G AA 3’ (Έ‰È΋) CT U
9. ∆o ÌfiÚÈo Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ ∞ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 4 oÏ˘ÂÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜, ‰‡o · fiÌoȘ ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì 141 ·ÌÈÓoͤ· Ë Î¿ı ̛· Î·È ‰‡o ‚ fiÌoȘ ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì 146 ·ÌÈÓoͤ· Ë Î¿ı ̛·. ·. fiÛ· ›‰Ë mRNA Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó· ÁÈ· ÙËÓ Û‡ÓıÂÛË ÙˆÓ ÙÂÛÛ¿ÚˆÓ oÏ˘ÂÙȉÈÎÒÓ ·Ï˘Û›‰ˆÓ; ‚. ·fi fiÛ˜ ‚¿ÛÂȘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· Ùo˘ mRNA Ô˘ ·ÓÙÈÛÙÔȯ› ÛÙȘ ·Ú·¿Óˆ ·Ï˘Û›‰Â˜; 10. ∞fi Úfi‰ÚoÌ· ÂÚ˘ıÚ¿ ·ÈÌoÛÊ·›ÚÈ· ·oÌoÓÒÓo˘Ì mRNA o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙË ‚-·Ï˘Û›‰· Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ ∞ Î·È Ùo ‚¿˙o˘Ì Û Â·ÏÈÛÌ· ‚·ÎÙËÚÈ·ÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ¶·Ú·ÙËÚԇ̠ۇÓıÂÛË ‚ ·Ï˘Û›‰ˆÓ Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘. ∂ÍËÁ‹ÛÙ Ùo Ê·ÈÓfiÌÂÓo. 11. ™˘ÌÏËÚÒÛÙ Ì ÙȘ ÛˆÛÙ¤˜ ϤÍÂȘ ÛÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚoÙ¿ÛÂȘ: ·. OÈ ÚˆÙ½Ó˜ ·oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi .................................. ‰È·ÊoÚÂÙÈο ›‰Ë ·ÌÈÓoͤˆÓ, Ù· oo›· Â›Ó·È ÙooıÂÙË̤ӷ Û ………..........… …….......………... ‚. ª›· ................................ Â›Ó·È ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ÙÚÈÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÛÙo ÌfiÚÈfi Ùo˘ DNA. ∫ˆ‰ÈÎooÈ› ¤Ó· .......................... Á. ∏ ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Û ‰o̤˜ Ùo˘ ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·Ùo˜ o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È .......................... ‰. ŒÓ· ÌfiÚÈo ........................... Â›Ó·È “·ÓÙ›ÁÚ·Êo” ÙÌ‹Ì·Ùo˜ Ùo˘ ............................ Î·È ÌÂٷʤÚÂÈ ÙËÓ ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›· ·fi ÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÛÙ· .......................... Â. ∏ ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ......................... ÛÙo ........................ ηıoÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÎoÏo˘ı›· ÙˆÓ ........................................ ÛÙËÓ ÚˆÙ½ÓË.
39
°oÓȉȷ΋ Ú‡ıÌÈÛË: O ¤ÏÂÁ¯o˜ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘
∏ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ú˘ıÌ›˙ÂÙ·È Ì ‰È¿ÊÔÚÔ˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡˜
O fiÚo˜ ÁoÓȉȷ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ Û fiÏË ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ì ÙËÓ oo›· ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo ÂÓÂÚÁooÈ›ٷÈ, ÁÈ· Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ ÌÈ· ÚˆÙ½ÓË. ŸÌˆ˜ Û οı ·ÙÙ·Úo ‰ÂÓ ·Ú¿ÁoÓÙ·È fiϘ oÈ ÚˆÙ½Ó˜ Û οı ¯ÚoÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹. ∂ÈϤoÓ, ÂÂȉ‹ Ùo ·ÙÙ·Úo ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Î¿ı ڈÙ½ÓË ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË oÛfiÙËÙ·, oÈ ÚˆÙ½Ó˜ ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿Úo˘ ‰ÂÓ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Û ›Û˜ oÛfiÙËÙ˜. ∞Ó ÏoÈfiÓ fiÏ· Ù· ÁoÓ›‰È· ‰o‡Ï¢·Ó Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ Ú˘ıÌfi, oÚÈṲ̂Ó˜ ÚˆÙ½Ó˜ ı· ·Ú¿ÁoÓÙ·Ó Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜ Î·È ¿ÏϘ Û oÛfiÙËÙ˜ o˘ ‰Â ı· ·ÚÎo‡Û·Ó. ∂ÙÛÈ, Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ‡·ÚÍË Î·È Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ Ú‡ıÌÈÛ˘ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘, o˘ ·Ú¤¯ÂÈ ÙȘ o‰ËÁ›Â˜ ÁÈ· Ùo ›‰o˜ Î·È ÙËÓ oÛfiÙËÙ· ÙˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ oÈ oo›Â˜ Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·¯ıo‡Ó Û οıÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ¯ÚoÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹. ™Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ë Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ·oÛÎo› ΢ڛˆ˜ ÛÙËÓ ÚoÛ·ÚÌoÁ‹ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ÛÙȘ ÂÓ·ÏÏ·Á¤˜ Ùo˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓÙo˜, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙oÓÙ·È oÈ Î·Ï‡ÙÂÚ˜ Û˘Óı‹Î˜ ÁÈ· ÙË ‚·ÛÈ΋ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ o˘ Â›Ó·È Ë ·‡ÍËÛË Î·È Ë ‰È·›ÚÂÛË. ∆· ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ٷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· o˘ Â›Ó·È ·ÓoÌoÈfiÙ˘· ÌÂٷ͇ Ùo˘˜, ‰È·Ê¤Úo˘Ó ÛÙË ‰oÌ‹ Î·È ÛÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙÔ˘˜. ∏ ˙ˆ‹ ·Ú¯›˙ÂÈ, fiÙ·Ó ¤Ó· ÁoÓÈÌooÈË̤Óo ˆ¿ÚÈo ‰È·ÈÚÂ›Ù·È Ì ̛وÛË Î·È ·Ú¿ÁÂÈ ÙÚÈÛÂηÙoÌ̇ÚÈ· ·ÙÙ·Ú·, o˘ ¤¯o˘Ó Ù· ›‰È· ÁoÓ›‰È·. ™Ù· ·Ú¯Èο ÛÙ¿‰È· Ù˘ ÂÌ‚Ú˘oÁ¤ÓÂÛ˘ Ù· ·ÙÙ·Ú· ÂÍÂȉÈ·oÓÙ·È, ÁÈ· Ó· ÂÎÙÂϤÛo˘Ó ÂÈ̤Úo˘˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Î·È Ë ‰È·‰Èηۛ· ·˘Ù‹ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·ÊoÚoo›ËÛË. ∆· ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ oχÏoÎo˘ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡, fiˆ˜ Ù· Ó¢ÚÈο, Ù· Ì˘˚ο, Ù· Ë·ÙÈο, ‰È·Ê¤Úo˘Ó ÛÙË ÌoÚÊ‹ Î·È ÛÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘˜, ·ÏÏ¿ ¤¯o˘Ó fiÏ· Ùo ›‰Èo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ¿Ú· Î·È Ù· ›‰È· ÁoÓ›‰È·. ∆È Ù· οÓÂÈ ÙfiÙ ӷ ‰È·Ê¤Úo˘Ó ÙfiÛo oχ; ªoÏoÓfiÙÈ fiÏ· Ù· ·ÙÙ·Ú· ¤¯o˘Ó ÙȘ ›‰È˜ ÁÂÓÂÙÈΤ˜ o‰ËÁ›Â˜, ¤¯o˘Ó ·Ó·Ù‡ÍÂÈ Ì˯·ÓÈÛÌo‡˜ o˘ Ùo˘˜ ÂÈÙÚ¤o˘Ó Ó· ÂÎÊÚ¿˙o˘Ó ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ Ùo˘˜ ÏËÚoÊoÚ›· ÂÈÏÂÎÙÈο Î·È Ó· ·ÎoÏo˘ıo‡Ó ÌfiÓo ÙȘ o‰ËÁ›Â˜ o˘ ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È Î¿ı ¯ÚoÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹. ∫¿ı ΢ÙÙ·ÚÈÎfi˜ Ù‡o˜ ¤¯ÂÈ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Î·È Ú¤ÂÈ Ó· ˘¿Ú¯ÂÈ Ï‹Ú˘ Û˘ÓÙoÓÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÒÓ fiÏˆÓ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. °È’ ·˘Ùfi, Ë ÙÂÏÂÈoo›ËÛË ÙˆÓ Û˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ÂϤÁ¯o˘ Â›Ó·È ·Ó·Áη›· Î·È ÏfiÁˆ Ù˘ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˘ oÏ˘ÏoÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ÂÂȉ‹ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÏÂÁ¯ı› ÚoÛÂÎÙÈο Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ oÏ˘Î‡ÙÙ·ÚˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ·, Ë Ú‡ıÌÈÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙ· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Á›ÓÂÙ·È Û oÏÏ¿ ›‰·.
∏ ÁoÓȉȷ΋ Ú‡ıÌÈÛË ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜
ŒÓ· ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi ·ÙÙ·Úo E. coli ¤¯ÂÈ ÂÚ›o˘ 3000 ÁoÓ›‰È·. ªÂÚÈο ÁoÓ›‰È· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Û˘Ó¯Ҙ Î·È Îˆ‰ÈÎooÈo‡Ó ÚˆÙ½Ó˜, o˘ ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È ÁÈ· ÙȘ ‚·ÛÈΤ˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜ Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘. ÕÏÏ· ÁoÓ›‰È· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È ÌfiÓo fiÙ·Ó Ùo ·ÙÙ·Úo ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Û ÂȉÈΤ˜ ÂÚÈ‚·ÏÏoÓÙÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜, ÂÂȉ‹ Ù· ÚÔ˚fiÓÙ· ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈ‚›ˆÛË ÙÔ˘ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘ ÛÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ·˘Ù¤˜. ∂Ó· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Â›Ó·È Ùo ÂÍ‹˜: Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· E. coli ¯ÚËÛÈÌooÈo‡Ó ˆ˜ ËÁ‹ ¿Óıڷη Ùo ۿί·Úo ÁÏ˘Îfi˙Ë. °ÂÓÓÈ¤Ù·È ÏoÈfiÓ Ùo ÂÚÒÙËÌ·: ·Ó ÛÙo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ ·ÓÙ› ÁÈ· ÁÏ˘Îfi˙Ë ˘¿Ú¯ÂÈ o ‰È۷ί·Ú›Ù˘ Ï·ÎÙfi˙Ë, Ùo ‚·ÎÙ‹ÚÈo ¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÙoÓ ‰È·Û¿ÛÂÈ, ÁÈ· Ó· ÂÈ‚ÈÒÛÂÈ ‹ ı· Âı¿ÓÂÈ, ÌoÏoÓfiÙÈ Á‡Úˆ Ùo˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ¿ÊıoÓË ÙÚoÊ‹; ∆o ‚·ÎÙ‹ÚÈo χÓÂÈ Ùo Úfi‚ÏËÌ· ·˘Ùfi Ú˘ıÌ›˙oÓÙ·˜ ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ Î·Ù¿ÏÏËÏˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ, o˘ ı· ‰È·Û¿Ûo˘Ó ÙËÓ Ï·ÎÙfi˙Ë Û ÁÏ˘Îfi˙Ë Î·È Á·Ï·ÎÙfi˙Ë. OÈ Ì˯·ÓÈÛÌo› Ì Ùo˘˜ oo›o˘˜ ¤Ó· ·ÙÙ·Úo “Í˘Ó¿” ¤Ó· “ÎoÈÌÈṲ̂Óo” ÁoÓ›‰Èo Â›Ó·È oÈ Èo ÛËÌ·ÓÙÈÎo› Î·È oχÏoÎoÈ Ù˘ ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜. OÈ ·Ú¯ÈΤ˜ ÌÂϤÙ˜ Ù˘ Ú‡ıÌÈÛ˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ¤ÁÈÓ·Ó ·fi Ùo˘˜ Jacob Î·È Monod, Ùo 1961. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ÂÚȤÁÚ·„·Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ ∂. coli Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ Ù· ÙÚ›· ··Ú·›ÙËÙ· ¤Ó˙˘Ì· o˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È, ÁÈ· Ó· ÌÂÙ·‚oÏ›ÛÂÈ Ùo ‰È۷ί·Ú›ÙË Ï·ÎÙfi˙Ë, fiÙ·Ó ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ¿ÏÏË ËÁ‹ ¿Óıڷη ÛÙËÓ ÙÚoÊ‹ Ùo˘. OÈ Jacob Î·È Monod ·¤‰ÂÈÍ·Ó Ì ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ÌÂϤÙ˜ fiÙÈ Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó Ù· ÙÚ›· ·˘Ù¿ ¤Ó˙˘Ì· ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Ùo ¤Ó· ‰›Ï· ÛÙo ¿ÏÏo ¿Óˆ ÛÙo ÁoÓȉ›ˆÌ· Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ Î·È ·oÙÂÏo‡Ó ÌÈ· ÌoÓ¿‰·, o˘ ÙËÓ oÓfiÌ·Û·Ó oÂÚfiÓÈo Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘. ™Â ·˘Ùfi ÂÚÈÏÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÂÎÙfi˜ ·fi ·˘Ù¿ Ù· ÁÔÓ›‰È·, Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ‰ÔÌÈο, Î·È ·ÏÏËÏÔ˘¯›Â˜ DNA Ô˘ Ú˘ıÌ›˙Ô˘Ó ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘˜. OÈ ·ÏÏËÏÔ˘¯›Â˜ ·˘Ù¤˜ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÌÚÔÛÙ¿ ·fi Ù· ‰ÔÌÈο ÁÔÓ›‰È· Â›Ó·È Î·Ù¿ ÛÂÈÚ¿ ¤Ó· Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ, Ô ˘ÔÎÈÓËÙ‹˜ Î·È Ô ¯ÂÈÚÈÛÙ‹˜. ∆o oÂÚfiÓÈo Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘ ‰Â ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È o‡Ù ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÂÙ·È, fiÙ·Ó ·o˘ÛÈ¿˙ÂÈ ·fi Ùo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ë Ï·ÎÙfi˙Ë. ∆fiÙ ϤÌ fiÙÈ Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ Ùo ·oÙÂÏo‡Ó ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ˘fi ηٷÛÙoÏ‹. ¶Ò˜ ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë Î·Ù·ÛÙoÏ‹; ¢‡o Â›Ó·È Ù· Ú˘ıÌÈÛÙÈο ÌfiÚÈ·: ÌÈ· ·ÏÏËÏo˘¯›· DNA, o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ¯ÂÈÚÈÛÙ‹˜ Î·È ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÌÂٷ͇ Ùo˘ ˘oÎÈÓËÙ‹ Î·È Ùo˘ ÚÒÙo˘ ÁoÓȉ›o˘, Î·È ÌÈ· Ú˘ıÌÈÛÙÈ΋ ÚˆÙ½ÓË-ηٷÛÙoϤ·˜. OÙ·Ó ·o˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ë Ï·ÎÙfi˙Ë o ηٷÛÙoϤ·˜ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È ÈÛ¯˘Ú¿ ÛÙo ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ Î·È ÂÌo‰›˙ÂÈ ÙËÓ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ ÙË ÌÂÙ¿ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Ùo˘ oÂÚoÓ›o˘. (∂ÈÎfiÓ· 2.13·). O ηٷÛÙoϤ·˜ Έ‰ÈÎooÈÂ›Ù·È ·fi ¤Ó· Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁoÓ›‰Èo, o˘ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÌÚoÛÙ¿ ·fi ÙoÓ ˘oÎÈÓËÙ‹. ∆o Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁoÓ›‰Èo ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È Û˘Ó¯Ҙ Î·È ·Ú¿ÁÂÈ Ï›Á· ÌfiÚÈ· Ùo˘ ηٷÛÙoϤ·. ∆· ÌfiÚÈ· ·˘Ù¿ ÚoÛ‰¤ÓoÓÙ·È Û˘Ó¯Ҙ ÛÙo ¯ÂÈÚÈÛÙ‹. OÙ·Ó ÛÙo ıÚ¤ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ˘¿Ú¯ÂÈ ÌfiÓo Ï·ÎÙfi˙Ë, ÙfiÙÂ
40
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
o ›‰Èo˜ o ‰È۷ί·Ú›Ù˘ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È ÛÙoÓ Î·Ù·ÛÙoϤ· Î·È ‰ÂÓ Ùo˘ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ÚoÛ‰Âı› ÛÙo ¯ÂÈÚÈÛÙ‹. ∆fiÙÂ Ë RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Â›Ó·È ÂχıÂÚË Ó· ÚoÛ‰Âı› ÛÙoÓ ˘oÎÈÓËÙ‹ Î·È Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹. ¢ËÏ·‰‹ Ë Ï·ÎÙfi˙Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁ› ˆ˜ ·ÁˆÁ¤·˜ Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Ùo˘ oÂÚoÓ›o˘. ∆fiÙ ٷ ÁoÓ›‰È· ·Ú¯›˙o˘Ó Ó· “ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È”, ‰ËÏ·‰‹ Ó· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Î·È Ó· Û˘Óı¤Ùo˘Ó Ù· ¤Ó˙˘Ì·. ∆· ÙÚ›· ¤Ó˙˘Ì· ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È Ù·˘Ùfi¯ÚoÓ· ·o Ùo ›‰Èo ÌfiÚÈo mRNA ÙÔ ÔÔ›Ô ÂÚȤ¯ÂÈ Îˆ‰ÈÎfiÓÈ· ¤Ó·Ú͢ Î·È Ï‹Í˘ ÁÈ· οı ¤Ó˙˘Ìo (∂ÈÎfiÓ· 2.13 ‚). ™˘ÌÂÚ·ÛÌ·ÙÈο, Ë ›‰È· Ë Ï·ÎÙfi˙Ë ÂÓÂÚÁooÈ› ÙË ‰È·‰Èηۛ· ÁÈ· ÙËÓ ·oÈÎo‰fiÌËÛ‹ Ù˘. ŸÙ·Ó Ë Ï·ÎÙfi˙Ë ‰È·Û·ÛÙ› Ï‹Úˆ˜, ÙfiÙÂ Ë ÚˆÙ½ÓË Î·Ù·ÛÙoϤ·˜ Â›Ó·È ÂχıÂÚË Ó· ÚoÛ‰Âı› ÛÙo ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ Î·È Ó· ηٷÛÙ›ÏÂÈ ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ™Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ· ÙˆÓ ÚoηڢˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ù· ÁoÓ›‰È· ÙˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ o˘ ·ÈÚÓo˘Ó ̤Úo˜ Û ÌÈ· ÌÂÙ·‚oÏÈ΋ o‰fi, fiˆ˜ Ë ‰È¿Û·ÛË Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘, ‹ Ë ‚ÈoÛ‡ÓıÂÛË ‰È¿ÊoÚˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ, oÚÁ·ÓÒÓoÓÙ·È Û oÂÚfiÓÈ·, ‰ËÏ·‰‹ Û oÌ¿‰Â˜ o˘ ˘fiÎÂÈÓÙ·È Û ÎoÈÓfi ¤ÏÂÁ¯o Ù˘ ¤ÎÊÚ·Û‹˜ Ùo˘˜.
∏ ÁoÓȉȷ΋ Ú‡ıÌÈÛË ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜
∏ Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙ· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Á›ÓÂÙ·È Ì ȉȷ›ÙÂÚ· oχÏoÎo˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌo‡˜ Î·È ·oÙÂÏ› Û‹ÌÂÚ· ·ÓÙÈΛÌÂÓo ÂÓÙ·ÙÈ΋˜ ÂÚ¢ÓËÙÈ΋˜ ÌÂϤÙ˘. ∏ Ï‹Ú˘ ‰È·Ï‡ηÓÛË ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ·˘ÙÒÓ ı· ‰ÒÛÂÈ ··ÓÙ‹ÛÂȘ ÁÈ· Ùo Ò˜, fiÙ·Ó oÈ Ì˯·ÓÈÛÌo› ·˘Ùo› ·oÚÚ˘ıÌ›˙oÓÙ·È, Ù· ·ÙÙ·Ú· “‚Á·›Óo˘Ó” ·fi Ùo ·˘ÛÙËÚfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ù˘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›·˜ Ùo˘˜ Î·È Á›ÓoÓÙ·È Î·ÚÎÈÓÈο. ™Ù· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Ë ÁoÓȉȷ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË Ú˘ıÌ›˙ÂÙ·È Û ٤ÛÛÂÚ· ›‰·: ñ ™Ùo ›‰o Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜. ∂Ó·˜ ·ÚÈıÌfi˜ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ÂϤÁ¯o˘Ó oÈ¿ ÁoÓ›‰È· ı· ÌÂÙ·ÁÚ·Êo‡Ó ‹/Î·È Ì oÈ· Ù·¯‡ÙËÙ· ı· Á›ÓÂÈ Ë ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹. ∆o DNA ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ‰ÂÓ oÚÁ·ÓÒÓÂÙ·È Û oÂÚfiÓÈ· ·ÏÏ¿ οı ÁoÓ›‰Èo ¤¯ÂÈ Ùo ‰ÈÎfi Ùo˘ ˘oÎÈÓËÙ‹ Î·È ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊÂÙ·È ·˘ÙfiÓÔÌ·. ∏ RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÏÂÈÙo˘ÚÁ› (fiˆ˜ Î·È ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜) Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜. ªfiÓo o˘
EÈÎfiÓ· 2.13. TÔ ÔÂÚfiÓÈÔ Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘.
·: ∞Ô˘Û›· Ï·ÎÙfi˙˘
ƒ˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
ÀÔÎÈÓËÙ‹˜
÷ÚÈÛÙ‹˜
DNA RNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË mRNA
∑
À
∞
∫·Ù·ÛÙÔϤ·˜
DNA
∑
À
∞
‚: ¶·ÚÔ˘Û›· Ï·ÎÙfi˙˘ RNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË mRNA mRNA
¶ÚˆÙ½ÓË
‚ - Á·Ï·ÎÙÔ˙ȉ¿ÛË
¶ÂÚÌ¿ÛË
∆Ú·ÓÛ·ÎÂÙ˘Ï¿ÛË
§·ÎÙfi˙Ë - ·ÁˆÁ¤·˜
∞ÓÂÓÂÚÁfi˜ ηٷÛÙÔϤ·˜
41
ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ oÈ ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜ ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ÙÂÚ¿ÛÙÈ· oÈÎÈÏ›·. ∫¿ı ΢ÙÙ·ÚÈÎfi˜ Ù‡o˜ ÂÚȤ¯ÂÈ ‰È·ÊoÚÂÙÈο ›‰Ë ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ. ¢È·ÊoÚÂÙÈÎfi˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ Ú˘ıÌ›˙ÂÈ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ οı ÁoÓȉ›o˘. ªfiÓo fiÙ·Ó o ÛˆÛÙfi˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ÙˆÓ ÌÂÙ·ÁÚ·ÊÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ ÚoÛ‰Âı› ÛÙoÓ ˘ÔÎÈÓËÙ‹ ÂÓfi˜ ÁÔÓȉ›Ô˘, ·Ú¯›˙ÂÈ Ë RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘. ñ ™Ùo ›‰o ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹. ¶ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓoÓÙ·È oÈ Ì˯·ÓÈÛÌo› Ì Ùo˘˜ oo›o˘˜ Á›ÓÂÙ·È Ë ˆÚ›Ì·ÓÛË Ùo˘ Úfi‰ÚoÌo˘ mRNA Î·È Â›Û˘ Ë Ù·¯‡ÙËÙ· Ì ÙËÓ oo›· Ùo ÒÚÈÌo mRNA ·Ê‹ÓÂÈ ÙoÓ ˘Ú‹Ó· Î·È ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙo ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ·. ñ ™Ùo ›‰o Ù˘ ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘. O ¯ÚfiÓo˜ o˘ “˙o‡Ó” Ù· ÌfiÚÈ· mRNA ÛÙo ΢ÙÙ·ÚfiÏ·ÛÌ· ‰ÂÓ Â›Ó·È o ›‰Èo˜ ÁÈ· fiÏ· Ù· ›‰Ë RNA, ÂÂȉ‹ ÌÂÙ¿ ·fi οoÈo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· ·oÈÎo‰oÌo‡ÓÙ·È. ∂›Û˘, oÈΛÏÏÂÈ Î·È Ë ÈηÓfiÙËÙ· ÚfiÛ‰ÂÛ˘ Ùo˘ mRNA ÛÙ· ÚÈ‚oÛÒÌ·Ù·. ñ ™Ùo ›‰o ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË. ∞ÎfiÌË Î·È fiÙ·Ó Á›ÓÂÈ Ë ÚˆÙÂ˚ÓoÛ‡ÓıÂÛË Î·È ·Ú·¯ı› Ë Î·Ù¿ÏÏËÏË ÚˆÙ½ÓË, ÌoÚ› Ó· Ú¤ÂÈ Ó· ˘oÛÙ› ÙÚoooÈ‹ÛÂȘ, ÁÈ· Ó· Á›ÓÂÈ ‚ÈoÏoÁÈο ÏÂÈÙo˘ÚÁÈ΋.
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ∂ÓÙo›ÛÙ ‰‡o ‰È·ÊoÚ¤˜ ÛÙoÓ ¤ÏÂÁ¯o Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ Î·È ÛÙo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ 2. ∆È Â›Ó·È Ùo oÂÚfiÓÈo; ™Â oÈo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Û˘Ó·ÓٿٷÈ; 3. ™Ùo oÂÚfiÓÈo Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘ o ηٷÛÙoϤ·˜ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È : ·. ÛÙoÓ ˘oÎÈÓËÙ‹ ‚. ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ùo˘ ÚÒÙo˘ ÁoÓȉ›o˘ Á. ÛÙoÓ ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ ‰. ÛÙo mRNA Â. ÛÙo Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁoÓ›‰Èo 4. ™Ùo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ë ÂÚÈo¯‹ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ ÌÂÙ·ÊÚ¿˙ÂÙ·È Â›Ó·È : ·. ÙÔ oÂÚfiÓÈo ‚. Ô ˘oÎÈÓËÙ‹˜ Á. Ô ¯ÂÈÚÈÛÙ‹˜ ‰. Ù· ÂÛÒÓÈ· Â. Ù· ÂÍÒÓÈ· ÛÙ. Ô Î·Ù·ÛÙoϤ·˜ 5. ¶ÔÈ¿ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙÔÓ ˘ÔÎÈÓËÙ‹ Â›Ó·È ÛˆÛÙ‹: ·. Â›Ó·È Ë ÂÚÈo¯‹ ÛÙËÓ oo›· ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È o ηٷÛÙoϤ·˜ ‚. Â›Ó·È Ë ÂÚÈo¯‹ o˘ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È Ë RNA oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË Á. Â›Ó·È Ùo ÁoÓ›‰Èo o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙËÓ ÚˆÙ½ÓË Î·Ù·ÛÙoϤ· ‰. Â›Ó·È ¤Ó· ‰oÌÈÎfi ÁoÓ›‰Èo Â. Â›Ó·È ¤Ó· oÂÚfiÓÈo
∂ÚÁ·Û›Â˜ - ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜
ÃÚËÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ ·Ï¿ ˘ÏÈο fiˆ˜ ¯·ÚÙfiÓÈ Î·Ù·Û΢¿ÛÙ ÌoÓÙ¤Ïo DNA Ùo oo›o ÌoÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËı› ˆ˜ ÂoÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÒÓ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ Î·È Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜.
¶ÂÚ›ÏË„Ë
∏ Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÛÙo˘˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Á›ÓÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ ÛÙo ›‰o Ù˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜. ∆· Ú˘ıÌÈ˙fiÌÂÓ· ÁoÓ›‰È· oÚÁ·ÓÒÓoÓÙ·È Û oÂÚfiÓÈ·, ·fi Ù· oo›· Èo ÁÓˆÛÙfi Â›Ó·È Ùo oÂÚfiÓÈo Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘. ∆o oÂÚfiÓÈo Ù˘ Ï·ÎÙfi˙˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ÙÚ›· ‰oÌÈο ÁoÓ›‰È· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó Ù· ¤Ó˙˘Ì· Ù· oo›· ‰È·Ûo‡Ó ÙË Ï·ÎÙfi˙Ë. ∞˘Ù¿ Ú˘ıÌ›˙ÔÓÙ·È ·fi ‰‡o ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ DNA: ¤Ó·Ó ˘oÎÈÓËÙ‹ Î·È ¤Ó· ¯ÂÈÚÈÛÙ‹. O ¯ÂÈÚÈÛÙ‹˜ ·›˙ÂÈ Ùo ÚfiÏo Ùo˘ ÌoÚÈ·Îo‡ ‰È·ÎfiÙË Ùo˘ oÂÚoÓ›o˘. ™ËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏo ÛÙË Ú‡ıÌÈÛË ·›˙ÂÈ ¤Ó· Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁoÓ›‰Èo, o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÌÈ· ÚˆÙ›ÓË-ηٷÛÙoϤ·. ∂¿Ó ·o˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ë Ï·ÎÙfi˙Ë o ηٷÛÙoϤ·˜ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È ÛÙo ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ Î·È Î·Ù·ÛÙ¤ÏÏÂÈ ÙËÓ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Î·È ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ∂¿Ó ˘¿Ú¯ÂÈ Ï·ÎÙfi˙Ë, ·˘Ù‹ ÚoÛ‰¤ÓÂÙ·È ÛÙoÓ Î·Ù·ÛÙoϤ·, ÂÌÔ‰›˙ÂÈ ÙËÓ ÚfiÛ‰ÂÛ‹ ÙÔ˘ ÛÙÔÓ ¯ÂÈÚÈÛÙ‹ Î·È ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ Î·È ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ™Ùo˘˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Ù· ÁoÓ›‰È· ‰ÂÓ oÚÁ·ÓÒÓoÓÙ·È Û oÂÚfiÓÈ·, ·ÏÏ¿ ηı¤Ó· Ú˘ıÌ›˙ÂÙ·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ·. O ¤ÏÂÁ¯o˜ Ù˘ Ú‡ıÌÈÛ˘ Â›Ó·È oχ Èo oχÏoÎo˜ Î·È Á›ÓÂÙ·È Û ٤ÛÛÂÚ· ›‰·: ηٿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹, ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹, ηٿ ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË Î·È ÌÂÙ¿ ÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË.
42
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 2
6. ∏ Ú‡ıÌÈÛË Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Â›Ó·È ÈÔ oχÏoÎË ÛÙo˘˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ÂÂȉ‹ (ÂÈϤÍÙ ÙË ÛˆÛÙ‹ ·¿ÓÙËÛË Î·È ·ÈÙÈÔÏÔÁ‹ÛÙÂ): ·. Ù· ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È oχ ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ‚. Û ¤Ó· oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo oÚÁ·ÓÈÛÌfi Ù· ‰È¿ÊoÚ· ·ÙÙ·Ú· ÂÍÂȉÈ·oÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜. Á. Ùo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ Á‡Úˆ ·fi ¤Ó· oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo oÚÁ·ÓÈÛÌfi ·ÏÏ¿˙ÂÈ Û˘Ó¯Ҙ. ‰. oÈ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎo› oÚÁ·ÓÈÛÌo› ¤¯o˘Ó ÏÈÁfiÙÂÚ· ÁoÓ›‰È·, ÁÈ’ ·˘Ùfi οı ÁoÓ›‰Èo Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ÌÈ· ÏÂÈÙo˘ÚÁ›Â˜. Â. Ù· ÁoÓ›‰È· ÙˆÓ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Îˆ‰ÈÎooÈo‡Ó ÚˆÙ½Ó˜. 7. ∆· ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ‹·Ùo˜, Ùo˘ ‰¤ÚÌ·Ùo˜ Î·È Ù· Ì˘˚ο ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÂÂȉ‹: ·. ˘¿Ú¯o˘Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈο ›‰Ë ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· ‚. ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈο fiÚÁ·Ó· Á. ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÁoÓ›‰È· ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó Û οı ›‰o˜ ΢ÙÙ¿Úo˘ ‰. ÂÚȤ¯o˘Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ ·ÚÈıÌo‡˜ ÁoÓȉ›ˆÓ Â. ‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ¤¯o˘Ó Û˘Ì‚Â› Û οı ›‰o˜ ΢ÙÙ¿Úo˘.
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. DNA & PrÔtein Synthesis ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ªÈ· ·ÏÏËÏÔ˘¯›· ¤Á¯ÚˆÌˆÓ ʈÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ, ·fi ÙÔÓ ÎfiÌ‚Ô ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ÙÔ˘ Illinois, Û·˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙËÓ ÚÔ‹ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚÔÊÔÚ›·˜ (DNA -> RNA -> ¶ƒø∆∂´¡∏). ¶ÏÔ‡ÛÈÔ ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÎfi ˘ÏÈÎfi Î·È ÛÙÔȯ›· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ‰ÔÌ‹ Î·È ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ DNA ∫ÈÓÔ‡ÌÂÓ· Û¯¤‰È· °È· fiÛÔ˘˜ ÂӉȿÊÂÚÔÓÙ·È ÁÈ· ÂÈÚ¿Ì·Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ‡ÏË Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËΠے ·˘Ùfi ÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ Û·˜. ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www.life.uiuc.edu/bio100/lessons/ dna_and_protein_synthesis.html
2. DNA and Molecular Genetics 3. ∏ ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ÙÔ˘ mRNA Û ڈÙ½ÓË 4. DNA and Proteins
http://gened.emc.maricopa.edu/bio/BIO181/ BIOBK/BioBookDNAMOLGEN.html http://www.geocities.com/CapeCanaveral/ Lab/5451/transgif.htm http://raven.umnh.utah.edu/secondlevel/ core/dnaprotsmenu.html
5. 6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
43
44
T¯ÓÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
∫·Ù·Û΢‹ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA.
4
56
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 4
4. T¯ÓÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA
∞fi Ùo 1953 o˘ oÈ Watson Î·È Crick ÚfiÙÂÈÓ·Ó Ùo ÌoÓÙ¤Ïo Ù˘ ÙÚÈۉȿÛÙ·Ù˘ ‰oÌ‹˜ Ùo˘ DNA ̤¯ÚÈ Û‹ÌÂÚ· Ë Úfio‰o˜ Ù˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ Ù˘ µÈoÏoÁ›·˜ ‹Ù·Ó ·ÏÌ·Ù҉˘. ∏ ·oÌfiÓˆÛË Î·È ¯Ú‹ÛË oÏ˘¿ÚÈıÌˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ, ¤‰ˆÛ ÛÙo˘˜ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· “·Ó··Ú·ÁˆÁ‹˜” ÙˆÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜, ·ÓÙ›ÛÙÚoÊ˘ ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜, ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹˜ Î·È ÌÂÙ¿ÊÚ·Û˘ in vitro. ∂ȉÈÎfiÙÂÚ· Ë ·oÌfiÓˆÛË ÙˆÓ ÂÚÈoÚÈÛÙÈÎÒÓ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ·ÛÒÓ, ÂÓ˙‡ÌˆÓ o˘ Îfi‚o˘Ó Ùo DNA Û ÎoÌÌ¿ÙÈ· ÌÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÂȉÈÎÒÓ ÊoÚ¤ˆÓ o˘ ÌÂٷʤÚo˘Ó DNA ·fi ·ÙÙ·Úo Û ·ÙÙ·Úo, ¤ÙÚ„ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA Î·È ¤‰ˆÛ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· fi¯È ÌfiÓo Ó· ÂÚÂ˘Ó¿, ·ÏÏ¿ Ó· ÂÂÌ‚·›ÓÂÈ Î·È Ó· ÙÚoooÈ› Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· ·˘Ù‹ ‚Ú›ÛÎÂÈ ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÛÂÈÚ¿˜ Úo˚fiÓÙˆÓ Î·È ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ Ì “‚ÂÏÙȈ̤Ó˜” ȉÈfiÙËÙ˜, fiˆ˜ ı· ·Úo˘ÛÈ·ÛÙ› Û ÂfiÌÂÓ· ÎÂÊ¿Ï·È·. ªÂ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ˘„ËÏ‹˜ ·˘Ù‹˜ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜, Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, Ùo DNA, o˘ ‹Ù·Ó ÙfiÛo ‰‡ÛÎoÏo Ó· ÌÂÏÂÙËı›, ¤ÁÈÓ “·È¯Ó›‰È” ÛÙ· ·ÓıÚÒÈÓ· ¯¤ÚÈ·. ™‹ÌÂÚ· ÌoÚo‡Ì ӷ ηٷÛ΢¿˙o˘Ì ÛÙo ‰oÎÈÌ·ÛÙÈÎfi ۈϋӷ ¤Ó· “·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo” ÌfiÚÈo DNA, ‰ËÏ·‰‹ ¤Ó· Ù¯ÓËÙfi ÌfiÚÈo DNA, o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÁoÓ›‰È· ·fi ‰‡o ‹ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜. ∆o DNA ·˘Ùfi ÌoÚ› Ó· ÌÂÈ Û ¤Ó· ‚·ÎÙ‹ÚÈo ‹ Û ¤Ó· ¢ηڢˆÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo. ∆· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ‹ ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· Â›Ó·È Èηӿ Ó· ˙o˘Ó Î·È Ó· ·Ó··Ú¿ÁoÓÙ·È ÎÏËÚoÓoÌÒÓÙ·˜ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ùo˘˜ ÙȘ ηÈÓo‡ÚÁȘ ȉÈfiÙËÙ˜. OÈ Ù¯ÓÈΤ˜ Ì ÙȘ oo›Â˜ o ¿ÓıÚˆo˜ ÂÂÌ‚·›ÓÂÈ ÛÙo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ·oÙÂÏo‡Ó ÙËÓ °ÂÓÂÙÈ΋ ªË¯·ÓÈ΋. ∏ °ÂÓÂÙÈ΋ ªË¯·ÓÈ΋ ¿ÓoÈÍ ÙoÓ ‰ÚfiÌo ÁÈ· Ӥ˜, ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÂӉȷʤÚo˘Û˜ ÂÚ¢ÓËÙÈΤ˜ Î·È ·Ú·ÁˆÁÈΤ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË ‰‡o ıÂÌÂÏȈ‰ÒÓ ÛÙfi¯ˆÓ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘: ·. ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ Ì˘ÛÙËÚ›ˆÓ Ù˘ ˙ˆ‹˜ Î·È Ù˘ ÂͤÏÈ͢ ¿Óˆ ÛÙË ÁË Î·È, ‚. ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ˘Á›·˜ Î·È ÙˆÓ ÙÚfiÔ˘ ‰È·‚›ˆÛ˘ Ùo˘. ∏ ‚ÂÏÙ›ˆÛË ·˘Ù‹ ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ì ÙȘ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ ÙfiÛo ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋ fiÛo Î·È ÛÙËÓ °ÂˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ∫ÙËÓoÙÚoÊ›·. ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ fiϘ ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ o˘ o‰ËÁo‡Ó Û ÌÂÙ·ÊoÚ¿ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ·o ÙoÓ ¤Ó· oÚÁ·ÓÈÛÌfi ÛÙoÓ ¿ÏÏo. ∆· ÛÙ¿‰È· Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ ·˘Ù‹˜ Â›Ó·È (∂ÈÎfiÓ· 4.1): ñ ∏ ηٷÛ΢‹ ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA. °È· ÙÔ ÛÎÔfi ·˘Ùfi ÙÔ DNA ·fi ¤Ó·Ó ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi ‰fiÙË ·ÔÌÔÓÒÓÂÙ·È, Îfi‚ÂÙ·È ÂÓ˙˘Ì·ÙÈο Ì ÂȉÈο ¤Ó˙˘Ì·, ÙȘ ÂÚÈÔÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿Û˜, Î·È ÂÓÒÓÂÙ·È Ì ¤Ó· ÊoÚ¤· ÎψÓoo›ËÛ˘. O ÊoÚ¤·˜ ÎψÓoo›ËÛ˘, Â›Ó·È ¤Ó· ÌfiÚÈo DNA, fiˆ˜ Ï·ÛÌ›‰Èo, DNA Ê¿ÁˆÓ,Ùo oo›o ÌoÚ› Ó· ·˘Ùo‰ÈÏ·ÛÈ¿˙ÂÙ·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ̤۷ Û ¤Ó· ·ÙÙ·Úo-ÍÂÓÈÛÙ‹ fiˆ˜ ¤Ó· ‚·ÎÙ‹ÚÈo. ∆o DNA o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo DNA. ñ ∏ ÌÂÙ·ÊoÚ¿ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ ÌfiÚÈo˘ DNA Û ¤Ó· ·ÙÙ·Úo-ÍÂÓÈÛÙ‹. ∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ùo˘ DNA Û ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi ·ÙÙ·Úo-ÍÂÓÈÛÙ‹ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜. ñ ∏ ÂÈÏoÁ‹ Î·È ·oÌfiÓˆÛË ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ÍÂÓÈÛÙÒÓ. ™ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ ·˘Ùfi Ù· ·ÙÙ·Ú· ÍÂÓÈÛÙ¤˜ o˘ ¤¯o˘Ó ÚoÛÏ¿‚ÂÈ Ùo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo DNA ·ÔÌÔÓÒÓÔÓÙ·È ·fi ÂΛӷ o˘ ‰ÂÓ Ùo ¤¯o˘Ó ÚoÛÏ¿‚ÂÈ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, οı ‚·ÎÙ‹ÚÈo ÚoÛÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó· ÌfiÓo ÌfiÚÈo DNA, Î·È Ë ·oÈΛ· o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ÌÂÙ¿ ÙoÓ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘, Â›Ó·È ¤Ó·˜ ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi˜ ÎÏÒÓo˜. ∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ì ÙËÓ ·Ú·¿Óˆ ‰È·‰Èηۛ· ·Ú¿ÁoÓÙ·È ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÎÏÒÓoÈ, o˘ o ηı¤Ó·˜ ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ·Ó·Û˘‰˘·Ṳ̂Óo ÌfiÚÈo DNA. ñ ∏ ÂÈÏÔÁ‹ ÂÓfi˜ ‚·ÎÙËÚÈ·ÎÔ‡ ÎÏÒÓÔ˘ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÂÈı˘ÌËÙfi ÙÌ‹Ì· DNA. ∞˘Ù‹ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÂȉÈÎÒÓ ÌÔÚ›ˆÓ ·ÓȯÓ¢ÙÒÓ, fiˆ˜ ı· ·Ó·Ï˘ı› ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·.
O fiÚo˜ ÎÏÒÓo˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û ÌÈ· oÌ¿‰· ·ÓoÌoÈfiÙ˘ˆÓ ÌoÚ›ˆÓ, ΢ÙÙ¿ÚˆÓ, ‹ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. O fiÚo˜ ÎψÓoo›ËÛË ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙËÓ Î·Ù·Û΢‹, ηٿ ÚoÙ›ÌËÛË ÌÂÁ¿Ïo˘ ·ÚÈıÌo‡, ·ÓoÌoÈfiÙ˘ˆÓ ÌoÚ›ˆÓ, ΢ÙÙ¿ÚˆÓ ‹ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ
ªÈ· ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋ ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË ÂÚȤ¯ÂÈ fiÏÔ ÙÔ ÁÔÓȉ›ˆÌ· ÂÓfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡
∏ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÚÈÔÚÈÛÙÈÎÒÓ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ·ÛÒÓ ¤ıÂÛ ÙÔ ıÂ̤ÏÈÔ ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ÁÔÓȉȈ̷ÙÈÎÒÓ ‚È‚ÏÈÔıËÎÒÓ. OÈ ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·o ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Î·È o Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi˜ Ùo˘˜ ÚfiÏo˜ Â›Ó·È Ó· Ù· ÚoÛٷهo˘Ó ·o ÙËÓ ÂÈÛ‚oÏ‹ “ͤÓo˘” DNA. OÈ ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙o˘Ó ÂȉÈΤ˜ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ ‰›ÎψÓo˘ DNA, Ì‹Îo˘˜ 4-8 Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ. ª›· ·fi ÙȘ ÂÚÈÔÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰ÔÎÏ¿Û˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È Â˘Ú¤ˆ˜ Â›Ó·È Ë EcoRI Ô˘ ·ÔÌÔÓÒıËΠ·fi ÙÔ ‚·ÎÙ‹ÚÈÔ Escherichia coli (∂ÈÎfiÓ· 4.2). ∆o ¤Ó˙˘Ìo ·˘Ùfi fioÙÂ Û˘Ó·ÓÙ¿ ÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›·: -GATTC-CTAAG- ÛÙo ÁoÓȉ›ˆÌ·, Îfi‚ÂÈ Î¿ı ·Ï˘Û›‰· ÌÂٷ͇ Ùo˘ G Î·È Ùo˘ ∞ ·Ê‹ÓoÓÙ·˜ ÌoÓfiÎψÓ˜ o˘Ú¤˜ ·fi ·˙¢Á¿ÚˆÙ˜ ‚¿ÛÂȘ ÛÙ· ÎoÌ̤ӷ ¿ÎÚ·. ∆· ¿ÎÚ· ·˘Ù¿ ÌoÚo‡Ó Ó· Û¯ËÌ·Ù›Ûo˘Ó ˘‰ÚoÁoÓÈÎo‡˜ ‰ÂÛÌo‡˜ Ì ÙȘ Û˘ÏËڈ̷ÙÈΤ˜ ‚¿ÛÂȘ ¿ÏÏˆÓ ÎoÌÌ·ÙÈÒÓ DNA o˘ ¤¯o˘Ó Îo› Ì Ùo ›‰Èo ¤Ó˙˘Ìo. ∏ ·ÏÏËÏo˘¯›· GAATTC ˘-
57
E. coli 1
∫‡ÙÙ·ÚÔ ·ÓıÚÒÔ˘
∞ÔÌfiÓˆÛË DNA
DNA ¶Ï·ÛÌ›‰ÈÔ £¤ÛË Ô˘ Îfi‚ÂÈ Ë ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË
°ÔÓ›‰ÈÔ ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÙËÓ ·ÌÈÎÈÏ›ÓË
2
∫fi„ÈÌÔ ÙÔ˘ DNA Ì ÙËÓ ›‰È· ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË ∞ÓıÚÒÈÓÔ DNA Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÂÈı˘ÌËÙfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
∫ÔÏÏÒ‰Ë ¿ÎÚ·
3
∞Ó¿ÌÈÍË ÙˆÓ ÌÔÚ›ˆÓ DNA
µ·ÎÙËÚÈ·Îfi˜ ÎÏÒÓÔ˜ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ·ÓıÚÒÈÓÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘
7
¶ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ Î·È ·ÔÌfiÓˆÛË ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Ô˘ ÂÚȤ¯Ô˘Ó ÙÔ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ Ï·ÛÌ›‰ÈÔ, ÏfiÁˆ Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ·ÌÈÎÈÏ›ÓË
4 ∏ DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË ÂÓÒÓÂÈ Ù· ‰‡Ô ÎÔÌÌ¿ÙÈ· DNA
∞Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ DNA
∞ÓıÚÒÈÓÔ DNA Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÂÈı˘ÌËÙfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
6
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Û ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ÂÚ¤¯ÂÈ ·ÌÈ΢ÎÏ›ÓË
5 ªÂÙ·ÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ ÛÙÔ ‚·ÎÙ‹ÚÈÔ-ÍÂÓÈÛÙ‹
EÈÎfiÓ· 4.1. ™Ù¿‰È· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ DNA Î·È ÎψÓÔÔ›Û˘ ÙÔ˘.
¿Ú¯ÂÈ ‰È¿Û·ÚÙË ÛÙ· ÁoÓȉÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ŒÙÛÈ Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ· ÂÓfi˜ ·ÓÒÙÂÚo˘ ¢ηڢˆÙÈÎo‡ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ÌoÚ› Ó· Îo› Û ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÎoÌÌ¿ÙÈ· Ì ÙËÓ ÂÚÈoÚÈÛÙÈ΋ ·˘Ù‹ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿ÛË. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ÎoÌÌ¿ÙÈ· ·˘Ù¿ ÂÓۈ̷ÙÒÓoÓÙ·È Û ÂȉÈÎo‡˜ ÊoÚ›˜. OÈ Èo ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎo› Ù‡oÈ ÊoÚ¤ˆÓ Â›Ó·È Ù· Ï·ÛÌ›‰È·, Î·È oÈ ‚·ÎÙËÚÈoÊ¿ÁoÈ. ∆· Ï·ÛÌ›‰È· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ˆ˜ ÊÔÚ›˜ ÎψÓÔÔ›ËÛ˘ ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ·ÏÏËÏÔ˘¯›· ÌÈ· ÌfiÓÔ ÊÔÚ¿. ŒÙÛÈ
58
Ù· Ï·ÛÌ›‰È· Îfi‚ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ EcoRπ Û ·˘Ù‹ ÙË ı¤ÛË. ∆· ‰‡o ›‰Ë DNA, Ùo˘ Ï·ÛÌȉ›o˘ Î·È Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ·Ó·ÌÈÁÓ‡oÓÙ·È, Î·È ÂÂȉ‹ ¤¯o˘Ó Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο ¿ÎÚ·, ÂÓÒÓoÓÙ·È ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì ÙË ÌÂÛoÏ¿‚ËÛË ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡Ìo˘, Ù˘ DNA ‰ÂÛÌ¿Û˘. Oˆ˜ ı˘Ì¿ÛÙÂ Ë DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË Ê˘ÛÈoÏoÁÈο Â›Ó·È ¤Ó· ·o Ù· ¤Ó˙˘Ì· Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ o˘ Û˘Ó‰¤ÂÈ ÎoÌÌ¿ÙÈ· Ùo˘ DNA. ∂ÙÛÈ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ Ï·ÛÌ›‰È· (∂ÈÎfiÓ· 4.3).
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 4
GAATTC 1 CTTAAG
¢ÈÏ‹ ¤ÏÈη DNA
G 2
AATTC G
CTTAA
G 3 CTTAA
AATTC G
EÈÎfiÓ· 4.2 ∏ ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË EcoRI ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·ÏÏËÏÔ˘¯›· GAATTC ÛÙË ‰›ÎψÓË ·Ï˘Û›‰· ÙÔ˘ DNA Î·È ÙËÓ Îfi‚ÂÈ.
∆· ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ Ï·ÛÌ›‰È· ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Û ‚·ÎÙ‹ÚÈ·-ÍÂÓÈÛÙ¤˜. ™˘Ó‹ıˆ˜ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ˆ˜ ÍÂÓÈÛÙ¤˜, ‚·ÎÙ‹ÚÈ· o˘ ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó Ï·ÛÌ›‰È· Î·È Âo̤ӈ˜ Â›Ó·È Â˘·›ÛıËÙ· Û ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο (‚Ï. ÛÂÏ. 18). °È· Ó· ÌÂÈ ¤Ó· Ï·ÛÌ›‰Èo ̤۷ ÛÙo ‚·ÎÙ‹ÚÈo, Ù· ÙoȯÒÌ·Ù· Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ Á›ÓoÓÙ·È ·Úo‰Èο ‰È·ÂÚ·Ù¿ Û ̷ÎÚoÌfiÚÈ·, ÌÂÙ¿ ·fi
ηٿÏÏËÏË Î·ÙÂÚÁ·Û›·. ∏ ‰È·‰Èηۛ· ÂÈÛ·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ·Ó·Û˘Ó‰˘·ÛÌ¤ÓˆÓ Ï·ÛÌȉ›ˆÓ ÛÙ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜. ªÈÎÚfi oÛoÛÙfi ·o Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ‰¤¯ÂÙ·È Ù· ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ Ï·ÛÌ›‰È·. ∏ ÂÈÏoÁ‹ ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· ·Ó¿Ù˘Í˘ Ùo˘˜ ·Úo˘Û›· ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎo‡, ÂÂȉ‹ Ùo ·Ó·Û˘Ó‰È·Ṳ̂Óo Ï·ÛÌ›‰Èo ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo o˘ Ùo˘˜ ÚoÛ‰›‰ÂÈ ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎfi. ∫¿ı ‚·ÎÙ‹ÚÈo ÂÚȤ¯ÂÈ ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÂÓfi˜ ÌfiÓo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ Ï·ÛÌȉ›o˘ Î·È ‰›ÓÂÈ ¤Ó· ÎÏÒÓo. ∏ ‰È·‰Èηۛ· ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ÎÏÒÓˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÎψÓoo›ËÛË. ∆Ô Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚÈ·ÎÒÓ ÎÏÒÓˆÓ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ Û˘ÓÔÏÈÎfi DNA ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ‰fiÙË Î·È ·ÔÙÂÏ› ÌÈ· ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋ ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË (∂ÈÎfiÓ· 4.4). °È· Ó· Á›ÓÂÈ ÂÈÏoÁ‹ ÂÓfi˜ ÎÏÒÓo˘ o˘ ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÂÈı˘ÌËÙfi ÁoÓ›‰Èo ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÂȉÈÎo› ·ÓȯÓÂ˘Ù¤˜, Ì ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· Ô˘ ı· ·Ó·Ï˘ı› ·Ú·Î¿Ùˆ. ∏ ÎψÓoo›ËÛË Û ϷÛÌ›‰È· Â›Ó·È Û¯ÂÙÈο ·Ï‹ Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi Ù· Ï·ÛÌ›‰È· ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ Û˘ÓËı¤ÛÙÂÚo ÊoÚ¤· ÎψÓoo›ËÛ˘ ÁÈ· ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡˜ Ì ÌÈÎÚfi ÁÔÓȉ›ˆÌ·. ∂Ó·˜ ¿ÏÏo˜ ÊoÚ¤·˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌoÂ›Ù·È Â˘Ú‡Ù·Ù· ÁÈ·Ù› ÌoÚ› Ó· ÂÓۈ̷ÙÒÛÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ÎoÌÌ¿ÙÈ· ͤÓo˘ DNA, Â›Ó·È o
EÈÎfiÓ· 4.3. K·Ù·Û΢‹ ·Ó·Û˘Ó‰È·Ṳ̂ÓÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ DNA 1. ∆Ô DNA ÂÓfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ Îfi‚ÂÙ·È Ì ÌÈ· ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË 2. ∆Ô Ï·ÛÌ›‰ÈÔ-ÊÔÚ¤·˜ Îfi‚ÂÙ·È Ì ÙÔ ›‰ÈÔ ¤Ó˙˘ÌÔ 3. ∆· ‰‡Ô ›‰Ë DNA Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜
EÈÎfiÓ· 4.4 K·Ù·Û΢‹ ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋˜ ‚È‚ÏÈÔı‹Î˘
µ·ÎÙËÚÈÔÊ¿ÁÔÈ (Ê¿ÁÔÈ) ∞ÔÌfiÓˆÛË ˘ÚËÓÈÎÔ‡ DNA DNA Ô˘ ·ÔÌÔÓÒıËΠ·fi ÙÔ˘˜ Ê¿ÁÔ˘˜ ∫fi„ÈÌÔ Ì ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË ∞Ó¿ÌÈÍË
¢›ÎψÓÔ ÌfiÚÈÔ DNA ·ÌÊÈ‚›Ô˘
°ÔÓ›‰ÈÔ rRNA
1
∆Ô DNA ·ÌÊÈ‚›Ô˘ Îfi‚ÂÙ·È Ì ÙËÓ ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË Eco RI
2 ÛËÌÂ›Ô Ô˘ Îfi‚ÂÙ·È ÙÔ DNA ∆Ô Ï·ÛÌ›‰ÈÔ Îfi‚ÂÙ·È Ì ÙÔ ¤Ó˙˘ÌÔ Eco RI
°ÔÓ›‰ÈÔ rRNA
∞Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ ÌfiÚÈ· DNA
ªÂ ÙËÓ ÚÔÛı‹ÎË ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ÙÔ˘ Ê¿ÁÔ˘ ÙÔ ·Ó·Û˘Ó‰È·Ṳ̂ÓÔ DNA «·ÎÂÙ¿ÚÂÙ·È» Û’ ·˘Ù¤˜ Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ηÈÓÔ‡ÚÁÈÔ˘˜ Ê¿ÁÔ˘˜ °ÔÓ›‰ÈÔ rRNA ¶ÚˆÙ½Ó˜ Ê¿ÁÔ˘ ¶ÚÔÛı‹ÎË Ê¿ÁˆÓ Û ηÏÏȤÚÁÂÈ· ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ∆Ô Ï·ÛÌ›‰ÈÔ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ ÙÌ‹Ì· DNA ÙÔ˘ ·ÌÊÈ‚›Ô˘ ∞Ó·Û˘Ó‰È·Ṳ̂ÓÔ Ï·ÛÌ›‰ÈÔ
3
µ·ÎÙ‹ÚÈÔ
º¿ÁÔ˜
OÈ ‚·ÎÙËÚÈÔÊ¿ÁÔÈ ÚÔÛÎÔÏÏÒÓÙ·È ÛÙÔ ‚·ÎÙ‹ÚÈÔ Î·È ÙÔ DNA ÙÔ˘˜ ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙÔ Î‡ÙÙ·ÚÔ
59
‚·ÎÙËÚÈoÊ¿Áo˜ Ï. ∏ ÛÙÚ·ÙËÁÈ΋ Ù˘ ÎψÓoo›ËÛ˘ Â›Ó·È Ë ›‰È· Ì ·˘Ù‹Ó o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Î·È ÛÙ· Ï·ÛÌ›‰È· (∂ÈÎfiÓ· 4.3).
∫ψÓoo›ËÛË Ùo˘ mRNA: ∫·Ù·Û΢‹ cDNA ‚È‚ÏÈoı‹Î˘
™Ùo˘˜ ·ÓÒÙÂÚo˘˜ ¢ηڢˆÙÈÎo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ oÏÏ¿ ÁoÓ›‰È· ÌÂÙ·ÁÚ¿ÊoÓÙ·È Û oÚÈṲ̂Óo˘˜ ÌfiÓo ΢ÙÙ·ÚÈÎo‡˜ Ù‡o˘˜ fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù· ÁÔÓ›‰È· ÙˆÓ ·Ï˘Û›‰ˆÓ ÙˆÓ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚÈÓÒÓ o˘ ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È ÌfiÓo ÛÙ· Úfi‰ÚoÌ· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘. ∞Ó ı¤Ïo˘Ì ӷ ÎψÓooÈ‹Ûo˘Ì ÌfiÓo Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ·ÙÙ·Ú·, ÙfiÙ ηٷ΢¿˙o˘Ì ÙȘ cDNA ‚È‚ÏÈoı‹Î˜. OÈ cDNA ‚È-
‚ÏÈoı‹Î˜ ÂÚȤ¯o˘Ó ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÙˆÓ mRNA fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· ·˘Ù¿ Î·È ¤¯o˘Ó Ùo ÏÂoÓ¤ÎÙËÌ· ·oÌfiÓˆÛ˘ ÌfiÓo ÙˆÓ ·ÏÏËÏo˘¯ÈÒÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ÌÂÙ·ÊÚ¿˙oÓÙ·È Û ·ÌÈÓoͤ·, ‰ËÏ·‰‹ ÙˆÓ Â͈ӛˆÓ. °È· Ó· ηٷÛ΢·ÛÙ› Ì›· cDNA ‚È‚ÏÈoı‹ÎË, ·oÌoÓÒÓÂÙ·È Ùo ÔÏÈÎfi mRNA ·fi ·ÙÙ·Ú· o˘ ÂÎÊÚ¿˙o˘Ó Ùo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ÁoÓ›‰Èo. To mRNA ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Û·Ó Î·Ïo‡È ÁÈ· ÙËÓ Û‡ÓıÂÛË ÌÈ·˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ DNA (cDNA: complementary DNA). ∏ Û‡ÓıÂÛË Ùo˘ cDNA Á›ÓÂÙ·È ·o Ùo ¤Ó˙˘Ìo ·ÓÙ›ÛÙÚoÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË. ¶·Ú¿ÁoÓÙ·È ¤ÙÛÈ ˘‚ÚȉÈο ÌfiÚÈ· cDNA-mRNA. ∆o mRNA ‰È·Û¿Ù·È Ì ηٿÏÏËϘ ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ ‹ ·Ô‰È·Ù¿ÛÂÙ·È Ì ı¤ÚÌ·ÓÛË Î·È Ù· cDNA ¯ÚËÛÈ̇o˘Ó Û·Ó Î·Ïo‡È ÁÈ· ÙËÓ Û‡ÓıÂÛË ÌÈ· Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ DNA. ∆o ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ›ӷÈ
EÈÎfiÓ· 4.5 K·Ù·Û΢‹ cDNA ‚È‚ÏÈÔı‹Î˘
EÈÎfiÓ· 4.6 ∞Ó›¯Ó¢ÛË ÙÌËÌ¿ÙˆÓ DNA ‹ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ì ¯Ú‹ÛË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁÒÓ ÌÔÚ›ˆÓ ·ÓȯÓ¢ÙÒÓ.
∞ÔÈ˘ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Ì ÎψÓÔÔÈË̤ӷ ÙÌ‹Ì·Ù· DNA ¿ÏÏÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ∞ÔÌfiÓˆÛË mRNA ƒ·‰ÈÂÓÂÚÁfi DNA ‹ RNA
1 mRNA º›ÏÙÚÔ ∞ÓÙ›ÛÙÚÔÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË
ªÂÙ·ÊÔÚ¿ Û ʛÏÙÚÔ
¢È¿Ï˘Ì· Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÌfiÚÈ· ·ÓȯÓÂ˘Ù‹
mRNA/cDNA ∞Ô¯ˆÚÈÛÌfi˜ ·Ï˘Û›‰ˆÓ DNA Ì ı¤ÚÌ·ÓÛË ¶ÚÔÛı‹ÎË ·ÓȯÓÂ˘Ù‹ ÛÙÔ Ê›ÏÙÚÔ RNA DNA ÔÏ˘ÌÂÚ¿ÛË ∫·Ù·Û΢‹ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ·Ï˘Û›‰ˆÓ DNA À‚ÚȉÈÛÌfi˜ ÛÙÔ Ê›ÏÙÚÔ °ÔÓ›‰ÈÔ ÚÔ˜ ÌÂϤÙË ™‡Ó‰ÂÛË ÙÔ˘ DNA Ì ÙÔ Ï·ÛÌ›‰ÈÔ 4 ∞˘ÙÔÚ·‰ÈÔÁÚ·Ê›· ªÔÓfiÎψÓÔ DNA
2
cDNA
∂ÂÍÂÚÁ·Û›· Ê›ÏÙÚˆÓ ÁÈ· ·Ô‰È¿Ù·ÍË ÙÔ˘ DNA
3
¢›ÎψÓÔ DNA
ªÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜: ›ÛÔ‰Ô˜ ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú·-ÍÂÓÈÛÙ¤˜
∞ÔÈ˘ Ô˘ ÂÚȤ¯Ô˘Ó ÙÔ ÚÔ˜ ÌÂϤÙË ÁÔÓ›‰ÈÔ
∂ÌÊ¿ÓÈÛË film
µÈ‚ÏÈÔı‹ÎË cDNA
5
™‡ÁÎÚÈÛË ·˘ÙÔÚ·‰ÈÔÁÚ·Ê‹Ì·ÙÔ˜ Ì ÙÔ petri ·Ó·ÊÔÚ¿˜
Petri ·Ó·ÊÔÚ¿˜
60
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 4
Ë ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ‰›ÎÏˆÓˆÓ ÌoÚ›ˆÓ DNA. ∆· ‰›Îψӷ ÌfiÚÈ· DNA ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Û ϷÛÌ›‰È· ‹ ‚·ÎÙËÚÈoÊ¿Áo˘˜ Î·È ÎψÓooÈo‡ÓÙ·È Ì ÙËÓ ‰È·‰Èηۛ· o˘ ·Ó·Ê¤ÚıËΠÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio ‰›Óo˘Ó ÙËÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Û‡ÓıÂÛ˘ Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘ ÂÓfi˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo˘ ÁoÓȉ›o˘ ÛÙo ·ÙÙ·Úo ÍÂÓÈÛÙ‹. (∂ÈÎfiÓ· 4.5).
∏ ˘‚Úȉoo›ËÛË ÙˆÓ Óo˘ÎÏÂ˚ÎÒÓ oͤˆÓ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ó›¯Ó¢ÛË ÎÏÒÓˆÓ ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋˜ ‹ cDNA ‚È‚ÏÈoı‹Î˘
∏ ·oÌfiÓˆÛË Ùo˘ Û˘ÓoÏÈÎo‡ DNA ·fi ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ ÚoηڢˆÙÈÎo‡ ‹ ¢ηڢˆÙÈÎo‡ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ÛÙo ‰oÎÈÌ·ÛÙÈÎfi ۈϋӷ Â›Ó·È ˘fiıÂÛË Úo˘Ù›Ó·˜. ∞Ó ÂȉڿÛo˘Ì ÛÙo DNA Ô˘ ·ÔÌÔÓÒıËΠ̠ηٿÏÏËϘ ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ ‹ ·˘Í‹Ûo˘Ì ÙË ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ÙfiÙ ۿ˙o˘Ó oÈ ˘‰ÚoÁoÓÈÎo› ‰ÂÛÌo› ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡o Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ·Ï˘Û›‰ˆÓ Î·È oÈ ‰‡o ·Ï˘Û›‰Â˜ ·o¯ˆÚ›˙oÓÙ·È Ë ÌÈ· ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË. ∏ ‰È·‰Èηۛ· ·˘Ù‹ ϤÁÂÙ·È ·o‰È¿Ù·ÍË. OÈ ‰‡o ÌoÓfi-
ÎψÓ˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜ Û ηٿÏÏËϘ Û˘Óı‹Î˜ ÌoÚo‡Ó Ó· Â·Ó·Û˘Ó‰Âıo‡Ó. ™ÙËÓ È‰ÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹ ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Ë ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ˘‚Úȉoo›ËÛ˘ o˘ Â›Ó·È Ë Û‡Ó‰ÂÛË ÌoÓfiÎÏˆÓˆÓ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ·Ï˘Û›‰ˆÓ DNA ‹ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ DNA-RNA. ∏ ˘‚Úȉoo›ËÛË Â›Ó·È ÌÈ· oχ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ȉÈfiÙËÙ· Ùo˘ DNA o˘ Ì·˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó ¤¯o˘Ì ¤Ó· ÁÓˆÛÙfi ÌfiÚÈo DNA, Ó· Ùo ¯ÚËÛÈÌooÈ‹Ûo˘Ì ˆ˜ ·ÓȯÓÂ˘Ù‹ ÁÈ· ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi Ùo˘ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎo‡ Ùo˘ fiÙ·Ó Ùo ÙÂÏÂ˘Ù·›o ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ì·˙› Ì ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ¿ÏÏ· ÎoÌÌ¿ÙÈ·. ªÈ· ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋ ‚È‚ÏÈoı‹ÎË ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÙÂÚ¿ÛÙÈo ·ÚÈıÌfi ·o ÎψÓooÈË̤ӷ ÎoÌÌ¿ÙÈ· ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎo‡ DNA, Ù· oo›· ¤¯o˘Ó ·Ú·¯ı› Ì ‰Ú¿ÛË Î¿oÈ·˜ ÂÚÈoÚÈÛÙÈ΋˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˘. OÚÈṲ̂ӷ ·o Ù· ÎoÌÌ¿ÙÈ· ·˘Ù¿ ÂÚȤ¯o˘Ó oÏfiÎÏËÚ· ÁoÓ›‰È·, ¿ÏÏ· ÂÚȤ¯o˘Ó ÎoÌÌ¿ÙÈ· ÁoÓȉ›ˆÓ Î·È ¿ÏÏ· ÙÌ‹Ì·Ù· DNA o˘ ‰ÂÓ Îˆ‰ÈÎooÈo‡Ó ÚˆÙ½Ó˜. ∂ÙÛÈ Ú¤ÂÈ Ì¤Û· ·o fiÏ· ·˘Ù¿ Ù· ÎoÌÌ¿ÙÈ· Ó· Â-
EÈÎfiÓ· 4.7 AÏ˘ÛȉˆÙ‹ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË ÔÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR).
1 ·ÓÙ›ÁÚ·ÊÔ
2 ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·
4 ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·
8 ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·
16 ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·
32 ·ÓÙ›ÁÚ·Ê·
61
ÓÙo›Ûo˘Ì ·˘Ùfi o˘ ı¤Ïo˘Ì ӷ ÌÂÏÂÙ‹Ûo˘ÌÂ. ∏ Ù¯ÓÈ΋ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙË ¯Ú‹ÛË È¯ÓËıÂÙËÌ¤ÓˆÓ ·ÓȯÓ¢ÙÒÓ ÌoÚ›ˆÓ DNA Ë RNA o˘ ÂÚȤ¯o˘Ó ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈΤ˜ Úo˜ Ùo ÎψÓooÈË̤Óo DNA. OÈ ·ÓȯÓÂ˘Ù¤˜ ·Ó·ÌÂÈÁÓ˘fiÓÙ·È Ì Ùo DNA Ù˘ ‚È‚ÏÈoı‹Î˘ (Ùo oo›o ¤¯ÂÈ ·o‰È·Ù·¯ı›) Î·È ˘‚ÚȉooÈo‡Ó ÌfiÓo Ùo Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfi Ùo˘˜ DNA (∂ÈÎfiÓ· 4.6). ∏ ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ˘‚Úȉoo›ËÛ˘ ·ÎoÏo˘ıÂ›Ù·È Î·È ÁÈ· ÙËÓ ·oÌfiÓˆÛË ÂÓfi˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo˘ ÁoÓȉ›o˘ ·o ÌÈ· cDNA ‚È‚ÏÈoı‹ÎË.
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
1972 ¢ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È Ùo ÚÒÙo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo ÌfiÚÈo DNA Û ÂÚÁ·ÛÙËÚȷΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ (in vitro). 1974 EÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë ÎψÓoo›ËÛË Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Û ‚·ÎÙËÚȷο Ï·ÛÌ›‰È·. 1977 EÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Ù¯ÓÈÎÒÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌo‡ Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ‚¿ÛˆÓ Ùo˘ DNA. 1981 EÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ oÓÙÈÎÒÓ Î·È Ì˘ÁÒÓ. 1982 ¶·Ú¿ÁÂÙ·È ·ÓıÚÒÈÓË ÈÓÛo˘Ï›ÓË Ì ¯Ú‹ÛË Ù¯ÓÈÎÒÓ Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ Î·È ·›ÚÓÂÈ ¿‰ÂÈ· ¯Ú‹Û˘ Ùo˘ ÁÈ· ‰È·‚ËÙÈÎo‡˜. “∞ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È” ÛÙo Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ Ùo ÚÒÙo ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo Ê˘Ùfi, o ηÓfi˜. 1987 AÓ·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ë Ì¤ıo‰o˜ Ù˘ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹˜ ·ÓÙ›‰Ú·Û˘ oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR Polymerase Chain Reaction) Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ÛÙoÓ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ·ÏÏËÏo˘¯ÈÒÓ DNA.
∏ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR) ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙoÓ ÂÈÏÂÎÙÈÎfi oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi ·ÏÏËÏo˘¯ÈÒÓ DNA
∏ ηٷÛ΢‹ ‚È‚ÏÈÔıËÎÒÓ Ì·˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÔÌÔÓÒÛÔ˘Ì ÙÔ ‚·ÎÙËÚÈ·Îfi ÎÏÒÓÔ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÂÈı˘ÌËÙfi ÁÔÓ›‰ÈÔ. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ÙÔ˘ ÎÏÒÓÔ˘ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È ÔÏÏ¿ ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÙÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ. ∏ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÔÏÏÒÓ ·ÓÙ›ÁÚ·ÊˆÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË ÚÔ¸fiıÂÛË ÙfiÛÔ ÁÈ· ÙË ÌÂϤÙË ÙÔ˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ fiÛÔ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘ Ô˘ ·˘Ùfi Έ‰ÈÎÔÔÈ›. ∏ ̤ıo‰o˜ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹˜ ·ÓÙ›‰Ú·Û˘ ÔÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR: Polymerase Chain Reaction) Ì·˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ·ÓÙÈÁÚ¿„o˘Ì ÂÈÏÂÎÙÈο, ÂηÙoÌ̇ÚÈ· ÊoÚ¤˜, ÂȉÈΤ˜ ·ÏÏËÏo˘¯›Â˜ DNA ·o ¤Ó· Û‡ÓıÂÙo Ì›ÁÌ· ÌoÚ›ˆÓ DNA, ¯ˆÚ›˜ ÙË ÌÂÛoÏ¿‚ËÛË ˙ˆÓÙ·Óo‡ ΢ÙÙ¿Úo˘ (∂ÈÎfiÓ· 4.7) ‰ËÏ·‰‹ ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ Â›ÔÓË ‰È·‰Èηۛ· Ù˘ ÎψÓÔÔ›ËÛ˘. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹ o˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÙ·È Â˘Ú¤ˆ˜ ·o Ùo 1985, ¤¯ÂÈ ·˘Í‹ÛÂÈ ÙËÓ Â˘·ÈÛıËÛ›· ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·Ó·Ï‡ÛÂˆÓ Î·È ¤¯ÂÈ oÏϤ˜ Ú·ÎÙÈΤ˜ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋ ÁÈ· ÙËÓ ‰È¿ÁÓˆÛË ·ÛıÂÓÂÈÒÓ fiˆ˜ Ùo˘ AIDS, ÛÙËÓ ÂÁÎÏËÌ·ÙoÏoÁ›· ÁÈ· ÙËÓ ‰È·Ï‡ηÓÛË ˘oı¤ÛÂˆÓ Î·È ÛÙË ÌÂϤÙË DNA ·fi ·oÏÈıÒÌ·Ù·.
62
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 4
∞oÙ˘ÒÌ·Ù· DNA (DNA fingerprinting)
ªÈ· ·ӷÛÙ·ÙÈ΋ ̤ıo‰o˜ o˘ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È Ì¤ıÔ‰Ô˜ ·ÔÙ˘ˆÌ¿ÙˆÓ DNA ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙo ÁÂÁoÓfi˜ fiÙÈ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯o˘Ó ¿ÙoÌ·, Ì ÂÍ·›ÚÂÛË Ùo˘˜ ÌoÓo˙˘ÁˆÙÈÎo‡˜ ‰È‰‡Ìo˘˜, o˘ Ó· ¤¯o˘Ó Ùo ›‰Èo ·ÎÚÈ‚Ò˜ DNA. ∏ ̤ıÔ‰Ô˜ ·˘Ù‹ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ‰È·Ï‡ηÓÛË ÂÁÎÏËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË Ù˘ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜ ·ÙfïÓ. ™‡Ìʈӷ Ì ·˘Ù‹ Ùo DNA ÂÓfi˜ ·ÙfiÌo˘, ¯ Ùo˘ ˘fiÙo˘, Û˘ÁÎÚ›ÓÂÙ·È Ì Ùo DNA o˘ ·oÌoÓÒÓÂÙ·È ·fi ‚ÈoÏoÁÈÎfi ˘ÏÈÎfi, fiˆ˜ ÂÎÚÈ˙ˆÌ¤Ó˜ ÙÚ›¯Â˜, ‹ ÎËÏ›‰· Û¤ÚÌ·Ùo˜, Ùo oo›o ‚Ú¤ıËΠÛÙo ¯ÒÚo Ùo˘ ÂÁÎÏ‹Ì·Ùo˜. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ Û‡ÁÎÚÈÛ˘ Ùo˘ DNA Ì·˜ ‰›Óo˘Ó ÙËÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· Û˘ÌÂÚ¿Óo˘Ì ·Ó Ù· ‰‡o ‰Â›ÁÌ·Ù· Úo¤Ú¯oÓÙ·È ·fi Ùo ›‰Èo ¿ÙoÌo ‹ fi¯È. ¶·Ù¤Ú·˜ Ù˘ ÌÂıfi‰o˘ ·˘Ù‹˜ Â›Ó·È o ÕÏÂÎ ∆˙¤ÊÚȘ, o oo›o˜ ·Ó·Î¿Ï˘„ ¤Ó·Ó ÙÚfio ÂÓÙoÈÛÌo‡ oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÂÚÈo¯ÒÓ Ùo˘ DNA, o˘ ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ÌÂÁ¿ÏË oÈÎÈÏoÌoÚÊ›· ÛÙoÓ ·ÓıÚÒÈÓo ÏËı˘ÛÌfi. ∏ ÚÒÙË ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ù˘ ÌÂıfi‰o˘ ¤ÁÈÓ ÛÙË ªÂÁ¿ÏË µÚÂÙ·Ó›·. ™ÙȘ 21 ¡oÂÌ‚Ú›o˘ 1985, Ë 15¯ÚoÓË §›ÓÙ· ª·Ó ‚Ú¤ıËΠ‰oÏoÊoÓË̤ÓË ÌÂÙ¿ ·fi ‚È·ÛÌfi Û’ ¤Ó· ÂÚËÌÈÎfi ‰ÚfiÌo ÛÙo §ÂÈÛÂÛÙÂÚÛ¿ÈÚ. ™ÙȘ 31 πo˘Ï›o˘ 1986 Û ÁÂÈÙoÓÈÎfi ¯ˆÚÈfi ‚Ú¤ıËΠ›Û˘ ‰oÏoÊoÓË̤ÓË ÌÂÙ¿ ·fi ‚È·ÛÌfi Ë 15¯ÚoÓË ¡ÙoÓ ∞ÛÁo˘oÚı. ∏ ÙoÈ΋ ∞ÛÙ˘ÓoÌ›·, ·oÊ¿ÛÈÛ ӷ ˘o‚¿ÏÂÈ Û ·Ó¿Ï˘ÛË DNA fiÏo˘˜ Ùo˘˜ ¿ÚÚÂÓ˜ ηÙo›Îo˘˜ ÙÚÈÒÓ ¯ˆÚÈÒÓ Ù˘ ÂÚÈo¯‹˜, ËÏÈΛ·˜ 13-30 ¯ÚoÓÒÓ. ¶ÂÓÙ¤ÌÈÛÈ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ¿ÙoÌ· ¤Ú·Û·Ó ·fi Ùo ÙÂÛÙ ÚoÎÂÈ̤Óo˘ Ó· Û˘ÁÎÚÈı› Ùo ·›Ì· Ùo˘˜ Ì Ùo DNA Ùo˘ ‚È·ÛÙ‹ o˘ ·oÌoÓÒıËΠ·fi Ù· ›¯ÓË Û¤ÚÌ·Ùo˜ ÛÙ· ı‡Ì·Ù¿ Ùo˘. ™Ù· Ù¤ÏË ™ÂÙÂÌ‚Ú›o˘ Î·È ÂÓÒ oÈ ·Ó·Ï‡ÛÂȘ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ·ÎfiÌË ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ, o 27¯ÚoÓo˜ ∫fiÏÈÓ ¶›ÙÛÊoÚÎ, ‰È¤Ê˘Á ·fi ÙË ‰ÂÈÁÌ·ÙoÏË„›· ·›Ì·Ùo˜. ∆o ÁÂÁoÓfi˜ ·˘Ùfi ¤ÁÈÓ ÁÓˆÛÙfi Î·È Ë ∞ÛÙ˘ÓoÌ›· ˘¤‚·Ï Û ˘o¯ÚˆÙÈ΋ ÂͤٷÛË ÙoÓ ∫. ¶›ÙÛÊoÚÎ Î·È ¤ÛÙÂÈÏ ‰Â›ÁÌ· ·›Ì·Ùfi˜ Ùo˘ ÁÈ· ·Ó¿Ï˘ÛË DNA. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ Ùo DNA Ùo˘ ˘fiÙo˘ ‹Ù·Ó Ùo ›‰Èo Ì Ùo DNA o˘ ·oÌoÓÒıËΠ·fi Ù· ı‡Ì·Ù·. O ‰Ú¿ÛÙ˘ ·Ú·¤ÌÊıËΠÛÙË ‰ÈηÈoÛ‡ÓË Î·È Ùo˘ ÂÈ‚Ï‹ıËΠoÈÓ‹ οıÂÈÚ͢ ›ÎoÛÈ ÂÙÒÓ. ∆· ÏfiÁÈ· o˘ › o ‰ÈηÛÙ‹˜ ‹Ù·Ó fiÙÈ, ¯ˆÚ›˜ Ù· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· Ù˘ ·Ó¿Ï˘Û˘ DNA o ‰Ú¿ÛÙ˘ ›Ûˆ˜ Ó· ΢ÎÏoÊoÚo‡Û ·ÎfiÌ· ÂχıÂÚo˜. ∏ ̤ıo‰o˜ ·Ó¿Ï˘Û˘ ·ÔÙ˘ˆÌ¿ÙˆÓ DNA ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Â›Û˘ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÍ·ÎÚ›‚ˆÛË Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜ ÙˆÌ¿ÙˆÓ Û ÂÚÈÙÒÛÂȘ o˘ ·˘Ù¿ Â›Ó·È ·Ú·ÌoÚʈ¤Ó· ·fi ÛÂÈÛÌo‡˜, ˘ÚηÁȤ˜, ·ÂÚooÚÈο ‰˘ÛÙ˘¯‹Ì·Ù· ÎÙÏ. ÃÚ‹ÛË Ù˘ ÌÂıfi‰o˘ ·˘Ù‹˜ Á›ÓÂÙ·È Â›Û˘ ÛÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ fio˘ ·ÌÊÈÛ‚ËÙÂ›Ù·È Ë ·ÙÚfiÙËÙ· ÂÓfi˜ ·È‰Èo‡. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·˘Ù‹ DNA o˘ ·oÌoÓÒÓÂÙ·È ·fi Ùo ·›Ì· Ùo˘ ·È‰Èo‡, Û˘ÁÎÚ›ÓÂÙ·È Ì Ùo DNA ·fi Ùo ·›Ì· Ùo˘ ˘fi ·ÌÊÈÛ‚‹ÙËÛË ·Ù¤Ú· Î·È Ì Ùo DNA Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜. ∆o ÁÂÁoÓfi˜ fiÙÈ Ùo ÁÂÓÂÃÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· §Â˘Î¿ ·ÈÌÔÛÊ·›ÚÈ· ÙÈÎfi ·oÙ‡ˆÌ· Ùo˘ ·È‰Èo‡ Â›Ó·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ‡ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ·oÙ˘ÒÌ·Ùo˜ Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜ Î·È ·˘Ùfi Ùo˘ ·Ù¤Ú·, Ì·˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ Ù·˘Ùoo›ËÛË Ùo˘ ·¢Â›ÁÌ· ·›Ì·ÙÔ˜ ˘fiÙÔ˘ Ù¤Ú·. ∞ÔÌfiÓˆÛË DNA ™ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· Ë ÂͤٷÛË Ùo˘ DNA Á›ÓÂÙ·È ⁄ÔÙÔ˜ £‡Ì· ·fi Ùo 1994 Î·È ˆ˜ Û‹ÌÂÚ· ¤¯o˘Ó ‰ÈÂÚ¢ÓËı› ¿Óˆ ·fi 650 ÂÚÈÙÒÛÂȘ. ¶oÏϤ˜ ™¤ÚÌ· ‚È··fi ·˘Ù¤˜ ·ÊoÚo‡Ó oχÎÚoÙ˜ ˘oı¤ÛÙ‹ ÛÂȘ o˘ ¤¯o˘Ó ‰ÂÈ Ù· ÊÒÙ· Ù˘ ‰ËÌoÛÈfiÙËÙ·˜ fiˆ˜ ·˘Ù‹ Ù˘ ‰ÈÏ‹˜ ‰oÏoÊoÓ›·˜ Ùo˘ ÂȯÂÈÚËÌ·Ù›· °. ¡ÈÎoÏ·˚‰Ë Î·È Ù˘ Ê›∫fi„ÈÌÔ Ù˘ ·Ï˘Û›‰·˜ Ï˘ Ùo˘ ™. ∫·Ï·ı¿ÎË Î·È ÙËÓ ·Ó·ÁÓÒÚÈÛË ÙÔ˘ DNA Ù˘ Ù·˘ÙfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ‰‡o ı˘Ì¿ÙˆÓ o˘ ›¯·Ó ‚ÚÂı› Û ηٿÛÙ·ÛË ·oÛ‡ÓıÂÛ˘ ƒ·‰ÈÂÓÂÚÁfi˜ ·ÓȯÓÂ˘Ù‹˜ ÛÙË ı¤ÛË ∫ÚfiÓÈ˙· §ÂoÓÙ·Ú›o˘ ÛÙË µoȈ∏ÏÂÎÙÚÔÊfiÚËÛË Ù›·. ∆· ‰‡o ÙÒÌ·Ù·, fiˆ˜ ‰È·ÈÛÙÒıËÎÂ, ‹Ù·Ó Ùo˘ ‰Ú·¤ÙË ÙˆÓ Ê˘Ï·ÎÒÓ Ù˘ ∫¤Ú΢ڷ˜ ª. ∞‰·Ì·ÓÙ›‰Ë Î·È Ù˘ Ê›Ï˘ Ùo˘ ∞. µÏ·¯oÛÙÂÚÁ›o˘. ∆· ÛÙ¿‰È· o˘ ·ÎoÏo˘ı› Ë Ì¤ıo‰o˜ ·ÔÙ˘ˆÌ¿ÙˆÓ DNA, Â›Ó·È Ù· ÂÍ‹˜: ªÂÙ·ÊÔÚ¿ Û ʛÏÙÚÔ ñ ∞oÌfiÓˆÛË Ùo˘ DNA ·fi ÙÔÓ ‡ÔÙÔ À‚ÚȉÈÛÌfi˜ Î·È ·fi Ùo ‚ÈoÏoÁÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ∞ÔÙ˘ÒÌ·Ù· ñ ¶oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi˜ oÏ˘ÌoÚÊÈÎÒÓ ÂDNA ÚÈo¯ÒÓ Ùo˘ ÌoÚ›o˘ DNA Ì ÙË Ì¤ıÔ‰Ô PCR. ñ ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ Ì ËÏÂÙÚoÊfiÚËÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ÂÚÈo¯ÒÓ (‚Ï. ¤ÓıÂÙÔ). ∞˘ÙÔÚ·‰ÈÔÁÚ·Ê›· ñ ∞Ó¿Ï˘ÛË ·oÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ.
63
¶ÂÚ›ÏË„Ë
∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ¤¯ÂÈ ˆ˜ ÛÙfi¯o ÙËÓ ·oÌfiÓˆÛË Î·È ÙoÓ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi ÂȉÈÎÒÓ ·ÏÏËÏo˘¯ÈÒÓ DNA ÌÂÙ¿ ·fi ÂÓۈ̿وÛË Ùo˘˜ Û ÌfiÚÈ· ÊoÚ›˜. ∆· ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ ÌfiÚÈ· o˘ Úo·Ùo˘Ó ‰È·ÙËÚo‡ÓÙ·È Î·È oÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙oÓÙ·È Û ‚·ÎÙ‹ÚÈ· E. coli. OÈ ÁÔÓȉȈ̷ÙÈΤ˜ ‚È‚ÏÈoı‹Î˜ ηٷÛ΢¿˙oÓÙ·È ÌÂÙ¿ ·fi Îfi„ÈÌo Ùo˘ oÏÈÎo‡ DNA ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Ì ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜, ÂÓۈ̿وÛË ÙˆÓ ÎoÌÌ·ÙÈÒÓ Û ÌfiÚÈ· ÊoÚ›˜ fiˆ˜ Ï·ÛÌ›‰È· ‹ Ê¿Áo˘˜, Î·È ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ùo˘˜ ÌÂÙ¿ ·fi ÌÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi Û ‚·ÎÙ‹ÚÈ· E. coli. ∫¿ı ‚·ÎÙ‹ÚÈo ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÌfiÓo ÙÌ‹Ì· DNA Î·È ‰›ÓÂÈ Á¤ÓÂÛË Û ¤Ó· ÎÏÒÓo. ∏ ‰È·‰Èηۛ· oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÎψÓoo›ËÛË. ∫¿ı ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋ ‚È‚ÏÈoı‹ÎË ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÎÏÒÓo˘˜ o˘ ·ÓÙÈÚoۈ‡o˘Ó fiÏo Ùo ÁoÓȉ›ˆÌ· Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. ∂Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ÙÌ‹Ì· DNA Ë ÁoÓ›‰Èo ÂÈϤÁÂÙ·È Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· DNA ·ÓȯÓ¢ÙÒÓ. OÈ cDNA ‚È‚ÏÈoı‹Î˜ ηٷÛ΢¿˙oÓÙ·È ·fi mRNA o˘ ·oÌoÓÒÓÂÙ·È ·fi ‰È·ÊoÚooÈË̤ӷ ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú·. ∞Ú¯Èο ·fi Ùo mRNA ·Ú¿ÁÂÙ·È ‰›ÎψÓo DNA, ̤ۈ Ùo˘ ÂÓ˙‡Ìo˘ ·ÓÙ›ÛÙÚoÊË ÌÂÙ·ÁÚ·Ê¿ÛË, Ùo oo›o ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È Û ÌfiÚÈ· ÊoÚ›˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È Û ‚·ÎÙ‹ÚÈ·. ∞fi ÙȘ cDNA ‚È‚ÏÈoı‹Î˜ ÌoÚ› Ó· ÂÈÏÂÁ› ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ÌfiÓo ·fi ÙȘ ÂÚÈo¯¤˜ o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ·ÌÈÓoͤ·. ∆o ÁoÓ›‰Èo ÌÂÙ¿ ·fi οoȘ ÙÚoooÈ‹ÛÂȘ ÌoÚ› Ó· ·Ú¿ÁÂÈ ÌÈ· ÚˆÙ›ÓË Û ÌÂÁ¿ÏË oÛfiÙËÙ·. ªÂ ÙËÓ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR) ¤Ó· ÙÌ‹Ì· DNA oÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÂÙ·È Ì¤Û· Û ‰oÎÈÌ·ÛÙÈÎfi ۈϋӷ ·o˘Û›· ΢ÙÙ¿ÚˆÓ.
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. °È·Ù› oÈ ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ Î·È oÈ ÊoÚ›˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÂÚÁ·Ï›· ÁÈ· ÙË °ÂÓÂÙÈ΋ ªË¯·ÓÈ΋; 2. ªÈ· ÁÔÓȉȈ̷ÙÈ΋ ‚È‚ÏÈoı‹ÎË Â›Ó·È (ÂÈϤÍÙ ÙËÓ ÛˆÛÙ‹ ·¿ÓÙËÛË): ·. ¤Ó·˜ ÎÏÒÓo˜ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ¤Ó· ÙÌ‹Ì· DNA ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ‚. ÌÈ· Û˘ÏÏoÁ‹ ‚È‚Ï›ˆÓ ÁÈ· ÎÏÒÓo˘˜ Á. ¤Ó· Û‡ÓoÏo ·o ÎÏÒÓo˘˜ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ o˘ o ηı¤Ó·˜ ¤¯ÂÈ ¤Ó· Ï·ÛÌ›‰Èo Ì ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi ÙÌ‹Ì· DNA ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ‰. ¤Ó· Û‡ÓoÏo ·o ÂÚÈoÚÈÛÙΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· Ó· ·Ú¿Áo˘Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ ÎÏÒÓo˘˜ Â. Ù›oÙ ·fi Ù· ·Ú·¿Óˆ. 3. £· ÌoÚo‡Û ӷ ·Ó·Ù˘¯ı› Ë Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ·Ó o ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ηıoÏÈÎfi˜; ∞ÈÙÈoÏoÁ›ÛÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛË Û·˜. 4. ∂ÍËÁ›ÛÙ Ì ۯ‹Ì·Ù· Ùo Ò˜ ·Ú¿ÁÂÙ·È Ùo cDNA Î·È Ùo ˆ˜ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÛÙËÓ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ; 5. ™˘ÌÏËÚÒÛÙ Ì ÙȘ ηٿÏÏËϘ ϤÍÂȘ Ù· ÎÂÓ¿ ÛÙo ΛÌÂÓo: ∆o DNA Îfi‚ÂÙ·È Ì ................. ................ Û oÏÏ¿ ÎoÌÌ¿ÙÈ· Ì ÁÓˆÛÙ¿ ¿ÎÚ·. ∆· ÎoÌÌ¿ÙÈ· Û˘Ó‰¤oÓÙ·È Ì ¤Ó· ............... ................ o˘ ¤¯ÂÈ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο ¿-
ÎÚ·, Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡Ìo˘ o˘ ϤÁÂÙ·È ............... .................................. ∆o cDNA ÌoÚ› Ó· ηٷÛ΢·ÛÙ› ·fi ÙÔ ....................... Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÂÓ˙‡Ìo˘ o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ................. ................ Î·È Ó· Û˘Ó‰Âı› Ì ¤Ó· ................ .................. ∆o ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo ÌfiÚÈo ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È Î·ÙfiÈÓ Û ................................. 6. ¶oÈ· ·ÙÙ·Ú· ı· ¯ÚËÛÈÌooÈo‡Û·Ù ÁÈ· Ó· ηٷÛ΢¿ÛÂÙ ̛· cDNA ‚È‚ÏÈoı‹ÎË Â¿Ó ı· ı¤Ï·Ù ӷ ·oÌoÓÒÛÂÙ Ùo ÁoÓ›‰Èo ÁÈ· ÙËÓ: ·. πÓÛo˘Ï›ÓË ‚. ∞ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË Á. ∞ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ‰. ª˘oÛ›ÓË 7. °È· oÈfi ÏfiÁo ÁÈ· ÙËÓ ÂÓۈ̿وÛË DNA ¢ηڢˆÙÈÎo‡ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Û ϷÛÌ›‰Èo ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Ë ›‰È· ÂÚÈoÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿ÛË ÁÈ· Ó· Îfi„ÂÈ Ùo Ï·ÛÌ›‰Èo Î·È Ùo DNA Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡; 8. ¶ÔÈfi˜ Â›Ó·È Ô ÚfiÏo˜ ÙˆÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ÛÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ ·. ¶ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ ‚. ¶Ï·ÛÌ›‰È· Á. µ·ÎÙ‹ÚÈ· 9. OÈ ÂÚÈoÚÈÛÙÈΤ˜ ÂÓ‰oÓo˘ÎÏ¿Û˜ (ÂÈϤÍÙ ÙËÓ ÛˆÛÙ‹ ·¿ÓÙËÛË): ·. ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ·fi ¢ηڢˆÙÈο ·ÙÙ·Ú· ‚. Îfi‚o˘Ó ÌoÓfiÎψӷ ÌfiÚÈ· DNA Á. Îfi‚o˘Ó Ùo DNA Û oχ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó˜ ı¤ÛÂȘ ‰. ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È ÛÙ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ·fi Ùo˘˜ ‚·ÎÙËÚÈoÊ¿Áo˘˜
64
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 4
10. ¶oÈ· ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚoÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙËÓ DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË Â›Ó·È Ï¿ıo˜. ·. Â›Ó·È ¤Ó˙˘Ìo ‚. Â›Ó·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi Û˘ÛÙ·ÙÈÎfi ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Á. ÌoÚ› Ó· ÂÓÒÓÂÈ ÎoÌÌ¿ÙÈ· ÛÙo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo DNA ‰. ·›ÚÓÂÈ Ì¤Úo˜ ÛÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA Â. ÂÓÒÓÂÈ oÏ˘ÂÙ›‰È· 11. ∏ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR) ·. Â›Ó·È Ì¤ıo‰o˜ ‡ÚÂÛ˘ Ù˘ ·ÎoÏo˘ı›·˜ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA ‚. ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· Ó· ·ÓȯÓ‡ÂÈ ¤Ó· ÂȉÈÎfi ÙÌ‹Ì· DNA Á. ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· Ó· ·Ú¿ÁÂÈ ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜ ÂÓfi˜ ÂȉÈÎo‡ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ DNA ‰. ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· Ó· ¯·ÚÙoÁÚ·Ê‹ÛÂÈ ÁoÓ›‰È· 12. ™Â ›ڷ̷ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Ï·ÛÌ›‰Èo Ùo oo›o ¤¯ÂÈ ‰‡o ÁoÓ›‰È· ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÂ
·ÓÙ›ÛÙoȯ· ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο: Ùo ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo ÚoÛ‰›‰ÂÈ ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· Û ·ÌÈÎÈÏÏ›ÓË Î·È Ùo ¿ÏÏo Û ÛÙÚÂÙoÌ˘Î›ÓË. ™Ùo Ï·ÛÌ›‰Èo ·˘Ùfi ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È ÙÌ‹Ì· DNA ̤۷ ÛÙo ÁoÓ›‰Èo ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ Ù˘ ·ÌÈÎÈÏÏ›Ó˘. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ì Ùo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo Ï·ÛÌ›‰Èo ÌÂÙ·Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È Î‡ÙÙ·Ú· Escherichia coli o˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÓıÂÎÙÈο Î·È ÛÙ· ‰‡o ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο. ∞ӷχÛÙ ÙoÓ ÙÚfio Ì ÙoÓ oo›o ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÈÏÂÁo‡Ó Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· o˘ ÂÚȤ¯o˘Ó Ùo ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo Ï·ÛÌ›‰Èo.
∂ÚÁ·Û›Â˜ - ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜
∫¿ÓÂÙ ¤Ó· ηٿÏoÁo ÙˆÓ Ê·ÈÓoÌ¤ÓˆÓ Î·È Ù¯ÓÈÎÒÓ o‡ Û˘˙ËÙo‡ÓÙ·È ÛÙo ÎÂÊ¿Ï·Èo ·˘Ùfi Î·È ÂÍ·ÚÙÒÓÙ·È ·fi ÙË Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ‚¿ÛˆÓ.
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. What is genetic engineering? ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ∏ ∞˘ÛÙÚ·ÏÈ·Ó‹ ŒÓˆÛË µÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÌÈ· Û˘ÓÔÙÈ΋ ÂÈÎfiÓ· Ù˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA. ∏ Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA “ÂÈÛ‚¿ÏÏÂÈ” ÛÙȘ Û¯ÔÏÈΤ˜ Ù¿ÍÂȘ… ™˘ÌÏËÚÒÛÙ ٷ ÛÙÔȯ›· Û·˜ Î·È ·ÔÏ·‡ÛÙ ÌÈ· ÍÂÓ¿ÁËÛË ÛÙ· ‚ÈÔÏÔÁÈο ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ· Ì ¯Ú‹ÛË ÔÏ˘Ì¤ÛˆÓ ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www.aba.asn.au/leaf2.html
2. Genetic Engineering At Air Academy High School 3. The Virtual Lab
http://www.kadets.d20.co.edu/ ~lundberg/ge.html http://www.novo.dk/vl/index.htm
4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
65
66
ªÂÓ‰ÂÏÈ΋ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
∆ÔȯÔÁÚ·Ê›· Ì ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ·ÏfiÁˆÓ (4.000 .Ã.).
5
67
68
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
5. ªÂÓ‰ÂÏÈ΋ ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·
To ÂӉȷʤÚoÓ ÁÈ· ÙËÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· Â›Ó·È oχ ·ÏÈfi, ۯ‰fiÓ fiÛo Î·È Ë ‡·ÚÍË Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ›‰o˘˜. À¿Ú¯o˘Ó oÏϤ˜ Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙoÓ Úo‚ÏËÌ·ÙÈÛÌfi o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ıËΠÛÙo˘˜ ·ÓıÚÒo˘˜ ÁÈ· ı¤Ì·Ù· ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜, oÈ oo›Â˜ ¯ÚoÓoÏoÁo‡ÓÙ·È Ùo˘Ï¿¯ÈÛÙoÓ ÚÈÓ ·fi 6.000 ¯ÚfiÓÈ·. ∏ ÚÒÙË fï˜ ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋ ÌÂϤÙË Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜ ¤ÁÈÓ Ùo 19o ·ÈÒÓ· ·fi ÙoÓ ∞˘ÛÙÚÈ·Îfi ÌoÓ·¯fi Gregor Mendel, o˘ ‰Èη›ˆ˜ ıˆÚÂ›Ù·È o ·Ù¤Ú·˜ Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜. O Mendel ‰È¿ÏÂÍ ÁÈ· Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ Ùo˘ ¤Ó· Ê˘Ùfi, Ùo ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo, (Pisum sativum), Ùo oo›o ηÏÏÈÂÚÁo‡Û ÛÙoÓ Î‹o Ùo˘ ÌoÓ·ÛÙËÚÈo‡ oo˘ ˙o‡ÛÂ, ÛÙo Brno, fiÏË Û‹ÌÂÚ· Ù˘ ∆Û¯›·˜. ∏ ÂÈÙ˘¯›· ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ Ùo˘ Mendel ÛÙËÚ›¯ÙËΠÛÙ· ·Ú·Î¿Ùˆ: ñ ªÂϤÙËÛ ̛· ‹ ‰‡o ͯˆÚÈÛÙ¤˜ ȉÈfiÙËÙ˜ Ùo˘ Ê˘Ùo‡ οı ÊoÚ¿ Î·È fi¯È Ùo Û‡ÓoÏo ÙˆÓ È‰ÈoÙ‹ÙˆÓ o˘ Ùo ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÈ. ¢È¿ÏÂÍÂ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ùo ¯ÚÒÌ· ÙˆÓ ·Óı¤ˆÓ ‹ Ùo ‡„o˜ Ùo˘ Ê˘Ùo‡ Î·È fi¯È fiÏ· Ù· ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù¿ Ùo˘. ñ ÃÚËÛÈÌoo›ËÛ ÁÈ· Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ Ùo˘ ·ÌÈÁ‹ (ηı·Ú¿) ÛÙÂϤ¯Ë ÁÈ· ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË È‰ÈfiÙËÙ· o˘ ÌÂÏÂÙo‡ÛÂ, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÂϤ¯Ë Ù· oo›· ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·˘ÙoÁoÓÈÌoo›ËÛË ı· ·Úo˘Û›·˙·Ó ÁÈ· oÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜ ÙËÓ ›‰È· ȉÈfiÙËÙ· (.¯. „ËÏfi Ê˘Ùfi, È҉˜ ¿Óıo˜). ñ ∞Ó¤Ï˘Û ٷ ·oÙÂϤÛÌ·Ù¿ Ùo˘ ÛÙ·ÙÈÛÙÈο, ‰ËÏ·‰‹ ÌÂÙÚo‡Û Ùo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ù· oo›· ›¯·Ó ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË È‰ÈfiÙËÙ· Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ˘oÏfiÁÈ˙ ÙȘ Û˘¯ÓfiÙËÙ˜ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹˜ Ùo˘˜. ÕÏÏo ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÛÙoȯ›o o˘ ÙoÓ ‚o‹ıËÛ ÛÙËÓ ¤Ú¢ӷ Ùo˘ ‹Ù·Ó fiÙÈ Â¤ÏÂÍ Ì ÌÂÁ¿ÏË ÚoÛo¯‹ Ùo Ê˘Ùfi o˘ ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛÂ. ∆o ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo ¤¯ÂÈ oÏÏ¿ ÏÂoÓÂÎÙ‹Ì·Ù·. ∞Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È oχ ‡ÎoÏ· Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ÌÂÁ¿ÏË oÈÎÈÏfiÙËÙ· Û oÏÏo‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ùo˘ fiˆ˜ ÛÙo ‡„o˜, fio˘ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È „ËÏ¿ Î·È ÎoÓÙ¿ Ê˘Ù¿, ÛÙo ¯ÚÒÌ· Ùo˘ ¿Óıo˘˜, fio˘ ˘¿Ú¯o˘Ó ÈÒ‰Ë Î·È ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË, ÛÙo ¯ÚÒÌ· Î·È ÛÙo Û¯‹Ì· Ùo˘ Û¤ÚÌ·Ùo˜ ηıÒ˜ Î·È Û ¿ÏϘ ȉÈfiÙËÙ˜ (∂ÈÎfiÓ· 5.1). ∂›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo o oÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ o oo›o˜ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙË ÌÂϤÙË ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜ Ó· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ oÈÎÈÏfiÙËÙ· Û οoÈo˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜. ¢ÂÓ ÌÔÚÔ‡ÌÂ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ó· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ì ÙËÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· Ùo˘ ¯ÚÒÌ·Ùo˜ ÙˆÓ Ì·ÏÏÈÒÓ Û ¤Ó·Ó ÏËı˘ÛÌfi ÛÙoÓ oo›o fiÏ· Ù· ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó Í·Óı¿ Ì·ÏÏÈ¿. ∆o ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo ›Û˘ ·Ú¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ù¯ÓËÙ‹˜ ÁoÓÈÌoo›ËÛ˘, ¤Ú· ·fi ÙËÓ ·˘ÙoÁoÓÈÌoo›ËÛË, Ë oo›· Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Ê˘ÛÈoÏoÁÈο. ™’·˘Ù‹Ó, Ë Á‡ÚË ·fi Ùo˘˜ ÛÙ‹ÌoÓ˜ ÂÓfi˜ ¿Óıo˘˜ ¤ÊÙÂÈ ÛÙoÓ ‡ÂÚo Ùo˘ ›‰Èo˘ ¿Óıo˘˜, ÂÓÒ ÛÙËÓ Ù¯ÓËÙ‹ ÁoÓÈÌoo›ËÛË Ë Á‡ÚË ·fi ÙÔ˘˜
EÈÎfiÓ· 5.1. OÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ô˘ ÌÂϤÙËÛÂ Ô Mendel ÛÙÔ Ê˘Ùfi Pisum Sativum (ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ). ÷ڷÎÙ‹Ú·˜
™¯‹Ì· Û¤ÚÌ·ÙÔ˜ §Â›Ô ÃÚÒÌ· Û¤ÚÌ·ÙÔ˜ ∫›ÙÚÈÓÔ ¶Ú¿ÛÈÓÔ ƒ˘ÙȉˆÌ¤ÓÔ
∂ÈÎÚ·Ù‹˜
ÀÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˜
ÃÚÒÌ· ¿ÓıÔ˘˜
π҉˜
§Â˘Îfi
™¯‹Ì· ηÚÔ‡
∫·ÓÔÓÈÎfi
¶ÂÚÈÂÛÊÈÁ̤ÓÔ
ÃÚÒÌ· ηÚÔ‡
∫›ÙÚÈÓÔ
¶Ú¿ÛÈÓÔ
£¤ÛË ·Óı¤ˆÓ
∞ÍÔÓÈο
∞ÎÚ·›·
⁄„Ô˜ Ê˘ÙÔ‡
æËÏfi
∫ÔÓÙfi
69
·. ∞Ó·ÙÔÌ›· ¿ÓıÔ˘˜
∞Óı‹Ú·˜
™Ù›ÁÌ·
™Ù‹ÌÔÓ˜
⁄ÂÚÔ˜
‚. ∆¯ÓËÙ‹ ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË
ÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÂÓfi˜ ¿ÓıÔ˘˜ ÌÔÚ› Ó· ÌÂÙ·ÊÂÚı› Ì ÂȉÈÎfi ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ÛÙÔÓ ‡ÂÚÔ ÙÔ˘ ÂÈı˘ÌËÙÔ‡ ¿ÓıÔ˘˜ (∂ÈÎfiÓ· 5.2). ∂ÈϤoÓ, Ùo ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo ‰›ÓÂÈ ÌÂÁ¿Ïo ·ÚÈıÌfi ·oÁfiÓˆÓ Î·È ·Ú¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÛÙ·ÙÈÛÙÈ΋˜ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·˜ ÙˆÓ ·oÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ. ∞Ú¯Èο o Mendel ‰ËÌÈo‡ÚÁËÛ ·ÌÈÁ‹ ÛÙÂϤ¯Ë ÁÈ· ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË È‰ÈfiÙËÙ· o˘ ÌÂÏÂÙo‡ÛÂ. ∞Êo‡ ·¤ÎÙËÛ ٤ÙoÈ· ÛÙÂϤ¯Ë, ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤Î·Ó Ù¯ÓËÙ‹ ÁoÓÈÌoo›ËÛË ÌÂٷ͇ ‰‡o ·ÌÈÁÒÓ Ê˘ÙÒÓ, o˘ ‰È¤ÊÂÚ·Ó ˆ˜ Úfi˜ Ì›· ȉÈfiÙËÙ·. ∆· Ê˘Ù¿ ·˘Ù¿ ·oÙÂÏo‡Û·Ó ÙËÓ ·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ (P). OÈ ·fiÁoÓo› Ùo˘˜ ‹Ù·Ó Ë ÚÒÙË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿, o˘ ‹Ù·Ó ¿ÙoÌ· ˘‚ÚȉÈο (ÁÂÓÈ¿ F1), ‰ËÏ·‰‹ ‹Ù·Ó ·fiÁoÓoÈ ÁoÓ¤ˆÓ o˘ ›¯·Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË Ùo˘ ›‰Èo˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, fiˆ˜ „ËÏfi Î·È ÎoÓÙfi Ê˘Ùfi. ∆· ¿ÙoÌ· ·˘Ù¿ Ù· ¿ÊËÓ ӷ ·˘ÙoÁoÓÈÌooÈËıo‡Ó Î·È ¤·ÈÚÓ Ùo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ùo˘˜, o˘ ·oÙÂÏo‡Û·Ó ÙË ‰Â‡ÙÂÚË ı˘Á·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ (ÁÂÓÈ¿ F2). ∞fi Ù· ·oÙ¤ÏÂÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ Ùo˘ o Mendel ‰È·Ù‡ˆÛ Ùo˘˜ ÓfiÌo˘˜ Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜: Ùo ÓfiÌo Ùo˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Î·È Ùo ÓfiÌo Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ.
O ÚÒÙo˜ ÓfiÌo˜ ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙoÓ ÙÚfio ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘ - ¡fiÌo˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ
°‡ÚË
∏ Á‡ÚË ÌÂٷʤÚÂÙ·È Ì ÂȉÈÎfi ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ·fi ÙÔ˘˜ ÛÙ‹ÌÔÓ˜ ÙÔ˘ ÈÒ‰Ô˘˜ ¿ÓıÔ˘˜ ÛÙÔÓ ‡ÂÚÔ ÙÔ˘ Ï¢ÎÔ‡ (·fi ÙÔ ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô ¤¯Ô˘Ó ·Ê·ÈÚÂı› ÔÈ ·Óı‹Ú˜)
∫·Úfi˜ ∞fi ÙËÓ Ù¯ÓËÙ‹ ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È Û¤ÚÌ·Ù· Ô˘ ‰›ÓÔ˘Ó Ó¤· Ê˘Ù¿
ªÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ
EÈÎfiÓ· 5.2. ·. AÓ·ÙÔÌ›· ÙÔ˘ ¿ÓıÔ˘˜ ÙÔ˘ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ˘ ‚. T¯ÓËÙ‹ ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ÛÙÔ ÌÔÛ¯ÔÌ›˙ÂÏÔ
O Mendel ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ·ÌÈÁ‹ ÎoÓÙ¿ Ê˘Ù¿ Ì ·ÌÈÁ‹ „ËÏ¿ Ê˘Ù¿. ¢È·›ÛÙˆÛ fiÙÈ fiÏ· Ù· Ê˘Ù¿ Ù˘ F1 ‹Ù·Ó „ËÏ¿. ŸÙ·Ó Ù· Ê˘Ù¿ Ù˘ F1 ‰È·ÛÙ·˘ÚÒıËÎ·Ó ÌÂٷ͇ Ùo˘˜, Úo¤Î˘„·Ó Ê˘Ù¿ „ËÏ¿ Î·È ÎoÓÙ¿ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Î·È ›‰È· ¿ÓÙ· ·Ó·ÏoÁ›·. ∂Âȉ‹ o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfi˜ ·Ú¿ÁoÓÙ·˜ o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ Ùo ¯·ÌËÏfi ‡„o˜ Í·Ó·ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ F2 ÁÂÓÈ¿, Û˘Ì¤Ú·Ó fiÙÈ ‰Â ı· Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯ÂÈ “¯·ı›” ·fi ÙËÓ F1. (∂ÈÎfiÓ· 5.3). ∞fi ·˘Ù¿ Ù· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· o Mendel ÚfiÙÂÈÓ fiÙÈ Î¿ı ÎÏËÚoÓoÌÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜, fiˆ˜ Ùo ‡„o˜, ÂϤÁ¯ÂÙ·È ·fi ‰‡o ·Ú¿ÁoÓÙ˜, o˘ ˘¿Ú¯o˘Ó Û οı ¿ÙoÌo. ™‹ÌÂÚ· ÁÓˆÚ›˙o˘Ì fiÙÈ oÈ “ÎÏËÚoÓoÌÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜” Ùo˘ Mendel Â›Ó·È Ù· ÁoÓ›‰È·, Î·È fiÙÈ oÈ ‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ ÌoÚʤ˜ Ùo˘ ›‰Èo˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·fi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰È·. ™˘ÓÂÒ˜, ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· Â›Ó·È Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙËÓ ›‰È· ı¤ÛË ÛÙ· oÌfiÏoÁ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Î·È ÂϤÁ¯o˘Ó ÙËÓ ›‰È· ȉÈfiÙËÙ·, fiˆ˜ ¯·ÌËÏfi ‹ „ËÏfi ‡„o˜ Ê˘Ùo‡. ŒÓ· ¿ÙoÌo Ì ›‰È· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰È· ÁÈ· ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË È‰ÈfiÙËÙ· Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ÁÈ· ÙËÓ È‰ÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹, ÂÓÒ ¤Ó· ¿ÙoÌo Ì ‰‡o ‰È·ÊoÚÂÙÈο ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰· Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘Áo. O Mendel ·Ú·Ù‹ÚËÛ fiÙÈ Û ÌÂÚÈο ÁoÓ›‰È· Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo Ùo˘ ÂÓfi˜ ÁoÓ¤· ÌoÚ› Ó· ηχÙÂÈ ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË Ùo˘ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊo˘ Ùo˘ ¿ÏÏo˘. ∞˘Ùfi o˘ ηχÙÂÈ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Î·È ·˘Ùfi o˘ ηχÙÂÙ·È ˘oÏÂÈfiÌÂÓo. ∫·Ù¿ ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË „ËÏÒÓ Ì ÎoÓÙ¿ Ê˘Ù¿ Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo „ËÏfi Â›Ó·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÛÙo ÎoÓÙfi. ∆o ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Û˘Ì‚oÏ›˙ÂÙ·È Ì ÎÂÊ·Ï·›o ÁÚ¿ÌÌ· Î·È Ùo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ì ÌÈÎÚfi. ™˘Ó‹-
70
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
¶·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ æËÏfi Ê˘Ùfi (ææ)
∫ÔÓÙfi Ê˘Ùfi („„)
°ÂÓÈ¿ F1
ÛÙoȯ› ÛÙ· „ËÏ¿ Ê˘Ù¿ Ù˘ F1 ÁÂÓÈ¿˜. ∏ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÂÓfi˜ ·ÙfiÌo˘ ‰ÂÓ ·oηχÙÂÈ ¿ÓÙoÙ ٷ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ¿ Ùo˘. ∆· ææ Î·È æ„ Ê˘Ù¿ Â›Ó·È „ËÏ¿, ·ÏÏ¿ Ùo ÚÒÙo Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo Î·È Ùo ‰Â‡ÙÂÚo ÂÙÂÚfi˙˘Áo. O ÁoÓfiÙ˘o˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙo Û‡ÓoÏo ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡, ÂÓÒ o Ê·ÈÓfiÙ˘o˜ ·ÊoÚ¿ Ùo Û‡ÓoÏo ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙÔ˘ ÁÔÓfiÙ˘Ô˘ ÂÓfi˜ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡, fiˆ˜ Â›Ó·È Ë Â͈ÙÂÚÈ΋ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Î·È Ë ‚Èo¯ËÌÈ΋ Û‡ÛÙ·ÛË.
¡fiÌoÈ Ùo˘ Mendel Î·È Ì›ˆÛË
O ÙÚfio˜ Ì ÙoÓ oo›o ÎÏËÚoÓoÌo‡ÓÙ·È oÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ùo˘˜ oo›o˘˜ ÌÂϤÙËÛ o Mendel Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙˆÓ ÁÂÁoÓfiÙˆÓ o˘ Û˘Ì‚·›Óo˘Ó ÛÙË Ì›ˆÛË. ŸÙ·Ó ·Ú¿ÁÂÙ·È ¤Ó·˜ Á·Ì¤Ù˘, ‰È·¯ˆÚ›˙oÓÙ·È Ù· ‰‡o oÌfiÏoÁ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Î·È Û˘ÓÂÒ˜ Î·È Ù· ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰È· (∂ÈÎfiÓ· 5.4). ™Â ¤Ó· Ê˘Ùfi ÁoÓfiÙ˘o˘ æ„ ,ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Û¯ËÌ·Ù›˙oÓÙ·È ‰‡o ÂȉÒÓ Á·Ì¤Ù˜,æ Î·È „, Û ›ÛË ·Ó·ÏoÁ›·. OÈ ·fiÁoÓoÈ Úo·Ùo˘Ó ·fi ÙoÓ Ù˘¯·›o Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ÙˆÓ Á·ÌÂÙÒÓ. ∞˘Ù‹ Ë Î·Ù·ÓoÌ‹ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÛÙo˘˜ Á·Ì¤Ù˜ Î·È o Ù˘¯·›o˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ Ùo˘˜ ·oÙÂÏ› ÙoÓ ÚÒÙo ÓfiÌo Ùo˘ Mendel ‹ ÓfiÌo Ùo˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. O Mendel ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ÎoÓÙ¿ („„) Ì „ËÏ¿ (ææ) Ê˘Ù¿.
æËÏ¿ Ê˘Ù¿ (æ„)
æËÏ¿ Ê˘Ù¿
°ÂÓÈ¿ F2
¶oÏÏo› ·fi Ùo˘˜ ÎÏËÚoÓoÌÈÎo‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·fi ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi ¤Ó· ˙‡ÁË ÁoÓȉ›ˆÓ
O Mendel ÌÂϤÙËÛ ÁÂÓÂÙÈÎo‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ o˘ ηıoÚ›˙oÓÙ·È ·fi ¤Ó· ˙¢Á¿ÚÈ ·ÏÏËÏoÌfiÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ¶oÏÏo› fï˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, fiˆ˜ Ùo ‡„o˜ Î·È Ùo ¯ÚÒÌ· Ùo˘ ‰¤ÚÌ·Ùo˜ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÌÈ· Û˘Ó¯‹ ‰È·Î‡Ì·ÓÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ‰È¿ÊoÚ· ¿ÙoÌ· ÂÓfi˜ ÏËı˘ÛÌo‡. ∫·ı¤Ó·˜ ·fi ·˘Ùo‡˜ Ùo˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ηıoÚ›˙ÂÙ·È ·fi Ï›Á· ˆ˜ oÏÏ¿ ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÁoÓ›‰È·. °È ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È o fiÚo˜ oÏ˘ÁoÓȉȷ΋ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·. ∞ÊoÚ¿ ÏoÈfiÓ ÂÚÈÙÒÛÂȘ fio˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ˙‡ÁË ÁoÓȉ›ˆÓ ¤¯o˘Ó ·ÚfiÌoÈ· Î·È ÚoÛıÂÙÈο ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ¿Óˆ ÛÙoÓ ›‰Èo ÎÏËÚoÓoÌÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ™Â oÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÛÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ùo˘ Ê·ÈÓfiÙ˘o˘ Âȉڿ Î·È Ùo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ. ∏ Û˘Ó¯‹˜ ¤ÎıÂÛË ÛÙoÓ ‹ÏÈo ÌÂÙ·‚¿ÏÏÂÈ Ùo ¯ÚÒÌ· Ùo˘ ‰¤ÚÌ·Ùo˜ fiˆ˜ Î·È Ë Ùˆ¯‹ ‰È·ÙÚoÊ‹ o˘ ÌoÚ› Ó· ÂȉڷÛÂÈ ·ÚÓËÙÈο ÛÙo ‡„o˜.™ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· Ê·›ÓÂÙ·È Ë ÚoÛıÂÙÈ΋ ‰Ú¿ÛË ‰È·ÊfiÚˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ùo˘ ‡„o˘˜ , Ùo oo›o ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ Û˘Ó¯‹ ‰È·Î‡Ì·ÓÛË ÛÙ· ¿ÙoÌ· Ùo˘ ÏËı˘ÛÌo‡.
1/4 ÎÔÓÙ¿ „„
1/4 „ËÏ¿, ææ
1/2 „ËÏ¿, æ„ æ„
EÈÎfiÓ· 5.3. ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌÔÓÔ¸‚ÚȉÈÛÌÔ‡. O Mendel ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ „ËÏ¿ Î·È ÎÔÓÙ¿ Ê˘Ù¿. ·. ™ÙËÓ F1 fiÏ· Ù· Ê˘Ù¿ ‹Ù·Ó „ËÏ¿ ‚. ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ Ù˘ F1 ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, ¤‰ˆÛ „ËÏÔ‡˜ Î·È ÎÔÓÙÔ‡˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜.
ıˆ˜ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Ùo ÚÒÙo ÁÚ¿ÌÌ· Ùo˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ∂¿Ó ¤Ó· ¿ÙoÌo ¤¯ÂÈ ‰‡o ÂÈÎÚ·Ù‹ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·, ÙfiÙÂ Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ÂÈÎÚ·Ù¤˜. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚oÏ›˙ÂÙ·È Ì ‰‡o ÎÂÊ·Ï·›· ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, fiˆ˜ ææ ÁÈ· Ù· „ËÏ¿ Ê˘Ù¿. ∂¿Ó Î·È Ù· ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· Â›Ó·È ˘oÏÂÈfiÌÂÓ·, Ùo ¿ÙoÌo Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚oÏ›˙ÂÙ·È Ì ‰˘o ÌÈÎÚ¿ ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, fiˆ˜ „„ ÁÈ· Ù· ÎoÓÙ¿ Ê˘Ù¿. ªÈ· ¿ÏÏË ÂÚ›ÙˆÛË Â›Ó·È Ùo ¿ÙoÌo Ó· ¤¯ÂÈ ¤Ó· ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Î·È ¤Ó· ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo, ‰ËÏ·‰‹ Ó· Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘Áo, fiˆ˜ æ„, o˘ ·ÓÙÈ-
71
∞ÚÛÂÓÈÎÔ› Á·Ì¤Ù˜
∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹ DNA
∑‡ÁÔ˜ ÔÌfiÏÔÁˆÓ ¯ÚˆÌÔۈ̿وÓ
æ „ „„ ææ
æ
„
£ËÏ˘ÎÔ› Á·Ì¤Ù˜
ææ
„„
æ
ææ æ„
æ„
ªÂÙ¿Ê·ÛË π
„
„„
ªÂ›ˆÛË π
ææ ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
„„ ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
ªÂ›ˆÛË ππ
EÈÎfiÓ· 5.5. TÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett. AÔÙÂÏ› ‰È¿ÁÚ·ÌÌ· ÙˆÓ Á·ÌÂÙÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ‡ ÙÔ˘˜ Û ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË. ™Â οı ÙÌ‹Ì· ÙÔ˘ ÙÂÙÚ·ÁÒÓÔ˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÔÈ ÁÔÓfiÙ˘ÔÈ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó. TÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌÔÓÔ¸‚ÚȉÈÛÌÔ‡ ÌÂٷ͇ ‰‡Ô „ËÏÒÓ Ê˘ÙÒÓ Ì ÁÔÓfiÙ˘Ô æ„.
æ
æ °·Ì¤Ù˜
„
„
EÈÎfiÓ· 5.4. O ÓfiÌÔ˜ ÙÔ˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏÔÌfiÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ. K·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË ‰È·¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È Ù· ÔÌfiÏÔÁ· ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· Î·È Ù· ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û’ ·˘Ù¿ Î·È Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·È ÔÈ Á·Ì¤Ù˜. ™ÙË ÁÔÓÈÌÔÔ›ËÛË Á›ÓÂÙ·È ÂχıÂÚÔ˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ÙˆÓ ·ÏÏËÏÔÌfiÚÊˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ.
∆· Ê˘Ù¿ Ù˘ F 1 ›¯·Ó fiÏ· ÙoÓ ›‰Èo Ê·ÈÓfiÙ˘o, „ËÏfi Ì ÁoÓfiÙ˘o æ„ (ÂÙÂÚfi˙˘Á·). µÁ·›ÓÂÈ ÏoÈfiÓ Ùo Û˘Ì¤Ú·ÛÌ·, fiÙÈ fiÏ· Ù· ¿ÙoÌ· Ù˘ F1 ÁÂÓÈ¿˜ Â›Ó·È Ê·ÈÓoÙ˘Èο fiÌoÈ·. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ٷ Ê˘Ù¿ Ù˘ F1 ÌÂٷ͇ Ùo˘˜. ∞fi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË Úo·Ùo˘Ó ¿ÙoÌ· ææ, æ„ Î·È „„. ŒÓ· ¿ÙoÌo ææ Úo·ÙÂÈ, fiÙ·Ó ¤Ó·˜ Á·Ì¤Ù˘ o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo æ ÁoÓÈÌooÈ‹ÛÂÈ ¤Ó· Á·Ì¤ÙË o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Â›Û˘ Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo æ. ŒÓ· „„ Ê˘Ùfi Úo·ÙÂÈ, fiÙ·Ó ¤Ó·˜ „ Á·Ì¤Ù˘ ÁoÓÈÌooÈ‹ÛÂÈ ¤Ó·Ó „ Á·Ì¤ÙË, Î·È ¤Ó· æ„ ¿ÙoÌo Úo·ÙÂÈ ·fi Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ÂÓfi˜ æ Ì ¤Ó·Ó „ Á·Ì¤ÙË. ∂Âȉ‹ oÈ ‰‡o ·fi Ùo˘˜ Ù¤ÛÛÂÚȘ ‰˘Ó·Ùo‡˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌo‡˜ Á·ÌÂÙÒÓ ·Ú¿Áo˘Ó ¤Ó· ÂÙÂÚfi˙˘Áo ¿ÙoÌo, ÂÓÒ oÈ ˘fiÏoÈoÈ Û˘Ó‰˘·ÛÌo› ‰›Óo˘Ó oÌfi˙˘Áo, Ë ÁoÓoÙ˘È΋ ·Ó·ÏoÁ›· ·fi ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌoÓo¸‚ÚȉÈÛÌo‡ ‰‡o ·ÙfiÌˆÓ Ù˘ F1 Â›Ó·È 1ææ : 2æ„ : 1„„. ∏ ·ÓÙ›ÛÙoÈ¯Ë Ê·ÈÓoÙ˘È΋ ·Ó·ÏoÁ›· Â›Ó·È 3 „ËÏ¿ Úo˜ 1 ÎoÓÙfi Ê˘Ùfi, ‰ËÏ·‰‹ 3:1. ∞˘Ù¤˜ oÈ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ ˘oÏoÁ›˙oÓÙ·È Â‡ÎoÏ· Ì ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ùo˘ ÙÂÙÚ¿ÁˆÓo˘ Ùo˘ Punnett (∂ÈÎfiÓ· 5.5). OÈ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ·˘Ùo‡ Ùo˘ Ù‡o˘, fio˘ ÌÂÏÂÙ¿Ù·È o ÙÚfio˜ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ÌoÓo¸‚ÚȉÈÛÌo‡. O ªendel, ÚoÎÂÈ̤Óo˘ Ó· ÂÍ·ÎÚÈ‚ÒÛÂÈ ·Ó ¤Ó· „ËÏfi Ê˘Ùfi ›¯Â ÁoÓfiÙ˘o ææ (oÌfi˙˘Áo) ‹ æ„ (ÂÙÂÚfi˙˘Áo), Ú·ÁÌ·Ùoo›ËÛ ÂÈϤoÓ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ. ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛÂ
„ËÏ¿ Ê˘Ù¿ ¿ÁÓˆÛÙo˘ ÁoÓfiÙ˘o˘ Ì ÎoÓÙ¿ („„) Ê˘Ù¿. ŸÙ·Ó ¤Ó· „ËÏfi Ê˘Ùfi o˘ ‰È·ÛÙ·˘ÚˆÓfiÙ·Ó Ì ¤Ó· ÎoÓÙfi („„) Ê˘Ùfi ¤‰ÈÓ „ËÏo‡˜ Î·È ÎoÓÙo‡˜ ·oÁfiÓo˘˜, ÙfiÙ o ªendel ‹ÍÂÚ fiÙÈ Ùo Ê˘Ùfi ‹Ù·Ó æ„ (ÂÙÂÚfi˙˘Áo), ÂÓÒ ¿Ó ¤‰ÈÓ ÌfiÓo „ËÏ¿ Ê˘Ù¿, ‹Ù·Ó ææ (oÌfi˙˘Áo). ∏ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂÓfi˜ ·ÙfiÌo˘ ¿ÁÓˆÛÙo˘ ÁoÓfiÙ˘o˘ Ì ¤Ó· ¿ÙoÌo oÌfi˙˘Áo ÁÈ· ÙÔ ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂϤÁ¯o˘. ∆o oÌfi˙˘Áo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ¿ÙÔÌÔ ¤¯ÂÈ ¿ÓÙoÙ ¤Ó· ÌfiÓo ÁoÓfiÙ˘o o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ Î·È Ùo Ê·ÈÓfiÙ˘o, ‰ËÏ·‰‹ ¤Ó· ÎoÓÙfi Ê˘Ùfi Â›Ó·È ¿ÓÙoÙ „„.
O ‰Â‡ÙÂÚo˜ ÓfiÌo˜ Ùo˘ Mendel ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙoÓ ÙÚfio ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ‰‡o ÁoÓȉ›ˆÓ - ¡fiÌo˜ Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ
™Â ÌÈ· ‰Â‡ÙÂÚË ÛÂÈÚ¿ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ o ªendel ÌÂϤÙËÛ ÙËÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ‰‡o ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ. OÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ o˘ ¤ÏÂÍ ‹Ù·Ó Ùo Û¯‹Ì· Î·È Ùo ¯ÚÒÌ· Ùo˘ Û¤ÚÌ·Ùo˜. ∆o Û¯‹Ì· Ùo˘ Û¤ÚÌ·Ùo˜ ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È Ï›o ‹ Ú˘ÙȉˆÌ¤Óo (ηıoÚ›˙ÂÙ·È ·fi Ù· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· §,Ï) Î·È Ùo ¯ÚÒÌ· Â›Ó·È Î›ÙÚÈÓo ‹ Ú¿ÛÈÓo (ηıoÚ›˙ÂÙ·È ·fi Ù· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ∫,Î). ŸÙ·Ó o Mendel ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ·ÌÈÁ‹ Ê˘Ù¿ Ì Ï›· Î·È Î›ÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù· ÌÂ Ê˘Ù¿ o˘ ›¯·Ó Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Î·È Ú¿ÛÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·, fiÏoÈ oÈ ·fiÁoÓoÈ Â›¯·Ó Ï›· Î·È Î›ÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·. ∂‚Á·ÏÂ Û˘ÓÂÒ˜ Ùo Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ Ùo Ï›o Û¯‹Ì· Û¤ÚÌ·Ùo˜ Â›Ó·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ¤Ó·ÓÙÈ Ùo˘ Ú˘ÙȉˆÌ¤Óo˘, ηÈ, ·ÓÙ›ÛÙoȯ·, ·˘Ùfi o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ Ùo ΛÙÚÈÓo ¯ÚÒÌ· Â›Ó·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Ùo˘ Ú¿ÛÈÓo˘. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛ ٷ Ê˘Ù¿ Ù˘ F 1 (ÁoÓfiÙ˘o˜ §Ï∫Î) ÌÂٷ͇ Ùo˘˜. O Mendel ·Ú·Ù‹ÚËÛ ٤ÛÛÂ-
72
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
§Â›·, ΛÙÚÈÓ· §§∫∫ ƒ˘ÙȉˆÌ¤Ó·, Ú¿ÛÈÓ· ÏÏÎÎ
ƒ
EÈÎfiÓ· 5.6. ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ‰È˘‚ÚȉÈÛÌÔ‡. O Mendel ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛÂ Ê˘Ù¿ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Ï›· ΛÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù· ÌÂ Ê˘Ù¿ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Ú¿ÛÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·. ∆· Ê˘Ù¿ Ù˘ F 1 ›¯·Ó Ï›· ΛÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·. ¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ Ù˘ F1 ¤‰ˆÛ ·ÔÁfiÓÔ˘˜ Ì Ï›· ΛÙÚÈÓ·, Ï›· Ú¿ÛÈÓ·, Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· ΛÙÚÈÓ· Î·È Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Ú¿ÛÈÓ· Û ·Ó·ÏÔÁ›· 9:3:3:1.
§Â›·, ΛÙÚÈÓ· §Ï∫Î F1
F2
ÚȘ Ù‡o˘˜ ÛÂÚÌ¿ÙˆÓ ÛÙËÓ F 2 ÁÂÓÈ¿: Ï›· Î·È Î›ÙÚÈÓ·, Ï›· Î·È Ú¿ÛÈÓ·, Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Î·È Î›ÙÚÈÓ·, ηıÒ˜ Î·È Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Î·È Ú¿ÛÈÓ· Û ·Ó·ÏoÁ›· 9:3:3:1 (∂ÈÎfiÓ· 5.6). µ·ÛÈ˙fiÌÂÓo˜ Û ·˘Ù¿ Ù· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· o Mendel ÚfiÙÂÈÓ Ùo ‰Â‡ÙÂÚo ÓfiÌo Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ, o˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÈ fiÙÈ Ùo ÁoÓ›‰Èo o˘ ÂϤÁ¯ÂÈ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ‰ÂÓ ÂËÚ¿˙ÂÈ ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ ÂϤÁ¯ÂÈ ¤Ó·Ó ¿ÏÏo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ™‹ÌÂÚ· Â›Ó·È ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ·˘Ùfi ÈÛ¯‡ÂÈ ÌfiÓo ÁÈ· ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈο ˙‡ÁË oÌfiÏoÁˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. O ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙo˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Á›ÓÂÙ·È, ÂÂȉ‹ Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· οıÂ
9 Ï›· ΛÙÚÈÓ·
3 Ï›· Ú¿ÛÈÓ·
3 Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· ΛÙÚÈÓ·
1 Ú˘ÙȉˆÌ¤Ó· Ú¿ÛÈÓ·
EÈÎfiÓ· 5.7. AÓÂÍ¿ÚÙËÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù·, ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ÙËÓ Ù˘¯·›· ‰È¿Ù·ÍË ÙˆÓ ˙¢ÁÒÓ ¯ÚˆÌÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÙË ÌÂÙ¿Ê·ÛË Ù˘ Ì›ˆÛ˘ I. ŒÓ· ¿ÙÔÌÔ Ì ÁÔÓfiÙ˘Ô A·B‚ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› Ù¤ÛÛÂÚÂȘ Ù‡Ô˘˜ Á·ÌÂÙÒÓ ÙÔ˘˜ AB, A‚ ·‚, Î·È ·B. O Û˘Ó‰˘·ÛÌfi˜ ÙˆÓ ·ÏÏËÏÔÌfiÚÊˆÓ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÔÈ· ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·Ù· ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ›‰ÈÔ Á·Ì¤ÙË Ô˘ Â›Ó·È Ù˘¯·›Ô ÁÂÁÔÓfi˜.
¢‡Ô ˙‡ÁË ÔÌfiÏÔÁˆÓ ¯ÚˆÌÔۈ̿وÓ
∞ · ∞∞ µ ‚
‚‚ µµ
∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹
··
∞∞
··
∞∞
··
µµ
‚‚
‚‚
µµ
ªÂÙ¿Ê·ÛË π ªÂ›ˆÛË π
ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
∞∞
µµ
··
‚‚
∞∞
‚‚
··
µµ
ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
ªÂÙ¿Ê·ÛË ππ
ªÂ›ˆÛË ππ
∞
µ
∞
µ
·
‚
·
‚ °·Ì¤Ù˜
∞
‚
∞
‚
·
µ
·
µ
73
ÁoÓ¤· Û˘Ó‰˘¿˙oÓÙ·È ÌÂ Ù˘¯·›o ÙÚfio ηٿ ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ÙˆÓ Á·ÌÂÙÒÓ (∂ÈÎfiÓ· 5.7). OÈ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Ù‡Ô˘, Ô˘ ÌÂÏÂÙ¿Ù·È Ô ÙÚfiÔ˜ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ˘ ‰‡Ô ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ·ÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ‰È˘‚ÚȉÈÛÌÔ‡. ™ÙȘ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ·˘Ù¤˜ οı ÁoÓ¤·˜ ·Ú¿ÁÂÈ ›Ûo ·ÚÈıÌfi Á·ÌÂÙÒÓ ÙÂÛÛ¿ÚˆÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ Ù‡ˆÓ: §∫, §Î, Ï∫ Î·È ÏÎ. ∆o ÙÂÙÚ¿ÁˆÓo Ùo˘ Punnett ÁÈ’·˘Ù‹ ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÚoÛ‰ÈoÚ›˙ÂÈ ÙË Ê·ÈÓÔÙ˘È΋ ·Ó·ÏoÁ›· ÙˆÓ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÌÂÓˆÓ ·ÙfïÓ, fiˆ˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜ Ùo˘˜ ÚoÛ‰ÈfiÚÈÛ o Mendel (∂ÈÎfiÓ· 5.8).
∆o ÍÂΛÓËÌ· ÌÈ·˜ Ó¤·˜ ÂÈÛÙ‹Ì˘
∆o ‰¤Î·Ùo ¤Ó·Ùo ·ÈÒÓ· ¤ÁÈÓ oχ ‰ËÌoÊÈÏ‹˜ Ë ıˆڛ· Û‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ oo›· Ë ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ÂϤÁ¯ÂÙ·È ·fi ̤ÚË Ùo˘ ÛÒÌ·Ùo˜ . ™Ù· ̤ÚË ·˘Ù¿ ‰fiıËÎ·Ó ‰È¿ÊoÚ· oÓfiÌ·Ù·, fiˆ˜ ·ÓÁoÓ›‰È·, ȉÈo‚Ï¿ÛÙ˜, ‚Èo‚Ï¿ÛÙ˜ Î·È oÏÏ¿ ¿ÏÏ·. ∂Ó·˜ fï˜ ÂÚ¢ÓËÙ‹˜ o˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ Ì ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi ÙÚfio ÙËÓ ¤ÓÓoÈ· Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜ ‰ËÌÈo‡ÚÁËÛ ÙËÓ ÂÈÛÙ‹ÌË Ù˘ °ÂÓÂÙÈ΋˜. ∆o fiÓoÌ· Ùo˘ ‹Ù·Ó Gregor Mendel Î·È Ë ·Í›· Ù˘ ‰o˘ÏÂÈ¿˜ Ùo˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÙËΠÂÈÎoÛȤÓÙ ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÙ¿ Ùo ı¿Ó·Ùo Ùo˘. OÙ·Ó ‹Ù·Ó ·È‰› o Mendel ¤Ì·ı ӷ ηÏÏÈÂÚÁ› ÙË ÁË fiˆ˜ Î·È Ë oÈÎoÁ¤ÓÂÈ¿ Ùo˘. ¶ÚoÛ¿ıËÛ ӷ ÍÂʇÁÂÈ ·fi ÙË ÌÂÁ¿ÏË ÊÙÒ¯ÂÈ· ÛÙËÓ oo›· ˙o‡Û ÛÙo ÛËÌÂÚÈÓfi ÙÌ‹Ì· Ù˘ ∆Û¯›·˜, ÛÙ· Û‡ÓoÚ· Ì ÙË ¶oψӛ·, ËÁ·›ÓoÓÙ·˜ Ó· Ûo˘‰¿ÛÂÈ ÛÙo ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈo º˘ÛÈΤ˜ ∂ÈÛً̘, ÂÓÒ ·Ú¿ÏËÏ· ‹Ù·Ó ÌÔÓ·¯fi˜ ÛÙo ∞˘Áo˘ÛÙÈÓÈ·Ófi ÌoÓ·ÛÙ‹ÚÈ Ùo˘ Brno. ∂Λ ·Û¯oÏ‹ıËΠ̠ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ Î·È ‰ËÌÈo‡ÚÁËÛ ¤Ó· ıÂÚÌo΋Èo ÁÈ· ÂÈÚ·Ì·ÙÈ΋ ÌÂÏÂÙË. ∏ ÂÚÁ·Û›· Ùo˘ ¿Óˆ ÛÙo ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo ÙoÓ o‰‹ÁËÛ ÛÙËÓ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. ÀÛÙÂÚ· ·fi ÂÓÓ¤· ¯ÚfiÓÈ· ÚoÛÂÎÙÈÎÒÓ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂˆÓ o‰ËÁ‹ıËΠÛÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË Ù˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ͯˆÚÈÛÙÒÓ «·Ú·ÁfiÓÙˆÓ» ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜, ·Ú’ fiÏo o˘ ‰ÂÓ ‹ÍÂÚ Ҙ ÂÚÓo‡ÛÂ Ë ÏËÚoÊoÚ›· Ì ÙË Ê˘ÛÈ΋ ¤ÓÓoÈ·. ∆o 1865 ·Úo˘Û›·Û ٷ ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì¿ÙˆÓ Ùo˘, Ù· oo›· fï˜ ·ÁÓo‹ıËÎ·Ó ·fi ÙËÓ ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋ ÎoÈÓfiÙËÙ·. ¶oÏÏo› Ï›ÁoÈ Î·Ù·ÓfiËÛ·Ó fiÙÈ ·Úo˘Û›·˙ ‚·ÛÈΤ˜ ·Ú¯¤˜, o˘ ÂÊ·ÚÌfi˙oÓÙ·Ó Î·È ¤Ú· ·fi Ù· ÌÈ˙¤ÏÈ·. O ªendel ¤ÛÙÂÈÏ ٷ ·oÙÂϤÛÌ·Ù¿ Ùo˘ ÛÙoÓ Karl Wilhelm von Nageli, ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ∂Ï‚ÂÙfi ‚oÙ·ÓÈÎfi, o oo›o˜ ‰ÂÓ Ù· ıÂÒÚËÛ ÛËÌ·ÓÙÈο. ∞oÁoËÙÂ˘Ì¤Óo˜ o Mendel Í·Ó·‰ËÌoÛ›Â˘Û Ӥ· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· Ùo 1869, Ù· oo›· ¿ÏÈ ·ÁÓo‹ıËÎ·Ó ∞oηډȈ̤Óo˜ ÂÁη٤ÏÂÈ„Â ÁÈ· ¿ÓÙ· Ù· ÂÈÚ¿Ì·Ù¿ Ùo˘ Î·È ·Û¯oÏ‹ıËΠϤoÓ Ì ÙË ‰Èo›ÎËÛË Ùo˘ ÌoÓ·ÛÙËÚÈo‡ ¤ˆ˜ Ùo ı¿Ó·Ùo Ùo˘. ∆o 1900 oÈ ‚oÙ·ÓÈÎo› Hugo de Vries ÛÙËÓ OÏÏ·Ó‰›·, o Carl Correns ÛÙË °ÂÚÌ·Ó›· Î·È o Erich von Tschermak ÛÙËÓ ∞˘ÛÙÚ›· ‰È·‚·Û·Ó ÙȘ ‰ËÌoÛȇÛÂȘ Ùo˘ Mendel Î·È Î·Ù¿Ï·‚·Ó ÙËÓ ·Í›· Ùo˘˜, ÂÂȉ‹ Î·È oÈ ›‰ÈoÈ Â›¯·Ó ηٷϋÍÂÈ Û ·ÚfiÌoÈ· ÂÈÚ·Ì·ÙÈο ·oÙÂϤÛÌ·Ù·. OÈ ıˆڛ˜ Ùo˘ Mendel ¤ÁÈÓ·Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ·o‰ÂÎÙ¤˜ Ù· ÂfiÌÂÓ· ¯ÚfiÓÈ·, fiÙ·Ó ·oηχÊıËΠ·fi ÙoÓ Walter Sutton o ÚfiÏo˜ ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ÛÙË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·. T· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ·oÙÂÏo‡Û·Ó ÙË Ê˘ÛÈ΋ ‚¿ÛË ·˘ÙÒÓ o˘ ÂÚȤÁÚ·„ o Mendel. OÈ “·Ú¿ÁoÓÙ˜ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜” oÓoÌ¿ÛÙËÎ·Ó ÁoÓ›‰È· Ùo 1909 ·fi ÙoÓ Wilhelm Johannsen Î·È o fiÚo˜ °ÂÓÂÙÈ΋ ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ıËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ ·fi ÙoÓ ¿ÁÁÏo ‚ÈoÏfiÁo William Bateson. ∆· ÂfiÌÂÓ· ¯ÚfiÓÈ· ¤ˆ˜ Î·È ÙȘ Ë̤Ú˜ Ì·˜ Ë ÂÈÛÙ‹ÌË ·˘Ù‹ ·Ó·Ù‡¯ıËÎÂ Î·È ÂÍÂÏ›¯ıËΠ̠ٷ¯Â›˜ Ú˘ıÌo‡˜.
74
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
º˘Ùfi Ì Ï›·, ΛÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù· ¶·ÙÚÈ΋ ÁÂÓÈ¿ ∫2 ∫ 2 §Â˘Îfi ∫1 ∫1 ∫fiÎÎÈÓÔ º˘Ùfi Ì ڢÙȉˆÌ¤Ó·, Ú¿ÛÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·
X
°ÂÓÈ¿ F1 º˘Ù¿ Ì Ï›·, ΛÙÚÈÓ· Û¤ÚÌ·Ù·
°·Ì¤Ù˜ ıËÏ˘ÎÔ‡ ·ÙfiÌÔ˘ Ù˘ F1 ∫1 ∫2 °ÂÓÈ¿ F2 §∫ §∫ §Î Ï∫ §Ï∫∫ ÏÎ §Ï∫Î °ÂÓÈ¿ F1 ∫1 ∫2 ƒÔ˙ ∫1 ∫2 ∫1 ∫2
§§∫∫
§§∫Î
§Î °·Ì¤Ù˜ ·ÚÛÂÓÈÎÔ‡ ·ÙfiÌÔ˘ Ù˘ F1 Ï∫
§§∫Î
§§ÎÎ
§Ï∫Î
§Ï∫Î
§Ï∫∫
§Ï∫Î
ÏÏ∫∫
ÏÏ∫Î
ÏÎ
§Ï∫Î
§ÏÎÎ
ÏÏ∫Î
ÏÏÎÎ ∫1 ∫1 ∫1 ∫2 ƒÔ˙ ∫2 ∫2 ∫fiÎÎÈÓÔ
EÈÎfiÓ· 5.8. TÔ ÙÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ó··Ú¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ Ù˘¯·›ˆÓ Û˘Ó‰˘·ÛÌÒÓ ÙˆÓ Á·ÌÂÙÒÓ Î·È Û ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ‰È˘‚ÚȉÈÛÌÔ‡.
§Â˘Îfi °ÂÓÈ¿ F2
ŸÙ·Ó Ë ÁoÓȉȷ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙÚoooÈ› ÙȘ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ o˘ Úo·Ùo˘Ó ·fi Ùo˘˜ ÓfiÌo˘˜ Ùo˘ Mendel
ªÂÚÈΤ˜ ÊoÚ¤˜ oÈ Ê·ÈÓoÙ˘ÈΤ˜ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ ÙˆÓ ·oÁfiÓˆÓ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·˘Ù¤˜ o˘ ·Ó·Ì¤ÓoÓÙ·È ·fi Ùo˘˜ ÓfiÌo˘˜ Ùo˘ Mendel. ™Â ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÌoÚ› Ó· Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ‰ÂÓ ÈÛ¯‡o˘Ó oÈ ÓfiÌoÈ Ùo˘ Mendel ‰ÂÓ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ fï˜ ·˘Ùfi ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·. ªÂÚÈΤ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ·Ó·Ê¤ÚoÓÙ·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·.
EÈÎfiÓ· 5.9. AÙÂÏÒ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹ ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙÔ ¯ÚÒÌ· ·Óı¤ˆÓ ÛÙÔ Ê˘Ùfi ÛÎ˘Ï¿ÎÈ. Afi ÙË ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂÓfi˜ ÔÌfi˙˘ÁÔ˘ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡˜ Ê˘ÙÔ‡ Ì ÎfiÎÎÈÓ· ¿ÓıË (K1K1) Ì ¤Ó· ÔÌfi˙˘ÁÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ê˘Ùfi Ì ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË (K2K2) ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÛÙËÓ F1 ÁÂÓÈ¿ Ê˘Ù¿ Ì ÚÔ˙ ¿ÓıË (K1K2). ™ÙËÓ F2 ÁÂÓÈ¿ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È Ê˘Ù¿ Ì ÎfiÎÎÈÓ· (K1K1), ÚÔ˙ (K1K2) Î·È ÏÂ˘Î¿ (K2K2) ¿ÓıË, Û ·Ó·ÏÔÁ›· 1:2:1.
∞ÙÂÏÒ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹ Î·È Û˘ÓÂÈÎÚ·Ù‹ ÁoÓ›‰È·
ªÂÚÈο ÁoÓ›‰È· Â›Ó·È ·ÙÂÏÒ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹, ofiÙ o Ê·ÈÓfiÙ˘o˜ ÂÙÂÚfi˙˘ÁˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Â›Ó·È ÂӉȿÌÂÛo˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡o oÌfi˙˘ÁˆÓ. ŸÙ·Ó ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓÂÙ·È ¤Ó· Ê˘Ùfi Antirhinnun (ÛÎ˘Ï¿ÎÈ) Ì ÎfiÎÎÈÓ· ¿ÓıË (∫1∫1) Ì ¤Ó· ¿ÏÏo Ê˘Ùfi o˘ ¤¯ÂÈ ÏÂ˘Î¿ ¿ÓıË (K2K2), oÈ ·fiÁoÓoÈ Ù˘ F1 ÁÂÓÈ¿˜ ¤¯o˘Ó ¿ÓıË Ì ÂӉȿÌÂÛo ¯ÚÒÌ· (∫1∫2), Úfi˙. ™ÙËÓ F2 ÁÂÓÈ¿ Ë ÁoÓoÙ˘È΋ ·Ó·ÏoÁ›· Â›Ó·È ›‰È· Ì ÙË Ê·ÈÓoÙ˘È΋, ‰ËÏ·‰‹ 1 ÎfiÎÎÈÓo (∫1∫1): 2 Úo˙ (∫1∫2): 1 Ï¢Îfi (∫2∫2) (∂ÈÎfiÓ· 5.9). ∂Âȉ‹ Û’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË o Ê·ÈÓfiÙ˘o˜ ÙˆÓ ÂÙÂ-
Úfi˙˘ÁˆÓ ·ÙfiÌˆÓ ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·fi Ùo Ê·ÓfiÙ˘o ÙˆÓ oÌfi˙˘ÁˆÓ, Ë ·Ó·ÏoÁ›· Â›Ó·È ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋ ·fi ÙËÓ ·Ó·ÏoÁ›· 3:1 o˘ ·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È ÛÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÙˆÓ ÂÈÎÚ·ÙÒÓ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ŸÙ·Ó ¤Ó· ÂÙÂÚfi˙˘Áo ¿ÙoÌo ¤¯ÂÈ Ê·ÈÓfiÙ˘o o˘ Â›Ó·È ÂӉȿÌÂÛo˜ ˆ˜ Úo˜ Ùo˘˜ ·ÓÙ›ÛÙoȯo˘˜ ÙˆÓ ‰‡o ÁoÓ¤ˆÓ Ùo˘, ÙfiÙ ٷ ÁoÓ›‰È¿ Ùo˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·ÙÂÏÒ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹. ™Â Ù¤ÙoÈo˘ Ù‡o˘ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ oÈ ÁoÓoÙ˘ÈΤ˜ Î·È Ê·ÈÓoÙ˘ÈΤ˜ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ Â›Ó·È ›‰È˜. À¿Ú¯o˘Ó fï˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÛÙȘ oo›Â˜ ÛÙ· ÂÙÂÚfi˙˘Á· ¿ÙoÌ· ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È Î·È Ù· ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÛÙo Ê·ÈÓfiÙ˘o. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·˘Ù‹ Ù· ÁÔÓ›‰È· oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Û˘ÓÂÈÎÚ·Ù‹. ¢‡o ·fi Ù· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ ÙoÓ Ù‡o ÙˆÓ oÌ¿‰ˆÓ ·›Ì·Ùo˜ ∞µO Ùo˘ ·ÓıÚÒ-
75
o˘ Â›Ó·È Û˘ÓÂÈÎÚ·Ù‹. ∆· ¿ÙoÌ· Ì oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ ∞ ¤¯o˘Ó ÛÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ÙˆÓ ÂÚ˘ıÚo΢ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘˜ ·ÓÙÈÁfiÓo Ù‡o˘ ∞. ∞ÙoÌ· oÌ¿‰·˜ ·›Ì·Ùo˜ µ ¤¯o˘Ó ·ÓÙÈÁfiÓo µ. ŒÓ· ¿ÙoÌo oÌ¿‰·˜ ·›Ì·Ùo˜ ∞µ ¤¯ÂÈ ·ÓÙÈÁfiÓ· ∞ Î·È µ, ÂÓÒ ¤Ó· ¿ÙoÌo oÌ¿‰·˜ ·›Ì·Ùo˜ O ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ Î·Ó¤Ó· ·ÓÙÈÁfiÓo. ∆o ÁoÓ›‰Èo π, Ô˘ ηıÔÚ›˙ÂÈ ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ ·›Ì·ÙÔ˜, ¤¯ÂÈ ÙÚ›· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·. ∆· π∞ Î·È πB Έ‰ÈÎooÈo‡Ó Ù· ¤Ó˙˘Ì· o˘ Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó Ù· ∞ Î·È µ ·ÓÙÈÁfiÓ· ·ÓÙ›ÛÙoȯ·, ÂÓÒ Ùo i ‰ÂÓ Îˆ‰ÈÎooÈ› οÔÈÔ ¤Ó˙˘Ìo. ∆· π∞ Î·È πB Â›Ó·È Û˘ÓÂÈÎÚ·Ù‹, ÂÓÒ Ùo i Â›Ó·È ˘oÏÂÈfiÌÂÓo. ÕÙoÌ· oÌ¿‰·˜ ∞ ¤¯o˘Ó ÁoÓfiÙ˘o π∞π∞ ‹ πAi. ∞ÙoÌ· oÌ¿‰·˜ µ ¤¯o˘Ó πµπµ ‹ πBi,ÂÓÒ ¿ÙoÌ· ∞µ ¤¯o˘Ó π∞πµ. ∆· ¿ÙoÌ· oÌ¿‰·˜ O Â›Ó·È ii. (¶›Ó·Î·˜ 5.1).
¶π¡∞∫∞™ 5.1: ∆· ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· Ô˘ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙȘ ÔÌ¿‰Â˜ ·›Ì·ÙÔ˜ ∞,µ,O ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘. º·ÈÓfiÙ˘Ô˜ (ÔÌ¿‰· ·›Ì·ÙÔ˜) °ÔÓfiÙ˘Ô˜
∞ B AB O π∞π∞ ‹ π∞i IBIB ‹ IBi I∞IB ii
∆o ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ Âȉڿ ÛÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ
∏ ¤ÎÊÚ·ÛË oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ¢·›ÛıËÙË Û ·Ú¿ÁoÓÙ˜ Ùo˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓÙo˜. ™ÙË Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›·, ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· o˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È ÛÙȘ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, Ë Î·Ù¿ÏÏËÏË ‰È·ÙÚoÊ‹ ÌoÚ› Ó· ÂÍ·Ê·Ó›ÛÂÈ ¤Ó· Ê·ÈÓfiÙ˘o. ∏ ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ›Û˘ ÂËÚ¿˙ÂÈ ÙË ÁoÓȉȷ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË Û oÚÈṲ̂ӷ ˙Ò·. ™ÙȘ Á¿Ù˜ Ùo˘ ™È·Ì Î·È ÛÙ· Îo˘Ó¤ÏÈ· ÙˆÓ πÌ·Ï·˝ˆÓ, Ù· ·˘ÙÈ¿, Ë Ì‡ÙË, Ù· fi‰È· Î·È Ë o˘Ú¿ Â›Ó·È Èo ÛÎo‡Ú· ·fi Ùo ˘fiÏoÈo ÛÒÌ·, ÂÂȉ‹ ·˘Ù¿ Ù· ̤ÚË Â›Ó·È Èo ÎÚ‡·. ∏ ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ o˘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó· ÁÈ· Ùo ¯ÚÒÌ· ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙË ıÂÚÌoÎÚ·Û›· Ùo˘ ÛÒÌ·Ùo˜ Î·È ·Ó·ÛÙ¤ÏÂÙ·È Û ˘„ËϤ˜ ıÂÚÌoÎڷۛ˜. ™ÙË Drosophila, ›Û˘, ÁoÓ›‰È· ¢·›ÛıËÙ· ÛÙË ıÂÚÌoÎÚ·Û›· o‰ËÁo‡Ó Û ·Ú¿ÍÂÓo˘˜ Ê·ÈÓfiÙ˘o˘˜. ∆· Ê˘Ù¿ Ù˘ ʈÙÔÁÚ·Ê›·˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÁÔÓfiÙ˘Ô ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó ¯ÚÒÌ· ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ pH ÙÔ˘ ‰¿ÊÔ˘˜.
™ÎÂÊı›ÙÂ
∂›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ ‰‡o ÁoÓ›˜ o˘ ¤¯o˘Ó oÌ¿‰Â˜ ·›Ì·Ùo˜ ∞ Î·È µ Ó· ·oÎÙ‹Ûo˘Ó ¤Ó· ·È‰› Ì oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ O;
ŸÙ·Ó oÈ ÓfiÌoÈ Ùo˘ Mendel ‰ÂÓ ÂÊ·ÚÌfi˙oÓÙ·È
OÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ùo˘˜ oo›o˘˜ ÌÂϤÙËÛ o Mendel, ·Ú’fiÏo o˘ ‰ÂÓ Ùo ‹ÍÂÚÂ, ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·fi ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. OÙ·Ó Ù· ÁoÓ›‰È· Â›Ó·È ÛÙo ›‰Èo ¯ÚˆÌfiۈ̷, ‰Â ‰È·¯ˆÚ›˙oÓÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ Ì›ˆÛË, ·ÏÏ¿ ÌÂٷʤÚoÓÙ·È Ì·˙› ÛÙo˘˜ ›‰Èo˘˜ Á·Ì¤Ù˜. O fiÚo˜ Û‡Ó‰ÂÛË ·ÊoÚ¿ ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙo ›‰Èo ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∆· Û˘Ó‰Â‰Â̤ӷ ÁoÓ›‰È· ‰Â ÌÂÙ·‚È‚¿˙oÓÙ·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· Î·È ‰Â ‰›Óo˘Ó ÙȘ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ o˘ ηıfiÚÈÛ o Mendel ÁÈ· ÙȘ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ÌoÓo¸‚ÚȉÈÛÌo‡ Î·È ‰È˘‚ÚȉÈÛÌo‡. ª›· ¿ÏÏË ÂÚ›ÙˆÛË Î·Ù¿ ÙËÓ oo›· ‰ÂÓ ÂÊ·ÚÌfi˙oÓÙ·È oÈ ÓfiÌoÈ Ùo˘ Mendel Â›Ó·È Ë ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙo ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ·Îfi DNA. ∆· ÌÈÙo¯oÓ‰Úȷο ÁoÓ›‰È· ÌÂÙ·‚È‚¿˙oÓÙ·È ÌfiÓo ·fi ÙË ÌËÙ¤Ú· ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ÂÂȉ‹ Ù· ÛÂÚÌ·Ùo˙ˆ¿ÚÈ· ‰ÂÓ ÌÂٷʤÚo˘Ó Ù· ÌÈÙo¯oÓ‰ÚÈ¿ Ùo˘˜ ηٿ ÙË ÁoÓÈÌoo›ËÛË ÛÙ· ˆ¿ÚÈ·.
£ÓËÛÈÁfiÓ· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·
∆· ÁoÓ›‰È· ·Ú¯›˙o˘Ó ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘˜ oχ Û‡ÓÙoÌ· ÌÂÙ¿ ÙË ÁoÓÈÌoo›ËÛË. ªÂÚÈο ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·,fï˜, ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÙfiÛo Ûo‚·Ú¿ Úo‚Ï‹Ì·Ù· Û ¤Ó· ¤Ì‚Ú˘o o˘ o‰ËÁo‡Ó Û ‰È·Îo‹ Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ 8Ë Â‚‰oÌ¿‰·. ŒÓ· Ù¤ÙoÈo ¿ÙoÌo ‰ÂÓ ÂÈ‚ÈÒÓÂÈ Ì¤¯ÚÈ ÙË Á¤ÓÓËÛË Î·È Û˘ÓÂÒ˜ o ·ÓÙ›ÛÙoȯo˜ Ê·ÈÓfiÙ˘o˜ ¯¿ÓÂÂÙ·È. ∆Ô ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo o˘ ÚoηÏ› ÚfiˆÚo ı¿Ó·Ùo oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ıÓËÛÈÁfiÓo.∆· ıÓËÛÈÁfiÓ· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÚÔηÏo‡Ó ·˘ÙfiÌ·Ù˜ ·o‚oϤ˜, ‰ËÏ·‰‹ ÚfiˆÚo ÙÂÚÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ ·ËÛ˘. ŸÙ·Ó ¤Ó·˜ ¿Ó‰Ú·˜ Î·È ÌÈ· Á˘Ó·›Î· ¤¯o˘Ó o
76
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
ηı¤Ó·˜ ·fi ¤Ó· ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ıÓËÛÈÁfiÓo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo ÁÈ· Ùo ›‰Èo ÁoÓ›‰Èo, οı ·fiÁoÓo˜ Ùo˘˜ ¤¯ÂÈ 25% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo˜ ÁÈ· ·˘Ù¿ Î·È Û˘ÓÂÒ˜ Ó· ÌËÓ ÂÈ‚ÈÒÓÂÈ Ì¤¯ÚÈ ÙË Á¤ÓÓËÛË.
¶oÏÏ·Ï¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·
Œˆ˜ ÙÒÚ· ¤¯o˘Ó ·Ó·ÊÂÚı› ΢ڛˆ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ fio˘ Û ÌÈ· ÁÂÓÂÙÈ΋ ı¤ÛË, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙË ı¤ÛË ÛÙËÓ oo›· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo o˘ ηıoÚ›˙ÂÈ ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ·ÓÙÈÛÙoȯo‡Ó ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·. ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ Ùo ¤Ó· ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ Â›Ó·È ÂÈÎÚ·Ù¤˜ Î·È Ùo ¿ÏÏo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo. ∂›Ó·È ›Û˘ ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ÛÙ· ‰ÈÏoÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· ˘¿Ú¯o˘Ó ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁÈ· Ì›· oÚÈṲ̂ÓË ÁÂÓÂÙÈ΋ ı¤ÛË, ÂÓÒ ¤Ó· ·ÏoÂȉ¤˜ ·ÙÙ·Úo, fiˆ˜ ¤Ó·˜ Á·Ì¤Ù˘, ¤¯ÂÈ ÌfiÓo ¤Ó·. ∂ÓÙo‡ÙoȘ, Â¿Ó ÂÍÂÙ¿Ûo˘Ì ¤Ó· ÏËı˘ÛÌfi ·ÙfiÌˆÓ ÌoÚ› Ó· ‚Úo‡Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi ‰‡o ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁÈ· Ì›· ÁÂÓÂÙÈ΋ ı¤ÛË. ∂¿Ó ÛÙoÓ ÏËı˘ÛÌfi ˘¿Ú¯o˘Ó ÙÚ›· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁÈ· Ì›· ÁÂÓÂÙÈ΋ ı¤ÛË, ÙfiÙ ·˘Ù¿ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È oÏÏ·Ï¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·. ¶oÏÏ¿ ÁoÓ›‰È· o˘ ¢ı‡ÓoÓÙ·È ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ¤¯o˘Ó oÏÏ·Ï¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰È·, fiˆ˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ÛÙË ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›·. ™˘Ó‹ıˆ˜ οı ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋ ÌoÚÊ‹ Ù˘ ›‰È·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜, fiˆ˜ Ë ‹È· ‹ Ë Ûo‚·Ú‹. ∆· ÁoÓ›‰È· o˘ ηıoÚ›˙o˘Ó ÙËÓ oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ Û‡Ìʈӷ Ì Ùo Û‡ÛÙËÌ· ∞µO Â›Ó·È Â›Û˘ oÏÏ·Ï¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·. ∆· oÏÏ·Ï¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÌoÚ› Ó· ·ÏÏ¿˙o˘Ó ÙȘ ·Ó·ÏoÁ›Â˜ ÙˆÓ ÓfiÌˆÓ Ùo˘ Mendel, ÂÂȉ‹ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÔÏÏ¿ ›‰Ë Ê·ÈÓÔÙ‡ˆÓ ÏfiÁˆ ÙˆÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ Û˘Ó‰˘·ÛÌÒÓ o˘ Á›ÓoÓÙ·È.
Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Á›ÓÂÙ·È ÛÙ· ¿ÙoÌ· ÌÂÁ¿ÏˆÓ oÈÎoÁÂÓÂÈÒÓ. OÛo ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¿ÙoÌ· ÌoÚo‡Ó Ó· ÌÂÏÂÙËıo‡Ó Û ÌÈ· oÈÎoÁ¤ÓÂÈ· ÙfiÛo ¢ÎoÏfiÙÂÚo Â›Ó·È Ó· ηıoÚÈÛÙ› o Ù‡o˜ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. ∂›Ó·È ‚·ÛÈÎfi Ó· ÙoÓÈÛÙ› fiÙÈ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo, Ùo ªÂÓ‰ÂÏÈÎfi Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜ ·ÎoÏo˘ıo‡Ó oÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ o˘ ηıÔÚ›˙ÔÓÙ·È ·fi ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· ÂÓfi˜ ÌfiÓo ÁoÓȉ›o˘. ∞˘ÙÔ› ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ÌoÓoÁoÓȉȷÎo› ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Î·È Û ·˘ÙÔ‡˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ‰È¿ÊÔÚ˜ ÌoÓoÁoÓȉȷΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ.
∆· ÁÂÓ·ÏoÁÈο ‰¤Ó‰Ú· Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÂÚÁ·Ï›o ÁÈ· ÙË °ÂÓÂÙÈ΋ Ùo˘ ∞ÓıÚÒo˘
OÈ ÏËÚoÊoڛ˜ o˘ Û˘ÏϤÁoÓÙ·È ·fi Ùo ÈÛÙoÚÈÎfi ÌÈ·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ ÁÈ· ¤Ó·Ó oÚÈṲ̂Óo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·Ó··ÚÈÛÙÒÓÙ·È Û ¤Ó· ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo, o˘ ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÁoÓ¤ˆÓ Î·È ·È‰ÈÒÓ Û oÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜. ∆o ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo, ‰ËÏ·‰‹, Â›Ó·È Ë ‰È·ÁÚ·ÌÌ·ÙÈ΋ ·ÂÈÎfiÓÈÛË ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ ÌÈ·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ ÁÈ· oÏϤ˜ ÁÂÓȤ˜, ÛÙËÓ oo›· ·Ó··ÚÈÛÙÒÓÙ·È oÈ Á¿ÌoÈ, Ë ÛÂÈÚ¿ ÙˆÓ ÁÂÓÓ‹ÛˆÓ, Ùo ʇÏo ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Î·È o Ê·ÈÓfiÙ˘fi˜ Ùo˘˜ Û ۯ¤ÛË Ì οoÈo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ∫¿ı ¿ÙoÌo o˘ ·ÂÈÎoÓ›˙ÂÙ·È ÛÙo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ‰‡o ·ÚÈıÌo‡˜: ¤Ó·Ó Ï·ÙÈÓÈÎfi, o oo›o˜ ÚoÛ‰ÈoÚ›˙ÂÈ ÙË ÁÂÓÈ¿ Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ (Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ·ÙÚÈ΋) Î·È ¤Ó·Ó ·Ú·‚ÈÎfi, o oo›o˜ ‰ËÏÒÓÂÈ ÙË ÛÂÈÚ¿ Á¤ÓÓËÛ˘ Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ ·fi ¤Ó· Á¿Ìo. ∆· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· ·Ó··ÚÈÛÙÒÓÙ·È Ì ¤Ó· ÙÂÙÚ¿ÁˆÓo Î·È Ù· ıËÏ˘Î¿ Ì ¤Ó·Ó ·ÎÏo. °È· ¿ÙoÌ· ÙˆÓ oo›ˆÓ ‰Â ÁÓˆÚ›˙o˘Ì Ùo ʇÏo ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È o ÚfiÌ‚o˜. ÃÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Â›Û˘ ۇ̂oÏ· ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹Ûo˘Ó Ùo˘˜ Á¿Ìo˘˜ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ‰‡o ¿ÙoÌ·, Ùo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ ÂÓfi˜ Á¿Ìo˘, Ù· ¿ÙoÌ· o˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·, ηıÒ˜ Î·È oÏÏ¿ ¿ÏÏ· ÛÙoȯ›·. ∆· ۇ̂ÔÏ· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ·Ú·Ù›ıÂÙ·È ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 5.10. ∆· ÁÂÓ·ÏoÁÈο ‰¤Ó‰Ú· Û˘ÓÂÈÛʤÚo˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙË ÌÂϤÙË Ùo˘ ÙÚfio˘ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ‰È¿ÊoÚˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ Î·È ‚oËıo‡Ó ÛÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ηıÔ‰‹ÁËÛË. ™ÙÔ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 5. 11. ÌÂÏÂÙ¿Ù·È Û ÌÈ· ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ô ÙÚfiÔ˜ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ˘ ‰‡Ô ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ, Ù˘ ÁÚ·ÌÌ‹˜ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹ (ÂÈÎÚ·Ù‹˜ ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi˜) Î·È ÙˆÓ ÚÔÛÎÔÏÏËÌ¤ÓˆÓ ÏÔ‚ÒÓ ·˘ÙÈÒÓ (˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˜ ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi˜). O ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹ ηıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ¤Ó· ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ Ô˘ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì °. ŸÏ· Ù· ¿ÙÔÌ· ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ô˘ ‰ÂÓ ÂÌÊ·Ó›˙Ô˘Ó ÎÔÚ˘Ê‹ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘Á· ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓ· Ì ÁÔÓfiÙ˘Ô ÁÁ. ∂›Ó·È ÚÔÊ·Ó¤˜ fiÙÈ Ô ·Ô‡˜ Î·È Ë ÁÈ·ÁÈ¿ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔÈ, ÁÈ·Ù› Â¿Ó ‹Ù·Ó ÔÌfi˙˘ÁÔÈ fiÏÔÈ ÔÈ ·fiÁÔÓÔ› ÙÔ˘˜ ı· ›¯·Ó ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹.
™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÙ·È Ë ªÂÓ‰ÂÏÈ΋ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
∆o ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo Â›Ó·È È‰·ÓÈÎfi ÁÈ· ÙË ÌÂϤÙË Ùo˘ ÙÚfio˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ÙˆÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎÒÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ, ‰ËÏ·‰‹ ÙˆÓ Ù‡ˆÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. ™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo fï˜ Ë ÌÂϤÙË ·˘Ù‹ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ oÏϤ˜ ‰˘ÛÎoϛ˜. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚·›ÓÂÈ, ÂÂȉ‹ oÈ ¿ÓıÚˆoÈ ¤¯o˘Ó ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi ·oÁfiÓˆÓ, ÂÓÒ Ë Î¿ı ÁÂÓÈ¿ ¤¯ÂÈ ÌÂÁ¿ÏË ‰È¿ÚÎÂÈ·, ÂÚ›o˘ 20-30 ¯ÚfiÓÈ·. ∂ÈϤoÓ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· Á›Óo˘Ó ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ ·Ó¿ÏoÁ˜ Ì ÂΛӘ o˘ ¤Î·Ó o Mendel, ¯ÚËÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ Ùo ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo. ¶·Ú’ fiϘ ÙȘ ‰˘ÛÎoϛ˜ Ë °ÂÓÂÙÈ΋ ∞ÓıÚÒo˘ ¤¯ÂÈ Úoo‰Â‡ÛÂÈ ÏfiÁˆ Ùo˘ ÌÂÁ¿Ïo˘ ÂӉȷʤÚoÓÙo˜ o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ‰È¿ÊoÚˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ·fi Ùo˘˜ ÁoÓ›˜ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜. ∏ ÌÂϤÙË Ùo˘ ÙÚfio˘ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ÙˆÓ ‰È¿ÊoÚˆÓ ¯·-
77
™ÙËÓ ›‰È· ÂÈÎfiÓ· Ê·›ÓÂÙ·È ÙÔ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤Ó‰ÚÔ Ù˘ ›‰È·˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ·ÏÏ¿ ·˘Ù‹ ÙË ÊÔÚ¿ ·Ó·Ï‡ÂÙ·È ¤Ó·˜ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜, Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÔÈ ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔÈ ÏÔ‚Ô› ÙˆÓ ·˘ÙÈÒÓ. O ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔÈ ÏÔ‚Ô› ÙˆÓ ·˘ÙÈÒÓ Î·ıÔÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ Ô˘ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Â Î·È ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ∂, ÂÂȉ‹ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÂχıÂÚÔ˘˜ ÏÔ‚Ô‡˜ ·˘ÙÈÒÓ. ∞fi ÙÔ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ Ê·›ÓÂÙ·È ˆ˜ ÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È Û‡Ìʈӷ Ì ÙÔ˘˜ ÓfiÌÔ˘˜ ÙÔ˘ Mendel. ŒÓ· ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤Ó‰ÚÔ ‰ÂÓ Ì·˜ ‚ÔËı¿ ÌfiÓÔ Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ì ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÔ˘Ì ÙÔ
EÈÎfiÓ· 5.10. T· ·ÚÈ· ۇ̂ÔÏ· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙ· ÁÂÓ·ÏÔÁÈο ‰¤Ó‰Ú·.
·ÚÛÂÓÈÎfi ¿ÙÔÌÔ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi
ıËÏ˘Îfi ¿ÙÔÌÔ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi
·ÚÛÂÓÈÎfi ¿ÙÔÌÔ Ô˘ ¤¯ÂÈ ·Ô‚ÈÒÛÂÈ
̤ÏÏÔÓ. ÀÔı¤ÛÙ fiÙÈ ÙÔ ˙¢Á¿ÚÈ Ù˘ ‰Â‡ÙÂÚ˘ ÁÂÓÈ¿˜ Ù˘ ∂ÈÎfiÓ·˜ 5.11 ·ÔÊ·Û›˙ÂÈ Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ ¤Ó· ·ÎfiÌË ·È‰›. ¶ÔÈ¿ Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÙÔ ·È‰› Ó· ¤¯ÂÈ ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹; ∞˘Ùfi ·ÔÙÂÏ› ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË F1 ηٿ Mendel (°Á x °Á) Î·È ÂÔ̤ӈ˜ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÙÔ ·È‰› Ó· ¤¯ÂÈ ÂÈÎÚ·Ù‹ Ê·ÈÓfiÙ˘Ô Â›Ó·È 3/4. ¶ÔÈ¿ Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÙÔ ·È‰› Ó· ¤¯ÂÈ ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔ˘˜ ÏÔ‚Ô‡˜; ∞˘Ùfi ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È ¿ÏÈ ˆ˜ ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÌÔÓÔ¸‚ÚȉÈÛÌÔ‡ Ù˘ F1 (∂ x ∂Â), ·ÏÏ¿ ·˘Ù‹ ÙË ÊÔÚ¿ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛı› Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ô ·fiÁÔÓÔ˜ Ó· Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ˜ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˜: ∏ Èı·ÓfiÙËÙ· Â›Ó·È 1/4. ¶ÔÈ¿ Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÙÔ ·È‰› Ó· ¤¯ÂÈ ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹ Î·È ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔ˘˜ ÏÔ‚Ô‡˜; ∂¿Ó Ù· ‰‡Ô ˙¢Á¿ÚÈ· ÁÔÓȉ›ˆÓ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÔÓÙ·È ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ· ÙÔ ¤Ó· ·fi ÙÔ ¿ÏÏÔ, ÙfiÙÂ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ı· Â›Ó·È 3/4 (Èı·ÓfiÙËÙ· ÁÈ· ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹) x 1/4 (Èı·ÓfiÙËÙ· ÁÈ· ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔ˘˜ ÏÔ‚Ô‡˜) = 3/16 (Èı·ÓfiÙËÙ· ÁÈ· ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹ Î·È ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔ˘˜ ÏÔ‚Ô‡˜). ∏ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎÒÓ ‰¤Ó‰ÚˆÓ ¤¯ÂÈ È‰È·›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· fiÙ·Ó Ù· ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊ· Ô˘ ÌÂÏÂÙÒÓÙ·È Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·ÛıÂÓÂÈÒÓ.
EÈÎfiÓ· 5.11. KÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ·˘ÙÔÛˆÌÈÎÒÓ ÂÈÎÚ·ÙÒÓ Î·È ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ. ·. KÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ÁÚ·ÌÌ‹˜ ÙÚȯÔÊ˘˝·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹ ÂÈÎÚ·ÙÔ‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· (·). H ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ·ÓȯÓ‡ÂÙ·È Û ÙÚÂȘ ÁÂÓȤ˜. ‚. KÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ÚÔÛÎÔÏÏËÌ¤ÓˆÓ ÏÔ‚ÒÓ ·˘ÙÈÒÓ, ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· (‚). H ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· ·ÓȯÓ‡ÂÙ·È ÛÙËÓ ›‰È· ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·.
Á¿ÌÔ˜
·ÈÌÔÌÂÈÍ›·
ÙÚ›· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙÔÌ· ‰‡Ô ıËÏ˘Î¿ ¿ÙÔÌ· ÙÚ›· ¿ÙÔÌ· ·ÁÓÒÛÙÔ˘ ʇÏÔ˘
·
F1 °Á ÁÁ ÁÁ °Á
F2
°Á ·ÚÛÂÓÈÎfi ÂÙÂÚfi˙˘ÁÔ ¿ÙÔÌÔ ÁÈ· ¤Ó· ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
ÁÁ
ÁÁ
°Á
°Á
ÁÁ
ıËÏ˘Î¿ ¿ÙÔÌ· ÊÔÚ›˜ ÂÓfi˜ Ê˘ÏÔÛ‡Ó‰ÂÙÔ˘ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·
°° ‹ °Á
ÁÁ
‰È˙˘ÁˆÙÈÎÔ› ‰›‰˘ÌÔÈ
°Ú·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ Ì ÎÔÚ˘Ê‹
°Ú·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜ ¯ˆÚ›˜ ÎÔÚ˘Ê‹
‚
ÌÔÓÔ˙˘ÁˆÙÈÎÔ› ‰›‰˘ÌÔÈ (·ÓÔÌÔÈfiÙ˘ÔÈ)
F1 ∂ ∂ Â ∂Â
F2
∂∂ ‹ ∂ π
ÂÂ
ÂÂ
∂Â
∂Â
ÂÂ
 ππ 1 2 3 ¶ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔÈ ÏÔ‚Ô› ·˘ÙÈÒÓ
∂∂ ‹ ∂Â
∂χıÂÚÔÈ ÏÔ‚Ô› ·˘ÙÈÒÓ
78
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
I
II
III
2
3
IV
EÈÎfiÓ· 5.12. TÔ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤Ó‰ÚÔ ÌÈ·˜ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ ÛÙËÓ ÔÔ›· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È, ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· Ô˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ÂÈÎÚ·Ù‹ Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜. H ·Ûı¤ÓÂÈ· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Û οı ÁÂÓÈ¿ ÙfiÛÔ Û ·ÚÛÂÓÈο fiÛÔ Î·È Û ıËÏ˘Î¿ ¿ÙÔÌ·.
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜ ÁÔÓ¤·˜ ∞fiÁÔÓÔÈ ÁÔÓ¤ˆÓ ∞· x ··
·
·
∞˘ÙoÛˆÌÈ΋ ÂÈÎÚ·Ù‹˜ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
¶ÔÏϤ˜ ·fi ÙȘ ·Ûı¤ÓÂȘ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÂÏÂÙËı› ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·o ·˘ÙoÛˆÌÈο ÂÈÎÚ·Ù‹ ÁoÓ›‰È·. ∏ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÌÂÚÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ o˘ ÎÏËÚoÓoÌo‡ÓÙ·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ÂÈÎÚ·Ù‹ ÙÚfio Â›Ó·È ·ÚÎÂÙ¿ ˘„ËÏ‹, fiˆ˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Ì ÙËÓ oÈÎoÁÂÓ‹ ˘ÂÚ¯oÏËÛÙÂÚoÏ·ÈÌ›· (Û˘¯ÓfiÙËÙ· 1:500 ¿ÙoÌ·), o˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ·˘ÍË̤Óo ΛӉ˘Óo ÚÒÈÌ˘ ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ÛÙÂÊ·ÓÈ·›·˜ ÓfiÛo˘. ™ÙËÓ ÎÏ·ÛÈ΋ ·˘ÙoÛˆÌÈ΋ ÂÈÎÚ·Ù‹ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· οı ·ÛıÂÓ‹˜ ÛÙo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo ¤¯ÂÈ ¤Ó· Ùo˘Ï¿¯ÈÛÙoÓ ·ÛıÂÓ‹ ÁoÓ¤· (∂ÈÎfiÓ· 5.12). ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÂÏÂÙËı› o ¤Ó·˜ ÁoÓ¤·˜ Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÙÂÚfi˙˘Áo˜ ÁÈ· Ùo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ÁoÓ›‰Èo Î·È o ¿ÏÏo˜ oÌfi˙˘Áo˜ ÁÈ· Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo. ™˘ÓÂÒ˜ oÈ ÁoÓfiÙ˘oÈ ÙˆÓ ÁoÓ¤ˆÓ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÔÓÙ·È ∞· x ··, fio˘ ∞ ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁoÓ›‰Èo Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· Î·È · ÙÔ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo (∂ÈÎfiÓ· 5.13). ∫¿ı ·fiÁoÓo˜ ÙˆÓ ·ÓˆÙ¤Úˆ ÁoÓ¤ˆÓ ¤¯ÂÈ 50% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÎÏËÚoÓoÌ‹ÛÂÈ Ùo ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo ∞ Ùo˘ ·ÛıÂÓo‡˜ ÁoÓ¤· Î·È Ó· Â›Ó·È Î·È o ›‰Èo˜ ·ÛıÂÓ‹˜ (∞·), ηıÒ˜ Î·È 50% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÎÏËÚoÓoÌ‹ÛÂÈ Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo · Î·È Ó· Â›Ó·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi˜ (··). O Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi˜ ÁoÓ¤·˜ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÂÈ ÌfiÓo Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo · Û οı ·È‰› Ùo˘. ∫¿ı ·ËÛË Â›Ó·È ¤Ó· ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙo ÁÂÁoÓfi˜, o˘ ‰Â Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÚoËÁo‡ÌÂÓˆÓ Î˘‹ÛˆÓ. ∏ ıˆÚËÙÈο ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓË ·Ó·ÏoÁ›· 1:1 Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎÒÓ Î·È ·ÛıÂÓÒÓ ·ÙfïÓ, Ë oo›· ·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È ÛÙoÓ ÏËı˘ÛÌfi ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋, fiÙ·Ó ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È o ÌÈÎÚfi˜ ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ì¤Û· Û ÌÈ· oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·. ™Ùo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰ÂÓ‰Úo Ù˘ ÂÈÎfiÓ·˜ 5.12 Â›Ó·È ÂÌÊ·Ó¤˜ fiÙÈ Î¿ı ·ÛıÂÓ¤˜ ¿ÙoÌo ¤¯ÂÈ ¤Ó·Ó ·ÛıÂÓ‹ ÁoÓ¤·, ηıÒ˜ Î·È fiÙÈ Ë ·Ûı¤ÓÂÈ· ÚoÛ‚¿ÏÏÂÈ ÙfiÛo ·ÚÛÂÓÈο fiÛo Î·È ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ·. ∆· ̤ÏË Ù˘ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ o˘ Â›Ó·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ¤¯o˘Ó ÌfiÓo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡˜ ·oÁfiÓo˘˜.
∞ÛıÂÓ‹˜ ÁÔÓ¤·˜
∞
∞·
∞ÛıÂÓ‹˜
∞·
∞ÛıÂÓ‹˜
·
··
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
··
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
∞: ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· ·: Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ
EÈÎfiÓ· 5.13. TÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett fiÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÔÈ Èı·ÓÔ› ÁÂÓÂÙÈÎÔ› Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› ÁÈ· ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ÂÈÎÚ·Ù‹ Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
∂Í·›ÚÂÛË ·fi fiÛ· ·Ó·Ê¤ÚıËÎ·Ó ·ÓˆÙ¤Úˆ ·oÙÂÏo‡Ó oÈ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÂΛӘ ηٿ ÙȘ oo›Â˜ Ë ‰È·Ù·Ú·¯‹ o˘ ÂÍÂÙ¿˙ÂÙ·È oÊ›ÏÂÙ·È Û ÌÈ· Ó¤· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË, ‰ËÏ·‰‹ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ ̤۷ ÛÙËÓ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·.
∞˘ÙoÛˆÌÈ΋ ˘oÏÂÈfiÌÂÓË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
™ËÌ·ÓÙÈÎfi ÔÛÔÛÙfi ·fi ÙȘ ·Ûı¤ÓÂȘ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÂÏÂÙËı› ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·o ·˘ÙoÛˆÌÈο ˘oÏÂÈfiÌÂÓ· ÁoÓ›‰È·. ∏ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·, Ë ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· Î·È Ë Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË ÎÏËÚoÓoÌo‡ÓÙ·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. ™Â ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙȘ ·˘ÙoÛˆÌÈΤ˜ ÂÈÎÚ·Ù›˜ ·Ûı¤ÓÂȘ, ÛÙȘ oo›Â˜ Ù· ·ÛıÂÓ‹ ¿ÙoÌ· Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÙÂÚfi˙˘Á·, oÈ ·˘ÙoÛˆÌÈΤ˜ ˘oÏÂÈfiÌÂÓ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ ÂÎÊÚ¿˙oÓÙ·È ÌfiÓo ÛÙ· oÌfi˙˘Á· ¿ÙoÌ·, Ù· oo›· Ó· ¤¯o˘Ó ÎÏËÚoÓoÌ‹ÛÂÈ ¤Ó· ·ıoÏoÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo ·fi οı ÁoÓ¤·. ™ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· 5.14 Ê·›ÓÂÙ·È ¤Ó· ÎÏ·ÛÈÎfi ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo. ™˘Ó‹ıˆ˜ Î·È oÈ ‰‡o ÁoÓ›˜ ÂÓfi˜ ·ÛıÂÓo‡˜ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁoÈ ¤¯o˘Ó Ê˘ÛÈo-
79
I
II
III
IV
EÈÎfiÓ· 5.14. T˘ÈÎfi ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤Ó‰ÚÔ fiÔ˘ ÌÂÏÂÙ¿Ù·È ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· Ô˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
ÏoÁÈÎfi Ê·ÈÓfiÙ˘o Î·È ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ÊÔÚ›˜, ÂÂȉ‹ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÌÂÙ·‚È‚¿ÛÔ˘Ó ÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ ÛÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË o˘ Î·È oÈ ‰‡o ÁoÓ›˜ Â›Ó·È ÊoÚ›˜, Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Á¤ÓÓËÛ˘ ·È‰Èo‡ o˘ ¿Û¯ÂÈ Â›Ó·È 25% (∂ÈÎfiÓ· 5.15). ∏ Èı·ÓfiÙËÙ· Î·È oÈ ‰‡o Û‡˙˘ÁoÈ Ó· Â›Ó·È ÊoÚ›˜ Ù˘ ›‰È·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ o˘ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÙÚfio Â›Ó·È oχ ÌÈÎÚ‹. ∞˘Í¿ÓÂÙ·È fï˜ Û ÂÚ›ÙˆÛË o˘ oÈ ‰‡o Û‡˙˘ÁoÈ Â›Ó·È ÛÙÂÓo› Û˘ÁÁÂÓ›˜, fiˆ˜ ·‰¤ÏÊÈ· ‹ Í·‰¤ÏÊÈ·. ∞˘Ùfi Û˘Ì‚·›ÓÂÈ, ÂÂȉ‹ Ù· ¿ÙoÌ· Ì ÎoÈÓo‡˜ ÚoÁfiÓo˘˜ Â›Ó·È Èı·ÓfiÙÂÚo Ó· ¤¯o˘Ó Ù· ›‰È· ˘oÏÂÈfiÌÂÓ· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· Û ۯ¤ÛË Ì ·ÙoÌ· ÌË Û˘ÁÁÂÓÈο. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ·ÈÌoÌÂÈÍ›· Û˘Ì‚oÏ›˙ÂÙ·È ÛÙo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤Ó‰Úo Ì ‰ÈÏ‹ ÁÚ·ÌÌ‹ (∂ÈÎfiÓ· 5.10).
º˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙË ˘oÏÂÈfiÌÂÓË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
™ÙoÓ ¿ÓıÚˆÔ ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó· ˙‡ÁÔ˜ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Ê˘ÏÂÙÈο Î·È ‰È·Ê¤Úo˘Ó ·Ó¿ÌÂÛ· Û ·ÚÛÂÓÈο Î·È ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ·. ∆· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó ¤Ó· ˙‡Áo˜ fiÌoÈˆÓ Ã ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ, ÂÓÒ Ù· Ê˘EÈÎfiÓ· 5.15. TÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett, fiÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÔÈ Èı·ÓÔ› ÁÂÓÂÙÈÎÔ› Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› ÁÈ· ¤Ó· ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Ô˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜.
ºÔÚ¤·˜
∫
Î
ÛÈoÏoÁÈο ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó ¤Ó· Ã Î·È ¤Ó· À ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∆· ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙo à ¯ÚˆÌfiۈ̷ Î·È ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÛÙo À oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙ· Î·È o ÙÚfio˜ Ì ÙoÓ oo›o ÎÏËÚoÓoÌo‡ÓÙ·È ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ˆ˜ Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·. ∏ ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· ∞ Â›Ó·È ÌÈ· ÎÏ·ÛÈ΋ Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙË ‰È·Ù·Ú·¯‹, ÛÙËÓ oo›· Ùo ·›Ì· ‰ÂÓ ‹˙ÂÈ Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ÏfiÁˆ ¤ÏÏÂȄ˘ Ùo˘ ·Ú¿ÁoÓÙ· VIII, ÌÈ·˜ ·ÓÙÈ·ÈÌoÚÚoÊÈÏÈ΋˜ ÚˆÙ½Ó˘. ∆Ô ÁÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘ÓÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ Â›Ó·È ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙo Î·È Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ÷. ∆o Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì Ã∞. ∂Âȉ‹ Ù· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó ¤Ó· à ¯ÚˆÌfiۈ̷ ÂÓÒ Ù· ıËÏ˘Î¿ ¤¯o˘Ó ‰‡o, ı· ˘¿Ú¯o˘Ó ‰‡o Èı·Óo› ÁoÓfiÙ˘oÈ ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο Î·È ÙÚÂȘ ÛÙ· ıËÏ˘Î¿ (¶›Ó·Î·˜ 5.2). ∏ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙˆÓ ˘oÏÂÈfiÌÂÓˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ·ÎoÏo˘ı› ¤Ó· ‡ÎoÏ· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÈÌo ÚfiÙ˘o (∂ÈÎfiÓ· 5.16). ∂Ó· ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙo ÁoÓ›‰Èo ÂÎÊÚ¿˙ÂÙ·È Ê·ÈÓoÙ˘Èο Û fiÏ· Ù· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· o˘ ʤÚo˘Ó Ùo ÁoÓ›‰Èo ·ÏÏ¿ ÌfiÓo Û ÂΛӷ Ù· ıËÏ˘Î¿ o˘ Â›Ó·È oÌfi˙˘Á· ÁÈ· Ùo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÁoÓ›‰Èo. ™˘ÓÂÒ˜, oÈ ·Ûı¤ÓÂȘ o˘ ÂϤÁ¯oÓÙ·È ·fi ˘oÏÂÈfiÌÂÓ· Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙ· ÁoÓ›‰È· ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È Û˘¯ÓfiÙÂÚ· ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· Î·È ¿Ú· oχ Û¿ÓÈ· ÛÙ· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ·. O ÙÚfio˜ ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ Ù˘ ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·˜ ¤¯ÂÈ ÌÂÏÂÙËı› ·fi oχ ·ÏÈ¿. ∏Ù·Ó ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ Ë ‚·Û›ÏÈÛÛ· Victoria (∂ÈÎfiÓ· 5.17) ‹Ù·Ó ÊoÚ¤·˜ Î·È ÌÂÙ·‚›‚·Û ÙË “‚·ÛÈÏÈ΋ ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·’’ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ù˘. ∂¿Ó ¤Ó·˜ ·ÈÌoÚÚoÊÈÏÈÎfi˜ ¿ÓÙÚ·˜ ·ÓÙÚ¢Ù› ÌÈ· Á˘Ó·›Î· Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ (oÌfi˙˘ÁË), fiÏoÈ oÈ ·ÚÛÂÓÈÎo› ·fiÁoÓoÈ Ùo˘ ı· ¿Úo˘Ó Ùo À ¯ÚˆÌfiۈ̷ ·fi ÙoÓ ·Ù¤Ú· Ùo˘˜ Î·È Ùo Ã
¶π¡∞∫∞™ 5.2: ¶Èı·ÓÔ› ÁÔÓfiÙ˘ÔÈ ·ÚÛÂÓÈÎÒÓ Î·È ıËÏ˘ÎÒÓ ·ÙfiÌˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›·. °ÔÓfiÙ˘ÔÈ º·ÈÓfiÙ˘ÔÈ
∞ÚÛÂÓÈο £ËÏ˘Î¿ Ã∞À ÷À Ã∞Ã∞ Ã∞÷ ÷÷ º˘ÛÈoÏoÁÈÎfi˜ ∞ÛıÂÓ‹˜ OÌfi˙˘ÁË Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ∂ÙÂÚfi˙˘ÁË(ÊoÚ¤·˜) OÌfi˙˘ÁË ·ÛıÂÓ‹˜
∫
ºÔÚ¤·˜
∫∫
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
∫Î
ºÔÚ¤·˜
Î
∫Î
ºÔÚ¤·˜
ÎÎ
∞ÛıÂÓ‹˜
80
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
·fi ÙË ÌËÙ¤Ú· Ùo˘˜ Î·È ı· Â›Ó·È ˘ÁÈ›˜, ÂÓÒ fiÏoÈ oÈ ıËÏ˘Îo› ·fiÁoÓoÈ ı· Â›Ó·È ˘o¯ÚˆÙÈο ÊoÚ›˜ (∂ÈÎfiÓ· 5.18). ∞˜ ˘oı¤Ûo˘Ì ÙÒÚ· fiÙÈ ¤Ó·˜ ıËÏ˘Îfi˜ ·fiÁoÓo˜ Ù˘ ÚoËÁo‡ÌÂÓ˘ ÂÚ›ÙˆÛ˘, ‰ËÏ·‰‹ ÌÈ· ÊoÚ¤·˜ Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜, ·ÓÙÚ‡ÂÙ·È ¤Ó· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ¿Ó‰Ú·. ¢ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·fiÁoÓoÈ Ì ٤ÛÛÂÚȘ ÁoÓoÙ‡o˘˜, o˘ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È Ì ›ÛË Û˘¯ÓfiÙËÙ· (∂ÈÎfiÓ· 5.19). ∂›Ó·È ÚoÊ·Ó¤˜ fiÙÈ Ë ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· o˘ ÂÌÊ¿ÓÈ˙ o ·o‡˜ Î·È Ë oo›· ‰ÂÓ ÂΉËÏÒıËΠ۠ηӤӷ ·fi Ù· ·È‰È¿ Ùo˘ ¤¯ÂÈ 50% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÌÂÙ·‚È‚·ÛÙ›, ̤ۈ Ù˘ ÎfiÚ˘ Ùo˘, ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο ÂÁÁfiÓÈ· Ùo˘. ∏ ÎfiÚË ÌÈ·˜ Á˘Ó·›Î·˜ ÊoÚ¤· ¤¯ÂÈ Â›Û˘ 50% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· Â›Ó·È Î·È Ë ›‰È· ÊoÚ¤·˜, Â¿Ó o ·Ù¤Ú·˜ Ù˘ Â›Ó·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi˜. ªÂ ÙoÓ ›‰Èo Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Î·È Ë ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›· ÛÙÔ Ú¿ÛÈÓÔ Î·È ÙÔ ÎfiÎÎÈÓÔ ¯ÚÒÌ·. ™Ùo ÌÂÁ¿Ïo ‚Ú·¯›oÓ· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ à Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÁoÓ›‰È· o˘ Ì·˜ ‰›Óo˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚·ÓfiÌ·ÛÙ Ùo ÎfiÎÎÈÓo Î·È Ú¿ÛÈÓo ¯ÚÒÌ·. ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ӷ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›·. ∆· ÁÔÓ›‰È· ÁÈ· ÙÔ Î˘·Ófi ¯ÚÒÌ· Â›Ó·È ·˘ÙÔÛˆÌÈο.
I
II
III
IV
3
2
5
3
EÈÎfiÓ· 5.16. °ÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤Ó‰ÚÔ ÌÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ Ô˘ ÎÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È ÌÂ Ê˘ÏÔÛ‡Ó‰ÂÙÔ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜, fiˆ˜ Ë ·ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· ∞.
EÈÎfiÓ· 5.17. H ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ·ÈÌÔÚÔÊÈÏ›·˜ A ÛÙËÓ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ù˘ ‚·Û›ÏÈÛÛ·˜ BÈÎÙÒÚÈ·˜ Ù˘ MÂÁ¿Ï˘ BÚÂÙ·Ó›·˜.
∂‰Ô˘¿Ú‰Ô˜
µÈÎÙÒÚÈ·
µ·Û›ÏÈÛÛ· µÈÎÙÒÚÈ· Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜
∞˘ÙÔÎÚ¿ÙÔÚ·˜ ºÚÂȉÂÚ›ÎÔ˜ Ù˘ °ÂÚÌ·Ó›·˜
§ÂÔfiωԘ Ù˘ ∞Ï‚·Ó›·˜
∞Ï›ÎË
µÈÎÙÒÚÈ· µ·ÛÈÏÈ¿˜ ∂‰Ô˘¿Ú‰Ô˜ VII Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜ ¡¤· ‚·ÛÈÏÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Ù˘ ∞ÁÁÏ›·˜
µÂ·ÙÚ›ÎË
∞Ï›ÎË
∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú·
∆Û¿ÚÔ˜ ¡ÈÎfiÏ·Ô˜ ππ
∂ÈÚ‹ÓË
¶Ú›ÁÎË·˜ ∂ÚÚ›ÎÔ˜ Ù˘ ¶ÚˆÛ›·˜
µ·ÛÈÏÈ¿˜ ∞ÏÊfiÓÛÔ XIII Ù˘ πÛ·Ó›·˜
µÈÎÙÒÚÈ·
ƒÔ‡ÂÚÙ
ŸÏÁ· ∆·ÙÈ¿Ó·
ª·Ú›·
∞ϤÍȘ ∞Ó·ÛÙ·Û›·
°ÂÚÌ·ÓÈ΋ ‚·ÛÈÏÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·
ƒˆÛÈ΋ ‚·ÛÈÏÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·
∞ÏÊfiÓÛÔ ªË Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈ΋ Á˘Ó·›Î· ºÔÚ¤·˜ ¶Èı·Ó‹ ÊÔÚ¤·˜ º˘ÛÈÔÏÔÁÈ΋ Á˘Ó·›Î· ∞ÛıÂÓ‹˜ ¿ÓÙÚ·˜
°ÎÔÓ˙¿ÏÔ
πÛ·ÓÈ΋ ‚·ÛÈÏÈ΋ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·
81
º˘ÛÈÔÏÔÁÈ΋
ºÔÚ¤·˜
̰
̰
̰
÷
∞ÛıÂÓ‹˜
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜˜
À
Ã∞À
Ã∞À
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
À
Ã∞À
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
÷∞ÛıÂÓ‹˜
÷
Ã∞÷
ºÔÚ¤·˜
Ã∞÷
ºÔÚ¤·˜
̰
̰̰
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜
Ã∞÷
ºÔÚ¤·˜
EÈÎfiÓ· 5.18. TÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett, fiÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÔÈ Èı·ÓÔ› ÁÂÓÂÙÈÎÔ› Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› ÛÙËÓ ·ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· ∞, fiÙ·Ó Ë ÌËÙ¤Ú· Â›Ó·È Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈ΋ Î·È Ô ·Ù¤Ú·˜ ·ÛıÂÓ‹˜.
EÈÎfiÓ· 5.19. TÂÙÚ¿ÁˆÓÔ ÙÔ˘ Punnett, fiÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È ÔÈ Èı·ÓÔ› ÁÂÓÂÙÈÎÔ› Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ› ÛÙËÓ ·ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· ∞ fiÙ·Ó Ë ÌËÙ¤Ú· Â›Ó·È ÊÔÚ¤·˜ Î·È Ô ·Ù¤Ú·˜ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜.
™ÎÂÊı›ÙÂ
¶oȘ Úo¸oı¤ÛÂȘ ··ÈÙo‡ÓÙ·È ÁÈ· Ó· ÂΉËψı› ¤Ó· Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÁÓÒÚÈÛÌ· ·. ÛÙ· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ·, ‚. ÛÙ· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ·.
™ÎÂÊı›ÙÂ
∂¿Ó ¿Ó‰Ú·˜ Ì ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›· ·ÓÙÚ¢Ù› Ì›· Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ Á˘Ó·›Î· ηӤӷ ·fi Ù· ·È‰È¿ Ùo˘ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›·. ∞ÏÏ¿ ·Ó Ì›· ·fi ÙȘ ÎfiÚ˜ Ùo˘ ·ÓÙÚ¢Ù› ¤Ó· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ¿Ó‰Ú· ÙfiÙ ˘¿Ú¯ÂÈ 50% Èı·ÓfiÙËÙ· oÈ ÁÈo› Ùo˘˜ Ó· ¤¯o˘Ó ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›·. ¶ˆ˜ ÌoÚ› Ó· ÂÍËÁËı› ·˘Ùfi;
¶ÂÚ›ÏË„Ë
O Gregor Mendel ÂÚȤÁÚ·„ ‰‡o ‚·ÛÈÎo‡˜ ÓfiÌo˘˜ Ù˘ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜, Ùo ÓfiÌo Ùo˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Î·È Ùo ÓfiÌo Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘, ‚·ÛÈ˙fiÌÂÓo˜ ÛÙ· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂˆÓ o˘ ¤Î·Ó ÛÙo Ê˘Ùfi ÌoÛ¯oÌ›˙ÂÏo. O ÓfiÌo˜ Ùo˘ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊˆÓ Î·ıoÚ›˙ÂÈ fiÙÈ Ù· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘ ηٷӤÌoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo˘˜ Á·Ì¤Ù˜ ηٿ ÙË Ì›ˆÛË. ŒÓ· ‰ÈÏoÂȉ¤˜ ¿ÙoÌo Ì ‰‡o ·ÓoÌoÈfiÙ˘· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÂÓfi˜ ÁoÓȉ›o˘ Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ÂÓÒ ¤Ó· ÂÙÂÚfi˙˘Áo ¤¯ÂÈ ‰‡o ‰È·ÊoÚÂÙÈο ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·. ŒÓ· ÁoÓ›‰Èo ÌoÚ› Ó· ¤¯ÂÈ oÏÏ¿ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ·, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È oÏÏ·Ï¿. ∆· ÂÈÎÚ·Ù‹ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ηχÙÔ˘Ó ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ˘oÏÂÈfiÌÂÓˆÓ. ŒÓ· ¿ÙoÌo ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ,oÌfi˙˘Áo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ‹ ÂÙÂÚfi˙˘Áo. ∏ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ÂϤÁ¯o˘ ·oηχÙÂÈ ¤Ó·Ó ¿ÁÓˆÛÙo ÁoÓfiÙ˘o Â¿Ó Á›ÓÂÈ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ Ì ÙoÓ ¿ÁÓˆÛÙo ÁoÓfiÙ˘o Ì ¤Ó·Ó oÌfi˙˘Áo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÁÈ· ÙoÓ ›‰Èo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. O ÓfiÌo˜ Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘, ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙË ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ‰‡o ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ¢ËÏÒÓÂÈ fiÙÈ Ù˘¯·›· ÌÂÙ·‚›‚·ÛË ÌËÙÚÈ΋˜ Î·È ·ÙÚÈ΋˜ Úo¤Ï¢Û˘ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÙË ÌÂȈÛË ‰ËÌÈo˘ÚÁ› Á·Ì¤Ù˜ o˘ ¤¯o˘Ó ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌo‡˜ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ. ™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo oÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ o˘ ηıoÚ›˙oÓÙ·È ·fi ¤Ó· ÌfiÓoÓ ÁoÓ›‰Èo ·ÎoÏo˘ıo‡Ó ªÂÓ‰ÂÏÈÎfi Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. ªÂÏÂÙÒÓÙ·È ÛÙ· ÁÂÓ·ÏoÁÈο ‰¤Ó‰Ú· o˘ ·oÙÂÏo‡Ó ·ÂÈÎfiÓÈÛË ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ ÌÈ·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ Î·È ÙˆÓ ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Û˘ÁÁÂÓÈÎÒÓ Û¯¤ÛÂˆÓ Î·È ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÙoÓ ÙÚfio ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ŒÓ·˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ o˘ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÙÚfio ÌoÚ› Ó· ÂËÚ¿ÛÂÈ ·ÚÛÂÓÈο Î·È ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· Î·È ÌoÚ› Ó· ÌËÓ ÂÌÊ·ÓÈÛÙ› Û ÌÈ· ÁÂÓÈ¿. ŒÓ·˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ o˘ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ÂÈÎÚ·Ù‹ ÙÚfio ÂËÚ¿˙ÂÈ ·ÚÛÂÓÈο Î·È ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Û οı ÁÂÓÈ¿. ŒÓ· ÁoÓ›‰Èo o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙo à ¯ÚˆÌfiۈ̷ Î·È ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ·ÏÏËÏfiÌoÚÊo ÛÙo À oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙo. ŒÓ·˜ Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙo˜ ˘oÏÂÈfiÌÂÓo˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Û fiÏ· Ù· ·ÚÛÂÓÈο ¿ÙoÌ· o˘ ÙoÓ Ê¤Úo˘Ó, ÂÓÒ Ù· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· o˘ Â›Ó·È ÊoÚ›˜ ‰ÂÓ ÙoÓ ÂÎÊÚ¿˙o˘Ó. ªÈ· ÌËÙ¤Ú· ÊoÚ¤·˜ ÌoÚ› Ó· ÁÂÓÓ‹ÛÂÈ ·ÁfiÚÈ· o˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Ùo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·.
82
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ∆· ÁoÓ›‰È· o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÛÙËÓ ›‰È· ÁÂÓÂÙÈ΋ ı¤ÛË ÙˆÓ oÌÔÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÂϤÁ¯o˘Ó ÙËÓ ›‰È· ȉÈfiÙËÙ· oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ………..................…….. ŒÓ· ¿ÙoÌo o˘ ¤¯ÂÈ ›‰È· …………..................….. ÁoÓ›‰È· ÁÈ· ÌÈ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË È‰ÈfiÙËÙ· oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ……...........………… ÂÓÒ ·Ó ¤¯ÂÈ ‰˘o ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ………........………. ŒÓ· …………..........................…… ÁoÓ›‰Èo ηχÙÂÈ ÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË Ùo˘ ˘oÏÂÈfiÌÂÓo˘. ∆o Û‡ÓoÏo ÙˆÓ ·ÏÏËÏoÌfiÚÊˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ˆ˜ ………...................…….. 2. ¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË o˘ ‚·Û›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙ˘ ÌÂÙ·‚›‚·Û˘ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ. ∞ӷχÛÙ ÙoÓ ÙÚfio Ì ÙoÓ oo›o ‰È·¯ˆÚ›˙oÓÙ·È Ù· ÁoÓ›‰È· Î·È ÌÂÙ·‚È‚¿˙oÓÙ·È ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜. 3. ∂Ó·˜ ηʤ oÓÙÈÎfi˜ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓÂÙ·È oÏϤ˜ ÊoÚ¤˜ Ì ¤Ó· Ï¢Îfi oÓÙÈÎfi Î·È fiÏoÈ oÈ ·fiÁoÓoÈ Ùo˘ Â›Ó·È Î·Ê¤. ·. ∂¿Ó ‰È·ÛÙ·˘Úˆıo‡Ó ‰‡o ·fi Ùo˘˜ ηʤ ·oÁfiÓo˘˜ Ù˘ F1, oÈfi oÛoÛÙfi ·fi Ùo˘˜ oÓÙÈÎo‡˜ Ù˘ F2 ÁÂÓÈ¿˜, ı· Â›Ó·È Î·Ê¤; ‚. ¶ˆ˜ ÌoÚ›Ù ӷ ‰È·ÈÛÙÒÛÂÙÂ Â¿Ó ¤Ó·˜ ηʤ oÓÙÈÎfi˜ Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo˜ ‹ ÂÙÂÚfi˙˘Áo˜; 4. ∂¿Ó oÏoÈ oÈ ·fiÁoÓoÈ ÌÈ·˜ Ï¢΋˜ ÎfiÙ·˜ Î·È ÂÓfi˜ Ì·‡Úo˘ ÎfiÎÎoÚ· Â›Ó·È ÁÎÚ›˙oÈ Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ηıoÚ›˙o˘Ó Ùo ¯ÚÒÌ· ›ӷÈ: ·. Ê˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙ· ‚. ·ÙÂÏÒ˜ ÂÈÎÚ·Ù‹ Á. Û˘ÓÂÈÎÚ·Ù‹ 5. ∂Ó·˜ ¿Ó‰Ú·˜ Â›Ó·È ÊoÚ¤·˜ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜ (¢‰). ∆· ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· ÁoÓ›‰È·, o˘ ·ÚÈÛÙÒÓÙ·È Ì ٷ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¢ Î·È ‰ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È; ·. ÛÙ· Ã Î·È À ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ‚. Û oÌfiÏoÁ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Á. Û fiÏ· Ù· ÛÂÚÌ·Ùo˙ˆ¿ÚÈ· Ùo˘ ¿Ó‰Ú· ˘¿Ú¯o˘Ó Î·È Ù· ‰‡o ÁoÓ›‰È· ‰. ÛÙo ›‰Èo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 6. ∂Ó·˜ ¿Ó‰Ú·˜ o˘ ¤¯ÂÈ oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ µ Î·È ÌÈ· Á˘Ó·›Î· o˘ ¤¯ÂÈ oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ ∞ ÌoÚ› Ó· ¤¯o˘Ó ·È‰È¿ Ì ʷÈÓfiÙ˘o: ·. ÌfiÓo ∞ ‹ ÌfiÓo µ ‚. ÌfiÓo ∞µ Á. ∞µ ‹ O ‰. ∞,µ ‹ O Â. ∞,µ,∞µ ‹ O 7. ∞ÓÙÈÛÙoȯ›ÛÙ ÙÔ˘˜ fiÚÔ˘˜ Ù˘ ÛÙ‹Ï˘ ∞ Ì ÙÔ˘˜ ÔÚÈÛÌÔ‡˜ Ù˘ ÛÙ‹Ï˘ µ: 1. ∞˘ÙoÛˆÌÈ΋ ÂÈÎÚ·Ù‹˜ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ·. ŒÓ· ·È‰› ¤¯ÂÈ 25% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ¿Û¯ÂÈ ·fi ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· fiÙ·Ó Î·È oÈ ‰‡o ÁoÓ›˜ Â›Ó·È ÊoÚ›˜ Ù˘ ›‰È·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ‚. ªÈ· Á˘Ó·›Î· ÊoÚ¤·˜ ÌÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ·ÓÙÚ‡ÂÙ·È ¤Ó· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ¿ÓÙÚ· Î·È ·oÎÙo‡Ó ¤Ó· ·ÁfiÚÈ o˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. Á. ªÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ì ·Ó·ÏoÁ›· 50% Û fiϘ ÙȘ ÁÂÓȤ˜ ÛÙo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚo ÌÈ·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜.
2. ∞˘ÙoÛˆÌÈ΋ ˘oÏÂÈfiÌÂÓË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
3. º˘ÏoÛ‡Ó‰ÂÙË ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·
8. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· Huntington Â›Ó·È Ì›· ·Ûı¤ÓÂÈ· Ùo˘ ÎÂÓÙÚÈÎo‡ Ó¢ÚÈÎo‡ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜ o˘ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ÂÈÎÚ·Ù‹ ÙÚfio Î·È Ù· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· Ù˘ oo›·˜ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È Û ËÏÈΛ· 35 ¤ˆ˜ 45 ÂÙÒÓ. ¶oÈ· Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ¤Ó· ¿ÙÔÌo o˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· Ó· ÙËÓ ÌÂÙ·‰fiÛÂÈ ÛÙÔ ·È‰› ÙÔ˘ Î·È ÔÈ¿ ÛÙÔÓ ÂÁÁÔÓfi ÙÔ˘; ·. ó ‚. 1/4 Á. ÕÏÏo 9. O °È¿ÓÓ˘ Î·È o ·o‡˜ Ùo˘, ·fi ÙË ÌËÙ¤Ú·, Â›Ó·È ·ÈÌoÚÚoÊÈÏÈÎo› Î·È ¿Û¯Ô˘Ó ·fi ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· ∞. O °È¿ÓÓ˘ Î·È Ë ª·Ú›· ¤¯o˘Ó ¤Ó· ÁÈo Ùo °ÚËÁfiÚË Î·È ‰‡o ÎfiÚ˜, ÙË Ã·Ú¿ Î·È ÙËÓ ¶ÂÚÛÂÊfiÓË, o˘ ¿Û¯o˘Ó fiÏoÈ ·fi ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·. Œ¯o˘Ó ›Û˘ Î·È ÌÈ· ÎfiÚË ÙËÓ ∂ϤÓË o˘ ‰ÂÓ ¿Û¯ÂÈ ·fi ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·. (Àoı¤Ùo˘Ì fiÙÈ Ù· ıËÏ˘Î¿ ¿ÙoÌ· Ì ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· ÂÈ˙o‡Ó, οÙÈ o˘ ‰ÂÓ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·). ·. ™¯Â‰È¿ÛÙ Ùo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚo ‚. °È·Ù› Ë Ã·Ú¿ Î·È Ë ¶ÂÚÛÂÊfiÓË ¿Û¯o˘Ó. Á. ¶oÈ· Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ¤Ó·˜ ÁÈo˜ Ù˘ ÷ڿ˜ Ó· Â›Ó·È ·ÈÌoÚÚoÊÈÏÈÎfi˜. ‰. ¶oÈ· Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ¤Ó·˜ ÁÈo˜ Ù˘ ∂ϤÓ˘ Ó· Â›Ó·È ·ÈÌoÚÚoÊÈÏÈÎfi˜; Â. ¶oÈ· Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÌÈ· ÎfiÚË Ù˘ ∂ϤÓ˘ Ó· Â›Ó·È ·ÈÌÔÚÚÔÊÈÏÈ΋; 10. À¿Ú¯ÂÈ ÂÚ›ÙˆÛË Û ÌÈ· ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ‰È˘‚ÚȉÈÛÌo‡ ÛÙËÓ oo›· Ë Ê·ÈÓoÙ˘È΋ ·Ó·ÏoÁ›· ÙˆÓ ·oÁfiÓˆÓ ÛÙËÓ F 2 Ó· Â›Ó·È ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋ ·fi ÙËÓ ·Ó·ÏoÁ›· 9:3:3:1; ∞ÈÙÈÔÏÔÁ‹ÛÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜ ‰›ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·. 11. ŒÓ· ˙¢Á¿ÚÈ ¤¯ÂÈ ¤Ó· ·È‰› Ì ÌÈ· ·˘ÙoÛˆÌÈ΋ ÂÈÎÚ·Ù‹ ·Ûı¤ÓÂÈ· ÙË Ó¢Úo˚ӈ̿وÛË. OÈ ‰˘o ÁoÓ›˜ Â›Ó·È ÎÏÈÓÈο Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo› Î·È Î·Ó›˜ ÛÙȘ oÈÎoÁ¤ÓÂȤ˜
83
Ùo˘˜ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. ·. ¶oÈ· ÂÍ‹ÁËÛË ‰›ÓÂÙ ÁÈ· ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ÛÙo ·È‰› Ùo˘˜. ‚. ¶oÈ· Èı·ÓfiÙËÙ· ˘¿Ú¯ÂÈ Ó· ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ ÙËÓ ›‰È· ·Ûı¤ÓÂÈ· Î·È ¿ÏÏ· ·È‰È¿ Ùo˘˜. Á. ∂¿Ó o Û‡˙˘Áo˜ Í·Ó··ÓÙÚ¢Ù› Î·È ·oÎÙ‹ÛÂÈ ·È‰› Ì ¿ÏÏË Á˘Ó·›Î·, oÈ· Èı·ÓfiÙËÙ· ˘¿Ú¯ÂÈ Ó· ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. ‰. ¶oÈ· Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· ¤Ó· ÌÂÏÏoÓÙÈÎfi ·È‰› Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ o˘ ¿Û¯ÂÈ. 12. ∂ÍËÁ‹ÛÙ ÁÈ· oÈo ÏfiÁo Ë ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·ÙÔ„›· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Û˘¯ÓfiÙÂÚ· ÛÙo˘˜ ¿Ó‰Ú˜ ·Ú¿ ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜. 13. O ¢ËÌoÛı¤Ó˘ Î·È Ë ∂˘Ù¤ÚË Â›Ó·È ˘ÁÈ›˜ ·ÏÏ¿ ͤÚo˘Ó fiÙÈ Â›Ó·È ÊoÚ›˜ ÌÈ·˜ ·˘ÙoÛˆÌÈ΋˜ ˘oÏÂÈfiÌÂÓ˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜. ∂¿Ó Ù· ÙÚ›· ÚÒÙ· Ùo˘˜ ·È‰È¿ Â›Ó·È ˘ÁÈ‹, oÈ· Â›Ó·È Ë Èı·ÓfiÙËÙ· Ùo ٤ٷÚÙo ·È‰› Ùo˘˜ Ó· ÎÏËÚoÓoÌ‹ÛÂÈ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·; 14. ∞fi ÁoÓ›˜ Ì oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ µ Î·È Î·ÓoÓÈ΋ fiÚ·ÛË ÁÂÓÓ‹ıËΠ·È‰› Ì oÌ¿‰· ·›Ì·Ùo˜ O Î·È ÌÂÚÈ΋ ·¯ÚˆÌ·Ùo„›·. ¡· ‚ÚÂıo‡Ó oÈ ÁoÓfiÙ˘oÈ Ùo˘ ·Ù¤Ú·, Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜ Î·È Ùo˘ ·È‰Èo‡. 15. ∑¢Á¿ÚÈ ˘ÁÈÒÓ ÁoÓ¤ˆÓ ·oÎÙ¿ ·È‰› Ì ΢ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË, ÌÈ· ·˘ÙoÛˆÌÈ΋ ˘oÏÂÈfiÌÂÓË ·Ûı¤ÓÂÈ·. ∞fi ÙË Á˘Ó·›Î· ·oÌ·ÎÚ‡ÓoÓÙ·È ˆ¿ÚÈ· Ù· oo›· ÁoÓÈÌooÈo‡ÓÙ·È in vitro ·fi Ùo Û¤ÚÌ· Ùo˘ Û˘˙‡Áo˘ Ù˘. ∞fi Ù· ˆ¿ÚÈ·
o˘ ÁoÓÈÌooÈ‹ıËÎ·Ó ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó 16 ˙˘ÁˆÙ¿, Ù· oo›· ÂϤÁ¯oÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ‡·ÚÍË Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ ÁÈ· ÙËÓ Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË. ™Â fiÛ· ·fi Ù· ˙˘ÁˆÙ¿ Ì ‚¿ÛË ÙoÓ ÚÒÙo ÓfiÌo Ùo˘ Mendel, ÂÚÈ̤ÓÂÙ ӷ ˘¿Ú¯o˘Ó ‰‡o ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ ÁÈ· ÙËÓ Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË; ™Â fiÛ· ı· ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó· ·ÓÙ›ÁÚ·Êo Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ ÁÈ· ÙËÓ Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË Î·È ¤Ó· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ÁoÓ›‰Èo; 16. ∆Ô ·Ú·Î¿Ùˆ ÁÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÎÏËÚÔÓfiÌËÛ˘ Ù˘ PKU Û ÌÈ· ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·: ·. ∏ PKU ÔÊ›ÏÂÙ·È Û ÂÈÎÚ·Ù¤˜ ‹ ˘ÔÏÂÈfiÌÂÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ; ∫ÏËÚÔÓÔÌÂ›Ù·È ˆ˜ ·˘ÙÔÛˆÌÈÎfi˜ ‹ Ê˘ÏÔÛ‡Ó‰ÂÙÔ˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜; ‚. ¶ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÙ ÙÔ˘˜ ÁÔÓfiÙ˘Ô˘˜ ÙˆÓ ÌÂÏÒÓ Ù˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ Î·È ·ÈÙÈÔÏÔÁ‹ÛÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜. Á. ¶ÔÈ¿ Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ¤Ó· 4Ô ·È‰› ÙˆÓ ÁÔÓ¤ˆÓ 5 Î·È 6 Ó· ¿Û¯ÂÈ ·fi PKU; ¢ÒÛÙ ÌÈ· ÂÚÌËÓ›·.
π 1 2
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ¿ÙÔÌÔ (¯ˆÚ›˜ PKU) PKU ·ÛıÂÓ‹˜
ππ 3 4 5 6 7
8 πππ 9 10 11
?
84
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 5
∂ÚÁ·Û›Â˜ - ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜
1. ™ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Ë ÁÚ·ÌÌ‹ ÙÚȯÔÊ˘›·˜, Ë ‡·ÚÍË ‹ fi¯È ʷΛ‰ˆÓ ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ Î·È ÔÈ ÚÔÛÎÔÏÏË̤ÓÔÈ ‹ ÂχıÂÚÔÈ ÏÔ‚Ô› ·˘ÙÈÒÓ ÎÏËÚÔÓÔÌÔ‡ÓÙ·È ˆ˜ ÌÔÓÔÁÔÓȉȷÎÔ› ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜. ªÂÏÂÙ‹ÛÙ ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ¤Ó·Ó ·fi ·˘ÙÔ‡˜ Û fiÛo Ùo ‰˘Ó·ÙfiÓ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi Ù· ̤ÏË Ù˘ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ¿˜ Û·˜. ªÂ ‚¿ÛË Ù· ÛÙoȯ›· o˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛ·Ù ηٷÛ΢¿ÛÙ Ùo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚo ÁÈ· Ùo ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·˘ÙfiÓ. ¶ÚoÛ·ı‹ÛÙ ӷ ‚Á¿ÏÂÙÂ Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ̤۷ ·fi Ùo ÁÂÓ·ÏoÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚo ÁÈ· Ùo ÙÚfio ÎÏËÚoÓfiÌËÛ˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ηıoÚ›˙o˘Ó Ùo˘˜ ·Ú·¿Óˆ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜. 2. ™ÙÔ ·ÎfiÏÔ˘ıÔ Â›Ú·Ì· ı· ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ÛÂÙ ‰‡o Îo˘ÙÈ¿ Ì ¯¿ÓÙÚ˜. ∫¿ı Îo˘Ù› ı· ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ¤Ó· ·fi Ùo˘˜ ‰‡o ÁoÓ›˜. OÈ ¯¿ÓÙÚ˜ ÛÙo Îo˘Ù› ·ÓÙÈÚoۈ‡o˘Ó Ùo˘˜ Á·Ì¤Ù˜ o˘ ·Ú¿Áo˘Ó. ∆o ¯ÚÒÌ· Ù˘ οı ¯¿ÓÙÚ·˜ ·ÓÙÈÚoۈ‡ÂÈ Ùo ›‰o˜ Ùo˘ Á·Ì¤ÙË. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ì›· ÎfiÎÎÈÓË ¯¿ÓÙÚ· ÌoÚ› Ó· ·ÓÙÈÚoۈ‡ÂÈ ÙoÓ Á·Ì¤ÙË Ì ÁoÓfiÙ˘o ∞, ÁÈ· ÛÎo‡Úo ¯ÚÒÌ· Ì·ÏÏÈÒÓ Î·È Ì›· Ì ΛÙÚÈÓo ¯ÚÒÌ· ÙoÓ Á·Ì¤ÙË Ì ÁoÓfiÙ˘o ·, ÁÈ· ·ÓoÈÎÙfi ¯ÚÒÌ· Ì·ÏÏÈÒÓ. ∆ooıÂÙ‹ÛÙ 100 ÎfiÎÎÈÓ˜ ¯¿ÓÙÚ˜ ÛÙo ÚÒÙo Îo˘Ù›. ∞˘Ù¤˜ ·ÓÙÈÚoۈ‡o˘Ó Ùo˘˜ Á·Ì¤Ù˜ ·ÙfiÌo˘ o˘ Â›Ó·È oÌfi˙˘Áo ∞∞. ∆ooıÂÙ‹ÛÙ 50 ÎfiÎÎÈÓ˜ ¯¿ÓÙÚ˜ Î·È 50 ΛÙÚÈÓ˜ ¯¿ÓÙÚ˜ ÛÙo ‰Â‡ÙÂÚo Îo˘Ù›. ∞˘Ù¤˜ ·ÓÙÈÚoۈ‡o˘Ó Ùo˘˜ Á·Ì¤Ù˜ ·ÙfiÌo˘ o˘ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘Áo ∞·. ¢›¯ˆ˜ Ó· ‚ϤÂÙ ÙȘ ¯¿ÓÙÚ˜ ‰È·Ï¤ÍÙ ̛· ¯¿ÓÙÚ· ·fi Ùo ÚÒÙo Î·È Ì›· ·fi Ùo ‰Â‡ÙÂÚo Îo˘Ù›. ™ËÌÂÈÒÛÙ ÙoÓ ÁoÓfiÙ˘o Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ o˘ Úo·ÙÂÈ ·fi ÙoÓ Û˘Ó‰È·ÛÌfi Ùo˘˜. ∆ooıÂÙ‹ÛÙ ÙȘ ¯¿ÓÙÚ˜ ›Ûˆ ÛÙ· Îo˘ÙÈ¿. ∂·Ó·Ï¿‚·Ù Ùo ‚‹Ì· 3 ÂηÙfi ÊoÚ¤˜. ¢oÎÈÌ¿ÛÙ ¯ÚËÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ ÁoÓfiÙ˘o˘˜ fiˆ˜ ∞· Î·È ∞·. ∫·Ù·ÁÚ¿„Ù ٷ ›‰Ë Î·È ÙËÓ ·Ó·ÏoÁ›· ÙˆÓ ÁoÓoÙ‡ˆÓ o˘ ·Ú‹¯ıËÛ·Ó Î·Ù¿ ÙËÓ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ∆È ·Ó·ÏoÁ›Â˜ ·Ó·Ì¤Ó·Ù ·fi ÙËÓ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË; ∂ÍËÁ‹ÛÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜ °È·Ù› ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ÌËÓ ‚Ϥo˘Ì Ùo ¯ÚÒÌ· fiÙ·Ó ‰È·Ï¤Áo˘Ì ÙȘ ¯¿ÓÙÚ˜; °È·Ù› ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ·ӷÙooıÂÙo‡Ì ÙȘ ¯¿ÓÙÚ˜ ÛÙ· Îo˘ÙÈ¿;
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. MendelWeb 2. Primer on Molecular Genetics ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ∆· ¿ÓÙ· Á‡Úˆ ·fi ÙË ªÂÓ‰ÂÏÈ΋ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· ™ÙoÓ ÎfiÌ‚o ·˘Ùfi ı· ‚Ú›Ù ÂÎÙÂÓ›˜ ·Úo˘Û›·ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ªoÚȷ΋ °ÂÓÂÙÈ΋, Ùo˘˜ ÛÙfi¯o˘˜ Ù˘ Î·È ÙȘ ÌÂıo‰oÏoÁ›Â˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈ›. ªÈ· ÂÎÙÂٷ̤ÓË ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ηıÒ˜ Î·È ·Û΋ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ oÌ¿‰Â˜ ·›Ì·Ùo˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ Î·È ÙoÓ ÙÚfio ÎÏËÚoÓfiÌËÛ‹˜ Ùo˘˜ OÛoÈ Â›Ó·È “ÁÂÚo›” ÛÙ· Ì·ıËÌ·ÙÈο ı· ‰È·ÈÛÙÒÛo˘Ó fiÙÈ Ë ÏÂÁfiÌÂÓË ¶ÏËı˘ÛÌȷ΋ °ÂÓÂÙÈ΋ Ùo˘˜ ÂÈÊ˘Ï¿ÛÛÂÈ ÚoÎÏ‹ÛÂȘ… ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www-hpcc.astro.washington. edu/mirrors/MendelWeb/ http://www.bis.med.jhmi.edu/Dan/ DOE/intro.html
3. Blood Types Tutorial
http://www.biology.arizona.edu/human_bio /problem_sets/blood_types/Intro.html http://piopio.school.nz/popgen.htm
4. Population Genetics
5. 6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
85
86
MÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
∞Ó¿Ï˘ÛË ¯ÚˆÌÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Ì ÙË Ì¤ıÔ‰Ô FISH.
6
88
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
6. MÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ
∆o ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÌoÚ› Ó· ˘oÛÙ› ·ÏÏ·Á¤˜ Ì oÏÏo‡˜ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ ÙÚfio˘˜. ∆o ÁÂÁoÓfi˜ ·˘Ùfi ‰ÂÓ ÚoηÏ› ¤ÎÏËÍË. ™ÎÂÊı›Ù Ì fiÛo˘˜ ÙÚfio˘˜ ÌoÚ› Ó· ·ÏÏ¿Ío˘Ó oÈ Ï¤ÍÂȘ o˘ ˘¿Ú¯o˘Ó Û’ ·˘Ù‹ ÙË ÛÂÏ›‰·. OÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· Ùo˘ DNA, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ¤Ó· ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi Ê·ÈÓfiÙ˘o, ¯ˆÚ›˜ fï˜ ·˘Ùfi Ó· Â›Ó·È ¿ÓÙoÙ ··Ú·›ÙËÙo. ∞˘Ùfi ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙoÓ ÙÚfio Ì ÙoÓ oo›o Ë ·ÏÏ·Á‹ Âȉڿ ÛÙo ÁoÓȉȷÎfi Úo˚fiÓ, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙËÓ ÚˆÙ½ÓË. OÈ ÁÂÓÂÙÈÛÙ¤˜ ηٷٿÛÛo˘Ó ÙȘ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Û ‰‡o ÌÂÁ¿Ï˜ ηÙËÁoڛ˜: ∆Ș ÁoÓȉȷΤ˜ Î·È ÙȘ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜. O Ù˘ÈÎfi˜ ·˘Ùfi˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ¤ÎÙ·ÛË Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜. ∞Ó ·˘Ù‹ ·ÊoÚ¿ ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi ‚¿ÛˆÓ, ÛÙȘ oo›Â˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË, ÚoÛı‹ÎË ‹ ¤ÏÏÂÈ„Ë, ÙfiÙ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÁoÓȉȷ΋ ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË. ∞Ó ·ÊoÚ¿ ·ÏÏ·Á¤˜ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ÙÌ‹Ì· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜, oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›·. OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ¢ı‡ÓoÓÙ·È ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÔÈÎÈÏfiÙËÙ·˜ ÛÙÔÓ ÏËı˘ÛÌfi, ÁÈ· oÏϤ˜ ÎÏËÚoÓoÌÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ, ηıÒ˜ Î·È ÁÈ· oÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ηÚΛÓo˘. ªÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÌoÚ› Ó· Û˘Ì‚o‡Ó Û ooÈo‰‹oÙ ÁÂÓÓËÙÈÎfi ‹ ۈ̷ÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo. ªfiÓo oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÙˆÓ ÁÂÓÓËÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ, ÂÓ Ùo‡ÙoȘ, ÌoÚ› Ó· ÌÂÙ·‚È‚·ÛÙo‡Ó ·fi ÙË ÌÈ· ÁÂÓÈ¿ ÛÙËÓ ÂfiÌÂÓË Î·È ÁÈ’·˘Ùfi Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó˜ ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ÎÏËÚoÓoÌÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ. ∞˘Ùfi fï˜ ‰Â ÛËÌ·›ÓÂÈ fiÙÈ oÈ ÛˆÌ·ÙÈΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Â›Ó·È ÏÈÁfiÙÂÚo ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÁÈ· ÙËÓ ˘Á›·. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ·oÙÂÏo‡Ó ÙËÓ ÏÂÈoÓfiÙËÙ· ÙˆÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó, ‰Â‰o̤Óo˘ fiÙÈ ¤Ó·˜ ÂÓ‹ÏÈÎo˜ oÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 1013 ÂÚ›o˘ ·ÙÙ·Ú·.
∏ ÌÂϤÙË Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜ ·oÙÂÏ› ÛÙ·ıÌfi ÛÙË Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ÙˆÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó
∏ ÚÒÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ·Ûı¤ÓÂÈ· o˘ ‚Ú¤ıËΠfiÙÈ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ ‹Ù·Ó Ë ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· oÊ›ÏÂÈ ÙËÓ oÓoÌ·Û›· Ù˘ ÛÙo ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ‰Ú·ÓoÂȉ¤˜ Û¯‹Ì· o˘ ·›ÚÓo˘Ó ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ¤ÏÏÂȄ˘ o͢ÁfiÓo˘ Ù· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú· ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ o˘ ¿Û¯o˘Ó. T· ‰Ú·Óo·ÙÙ·Ú· ÂÌo‰›˙o˘Ó ÙË Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ΢ÎÏoÊoÚ›· Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜ ÛÙ· ÙÚȯoÂȉ‹ ·ÁÁ›·. ∆o 1949, o Linus Pauling Î·È oÈ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˜ Ùo˘ ·Ó·Î¿Ï˘„·Ó fiÙÈ Ë ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË ÙˆÓ ÂÓËϛΈÓ, HbA, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ù¤ÛÛÂÚȘ oÏ˘ÂÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜, ‰‡o · Î·È ‰‡o ‚, ‰È¤ÊÂÚ ÛÙ· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ¿ÙoÌ· Û ۯ¤ÛË Ì ÂΛӷ o˘ ¤·Û¯·Ó ·fi ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·. ∏ ‰È·ÊoÚ¿ ÂÓÙo›˙ÂÙ·È ÛÙo ¤ÎÙo ·ÌÈÓo͇ Ù˘ ‚-oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜, fio˘ Ùo ÁÏo˘Ù·ÌÈÓÈÎfi o͇ ·ÓÙÈηı›ÛÙ·Ù·È ·fi ‚·Ï›ÓË. ∏ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË Û˘Ì‚oÏ›˙ÂÙ·È ˆ˜ HbS. ∏ ·ÏÏ·Á‹ ÛÙËÓ ·ÎoÏo˘ı›· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ì›·˜ ÁoÓȉȷ΋˜ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘
EÈÎfiÓ· 6.1. H ‰Ú·ÓÔ΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ÌÈ· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÙÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈ› ÙË ‚ ÔÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· Ù˘ ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›Ó˘. ·. ™ÙÔ ÌÔÓÙ¤ÏÔ ÙÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ Ù˘ ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›Ó˘ Ê·›ÓÂÙ·È Ë ·ÎÚÈ‚‹˜ ı¤Û˘ Ù˘ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ ‚. º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ÂÚ˘ıÚÔ·ÙÙ·ÚÔ, ¿ӈ Î·È ‰Ú·ÓÔÂȉ¤˜ ÂÚ˘ıÚÔ·ÙÙ·ÚÔ, οو.
º˘ÛÈÔÏÔÁÈ΋ ‚-·Ï˘Û›‰· ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›Ó˘ µ·Ï›ÓË πÛÙȉ›ÓË §Â˘Î›ÓË £ÚÂÔÓ›ÓË ¶ÚÔÏ›ÓË °ÏÔ˘Ù·ÌÈÓÈÎfi Ô͇ °ÏÔ˘Ù·ÌÈÓÈÎfi Ô͇
‚
‚-·Ï˘Û›‰· Ù˘ ‰Ú·ÓÔ΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›Ó˘ µ·Ï›ÓË πÛÙȉ›ÓË §Â˘Î›ÓË £ÚÂÔÓ›ÓË ¶ÚÔÏ›ÓË µ·Ï›ÓË °ÏÔ˘Ù·ÌÈÓÈÎfi Ô͇
·
89
ÛÙËÓ ÙÚÈϤٷ o˘ Έ‰ÈÎooÈ› Ùo ÁÏo˘Ù·ÌÈÓÈÎfi o͇. ™Ùo ÌfiÚÈo Ùo˘ DNA ‰ËÏ·‰‹, ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÌÈ· ‚¿ÛË Î·È Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi Έ‰ÈÎfiÓÈo GAG, o˘ Έ‰ÈÎooÈ› Ùo ÁÏo˘Ù·ÌÈÓÈÎfi, ·ÓÙÈηٷı›ÛÙ·Ù·È ·fi Ùo GTG, o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙË ‚·Ï›ÓË. ∞˘Ù‹ Ë ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË o‰ËÁ› Û ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÛÙÂÚÂo‰È¿Ù·Í˘ Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘, Ë oo›· ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÌoÚÊ‹˜ ÙˆÓ ÂÚ˘ıÚo΢ÙÙ¿ÚˆÓ, Ù· oo›· ·›ÚÓo˘Ó ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ‰Ú·ÓÔÂȉ¤˜ Û¯‹Ì· (EÈÎfiÓ· 6.1). ∞ÛıÂÓ›˜ Ì ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· Â›Ó·È oÌfi˙˘ÁoÈ ÁÈ· Ùo ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo ÁoÓ›‰Èo Ô˘ Û˘Ì‚ÔÏ›˙ÂÙ·È Ì ‚s. ∫·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· ·Ú¿Áo˘Ó ÌfiÓo HbS, Î·È Î·ıfiÏo˘ Hb∞. ∆· ÂÙÂÚfi˙˘Á· ¿ÙoÌ· (ÊoÚ›˜), o˘ ¤¯o˘Ó ¤Ó· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ‚ ÁoÓ›‰Èo Î·È ¤Ó· ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo, Â›Ó·È ÎÏÈÓÈο Ê˘ÛÈoÏoÁÈο. ™Ù· ¿ÙoÌ· ·˘Ù¿ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ ‰Ú¿ӈÛË ÌfiÓo ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ÌÂÁ¿Ï˘ ¤ÏÏÂȄ˘ o͢ÁfiÓo˘, fiˆ˜ Û ˘„fiÌÂÙÚo ¿Óˆ ÙˆÓ 3.000 m.
Y¿Ú¯o˘Ó oÏÏo› ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo› Ù‡oÈ ÁoÓȉȷÎÒÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó
∆o ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜ ‰Â›¯ÓÂÈ fiÙÈ Ì›· ·Ûı¤ÓÂÈ· ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ·ÓÙÈηٿÛÙ·Û˘ Ì›·˜ ÌfiÓo ·fi Ù· ‰ÈÛÂηÙoÌ̇ÚÈ· ‚¿ÛÂˆÓ DNA! ∞ÏÏ·Á¤˜ ·˘Ùo‡ Ùo˘ Ù‡o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÛËÌÂȷΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, Î·È ÌoÚ› Ó· ¤¯o˘Ó oÈΛϷ ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ÛÙËÓ ÚˆÙ½ÓË o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi Ùo ·ÓÙ›ÛÙoȯo ÁoÓ›‰Èo (EÈÎfiÓ· 6.2). ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË o˘ Ë ‰È·ÊoÚÂÙÈ΋ ÙÚÈϤٷ o˘ Úo¤Î˘„ Έ‰ÈÎooÈ› Ùo ›‰Èo ·ÌÈÓo͇ (Û˘ÓÒÌ˘Ìo Έ‰ÈÎfiÓÈo) ‰ÂÓ ·ÏÏ¿˙ÂÈ Ë ·ÎoÏo˘ı›· ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙËÓ ·Ú·ÁfiÌÂÓË ÚˆÙ½ÓË. ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ fï˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÌÈ· ÛËÌÂȷ΋ ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ‰ËÌÈo˘ÚÁ› ÌÈ· ÙÚÈϤٷ Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈ› ¤Ó·
ŸÙ·Ó Ùo ÁoÓ›‰Èo «ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ» ·fi ÁÂÓÈ¿ Û ÁÂÓÈ¿
∂Ó·˜ Ù‡o˜ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ o˘ ·Ó·Î·Ï‡ÊıËΠÚfiÛÊ·Ù· Â›Ó·È Ë ÙÚÈÓo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ¤ÎÙ·ÛË, ηٿ ÙËÓ oo›· ·˘Í¿ÓÂÙ·È o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Â·Ó·Ï‹„ÂˆÓ Ì›·˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÙÚÈϤٷ˜ Óo˘ÎÏÂoÙȉ›ˆÓ ·fi ÁÂÓÈ¿ Û ÁÂÓÈ¿. ∏ ÙÚÈÓo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋ ¤ÎÙ·ÛË Â›Ó·È Ùo ·›ÙÈo Ù˘ Ì˘oÙoÓÈ΋˜ ‰˘ÛÙÚoÊ›·˜, ÌÈ·˜ ·˘ÙoÛˆÌÈ΋˜ ÂÈÎÚ·Ùo‡˜ ÌoÚÊ‹˜ Ì˘˚΋˜ ‰˘ÛÙÚoÊ›·˜ Ë oo›· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ì Ûo‚·ÚfiÙÂÚ· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· ·fi ÙË ÌÈ· ÁÂÓÈ¿ ÛÙËÓ ÂfiÌÂÓË. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, o ·o‡˜ ÌoÚ› Ó· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ÌfiÓo ‹È· ·‰˘Ó·Ì›· ÛÙ· ¯¤ÚÈ·. ∏ ÎfiÚË ÌoÚ› Ó· ¤¯ÂÈ Ì¤ÙÚÈ· ·‰˘Ó·Ì›· Û ¯¤ÚÈ· Î·È fi‰È·. ∆· ·È‰È¿ Ù˘, Â¿Ó ÎÏËÚoÓoÌ‹Ûo˘Ó Ùo ÁoÓ›‰Èo, ÌoÚ› Ó· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Ûo‚·Ú‹ Ì˘˚΋ ·‰˘Ó·Ì›·. °È· oÏÏ¿ ¯ÚfiÓÈ· Ë ·ÈÙÈoÏoÁ›· ·˘Ùo‡ Ùo˘ Ê·ÈÓo̤Óo˘ ‹Ù·Ó ¿ÁÓˆÛÙË. ∂ÓÙo‡ÙoȘ, ÌfiÏȘ ÚoÛ‰ÈoÚ›ÛÙËÎÂ Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘, ·oηχÊıËΠfiÙÈ Ë Âȉ›ӈÛË ÙˆÓ Û˘ÌÙˆÌ¿ÙˆÓ oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË Ùo˘ ÌÂÁ¤ıo˘˜ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘. ∆o ÁoÓ›‰Èo o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁ› ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 19 Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ oÏϤ˜ ·ӷϋ„ÂȘ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜ CTG. ŒÓ· Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ¿ÙoÌo ¤¯ÂÈ 5 ¤ˆ˜ 37 ·ӷϋ„ÂȘ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜, ÂÓÒ ¤Ó· ¿ÙoÌo o˘ ¿Û¯ÂÈ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ·fi 50 ˆ˜ Î·È ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ·ӷϋ„ÂȘ. ∆o Û‡Ó‰ÚoÌo ‡ıÚ·˘ÛÙo˘ Ã Â›Ó·È Ë ‰Â‡ÙÂÚË ÛÂ Û˘¯ÓfiÙËÙ·, ÌÂÙ¿ Ùo Û‡Ó‰ÚoÌo Down, ·ÈÙ›· ‰È·ÓoËÙÈ΋˜ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛ˘ o˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÁÂÓÂÙÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›·. ∏ oÓoÌ·Û›· Ùo˘ oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ıÚ·‡ÛË, οو ·fi Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ Û˘Óı‹Î˜, ÌÈÎÚo‡ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ à ÛÙo˘˜ ¿Û¯oÓÙ˜. ∞Ó¿Ï˘ÛË Ùo˘ DNA ¤‰ÂÈÍ fiÙÈ Ùo Û‡Ó‰ÚoÌo Ùo˘ ‡ıÚ·˘ÛÙo˘ à oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙo ÌÂÁ¿Ïo ·ÚÈıÌfi ·ӷϋ„ÂˆÓ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜ CGG ÛÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA Û ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ÁoÓ›‰Èo (EMR1) Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ Ã. ∆· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ¿ÙoÌ· ¤¯o˘Ó ηٿ ̤Ûo fiÚo 30 ·ӷϋ„ÂȘ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ÙÚÈϤٷ˜. OÈ Â·Ó·Ï‹„ÂȘ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜ CGG ÛÙ· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ÍÂÎÈÓo‡Ó ·fi 200 Î·È ÍÂÂÚÓo‡Ó Û ÌÂÚÈΤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÙȘ 1.300. ∆· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ¤¯o˘Ó ÎÏËÚoÓoÌ›ÛÂÈ Ùo ÁoÓ›‰Èo Û «Ï·Óı¿Óo˘Û· ÌoÚÊ‹», ‰ËÏ·‰‹ ·fi ·ÙfiÌ· o˘ ‰ÂÓ ¿Û¯o˘Ó ·ÏÏ¿ ʤÚo˘Ó 50-200 ·ӷϋ„ÂȘ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜ CGG ÛÙo ÁoÓ›‰Èo (ÚoÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË). O ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ Â·Ó·Ï‹„ÂˆÓ Ù˘ ÙÚÈϤٷ˜ Û oÈÎoÁ¤ÓÂȘ o˘ ʤÚo˘Ó ÙË ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË Û ϷÓı¿Óo˘Û· ÌoÚÊ‹ ·˘Í¿ÓÂÙ·È ·fi ÁÂÓÈ¿ Û ÁÂÓÈ¿.
°ÂÓ·ÏÔÁÈÎfi ‰¤ÓÙÚÔ I 1 2
º·ÈÓfiÙ˘Ô˜
°ÔÓfiÙ˘Ô˜
∞ÛıÂÓ‹˜ Ì˘È΋ ·‰˘Ó·Ì›·
(CTG)70
II 1 2 ª¤ÛË Ì˘È΋ ·‰˘Ó·Ì›· (CTG)600
III 1 2 3
™Ô‚·Ú‹ Ì˘È΋ ·‰˘Ó·Ì›·
(CTG)1800
90
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi
™ÎÂÊı›ÙÂ
∆È ı· ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ÛÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo Úfi‚ÏËÌ· ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi: ∏ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÌÈ·˜ ‚¿Û˘, ‹ ÙÚÈÒÓ Û˘Ó¯fiÌÂÓˆÓ ‚¿ÛˆÓ;
∞ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË
OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ¿ÓÙoÙ ‚Ï·‚ÂÚ¤˜
ŒÏÏÂÈ„Ë
¶ÚÔÛı‹ÎË
EÈÎfiÓ· 6.2. OÈ Î‡ÚȘ ηÙËÁÔڛ˜ ÁÔÓȉȷÎÒÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó. ™ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë Î·È ÙËÓ ÚÔÛı‹ÎË ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·Ó¿ÁÓˆÛ˘.
‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi ·ÌÈÓo͇ Î·È Î·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· ÌÈ· ·ÏÏ·Á̤ÓË ÚˆÙ½ÓË. ∂¿Ó ÙÔ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ·ÌÈÓÔ͇ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙo ÂÓÂÚÁfi ΤÓÙÚo ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡Ìo˘ ‹ ÎoÓÙ¿ Û ·˘Ùfi, ÙfiÙÂ Ë ÂÓÂÚÁfiÙËÙ¿ Ùo˘, ‰ËÏ·‰‹ Ë ÈηÓfiÙËÙ· Î·Ù¿Ï˘Û˘ ·ÓÙȉڿÛˆÓ, ÌoÚ› Ó· ÂÏ·ÙÙˆı› ‹ Î·È Ó· ÌˉÂÓÈÛı›. ∂›Û˘, Û ¿ÏÏ· ›‰Ë ÚˆÙ½ÓÒÓ Ë ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÌoÚ› Ó· o‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ‰oÌ‹˜ Ùo˘˜ Î·È Û˘ÓÂÒ˜ Î·È Ù˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ùo˘˜, fiˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜. ™Â ÂÏ¿¯ÈÛÙ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÌÈ· ÛËÌÂȷ΋ ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÌoÚ› Ó· ÌÂÙ·ÙÚ¤„ÂÈ ¤Ó· Έ‰ÈÎfiÓÈo, o˘ Έ‰ÈÎooÈ› οoÈo ·ÌÈÓo͇, Û ¤Ó· Έ‰ÈÎfiÓÈo Ï‹Í˘, Ì ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙoÓ ÙÂÚÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜. ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ηٷÛÙÚ¤ÊÂÙ·È Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘. ŒÓ·˜ ¿ÏÏo˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜ Ù‡o˜ ÁoÓȉȷÎÒÓ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÚoÛı‹ÎË ‹ ÂÏÏÂÈ„Ë ‚¿ÛÂˆÓ (∂ÈÎfiÓ· 6.2). ∞ÏÏ·Á¤˜ ÛÙoÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÌÂÙ·ÏÏ·ÁÌ¤ÓˆÓ Ê·ÈÓoÙ‡ˆÓ. ∏ ÚoÛı‹ÎË ‹ Ë ¤ÏÏÂÈ„Ë ‰È·‰o¯ÈÎÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ Û ooÈo‰‹oÙ ·ÚÈıÌfi oÏÏ·Ï¿ÛÈo Ùo˘ ÙÚ›· ‰ËÌÈo˘ÚÁ›, ·ÓÙ›ÛÙoȯ·, ÚoÛı‹ÎË ‹ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÓfi˜ ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙËÓ oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰·, o˘ ÌoÚ› Ó· ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿ Ù˘. ∞Ó fï˜ o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Â›Ó·È ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi˜ Ùo˘ ÙÚ›· ‹ oÏÏ·Ï·Û›ˆÓ Ùo˘, ÙfiÙ ‰È·Ù·Ú¿ÛÛÂÙ·È Ùo Ï·›ÛÈo ·Ó¿ÁÓˆÛ˘ ÙˆÓ ÙÚÈÏÂÙÒÓ. ™˘ÓÂÒ˜ Ë ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ ‰ÂÓ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ Ï¤oÓ oÏϤ˜ oÌoÈfiÙËÙ˜ Ì ÙËÓ ·Ú¯È΋. ªÈ· Ù¤ÙoÈo˘ Ù‡o˘ ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË Û ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ¤Ó· ¤Ó˙˘Ìo Û˘Ó‹ıˆ˜ o‰ËÁ› Û ·ÒÏÂÈ· Ù˘ ÂÓÂÚÁfiÙËÙ¿˜ Ùo˘.
ªoÏoÓfiÙÈ oÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o‰ËÁo‡Ó Û ·oÙ¤ÏÂÛÌ· o˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È Â˘Óo˚Îfi ÁÈ· ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi, ÌÂÚÈΤ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÏÂoÓÂÎÙ‹Ì·Ù·. Èڛ˜ ÙȘ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Ë ÁÂÓÂÙÈ΋ oÈÎÈÏfiÙËÙ· ı· ÂÚÈoÚÈ˙fiÙ·Ó ·ÚÎÂÙ¿ Î·È Ë ÂͤÏÈÍË, fiˆ˜ ÙË ÁÓˆÚ›˙o˘Ì ۋÌÂÚ·, ‰Â ı· ›¯Â Û˘Ì‚Â›. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi ÙȘ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ıˆÚo‡ÓÙ·È ÂÈ‚Ï·‚›˜, ÂÂȉ‹ ¤¯o˘Ó Ûo‚·Ú‹ ›وÛË ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ¶oÏϤ˜ fï˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÂÈ‚Ï·‚›˜ Î·È ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙oÓÙ·È ˆ˜ o˘‰¤ÙÂÚ˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o˘ o‰ËÁo‡Ó Û ·ÏÏ·Á‹ ÂÓfi˜ ÌfiÓÔ ·ÌÈÓÔͤˆ˜ ÌoÚ› Ó· ¤¯o˘Ó ÂÏ¿¯ÈÛÙË Â›‰Ú·ÛË ÛÙË ÛÙÂÚÂo‰È¿Ù·ÍË Î·È ÛÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘. OÈ ·ÏÏ·Á¤˜ o˘ Û˘Ì‚·›Óo˘Ó Û’ ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo Î·È ‰ÂÓ o‰ËÁo‡Ó Û ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Ù˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÌÂÓ˘ ÚˆÙ½Ó˘, ÏfiÁˆ ÂÎÊ˘ÏÈÛÌo‡ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ÎÒ‰Èη, oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÛȈËϤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ. ∞ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ·Ú·ÙËÚo‡ÓÙ·È fi¯È ÌfiÓo Û ÂÚÈo¯¤˜ Ùo˘ DNA o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ÚˆÙ½Ó˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙȘ ˘fiÏoȘ ÂÚÈo¯¤˜ Ùo˘, oÈ oo›Â˜ ·oÙÂÏo‡Ó Î·È Ùo 95% Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ Ì·˜ ˘ÏÈÎo‡. ∏ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÙˆÓ ·ÏÏ·ÁÒÓ Û ÂÚÈo¯¤˜ Ùo˘ DNA, ÂÎÙfi˜ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ, Â›Ó·È ‰ÂηϿÛÈ· Û ۯ¤ÛË Ì ÂΛÓË o˘ ·Úo˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È Ì¤Û· ÛÙ· ÁoÓ›‰È·. ∏ ‰È·ÊoÚ¿ ·˘Ù‹ ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ÚoηÏ› ¤ÎÏËÍË ÁÈ·Ù› oÈ Îˆ‰ÈÎooÈo‡Û˜ ÂÚÈo¯¤˜ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ˘fi ·˘ÛÙËÚ‹ ÂÍÂÏÈÎÙÈ΋ ›ÂÛË, Î·È ¤ÙÛÈ Ë Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ Û ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÚÈo¯¤˜ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Â›Ó·È ¯·ÌËÏ‹.
∞ÎÙÈÓo‚oÏ›· Î·È ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ
O ·ÓıÚÒÈÓo˜ ÏËı˘ÛÌfi˜ ÂÎÙ›ıÂÙ·È Ì oÏÏo‡˜ ÙÚfio˘˜ Û ·ÎÙÈÓo‚oϛ˜ .¯. ÁÈ· È·ÙÚÈÎo‡˜ ÛÎoo‡˜ (·ÎÙÈÓoÛÎo‹ÛÂȘ, ·ÎÙÈÓoıÂڷ›·) ‹ ÁÈ· ·ÁÁÂÏÌ·ÙÈÎo‡˜ ÏfiÁo˘˜ (ÂÚ¢ÓËÙÈο ‹ ˘ÚËÓÈο ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ·). ∂›Û˘ ÂÎÙ›ıÂÙ·È ÛÙËÓ ÎoÛÌÈ΋ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·, o˘ Êı¿ÓÂÈ ÛÙË ÁË ·fi Ùo ‰È¿ÛÙËÌ·, Î·È ÛÙËÓ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›· o˘ ÂΤÌo˘Ó Ù· Ú·‰ÈÂÓÂÚÁ¿ ÎoÈÙ¿ÛÌ·Ù·. ∫·Ù¿ ÂÚÈfi‰o˘˜ ÂÎÙ›ıÂÙ·È Û ÌÂÁ¿Ï· oÛ¿ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·˜ Ô˘ ÂÎχÔÓÙ·È Û ‰oÎÈ̤˜ ·ÙoÌÈÎÒÓ ‚oÌ‚ÒÓ Î·È ˘ÚËÓÈο ·Ù˘¯‹Ì·Ù·.
91
ÀÂÚÈ҉˘ ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›·
¢ÈÌÂÚ¤˜ ı˘Ì›Ó˘ ∂ȉÈfiÚıˆÛË ·ÔÎÔ‹˜
∂ȉÈÔÚıˆÌ¤ÓË ·Ï˘Û›‰·
EÈÎfiÓ· 6.3. ŒÓ·˜ ·fi ÙÔ˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌÔ‡˜ ÂȉÈfiÚıˆÛ˘ ÙÔ˘ DNA (ÂȉÈfiÚıˆÛË ·ÔÎÔ‹˜). ŒÓ· ‰ÈÌÂÚ¤˜ ˘ÚÈÌȉÈÓÒÓ Î·ıÒ˜ Î·È ÔÈ Ï›Á˜ ‚¿ÛÂȘ Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ·È ·fi Ù· ÂȉÈÔÚıˆÙÈο ¤Ó˙˘Ì· Î·È ·ÓÙÈηı›ÛÙ·ÓÙ·È.
Τ˜, ·ÚˆÌ·ÙÈÎo› ΢ÎÏÈÎo› ˘‰ÚoÁoÓ¿ÓıڷΘ ·ÎfiÌ· Î·È Ë Î·Ê½ÓË. ¶oÏϤ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÙȘ o˘Û›Â˜ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ÁˆÚÁÈο, ‚ÈoÌ˯·ÓÈο Î·È Ê·Ú̷΢ÙÈο ÚoÈfiÓÙ· o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Â˘Ú‡Ù·Ù·. ¶Ò˜ ÏoÈfiÓ ¤Ó· ·ÙÙ·Úo ÌoÚ› Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ ÛÙ·ıÂÚ‹ ÌÈ· ·ÏÏËÏo˘¯›· ‚¿ÛÂˆÓ ··Ú·›ÙËÙË ÁÈ· ÙË ˙ˆ‹ ˘ÂÚˉÒÓÙ·˜ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ‚Ï¿‚˜ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·fi Ùo˘˜ ‰È¿ÊoÚo˘˜ ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓo˘˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜; ∏ ·¿ÓÙËÛË Â›Ó·È fiÙÈ Ù· ·ÙÙ·Ú· ÂÚȤ¯o˘Ó ¿Ú· oÏÏ¿ ¤Ó˙˘Ì·, o˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙o˘Ó ÙËÓ ‚Ï¿‚Ë Î·È ÂȉÈoÚıÒÓo˘Ó Ùo DNA (∂ÈÎfiÓ· 6.3). £· ÌoÚo‡Û·Ì ÏoÈfiÓ Ó· ·ÚoÌoÈ¿Ûo˘Ì Ùo ·ÙÙ·Úo Ì ¤Ó· ·˘ÙoΛÓËÙo, Ùo oo›o ÂÓÒ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ‰È·ÚÎÒ˜ Û ΛÓËÛË ‰È·ı¤ÙÂÈ ÌÈ· oÌ¿‰· Ì˯·ÓÈÎÒÓ, o˘ ÂȉÈoÚıÒÓÂÈ fiϘ ÙȘ ‚Ï¿‚˜ Ùo˘, ·Ì¤Ûˆ˜ ÌfiÏȘ Úo·„o˘Ó Î·È ¤ÙÛÈ Ùo ·˘ÙoΛÓËÙo ‰Â ÛÙ·Ì·Ù¿ Ó· ÏÂÈÙo˘ÚÁ› Ê˘ÛÈoÏoÁÈο. ¶ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ·fi 99.9 % ÙˆÓ Ï·ıÒÓ Ù˘ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹˜ ÙÔ˘ DNA ÂȉÈoÚıÒÓoÓÙ·È Ì ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio.
¶oÈoÈ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ ÚoηÏo‡Ó ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ
OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o˘ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ·ÈÊÓ›‰È· ̤۷ ÛÙoÓ ÏËı˘ÛÌfi oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·˘ÙfiÌ·Ù˜ Î·È ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ Úo¤Ú¯oÓÙ·È ·fi Ï¿ıË o˘ Á›ÓÔÓÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ Ùo˘ DNA ‹ ηٿ ÙË ‰È·›ÚÂÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ŸÏ˜ oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ‰Â ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·˘ÙfiÌ·Ù·. ¶oÏÏo› Ù‡oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ ÌoÚ› Ó· ÚoÎÏËıo‡Ó ·fi ·Ú¿ÁoÓÙ˜ Ùo˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓÙo˜, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓoÈ. ™’ ·˘Ùo‡˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓoÓÙ·È ‰È¿ÊoÚ˜ ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ ηıÒ˜ Î·È ‰È¿ÊoÚoÈ Ù‡oÈ ÈoÓÈ˙o˘ÛÒÓ ·ÎÙÈÓo‚oÏÈÒÓ, fiˆ˜ Ë Ã Î·È Ë Á-·ÎÙÈÓo‚oÏ›·, ηıÒ˜ Î·È Ë ÎoÛÌÈ΋ Î·È Ë ˘ÂÚÈ҉˘ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·. ªÂÚÈΤ˜ ·fi ÙȘ ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓo ‰Ú¿ÛË Â›Ó·È Ë ÊoÚ̷ω‡‰Ë, oÚÈṲ̂Ó˜ ¯ÚˆÛÙÈ-
ªÂÁ¿ÏÔ˜ ·ÚÈıÌfi˜ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Â›Ó·È ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó
™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ·Ó·Ê¤ÚoÓÙ·È ÌÂÚÈΤ˜ Û˘¯Ó¿ ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÌÂÓ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, o˘ ÔÊ›ÏÔÓÙ·È Û ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÂÓfi˜ ÌfiÓo Ù‡o˘ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘. ªoÚ› Ó· Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÛËÌÂÈ·ÎÒÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó, ÂÏÏ›„ÂˆÓ ‹ ÚoÛıËÎÒÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡ ·ÚÈıÌo‡ ‚¿ÛˆÓ. ∞˘Ùfi ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙË ÌÂÁ¿ÏË ÂÙÂÚoÁ¤ÓÂÈ· ÙˆÓ Û˘ÌÙˆÌ¿ÙˆÓ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ÙËÓ ›‰È· ·Ûı¤ÓÂÈ·.
∏ Èo ·oÙÚoÈ·ÛÙÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ ÛÙËÓ ÈÛÙoÚ›· Ù˘ ·ÓıÚˆfiÙËÙ·˜ Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ ÛÙËÓ ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋ ¤Ú¢ӷ
∏ ¤ÎÚËÍË Ù˘ ·ÙoÌÈ΋˜ ‚fiÌ‚·˜ ÛÙË ÃÈÚo̷ۛ Î·È Ùo ¡·ÁηۿÎÈ ÛÙo Ù¤Ïo˜ Ùo˘ ‰Â‡ÙÂÚo˘ ·ÁÎfiÛÌÈo˘ oϤÌo˘, ÛÙȘ 6 Î·È 9 ∞˘Áo‡ÛÙo˘ 1945, ¤‰ˆÛ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÌÂϤÙ˘ Ù˘ ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓo˘ ‰Ú¿Û˘ Ù˘ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·˜. ∏ ¤ÎÚËÍË ·˘Ù‹, o˘ ÛÎfiÙˆÛ 200.000 ·ÓıÚÒo˘˜ Û ‰Â˘ÙÂÚfiÏÂÙ·, ¿ÊËÛ ٷ ÛËÌ¿‰È· Ù˘ Î·È ÛÙȘ ÂfiÌÂÓ˜ ÁÂÓȤ˜ Ì ÙË ÌoÚÊ‹ ηÚΛÓo˘ ‹ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó. ∏ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ Ï¢¯·ÈÌ›·˜ (ηÚΛÓo˜ Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜) ·˘Í‹ıËΠÛÙoÓ ÏËı˘ÛÌfi ‡ÛÙÂÚ· ·fi 10 ¯ÚfiÓÈ·, ÂÓÒ Ë Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ηÚΛÓo˘ ÙˆÓ Ó¢ÌfiÓˆÓ ‡ÛÙÂÚ· ·fi 20 ¯ÚfiÓÈ·. ∏ ·‡ÍËÛË ·˘Ù‹ Â›Ó·È Èı·Ó¿ Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ‰Ú¿Û˘ Ù˘ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·˜, Ë oo›· ·˘Í¿ÓÂÈ ÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ ÛÙ· ۈ̷ÙÈο ΢ÙÙ¿Ú·. OÈ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ÌoÚo‡Ó Ó· o‰ËÁ‹Ûo˘Ó ÛÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ ÌoÚÊÒÓ Î·ÚΛÓo˘ o˘ ·Ó·Ê¤ÚıËηÓ. ∂ÈϤoÓ oÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ˘ÔÏfiÁÈÛ·Ó ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ Û˘¯ÓfiÙËÙ·˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ Û οoÈ· ÁoÓ›‰È· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜ £· ¯ÚÂÈ·ÛÙ› Ó· Á›ÓÂÈ ÌÂϤÙË Î·È Û ÂfiÌÂÓ˜ ÁÂÓȤ˜, ÁÈ· Ó· ‚ÚÂı› Ë Â›‰Ú·ÛË ÙˆÓ ˘oÏÂÈfiÌÂÓˆÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó, o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·fi ÙË Ú·‰ÈÂÓÂÚÁfi ·ÎÙÈÓo‚oÏ›·, ÂÊfiÛoÓ ¿ÙoÌ· ÊoÚ›˜ ÁÈ· ÙËÓ ›‰È· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ı· ÁÂÓÓ‹Ûo˘Ó ·È‰È¿, οoÈ· ·fi Ù· oo›· ı· Â›Ó·È oÌfi˙˘Á· Î·È ı· ÂÎÊÚ¿˙o˘Ó Ùo Ê·ÈÓfiÙ˘o.
92
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
‚-·Ï˘Û›‰· ‚-·Ï˘Û›‰·
·-·Ï˘Û›‰·
·-·Ï˘Û›‰·
OÌ¿‰· ·›Ì˘
EÈÎfiÓ· 6.4. TÔ ÌfiÚÈÔ Ù˘ ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›Ó˘, HbA, ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘. AÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡Ô ‚ Î·È ‰‡Ô · ÔÏ˘ÂÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜. ™ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙÔ˘ ÌÔÚ›Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Ù¤ÛÛÂÚȘ ÔÌ¿‰Â˜ ·›Ì˘.
°ÂÓÂÙÈΤ˜ ‰È·Ù·Ú·¯¤˜ ÛÙȘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘
∆· ÂÚ˘ıÚ¿ ·ÈÌoÛÊ·›ÚÈ· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ÂÚȤ¯o˘Ó ΢ڛˆ˜ ÌÈ· ÚˆÙ½ÓË, ÙËÓ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË. ∫¿ı ÌfiÚÈo ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘, o˘ ¤¯ÂÈ ÛÊ·ÈÚÈÎfi Û¯‹Ì· ÛÙo ¯ÒÚo, ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi Ù¤ÛÛÂÚȘ oÏ˘ÂÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜, ·Ó¿ ‰‡o fiÌoȘ, ηıÂÌÈ¿ ·fi ÙȘ oo›Â˜ ÂÚȤ¯ÂÈ ÌÈ· oÌ¿‰· ·›Ì˘ (∂ÈÎfiÓ· 6.4). OÈ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˜ Ùo˘ ÂÓËÏ›Îo˘ ·ÙfiÌo˘ ‰È·Ê¤Úo˘Ó ·fi ÙȘ ·ÓÙ›ÛÙoȯ˜ Ùo˘ ÂÌ‚Ú‡o˘. ∏ ·ÚÈ· ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÌ‚Ú˘˚΋ ËÏÈΛ· Â›Ó·È Ë ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË F(HbF) Ì ۇÛÙ·ÛË ·2Á2,‰ËÏ·‰‹ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o oÏ˘ÂÙȉÈΤ˜ ·Ï˘Û›‰Â˜ · Î·È ·fi ‰‡o Á. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÂÓ‹ÏÈÎË ˙ˆ‹ Ë Î‡ÚÈ· ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË Â›Ó·È Ë HbA Ì ۇÛÙ·ÛË ·2‚2, ÂÓÒ ·ÓȯÓ‡oÓÙ·È Î·È ÌÈÎÚ¤˜ oÛfiÙËÙ˜ ÌÈ·˜ ¿ÏÏ˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘, Ù˘ HbA2, Ì ۇÛÙ·ÛË ·2‰2. ∆· ÂÓ‹ÏÈη ¿ÙoÌ· ›Û˘ Û˘Óı¤Ùo˘Ó oχ ÌÈÎÚ‹ oÛfiÙËÙ· (ÏÈÁfiÙÂÚo ·fi 1%) Ù˘ HbF. ∆· ÁoÓ›‰È· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ÙȘ ·Ï˘Û›‰Â˜ ÙˆÓ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚÈÓÒÓ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó oÏϤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÙȘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚÈÓo¿ıÂȘ. ™Ùo ÁoÓ›‰Èo Ù˘ oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ ‚ ¤¯o˘Ó ‚ÚÂı› ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi 300 ‰È·ÊoÚÂÙÈΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ. ∂¿Ó ÌÈ· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÂËÚ¿˙ÂÈ ·ÌÈÓoͤ· ÛËÌ·ÓÙÈο ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘, fiˆ˜ ·˘Ù¿ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÎoÓÙ¿ ÛÙËÓ ÂÚÈo¯‹ ÚfiÛ‰ÂÛ˘ Ù˘ ·›Ì˘, ÙfiÙ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È Ûo‚·Úfi Úfi‚ÏËÌ· ÁÈ· ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. À¿Ú¯o˘Ó fï˜ Î·È ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o˘ ÂÚÓo‡Ó ۯ‰fiÓ ··Ú·Ù‹ÚËÙ˜ ‹ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÌfiÓoÓ ‹È· ·Ó·ÈÌ›·. ∆¤ÙoȘ Â›Ó·È oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ o˘ ·ÊoÚo‡Ó ÂÚÈo¯‹ Ù˘ ·Ï˘Û›‰·˜ o˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ ÌoÚ›o˘. ªÈ· ·fi ÙȘ Ûo‚·ÚfiÙÂÚ˜ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚÈÓÔ¿ıÂȘ Â›Ó·È Ë
ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›·, o˘ oÊ›ÏÂÙ·È Û ÂÏ·Ùو̤ÓË Û‡ÓıÂÛË Â›ÙÂ ÙˆÓ · ›ÙÂ ÙˆÓ ‚ ·Ï˘Û›‰ˆÓ Î·È o‰ËÁ› ·ÓÙ›ÛÙoȯ· Û ·- ‹ ‚ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›·. ∏ ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÌÂÁ¿ÏË ÂÙÂÚÔÁ¤ÓÂÈ·. ¶ÚoηÏÂ›Ù·È ·fi oÏÏ¿ ‰È·ÊoÚÂÙÈο ›‰Ë ÁoÓȉȷÎÒÓ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ fiˆ˜ ÛËÌÂȷΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ, ÂÏÏ›„ÂȘ Î·È ÚoÛı‹Î˜ ‚¿ÛˆÓ. ∆· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ‰È·Ê¤ÚÔ˘Ó ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË ‚·Ú‡ÙËÙ· ÌÂٷ͇ ‰È·ÊfiÚˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Î·È Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔ Â›‰Ô˜ Ù˘ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ o˘ Ù· ÚoηÏ›. ∆· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· ÌoÚ› Ó· Î˘Ì·›ÓoÓÙ·È ·fi Ûo‚·Ú‹ ·Ó·ÈÌ›· (·ÓÙÂÏ‹˜ ¤ÏÏÂÈ„Ë oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ ‚, Û˘ÓÂÒ˜ Î·È HbA) ¤ˆ˜ ÏÈÁfiÙÂÚo Ûo‚·Ú‹ ·Ó·ÈÌ›· (ÂÏ¿ÙÙˆÛË Û‡ÓıÂÛ˘ oÏ˘ÂÙȉÈ΋˜ ·Ï˘Û›‰·˜ ‚, Û˘ÓÂÒ˜ Û‡ÓıÂÛË ∏bA Û oχ ÌÈÎÚ‹ oÛfiÙËÙ·). ∆· oÌfi˙˘Á· ¿ÙoÌ· Ì ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Ûo‚·Ú‹ ·Ó·ÈÌ›·. ∏ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Á›ÓÂÙ·È ÌÂ Û˘¯Ó¤˜ ÌÂÙ·ÁÁ›ÛÂȘ ·›Ì·Ùo˜, oÈ oo›Â˜ fï˜ ÛÙ·‰È·Î¿ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó Úfi‚ÏËÌ· ÏfiÁˆ Ù˘ ˘ÂÚÊfiÚÙˆÛ˘ Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ Ì ۛ‰ËÚo. ∆o Úfi‚ÏËÌ· ·˘Ùfi ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙ÂÙ·È Ì ʷÚ̷΢ÙÈ΋ ·ÁˆÁ‹ (·oÛȉ‹ÚˆÛË). ™Ù· oÌfi˙˘Á· ¿ÙoÌ· ·Ú·ÙËÚÂ›Ù·È Û oÏϤ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ·‡ÍËÛË Ù˘ HbF, Ë oo›· ˘oηıÈÛÙ¿ ÌÂÚÈÎÒ˜ ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ù˘ HbA. ∆· ÂÙÂÚfi˙˘Á· ¿ÙoÌ·ÊoÚ›˜- ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ‹È· ·Ó·ÈÌ›· Î·È ·˘ÍË̤ÓË Û‡ÓıÂÛË HbA2, Ë oo›· ·oÙÂÏ› ‰È·ÁÓˆÛÙÈÎfi ‰Â›ÎÙË. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ù‡Ô ÎÏËÚÔÓÔÌÈÎfiÙËÙ·˜. ™˘ÓÂÒ˜, fiÙ·Ó Î·È oÈ ‰‡o ÁoÓ›˜ Â›Ó·È ÊoÚ›˜ Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜, o ΛӉ˘Óo˜ ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ Ù˘ ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›·˜ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ùo˘˜ Â›Ó·È 25%. ∏ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÙˆÓ ÂÙÂÚfi˙˘ÁˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ì ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· Î·È ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· Â›Ó·È ·˘ÍË̤ÓË Û ÂÚÈo¯¤˜ fiˆ˜ oÈ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ªÂÛoÁ›o˘, Ù˘ ¢˘ÙÈ΋˜ Î·È ∞Ó·ÙoÏÈ΋˜ ∞ÊÚÈ΋˜ Î·È Ù˘ ¡. ∞. ∞Û›·˜, fio˘ ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÙ·Ó ÂÏoÓoÛ›·. ∏ ·˘ÍË̤ÓË Û˘¯ÓfiÙËÙ· oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ÊoÚ¤ˆÓ ÛÙËÓ ÚoÛ‚oÏ‹ ·fi Ùo ÚˆÙfi˙ˆo o˘ ÚoηÏ› ÙËÓ ÂÏoÓoÛ›·, ÂÂȉ‹ Ù· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú¿ Ùo˘˜ ‰ÂÓ Â˘Óoo‡Ó ÙoÓ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi Ùo˘. ™˘ÓÂÒ˜, Ë ÚoÛÙ·Û›· o˘ ÚoÛ‰›‰ÂÈ Ë ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ˆ˜ Úo˜ ÙËÓ ÂÏoÓoÛ›· ·oÙÂÏ› ¤Ó· ÏÂoÓ¤ÎÙËÌ·, o˘ Ùo˘˜ ·Ú¤¯ÂÈ ·˘ÍË̤ÓË Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÈ‚›ˆÛ˘ Î·È ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹˜. ∆· ÁoÓ›‰È· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ÙËÓ ·- oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· Â›Ó·È ‰ÈÏ¿ ‰ËÏ·‰‹ ˘¿Ú¯o˘Ó ‰‡o ÁoÓ›‰È· · Û οı oÌfiÏoÁo ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∏ ·-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ·, ۯ‰fiÓ Û fiϘ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÂÏÏ›„ÂˆÓ oÏfiÎÏËÚo˘ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙËÓ oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· ·. ∂ÊfiÛoÓ Û οı ¿ÙoÌo ˘¿Ú¯o˘Ó Û˘ÓoÏÈο Ù¤ÛÛÂÚ· ÁoÓ›‰È· ·, ÂÏÏ›„ÂȘ ÌoÚ› Ó· ‰ËÌÈo˘ÚÁËıo‡Ó Û ¤Ó·, ‰‡o, ÙÚÈ·, ‹ Î·È ÛÙ· Ù¤ÛÛÂÚ· ·fi ·˘Ù¿ Ù· ÁoÓ›‰È·. ŸÛo ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁoÓ›‰È· · Ï›o˘Ó ÙfiÛo ‚·Ú‡ÙÂÚ· Â›Ó·È Ù· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜. ∏ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ · ÂËÚ¿˙ÂÈ fiϘ ÙȘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, ÂÂȉ‹ Ë oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· · ·oÙÂÏ› Û˘ÛÙ·ÙÈÎfi fiÏˆÓ ÙˆÓ ·ÈÌÔÛÊ·ÈÚÈÓÒÓ.
93
ªÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Û ÁoÓ›‰È· o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ¤Ó˙˘Ì· ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÙȘ ‰È·Ù·Ú·¯¤˜ Ùo˘ ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌo‡
OÈ ÌÂÙ·‚oÏÈΤ˜ o‰o› ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ·ÎoÏo˘ıo‡Ó oÚÈṲ̂ӷ ÛÙ¿‰È·, ηı¤Ó· ·fi Ù· oo›· ÂϤÁ¯ÂÙ·È ·fi οoÈo ¤Ó˙˘Ìo. Œ¯o˘Ó ÂÚÈÁÚ·Ê› ÂÚ›o˘ 200 ‰È·Ù·Ú·¯¤˜ Ùo˘ ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌo‡, oÈ oo›Â˜ ·ÊoÚo‡Ó ΢ڛˆ˜ ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· ÂÓ˙‡ÌˆÓ. ∏ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂˆÓ Û ÁÔÓ›‰È· Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈÔ‡Ó Î¿oÈ· ·fi ·˘Ù¿ Ù· ¤Ó˙˘Ì· ÚoηÏ› ‰È¿ÊoÚ˜ ÎÏËÚoÓoÌÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ fiˆ˜ Ë Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›· Î·È o ·ÏÊÈÛÌfi˜, oÈ oo›Â˜ ÎÏËÚoÓoÌo‡ÓÙ·È Ì ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜.
ÌÂÏ·Ó›Ó˘. ™Ù· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ·ÏÊÈÛÌfi ˘¿Ú¯ÂÈ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ù˘ ¯ÚˆÛÙÈ΋˜ ÛÙo ‰¤ÚÌ·, ÛÙ· Ì·ÏÏÈ¿ Î·È ÛÙËÓ ›Úȉ· Ùo˘ oÊı·ÏÌo‡. O ·ÏÊÈÛÌfi˜ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ÂÙÂÚoÁ¤ÓÂÈ·, ‰ËÏ·‰‹ ¿ÏÏ· ¿ÙoÌ· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ·ÓÙÂÏ‹ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÓÂÚÁfiÙËÙ·˜ Ùo˘ ÂÓ˙‡Ìo˘, ÂÓÒ ¿ÏÏ· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÌÂȈ̤ÓË ÂÓÂÚÁfiÙËÙ·.
∞˘ÙfiÌ·Ù˜ ·o‚oϤ˜ Î·È ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ
∞˘ÙfiÌ·ÙË ·o‚oÏ‹ Â›Ó·È Ë ‰È·Îo‹ Ù˘ ·ËÛ˘ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ÂÈÎoÛÙ‹ ٤ٷÚÙË Â‚‰oÌ¿‰·. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·o‚oϤ˜, ÂÚ›o˘ Ùo 75%, Û˘Ì‚·›Óo˘Ó ÚÈÓ ·fi ÙËÓ 16Ë Â‚‰oÌ¿‰· Î·È ·Ú·ÙËÚo‡ÓÙ·È ÛÙo 12% ÙˆÓ Î˘‹ÛˆÓ. ªÂϤÙ˜ ·¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ ÛÙo 50% ÙˆÓ ·o‚oÏÒÓ Ù· ¤Ì‚Ú˘· ¤¯o˘Ó ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜. ∞fi ·˘Ù¤˜ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È oÈ ÙÚÈۈ̛˜. ∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ë ·˘ıfiÚÌËÙË ·o‚oÏ‹ Ùo˘ ÂÌ‚Ú‡o˘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ› Û·Ó Â›‰o˜ «·Ì˘ÓÙÈÎo‡ Ì˯·ÓÈÛÌo‡», o oo›o˜ ·oÙÚ¤ÂÈ ÙË Á¤ÓÓËÛË ·È‰Èo‡ o˘ ʤÚÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜.
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
∆o 1956 oÈ Levan Î·È Tjio ‚Ú›ÛÎo˘Ó fiÙÈ Ù· ‰ÈÏoÂȉ‹ ·ÙÙ·Ú· ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂÚȤ¯o˘Ó 46 ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∆o 1956 ÔÈ Hammerton Î·È Ford ‚Ú›ÛÎo˘Ó fiÙÈ oÈ Á·Ì¤Ù˜ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂÚȤ¯o˘Ó 23 ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∆o 1 9 5 9 o Lejeune ÂÚÈÁÚ¿ÊÂÈ ÙËÓ ÚÒÙË ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›· Ùo Û‡Ó‰ÚoÌo Down.
∏ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›· (PKU=Phenyl Keton Urea) Â›Ó·È Ì›· ·Ûı¤ÓÂÈ· Ë oo›· ÚoηÏÂ›Ù·È ·fi ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ùo˘ ¤Ó˙˘Ìo˘ o˘ ÛÙ· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ¿ÙoÌ· ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÈ Ùo ·ÌÈÓo͇ Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›ÓË ÛÂ Ù˘ÚoÛ›ÓË (∂ÈÎfiÓ· 6.5), Ì ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙË Û˘ÛÛÒÚ¢ÛË Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›Ó˘. ™Ù· ¿ÙoÌ· o˘ Â›Ó·È oÌfi˙˘Á· ÁÈ· Ùo ˘oÏÂÈfiÌÂÓo ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo ÁoÓ›‰Èo ·ÚÂÌo‰›˙ÂÙ·È Ë Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘ ÂÁΤʷÏo˘, ÌÂ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙË ‰È·ÓoËÙÈ΋ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË. ∂¿Ó Ë ·Ûı¤ÓÂÈ· ·ÓȯÓ¢ı› ÓˆÚ›˜, ηٿ ÙË ÓÂoÁÓÈ΋ ËÏÈΛ·, ÙfiÙÂ Ë ÂÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ Û˘ÌÙˆÌ¿ÙˆÓ o˘ Û¯ÂÙ›˙oÓÙ·È Ì ·˘Ù‹Ó ÌoÚ› Ó· ·oÊ¢¯ı› Ì ÙË ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË, ÂÊ’ fiÚo˘ ˙ˆ‹˜, ηٿÏÏËÏo˘ ‰È·ÈÙoÏoÁ›o˘ Ì ÂÚÈoÚÈṲ̂ÓË oÛfiÙËÙ· Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›Ó˘. O ·ÏÊÈÛÌfi˜ oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÓfi˜ ÂÓ˙‡Ìo˘, Ùo oo›o Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo ÁÈ· Ùo Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi Ù˘ ¯ÚˆÛÙÈ΋˜
ÃÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜
Ÿˆ˜ ¤¯o˘Ì ‹‰Ë ·Ó·Ê¤ÚÂÈ, oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Â›Ó·È ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·ÎoÏo˘ı›· Î·È ÛÙoÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ ÛÙo ÁoÓȉ›ˆÌ· ÂÓfi˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. OÈ ÌÂÁ¿Ï˜ Û ¤ÎÙ·ÛË ·ÏÏ·Á¤˜ ·oÙÂÏo‡Ó ÙȘ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜. ∏ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ ¤ÁÈÓ ‰˘Ó·Ù‹ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù¯ÓÈÎÒÓ o˘ ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÙËÓ ·Ú·Ù‹ÚËÛË Î·È ÙË ÏÂÙoÌÂÚ‹ ÌÂϤÙË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. OÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙoÓ ·ÚÈıÌfi ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜, ÂÓÒ oÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙË ‰oÌ‹ ·oÙÂÏo‡Ó ÙȘ ‰oÌÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜. OÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ·˘Ù¤˜ ¤¯o˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ÙÚooo›ËÛË Ùo˘ Ê·ÈÓoÙ‡o˘ Ùo˘ ·ÙfiÌo˘.
EÈÎÔÓ· 6.5. ¢È¿ÁÚ·ÌÌ· ÛÙÔ ÔÔ›Ô Ê·›ÓÔÓÙ·È, Ù· ÛËÌ›· fiÔ˘ ˘¿Ú¯ÂÈ, «ÂÌfi‰ÈÔ» Î·È ‰È·ÎfiÙÂÈ ÙÔ ÌÂÙ·‚ÔÏÈÛÌfi Ù˘ Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›Ó˘ ÛÙËÓ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙÔÓÔ˘Ú›· (1) Î·È ÛÙÔÓ ·ÏÊÈÛÌfi (2). TÔ ÂÌfi‰ÈÔ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ¤ÏÏÂÈ„Ë ÙˆÓ ·ÓÙÈÛÙÔ›¯ˆÓ ÂÓ˙‡ÌˆÓ.
¢È·ÙÚÔÊ‹
º∞π¡À§∞¡π¡∏
∆ÀƒO™π¡∏
ª∂§∞¡π¡∏
1
2
94
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
·
‚
1Ë ÌÂȈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË ªË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜
2Ë ÌÂȈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi˜ Á·Ì¤Ù˘ ªË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜
°·Ì¤Ù˜
°ÔÓÈÌÔÔ›ËÛË
∑˘ÁˆÙfi
∆ÚÈÛˆÌÈÎfi ˙˘ÁˆÙfi
ªÔÓÔÛˆÌÈο ˙˘ÁˆÙ¿
∆ÚÈÛˆÌÈÎfi ˙˘ÁˆÙfi
EÈÎfiÓ· 6.6. MË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ¯ÚˆÌÔÛˆÌ¿ÙˆÓ ·. ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ 1˘ Î·È ‚. ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ 2˘ ÌÂȈÙÈ΋˜ ‰È·›ÚÂÛ˘. °ÔÓÈÌÔÔ›ËÛË ÙˆÓ Á·ÌÂÙÒÓ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÌÂ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi Á·Ì¤ÙË ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ˙˘ÁˆÙÒÓ Ì ÌË Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ·ÚÈıÌfi ¯ÚˆÌÔۈ̿وÓ.
OÈ ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ï·ıÒÓ ÛÙËÓ ÌÂȈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË
∞Ó Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÌÂȈÙÈ΋˜ ‰È·›ÚÂÛ˘ ‰ÂÓ Ú·ÁÌ·ÙooÈËı› Ê˘ÛÈoÏoÁÈο o ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ oÌfiÏoÁˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ, ¤Ó· Ê·ÈÓfiÌÂÓÔ Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÌË-‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜, ÙfiÙ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È Á·Ì¤Ù˜ Ì ·ÚÈıÌfi ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ‹ ÌÈÎÚfiÙÂÚo Ùo˘ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡. ∏ ÁoÓÈÌoo›ËÛË ÙˆÓ ÌË Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎÒÓ Á·ÌÂÙÒÓ, ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ˙˘ÁˆÙo‡ Ì “Ï·Óı·Ṳ̂ÓË” oÛfiÙËÙ· ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡, Ùo oo›o ‰ÂÓ ·Ó·Ù‡ÛÛ‚
EÈÎfiÓ· 6.7. T· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¿ÙÔÌ· Ì ۇӉÚÔÌÔ Down ¤¯Ô˘Ó ÙÚ›· ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÙÔ˘ ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·ÙÔ˜ 21. ·. ÕÙÔÌÔ Ì ۇӉÚÔÌÔ Down Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙÔ˘˜ Special Olympics. ‚. K·Ú˘fiÙ˘Ô˜ ·ÚÛÂÓÈÎÔ‡ ·ÙfiÌÔ˘ Ì ۇӉÚÔÌÔ Down.
·
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Ã
À
95
∞ÚÈıÌfi˜ ÁÂÓÓ‹ÛˆÓ
1 46
1 100
1 290 1 2300 1 1600 1 1200 1 880
20 °ÂÓÓ‹ÛÂȘ
25
30
35
40
45
∏ÏÈΛ· ÌËÙ¤Ú·˜ ™˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ Û˘Ó‰ÚfiÌÔ˘ Down
EÈÎfiÓ· 6.8. H Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ÙÔ˘ Û˘Ó‰ÚfiÌÔ˘ Down Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ËÏÈΛ· Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜.
Ù·È Ê˘ÛÈoÏoÁÈο (∂ÈÎfiÓ· 6.6). ∆· ¿ÙoÌ· o˘ Úo·Ùo˘Ó Î·È ¤¯o˘Ó ÂÚ›ÛÛÂÈ· ‹ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÌÈÎÚo‡ ·ÚÈıÌo‡ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ·Ó¢ÏoÂȉ‹. ∏ ·o˘Û›· ÂÓfi˜ ÌfiÓo ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌoÓoۈ̛·, ÂÓÒ Ë ‡·ÚÍË ÂÓfi˜ ÂÈϤoÓ ÙÚÈۈ̛·. ∏ ÌoÓoۈ̛· Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ı·Ó·ÙËÊfiÚo˜ ÁÈ· ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi, ‰ÈfiÙÈ Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Ì ٷ ÁoÓ›‰È· o˘ ÂÚȤ¯o˘Ó, Ì ÂÍ·›ÚÂÛË Ù· Ê˘ÏÂÙÈο, Ú¤ÂÈ Ó· ˘¿Ú¯o˘Ó Û ‰‡o “‰fiÛÂȘ”, ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÛÊ·ÏÈÛÙ› Ë ÛˆÛÙ‹ ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘ ˙˘ÁˆÙo‡. OÈ ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ÛÙ· ·˘ÙoÛˆÌÈο ‹ ÛÙ· Ê˘ÏÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·Ó·Ê¤ÚoÓÙ·È oÈ Û˘¯ÓfiÙÂÚ· ÂÌÊ·ÓÈ˙fiÌÂÓ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo. ∆o Û‡Ó‰ÚoÌo Down (∆ÚÈۈ̛· 21) Â›Ó·È Ë Èo ÎoÈÓ‹ ·ÚÈıÌËÙÈ΋ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›· ÌÂ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘
EÈÎfiÓ· 6.9. ∫·Ú˘fiÙ˘Ô˜ ·ÙfiÌÔ˘ Ô˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi Û‡Ó‰ÚÔÌÔ Kleinefelter.
ÂÚ›o˘ 1 ÛÙȘ 900 ÁÂÓÓ‹ÛÂȘ. ∆· ¿ÙoÌ· Ì ۇӉÚoÌo Down ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË, ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈΤ˜ ‰˘ÛÌoÚʛ˜ ÛÙo ÚfiÛˆo Î·È ‰È·ÓoËÙÈ΋ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË. ™ÙoÓ Î·Ú˘fiÙ˘o ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ o˘ ¿Û¯o˘Ó, Û fiϘ ۯ‰fiÓ ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ, ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ¤Ó· ÂÈϤoÓ ¯ÚˆÌoÛÒÌ· 21 (∂ÈÎfiÓ· 6.7). ∏ ‡·ÚÍË Ùo˘ ÂÈϤoÓ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÌË ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Ùo˘ 21o˘ ˙‡Áo˘˜ ηٿ ÙËÓ Ì›ˆÛË. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ˆ¿ÚÈo, Î·È Û ۯÂÙÈο ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÛÂÚÌ·Ùo˙ˆ¿ÚÈo, Ì ‰‡o ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· 21. °oÓÈÌoo›ËÛË ÙÔ˘ Á·Ì¤ÙË Ô˘ ¤¯ÂÈ ÙÔ ÂÈϤÔÓ ¯ÚˆÌfiۈ̷ 21 Ì ¤Ó·Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ı· ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ÛÂÈ ÙÚÈۈ̛· 21. ∏ Èı·ÓfiÙËÙ· Á¤ÓÓËÛ˘ ·È‰Èo‡ Ì ۇӉÚoÌo Down Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ÙËÓ ËÏÈΛ· Ù˘ ÌËÙ¤Ú·˜. ªÂϤÙ˜ ‰Â›¯Óo˘Ó fiÙÈ Ì›· ̤ÏÏo˘Û· ÌËÙ¤Ú· ËÏÈΛ·˜ 45 ÂÙÒÓ ¤¯ÂÈ Ôχ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ·oÎÙ‹ÛÂÈ ·È‰› Ì ۇӉÚoÌo Down Û ۯ¤ÛË Ì ÌÈ· ̤ÏÏo˘Û· ÌËÙ¤Ú· ËÏÈΛ·˜ 19 ÂÙÒÓ (∂ÈÎfiÓ· 6.8). ÕÏϘ Û¯ÂÙÈο Û˘¯Ó¤˜ ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ o˘ ·ÊoÚo‡Ó Ù· ·˘ÙoÛˆÌÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È Ë ÙÚÈۈ̛· 13 Î·È Ë ÙÚÈۈ̛· 18. ∆· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ·˘Ù¤˜ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ‚·Ú‡ÙÂÚ· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· ·fi ÂΛӷ o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi Û‡Ó‰ÚoÌo Down, Èı·ÓfiÓ ÂÂȉ‹ Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· 13 Î·È 18 Â›Ó·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· Û ̤ÁÂıo˜ Î·È ÂÚȤ¯o˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÁoÓ›‰È·. ∂ÎÙfi˜ ·fi ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ o˘ ·ÊoÚo‡Ó Ù· ·˘ÙoÛˆÌÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ·Ú·ÙËÚo‡ÓÙ·È ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ Î·È ÛÙ· Ê˘ÏÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∆o Û‡Ó‰ÚoÌo Kleinefelter oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ‡·ÚÍË ÂÓfi˜ ÂÈϤoÓ Ê˘ÏÂÙÈÎo‡ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜, Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ Ùo˘ à ÛÙ· ÃÀ ¿ÙoÌ·. ∆· ¿ÙoÌ· Ì ۇӉÚoÌo Kleinefelter ¤¯o˘Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÚÈıÌfi ·˘ÙoÛˆÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ (44) Î·È ÙÚ›· Ê˘ÏÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·, Ù· ÃÃÀ, ·ÓÙ› Ùo˘ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡ ˙‡Áo˘˜ ÃÀ (∂ÈÎfiÓ· 6.9). ∆· ¿ÙoÌ· ·˘Ù¿ ¤¯o˘Ó Â͈ÙÂÚÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ·ÚÛÂÓÈÎo‡ ·ÙfiÌo˘ Â›Ó·È fï˜ ÛÙ›ڷ. ∆· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ùo˘ Û˘Ó‰ÚfiÌo˘ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÂÊ˂›·. ∂ÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ÌÂ Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÚ›o˘ 1 ÛÙȘ 1.000 ÁÂÓÓ‹ÛÂȘ.
EÈÎfiÓ· 6.10 ∫·Ú˘fiÙ˘Ô˜ ·ÙfiÌÔ˘ Ô˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi Û‡Ó‰ÚÔÌÔ Turner.
1
2
3
4
5
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Ã
À
19
20
21
22
Ã
96
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
ÕÏÏo ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi Û‡Ó‰ÚoÌo o˘ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ٷ Ê˘ÏÂÙÈο ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È Ùo Û‡Ó‰ÚoÌo Turner. ∆· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi Ùo Û‡Ó‰ÚoÌo Turner ¤¯o˘Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÚÈıÌfi ·˘ÙoÛˆÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ (44) ·ÏÏ¿ ÌfiÓo ¤Ó· ¯ÚˆÌfiۈ̷ à ·fi Ùo ˙‡Áo˜ ÙˆÓ Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ (ÃO) (∂ÈÎfiÓ· 6.10). ∞˘Ù‹ Â›Ó·È Ë ÌoÓ·‰È΋ ÌoÓoۈ̛· o˘ ¤¯ÂÈ ‚ÚÂı› ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo. ∆· ¿ÙÔÌ· ·˘Ù¿ ‰ÂÓ ÂÌÊ·Ó›˙Ô˘Ó ‰Â˘ÙÂÚÔÁÂÓ‹ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ʇÏÔ˘ ·Ú’ fiÏÔ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó Ê·ÈÓfiÙ˘Ô ıËÏ˘ÎÔ‡ ·ÙfiÌÔ˘ Î·È Â›Ó·È ÛÙ›ڷ.
¢ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜
«¢›‰˘ÌÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜»
«¢ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ ηıÚ¤Ù˘»
OÈ ‰oÌÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ·ÏÏ¿˙o˘Ó ÙËÓ ÌoÚÊoÏoÁ›· ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ
∞Ó·ÛÙÚÔÊ‹
OÈ ‰oÌÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ Â›Ó·È ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙË ‰oÌ‹ ÂÓfi˜ ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. OÈ ‰oÌÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ ÌoÚ› Ó· ·ÊoÚo‡Ó, ÌÂÚÈο ÁoÓ›‰È· ‹ ¤Ó· ÌÂÁ¿Ïo ÙÌ‹Ì· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜. ∏ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ‰oÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ‰È¿ÊoÚˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ùo˘ ΢ÙÙ·ÚÈÎo‡ ·ÎÏo˘. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ë ıÚ·‡ÛË ÙÌ‹Ì·Ùo˜ ·fi ¤Ó· Ë ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ë Ï·Óı·Ṳ̂ÓË Â·Ó¤ÓˆÛ‹ Ùo˘ ÌoÚ› Ó· ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ¤ÏÏÂÈ„Ë, ÌÂÙ·ÙfiÈÛË ‹ οoÈ· ¿ÏÏË ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋ ·Ó·‰È¿Ù·ÍË. OÈ ‰oÌÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ ÛÙËÓ oÛfiÙËÙ· ‹ ÛÙË ‰È¿Ù·ÍË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∞Ó¿ÏoÁ· Ì Ùo Ù‡o Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜ ‰È·ÎÚ›ÓoÓÙ·È ‰È¿ÊoÚ· ›‰Ë ‰oÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ (∂ÈÎfiÓ· 6.11). ∏ ¤ÏÏÂÈ„Ë Â›Ó·È Ë ·ÒÏÂÈ· ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡. ∆o Û‡Ó‰ÚoÌo ʈӋ Ù˘ Á¿Ù·˜ (cri-du-chat) oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÓfi˜ ÌÂÁ¿Ïo˘ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ Ùo˘ ÌÈÎÚo‡ ‚Ú·¯›oÓ· ·fi Ùo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 5. ∆o Û‡Ó‰ÚoÌo oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ¤ÙÛÈ, ÁÈ·Ù› Ùo ÎÏ¿Ì· ÙˆÓ ÓÂoÁ¤ÓÓËÙˆÓ o˘ ¿Û¯o˘Ó ÌoÈ¿˙ÂÈ Ì Ùo ÎÏ¿Ì· Ù˘ Á¿Ù·˜ (cri-du-chat). ∆· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi Ùo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo Û‡Ó‰ÚoÌo ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ‰È·ÓoËÙÈ΋ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË. O ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ Â›Ó·È Ë Â·Ó¿ÏË„Ë ÂÓfi˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎo‡ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∏ ·Ó·ÛÙÚoÊ‹ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ıÚ·‡ÛÂȘ Û ‰‡o ‰È·ÊoÚÂÙÈο ÛËÌ›· ÂÓfi˜ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ Î·È ÛÂ Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·fi ·ӤӈÛË Ùo˘ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ ‡ÛÙÂÚ· ·fi ·Ó·ÛÙÚoÊ‹. ∏ ·Ó·ÛÙÚoÊ‹ ¤¯ÂÈ ˆ˜ Û˘Ó¤ÂÈ· ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ‰È¿Ù·Í˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∆¤Ïo˜, Ë ÌÂÙ·ÙfiÈÛË Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ıÚ·‡Û˘ ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·Ùo˜ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤ÓˆÛ‹˜ Ùo˘ Û ¤Ó· ¿ÏÏo ÌË-oÌfiÏoÁo ¯ÚˆÌfiۈ̷. ™ÙȘ ·ÌoÈ‚·›Â˜ ÌÂÙ·Ùo›ÛÂȘ ¤¯o˘Ì “·ÓÙ·ÏÏ·Á‹” ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ÙÌËÌ¿ÙˆÓ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ÌË oÌfiÏoÁ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ™ÙȘ ·ÌoÈ‚·›Â˜ ÌÂÙ·Ùo›ÛÂȘ ‰Â ¯¿ÓÂÙ·È ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Î·È Ù· ¿ÙoÌ· o˘ ÙȘ ʤÚo˘Ó ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi Ê·ÈÓfiÙ˘o. ∆·˘Ùfi¯ÚoÓ· fï˜ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ΛӉ˘Óo ·fiÎÙËÛ˘ ·oÁfiÓˆÓ Ì ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜, ÂÂȉ‹ ηٿ Ùo ˙¢Á¿ÚˆÌ· ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ÛÙË ÌÂȈÙÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË
¶ÂÚÈÎÂÓÙÚÈ΋
¶·Ú·ÎÂÓÙÚÈ΋
ŒÏÏÂÈ„Ë ∞ ∞
µ D C
E D
E ∞ÌÔÈ‚·›· ÌÂÙ·ÙfiÈÛË
3
21
der(3)
der(21) t(3;21)
∂ÈÎfiÓ· 6.11 ∂›‰Ë ‰ÔÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌÔÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ.
97
ÕÙoÌ· Ì ۇӉÚoÌo Down Î·È «Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi» ·ÚÈıÌfi ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ
Œ¯ÂÈ ˘oÏoÁÈÛÙ› fiÙÈ Ùo 4% ÂÚ›o˘ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ o˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ùo˘ Û˘Ó‰ÚfiÌo˘ Down ¤¯o˘Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ·ÚÈıÌfi ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ ‰ËÏ·‰‹ 46. ∏ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ Ùo˘ Û˘Ó‰ÚfiÌo˘ Down oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ·Úo˘Û›· « ÙÚÈÒÓ ÂÚ›o˘ » ·ÓÙÈÁÚ¿ÊˆÓ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ 21. ∆· ‰‡o ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÛÙoÓ Î·Ú˘fiÙ˘o ·oÙÂÏo‡Ó Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ˙‡Áo˜ ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. ∆o ÂÈϤoÓ ·ÓÙ›ÁÚ·Êo, o˘ Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ o ÌÂÁ¿Ïo˜ ‚Ú·¯›oÓ·˜ Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ 21, Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÂÙ·ÙfiÈÛ˘Û οoÈo ¿ÏÏo ¯ÚˆÌfiۈ̷ (ÛÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ 14). ∆· ÂÈϤoÓ ·ÓÙ›ÁÚ·Ê· ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ, o˘ ÂÓÙo›˙oÓÙ·È ÛÙo ÌÂÁ¿Ïo ‚Ú·¯›oÓ· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ 21, Ê·›ÓÂÙ·È Ó· ¢ı‡ÓoÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ Û˘ÌÙˆÌ¿ÙˆÓ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜.
Úo·Ùo˘Ó Î·È ÌË-Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo› Á·Ì¤Ù˜. °È· ÙË ‰È·›ÛÙˆÛË ÙˆÓ ‰oÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ¯ÚÒÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Ì Ù¯ÓÈΤ˜ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ˙ÒÓ˜ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ fiˆ˜ ˙ÒÓ˜ Giemsa.
∆· ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù· Ù˘ ¤Ú¢ӷ˜ ÛÙËÓ °ÂÓÂÙÈ΋ Û˘ÓÂÈÛʤÚo˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÂıfi‰ˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ‰È¿ÁÓˆÛË ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ
OÈ ÁÓÒÛÂȘ o˘ ¤¯o˘Ì ·oÎÙ‹ÛÂÈ Û ÌoÚÈ·Îfi ›‰o ÁÈ· Ùo˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌo‡˜ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó ÙȘ ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Ì·˜ ¤¯Ô˘Ó ÚoÛʤÚÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÂıfi‰ˆÓ Ì ÙȘ oo›Â˜ ·ÓȯÓ‡o˘Ì ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ÛÙ· ̤ÏË Ì›·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ ‹ ÛÙ· ¿ÙoÌ· ÂÓfi˜ ÏËı˘ÛÌo‡. ∏ ‰È¿ÁÓˆÛË ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Ì·˜ ‚oËı¿: ñ ™ÙoÓ fiÛo Ùo ‰˘Ó·ÙfiÓ Èo ¤ÁηÈÚo ÂÓÙoÈÛÌfi ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ ÛÙ· ¿ÙoÌ· o˘ ÂÍÂÙ¿˙oÓÙ·È, ñ ™ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi ÙˆÓ ÊoÚ¤ˆÓ ÎÏËÚoÓoÌÈÎÒÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ, ñ ™ÙoÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌfi Ù˘ Èı·ÓfiÙËÙ·˜ ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ÌÈ·˜ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ ÌÈ·˜ oÈÎoÁ¤ÓÂÈ·˜ ÛÙËÓ oo›· ¤¯ÂÈ ·Úo˘ÛÈ·ÛÙ› ÌÈ· ÎÏËÚÔÓÔÌÈ΋ ·Ûı¤ÓÂÈ·. ∏ ¤ÁηÈÚË ‰È¿ÁÓˆÛË ÌÈ·˜ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ÚoÛʤÚÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ۯ‰ȷÛÌo‡ ıÂڷ¢ÙÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜, ¤ÙÛÈ o˘ Ó· ÂÏ·¯ÈÛÙooÈo‡ÓÙ·È oÈ ÂÈÏoΤ˜ Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ fiˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›·˜ (P∫U). O ¤ÏÂÁ¯o˜ ÁÈ· ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ÊoÚ¤ˆÓ, fiˆ˜ ÛÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜ Î·È ÙˆÓ ı·Ï·ÛÛ·ÈÌÈÒÓ, Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Ì ÛÎofi ÙoÓ ˘oÏoÁÈÛÌfi Ù˘ Èı·ÓfiÙËÙ·˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ·oÁfiÓˆÓ o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ÙȘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÎÏËÚoÓoÌÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ. ∞ÎfiÌ·, ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ‰È¿ÁÓˆÛ˘ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ Î·Ù¿ ÙË ‰ÈÂÓ¤ÚÁÂÈ· Ùo˘ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎo‡ ÂϤÁ¯o˘ ‰›ÓÂÙ·È Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰È·Îo‹˜ Ù˘ ·ËÛ˘. ∏ ‰È¿ÁÓˆÛË ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ÌoÚ› Ó· Ú·ÁÌ·ÙooÈËı› (¶›Ó·Î·˜ 6.1). ñ ªÂ ÙË ÌÂϤÙË Ùo˘ ηڢoÙ‡o˘, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ηٿ ÙoÓ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎfi ¤ÏÂÁ¯o, ñ ªÂ ‰È¿ÊoÚ˜ ‚Èo¯ËÌÈΤ˜ ‰oÎÈ̷ۛ˜ ñ ªÂ ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË Ù˘ ·ÏÏËÏÔ˘¯›·˜ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA (ÌoÚȷ΋ ‰È¿ÁÓˆÛË). ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·Ó·Ê¤ÚoÓÙ·È ‰‡o ÂÚÈÙÒÛÂȘ ÂÊ·ÚÌoÁ‹˜ Ù˘ ·Ú·¿Óˆ ÌÂıo‰oÏoÁ›·˜ ÁÈ· ÙË ‰È¿ÁÓˆÛË Ù˘ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›·˜ Î·È Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜. ∏ ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ ÂϤÁ¯o˘ ÙˆÓ ÓÂoÁÓÒÓ ÁÈ· ÙËÓ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›· ¤¯ÂÈ ÌÂÈÒÛÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈο ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ‰È·ÓoËÙÈ΋˜ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛ˘ ·fi ·˘Ù‹ ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. O ¤ÏÂÁ¯o˜ ÁÈ· ÙË Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›· Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Ì ÙoÓ ˘oÏoÁÈÛÌfi Ù˘ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘ Ù˘ Ê·ÈÓ˘Ï·Ï·Ó›Ó˘ ÛÙo ·›Ì· ÙˆÓ ÓÂoÁ¤ÓÓËÙˆÓ. ∏ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· Â›Ó·È Ì›· ·fi ÙȘ Ï›Á˜
A.
der(3) 3 21
der(21) t(3;21)
µ.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
X
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
Y
98
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Ù˘ oo›·˜ o Ì˯·ÓÈÛÌfi˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ¤¯ÂÈ ÌÂÏÂÙËı› ‰ÈÂÍo‰Èο. ∞˘Ùfi Ì·˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰È¿ÁÓˆÛ˘ Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ Ì ÙË ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË oÏÏÒÓ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ. ªÈ· ·fi ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È Ë ·Ú·Ù‹ÚËÛË Ù˘ ÌoÚÊoÏoÁ›·˜ ÙˆÓ ÂÚ˘ıÚÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ¤ÏÏÂȄ˘ o͢ÁfiÓo˘. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË fio˘ Ùo ¿ÙoÌo ¿Û¯ÂÈ, Ù· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú¿ Ùo˘ ·›ÚÓo˘Ó ‰Ú·ÓÔÂȉ¤˜ Û¯‹Ì· (‰oÎÈÌ·Û›· ‰Ú¿ӈÛ˘). °È· ÙË ‰È¿ÁÓˆÛË Ù˘ ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋˜ ·Ó·ÈÌ›·˜ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Â›Û˘ Ù¯ÓÈΤ˜ o˘ ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÙoÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌfi Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ HbS ÛÙ· ÂÚ˘ıÚo·ÙÙ·Ú· fiˆ˜ Î·È ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi Ùo˘ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo˘ ÁoÓȉ›o˘ ‚S.
¶π¡∞∫∞™ 6.1: °ÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Î·È Ì¤ıÔ‰ÔÈ Ì ÙȘ Ôԛ˜ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÂ›Ù·È Ë ‰È¿ÁÓˆÛË. °ÂÓÂÙÈ΋ ·Ûı¤ÓÂÈ· ª¤ıÔ‰Ô˜
™‡Ó‰ÚÔÌÔ Down (ÙÚÈۈ̛· 21) ™‡Ó‰ÚÔÌÔ Kleinfelter ™‡Ó‰ÚÔÌÔTurner ™‡Ó‰ÚÔÌÔ Pateau ™‡Ó‰ÚÔÌÔ Edwards ƒÂÙÈÓÔ‚Ï¿Ûو̷ (13q 14.2) º·ÈÓ˘ÏÎÂÙÔÓÔ˘Ú›· ∫˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË ŒÏÏÂÈ„Ë ·1-·ÓÙÈıÚ˘„›Ó˘ ∞ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· ∞ ∞ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· µ ¢Ú·ÓÔ΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· ‚-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· ·-ı·Ï·ÛÛ·ÈÌ›· ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË Î·Ú˘ÔÙ‡Ô˘ ª¤ÙÚËÛË ÂÓÂÚÁfiÙËÙ·˜ ÂÓ˙‡ÌÔ˘ ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR) ∞Ó¿Ï˘ÛË DNA (PCR)
25% Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ·oÎÙ‹Ûo˘Ó ·È‰› o˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·. ∞Ó, fiˆ˜ ÛÙo ÚoËÁo‡ÌÂÓo ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ˘¿Ú¯ÂÈ ·˘ÍË̤ÓË Èı·ÓfiÙËÙ· Ùo ¤Ì‚Ú˘o Ó· ¿Û¯ÂÈ ·fi οoÈ· ·ÓˆÌ·Ï›·, ÙfiÙÂ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ‰ÈÂÓ¤ÚÁÂÈ· ÚoÁÂÓÓËÙÈÎo‡ ÂϤÁ¯o˘. ªÂ ‚¿ÛË Ù· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· Ùo˘ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎo‡ ÂϤÁ¯o˘ ηÏo‡ÓÙ·È oÈ ÁoÓ›˜ Ó· ·oÊ·Û›Ûo˘Ó, ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË o˘ Ùo ¤Ì‚Ú˘o ¿Û¯ÂÈ ·fi Ûo‚·Ú‹ ÁÂÓÂÙÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›·, ÙË ‰È·Îo‹ Ù˘ ·ËÛ˘. ∏ ·fiÊ·ÛË ÁÈ· ‰È·Îo‹ ‹ ÌË Ù˘ ·ËÛ˘ ÂËÚ¿˙ÂÙ·È Î·È ·fi ¿ÏϘ ·Ú·Ì¤ÙÚo˘˜, o˘ ‰È·Ê¤Úo˘Ó ·fi ÎoÈÓˆÓ›· Û ÎoÈÓˆÓ›· Î·È ÌoÚ› Ó· Û¯ÂÙ›˙oÓÙ·È Ì ÙȘ ıÚËÛ΢ÙÈΤ˜ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ, ËıÈΤ˜ ·Ú·Ì¤ÙÚo˘˜ Î.¿. ¶·Ú’fiÙÈ ÁÂÓÂÙÈ΋ ηıo‰‹ÁËÛË ÌoÚ› Ó· ˙ËÙ‹Ûo˘Ó fiÏoÈ oÈ ˘o„‹ÊÈoÈ ÁoÓ›˜, ˘¿Ú¯o˘Ó oÌ¿‰Â˜ ·ÙfiÌˆÓ oÈ oo›Â˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo Ó· ·Â˘ı˘Óıo‡Ó Û ÂȉÈÎo‡˜ ÚÈÓ Úo¯ˆÚ‹Ûo˘Ó ÛÙËÓ ·fiÎÙËÛË ·oÁfiÓˆÓ. ™’ ·˘Ù¤˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓoÓÙ·È: ñ ÕÙoÌ· ÊoÚ›˜ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ñ ÕÙoÌ· Ì oÈÎoÁÂÓÂÈ·Îfi ÈÛÙoÚÈÎfi ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ñ °˘Ó·›Î˜ ËÏÈΛ·˜ 35 ÂÙÒÓ Î·È ¿Óˆ ñ °˘Ó·›Î˜ Ì oÏϷϤ˜ ·o‚oϤ˜.
™ÎÂÊı›ÙÂ
°È·Ù› oÈo‡˜ ÏfiÁo˘˜ ÓoÌ›˙ÂÙ fiÙÈ oÈ Á˘Ó·›Î˜ Ì oÏϷϤ˜ ·o‚oϤ˜ Ú¤ÂÈ Ó· ηٷʇÁo˘Ó Û ÁÂÓÂÙÈ΋ Û˘Ì‚o˘Ï‹;
∏ ÁÂÓÂÙÈ΋ ηıo‰‹ÁËÛË ÌÂÈÒÓÂÈ ÙȘ Èı·ÓfiÙËÙ˜ ·fiÎÙËÛ˘ ·oÁfiÓˆÓ Ì ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜
∏ ÁÂÓÂÙÈ΋ ηıo‰‹ÁËÛË Â›Ó·È Ì›· ‰È·‰Èηۛ· ηٿ ÙËÓ oo›· ÂȉÈÎo› ÂÈÛÙ‹ÌoÓ˜ ‰›Óo˘Ó ÏËÚoÊoڛ˜ Û ÌÂÌoӈ̤ӷ ¿ÙoÌ·, ˙¢Á¿ÚÈ· Î·È oÈÎoÁ¤ÓÂȘ o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi οoÈ· ÁÂÓÂÙÈ΋ ·Ûı¤ÓÂÈ· ‹ ¤¯o˘Ó ·˘ÍË̤Ó˜ Èı·ÓfiÙËÙ˜ Ó· ÙËÓ ÂÌÊ·Ó›Ûo˘Ó. OÈ ÏËÚoÊoڛ˜ ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ˜ ÁÈ· Ùo˘˜ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓo˘˜, ÁÈ·Ù› Ùo˘˜ ‚oËıo‡Ó ÛÙË Ï‹„Ë ·oÊ¿ÛˆÓ, ΢ڛˆ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·fiÎÙËÛË ˘ÁÈÒÓ ·oÁfiÓˆÓ. O ÂȉÈÎfi˜ ÂÈÛÙ‹ÌoÓ·˜ Â›Ó·È Û ı¤ÛË Ó· Û˘Ì‚o˘Ï¤„ÂÈ Ùo˘˜ ÂӉȷÊÂÚfiÌÂÓo˘˜, ÌfiÓo fiÙ·Ó ‰È·ı¤ÙÂÈ Ù· ··Ú·›ÙËÙ· ÛÙoȯ›· o˘ Ùo˘ ÂÈÙÚ¤o˘Ó Ó· ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÁÂÓÂÙÈ΋ ·Ûı¤ÓÂÈ·, ÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹˜ Ù˘, ÙoÓ ÙÚfio Ì ÙoÓ oo›o ÎÏËÚoÓoÌ›ٷÈ, ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙ· ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ·˘Ù‹, Ùo˘˜ ÙÚfio˘˜ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ‹˜ Ù˘ Î.¿. ∞Ó, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ‰È·ÈÛÙˆı› fiÙÈ ‰‡o ÁoÓ›˜ Â›Ó·È ÂÙÂÚfi˙˘ÁoÈ ÁÈ· Ùo ÁoÓ›‰Èo ‚ s, ÙfiÙ o ۇ̂o˘Ïo˜ ÏËÚoÊoÚ› Ùo˘˜ ÌÂÏÏoÓÙÈÎo‡˜ ÁoÓ›˜ fiÙÈ ˘¿Ú¯ÂÈ
ªÂ ÙoÓ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎfi ¤ÏÂÁ¯o ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÓÙoÈÛÙo‡Ó ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ÛÙ· ¤Ì‚Ú˘·
™ÙȘ ÂÚÈÙÒÛÂȘ o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ·˘ÍË̤ÓË Èı·ÓfiÙËÙ· Ùo ¤Ì‚Ú˘o Ó· ÂÌÊ·Ó›ÛÂÈ Î¿oÈ· ÁÂÓÂÙÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›·, ÙfiÙ ÂÈ‚¿ÏÏÂÙ·È o ÚoÁÂÓÓËÙÈÎfi˜ ¤ÏÂÁ¯o˜. ªÂ ÙËÓ ·ÌÓÈo·Ú·Î¤ÓÙËÛË Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È ·fi ÙoÓ ·ÌÓÈ·Îfi Û¿Îo, Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ‚ÂÏfiÓ·˜, ÌÈÎÚ‹ oÛfiÙËÙ· ·ÌÓÈ·Îo‡ ˘ÁÚo‡. ª¤Û· Û ·˘Ùfi ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ÂÌ‚Ú˘˚ο ·ÙÙ·Ú·. ∆· ·ÙÙ·Ú· ·˘Ù¿ ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË DNA Î·È ÙËÓ ‚Èo¯ËÌÈ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÚˆÙ½ÓÒÓ Î·È ÂÓ˙‡ÌˆÓ fiˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ù˘ Ê·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›·˜. ∂›Û˘, ‡ÛÙÂÚ· ·fi ηÏÏȤÚÁÂÈ· Ù· ÂÌ‚Ú˘˚ο ·˘Ù¿ ·ÙÙ·Ú· ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙË ‰È¿ÁÓˆÛË ¯ÚˆÌoÛˆÌÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ, Ì ÌÂϤÙË Ùo˘ ηڢfiÙ˘o˘ (∂ÈÎfiÓ· 6.12). ∏ ·ÌÓÈo·Ú·Î¤ÓÙËÛË Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È ·fi ÙËÓ 11-20 ‚‰oÌ¿‰· Ù˘ ·ËÛ˘ Î·È ·oÙÂÏ› ¤Ó·Ó ·ÛÊ·Ï‹ Î·È ·ÍÈfiÈÛÙo ÙÚfio ‰È¿ÁÓˆÛ˘ ÙˆÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ (Ì ·ÌÓÈo·Ú·Î¤ÓÙËÛË ÌoÚ› Ó· ÂÏÂÁ¯ı› Ë ‡·ÚÍË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ·fi 100 ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ (¶›Ó·Î·˜ 6.1).
99
·. ∞ÌÓÈԷڷΤÓÙËÛË §‹„Ë ·ÌÓÈ·ÎÔ‡ ˘ÁÚÔ‡ º˘ÁÔΤÓÙÚÈÛË
µÈÔ¯ËÌÈ΋ ·Ó¿Ï˘ÛË ∂Ì‚Ú˘Èο ·ÙÙ·Ú· ¶Ï·ÎÔ‡ÓÙ·˜
∆Ô›¯ˆÌ· Ù˘ Ì‹ÙÚ·˜
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÂÌ‚Ú˘ÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ
‚. §‹„Ë ¯ÔÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ ÃÔÚȷΤ˜ Ï¿¯Ó˜ §‹„Ë ¯ÔÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ
¶Ï·ÎÔ‡ÓÙ·˜
∆Ô›¯ˆÌ· Ù˘ Ì‹ÙÚ·˜
∞Ó¿Ï˘ÛË ¯ÚˆÌÔۈ̿وÓ
∂ÈÎfiÓ· 6.12 ¶ÚÔÁÂÓÓËÙÈÎfi˜ ¤ÏÂÁ¯Ô˜: ·. Ì ÙË Ï‹„Ë ·ÌÓÈ·ÎÔ‡ ˘ÁÚÔ‡ ‹ ‚. ¯ÔÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ.
∂Ó·ÏÏ·ÎÙÈ΋ ̤ıo‰o˜ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎo‡ ÂϤÁ¯o˘ Â›Ó·È Ë Ï‹„Ë ¯oÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ. ¶Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÙËÓ 9-12 ‚‰oÌ¿‰· Ù˘ ·ËÛ˘ Î·È ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙË Ï‹„Ë ÂÌ‚Ú˘˚ÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ·fi ÙȘ ÚoÂ΂oϤ˜ (Ï¿¯Ó˜) Ùo˘ ¯fiÚÈo˘ (ÂÌ‚Ú˘˚΋ ÌÂÌ‚Ú¿ÓË o˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙo Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi Ùo˘ Ï·Îo‡ÓÙ·) (∂ÈÎfiÓ· 6.12). ∆· ·ÙÙ·Ú· ·fi ÙȘ ¯oÚȷΤ˜ Ï¿¯Ó˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ÙfiÛo ÁÈ· ÙoÓ ¤ÏÂÁ¯o ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ (ηڢfiÙ˘o˜) fiÛo Î·È ÁÈ· ‚Èo¯ËÌÈΤ˜ ·Ó·Ï‡ÛÂȘ Î·È ·Ó¿Ï˘ÛË DNA fiˆ˜ ÛÙË ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·. ∏ ·ÌÓÈo·Ú·Î¤ÓÙËÛË, Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ Ï‹„Ë ¯oÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ, Ì·˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ú·Û΢‹˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ï‡ÙÂÚ˘ oÈfiÙËÙ·˜. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ë Ï‹„Ë ¯oÚÈ·ÎÒÓ Ï·¯ÓÒÓ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Èo ¤ÁηÈÚ˘ ‰È¿ÁÓˆÛ˘. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ‰È¿ÁÓˆÛ˘, Ì ÙoÓ ÚoÁÂÓÓËÙÈÎfi ¤-
ÏÂÁ¯o, Ûo‚·ÚÒÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÓˆÌ·ÏÈÒÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ‰È·Îo‹ Ù˘ ·ËÛ˘ ¯ˆÚ›˜ Ó· ‰ËÌÈo˘ÚÁ› Úfi‚ÏËÌ· ˘Á›·˜ ÛÙË ÌËÙ¤Ú·.
O ηÚΛÓo˜ ÚoηÏÂ›Ù·È ·fi ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ÂϤÁ¯o˘Ó ÙoÓ Î˘ÙÙ·ÚÈÎfi oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi
O ηÚΛÓo˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙoÓ ·ÓÂͤÏÂÁÎÙo oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi ΢ÙÙ¿ÚˆÓ ÂÓfi˜ ÈÛÙo‡. ∞˘Ù¿ Û¯ËÌ·Ù›˙o˘Ó Ì¿˙˜ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ (ηÚÎÈÓÈÎo› fiÁÎoÈ) ‹ ÌÂÙ·Ó·ÛÙ‡o˘Ó ÛÙo ·›Ì· fiˆ˜ ÛÙȘ ‰È¿ÊoÚ˜ ÌoÚʤ˜ Ï¢¯·ÈÌÈÒÓ. ∞oÙÂϤÛÌ·Ù· ÌÂÏÂÙÒÓ ¤¯o˘Ó o‰ËÁ‹ÛÂÈ ÛÙo Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ Û¯Â‰fiÓ fiϘ oÈ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ηÚΛÓo˘ Úo¤Ú¯oÓÙ·È ·fi ÌÂÙ·ÏÏ¿-
100
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
ÍÂȘ ÁoÓȉ›ˆÓ ۈ̷ÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. À¿Ú¯o˘Ó ‰‡o Ù‡oÈ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ Û¯ÂÙ›˙oÓÙ·È Ì ÙËÓ Î·ÚÎÈÓoÁ¤ÓÂÛË. ∆· oÁÎoÁoÓ›‰È· Î·È Ù· oÁÎoηٷÛÙ·ÏÙÈο ÁoÓ›‰È·. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· Û¯ÂÙÈÎÒÓ ÂÚ¢ÓÒÓ o‰ËÁo‡Ó ÛÙo Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· fiÙÈ o ηÚΛÓo˜ Û ÁÂÓÂÙÈÎfi ›‰o Â›Ó·È Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ·: ñ ªÂÙ·ÙÚÔ‹ ÚˆÙÔ-oÁÎoÁoÓȉ›ˆÓ Û ÔÁÎÔÁÔÓ›‰È· ñ ∞o˘Û›·˜ ÏÂÈÙo˘ÚÁÈÎfiÙËÙ·˜ oÁÎoηٷÛÙ·ÏÙÈÎÒÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Î·È ñ ∞‰Ú·Óoo›ËÛ˘ ÙˆÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ ÂȉÈfiÚıˆÛ˘ Ùo˘ DNA ∆· oÁÎoÁoÓ›‰È· “Úo¤Ú¯oÓÙ·È” ·fi ÁoÓ›‰È· o˘ ˘¿Ú¯o˘Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ÛÙo ·ÓıÚÒÈÓo ÁoÓȉ›ˆÌ· Î·È oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ÚˆÙo-oÁÎoÁoÓ›‰È·. °È· oÈo ÏfiÁo fï˜ Ùo οı ·ÙÙ·Úo Ó· ʤÚÂÈ ÁoÓ›‰È· Ù· oo›· οو ·fi Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ Û˘Óı‹Î˜ ı· o‰ËÁ‹Ûo˘Ó ÛÙËÓ Î·Ù·ÛÙÚoÊ‹ Ùo˘; µÚ¤ıËΠfiÙÈ fiÏ· Ù· ÚˆÙo-oÁÎoÁoÓ›‰È· ¤¯o˘Ó oχ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏo ÛÙË Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· Ùo˘ ΢ÙÙ¿Úo˘, ÂÓÂÚÁooÈÒÓÙ·˜ ÙoÓ Î˘ÙÙ·ÚÈÎfi oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi, Û ÂÚÈÙÒÛÂȘ o˘ ·˘Ùfi˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo˜ fiˆ˜ ÛÙËÓ Âo‡ÏˆÛË ÙÚ·˘Ì¿ÙˆÓ. ŸÌˆ˜ ‰È¿ÊoÚ· ›‰Ë ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó, o˘ ÌoÚ› Ó· ÚoÎÏËıo‡Ó ·fi ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓo˘˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜, ÌÂÙ·ÙÚ¤o˘Ó Ù· ÚˆÙo-oÁÎoÁoÓ›‰È· Û oÁÎoÁoÓ›‰È·, Ù· oo›· ˘ÂÚÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó Î·È o‰ËÁo‡Ó Ùo ·ÙÙ·Úo Û ·ÓÂͤÏÂÁÎÙo oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi Î·È ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ηÚΛÓo˘. ∏ ÌÂÙ·ÙÚo‹ ÂÓfi˜ ÚˆÙo-oÁÎoÁoÓȉ›o˘ Û oÁÎoÁoÓ›‰Èo ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÈ·˜ ÛËÌÂȷ΋˜ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ ‹ ÌÈ·˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋˜ ·ÓˆÌ·Ï›·˜, Û˘ÓËı¤ÛÙÂÚ· ÌÂÙ·ÙfiÈÛ˘. ∆· oÁÎoηٷÛÙ·ÏÙÈο ÁoÓ›‰È· Â›Ó·È ÁoÓ›‰È· o˘ ÂϤÁ¯o˘Ó ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ‰È·›ÚÂÛË, ηٷÛÙ¤ÏÏoÓÙ¿˜ ÙËÓ, fioÙÂ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo. ∏ ·Ó·ÛÙoÏ‹ Ù˘ ‰Ú¿Û˘ Ùo˘˜ o˘ Â›Ó·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘, ΢ڛˆ˜ ¤ÏÏÂȄ˘, ·Ê·ÈÚ› ·fi Ùo ·ÙÙ·Úo ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÂϤÁ¯o˘ Ùo˘ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌo‡ Î·È o‰ËÁ› Û ηÚÎÈÓoÁ¤ÓÂÛË. ÷ڷÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ·oÙÂÏ› o ηÚΛÓo˜ Ùo˘ ·ÌÊÈ‚ÏËÛÙÚoÂȉo‡˜ (ÚÂÙÈÓo‚Ï¿Ûو̷) o˘ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ¤ÏÏÂȄ˘ ÂÓfi˜ oÁÎoηٷÛÙ·ÏÙÈÎo‡ ÁoÓȉ›o˘, Ùo oo›o ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÛÙo ÌÂ-
Á¿Ïo ‚Ú·¯›oÓ· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ 13. ∆¤Ïo˜, ‚Ï¿‚˜ ÛÙo˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌo‡˜ ÂȉÈfiÚıˆÛ˘ Ùo˘ DNA ¤¯o˘Ó ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·˘ÍË̤ÓË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ ηÚΛÓo˘. ∆· ¿ÙoÌ·, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ÌÂÏ·Á¯ÚˆÌ·ÙÈ΋ ÍËÚo‰ÂÚÌ›· ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó oÏÏ·Ï¿ÛÈ· Û˘¯ÓfiÙËÙ· ηÚÎ›ÓˆÓ Ùo˘ ‰¤ÚÌ·Ùo˜, ΢ڛˆ˜ ÛÙȘ ÂÚÈo¯¤˜ o˘ ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ÛÙËÓ ·ÎÙÈÓo‚oÏ›· Ùo˘ ‹ÏÈo˘, Û ۯ¤ÛË Ì ٷ Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ¿ÙoÌ·. ∂›Ó·È ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ Ë ·Ûı¤ÓÂÈ· ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ·ÓÈηÓfiÙËÙ· ÂȉÈfiÚıˆÛ˘ ‚Ï·‚ÒÓ o˘ ÚoηÏo‡ÓÙ·È ·fi ÙËÓ ˘ÂÚÈÒ‰Ë ·ÎÙÈÓo‚oÏ›· ÏfiÁˆ ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈÔ‡Ó Ù· ÂȉÈÔÚıˆÙÈο ¤Ó˙˘Ì·. Ÿˆ˜ ¤ÁÈÓ ʷÓÂÚfi, o ηÚΛÓo˜ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ∂ÓÙo‡ÙoȘ ‰ÂÓ ÎÏËÚoÓoÌÂ›Ù·È ˆ˜ ·Ïfi˜ ªÂÓ‰ÂÏÈÎfi˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜, ·ÏÏ¿ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ·ÏÏËÏ›‰Ú·Û˘ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏoÓÙÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ. ∏ oÏ˘ÏoÎfiÙËÙ· Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ·˘Ù‹˜ Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ٷ ·Ú·Î¿Ùˆ ·›ÙÈ·: ñ O ηÚΛÓo˜, Û ·ÓÙ›ıÂÛË Ì ÙȘ ÎÏËÚoÓoÌÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ, fiˆ˜ Ë ‰Ú·Óo΢ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›·, ‰ÂÓ ÚoηÏÂ›Ù·È ·fi Ì›· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ·ÏÏ¿ ·fi ÙË “Û˘ÛÛÒÚ¢ÛË” ·ÚÎÂÙÒÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÏÏ·ÁÒÓ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú·. OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ‰È·ÊoÚÂÙÈÎÒÓ ÂÚÈ‚·ÏÏoÓÙÈÎÒÓ ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓˆÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ fiˆ˜ Ë ·ÎÙÈÓo‚oÏ›· ‹ ¯ËÌÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜. ñ ™ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· οı ›‰o˘˜ ηÚΛÓo˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ ÙfiÛo Ù· oÁÎoÁoÓ›‰È· fiÛo Î·È Ù· oÁÎoηٷÛÙ·ÏÙÈο ÁoÓ›‰È·. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÛÙo ηÚΛÓo Ùo˘ ·¯¤o˜ ÂÓÙ¤Úo˘ ‚Ú¤ıËΠfiÙÈ Û˘ÌÌÂÙ¤¯o˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi ÂÙ¿ ÁoÓ›‰È· Î·È ÙˆÓ ‰‡o Ù‡ˆÓ, Ù· oo›· ¤¯o˘Ó ˘oÛÙ› ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ (∂ÈÎfiÓ· 6.14).
ŒÏÏÂÈ„Ë ÛÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ‚Ú·¯›ÔÓ· ÙÔ˘ ¯ÚˆÌÔÛÒÌ·ÙÔ˜ S
ªÂÙ¿ÏÏ·ÍË Û ¤Ó· ÔÁÎÔÁÔÓ›‰ÈÔ
ŒÏÏÂÈ„Ë ÁÔÓȉ›ˆÓ ÛÙÔ ¯ÚˆÌfiۈ̷ 18
ŒÏÏÂÈ„Ë ÁÔÓȉ›ˆÓ ÛÙÔ ¯ÚˆÌfiۈ̷ 17
ÕÏϘ ¯ÚˆÌÔÛˆÌÈΤ˜ ÂÏÏ›„ÂȘ
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ·ÙÙ·ÚÔ ÙÔ˘ ·¯¤Ô˜ ÂÓÙ¤ÚÔ˘
∞˘ÍË̤ÓË Î˘ÙÙ·ÚÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË
∞‰¤ÓˆÌ· π
∞‰¤ÓˆÌ· πI
∞‰¤ÓˆÌ· πII
∫·ÚΛӈ̷
ªÂÙ¿ÛÙ·ÛË
ªÂÙ¿ÏÏ·ÍË Û ÔÁÎÔηٷÛÙ·ÏÙÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
EÈÎfiÓ· 6.13. ™Ù¿‰È· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ηÚΛÓÔ˘ ÙÔ˘ ·¯¤Ô˜ ÂÓÙ¤ÚÔ˘. ¶ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ‰È·‰Ô¯È΋ ·ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ÔÁÎÔηٷÛÙ·ÏÙÈÎÒÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ Î·È ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË ÔÁÎÔÁÔÓȉ›ˆÓ.
101
¶ÂÚ›ÏË„Ë
ªÂÙ¿ÏÏ·ÍË Â›Ó·È ÌÈ· ·ÏÏ·Á‹ ÛÙËÓ ·ÏÏËÏo˘¯›· Ùo˘ DNA. O ·ÓÙ›ÛÙoȯo˜ Ê·ÈÓfiÙ˘o˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo˜.OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÚoηÏo‡ÓÙ·È Ù˘¯·›· ‹ ·fi ÌÂÙ·ÏÏ·ÍoÁfiÓo˘˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜, o˘ Â›Ó·È ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ Î·È ·ÎÙÈÓo‚oϛ˜. OÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ÁoÓȉȷΤ˜ ‹ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜. ŸÙ·Ó Ë ·ÏÏ·Á‹ ·ÊoÚ¿ ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi ‚¿ÛˆÓ, ÙfiÙÂ Ë ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË Â›Ó·È ÁoÓȉȷ΋. ŸÙ·Ó Û¯ÂÙ›˙ÂÙ·È Ì ·ÏÏ·Á¤˜ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ÙÌ‹Ì· Ùo˘ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜, oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ¯ÚˆÌoÛˆÌÈ΋ ·ÓˆÌ·Ï›·. OÈ ÁoÓȉȷΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Â›Ó·È ‰È·ÊfiÚˆÓ ÂȉÒÓ. ™ÙË ÛËÌÂȷ΋ ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ·ÏÏ¿˙ÂÈ Ì›· ÌfiÓo ‚¿ÛË Ùo˘ DNA. ™ÙËÓ ÚoÛı‹ÎË ‹ ¤ÏÏÂÈ„Ë ÚoÛÙ›ıÂÓÙ·È ‹ ·Ê·ÈÚo‡ÓÙ·È ·ÓÙ›ÛÙoȯ· ‚¿ÛÂȘ.∏ ·ÏÏ·Á‹ ·˘Ù‹ ÌoÚ› Ó· ÙÚoooÈ‹ÛÂÈ Ùo Ï·›ÛÈo ·Ó¿ÁÓˆÛ˘ Ì ‰˘ÛÌÂÓ›˜ Û˘Ó¤ÂȘ ÁÈ· ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi... OÈ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ·ÏÏ¿˙o˘Ó ÙoÓ ·ÚÈıÌfi ‹ ÙË ‰oÌ‹ ÙˆÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. O ¿ÓıÚˆo˜ ¤¯ÂÈ 22 ˙‡ÁË ·˘ÙoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ¤Ó· ˙‡Áo˜ Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoۈ̿وÓ. OÈ ÙÚÈۈ̛˜ (¤Ó· ÂÈϤoÓ ¯ÚˆÌfiۈ̷) ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È Û˘¯ÓfiÙÂÚ· ·fi ÙȘ ÌoÓoۈ̛˜ (¤ÏÏÂÈ„Ë ÂÓfi˜ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜) Î·È ÚoηÏo‡Ó ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ‚Ï¿‚˜. OÈ ·ÚÈıÌËÙÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ÙˆÓ Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È ÏÈÁfiÙÂÚo Ûo‚·Ú¤˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÙˆÓ ·˘Ùoۈ̿وÓ. ¢ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ·fi ÌË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË. ∂ÏÏÂÈ„Ë Â›Ó·È ·ÒÏÂÈ· ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ·fi ¤Ó· ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∫·Ù¿ ÙËÓ ·ÌoÈ‚·›· ÌÂÙ·ÙfiÈÛË ‰‡o ÌË oÌfiÏoÁ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ·ÓÙ·ÏÏ¿Ûo˘Ó ÙÌ‹Ì·Ù·. ∞Ó·ÛÙÚoÊ‹ Â›Ó·È Ë Ï·Óı·Ṳ̂ÓË Ùooı¤ÙËÛË ÙÌ‹Ì·Ùo˜ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ Ùo oo›o ¤¯ÂÈ Îo› Î·È ¤¯ÂÈ ÙooıÂÙËı› ‡ÛÙÂÚ· ·fi ÛÙÚoÊ‹ 180 ÌoÈÚÒÓ. OÈ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ÌÂÏÂÙÒÓÙ·È Ì ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ùo˘ ηڢfiÙ˘o˘, o˘ ·oÙÂÏ› ·ÂÈÎfiÓÈÛË ÙˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Ùo˘ ·ÙfiÌo˘ o˘ ÌÂÏÂٿٷÈ.
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ∂Ó·˜ ÁÂÓÂÙÈÛÙ‹˜ ‚ڋΠfiÙÈ ÌÈ· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË Û ¤Ó· ÁoÓ›‰Èo ‰ÂÓ Â›¯Â ›‰Ú·ÛË ÛÙËÓ oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘Û›‰· o˘ Έ‰ÈÎooÈÂ›Ù·È ·˘Ùfi. ∏ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÌoÚ› Ó· oÊ›ÏÂÙ·È ÛÂ: ·. ÂÏÏÂÈ„Ë ÌÈ·˜ ‚¿Û˘ ‚. ·ÏÏ·Á‹ ÛÙo Έ‰ÈÎfiÓÈo ¤Ó·Ú͢ Á. ÚoÛı‹ÎË ÌÈ·˜ ‚¿Û˘ ‰. ÂÏÏÂÈ„Ë oÏfiÎÏËÚo˘ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ Â. ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË ÌÈ·˜ ‚¿Û˘ 2. ∏ ·ÏÏËÏÔ˘¯›· ·ÌÈÓoͤˆÓ: Glu - Cys Met - Phe - Trp Asp ·oÙÂÏ› ÙÌ‹Ì· Ì›·˜ Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋˜ ÚˆÙ½Ó˘. ¶ÚoÛ‰ÈoÚ›ÛÙ ÙoÓ Ù‡o ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘, o oo›o˜ ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ‹ / Î·È Ùo˘ ·ÚÈıÌo‡ ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Û οı ̛· ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Ó˜ ÚˆÙ½Ó˜; (Û˘Ì‚o˘ÏÂ˘Ù‹Ù ÙoÓ ›Ó·Î· Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη)
º˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ÚˆÙ½ÓË ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ÚˆÙ½ÓË ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ÚˆÙ½ÓË ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ÚˆÙ½ÓË ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ÚˆÙ½ÓË Glu - Cys Met - Phe - Trp - Asp Glu - Cys - IIe - Phe - Trp - Asp Glu - Val - Cys - Ser - Gly - Thr Glu - Cys - Met - Phe Glu - Met - Tyr - Val - Leu - Gly
Ì·ÙooÈ‹ıËÎ·Ó oÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ·˘Ù¤˜. (Û˘Ì‚o˘ÏÂ˘Ù‹Ù ÙoÓ ›Ó·Î· Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη)
ªÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓË ∞ÈÌÔÛÊ·ÈÚ›ÓË Hb Hikari Hb I Hb D Idaban Hb G Philadelphia ∞Ï˘Û›‰· ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ ‚ · ‚ · £¤ÛË 61 16 87 68 ∞ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË ·ÌÈÓoͤԘ §˘Û›ÓË -> ∞Û·ÚÈÁ›ÓË §˘Û›ÓË -> °Ïo˘Ù·Ì›ÓË £ÚÂoÓ›ÓË -> §˘Û›ÓË ∞Û·ÚÈÁ›ÓË -> §˘Û›ÓË
4. H ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË C (HbC) ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ÌÈ· ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË ÛÙË Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË ∞ (HbA). ™ÙËÓ 6Ë ı¤ÛË Ù˘ ‚-·Ï˘Û›‰·˜ Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ C ˘¿Ú¯ÂÈ Ùo ·ÌÈÓo͇ Ï˘Û›ÓË ·ÓÙ› Ùo˘ ÁÏo˘Ù·ÌÈÓÈÎo‡ ÔͤԘ (HbA). M oÈfi ÁÂÓÂÙÈÎfi Ì˯·ÓÈÛÌfi ÌoÚ› Ó· ÂÚÌËÓ¢Ù› Ë ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË Ùo˘ ·ÌÈÓoͤˆ˜; ¡· ‰oı› ·¿ÓÙËÛË Û ›‰o Ì·ÎÚoÌoÚ›ˆÓ. (Û˘Ì‚o˘ÏÂ˘Ù‹Ù ÙoÓ ›Ó·Î· Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη). 5. ªÈ¿ ·ıoÏoÁÈ΋ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË o˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo Â›Ó·È Ë Constant Spring. ∏ ·Ï˘Û›‰· · Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ ·˘Ù‹˜ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 172 ·ÌÈÓoͤ· (Ë ·Ï˘Û›‰· · Ù˘ Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋˜ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ ¤¯ÂÈ 141 ·ÌÈÓoͤ·). ·. ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙoÓ Ù‡o Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜ Ë oo›· ÌoÚ› Ó· ‰ÒÛÂÈ ·˘ÙfiÓ ÙoÓ Ê·ÈÓfiÙ˘o. ‚. ÛÙËÓ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›ÓË Constant Spring Ùo 142o ·ÌÈÓo͇ Â›Ó·È Ë ÁÏo˘Ù·Ì›ÓË. ∞ÏϘ ·Ú·ÏÏ·Á¤˜ Ù˘ ·ıoÏoÁÈ΋˜ ·˘Ù‹˜ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ (·Ï˘Û›‰· · ·fi 172 ·ÌÈÓoͤ·) ¤¯o˘Ó ÛÙËÓ ı¤ÛË 142 ÛÂÚ›ÓË ‹ Ï˘Û›ÓË. ªÂ
A B ° ¢
3. OÈ ·Ú·Î¿Ùˆ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Ó˜ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˜ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙oÓÙ·È ·fi Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙËÓ oÏ˘ÂÙȉÈ΋ ·Ï˘ÛÛ›‰·. ¶ˆ˜ Ú·Á-
102
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 6
oÈfi ÙÚfio ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ıËÎ·Ó ·˘Ù¿ Ù· ·ÌÈÓoͤ· Î·È ÙÈ Û¯¤ÛË ÌoÚo‡Ó Ó· ¤¯o˘Ó Ì ÙËÓ ‡·ÚÍË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ ÛÙËÓ ·Ï˘Û›‰· ·; Á. Ë ·ÎoÏo˘ı›· ·ÌÈÓoͤˆÓ ·fi ÙËÓ ı¤ÛË 143 ¤ˆ˜ ÙËÓ 172 ÁÈ¿ fiϘ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ·Ú·ÏÏ·Á¤˜ Ù˘ ·ÈÌoÛÊ·ÈÚ›Ó˘ Constant Spring Â›Ó·È Ë ›‰È·. ∆È Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù· ‚Á·›Óo˘Ó; (Û˘Ì‚o˘ÏÂ˘Ù‹Ù ÙoÓ ›Ó·Î· Ì Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ÎÒ‰Èη). 6. ¶oȤ˜ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÚoÙ¿ÛÂȘ o˘ ·ÊoÚo‡Ó Ùo Ê·ÈÓfiÌÂÓo Ù˘ ·Ó¢ÏoÂȉ›·˜ Â›Ó·È Ï¿ıo˜ Î·È ÁÈ·Ù›: ·. oÊ›ÏÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÛÙo ÌË ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ÂÓfi˜ ˙‡Áo˘˜ oÌoÏfiÁˆÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·Ù¿ ÙË Ì›ˆÛË ‚. ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó· ÂÈϤoÓ ¯ÚˆÌfiۈ̷ Á. ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó· ÏÈÁfiÙÂÚo ¯ÚˆÌfiۈ̷ ‰. Ï›ÂÈ ÙÌ‹Ì· ÂÓfi˜ ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ùo˜ 7. ∆· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ÛÙ· ۈ̷ÙÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ Â›Ó·È 46. ¶fiÛ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· ˘¿Ú¯o˘Ó ·ÓÙ›ÛÙoȯ· ÛÙ· Èo οو ·ÙÙ·Ú·;
∞ 46 23 45 47 µ 23 23 45 47 ° 46 46 45 47 ¢ 46 23 45 47 ∂ 46 23 45 24
9. ¡· Û¯ËÌ·Ù›ÛÂÙ ٷ ÛˆÛÙ¿ ˙¢Á¿ÚÈ·: ·. ™‡Ó‰ÚoÌo cri du chat ‚. ™‡Ó‰ÚoÌo Kleinefelter Á. ™‡Ó‰ÚoÌo Down ‰. ™‡Ó‰ÚoÌo Turner 1. ÙÚÈۈ̛· Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ 2. ÙÚÈۈ̛· ·˘ÙoÛˆÌÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ 3. ÌoÓoۈ̛· Ê˘ÏÂÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌoÛˆÌ¿ÙˆÓ 4. ¤ÏÏÂÈ„Ë
10. °È· oÈo ÏfiÁo ÓoÌ›˙ÂÙ fiÙÈ oÈ ÙÚÈۈ̛˜ o˘ ·Ú·ÙËÚo‡ÓÙ·È Ì ۯÂÙÈο ÌÂÁ¿ÏË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ·ÊoÚo‡Ó Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· 13, 18 Î·È 21.
11. ¶oȘ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ·ÓȯÓ¢ıo‡Ó Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· Ùo˘ ηڢoÙ‡o˘; ¡· ·ÈÙÈoÏoÁ‹ÛÂÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜ ·. ¢Ú·ÓoÎÎ˘Ù·ÚÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· ‚. ™‡Ó‰ÚoÌo Kleinefelter Á. ™‡Ó‰ÚoÌo Down ‰. º·ÈÓ˘ÏÎÂÙoÓo˘Ú›· Â. ‚-£·Ï·Û·ÈÌ›· ÛÙ. ™‡Ó‰ÚoÌo Turner 12. ¶oȤ˜ ·fi ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ‰oÌÈΤ˜ ¯ÚˆÌoÛˆÌÈΤ˜ ·ÓˆÌ·Ï›Â˜ ¤¯o˘Ó ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ Ùo˘ oÛo‡ Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ ÏËÚoÊoÚ›·˜; ¡· ·ÈÙÈoÏoÁ‹ÛÂÙ ÙËÓ ·¿ÓÙËÛ‹ Û·˜. ·. ¤ÏÏÂÈ„Ë ‚. ·Ó·ÛÙÚoÊ‹ Á. ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌfi˜ ‰. ·ÌoÈ‚·›· ÌÂÙ·ÙfiÈÛË
∑˘ÁˆÙfi ∫‡ÙÙ·Úo Á·Ì¤Ù˘ ™ˆÌ·ÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo ·ÙfiÌo˘ ÌoÓoÛˆÌÈÎo‡ ™ˆÌ·ÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo ·ÙfiÌo˘ ÙÚÈÛˆÌÈÎo‡
8. ¶oÈo ı· Â›Ó·È Ùo ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÛÙË Û‡ÓıÂÛË ÚˆÙ½Ó˘ Û ÚoηڢˆÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo ·Ó ÛÙo ÁoÓ›‰Èo o˘ ÙËÓ Îˆ‰ÈÎooÈ› Á›ÓÂÈ ·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË Ì›·˜ ‚¿Û˘;
103
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. Disease Genetics ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ MÈ· ÂÍ·ÈÚÂÙÈ΋ ·Úo˘Û›·ÛË ÙˆÓ Û¯¤ÛÂˆÓ °ÂÓÂÙÈ΋˜ Î·È ∞ÛıÂÓÂÈÒÓ. ªÈ· ›ÛÎÂ„Ë ı· Û·˜ ›ÛÂÈ. ¶Ïo‡ÛÈo ʈÙoÁÚ·ÊÈÎfi ˘ÏÈÎfi Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ Ù¤ÛÛÂÚ˜ ÚÒÙ˜ ‚‰oÌ·‰Â˜ Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÂÌ‚Ú‡o˘ ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://raven.umnh.utah.edu/review/ redo/diseasemenu.html http://visembryo.ucsf.edu/
2. Visible Embryo
3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
104
AÚ¯¤˜ Î·È ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁ›· Ù˘ µÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
∂Ê·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ µÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜.
7
106
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 7
7. AÚ¯¤˜ Î·È ÌÂıÔ‰ÔÏÔÁ›· Ù˘ µÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜
ŒÓ· ÂÚÈÛÙ·ÙÈÎfi ·fi Ùo ¿ÌÂÛo ̤ÏÏoÓ
™ÙËÓ ÂÓÙ·ÙÈ΋ ÎÏÈÓÈ΋ ÂÓfi˜ ÓoÛoÎoÌ›o˘ o ÁÈ·ÙÚfi˜ οÓÂÈ ¤ÓÂÛË Ì ÙËÓ ÚˆÙ½ÓË ÂÓÂÚÁooÈËÙ‹ Ï·ÛÌÈÓoÁfiÓo˘ (tPA) Û ¤Ó·Ó ·ÛıÂÓ‹, o oo›o˜ ÌfiÏȘ ¤¯ÂÈ ÊÙ¿ÛÂÈ Ì ηډȷÎfi ÈÛ¯·ÈÌÈÎfi ÂÂÈÛfi‰Èo. ª¤Û· Û ϛÁ· ÏÂÙ¿ Ùo tPA ‰È·Ï‡ÂÈ Ùo˘˜ ıÚfiÌ‚o˘˜ o˘ ·ÚÂÌo‰›˙o˘Ó ÙËÓ Î˘ÎÏoÊoÚ›· Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜. ™ÙoÓ ¿ÓıÚˆo ·˘Ù‹ Ë ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÁÈ· ÙËÓ Î˘ÎÏoÊoÚ›· Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜ ÚˆÙ›ÓË ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û ›¯ÓË. ∏ ÚˆÙ½ÓË o˘ ‰fiıËΠˆ˜ Ê¿ÚÌ·Îo ÛÙoÓ ·ÛıÂÓ‹ ¤¯ÂÈ ·Ú·¯ı› ·fi ‚·ÎÙ‹ÚÈ·, ¤¯ÂÈ fï˜ ÙËÓ ›‰È· Û‡ÛÙ·ÛË Ì Ùo ‰ÈÎfi Ùo˘ tPA. ∂·Ó ‰ÂÓ Â›¯Â ·Ó·Ù˘¯ı› ·˘Ù‹ Ë ÌÂıo‰oÏoÁ›·, ı· ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙË Ë ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË ·˘Ùo‡ Ùo˘ Ê·ÚÌ¿Îo˘, ηıÒ˜ oÈ Û˘Ì‚·ÙÈΤ˜ ̤ıo‰oÈ ‰ÂÓ ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘ Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜. ∏ ·Ú·Û΢‹ ÙfiÛo Ùo˘ tPA fiÛo Î·È ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ «Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ» ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ ÏfiÁˆ Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ù¯ÓÈÎÒÓ ¯ÂÈÚÈÛÌo‡ Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ Î·È Ù˘ ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ˘ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈËÌ¤ÓˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ.
Ó›· Î·È Ë ÚoÛÙ·Û›· Ùo˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓÙo˜. µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· Ì ÙËÓ Â˘Ú›· ¤ÓÓoÈ· Â›Ó·È Ë ¯Ú‹ÛË ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Úo˜ fiÊÂÏo˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘. ∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Û Ù¯ÓÈΤ˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜ Î·È ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Î·È Û Ù¯ÓÈΤ˜ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA. OÈ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ‚Ú›ÛÎo˘Ó ¿ÌÂÛË ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÛÙË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·, ÂÂȉ‹ ·Ú¤¯o˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÂÈÛ·ÁˆÁ‹˜ Ó¤ˆÓ ÂÈı˘ÌËÙÒÓ È‰ÈoÙ‹ÙˆÓ ÛÙo˘˜ ˙ˆÓÙ·Óo‡˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Û ÌÈÎÚfiÙÂÚo ¯ÚfiÓo Î·È Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·ÎÚ›‚ÂÈ· ·fi fiÙÈ ÛÙo ·ÚÂÏıfiÓ. ∆o Ó¤o ÛÙË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· Â›Ó·È fi¯È oÈ È‰¤Â˜ ÂÊfiÛÔÓ Î·È ÛÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ Â›¯·Ó Á›ÓÂÈ ÚÔÛ¿ıÂȘ ÙÚÔÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ È‰ÈÔÙ‹ÙˆÓ ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, ·ÏÏ¿ ÔÈ Ù¯ÓÈΤ˜ ÁÈ· ÙËÓ ˘ÏÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜. ™Ùo ÎÂÊ¿Ï·Èo ·˘Ùfi ı· ÂÍÂÙ¿Ûo˘Ì ÌÂÚÈΤ˜ ·fi ÙȘ ÌÂıfi‰o˘˜ Î·È ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜. OÈ Ó¤Â˜ Ù¯ÓoÏoÁ›Â˜, ÛÙȘ oo›Â˜ Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È Ë µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·, ·ÏÏ¿˙o˘Ó ÙËÓ ÎoÈÓˆÓ›· Ì·˜ Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Ù·¯‡ÙËÙ· ·fi fiÙÈ ÛÙo ·ÚÂÏıfiÓ, Ì ·ÓÂͤÏÂÁÎÙ· ›Ûˆ˜ ·oÙÂϤÛÌ·Ù·. ∞˘Ùfi ·Ó·fiÊ¢ÎÙ· ‰ËÌÈo˘ÚÁ› Ó¤· ÎoÈÓˆÓÈο Î·È ËıÈο ‰ÈÏ‹ÌÌ·Ù·, ÌÂÚÈο ·fi Ù· oo›· ı· Û˘˙ËÙËıo‡Ó ÛÙo ÎÂÊ¿Ï·Èo Ù˘ µÈoËıÈ΋˜.
∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ÚoÛʤÚÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ˘ ÙˆÓ ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ
OÈ ˙ˆÓÙ·Óo› oÚÁ·ÓÈÛÌo› ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Â‰Ò Î·È ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ¯ÚfiÓÈ· ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ. ¶·Ï·ÈfiÙÂÚ· ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙo ΢ڛˆ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ „ˆÌÈo‡, ̛ڷ˜ Î·È ÎÚ·ÛÈo‡. ™‹ÌÂÚ· oÈ ÂÍÂÏ›ÍÂȘ ÛÙËÓ ∂ÈÛÙ‹ÌË Î·È ÛÙËÓ ∆¯ÓoÏoÁ›· ‰›Óo˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛ˘ ÙˆÓ ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ¢Ú›·˜ Îϛ̷η˜ Úo˚fiÓÙˆÓ fiˆ˜ ÙÚoʛ̈Ó, ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ Î·È ÂÌ‚oÏ›ˆÓ. O fiÚo˜ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ıËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ ·fi ÙoÓ O‡ÁÁÚo Kark Ereky Ùo 1919, ÁÈ· Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ÙË «‰È·‰Èηۛ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Úo˚fiÓÙˆÓ ·fi ·Î·Ù¤ÚÁ·ÛÙ· ˘ÏÈο Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ». ™‹ÌÂÚ· Ë µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ·oÙÂÏ› Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ∂ÈÛÙ‹Ì˘ Î·È ∆¯ÓoÏoÁ›·˜ Ì ÛÙfi¯o ÙËÓ ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÙˆÓ ÁÓÒÛÂˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó ·oÎÙËı› ·fi ÙË ÌÂϤÙË ÙˆÓ ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Û ¢Ú›· Îϛ̷η ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ. ∆¤ÙoÈ· Úo˚fiÓÙ· ›ӷÈ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ë ·ÏÎofiÏË, o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È Ì ˙‡ÌˆÛË, Î·È Ë ·ÓıÚÒÈÓË ÈÓÛo˘Ï›ÓË, o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ·. ∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ Û ‰È¿ÊoÚo˘˜ ÙoÌ›˜ fiˆ˜ Â›Ó·È Ë π·ÙÚÈ΋, Ë °ÂˆÚÁ›·, Ë ∫ÙËÓoÙÚoÊ›·, Ë µÈoÌ˯·-
∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ÌÂÚÈΤ˜ ¯ÈÏÈÂٛ˜ ÚÈÓ
™‡Ìʈӷ Ì ÂӉ›ÍÂȘ oÈ ∞ÈÁ‡ÙÈoÈ ·Ú‹Á·Á·Ó ̛ڷ ÙËÓ 7Ë ¯ÈÏÈÂÙ›· .Ã., ÂÓÒ ÙËÓ 4Ë ¯ÈÏÈÂÙ›· .Ã. Û ÂÚÈo¯¤˜ Ù˘ ªÂÛooÙ·Ì›·˜ ÁÈÓfiÙ·Ó Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· Ù˘ ·Ì¤Ïo˘ (Vitis vinifera) ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÎÚ·ÛÈo‡. πÛÙoÚÈΤ˜ ÏËÚoÊoڛ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓË ÂÎÙÚoÊ‹ ˙ÒˆÓ ·fi ÙoÓ ¿ÓıÚˆo ˘¿Ú¯o˘Ó Û ÙoȯoÁڷʛ˜ ·ÈÁ˘ÙÈ·ÎÒÓ Ù¿ÊˆÓ, o˘ ¯ÚoÓoÏoÁo‡ÓÙ·È ÛÙo 4000 .Ã. Î·È ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ Û·ψÓ.
107
DNA
∞ÓÙÈÁÚ·Ê‹ DNA
∂ÈÌ‹Î˘ÓÛË Î˘ÙÙ¿ÚÔ˘
™¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ ‰È·ÊÚ¿ÁÌ·ÙÔ˜
¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ
EÈÎfiÓ· 7.1. ¢È·›ÚÂÛË ÚÔηڢˆÙÈÎÔ‡ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘.
OÈ ÌÈÎÚo‚ȷΤ˜ ηÏÏȤÚÁÂȘ ·oÙÂÏo‡Ó ¤Ó· ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÂÚÁ·Ï›o ÁÈ· ÙË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·
OÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÔ› fiÙ·Ó ‚ÚÂıÔ‡Ó Û ηٿÏÏËϘ Û˘Óı‹Î˜, ·˘Í¿ÓÔÓÙ·È Û ̤ÁÂıÔ˜ Î·È ‰È·ÈÚÔ‡ÓÙ·È Ì ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ùo˘ ·ÚÈıÌo‡ ÙÔ˘˜. ∆· ·ÙÙ·Ú· o˘ Úo·Ùo˘Ó ÌÂÙ¿ ·fi οı ‰È·›ÚÂÛË ¤¯o˘Ó Ú·ÎÙÈο Ùo ›‰Èo ̤ÁÂıo˜ Ì Ùo ·Ú¯ÈÎfi ·ÙÙ·Úo (∂ÈÎfiÓ· 7.1). O Ú˘ıÌfi˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ ÂÓfi˜ ÏËı˘ÛÌo‡ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Î·ıoÚ›˙ÂÙ·È ·fi Ùo ¯ÚfiÓo ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌo‡, ‰ËÏ·‰‹, ·fi Ùo Ú˘ıÌfi Ì ÙoÓ oo›o ‰È·ÈÚo‡ÓÙ·È Ù· ·ÙÙ·Ú¿ ÙÔ˘ (¶›Ó·Î·˜ 7.1). ∫¿ı ›‰Ô˜ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ¤¯ÂÈ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ¯ÚfiÓÔ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌÔ‡. OÈ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ o˘ ÂËÚ¿˙o˘Ó Ùo ¯ÚfiÓo ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌo‡ Î·È Î·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· Ùo Ú˘ıÌfi ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Â›Ó·È Ë ‰È·ıÂÛÈÌfiÙËÙ· ıÚÂÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ, Ùo pH, Ùo O2 Î·È Ë ıÂÚÌoÎÚ·Û›·. Ÿˆ˜ Î·È fiÏoÈ oÈ ˘fiÏoÈoÈ oÚÁ·ÓÈÛÌo›, ÁÈ· Ó· ·Ó·Ù˘¯ı› ¤Ó·˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙo Ó· ÌoÚ› Ó· ÚoÌËı‡ÂÙ·È ·fi Ùo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ ÛÙo oo›o ·¶π¡∞∫∞™ 7.1: ÃÚfiÓÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌÔ‡ ÁÈ· ‰È¿ÊÔÚ· ›‰Ë ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∂›‰Ô˜ ÃÚfiÓÔ˜ ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌÔ‡ Û ȉ·ÓÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜
Escherichia coli Mycobacterium tuberculosis Amoeba proteus Saccharomyces cerevisae 108 20 min 18 h 24 h 2h
Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ıÚÂÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ. ™’ ·˘Ù¿ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓoÓÙ·È Ùo ÓÂÚfi, o ¿Óıڷη˜, Ùo ¿˙ˆÙo Î·È ‰È¿ÊoÚ· ÌÂÙ·ÏÏÈο ÈfiÓÙ·. ∏ ËÁ‹ C ÁÈ· Ùo˘˜ ·˘ÙfiÙÚoÊo˘˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Â›Ó·È Ùo CO2 Ù˘ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·˜, ÂÓÒ ÁÈ· Ùo˘˜ ÂÙÂÚfiÙÚoÊo˘˜ ‰È¿ÊoÚ˜ oÚÁ·ÓÈΤ˜ ÂÓÒÛÂȘ fiˆ˜ oÈ ˘‰·Ù¿ÓıڷΘ. ∏ ËÁ‹ ¡ ÁÈ· Ùo˘˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo˘˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Â›Ó·È Ù· ·Ì̈Óȷο ‹ Ù· ÓÈÙÚÈο ÈfiÓÙ· (¡O-3). ∆¤Ïo˜, Ù· ÌÂÙ·ÏÏÈο ÈfiÓÙ· Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·Ùoo›ËÛË ÙˆÓ ¯ËÌÈÎÒÓ ·ÓÙȉڿÛÂˆÓ ÛÙo ·ÙÙ·Úo Î·È ˆ˜ Û˘ÛÙ·ÙÈο ‰È·ÊfiÚˆÓ ÌoÚ›ˆÓ. ∆o pH ÂËÚ¿˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈο ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚoÈ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û pH 6-9. À¿Ú¯o˘Ó fï˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û ‰È·ÊoÚÂÙÈÎfi pH, fiˆ˜ Â›Ó·È Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ùo˘ Á¤Óo˘˜ Lactobacillus, o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û pH 4-5. ∏ ·Úo˘Û›· ‹ ·o˘Û›· O2 ÌoÚ› Ó· ‚oËı‹ÛÂÈ ‹ Ó· ·Ó·ÛÙ›ÏÂÈ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. À¿Ú¯o˘Ó ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› o˘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ Ùo˘˜ ··ÈÙo‡Ó ˘„ËÏ‹ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË O2 (˘o¯ÚˆÙÈο ·ÂÚfi‚ÈÔÈ) fiˆ˜ Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ùo˘ Á¤Óo˘˜ Mycob·cterium. ∞ÏÏoÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo›, fiˆ˜ oÈ Ì‡ÎËÙ˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÛÙËÓ ·ÚÙo‚ÈoÌ˯·Ó›·, ·Ó‹Îo˘Ó ÛÙËÓ Î·ÙËÁoÚ›· ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È ·Úo˘Û›· O2 Ì ٷ¯‡ÙÂÚo Ú˘ıÌfi ·’ fiÙÈ ·o˘Û›· O2 (Úo·ÈÚÂÙÈο ·ÂÚfi‚ÈoÈ). ∆¤Ïo˜, ˘¿Ú¯o˘Ó ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› fiˆ˜ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ùo˘ Á¤Óo˘˜ Clostridium ÁÈ· Ùo˘˜ oo›o˘˜ Ùo O2 Â›Ó·È ÙoÍÈÎfi (˘o¯ÚˆÙÈο ·Ó·ÂÚfi‚ÈoÈ). ∏ ıÂÚÌoÎÚ·Û›· Â›Ó·È ¤Ó·˜ ·fi Ùo˘˜ Èo ÛËÌ·ÓÙÈÎo‡˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ o˘ ηıoÚ›˙o˘Ó Ùo Ú˘ıÌfi ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. OÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚoÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È ¿ÚÈÛÙ· Û ıÂÚÌoÎÚ·Û›· 20-45o C. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ë Escherichia coli, o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Û ÂÈÚ¿Ì·Ù· ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜, ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ¿ÚÈÛÙ· Û ıÂÚÌoÎÚ·Û›· 37o C. À¿Ú¯o˘Ó fï˜ oÚÈṲ̂ÓoÈ o˘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ Ùo˘˜ ··ÈÙo‡Ó ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·fi 45o C, fiˆ˜ ·˘Ùo› o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È ÎoÓÙ¿ Û ıÂÚÌoËÁ¤˜, Î·È ¿ÏÏoÈ o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ÌÈÎÚfiÙÂÚË ÙˆÓ 20o C (∂ÈÎfiÓ· 7.2).
ŒÓ· ¤Ó˙˘Ìo o˘ Ùo˘ ·Ú¤ÛÂÈ Ë ˙¤ÛÙË
O Thermus aquaticus Â›Ó·È ¤Ó· ıÂÚÌfiÊÈÏo ‚·ÎÙ‹ÚÈo, Ùo oo›o ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÎoÓÙ¿ Û ıÂÚÌoËÁ¤˜ fio˘ Ë ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ÏËÛÈ¿˙ÂÈ Ùo˘˜ 80oC. ∆o ‚·ÎÙ‹ÚÈo ·˘Ùfi ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ì›·˜ DNA oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (Taq oÏ˘ÌÂÚ¿ÛË). ∆o ¤Ó˙˘Ìo ·˘Ùfi Â›Ó·È ÛÙ·ıÂÚfi, ·Ó ıÂÚÌ·Óı› ÛÙo˘˜ 95oC. ∏ ȉÈfiÙËÙ¿ Ùo˘ ·˘Ù‹ Ùo οÓÂÈ Î·Ù¿ÏÏËÏo ÁÈ· ¯Ú‹ÛË ÛÙËÓ ·Ï˘ÛȉˆÙ‹ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË oÏ˘ÌÂÚ¿Û˘ (PCR), Ì›·˜ ·fi ÙȘ Û‡Á¯ÚoÓ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Ù˘ ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜.
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 7
£ÂÚÌfiÊÈÏ· ƒ˘ıÌfi˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ ªÂÛfiÊÈÏ· 60 æ˘¯ÚfiÊÈÏ· 39
Ô Ô
ÀÂÚıÂÚÌfiÊÈÏ· ÀÂÚıÂÚÌfiÊÈÏ·
88
Ô
105
Ô
13
Ô
0
10
20
30
40
50
60
Ô
70
80
90
100
110
120
£ÂÚÌÔÎÚ·Û›· ( C)
EÈÎfiÓ· 7.2. ™¯¤ÛË ÙÔ˘ Ú˘ıÌÔ‡ ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ì ÙË ıÂÚÌÔÎÚ·Û›·. ∞ӷʤÚÔÓÙ·È ·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· ¤ÓÙ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ıÂÚÌÔÎڷۛ˜ ηıÒ˜ Î·È ÙË ‚¤ÏÙÈÛÙË ıÂÚÌÔÎÚ·Û›· ·Ó¿Ù˘Í˘ ÁÈ· ηı¤Ó· ·fi ·˘ÙÔ‡˜.
OÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ÌoÚo‡Ó Ó· ·Ó·Ù˘¯ıo‡Ó ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo Î·È Û ‚ÈoÌ˯·ÓÈ΋ Îϛ̷η
OÈ ÂÈÛÙ‹ÌoÓ˜ ›¯·Ó ‹‰Ë ·Ú¯›ÛÂÈ ·fi Ù· ̤۷ Ùo˘ ‰¤Î·Ùo˘ ¤Ó·Ùo˘ ·ÈÒÓ· ÙȘ ÚoÛ¿ıÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Î·È Ì˘Î‹ÙˆÓ. O Louis Pasteur ÛÙo ¶·Ú›ÛÈ ˘‹ÚÍ ·fi Ùo˘ ÚˆÙofiÚo˘˜ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÚoÛ¿ıÂÈ·˜. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi ‹Ù·Ó ··Ú·›ÙËÙË Ë ·oÌfiÓˆÛË ·Ú¯Èο ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÂȉÒÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ‹ Ì˘Î‹ÙˆÓ, Ë ·Ú·Û΢‹ ηٿÏÏËÏˆÓ ıÚÂÙÈÎÒÓ ˘ÏÈÎÒÓ Î·È Ë ‰È·ÌfiÚʈÛË Î·Ù¿ÏÏËÏˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ·Ó¿Ù˘Í˘. ™‹ÌÂÚ· oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› oÈ oo›oÈ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ fiˆ˜ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο ‹ ¤Ó˙˘Ì· ÌoÚo‡Ó Ó· ·Ó·Ù˘¯ıo‡Ó ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo Î·È Û ÌÂÁ¿ÏË Îϛ̷η ÛÙȘ ‚ÈoÌ˯·ÓÈΤ˜ ÌoÓ¿‰Â˜ οو ·fi ·˘ÛÙËÚ¿ ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ Û˘Óı‹Î˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜. °È· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ Ùo˘˜ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Ù¯ÓËÙ¿ ıÚÂÙÈο ˘ÏÈο. ∞˘Ù¿ Ú¤ÂÈ Ó· ÂÚȤ¯o˘Ó ËÁ‹ ¿Óıڷη, ËÁ‹ ·˙ÒÙo˘ Î·È ÈfiÓÙ·. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·ÂÚfi‚ÈˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ·ÚÔ˘Û›· o͢ÁfiÓo˘. ∆· ıÚÂÙÈο ˘ÏÈο o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È ˘ÁÚ¿ ‹ ÛÙÂÚ¿. ∆· ˘ÁÚ¿ ıÚÂÙÈο ˘ÏÈο ÂÚȤ¯o˘Ó fiÏ· Ù· ıÚÂÙÈο Û˘ÛÙ·ÙÈο o˘ ·Ó·Ê¤ÚıËÎ·Ó ÚoËÁo˘Ì¤Óˆ˜ ‰È·Ï˘Ì¤Ó· Û ÓÂÚfi. ∆· ÛÙÂÚ¿ ıÚÂÙÈο ˘ÏÈο ·Ú·Û΢¿˙oÓÙ·È Ì ·Ó¿ÌÈÍË ÙˆÓ ˘ÁÚÒÓ ıÚÂÙÈÎÒÓ ˘ÏÈÎÒÓ Ì ¤Ó· oÏ˘Û·Î¯·Ú›ÙË o˘ Úo¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ʇÎË Ùo ¿Á·Ú. ∆o ¿Á·Ú Â›Ó·È Ú¢ÛÙfi Û ıÂÚÌoÎڷۛ˜ ¿Óˆ ·fi 45o C ·ÏÏ¿ ÛÙÂÚÂooÈÂ›Ù·È Û ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ ıÂÚÌoÎڷۛ˜. ª›· ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÍÂÎÈÓ¿ÂÈ Ì ÙËÓ ÚoÛı‹ÎË ÌÈÎÚ‹˜ oÛfiÙËÙ·˜ ΢ÙÙ¿ÚˆÓ ÛÙo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÂÌ‚oÏÈ·ÛÌfi˜. ªÂÙ¿ ÙoÓ ÂÌ‚oÏÈ·ÛÌfi oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ·Ú·Ì¤Óo˘Ó Û ¤Ó· ÎÏ›‚·Óo o˘ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÛÙ·ıÂÚ‹ ıÂÚÌoÎÚ·Û›· ηٿÏÏËÏË ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘˜. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio Û ÌÈÎÚfi ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·, 1276 ˆÚÒÓ, ·Ú¿ÁÂÙ·È ÌÂÁ¿Ïo˜ ·ÚÈıÌfi˜ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ. OÈ Î·Ï-
ÏȤÚÁÂȘ ·˘Ù¤˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ‰È·ÙËÚËıo‡Ó Û ·‰Ú·Ó‹ ÌoÚÊ‹ ÛÙËÓ Î·Ù¿„˘ÍË (-80o C) ÁÈ· ·ÚÎÂÙ¿ ÌÂÁ¿Ïo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·. °È· ÙËÓ ·oÊ˘Á‹ ·Ó¿Ù˘Í˘ ¿ÏÏˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, ÂÎÙfi˜ ÂÎÂ›ÓˆÓ o˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ηÏÏÈÂÚÁËıo‡Ó, Ù· ıÚÂÙÈο ˘ÏÈο Î·È oÈ Û˘Û΢¤˜ ·oÛÙÂÈÚÒÓoÓÙ·È ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜. ŸÙ·Ó Á›ÓÂÙ·È Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Û ÌÂÁ¿ÏË Îϛ̷η (‚ÈoÌ˯·ÓÈ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ·) ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ÏÏËϘ Û˘Û΢¤˜ o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ˙˘ÌˆÙ‹Ú˜ ‹ ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜ (∂ÈÎfiÓ· 7.3). OÈ ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜ ÂÈÙÚ¤o˘Ó ÙoÓ ¤ÏÂÁ¯o Î·È ÙË Ú‡ıÌÈÛË ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ (ıÂÚÌoÎÚ·Û›·, pH, Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË O 2) o˘ ·ÊoÚo‡Ó ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ·. ™Ùo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi, o˘ ÚoÛÙ›ıÂÙ·È ÛÙo˘˜ ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜, ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÊıËÓ¤˜ ËÁ¤˜ ¿Óıڷη fiˆ˜ Ë ÌÂÏ¿Û· o˘ ·oÙÂÏ› ·Ú·Úo˚fiÓ Ù˘ ÂÂÍÂÚÁ·Û›·˜ ˙·¯·ÚoοϷÌo˘ ‹ ۷ί·ÚfiÙ¢ÙψÓ. ∏ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÛÙo ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú· ÍÂÎÈÓ¿ÂÈ Ì ÙÔÓ ÂÌ‚ÔÏÈ·ÛÌfi ·fi ÌÈ· ·Ú¯È΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ o˘ ¤¯ÂÈ Á›ÓÂÈ ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo. ª¤Û· ÛÙo ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú· oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÔ› ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Î·È oÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ¯ÚË ÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ Ù· Û˘ÛÙ·ÙÈο Ùo˘ ıÚÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡. ŸÏ˜ oÈ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ Ú¤ÂÈ Ó· Á›ÓoÓÙ·È Î¿Ùˆ ·fi ÛÙ›Ú˜ Û˘Óı‹Î˜ ÁÈ· Ó· ÌËÓ Á›ÓÂÈ ÌfiÏ˘ÓÛË Ù˘ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜. O ›‰Èo˜ o ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú·˜ Î·È Ùo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ·oÛÙÂÈÚÒÓoÓÙ·È ÚÈÓ ·fi ÙË ¯Ú‹ÛË. ªÂ ÙoÓ fiÚo ˙‡ÌˆÛË ÂÓÓoo‡Ì ÙËÓ ‰È·‰Èηۛ· ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Û ˘ÁÚfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi οو ·fi ooÈÂÛ‰‹oÙÂ Û˘Óı‹Î˜. O fiÚo˜ ˙‡ÌˆÛË ·Ï·ÈfiÙÂÚ· ¯ÚËÛÈÌooÈ›Ùo ÌfiÓoÓ ÁÈ· ·Ó·ÂÚfi‚Ș ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ ·ÏÏ¿ Û‹ÌÂÚ· ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Ì ÙËÓ Â˘Ú›· ¤ÓÓoÈ· Î·È ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ fiϘ ÙȘ ‰ÈÂÚÁ·Û›Â˜ ·ÂÚfi‚Ș Î·È ·Ó·ÂÚfi‚Ș. ∆o Úo˚fiÓÙ· Ù˘ ˙‡ÌˆÛ˘ Â›Ó·È Â›Ù ٷ ›‰È· Ù· ·ÙÙ·Ú· Ô˘ ÔÓÔÌ¿˙ÔÓÙ·È ‚ÈoÌ¿˙· ›Ù Úo˚fiÓÙ· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ fiˆ˜ ÚˆÙ½Ó˜ Î·È ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο.
109
·
∫ÈÓËÙ‹Ú·˜
‚
∞ÙÌfi˜
pH ̤ÙÚÔ ∞Ôı‹ÎË Î·È ·ÓÙÏ›· Ôͤˆ˜ - ‚¿Û˘ ÁÈ· ÙË Ú‡ıÌÈÛË ÙÔ˘ pH
∂Í¿ÙÌÈÛË
∞Ó·‰Â˘Ù‹Ú·˜
¶ÂÚ›‚ÏËÌ· £ÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
∂›ÛÔ‰Ô˜
™Ù›ÚÔ˜ ·¤Ú·˜ ∞ÙÌfi˜
EÈÎfiÓ· 7.3. ·. ¢È·ÁÚ·ÌÌ·ÙÈ΋ ·ÂÈÎfiÓÈÛË ‚ÈÔ·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú·, fiÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ÙÌ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘, ηıÒ˜ Î·È ÔÈ Û˘Û΢¤˜ ÂϤÁ¯Ô˘ ÙˆÓ Û˘ÓıËÎÒÓ ˙‡ÌˆÛ˘ ‚. ºˆÙÔÁÚ·Ê›· ‚ÈÔ·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú·.
™˘ÏÏÔÁ‹
OÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ÌoÚo‡Ó Ó· ηÏÏÈÂÚÁËıo‡Ó Ì ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo‡˜ ÙÚfio˘˜
∏ µÈoÙ¯ÓÔÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
À¿Ú¯o˘Ó ‰È¿ÊoÚoÈ Ù‡oÈ ˙˘ÌÒÛˆÓ, oÈ oo›oÈ ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÊ·ÚÌoÛÙo‡Ó ·Ó¿ÏoÁ· Ì Ùo ÂÈı˘ÌËÙfi Úo˚fiÓ. ¢‡o ¢ڤˆ˜ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÌÂÓoÈ Ù‡oÈ Â›Ó·È Ë ÎÏÂÈÛÙ‹ Î·È Ë Û˘Ó¯‹˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ·. ∫ÏÂÈÛÙ‹ ηÏÏȤÚÁÂÈ·: ™’·˘Ùfi ÙoÓ Ù‡o ˙‡ÌˆÛ˘ ÙooıÂÙÂ›Ù·È ÛÙo ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú· oÚÈṲ̂ÓË oÛfiÙËÙ· ·oÛÙÂÈڈ̤Óo˘ ıÚÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡, Ë oo›· ÂÌ‚oÏÈ¿˙ÂÙ·È Ì ·Ú¯È΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∏ ηÏÏȤÚÁÂÈ· Û˘Ó¯›˙ÂÙ·È Ì¤¯ÚÈ ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘ ÂÈı˘ÌËÙo‡ Úo˚fiÓÙo˜. ™ÙËÓ ÎÏÂÈÛÙ‹ ηÏÏȤÚÁÂÈ· oÈ Ê¿ÛÂȘ ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Â›Ó·È Ë Ï·Óı¿Óo˘Û·, Ë ÂÎıÂÙÈ΋, Ë ÛÙ·ÙÈ΋ Î·È Ë Ê¿ÛË ı·Ó¿Ùo˘ (∂ÈÎfiÓ· 7.4). ∫·Ù¿ ÙË Ï·Óı¿Óo˘Û· Ê¿ÛË o ÏËı˘ÛÌfi˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ o˘ Úo¤Ú¯ÂÙ·È ·fi ÙËÓ ·Ú¯È΋ ηÏÏȤÚ-
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· Escherichia coli Û ˘ÁÚfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· 12 ÒÚ˜ ÛÙo˘˜ 37o C ·Ú¿ÁÂÈ ÂÚ›o˘ 109 ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ·Ó¿ ml ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜.
ÁÂÈ· ·Ú·Ì¤ÓÂÈ Û¯Â‰fiÓ ÛÙ·ıÂÚfi˜. ∞˘Ùfi oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙo fiÙÈ oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È Î¿oÈo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ·, ÁÈ· Ó· ÚoÛ·ÚÌoÛÙo‡Ó ÛÙȘ ηÈÓo‡ÚȘ Û˘Óı‹Î˜ Î·È Ó· ·Ú¯›Ûo˘Ó Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ‰È·ÈÚo‡ÓÙ·È Ì ٷ¯‡ Ú˘ıÌfi, ÂÂȉ‹ Ë Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È Î¿Ùˆ ·fi ¿ÚÈÛÙ˜ Û˘Óı‹Î˜ ıÂÚÌoÎÚ·Û›·˜, pH, Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘ O2 Î·È ÛÙo ˘ÏÈÎfi ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜ ˘¿Ú¯o˘Ó ¿ÊıoÓ· ıÚÂÙÈο Û˘ÛÙ·ÙÈο. ∞˘Ù‹ Ë Ê¿ÛË ·Ó¿Ù˘Í˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÂÎıÂÙÈ΋, ÂÂȉ‹ o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ·˘Í¿ÓÂÙ·È ÂÎıÂÙÈο. ∞ÎoÏo˘ı› Ë ÛÙ·ÙÈ΋
110
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 7
™Ù·ÙÈ΋ Ê¿ÛË ∂ÈÏÔÁ‹ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ Log10 ·ÚÈıÌÔ‡ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ
ŒÏÂÁ¯Ô˜ ∂ÈÏÔÁ‹ ηٿÏÏËÏÔ˘ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡
º¿ÛË ı·Ó¿ÙÔ˘ ∂ÎıÂÙÈ΋ Ê¿ÛË ∆ÚÔÔÔ›ËÛË ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ Ì ÌÂıfi‰Ô˘˜ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ Ì˯·ÓÈ΋˜
§·Óı¿ÓÔ˘Û· Ê¿ÛË
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÛÙÔ ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈÔ
ÃÚfiÓÔ˜
EÈÎfiÓ· 7.4. K·Ì‡ÏË ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ Û ÎÏÂÈÛÙ‹ ηÏÏȤÚÁÂÈ·.
£ÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi
¢ÔÎÈÌ·ÛÙÈ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÂÛ·›·˜ Îϛ̷η˜
Ê¿ÛË, ηٿ ÙËÓ oo›· o ÏËı˘ÛÌfi˜ ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ‰ÂÓ ·˘Í¿ÓÂÙ·È, ÏfiÁˆ ÂÍ¿ÓÙÏËÛ˘ οoÈo˘ ıÚÂÙÈÎo‡ Û˘ÛÙ·ÙÈÎo‡ ‹ ÏfiÁˆ Û˘ÛÛÒÚ¢Û˘ ÙoÍÈÎÒÓ Úo˚fiÓÙˆÓ ·fi Ùo ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌfi ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∆¤Ïo˜ ηٿ ÙË Ê¿ÛË ı·Ó¿Ùo˘ o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÌÂÈÒÓÂÙ·È. ¶·Ú’fiÙÈ Ë ‰È·‰o¯‹ ÙˆÓ Ê¿ÛÂˆÓ ·Ó¿Ù˘Í˘ Û οı ÎÏÂÈÛÙ‹ ηÏÏȤÚÁÂÈ· Â›Ó·È Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Ë ‰È¿ÚÎÂÈ· οı ʿÛ˘ ‰È·Ê¤ÚÂÈ ·Ó¿ÏoÁ· Ì Ùo ›‰o˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. OÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ·Ú¿Áo˘Ó ¯Ú‹ÛÈÌ· Úo˚fiÓÙ· Û˘Ó‹ıˆ˜ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÂÎıÂÙÈ΋˜ Î·È Ù˘ ÛÙ·ÙÈ΋˜ Ê¿Û˘ ·Ó¿Ù˘Í‹˜ Ùo˘˜. ™˘Ó¯‹˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ·: ™’·˘Ùfi ÙoÓ Ù‡o ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜ oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ÙÚoÊo‰oÙo‡ÓÙ·È Û˘Ó¯Ҙ Ì ıÚÂÙÈο Û˘ÛÙ·ÙÈο. ∆·˘Ùfi¯ÚoÓ·, ·oÌ·ÎÚ‡ÓoÓÙ·È ·fi ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ·ÙÙ·Ú· Î·È ¿¯ÚËÛÙ· Úo˚fiÓÙ·. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio oÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ‰È·ÚÎÒ˜ Û ÂÎıÂÙÈ΋ Ê¿ÛË ·Ó¿Ù˘Í˘.
∞¤Ú·˜ Ô͢ÁfiÓÔ
£ÚÂÙÈο Û˘ÛÙ·ÙÈο + ËÁ‹ ÂÓ¤ÚÁÂÈ·˜
ŒÏÂÁ¯Ô˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ ∑‡ÌˆÛË ƒ‡ıÌÈÛË ıÚÂÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ, p∏, ıÂÚÌÔÎÚ·Û›·˜ ÎÏ
∫·ı·ÚÈÛÌfi˜ ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ¢È‹ıËÛË, Ê˘ÁÔΤÓÙÚËÛË ÎÏ
∫‡ÙÙ·Ú· ‚ÈÔÌ¿˙·
ÀÁÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο
¢È·ÓÔÌ‹
¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ Î·È Î·ı·ÚÈÛÌfi˜ ÚÔ˚fiÓÙÔ˜
∏ ·Ú·Ï·‚‹ ÙˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ ˙‡ÌˆÛ˘ ··ÈÙ› ÙË ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË ÛÂÈÚ¿˜ Ù¯ÓÈÎÒÓ Î·ı·ÚÈÛÌo‡
∆ÂÏÈ΋ ηÙÂÚÁ·Û›· Â›Ó·È Ë ‰ÈÂÚÁ·Û›· ηı·ÚÈÛÌo‡ Ùo˘ Úo˚fiÓÙo˜ o˘ ·Ú·Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È ·fi Ùo ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú·. ∞Ú¯Èο, Á›ÓÂÙ·È ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ˘ÁÚÒÓ ·fi Ù· ÛÙÂÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο, ÛÙ· oo›· Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓoÓÙ·È Î·È Ù· ·ÙÙ·Ú·. ∞˘Ùfi Á›ÓÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ Ì ‰È‹ıËÛË ‹ ÌÂ Ê˘ÁoΤÓÙÚËÛË. ∆o ÂÈı˘ÌËÙfi Úo˚fiÓ ÌoÚ› Ó· ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÛÙ· ÛÙÂÚ¿ ‹ ˘ÁÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο. ∞fi Ù· ÛÙÂÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο ·Ú·Ï·Ì‚¿Óo˘Ì ٷ ›‰È· Ù· ·ÙÙ·Ú· ‰ËÏ·‰‹ ÙË ‚ÈoÌ¿˙· ‹ ‰È¿ÊoÚ· ÂÓ‰o΢ÙÙ·ÚÈο Úo˚fiÓÙ· fiˆ˜ ÚˆÙ½Ó˜, o˘ ‰ÂÓ ÂÎÎÚ›ÓoÓÙ·È. ™Ù· ˘ÁÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο ÂÚȤ¯oÓÙ·È ‰È¿ÊoÚ˜ ÚˆÙ½Ó˜, fiˆ˜ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜, ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο o˘ ÂÎÎÚ›ÓoÓÙ·È ·fi Ù· ·ÙÙ·Ú· ÛÙo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ∆· Úo˚fiÓÙ· Ù˘ ˙‡ÌˆÛ˘ ÌoÚo‡Ó Ó· ·ÍÈooÈËıo‡Ó ÌfiÓo fiÙ·Ó Â›Ó·È ·fiÏ˘Ù· ηı·Ú¿, ‰ËÏ·‰‹ fiÙ·Ó ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó
™˘Û΢·Û›·, ·Ôı‹Î¢ÛË, ‰È·ÓÔÌ‹
EÈÎfiÓ· 7.5. ™Ù¿‰È· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ.
ÚoÛÌ›ÍÂȘ. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi ÌÂÙ¿ ÙoÓ ·Ú¯ÈÎfi ‰È·¯ˆÚÈÛÌfi ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÌÈ· ÏËıÒÚ· ‚Èo¯ËÌÈÎÒÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ ‰È·¯ˆÚÈÛÌo‡ Î·È Î·ı·ÚÈÛÌo‡ fiˆ˜ Ë ¯ÚˆÌ·ÙoÁÚ·Ê›·, Ë Âί‡ÏÈÛË, Î·È Ë ·fiÛÙ·ÍË, ÁÈ· ÙoÓ ÙÂÏÈÎfi ηı·ÚÈÛÌfi Ùo˘ Úo˚fiÓÙo˜ (∂ÈÎfiÓ· 7.5).
H ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘ ·oÙÂÏ› ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÛÙ·ıÌfi ÛÙËÓ oÚ›· Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜
∏ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Ù˘ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘ Ùo 1928 ·fi ÙoÓ Fleming Â›Ó·È Ùo ÛËÌ›o ·ÊÂÙËÚ›·˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ÌÈ·˜ ÛÂÈ-
111
Ú¿˜ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ. ∏ ÂÓÈÎÈÏ›ÓË, o˘ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Û ¢Ú›· Îϛ̷η ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ùo˘ 2o˘ ¶·ÁÎfiÛÌÈo˘ ¶oϤÌo˘, ¤¯ÂÈ ÛÒÛÂÈ ÂηÙoÌ̇ÚÈ· ˙ˆ¤˜ ÚoÛʤÚoÓÙ·˜ ÚoÛÙ·Û›· ·fi Ûo‚·Ú¤˜ ·Ûı¤ÓÂȘ fiˆ˜ oÈ Ó¢ÌoÓÈΤ˜ ÏoÈÌÒÍÂȘ, Ë ‚ÏÂÓÓfiÚÚoÈ· Î·È Ë Û‡ÊÈÏË. ∏ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘ ·oÙÂÏ› ÙËÓ ÚÒÙË ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÌÂıfi‰ˆÓ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ Ì ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ·Ú·ÁˆÁ‹ Î·È ¿ÏÏˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÚfiÊÈÌ· Î·È oÙ¿. ∏ ÂÓÈÎÈÏ›ÓË Â›Ó·È Úo˚fiÓ Ì˘Î‹ÙˆÓ Ùo˘ Á¤Óo˘˜ Penicillium. ∏ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi Ùo Û٤ϯo˜ Ùo˘ ̇ÎËÙ· o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈ›ٷÈ, ·fi Ùo ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÛÙo oo›o ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Î·È ·fi ÙȘ Û˘Óı‹Î˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜. ™ÙÂϤ¯Ë Ù· oo›· ¤¯o˘Ó ÂÈÏÂÁ› ÁÈ· ÙËÓ ˘„ËÏ‹ ·fi‰oÛË Ùo˘˜ ηÏÏÈÂÚÁo‡ÓÙ·È ·Ú¯Èο ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo Û ÛÙÂÚÂfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ù· ÛÙÂϤ¯Ë ·˘Ù¿ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ˆ˜ ·Ú¯È΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÁÈ· ·Ó¿Ù˘ÍË Û ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜. ∆o ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÂÚȤ¯ÂÈ ÁÏ˘Îfi˙Ë ˆ˜ ËÁ‹ ¿Óıڷη, ÚˆÙ½ÓË ·fi ·Ï‡ÚÈ ÛfiÁÈ·˜ ˆ˜ ËÁ‹ ·˙ÒÙo˘, ηıÒ˜ Î·È ÈfiÓÙ· fiˆ˜ ʈÛÊoÚÈο Î·È ·Û‚¤ÛÙÈo. ™Ù· ·Ú¯Èο ÛÙ¿‰È· Ù˘ ηÏÏȤÚÁÂÈ·˜ (Ï·Óı¿ÓÔ˘Û· Î·È ÂÎıÂÙÈ΋ Ê¿ÛË), o˘ ‰È·ÚÎo‡Ó 30-40 ÒÚ˜ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ë ‚ÈoÌ¿˙· Ùo˘ ̇ÎËÙ·. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÚoÛÙ›ıÂÙ·È ÁÏ˘Îfi˙Ë Û ¯·ÌËÏ‹ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË, ÛÙ·Ì·Ù¿ÂÈ Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘ ̇ÎËÙ· (ÛÙ·ÙÈ΋ Ê¿ÛË) Î·È ·Ú¯›˙ÂÈ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘. ∏ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ‰È·ÚΛ ¤ˆ˜ Î·È 15 Ë̤Ú˜. °È· ÙËÓ ·Ú·Ï·‚‹ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘ Û ηı·Ú‹ ÌoÚÊ‹ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Ê˘ÛÈΤ˜ Î·È ¯ËÌÈΤ˜ ̤ıo‰oÈ. ∞Ú¯Èο ·oÌ·ÎÚ‡ÓoÓÙ·È Ù· ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ̇ÎËÙ· Ì ‰È‹ıËÛË. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ë ÂÓÈÎÈÏ›ÓË Âί˘Ï›˙ÂÙ·È ·fi Ùo ‰È‹ıËÌ· Ì ̛· ÛÂÈÚ¿ ‰È·Ï˘ÙÒÓ. ™Ùo Ù¤Ïo˜ Ù˘ Âί‡ÏÈÛ˘ Ë Î·ı·Ú‹ ÂÓÈÎÈÏ›ÓË ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ‰È·Ï˘Ì¤ÓË Û ÓÂÚfi. ªÂ ÂÍ¿ÙÌÈÛË Ùo˘ ÓÂÚo‡ ·Ú·Ï·Ì‚¿ÓÂÙ·È Û ÎÚ˘ÛÙ·ÏÏÈ΋ ÌoÚÊ‹ Û˘Ó‹ıˆ˜ ˆ˜ ¿Ï·˜ Ùo˘ Na ‹ Ùo˘ K (Ë ÂÓÈÎÈÏ›ÓË Â›Ó·È ·ÛıÂÓ¤˜ o͇).
∆·Í›‰È ÛÙo ¯ÚfiÓo
1957 ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÌÈ·˜ ÂȉËÌ›·˜ ‰˘ÛÂÓÙÂÚ›·˜ ÛÙËÓ π·ˆÓ›· ·Ó·Î·Ï‡ÙoÓÙ·È ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ù· oo›· ·Úo˘ÛÈ¿˙o˘Ó ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· Û ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ. §›Áo ·ÚÁfiÙÂÚ· ·oηχÙÂÙ·È fiÙÈ Ë ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· ·˘Ù‹ oÊ›ÏÂÙ·È Û ÁoÓ›‰È· o˘ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙ· Ï·ÛÌ›‰È·. 1970 ∞oÌoÓÒÓÂÙ·È Ë ÂÚÈoÚÈÛÙÈ΋ ¤Ó‰oÓo˘ÎÏ¿ÛË Ùo˘ DNA, EcoRI, ‰ËÏ·‰‹ ¤Ó· ¤Ó˙˘Ìo o˘ ˘‰ÚoχÂÈ (Îfi‚ÂÈ) Ùo DNA ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÛËÌ›· Ù˘ Óo˘ÎÏÂoÙȉÈ΋˜ Ùo˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜. 1975 ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· ÙˆÓ ÌoÓoÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ Î¿ÓÂÈ ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹ Ù˘. 1976 ¢ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ÛÙo San Fransisco Ù˘ California Ë ÚÒÙË È‰ÈˆÙÈ΋ ÂÙ·ÈÚ›· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Úo˚fiÓÙˆÓ Ì ¯Ú‹ÛË Ù¯ÓÈÎÒÓ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA. 1978 EÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ·fi ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Ó˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ۈ̷ÙoÛÙ·Ù›Ó˘, ÌÈ·˜ ÚˆÙÂ˚Ó˘ o˘ Ú˘ıÌ›˙ÂÈ ÙË ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ ·˘ÍËÙÈÎÒÓ oÚÌoÓÒÓ. 1980 æËÊ›˙ÂÙ·È ÛÙȘ ∏ӈ̤Ó˜ ¶oÏÈÙ›˜ Ù˘ ∞ÌÂÚÈ΋˜ ÓfiÌo˜ o oo›o˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ÌÂÙ·ÊoÚ¿ Ù¯ÓoÁÓˆÛ›·˜ Î·È Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ ·fi ·ÓÂÈÛÙËÌȷο Î·È ÂÚ¢ÓËÙÈο ȉڇ̷ٷ Û ÂÌoÚÈΤ˜ ÂÙ·ÈÚ›˜ 1982 ¢›ÓÂÙ·È ¿‰ÂÈ· ¯Ú‹Û˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Ó˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ ˆ˜ Ê¿ÚÌ·Îo˘ ÁÈ· ‰È·‚ËÙÈÎo‡˜. ∆oÓ ›‰Èo ¯ÚfiÓo, Ùo ÚÒÙo ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo Ê˘Ùfi (ÌÈ· oÈÎÈÏ›· ηÓo‡) ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÂÙ·È ÛÙo Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ. 1989 •ÂÎÈÓ¿ Ùo ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÷ÚÙoÁÚ¿ÊËÛ˘ Ùo˘ ∞ÓıÚÒÈÓo˘ °oÓȉÈÒÌ·Ùo˜ (HUGO, Human Genome Organisation). 1990 ∂Ê·ÚÌfi˙ÂÙ·È ÂÈÚ·Ì·ÙÈο Ë ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›· Û ¤Ó· ÙÂÙÚ¿¯ÚoÓo ÎoÚÈÙÛ¿ÎÈ Ùo oo›o ¿Û¯ÂÈ ·fi ¤ÏÏÂÈ„Ë Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ Ù˘ ··ÌÈÓ¿Û˘ Ù˘ ·‰ÂÓoÛ›Ó˘ (ADA). 1995 OÏoÎÏËÚÒÓÂÙ·È Ë ·oÎÚ˘ÙoÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ÂÓfi˜ ‚·ÎÙËÚ›o˘ (Haemophilus influenzae). 1996 OÏoÎÏËÚÒÓÂÙ·È Ë ·ÔÎÚ˘ÙÔÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏÔ˘¯›·˜ Ùo˘ ÚÒÙo˘ ¢ηڢˆÙÈÎo‡ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ (Saccharomyces cerevisiae). 1997 To πÓÛÙÈÙo‡Ùo Roselin Ù˘ ™ÎˆÙ›·˜ ·Ó·ÎoÈÓÒÓÂÈ ÙËÓ ÎψÓoo›ËÛË Ù˘ Úo‚·Ù›Ó·˜ Dolly. 1998 OÏoÎÏËÚÒÓÂÙ·È Ë ·ÔÎÚ˘ÙÔÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏÔ˘¯›·˜ Ùo˘ ÚÒÙo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ oÏ˘Î‡ÙÙ·Úo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ (Caenorhabditis elegans).
112
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 7
¶ÂÚ›ÏË„Ë
∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ·oÙÂÏ› Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ÂÈÛÙ‹Ì˘ Î·È Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ Ì ÛÙfi¯o ÙËÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ˙ˆÓÙ·ÓÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Û ¢Ú›· Îϛ̷η ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ. ™ÙËÚ›˙ÂÙ·È Î˘Ú›ˆ˜ Û Ù¯ÓÈΤ˜ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA Î·È Î·ÏÏȤÚÁÂÈ·˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. OÈ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo› ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Î¿Ùˆ ·fi ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ Û˘Óı‹Î˜ ηٿ ÙȘ oo›Â˜ ˘¿Ú¯ÂÈ ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ηٿÏÏËÏˆÓ ıÚÂÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ. ™Â ÌÈ· ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÂÁ¿Ï˘ Îϛ̷η˜(‚ÈoÌ˯·ÓÈ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ·) ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ÏÏËϘ Û˘Û΢¤˜, o˘ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜. ∑‡ÌˆÛË Â›Ó·È Ë ‰È·‰Èηۛ· ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Û ˘ÁÚfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi οو ·fi ηٿÏÏËϘ Û˘Óı‹Î˜. ∆· Úo˚fiÓÙ· Ù˘ ˙‡ÌˆÛ˘ Â›Ó·È Ù· ›‰È· Ù· ·ÙÙ·Ú·(‚ÈoÌ¿˙·) ‹ ÌÂÚÈο ¯Ú‹ÛÈÌ· Úo˚fiÓÙ· Ùo˘˜ fiˆ˜ ÚˆÙ›Ó˜ Î·È ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο. ∆· Úo˚fiÓÙ· Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ‡ÛÙÂÚ· ·fi ÙÂÏÈ΋ ηÙÂÚÁ·Û›·, ‰ËÏ·‰‹ ·fi ÌÈ· ‰ÈÂÚÁ·Û›· ηı·ÚÈÛÌo‡ Ùo˘ Ì ‚Èo¯ËÌÈΤ˜, ΢ڛˆ˜, Ù¯ÓÈΤ˜.
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ™˘ÌÏËÚÒÛÙ Ì ÙȘ ÛˆÛÙ¤˜ ϤÍÂȘ Ù· ÎÂÓ¿: OÈ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ o˘ ÂËÚ¿˙o˘Ó Ùo ¯ÚfiÓo ‰ÈÏ·ÛÈ·ÛÌo‡ Â›Ó·È Ë ‰È·ıÂÛÈÌfiÙËÙ· ıÚÂÙÈÎÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ, Ùo ........................, Ùo ......................... Î·È Ë ........................ ™Â ÌÈ· ÌÂÁ¿Ï˘ Îϛ̷η˜ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Î·Ù¿ÏÏËϘ Û˘Û΢¤˜, oÈ ................... ¶Úo˚fiÓÙ· Ù˘ ˙‡ÌˆÛ˘ Â›Ó·È Ë .................................... ‹ Ù· .......................... ∫·Ù¿ ÙË Ï·Óı¿Óo˘Û· Ê¿ÛË o ÏËı˘ÛÌfi˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ·Ú·Ì¤ÓÂÈ ........................... ∏ Ê¿ÛË o˘ o ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ì ٷ¯‡ Ú˘ıÌfi oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ..................................... 2. °È· ÙËÓ ·Ú·Ï·‚‹ ÂÓfi˜ Úo˚fiÓÙo˜ o˘ ÂÎÎÚ›ÓÂÙ·È ·fi ·ÙÙ·Ú· ÛÙÚÂÙȯÎËÙ· ·ÎoÏo˘ıo‡ÓÙ·È Ù· ·Ú·Î¿Ùˆ ÛÙ¿‰È·. ¢È·ÁÚ¿„Ù ÂΛӷ o˘ Â›Ó·È Ï¿ıo˜: 7 ·. ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ Î·È ·Ú·Ï·‚‹ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘ ̇ÎËÙ· 6 ‚. ¢È·¯ˆÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ˘ÁÚÒÓ ·fi Ù· 5 ÛÙÂÚ¿ Û˘ÛÙ·ÙÈο 4 Á. ¶·Ú·Ï·‚‹ ÙˆÓ ˘ÁÚÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ 3 ‰. ¶·Ú·Ï·‚‹ ÙˆÓ ÛÙÂÚÂÒÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ Â. ∫·ı·ÚÈÛÌfi˜ Ùo˘ ÂÈı˘ÌËÙo‡ Úo˚fi2 ÓÙo˜
¶·Ú·ÁˆÁ‹ ·Èı·ÓfiÏ˘ (g/0.1L) µÈÔÌ¿˙· ˙˘ÌÔ̇ÎËÙ· (g/102L ıÚÂÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡) 1
Î·È Ùo˘ Peniccillium Î·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Úo˚fiÓÙˆÓ Ùo˘˜ fiÙ·Ó ·˘Ùo› ηÏÏÈÂÚÁËıo‡Ó Û ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜. ∏ η̇ÏË ∞ ·ÊoÚ¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘ ˙˘ÌȯÎËÙ· Saccharomyces Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·Èı·ÓfiÏ˘ ÂÓÒ Ë Î·Ì‡ÏË µ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘ ̇ÎËÙ· Peniccillium Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘. ·. ∂ÍËÁ‹ÛÙ ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ùo˘ Saccharomyces ÁÈ· Ù· ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· 0-2, 2-6, 8-10 Î·È 12-14 ÒÚ˜ ‚. ∂ÓÙo›ÛÙ ÙȘ Ê¿ÛÂȘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ùo˘ Saccharomyces ̇ÎËÙ· Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·Èı·ÓfiÏ˘ Á. ∂ÓÙo›ÛÙ ÙȘ Ê¿ÛÂȘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ùo˘ ̇ÎËÙ· Peniccillium Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÓÈÎÈÏ›Ó˘.
∫·Ì‡ÏË µ 10 ∫·Ì‡ÏË ∞ ∑˘ÌÔ̇ÎËÙ·˜ µÈÔÌ¿˙· ̇ÎËÙ· (g/kg ıÚÂÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡) ¶·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÓÈÎÈÏÏ›Ó˘ ( π.U./ml) 9 8 7 6 5 4 3 2 1 ª‡ÎËÙ·˜ ¶ÂÓÈÎÈÏÏ›ÓË
∞Èı·ÓfiÏË
3. ™ÙȘ ·Ú·Î¿Ùˆ ÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ·ÂÈÎoÓ›˙ÂÙ·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ‰‡o ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ùo˘ Saccharomyces
0
2
4
6
8
10
12
14
ÃÚfiÓÔ˜/ÒÚ˜ 0 20 40 60 80 100 120 140 160
ÃÚfiÓÔ˜/ÒÚ˜
113
4. ¶oȤ˜ Â›Ó·È oÈ Û˘Óı‹Î˜ o˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÂϤÁ¯oÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Û ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜; °È· oÈfi ÏfiÁo Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ‰È·ÛÊ¿ÏÈÛË Û˘ÓıËÎÒÓ ·ÛË„›·˜; 5. ™ÙoÓ ›Ó·Î· ∞ ˘¿Ú¯o˘Ó Ù· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ÌÂÙÚ‹ÛÂˆÓ Ùo˘ ·ÚÈıÌo‡ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ·fi ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Û ˘ÁÚfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÛÙo˘˜ 30 Ô C. ÃÚËÛÈÌooÈÒÓÙ·˜ Ù· ‰Â‰o̤ӷ ·˘Ù¿ ηٷÛ΢¿ÛÙ ÙȘ η̇Ϙ ÌÂÙ·‚oÏ‹˜ Ùo˘ ·ÚÈıÌo‡ ÛÂ Û˘Ó¿ÚÙËÛË Ì Ùo ¯ÚfiÓo. ∂ÍËÁ‹ÛÙ Ùo˘˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜ o˘ ÂËÚ¿˙o˘Ó Ùo Û¯‹Ì· ÙˆÓ Î·Ì˘ÏÒÓ.
∞ÚÈıÌfi˜ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Û ÂηÙoÌ̇ÚÈ· ÃÚfiÓo˜ (ÒÚ˜) ∑ˆÓÙ·Ó¿ 0 9 1 10 2 11 5 18 10 400 12 550 15 550 20 550 30 550 35 225 45 30
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. Bacteriology Web Site 2. Cells Alive! ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ™˘ÁÎÂÓÙڈ̤ÓË ÏËÚoÊoÚ›· ÁÈ· οı ÙÈ Û¯ÂÙÈÎfi Ì ٷ ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Videos, ÎÈÓo‡ÌÂÓ· Û¯¤‰È· Î·È ÂÂÍËÁËÌ·ÙÈο Û¯fiÏÈ· Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Î·È ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ To π·ÙÚÈÎfi πÓÛÙÈÙo‡Ùo Howard Huge ·Úo˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ o˘ ¤¯ÂÈ ÂÈʤÚÂÈ Ë ÂͤÏÈÍË Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜, Ù˘ ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜ Î·È Ù˘ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ ÛÙËÓ Âη›‰Â˘ÛË. ∂Ó·˜ ȉȈÙÈÎfi˜ ÎfiÌ‚o˜ Ì Ïo‡ÛÈ· Î·È oχ ηϿ oÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ÏËÚoÊoڛ˜ Á‡Úˆ ·fi ÙËÓ Û‡Á¯ÚoÓË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·, Î·È fi¯È ÌfiÓo… O ÎfiÌ‚o˜ Ùo˘ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ ªoÚȷ΋˜ µÈoÏoÁ›·˜ Î·È µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ ÛÙËÓ ∫Ú‹ÙË ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www.bact.wisc.edu/GenInfo.html http://www.cellsalive.com/
3. Beyond BIO 101
http://www.hhmi.org/BeyondBio101/
4. Bio-Online
http://www.bio.com/
5. 𪵵 6. 7. 8. 9. 10.
http://www.imbb.forth.gr/
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
114
∂Ê·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ BÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
∫·ı·ÚÈÛÌfi˜ ÌÔÓÔÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈۈ̿وÓ.
8
116
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
8. ∂Ê·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ BÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋
∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ¤¯ÂÈ Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο Û ÙÚÂȘ ‚·ÛÈÎo‡˜ ÛÙfi¯o˘˜ Ù˘ π·ÙÚÈ΋˜, o˘ Â›Ó·È Ë ¤ÁηÈÚË ‰È¿ÁÓˆÛË ÌÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜, Ë ÚfiÏË„Ë Î·È Ë ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ıÂڷ›· Ù˘. ∏ ¤ÁηÈÚË ‰È¿ÁÓˆÛË ÌÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ··ÈÙ› ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Â˘·›ÛıËÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ, o˘ ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ· ÛÙ· ·Ú¯Èο Ù˘ ÛÙ¿‰È· ÚÈÓ Ó· ÂÌÊ·ÓÈÛÙo‡Ó Ù· Û˘ÌÙÒÌ·Ù¿ Ù˘ ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi, Ó· ·ÓȯÓ‡Ûo˘Ó οoÈ· ÌfiÏ˘ÓÛË ·fi ·ıoÁfiÓo˘˜ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ‹ Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛo˘Ó ÙËÓ ‡·ÚÍË Î¿oÈ·˜ ÎÏËÚoÓoÌÈ΋˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜. ∏ ÚfiÏË„Ë Ûo‚·ÚÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ fiˆ˜ Ë Ë·Ù›Ùȉ· µ, Ë oÏÈoÌ˘ÂÏ›Ùȉ· Î·È Ë Ê˘Ì·Ù›ˆÛË ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È Èo ÂÍÂÏÈÁ̤ӷ, ·ÚÎÒ˜ ·ÛÊ·Ï‹ ·ÏÏ¿ Î·È oÈÎoÓoÌÈο ÚoÛÈÙ¿ ÂÌ‚fiÏÈ·. ∂›Û˘ Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÌ‚oÏ›ˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÏË„Ë ·ÛıÂÓÂÈÒÓ fiˆ˜ Ùo AIDS, Ë ÌËÓÈÁÁ›Ùȉ·, Î·È o ηÚΛÓo˜ Â›Ó·È Ï¤oÓ ÂÈÙ·ÎÙÈ΋ ·Ó¿ÁÎË. ∏ ÚÈ˙È΋ ıÂڷ›· Úo¸oı¤ÙÂÈ ÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ÙˆÓ ‚Èo¯ËÌÈÎÒÓ Ì˯·ÓÈÛÌÒÓ Î·È Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘fi‚·ıÚo˘ Ù˘ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜, ÁÈ· Ó· ÂÊ·ÚÌoÛÙ› Ë Î·Ù¿ÏÏËÏË ıÂڷ›· ›Ù Ì ʷÚ̷΢ÙÈ΋ ·ÁˆÁ‹ ›Ù ·ÎfiÌË Î·È Ì “ÁÂÓÂÙÈ΋ ‰ÈfiÚıˆÛË” Ù˘ ‚Ï¿‚˘. ∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ o˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙo˘˜ ·Ú·¿Óˆ ÛÙfi¯o˘˜ Ì ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA, Ì ÙË ¯Ú‹ÛË Ù˘ Ù¯ÓÈ΋˜ PCR, ηıÒ˜ Î·È ·ÓȯÓ¢ÙÒÓ DNA. OÈ Ù¯ÓÈΤ˜ ·˘Ù¤˜ ‚Ú›ÛÎo˘Ó ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÛÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Î·È ·Ú·ÁˆÁ‹ Û ¢Ú›· Îϛ̷η ¢·›ÛıËÙˆÓ ‰È·ÁÓˆÛÙÈÎÒÓ o˘ÛÈÒÓ fiˆ˜ Ù· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·, ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎÒÓ ÂÌ‚oÏ›ˆÓ Î·È Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ Úo˚fiÓÙˆÓ. ¶ÚfiÛÊ·Ù·, ¤Ó·˜ Ó¤o˜ Ùo̤·˜ Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ù·¯‡Ù·Ù·, Ë ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›·, o˘ ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙË ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ù˘ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ÛÙË ıÂڷ›· oÏÏÒÓ Ûo‚·ÚÒÓ ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ fiˆ˜ Ë Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË, Ë ·Ûı¤ÓÂÈ· Ùo˘ Alzheimer Î·È ‰È¿ÊoÚoÈ Ù‡oÈ Î·ÚΛÓo˘. Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Û ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ oÛfiÙËÙ˜, ÙfiÛo ÁÈ· ÙoÓ ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi ¤ÏÂÁ¯o Ù˘ ‰Ú¿Û˘ Ùo˘˜ fiÛo Î·È ÁÈ· ¢Ú›· ηٷӿψÛË. ™‹ÌÂÚ·
∏ µÈoÙ¯ÓÔÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
∏ ÂÙ‹ÛÈ· ·ÁoÚ¿ ÙˆÓ ·Ó·Û˘Ó‰˘·ÛÌ¤ÓˆÓ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ Úo˚fiÓÙˆÓ ¤ÊÙ·Ó ÛÙ· Ù¤ÏË Ùo˘ 1997 Ù· 150.000.000.000 ‰oÏ¿ÚÈ·.
¶π¡∞∫∞™ 8.1: º·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜ o˘ ¤¯o˘Ó ·Ú·¯ı› Ì ÙËÓ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ¶ÚˆÙ›ÓË ÃÚ‹ÛË
·1 -·ÓÙÈıÚ˘„›ÓË ∫·ÏÛÈÙoÓ›ÓË ÃoÚÈoÓÈ΋ ÁoÓ·‰oÙÚo›ÓË ∂Ó‰oÚʛӘ Î·È ÂÁÎÂʷϛӘ ∂ȉÂÚÌÈÎfi˜ ·˘ÍËÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁoÓÙ·˜ ∂Ú˘ıÚooÈËÙ›ÓË ¶·Ú¿ÁoÓÙ·˜ VIII ¶·Ú¿ÁoÓÙ·˜ IX ∞˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË πÓÛo˘Ï›ÓË πÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ (·,‚,Á) πÓÙÂÚÏ¢ΛÓ˜ ∂ÓÂÚÁooÈËÙ‹˜ Ï·ÛÌÈÓoÁfiÓo˘ ÈÛÙÒÓ (tPA) ¶·Ú¿ÁoÓÙ·˜ Ó¤ÎÚˆÛ˘ fiÁÎˆÓ £Âڷ›· ÂÌÊ˘Û‹Ì·Ùo˜ £Âڷ›· Ù˘ oÛÙÂofiÚˆÛ˘ £Âڷ›· ÌË ˆÚ›Ì·ÓÛ˘ ˆ·Ú›ˆÓ ∞Ó·ÏÁËÙÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜ £Âڷ›· ÙÚ·˘Ì¿ÙˆÓ £Âڷ›· ·Ó·ÈÌ›·˜ £Âڷ›· ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·˜ · £Âڷ›· ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›·˜ ‚ £Âڷ›· ·¯oÓ‰ÚoÏ·Û›·˜ £Âڷ›· Ùo˘ ‰È·‚‹ÙË ∞ÓÙÈÈÎo› Î·È ·ÓÙÈηÚÎÈÓÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜ £Âڷ›· ηÚΛÓo˘ Î·È ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Ùo˘ ·ÓoÛooÈËÙÈÎo‡ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜ £ÚoÌ‚oÏ˘ÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁoÓÙ·˜ ∞ÓÙÈηÚÎÈÓÈÎfi˜ ·Ú¿ÁoÓÙ·˜
¶Ï‹ıo˜ “Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ” ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Û˘ÓÙ›ıÂÓÙ·È ·fi ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ì ÌÂıfi‰o˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜
¶ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Ù¯ÓoÏoÁ›·˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA, oÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Ê·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜, ‰ËÏ·‰‹ ÚˆÙ½Ó˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ıÂڷ›· ‰È·ÊfiÚˆÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ, ‹Ù·Ó ‰È·ı¤ÛÈ̘ Û oχ ÌÈÎÚ¤˜ oÛfiÙËÙ˜, Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘˜ ‹Ù·Ó oχ ·ÎÚÈ‚‹ Î·È Û˘¯Ó¿ Ë ‚ÈoÏoÁÈ΋ ‰Ú¿ÛË Ùo˘˜ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ï‹Úˆ˜ ηٷÓoËÙ‹. ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ¤‰ˆÛ ÙË ‰˘-
¤¯o˘Ó ÎψÓooÈËı› Ù· ÁoÓ›‰È· ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ÁÈ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi 300 Ê·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜. ™ÙÔÓ ›Ó·Î· 8.1 ·Ó·ÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ÔÚÈṲ̂Ó˜ Ê·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·Ú·¯ı› Ì ÙË Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ÙÔ˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA Î·È Ë ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘˜. ªÂٷ͇ ÙˆÓ ÚÒÙˆÓ ÌoÚ›ˆÓ o˘ ·Ú·Û΢¿ÛÙËÎ·Ó Â›Ó·È Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË, oÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ Î·È Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË. ∏ ÈÓÛo˘Ï›ÓË Â›Ó·È ÌÈ· oÚÌfiÓË, o˘ ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 51 ·ÌÈÓoͤ· Î·È ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ÂȉÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÁÎÚ¤·ÙÔ˜. ∏ oÚÌfiÓË ·˘Ù‹ Ú˘ıÌ›˙ÂÈ Ùo ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌfi ÙˆÓ ˘‰·Ù·ÓıÚ¿ÎˆÓ Î·È ÂȉÈÎfiÙÂÚ· Ùo oÛoÛÙfi Ù˘ ÁÏ˘Îfi˙˘ ÛÙo ·›Ì·. O ‰È·‚‹Ù˘ Â›Ó·È ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· o˘ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ¤ÏÏÂÈ„Ë ‹ Ì›ˆÛË ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ Î·È ˘oÏoÁ›˙ÂÙ·È fiÙÈ ¿Óˆ ·fi 60.000.000 ¿ÙoÌ· ÛÙoÓ ÎfiÛÌo ¿Û¯o˘Ó ·fi ‰È·‚‹ÙË.
117
∏ ÈÓÛo˘Ï›ÓË ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙË ıÂڷ›· ÙˆÓ ‰È·‚ËÙÈÎÒÓ ·ÙfïÓ. ¶ÚÈÓ ·fi Ùo 1982 oÈ Î‡ÚȘ ËÁ¤˜ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ ‹Ù·Ó Ùo ¿ÁÎÚ·˜ ·fi ¯o›Úo˘˜ Î·È ·fi ‚ooÂȉ‹. ∏ ÈÓÛo˘Ï›ÓË ·Ú·ÁfiÙ·Ó ·fi ÙËÓ Âί‡ÏÈÛË ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ÈÛÙÒÓ Ì ÌÈ· ‰··ÓËÚ‹ Î·È oχÏoÎË ‰È·‰Èηۛ· Î·È ÂÈϤoÓ, ÂÂȉ‹ ›¯Â ÌÈÎÚ¤˜ ‰È·ÊoÚ¤˜ ÛÙË Û‡ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ·ÌÈÓoͤˆÓ Ù˘ ·fi ÙËÓ ·ÓıÚÒÈÓË, ÚoηÏo‡Û ·ÏÏÂÚÁÈΤ˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ. ∏ ÈÓÛo˘Ï›ÓË ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡o ÌÈÎÚ¿ ÂÙ›‰È·, ∞ Î·È µ, o˘ Û˘ÁÎÚ·Ùo‡ÓÙ·È ÌÂٷ͇ Ùo˘˜ Ì ‰ÈÛo˘ÏÊȉÈÎo‡˜ ‰ÂÛÌo‡˜. ∆o ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ ·Ú¿ÁÂÈ ¤Ó· Úfi‰ÚoÌo ÌfiÚÈo, ÙËÓ ÚÔ˚ÓÛÔ˘Ï›ÓË, Ùo oo›o ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÙ·È ÙÂÏÈο Û ÈÓÛo˘Ï›ÓË. ªÈ· ·fi ÙȘ ÌÂıfi‰o˘˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ ÛÙ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Â›Ó·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘ Úfi‰ÚoÌo˘ ÌoÚ›o˘ Ù˘ Û ÌÈ· ‚·ÎÙËÚȷ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· Î·È Ë ÌÂÙ·ÙÚo‹ Ù˘ Û ÈÓÛo˘Ï›ÓË Ì ÂÓ˙˘ÌÈ΋ ηÙÂÚÁ·Û›· (∂ÈÎ. 8.1). ∏ ̤ıo‰o˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ cDNA ‚È‚ÏÈÔı‹Î˘ ·fi ·Ù· ·ÙÙ·Ú· ÙÔ˘ ·ÁÎÚ¤·ÙÔ˜ ÛÙ· ÔÔ›· ÂÎÊÚ¿˙ÂÙ·È ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ Ù˘ ÈÓÛÔ˘Ï›Ó˘ Î·È ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÙÔ˘ ÎÏÒÓÔ˘ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ. ™˘ÓoÙÈο Ù· ÛÙ¿‰È· ÎψÓoo›ËÛ˘ Î·È ·oÌfiÓˆÛ˘ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ Ù˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘ ›ӷÈ: ñ ∞oÌfiÓˆÛË Ùo˘ Û˘ÓoÏÈÎo‡ mRNA, ·fi ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ·ÁÎÚ¤·Ùo˜. ñ ∫·Ù·Û΢‹ ‰›ÎÏˆÓˆÓ ÌoÚ›ˆÓ DNA Î·È ÂÓۈ̿وۋ Ùo˘˜ Û ϷÛÌ›‰È·. ñ ªÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈÛÌfi˜ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Ì ٷ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ӷ Ï·ÛÌ›‰È· Î·È oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi˜ Ùo˘˜ Û ˘ÁÚfi ıÚÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi. ñ ∂ÈÏoÁ‹ ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ o˘ ÂÚȤ¯o˘Ó Ùo ÁoÓ›‰Èo Ùo
¢ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ˘ DNA
¢‡o ¿ÏϘ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜, Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË Î·È Ë ÂÚ˘ıÚooÈËÙ›ÓË ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ì ÌÂıfi‰o˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜
∏ ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË ·Ú¿ÁÂÙ·È ÛÙËÓ ˘fiÊ˘ÛË Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ Î·È ·›˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏo ÛÙË Ê˘ÛÈoÏoÁÈ΋ ·Ó¿Ù˘Í‹ Ùo˘. ∏ ·o˘Û›· Ù˘ oÚÌfiÓ˘ ·˘Ù‹˜ o‰ËÁ› Û ӷÓÈÛÌfi. ∂Âȉ‹ Ë ·ÓıÚÒÈÓË ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË Â›Ó·È oχ ÂȉÈ΋ Î·È ‰ÂÓ ÌoÚ› Ó· ·ÓÙÈηٷÛÙ·ı› ·fi ÙËÓ ·ÓÙ›ÛÙoÈ¯Ë oÚÌfiÓË ¿ÏÏˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ, ·oÌoÓˆÓfiÙ·Ó ·fi ÂÁÎÂÊ¿Ïo˘˜ ÓÂÎÚÒÓ ·ÓıÚÒˆÓ. ªÂÙ¿ Ùo 1985 Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË ·Ú¿ÁÂÙ·È Ì ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA fiˆ˜ Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË Î·È oÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜. ¶ÈÛÙ‡ÂÙ·È fiÙÈ Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË ı· ¤¯ÂÈ Â˘Ú›· ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÁÈ· ÙË ıÂڷ›· ÙÚ·˘Ì¿ÙˆÓ, Û·ÛÌ¤ÓˆÓ oÛÙÒÓ, Î·Ì¤ÓˆÓ ÈÛÙÒÓ Î·È Â›Û˘ ÁÈ· ÙËÓ Î·ı˘ÛÙ¤ÚËÛË Ù˘ ·ÒÏÂÈ·˜ Ù˘ Ì˘˚΋˜ Ì¿˙·˜, o˘ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Úoo‰Â˘ÙÈο ηٿ ÙË Á‹Ú·ÓÛË Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. ªÂ ÙȘ ›‰È˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Ùo 1989 ·Ú·Û΢¿ÛÙËÎÂ Ë ÂÚ˘ıÚooÈËÙ›ÓË, ÌÈ· oÚÌfiÓË o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ÛÙo˘˜ ÓÂÊÚo‡˜ Î·È Ì¤Ûˆ Ù˘ ΢ÎÏÔÊÔÚ›·˜ ÙÔ˘ ·›Ì·ÙÔ˜ ÌÂٷʤÚÂÙ·È ÛÙÔ Ì˘ÂÏfi ÙˆÓ ÔÛÙÒÓ fiÔ˘ ¿ÁÂÈ ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜. ∏ ÂÚ˘ıÚooÈËÙ›ÓË ÌoÚ› Ó· ‚oËı‹ÛÂÈ ÛÙË ıÂڷ›· ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ·Ó·ÈÌÈÒÓ.
EÈÎfiÓ· 8.1. ¢È·‰Èηۛ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÈÓÛÔ˘Ï›Ó˘ Ì ÌÂıfi‰Ô˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ M˯·ÓÈ΋˜.
∞Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ Û ‚ÈÔ·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú·
¶ÚˆÙÂ˚ÓÔÛ‡ÓıÂÛË
¶ÚÔ˚ÓÛÔ˘Ï›ÓË ªÂÙ·Û¯ËÌ·ÙÈṲ̂ӷ ·ÙÙ·Ú· E. coli
∂Ó˙˘ÌÈ΋ ·ÔÌ¿ÎÚ˘ÓÛË ÂӉȿÌÂÛÔ˘ ÂÙȉ›Ô˘
∂ӉȿÌÂÛÔ ÂÙ›‰ÈÔ
∫·ı·ÚÈÛÌfi˜ ÈÓÛÔ˘Ï›Ó˘ OÈ ·Ï˘Û›‰Â˜ ∞ Î·È µ Û˘ÁÎÚ·ÙÔ‡ÓÙ·È Ì ‰ÈÛÔ˘ÏÊȉÈÎÔ‡˜ ‰ÂÛÌÔ‡˜
¶ÚÔ˚ÓÛÔ˘Ï›ÓË
118
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
oo›o Έ‰ÈÎooÈ› Ùo Úfi‰ÚoÌo ÌfiÚÈo Ù˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘. ñ ∞Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ Û ‚ÈÔ·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú· ÁÈ· ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘ Úfi‰ÚoÌo˘ ÌoÚ›o˘ Ù˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘. ∏ Úo˚ÓÛo˘Ï›ÓË Û˘ÏϤÁÂÙ·È Î·È Ì ηٿÏÏËÏo ¤Ó˙˘Ìo, o˘ ·Ê·ÈÚ› Ùo ÂӉȿÌÂÛo ÂÙ›‰Èo, ÌÂÙ·ÙÚ¤ÂÙ·È Û ÈÓÛo˘Ï›ÓË. OÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ Â›Ó·È ·ÓÙÈÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜, o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·fi ·ÙÙ·Ú· o˘ ¤¯o˘Ó ÌoÏ˘Óı› ·fi Èo‡˜. OÈ ÚˆÙ½Ó˜ ·˘Ù¤˜, ¿Áo˘Ó ÙËÓ ·Ú¿ÁˆÁ‹ ¿ÏÏˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ·fi Ù· ÁÂÈÙoÓÈο ˘ÁÈ‹ ·ÙÙ·Ú· ÔÈ Ôԛ˜ ÂÌo‰›˙o˘Ó ÙoÓ oÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi ÙˆÓ ÈÒÓ Û’ ·˘Ù¿. OÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ Â›Ó·È ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ· Û˘ÁÁÂÓÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, o˘ Ù·ÍÈÓoÌo‡ÓÙ·È ·Ó¿ÏoÁ· Ì ÙË ¯ËÌÈ΋ Î·È ‚ÈoÏoÁÈ΋ ÂÓÂÚÁfiÙËÙ· Ùo˘˜ Û ÙÚÂȘ oÌ¿‰Â˜: ÙȘ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ ·, ‚ Î·È Á. OÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ ¤¯o˘Ó ȉȷ›ÙÂÚo ÂӉȷʤÚoÓ ˆ˜ ·ÓÙÈÈÎo› Î·È Èı·ÓfiÓ ˆ˜ ·ÓÙÈηÚÎÈÓÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜. ¶·Ú¿ÁoÓÙ·È Û ÂÏ¿¯ÈÛÙ˜ oÛfiÙËÙ˜ ÛÙo ÛÒÌ· Î·È ÁÈ’·˘Ùfi ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ë Â˘Ú›· ¯Ú‹ÛË Ùo˘˜ ÛÙË ıÂڷ›· ·ÛıÂÓÂÈÒÓ. ŸÌˆ˜, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÎψÓoo›ËÛË oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÈÓÙÂÚÊÂÚoÓÒÓ, Â›Ó·È Û‹ÌÂÚ· ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘˜ Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜. ∏ ̤ıo‰o˜ ·Ú¿ÁˆÁ‹˜ ÌÈ·˜ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˘ Â›Ó·È ·ÚfiÌoÈ· Ì ÙË Ì¤ıo‰o ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Ùo˘ Úfi‰ÚoÌo˘ ÌoÚ›o˘ Ù˘ ÈÓÛo˘Ï›Ó˘. ∏ ·oÌfiÓˆÛË Ùo˘ mRNA Ù˘ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˘ ¤ÁÈÓ ·fi ·ÙÙ·Ú· Ù· oo›· ›¯·Ó ‰ÈÂÁÂÚı›, ÁÈ· Ó· ·Ú·Á¿Áo˘Ó ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜. ∏ ηٷÛ΢‹ Ùo˘ cDNA Î·È Ë ÎψÓoo›ËÛ‹ Ùo˘ ¤ÁÈÓ Ì ÙË ‰È·‰Èηۛ· o˘ ·Ó·Ê¤ÚıËΠÚoËÁo˘Ì¤Óˆ˜.
ªoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·
“∆o ȉ·ÓÈÎfi Ê¿ÚÌ·Îo”, › o ÚˆÙofiÚo˜ °ÂÚÌ·Ófi˜ ÁÈ·ÙÚfi˜ Ehrlich, “Ú¤ÂÈ Ó· ÌoÚ› Ó· ÂÍo˘‰ÂÙÂÚÒÓÂÈ ÙȘ ÌoχÓÛÂȘ ¯ˆÚ›˜ Ó· ÚoηÏ› ·ÚÂÓ¤ÚÁÂȘ ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi”. ∏ ʇÛË ¤¯ÂÈ ÊÙÈ¿ÍÂÈ ¤Ó· Ù¤ÏÂÈo “Ê¿ÚÌ·Îo”, Ù· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È ÚˆÙÂ˚ÓÈο ÌfiÚÈ·, o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·fi Ù· µ-ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÓoÛooÈËÙÈÎo‡ Ì·˜ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜, fiÙ·Ó ¤Ó· ·ÓÙÈÁfiÓo (·ıoÁfiÓo˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌfi˜, Èfi˜ ‹ ͤÓo ˘ÏÈÎfi) ÚoÛ‚¿ÏÂÈ ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ·ÓÙȉÚo‡Ó Ì Ùo ·ÓÙÈÁfiÓo Î·È Ùo ÂÍo˘‰ÂÙÂÚÒÓo˘Ó. O ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ Ì·˜ Â›Ó·È ÈηÓfi˜ Ó· ·Ú¿ÁÂÈ ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÂÓ·ÓÙ›oÓ Î¿ı ͤÓo˘ ·ÓÙÈÁfiÓo˘. ™ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·, ¤Ó· ·Óٛۈ̷ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÌÈ· ÂÚÈÔ¯‹ ÌfiÓo Ùo˘ ·ÓÙÈÁfiÓo˘, Ë oo›· oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ·ÓÙÈÁoÓÈÎfi˜ ηıoÚÈÛÙ‹˜. ŒÓ· ÌÂÁ¿Ïo ·ÓÙÈÁfiÓo, .¯. ¤Ó·˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌfi˜, ¤¯ÂÈ oÏÏo‡˜ ·ÓÙÈÁoÓÈÎo‡˜ ηıoÚÈÛÙ¤˜ ÁÈ’ ·˘Ùfi ·Ú¿ÁoÓÙ·È oÏÏ¿ ›‰Ë ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ ÂÓ·ÓÙ›oÓ Ùo˘. ∫¿ı ›‰o˜ ·ÓÙÈÛÒÌ·Ùo˜ o˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ¤Ó·Ó ·ÓÙÈÁoÓÈÎfi ηıoÚÈÛÙ‹ ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ÌÈ· oÌ¿‰· fiÌoÈˆÓ µÏÂÌÊo΢ÙÙ¿ÚˆÓ, o˘ ·oÙÂÏÔ‡Ó ¤Ó·Ó ÎÏÒÓo. ∆o ·Óٛۈ̷
o˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ¤Ó· ÎÏÒÓo µ-ÏÂÌÊo΢ÙÙ¿ÚˆÓ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ÌoÓoÎψÓÈÎfi. ∆· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È oχ ÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋ Î·È ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ˆ˜ ‰È·ÁÓˆÛÙÈο ÁÈ· ÙËÓ ·Ó›¯Ó¢ÛË ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ‹ ˆ˜ ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· Ê¿Ú̷η ÂÓ·ÓÙ›oÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ o˘ ÚoηÏo‡ÓÙ·È ·fi ·ıoÁfiÓo˘˜ Èo‡˜ ‹ ·ÎfiÌ· ÂÓ·ÓÙ›oÓ Î·ÚÎÈÓÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ∏Ù·Ó, Âo̤ӈ˜, ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· Á›ÓÂÈ ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ùo˘˜ ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜. ŸÌˆ˜ Ù· µ-ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· ‰ÂÓ ÂÈ‚ÈÒÓo˘Ó ÁÈ· oχ ¤Íˆ ·fi Ùo ÛÒÌ· Î·È ‰ÂÓ ÌoÚo‡Ó Ó· ‰È·ÙËÚËıo‡Ó Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ. ∆ËÓ È‰ÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹ ÙËÓ ·oÎÙo‡Ó ‡ÛÙÂÚ· ·fi Û‡ÓÙËÍË Ì ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú·. ∆· ˘‚ÚȉÈο ·ÙÙ·Ú· o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· Î·È ÌoÚo‡Ó Ó· ·Ú¿Áo˘Ó ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜ ÂÓfi˜ ÌoÓoÎψÓÈÎo‡ ·ÓÙÈÛÒÌ·Ùo˜. ∏ Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ÌoÓoÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ ·Ó·Ù‡¯ıËΠÙo 1975 Î·È ·ÎoÏo˘ı› ÙËÓ ÂÍ‹˜ ‰È·‰Èηۛ·: ŒÓ· ÂÈÏÂÁ̤Óo ·ÓÙÈÁfiÓo ¯oÚËÁÂ›Ù·È Ì ¤ÓÂÛË Û oÓÙ›ÎÈ Î·È ÚoηÏ› ·ÓoÛoÏoÁÈ΋ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË Ì ·oÙ¤ÏÂÛÌ· Ó· ·Ú¯›ÛÂÈ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ ·fi ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤Ó· µ-ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú·. ÀÛÙÂÚ· ·fi ‰‡o ‚‰oÌ¿‰Â˜ ·Ê·ÈÚÂ›Ù·È o ÛÏ‹Ó·˜ Î·È ·oÌoÓÒÓoÓÙ·È Ù· µ-ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú·. ∆· ·ÙÙ·Ú· ·˘Ù¿ Û˘ÓÙ‹ÎoÓÙ·È Ì ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú· Î·È ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ù· ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·. ∆· ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· ÌoÚo‡Ó Ó· Ê˘Ï¿ÛÛoÓÙ·È ÁÈ· ÌÂÁ¿Ï· ¯ÚoÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· ÛÙËÓ Î·Ù¿„˘ÍË (-80Ô C) Î·È Ó· ·Ú¿Áo˘Ó ooÈ·‰‹oÙ ÛÙÈÁÌ‹ Ùo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ÌoÓoÎψÓÈÎfi ·Óٛۈ̷ Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜ (∂ÈÎfiÓ· 8.2). ∆· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ¤¯o˘Ó oÏ˘¿ÚÈı̘ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁo‡Ó ˆ˜: ñ ∞ÓoÛo‰È·ÁÓˆÛÙÈο. ∆· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÂÂȉ‹ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙o˘Ó ÂȉÈο ¤Ó·Ó ·ÓÙÈÁoÓÈÎfi ηıoÚÈÛÙ‹, Â›Ó·È oχ ¯Ú‹ÛÈÌ· ˆ˜ ·ÓoÛo‰È·ÁÓˆÛÙÈο. ªoÚo‡Ó Ó· ·ÓȯÓ‡Ûo˘Ó ÛÙ· ˘ÁÚ¿ Ùo˘ ÛÒÌ·Ùo˜ (·›Ì·, o‡Ú· Î.¿.) o˘Û›Â˜ o˘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó˜ ÁÈ· oÈΛϘ ·Ûı¤ÓÂȘ, ·ıoÁfiÓo˘˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË ‰È·Î‡Ì·ÓÛË Ù˘ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ˘ ‰È¿ÊoÚˆÓ Úo˚fiÓÙˆÓ Ùo˘ ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌo‡, Ë oo›· ÌoÚ› Ó· ÚooȈӛ˙ÂÈ ÙËÓ Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÌÊ¿ÓÈÛ˘ οoÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ·Ó›¯Ó¢Û˘ Â›Ó·È ÁÚ‹ÁoÚË, ·Ï‹, ¢·›ÛıËÙË, ·ÎÚÈ‚‹˜ Î·È ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÙË ‰È¿ÁÓˆÛË ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ÛÙ· oχ ·Ú¯Èο ÛÙ¿‰È¿ Ùo˘˜ ‰ËÏ·‰‹ ÚÈÓ ÂÌÊ·ÓÈÛÙo‡Ó Ù· Û˘ÌÙÒÌ·Ù·. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ı· Û˘ÓÂÈÛʤÚo˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈο ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ ¢·ÈÛıËÛ›·˜ ÎÏÈÓÈÎÒÓ ‰oÎÈÌ·ÛÈÒÓ fiˆ˜ Ë Ù˘oo›ËÛË ÙˆÓ oÌ¿‰ˆÓ ·›Ì·Ùo˜ Î·È Ë ÂÍ·ÎÚ›‚ˆÛË ÌÈ·˜ Èı·Ó‹˜ ·ËÛ˘. ™ÙËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÂÚ›ÙˆÛË ¤¯o˘Ó ηٷÛ΢·ÛÙ› ÂȉÈο ·ÓoÛo‰È·ÁÓˆÛÙÈο ÙÂÛÙ, Ù· oo›· ÂÚȤ¯o˘Ó ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÁÈ· ÂȉÈΤ˜ oÚÌfiÓ˜ o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Î·Ù¿ ÙËÓ Î‡ËÛË. ñ £Âڷ¢ÙÈο. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌo-
119
∞ÓÙÈÁfiÓÔ
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ηÚÎÈÓÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ (Ì˘¤ÏˆÌ·)
O ÔÓÙÈÎfi˜ ·ÓÔÛÔÔÈÂ›Ù·È Ì ÙË ¯ÔÚ‹ÁËÛË ·ÓÙÈÁfiÓÔ˘
∞ÔÌfiÓˆÛË µ-ÏÂÌÊÔ΢ÙÙ¿ÚˆÓ ·fi ÛÏ‹Ó·
∆· ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú· ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÂ Î˘Ù·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ·
∫·ÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú·
∆· µ-ÏÂÌÊÔ·ÙÙ·Ú· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÔÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÛÂ Î˘Ù·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ·
∞ÔÌfiÓˆÛË ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘ Î·È ÔÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÛÂ Î˘Ù·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ·
∆· ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· ÂϤÁ¯ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓÙÈۈ̿وÓ
∆· ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· ‰È·ÊÔÚÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Û µ-ÏÂÌÊÔ·ÙÙ·Ú· Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·
oÈËıo‡Ó ˆ˜ ıÂڷ¢ÙÈο. ∏ Èo ÂӉȷʤÚo˘Û· ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ùo˘˜ ·ÊoÚ¿ ÙË ıÂڷ›· Ùo˘ ηÚΛÓo˘. ∆· ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú· ¤¯o˘Ó ÛÙËÓ Â͈ÙÂÚÈ΋ ÂÈÊ¿ÓÂÈ¿ Ùo˘˜ ÌÂÁ¿ÏË oÈÎÈÏ›· ·ÓÙÈÁfiÓˆÓ o˘ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯o˘Ó ÛÙ· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡, Î·È oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Î·ÚÎÈÓÈο ·ÓÙÈÁfiÓ·. ŒÙÛÈ ÌoÚo‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙo‡Ó ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÂÓ·ÓÙ›oÓ ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ ·ÓÙÈÁfiÓˆÓ. ∆· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È oχ ÂȉÈο ÌfiÓo ÁÈ· Ù· ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú· Î·È ÌoÚo‡Ó Ó· “Á›Óo˘Ó ÌÂÙ·ÊoÚ›˜” ÈÛ¯˘ÚÒÓ ·ÓÙÈηÚÎÈÓÈÎÒÓ Ê·Ú̿ΈÓ. ŸÙ·Ó ÂÈÛ·¯ıo‡Ó ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi, ‚Ú›ÛÎo˘Ó Î·È ÚoÛ‚¿ÏÏo˘Ó Ùo˘˜ ηÚΛÓo˘˜-ÛÙfi¯o˘˜. ∆· ·ÓÙÈηÚÎÈÓÈο Ê¿Ú̷η, o˘ Â›Ó·È Û˘Ó‰Â‰Â̤ӷ Ì ٷ ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·, ‰Úo˘Ó ηÙ¢ı›·Ó ÛÙ· ηÚÎÈÓÈο ·ÙÙ·Ú· Î·È Ù· ηٷÛÙÚ¤Êo˘Ó. ∂ÈÙÚ¤o˘Ó ¤ÙÛÈ ÙË ıÂڷ›· Ì ·oÊ˘Á‹ Ù˘ ¯ÂÈÚo˘ÚÁÈ΋˜ ¤̂·Û˘ Î·È ÙˆÓ ‰˘Û¿ÚÂÛÙˆÓ ÂÈÙÒÛÂˆÓ Ù˘ ¯ËÌÂÈoıÂڷ›·˜. ñ °È· ÙËÓ ÂÈÏoÁ‹ oÚÁ¿ÓˆÓ Û˘Ì‚·ÙÒÓ ÁÈ· ÌÂÙ·ÌfiÛ¯Â˘ÛË. ∆· ·ÙÙ·Ú· ÙˆÓ oÚÁ¿ÓˆÓ ¤¯o˘Ó ÛÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ¿ Ùo˘˜ ÂȉÈο ·ÓÙÈÁfiÓ· ÂÈÊ·Ó›·˜, o˘ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙oÓÙ·È ·fi ÂȉÈο ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·. ªÂ Ù· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÌoÚ› Ó· Á›ÓÂÈ ¤ÏÂÁ¯o˜ ÙˆÓ oÚÁ¿ÓˆÓ ‰ˆÚËÙÒÓ, ÁÈ· Ó· ‰È·ÈÛÙˆı› ·Ó Ù·ÈÚÈ¿˙o˘Ó ·ÓoÛoÏoÁÈο Ì ٷ ·ÓÙ›ÛÙoȯ· ÙˆÓ ·ÛıÂÓÒÓ. ŒÙÛÈ, Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ·oÊ¢¯ı› Ë ·fiÚÚÈ„Ë Î·È oÈ ÌÂÙ·Ìoۯ‡ÛÂȘ Ó· Â›Ó·È ÂÈÙ˘¯Â›˜. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Î·È ·Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ‹‰Ë Û ¿ÓıËÛË. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÚÒÙ˘ ÁÂÓÈ¿˜ ‹Ù·Ó Ù· ·Ï¿ ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ‰Â‡ÙÂÚ˘ ÁÂÓÈ¿˜ ‹Ù·Ó ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· Û˘Ó‰Â‰Â̤ӷ Ì ·ÓÙÈηÚÎÈÓÈο Ê¿Ú̷η, Ì ڷ‰ÈÂÓÂÚÁ¿ ÈÛfiÙo·, Î·È Ì ¿ÏÏ· ¯Ú‹ÛÈÌ· ¯ËÌÈο. ∆· ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›·˜ ÁÂÓÈ¿˜ Â›Ó·È ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ ˘‚ÚȉÈο ÌfiÚÈ·, o˘ ·oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi ÙÌ‹Ì·Ù· ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÈÎÒÓ ÌoÚ›ˆÓ. ™Ùfi¯o˜ ÙˆÓ ˘‚ÚȉÈÎÒÓ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ Â›Ó·È Ó· ‚ÂÏÙÈÒÛo˘Ó ‰È¿ÊoÚ· ›‰Ë ıÂÚ·ÂÈÒÓ, fiˆ˜ Â›Ó·È o ÂÓÙoÈÛÌfi˜ Î·È Ë Î·Ù·ÛÙÚoÊ‹ ηÚÎÈÓÈÎÒÓ Î‡ÙÙ·ÚˆÓ, Ë ‰È›ۉ˘ÛË Û ηÚÎÈÓÈÎo‡˜ ÈÛÙo‡˜ Î·È Ë ·oÌ¿ÎÚ˘ÓÛË ¿¯ÚËÛÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ ·fi ÙËÓ Î˘ÎÏoÊoÚ›· Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜.
ªÔÓÔÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù·
∆· ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÂ Î˘Ù·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ·
ªÂÚÈο ˘‚ÚȉÒÌ·Ù· Ê˘Ï¿ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Î·Ù¿„˘ÍË ÁÈ· ÌÂÏÏÔÓÙÈ΋ ¯Ú‹ÛË
EÈÎfiÓ· 8.2. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ˘‚ÚȉˆÌ¿ÙˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÌÔÓÔÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈۈ̿وÓ.
120
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
∫·È ¿ÏϘ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ ÙˆÓ ·ÓÙÈۈ̿وÓ
∞ÓȯÓÂ˘Ù¤˜. ∏ ÂͤÏÈÍË ÌÈ·˜ ·Ûı¤ÓÂÈ·˜ ‹ Ë Úfio‰o˜ Ù˘ ıÂڷ›·˜ Ù˘ ÌoÚ› Ó· ÂÏÂÁ¯ı› Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ÙˆÓ ÌoÓoÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈۈ̿وÓ. OÈ ¯ÂÈÚo˘ÚÁo› Û˘Ó‰¤o˘Ó Ú·‰ÈÂÓÂÚÁ¿ ÈÛfiÙo· Ì ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· Ù· ÂÈÛ¿Áo˘Ó ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi Î·È ·ÓȯÓ‡o˘Ó ÙË ı¤ÛË ÙˆÓ Ú·‰ÈÂÓÂÚÁÒÓ ÈÛoÙfiˆÓ ÛÙo ÛÒÌ·. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹ ÌoÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËı›, ÁÈ· Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÙ› Ì ·ÎÚ›‚ÂÈ· Û oÈo ÛËÌ›o Ùo˘ ÛÒÌ·Ùo˜ ˘¿Ú¯ÂÈ ¤Ó·˜ ıÚfiÌ‚o˜ ‹ οoÈo˜ fiÁÎo˜. ŒÏÂÁ¯o˜ Ù˘ ηı·ÚfiÙËÙ·˜ Ê·Ú̿ΈÓ. ∂Âȉ‹ Ù· ÌoÓoÎψÓÈο ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÚoÛ‰¤ÓoÓÙ·È Ì oχ ÌÂÁ¿ÏË ÂÍÂȉ›Î¢ÛË Û ÌÈ· ¯ËÌÈ΋ o˘Û›·, ÌoÚo‡Ó Ó· ‚oËı‹Ûo˘Ó ÛÙoÓ Î·ı·ÚÈÛÌfi Ù˘ ·fi oχÏoη Ì›ÁÌ·Ù·. ªÂ ·˘Ùfi Ùo ÙÚfio ÌoÚo‡Ó Ó· ηı·ÚÈÛÙo‡Ó oχÙÈ̘ o˘Û›Â˜ o˘ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ·ÂÈÚoÂÏ¿¯ÈÛÙË oÛfiÙËÙ· Û ¤Ó· Ì›ÁÌ·. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹ ‚o‹ıËÛ ÛÙo Ó· Á›ÓÂÈ Ë ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓË Â˘Ú¤ˆ˜ ‰È·ı¤ÛÈÌË.
∂Ì‚fiÏÈ·
∆· ÂÌ‚fiÏÈ· ·oÙÂÏo‡ÓÙ·È ·fi ÓÂÎÚ¤˜ ‹ ·fi ÂÍ·ÛıÂÓË̤Ó˜ ÌoÚʤ˜ ÂÓfi˜ ·ıoÁfiÓo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi, o ·ıoÁfiÓo˜ oÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂÈ·, ·oÌoÓÒÓÂÙ·È Î·È Â›Ù ÓÂÎÚÒÓÂÙ·È Â›Ù ·ÓÂÓÂÚÁooÈÂ›Ù·È (Á›ÓÂÙ·È ÌË ÌoÏ˘ÛÌ·ÙÈÎfi˜), ¯ˆÚ›˜ ‚¤‚·È· Ó· ¯¿ÓÂÈ ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ¿ Ùo˘ Ó· ÚoηÏ› ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ ·ÓoÛ›·. ªoÏoÓfiÙÈ ¤¯o˘Ó ·Ú·¯ı› ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ÂÌ‚fiÏÈ· ÁÈ· ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ·fi ·Ûı¤ÓÂȘ fiˆ˜ Ë ‰ÈÊıÂÚ›Ùȉ·, o ٤ٷÓo˜, Ë Â˘ÏoÁÈ¿ Î·È Ë oÏÈoÌ˘ÂÏ›Ùȉ·, ˘¿Ú¯o˘Ó oÏÏ¿ ÌÂÈoÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÌ‚oÏ›ˆÓ Ì ÙoÓ ·Ú·¿Óˆ ÙÚfio. ∆· ÌÂÈÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿ ›ӷÈ: ñ ¢ÂÓ ÌoÚo‡Ó fiÏoÈ oÈ ÌoÏ˘ÛÌ·ÙÈÎo› ·Ú¿ÁoÓÙ˜ Ó· ·Ó·Ù˘¯ıo‡Ó Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂÈ· Î·È ¤ÙÛÈ ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó ·Ó·Ù˘¯ı› ÂÌ‚fiÏÈ· ÁÈ· oÏϤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ. ñ OÚÈṲ̂ÓoÈ ˙ˆÈÎo› Èo› ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Ì ·ÚÁfi Ú˘ıÌfi Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ Î·È Û˘ÓÂÒ˜ Ë ·fi‰oÛ‹ Ùo˘˜ Â›Ó·È oχ ¯·ÌËÏ‹, ¿Ú· Î·È Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· Á›ÓoÓÙ·È oχ ·ÎÚÈ‚¿. ñ ÃÚÂÈ¿˙oÓÙ·È ÌÂÁ¿Ï˜ ÚoÊ˘Ï¿ÍÂȘ, ÁÈ· Ó· ÌËÓ ÂÎÙÂı› Ùo ÚoÛˆÈÎfi o˘ ηٷÛ΢¿˙ÂÈ Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· ÛÙoÓ ·ıoÁfiÓo ·Ú¿ÁoÓÙ·. ñ ¢ÂÓ Â›Ó·È fiÏ· Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ÁÈ· ÌÈ· ·Ûı¤ÓÂÈ· .¯. ÁÈ· ÙoÓ Èfi Ùo˘ AIDS Á›ÓoÓÙ·È Û˘Ó¯›˜ ·ÓÂÈÙ˘¯Â›˜ ÚoÛ¿ıÂȘ ηٷÛ΢‹˜ ÂÌ‚oÏ›o˘. ∆ËÓ ÙÂÏÂ˘Ù·›· ‰ÂηÂÙ›· Ë Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ¤‰ˆÛ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó¿Ù˘Í˘ ÌÈ·˜ Ó¤·˜ ÁÂÓÈ¿˜ ÂÌ‚oÏ›ˆÓ, o˘ ˘ÂÚÓÈÎo‡Ó Ù· ÌÂÈÔÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ·Ú·‰oÛÈ·ÎÒÓ. ∏ ÎψÓoo›ËÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ¤‰ˆÛ ÙË
‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó¿Ù˘Í˘ Ó¤ˆÓ ÛÙÚ·ÙËÁÈÎÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÎÏËÛË ÈÛ¯˘Ú‹˜ ÂÓÂÚÁËÙÈ΋˜ ·ÓoÛ›·˜ ÂÓ·ÓÙ›oÓ Ùo˘ ·ıoÁfiÓo˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·. ∆· ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ· ›‰Ë ÂÌ‚oÏ›ˆÓ o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ì ‚ÈoÙ¯ÓoÏoÁÈΤ˜ ÌÂıfi‰o˘˜ Â›Ó·È Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· ˘ÔÌÔÓ¿‰Â˜, ÂÌ‚fiÏÈ· ·Ô ˙ˆÓÙ·ÓÔ‡˜ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ˘˜ ÈÔ‡˜ Î·È ÂÌ‚fiÏÈ· Á˘ÌÓÔ‡ DNA. H ·Ú·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ ÂÌ‚ÔÏ›ˆÓ ˘ÔÌÔÓ¿‰ˆÓ ÛÙËÚ›¯ıËΠÛÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ fiÏ· Ù· Û˘ÛÙ·ÙÈο ÂÓfi˜ ·ıoÁfiÓo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ ‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÎÏËÛË Ù˘ ·ÓoÛoÏoÁÈ΋˜ ·ÓÙ›‰Ú·Û˘ ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi o˘ ı· ÚoÛ‚¿Ïo˘Ó. ™˘Ó‹ıˆ˜, ÌfiÓo oÚÈṲ̂Ó˜ ÚˆÙ½Ó˜ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜ ¤¯o˘Ó ·ÓÙÈÁoÓÈ΋ ȉÈfiÙËÙ·. ∆· ÂÌ‚fiÏÈ·-˘oÌoÓ¿‰Â˜ ÛÙËÚ›˙oÓÙ·È ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÌfiÓo ·˘ÙÒÓ ÙˆÓ Û˘ÛÙ·ÙÈÎÒÓ. ŒÙÛÈ, ÁoÓ›‰È· Ùo˘ ·ıoÁfiÓo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ÙËÓ ÚˆÙ½ÓË Ì ÙËÓ ·ÓÙÈÁoÓÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ Î·È ·Ú¿Áo˘Ó ÙËÓ ÚˆÙ½ÓË ·˘Ù‹ Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, Ë ÚˆÙ½ÓË Î·ı·Ú›˙ÂÙ·È Î·È ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ˆ˜ ÂÌ‚fiÏÈo.∆· ÂÌ‚fiÏÈ· -˘ÔÌÔÓ¿‰Â˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙÔÓ ÂÌ‚ÔÏÈ·ÛÌfi ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ ÈÔ‡ Ù˘ Ë·Ù›Ùȉ·˜-µ. ŒÓ·˜ ¿ÏÏÔ˜ Ù‡Ô˜ ÂÌ‚ÔÏ›ˆÓ Â›Ó·È Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· ·fi ˙ˆÓÙ·Óo‡˜ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo˘˜ Èo‡˜. ™ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ·˘Ù‹ ÁoÓ›‰È· ·fi ÂÈΛӉ˘Óo Èfi ‹ ¿ÏÏÔ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌfi ÂÓۈ̷ÙÒÓoÓÙ·È Û ¿ÏÏo Èfi, o˘ Â›Ó·È ·‚Ï·‚‹˜ ÁÈ· ÙoÓ ¿ÓıÚˆo, fiˆ˜ o Èfi˜ Ù˘ ‰·Ì·Ï›Ùȉ·˜. O ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo˜ Èfi˜ o˘ Úo·ÙÂÈ ÂÍ·ÎoÏo˘ı› Ó· Â›Ó·È ·‚Ï·‚‹˜, ·ÏÏ¿ ÂÂȉ‹ ·Ú¿ÁÂÈ ÙËÓ ·ÓÙÈÁoÓÈ΋ ÚˆÙ›ÓË Ùo˘ Èo‡ ‹ ÙÔ˘ ÌÈÎÚÔÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡, ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È ÛÙo ÛÒÌ· Î·È ÚoηÏ› ¤ÓÙoÓË ·ÓoÛoÏoÁÈ΋ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË. ∆¤ÙÔÈÔ˘ Ù‡Ô˘ ÂÌ‚fiÏÈÔ Î·Ù·Û΢¿ÛÙËΠÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ Ï·Û̈‰›Ô˘ Ô˘ ÚÔηÏ› ÙËÓ ÂÏÔÓÔÛ›· (∂ÈÎfiÓ· 8.3).
∂Ì‚fiÏÈ· Á˘ÌÓo‡ DNA
ŒÓ·˜ Ù‡o˜ ÂÌ‚fiÏÈo˘ ÌoÚ› Ó· Â›Ó·È Ùo ›‰Èo Ùo DNA. ™ÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÂÚ›ÙˆÛË Ùo ÁoÓ›‰Èo o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙËÓ ÚˆÙ›ÓË Ì ·ÓÙÈÁoÓÈ΋ ‰Ú¿ÛË ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È Î·Ù¢ı›·Ó ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi o˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ·ÓoÛooÈËı›. ∆o ÁoÓ›‰Èo ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È ÛÙo ÁoÓȉ›ˆÌ· Î·È ·Ú¿ÁÂÈ Ùo ·ÓÙÈÁfiÓo, Ùo oo›o Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ùo˘ ÚoηÏ› ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ ·ÓoÛ›· ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ÂÊ·ÚÌfiÛÙËΠÂÈÚ·Ì·ÙÈο Û oÓÙ›ÎÈ. ∏ ÂÓۈ̿وÛË Â›¯Â ÂÈÙ˘¯›· 75%. ÀÛÙÂÚ· ·fi ÙȘ ··Ú·›ÙËÙ˜ ‰oÎÈ̷ۛ˜ Ë Ù¯ÓÈ΋ ˘fiÛ¯ÂÙ·È oÏÏ¿ ÁÈ· ÙoÓ ÂÌ‚oÏÈ·ÛÌfi ÙˆÓ oÈÎfiÛÈÙˆÓ ˙ÒˆÓ.
121
1
∞ÔÌfiÓˆÛË DNA °ÔÓ›‰ÈÔ ÚˆÙ½Ó˘ ÂÈÊ·Ó›·˜ ÙÔ˘ Ï·Û̈‰›Ô˘ Ì ·ÓÙÈÁÔÓÈ΋ ‰Ú¿ÛË ∆Ì‹Ì· DNA
2
¶Ï·ÛÌÒ‰ÈÔ ·fi ¿ÙÔÌÔ Ì ÂÏÔÓÔÛ›·
∞‚Ï·‚‹˜ Èfi˜ ‰·Ì·Ï›Ùȉ·˜
∞ÔÌfiÓˆÛË ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ DNA Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈ› ÙËÓ ÚˆÙ½ÓË ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜
6 3 ¶·Ú¿ÁÔÓÙ·È ·ÓÙÈÛÒÌ·Ù· ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ Ï·Û̈‰›Ô˘ ∞ÔÌfiÓˆÛË DNA ÈÔ‡ Î·È Îfi„ÈÌÔ 4 ∆Ô ÙÌ‹Ì· DNA Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜ Û˘Ó‰È¿˙ÂÙ·È Ì ÙÔ ÎÔÌ̤ÓÔ DNA ÙÔ˘ ÈÔ‡
5 O ·‚Ï·‚‹˜ Èfi˜ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ DNA Ì ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ Ï·Û̈‰›Ô˘ ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙÔÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌfi
∂·ÁˆÁ‹ ÂÓÂÚÁËÙÈ΋˜ ·ÓÔÛ›·˜
EÈÎfiÓ· 8.3. ¶·Ú·ÁˆÁ‹ ÂÌ‚ÔÏ›Ô˘ ·fi ˙ˆÓÙ·ÓÔ‡˜ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ˘˜ ÈÔ‡˜ ÁÈ· ÙËÓ ÚfiÏË„Ë Ù˘ ÂÏÔÓÔÛ›·˜.
∞ÓÙÈ‚ÈoÙÈο
∆· ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο Â›Ó·È ¯ËÌÈΤ˜ o˘Û›Â˜ o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·fi ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ Î·È ı·Ó·ÙÒÓo˘Ó ¿ÏÏÔ˘˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜ ‹ ·Ó·ÛÙ¤ÏÏo˘Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ Ùo˘˜. ∂›Ó·È Úo˚fiÓÙ· Ùo˘ ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌo‡ Ùo˘˜ Î·È Û‹ÌÂÚ· ÔÚÈṲ̂ӷ ·fi ·˘Ù¿ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Û ÌÂÁ¿Ï˜ oÛfiÙËÙ˜ Û ‚Èo·ÓÙȉڷÛÙ‹Ú˜. ¶oÏÏ¿ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο ÌoÚo‡Ó Ó· Û˘ÓÙÂıo‡Ó Î·È ¯ËÌÈο, ·ÏÏ¿ Ë ‰È·‰Èηۛ· Â›Ó·È ÙfiÛo ·ÎÚÈ‚‹ Î·È Â›oÓË o˘ ‰ÂÓ ÌoÚ› Ó· Û˘ÁÎÚÈı› Û ÎfiÛÙo˜ Ì ÙË ÌÈÎÚo‚ȷ΋ ·Ú·ÁˆÁ‹. ∏ ·ÁÎfiÛÌÈ· ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·oϤÌËÛË ÙˆÓ ÌÈÎÚo‚›ˆÓ ¤¯ÂÈ ‚ÂÏÙÈÒÛÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈο ÙËÓ ˘Á›· ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Î·È ·Ó·ÌÊ›‚oÏ· ¤¯ÂÈ ÛÒÛÂÈ ÂηÙoÌ̇ÚÈ· ·ÓıÚÒÈÓ˜ ˙ˆ¤˜ ∂ˆ˜ Û‹ÌÂÚ· ¤¯o˘Ó ·oÌoÓˆı› ·fi ‰È¿ÊoÚo˘˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo‡˜, ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi 8.000 ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο Ì oÈΛÏo˘˜ ÙÚfio˘˜ ‰Ú¿Û˘. ∏ ÏÂÈoÓfiÙËÙ· ÙˆÓ Èo ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ ¤¯o˘Ó ·oÌoÓˆı› ·fi Ùo ‚·ÎÙ‹ÚÈo Ùo˘ ‰¿Êo˘˜, Á¤Óo˘˜ Streptomyces, ÌoÏoÓfiÙÈ Î·È ¿ÏÏ· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ηıÒ˜ Î·È Ì‡ÎËÙ˜ Â›Ó·È ËÁ¤˜ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ. ÀoÏoÁ›˙ÂÙ·È fiÙÈ ·ÚÎÂÙ¤˜ ÂηÙoÓÙ¿‰Â˜ Ó¤· ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο ·Ó·Î·Ï‡ÙoÓÙ·È Î¿ı ¯ÚfiÓo ‡ÛÙÂÚ· ·fi ÂÓÙ·ÙÈ΋ ¤Ú¢ӷ ηٿ ÙËÓ oo›· ÂϤÁ¯oÓÙ·È oÏϤ˜ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ‰È·ÊoÚÂÙÈÎo› ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo›, ÁÈ· Ó· ‚ÚÂıo‡Ó ÂΛÓoÈ o˘ ·Ú¿Áo˘Ó Ó¤· ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈο. ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ¿Ú¯ÈÛ ÚfiÛÊ·Ù· Ó· ÂÊ·ÚÌfi˙ÂÙ·È Ì ÛÙfi¯o:
ñ ∆ËÓ ÎψÓoo›ËÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ Έ‰ÈÎooÈo‡Ó ¤Ó˙˘Ì· ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙË ‚ÈoÛ‡ÓıÂÛË ÂÓfi˜ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎo‡ ñ ∆ËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ Ì ÈÛ¯˘ÚfiÙÂÚË ‰Ú¿ÛË ÂÓ·ÓÙ›oÓ oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÌÈÎÚo‚›ˆÓ Î·È Ì ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ·ÚÂÓ¤ÚÁÂȘ Î·È ñ ∆ËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈËÌ¤ÓˆÓ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ì ÛÙfi¯o ÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·fi‰oÛË ÛÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ.
°oÓȉȷ΋ ıÂڷ›·
¶ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi 4.000 ·Ûı¤ÓÂȘ oÊ›ÏoÓÙ·È Û ÁoÓȉȷΤ˜ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Î·È oÏϤ˜ ·fi ·˘Ù¤˜ ÂÌÊ·Ó›˙oÓÙ·È ÛÙȘ ÌÂÁ¿Ï˜ ËÏÈ˘. ªÂÚÈΤ˜ oÊ›ÏoÓÙ·È Û ¤Ó· ÌfiÓo ÁoÓ›‰Èo, ¿ÏϘ Û ·ÏÏËÏ›‰Ú·ÛË ‰‡o Ë ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Î·È ·ÎfiÌË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ Î·È ÂÚÈ‚·ÏÏoÓÙÈÎÒÓ ·Ú·ÁfiÓÙˆÓ fiˆ˜ Ë ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· Î·È ÔÈ ¯ËÌÈΤ˜ Ô˘Û›Â˜. ŸÏ˜ ۯ‰fiÓ oÈ ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ ÚoηÏo‡Ó ‰˘ÛÌoÚʛ˜, Ùo 80% fiÏˆÓ ‰È·ÓoËÙÈ΋ ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË Î·È Ùo ¤Ó· ¤ÌÙo ·fi ·˘Ù¤˜ ı¿Ó·Ùo ÛÙËÓ ·È‰È΋ ËÏÈΛ·. ∂ˆ˜ ÚfiÛÊ·Ù· Ë ÌoÚȷ΋ ‚¿ÛË ÙˆÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ·˘ÙÒÓ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÁÓˆÛÙ‹. ∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ÛÂ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi Ì ÙȘ ÌÂıfi‰o˘˜ Ù˘ ·Ú·‰oÛȷ΋˜ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ (ÁÂÓ·ÏoÁÈο ‰¤Ó‰Ú·) o‰‹ÁËÛ ÛÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi Ù˘ ı¤Û˘ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· (¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛË) oÏÏÒÓ ÌÂÙ·ÏÏ·ÁÌ¤ÓˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ, o˘ ÚoηÏo‡Ó ÙȘ ·ÓÙ›ÛÙoȯ˜ ·-
122
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
Ûı¤ÓÂȘ. ∂ÈϤoÓ ÔÚÈṲ̂ӷ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤ӷ ÁoÓ›‰È· ÎψÓooÈ‹ıËÎ·Ó Î·È Û˘ÁÎÚ›ıËÎ·Ó Ì ٷ Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ¿ Ùo˘˜, ÁÈ· Ó· ÂÍ·ÎÚÈ‚ˆı› Ùo ›‰o˜ ÙˆÓ ÌÂÙ·ÏϿ͈Ó. ∏ ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Â›Ó·È ¤Ó·˜ ·fi Ùo˘˜ ·ÚÈo˘˜ ÛÙfi¯o˘˜ Ùo˘ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜, fiˆ˜ ı· ·Ó·ÊÂÚı› ·Ú·Î¿Ùˆ. ™‹ÌÂÚ· ¤¯o˘Ó ¯·ÚÙoÁÚ·ÊËı› Î·È ÎψÓooÈËı› Ù· ÁoÓ›‰È· ÙˆÓ oo›ˆÓ oÈ ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó˜ ÁÈ· ·Ûı¤ÓÂȘ fiˆ˜ Ë Î˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË, Ë ·Ûı¤ÓÂÈ· Ùo˘ Huntington Î·È Ë Ì˘˚΋ ‰˘ÛÙÚoÊ›· Duchenne. OÈ ÁÓÒÛÂȘ ·˘Ù¤˜ ¤‰ˆÛ·Ó ÙËÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ·Ó¿Ù˘Í˘ ıÂڷ›·˜ o˘ ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙËÓ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA Î·È ÔÓÔÌ¿˙ÂÙ·È ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›·. ∞˘Ù‹ ¤¯ÂÈ ˆ˜ ÛÙfi¯o Ó· “‰ÈoÚıÒÛÂÈ” ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ‚Ï¿‚Ë ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·˜ ÛÙo˘˜ ·ÛıÂÓ›˜ Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ·ÏÏËÏfiÌoÚÊ· Ùo˘ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo˘ ÁoÓȉ›o˘. ∞·Ú·›ÙËÙË Úo¸fiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜ ›ӷÈ, ÂÎÙfi˜ ·fi ÙËÓ ÎψÓoo›ËÛË Ùo˘ ˘Â‡ı˘Óo˘ ÁoÓȉ›o˘, Î·È Ô ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙o˘Ó ÙË ‚Ï¿‚Ë ·fi ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. ∏ ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›· ÂÊ·ÚÌfiÛÙËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ Ùo ™Â٤̂ÚÈo Ùo˘ 1990 Û ¤Ó· ÙÂÙÚ¿¯ÚoÓo ÎoÚ›ÙÛÈ o˘ ¤·Û¯Â ·fi ·Ó¿ÚÎÂÈ· Ùo˘ ·ÓoÛooÈËÙÈÎo‡ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· ·˘Ù‹ oÊ›ÏÂÙ·È ÛÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ùo˘ ÂÓ˙‡Ìo˘ ··ÌÈÓ¿ÛË Ù˘ ·‰ÂÓoÛ›Ó˘ (ADA), o˘ ·›ÚÓÂÈ Ì¤Úo˜ ÛÙoÓ ÌÂÙ·‚oÏÈÛÌfi ÙˆÓ o˘ÚÈÓÒÓ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ Ì˘ÂÏo‡ ÙˆÓ oÛÙÒÓ. ∏ ¤ÏÏÂÈ„Ë oÊ›ÏÂÙ·È Û ÌÂÙ¿ÏÏ·ÍË Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ ·Ú¿ÁÂÈ Ùo ¤Ó˙˘Ìo ·˘Ùfi. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ˘oÏÂÈfiÌÂÓo Ù‡o ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ·˜. OÈ ·ÛıÂÓ›˜ ¿Û¯o˘Ó ·fi ¯ÚfiÓȘ ÌoχÓÛÂȘ, ¤¯o˘Ó Úo‰È¿ıÂÛË ÁÈ· ·Ó¿Ù˘ÍË Î·ÚΛÓo˘ Û oχ ÌÈÎÚ‹ ËÏÈΛ· Î·È oÏÏÔ› Âı·›Óo˘Ó ‡ÛÙÂÚ· ·fi Ï›Áo˘˜ Ì‹Ó˜ ˙ˆ‹˜. ∂›Ó·È ÁÓˆÛÙ‹ Ë ÂÚ›ÙˆÛË ÂÓfi˜ ·È‰Èo‡ o˘ ¤˙ËÛ ÂÓÓ¤· ¯ÚfiÓÈ· Û ¤Ó·Ó Ï·ÛÙÈÎfi ı¿Ï·Ìo, ÁÈ· Ó· ÂÌo‰ÈÛÙ› Ë Â·Ê‹ Ùo˘ Ì Èo‡˜, ÂÂȉ‹ Ùo ·ÓoÛooÈËÙÈÎfi Ùo˘ Û‡ÛÙËÌ· ‰ÂÓ ÌoÚo‡Û ӷ Ùo˘˜ ηٷoÏÂÌ‹ÛÂÈ. ∏ ‰È·‰Èηۛ· o˘ ·ÎoÏo˘ıÂ›Ù·È ÛÙË ÁÔÓȉȷ΋ ıÂڷ›· Ù˘ ADA ‹Ù·Ó Ë ÂÍ‹˜: ñ §ÂÌÊo·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ÎoÚÈÙÛÈo‡ ·Ú·Ï·Ì‚¿ÓoÓÙ·È Î·È oÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙oÓÙ·È Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ. ñ ∆o Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ··ÌÈÓ¿Û˘ Ù˘ ·‰ÂÓoÛ›Ó˘ ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È Û ¤Ó· ÊoÚ¤·-Èfi (o oo›o˜ ¤¯ÂÈ Î·Ù·ÛÙ› ·‚Ï·‚‹˜) Ì ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ùo˘ ·Ó·Û˘‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA. ñ O ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo˜ Èfi˜ ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È ÛÙ· ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· Ì ÌÈ· ‰È·‰Èηۛ· o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ‰È·ÌfiÏ˘ÓÛË. ñ ∆· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Ì ÂÓ‰oÊϤ‚È· ¤ÓÂÛË ÛÙo ·È‰› Î·È ·Ú¿Áo˘Ó Ùo ¤Ó˙˘Ìo ADA (∂ÈÎfiÓ· 8.4). µ¤‚·È· Ù· ÙÚoooÈË̤ӷ ÏÂÌÊo·ÙÙ·Ú· ‰Â ˙o˘Ó ÁÈ· ¿ÓÙ· ̤۷ ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi-‰ËÏ·‰‹ Ë ıÂڷ›· ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌfiÓÈÌË-Î·È ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Û˘Ó¯‹˜ ¤Á¯˘ÛË Ù¤ÙoÈˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ŸÌˆ˜, fiˆ˜ ÛÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÙˆÓ ‰È·‚ËÙÈÎÒÓ, Ù· ¿ÙoÌ· ÌoÚo‡Ó Ó· ˙o˘Ó Ê˘ÛÈoÏoÁÈο, οÓoÓÙ·˜ Û ηÓoÓÈο
∞ÛıÂÓ‹˜ ÚÈÓ ÙË ıÂڷ›·
1 ∆· ·ÙÙ·Ú· ÙÔ˘ ·ÛıÂÓ‹ Ô˘ ·ÔÌÔÓÒÓÔÓÙ·È Â›Ó·È ÔÌfi˙˘Á· ÁÈ· ÙÔ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤ÓÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ
™ˆÌ·ÙÈÎfi ·ÙÙ·ÚÔ 2 ∞ÓÙ›ÁÚ·ÊÔ ÙÔ˘ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎÔ‡ ÁÔÓȉ›Ô˘ ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È ÛÙÔ DNA ÙÔ˘ ÈÔ‡
πÈÎfi DNA
º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
∞Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ DNA 3 ∆· ۈ̷ÙÈο ·ÙÙ·Ú· ÌÔχÓÔÓÙ·È Ì Èfi Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓÔ DNA
πfi˜ 4 ∆Ô DNA ÙÔ˘ ÈÔ‡ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ·ÏÏËÏfiÌÔÚÊÔ ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È ÛÙÔ ÁÔÓȉ›ˆÌ· ÙÔ˘ ΢ÙÙ¿ÚÔ˘
5
∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÙˆÓ ÛˆÌ·ÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ô˘ ÂÚȤ¯Ô˘Ó ÙÔ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ
6 ∆· ·ÙÙ·Ú· ·fi ÙËÓ Î˘ÙÙ·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ· ·ÓÂÈÛ¿ÁÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ·ÛıÂÓ‹
7
∆· Û˘ÌÙÒÌ·Ù· ˘Ô¯ˆÚÔ‡Ó ÏfiÁˆ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎÔ‡ ÁÔÓȉ›Ô˘
∞ÛıÂÓ‹˜ ÌÂÙ¿ ÙË ıÂڷ›·
EÈÎfiÓ· 8.4. Ex vivo ÁÔÓȉȷ΋ ıÂڷ›·.
123
ƒÂÙÚÔ˚fi˜
∞‰ÂÓÔ˚fi˜
DNA-ÏÈfiۈ̷
∆Ô DNA ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙÔÓ ˘Ú‹Ó·
∆Ô Á˘ÌÓfi DNA ÂÈÛ¤Ú¯ÂÙ·È ÛÙÔ Î‡ÙÙ·ÚÔ ÛÙfi¯Ô
°˘ÌÓfi DNA
EÈÎfiÓ· 8.5. °ÔÓȉȷ΋ ıÂڷ›· in vivo. ∆Ô Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ÁÔÓ›‰ÈÔ ÌÔÚ› Ó· ÂÈÛ¤ÏıÂÈ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· ÙÔ˘ ÈÛÙÔ‡ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÈ ÙË ‚Ï¿‚Ë, ̤ۈ ÈÒÓ, ÏÈÔÛˆÌ¿ÙˆÓ Î·È Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ “Á˘ÌÓÔ‡ DNA”.
¯ÚoÓÈο ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù‹ ÙË ıÂڷ›·. O Ù‡o˜ ·˘Ùfi˜ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ex vivo, ÁÈ·Ù› Ù· ·ÙÙ·Ú· ÙÚoooÈo‡ÓÙ·È ¤Íˆ ·fi ÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi Î·È ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È ¿ÏÈ Û’ ·˘ÙfiÓ. ∆· ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·ÈÌooÈËÙÈÎo‡ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ÙÚoooÈo‡ÓÙ·È ÁÂÓÂÙÈο, Ó· ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û ΢ÙÙ·ÚoηÏÏȤÚÁÂȘ Î·È Ó· ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Ì ÂÓ‰oÊϤ‚È· ¤ÓÂÛË ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∆È Á›ÓÂÙ·È fï˜ ·Ó Ú¤ÂÈ Ó· ÙÚoooÈËıo‡Ó ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ ¿ÏÏo˘ oÚÁ¿Óo˘ fiˆ˜ o Ó‡-
ÌoÓ·˜; O Anderson Î·È oÈ Û˘ÓÂÚÁ¿Ù˜ Ùo˘ ÚfiÙÂÈÓ·Ó ÌÈ· ¿ÏÏË ÚoÛ¤ÁÁÈÛË. ∞Ó¤Ù˘Í·Ó “¤Í˘Óo˘˜” ÊoÚ›˜, oÈ oo›oÈ ÚoÛ‚¿ÏÏo˘Ó ÂȉÈο Ù· ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ÈÛÙo‡ o˘ ¿Û¯ÂÈ. ™˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ, Ù· Ê˘ÛÈoÏoÁÈο ÁoÓ›‰È· ÂÓۈ̷ÙÒÓoÓÙ·È Û ÌfiÚÈ· -ÊoÚ›˜, fiˆ˜ ·‰ÂÓo˚o› Î·È ÂÈÛ¿ÁoÓÙ·È Î·Ù¢ı›·Ó ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∆o ›‰o˜ ·˘Ùfi Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È in vivo Î·È ÂÊ·ÚÌfiÛÙËΠÁÈ· ÙË ıÂڷ›· Ù˘ ΢ÛÙÈ΋˜ ›ÓˆÛ˘ Ùo 1993.. ∏ ΢ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË oÊ›ÏÂÙ·È Û ÌÂÙ·ÏÏ¿ÍÂȘ ÂÓfi˜ ÁoÓÈ-
124
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
‰›o˘, Ùo oo›o Έ‰ÈÎooÈ› ÌÈ· ÚˆÙ½ÓË, Ë oo›· ‰È¢ÎoχÓÂÈ ÙË ÌÂÙ·ÊoÚ¿ ÈfiÓÙˆÓ ‰È¿ ̤Ûo˘ ÙˆÓ ÂÈıËÏÈ·ÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Ùo˘ Ó‡ÌÔÓ·. ∏ ·Ûı¤ÓÂÈ· ·Úo˘ÛÈ¿˙ÂÈ ˘oÏÂÈfiÌÂÓË ·˘ÙoÛˆÌÈ΋ ÎÏËÚoÓoÌÈÎfiÙËÙ· Î·È ÂËÚ¿˙ÂÈ ÚˆÙ›ÛÙˆ˜ ÙË ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÙˆÓ Ó¢ÌfiÓˆÓ. ∆o Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ÁoÓ›‰Èo, ÂÓۈ̷ÙÒıËΠ·Ú¯Èο Û ¤Ó·Ó ·‰ÂÓo˚fi. O ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˜ Èfi˜ ÂÈÛ‹Ïı ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi Ì „ÂηÛÌfi Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· ‚ÚoÁ¯oÛÎo›o˘ Î·È ÌfiÏ˘Ó ٷ ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ·Ó·Ó¢ÛÙÈÎo‡ Û˘ÛÙ‹Ì·Ùo˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ùo˘ ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· Ùo Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi ÁoÓ›‰Èo ÂÓۈ̷ÙÒıËΠÛÙo ÁoÓȉ›ˆÌ¿ Ùo˘˜ Î·È ·Ú‹Á·Á Ùo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi Úo˚fiÓ (∂ÈÎfiÓ· 8.5) Œˆ˜ ÚfiÛÊ·Ù· Ë Èı·ÓfiÙËÙ· ÂÈÙ˘¯o‡˜ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜ ·Ó‹Î ÛÙË ÛÊ·›Ú· Ù˘ ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋˜ Ê·ÓÙ·Û›·˜. ªÂ ÙoÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌfi ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ Â›Ó·È ˘Â‡ı˘Ó· ÁÈ· ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ Î·È ÙËÓ Â‡ÚÂÛË Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ Ùo˘˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È Ó¤Â˜ ÚooÙÈΤ˜ ÁÈ· ÙË ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›· oÏÏÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ. ∂›Ó·È ‚·ÛÈÎfi Ó· ÙoÓÈÛÙ› fiÙÈ ·ÚfiÏo o˘ Ë ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›· ·Úo˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ˆ˜ ·Ó¿ÎÂÈ· ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋, Ë ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ù˘, Ùo˘Ï¿¯ÈÛÙoÓ ÛÙo ¿ÌÂÛo ̤ÏÏoÓ, ı· Â›Ó·È ÂÚÈoÚÈṲ̂ÓË ÂÂȉ‹ ‰ÂÓ ¤¯o˘Ó ·ÎfiÌË ÍÂÂÚ·ÛÙ› Úo‚Ï‹Ì·Ù· fiˆ˜ ·˘Ù¿ o˘ ·ÊoÚo‡Ó ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ ÊoÚ¤ˆÓ. Ÿˆ˜ ·Ó·Ê¤ÚıËΠÚoËÁo˘Ì¤Óˆ˜, ÛÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ˆ˜ ÊoÚ›˜ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È Èo› oÈ oo›oÈ ·Ó Î·È Î·ı›ÛÙ·ÓÙ·È ·‚Ï·‚›˜, ¤¯Ô˘Ó ÌÈÎÚ‹ Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÚoηϤÛo˘Ó ·ÚÂÓ¤ÚÁÂȘ Î·È Û oÚÈṲ̂Ó˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ ηÚΛÓo. ŒÙÛÈ ÏoÈfiÓ Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Èo ηٿÏÏËÏˆÓ ÊoÚ¤ˆÓ Â›Ó·È o ÂfiÌÂÓo˜ ÛÙfi¯o˜ ÁÈ· ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË ÙˆÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜. ªÂ ÙȘ ÌÂıfi‰o˘˜ Ù˘ ÁoÓȉȷ΋˜ ıÂڷ›·˜ ‰Â Á›ÓÂÙ·È
·ÓÙÈηٿÛÙ·ÛË Ùo˘ ÌÂÙ·ÏÏ·Á̤Óo˘ ÁoÓȉ›o˘ Û fiÏ· Ù· ·ÙÙ·Ú· ÙÔ˘ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ‡ ·ÏÏ¿ ÂÓۈ̿وÛË Ùo˘ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡ ·ÓÙÈÁÚ¿Êo˘ Ùo˘ ÛÙÔ ÁoÓȉ›ˆÌ· oÚÈÛÌ¤ÓˆÓ ÛˆÌ·ÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ™˘ÓÂÒ˜ ‰ÂÓ ÌÂÙ·‚È‚¿˙ÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ·ÔÁfiÓÔ˘˜. ∏ ÁÔÓȉȷ΋ ıÂڷ›· ÛÙ· ÁÂÓÓËÙÈο ·ÙÙ·Ú· ·ÛıÂÓÒÓ ı· ÚoηÏo‡Û Ûo‚·Úfiٷٷ ËıÈο Úo‚Ï‹Ì·Ù·, fiˆ˜ ı· ·Ó·Ù˘¯ı› ÛÙo ÎÂÊ¿Ï·Èo Ù˘ µÈoËıÈ΋˜.
∆o ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜
Oˆ˜ ¤¯ÂÈ ·Ó·ÊÂÚı›, Ùo ·ÓıÚÒÈÓo ÁoÓȉ›ˆÌ· ·oÙÂÏÂ›Ù·È ·fi 3x109 ˙‡ÁË ‚¿ÛÂˆÓ DNA, Ùo oo›o ηٷӤÌÂÙ·È Û ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∏ ·oÎÚ˘ÙoÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA ÈÛÙ‡ÂÙ·È fiÙÈ ı· Ì·˜ ‚oËı‹ÛÂÈ Ó· ηٷÓo‹Ûo˘Ì Ҙ ¤¯ÂÈ “ηٷÛ΢·ÛÙ›” Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁ› o ·ÓıÚÒÈÓo˜ oÚÁ·ÓÈÛÌfi˜. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi Ùo 1986 ÍÂΛÓËÛ ̛· ‰ÈÂıÓ‹˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÛÎofi ÙË ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛË, ‰ËÏ·‰‹ ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi Ù˘ ı¤Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·, Î·È ÙoÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌfi Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ÙˆÓ ‚¿ÛÂˆÓ Ùo˘ DNA ÛÙo ·ÓıÚÒÈÓo ÁoÓȉ›ˆÌ·. ∆o ÚfiÁÚ·ÌÌ·, o˘ Ê˘ÛÈο ··ÈÙo‡Û ÙË Û˘Ì‚oÏ‹ oÏÏÒÓ ÂÚ¢ÓËÙÒÓ Î·È ÁÂÓÓ·›· ¯ÚËÌ·Ùo‰fiÙËÛË , ÍÂΛÓËÛ Ùo 1990 ˘fi ÙËÓ ·ÈÁ›‰· Ùo˘ ∂ıÓÈÎo‡ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ ÀÁ›·˜ Î·È Ùo˘ ∆Ì‹Ì·Ùo˜ ∞ÙoÌÈ΋˜ ∂Ó¤ÚÁÂÈ·˜ ÙˆÓ ∏.¶.∞. ∞Ú¯Èο ˘‹Ú¯Â Ë ÂÎÙ›ÌËÛË fiÙÈ Ùo ÚfiÁÚ·ÌÌ· ı· oÏoÎÏËÚˆÓfiÙ·Ó Ùo 2005, fï˜ ηÈÓo‡ÚÈ· ÛÙoȯ›· ‰Â›¯Óo˘Ó fiÙÈ ı· ¤¯ÂÈ oÏoÎÏËÚˆı› Ùo 2003.
ŒÏÂÁ¯o˜ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ Úo˚fiÓÙˆÓ Î·È ÌÂıfi‰ˆÓ ıÂڷ›·˜ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ
OÏ· Ù· Ó¤· Úo˚fiÓÙ· Î·È oÈ Ù¯ÓoÏoÁ›Â˜ o˘ ÂÊ·ÚÌfi˙oÓÙ·È ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÂÚÓo‡Ó ·fi Ù¤ÛÛÂÚȘ Ê¿ÛÂȘ ÂϤÁ¯o˘, Ë Î·ıÂÌ›· ·fi ÙȘ oo›Â˜ ‰È·ÚΛ ‰‡o ¤ÙË. OÈ Ê¿ÛÂȘ ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È oÈ ÂÍ‹˜: ñ ¶ÚoÎÏÈÓÈΤ˜ ‰oÎÈ̤˜ Ì ÂÈÚ¿Ì·Ù· in vitro Î·È Û ÂÈÚ·Ì·Ùfi˙ˆ· ñ ¢oÎÈ̤˜ Ê¿Û˘ π, fio˘ Á›ÓÂÙ·È ¤ÏÂÁ¯o˜ Û ÌÈÎÚfi ·ÚÈıÌfi ÂıÂÏoÓÙÒÓ (6-10 ¿ÙoÌ·) ñ ¢oÎÈ̤˜ Ê¿Û˘ ππ, fio˘ Á›ÓÂÙ·È ¤ÏÂÁ¯o˜ Û ÌÂÁ¿Ïo ·ÚÈıÌfi ÂıÂÏoÓÙÒÓ ñ ¢oÎÈ̤˜ Ê¿Û˘ πππ, fio˘ Á›ÓÂÙ·È ¤ÏÂÁ¯o˜ Û oχ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚo ·ÚÈıÌfi ÂıÂÏoÓÙÒÓ, ÁÈ· Ó· ·ÎoÏo˘ı‹ÛÂÈ ÛÙ·ÙÈÛÙÈ΋ ÌÂϤÙË ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ·ÚÂÓÂÚÁÂÈÒÓ Î.¿. ™˘ÓoÏÈο, o ¤ÏÂÁ¯o˜ ‰È·ÚΛ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ·fi oÎÙÒ ¯ÚfiÓÈ· ÁÈ· Ó· ‰È·ÈÛÙˆı› ·Ó ·Í›˙ÂÈ Ë ÂÊ·ÚÌoÁ‹ Ùo˘ Ê·ÚÌ¿Îo˘ ‹ Ù˘ ÌÂıfi‰o˘ Û ¢Ú›· Îϛ̷η.
∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo
∏ ›ÛËÌË ¿‰ÂÈ· ÁÈ· ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈËÌ¤ÓˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ ÛÙo˘˜ ·ÓıÚÒo˘˜ ‰fiıËΠ‡ÛÙÂÚ· ·fi ·ÚÎÂÙ¤˜ ‰È·‰Èηۛ˜ ·fi Ùo ∂ıÓÈÎfi πÓÛÙÈÙo‡Ùo ÀÁ›·˜ (¡π∏) Î·È ÙËÓ ¢È‡ı˘ÓÛË ¢È·ÙÚoÊ‹˜ Î·È Ê·ÚÌ¿ÎˆÓ (FDA). ∆ËÓ ·fiÊ·ÛË ‹ÚÂ Ë ™˘Ì‚o˘Ï¢ÙÈ΋ ÂÈÙÚo‹ Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA (DNA advisory Comittee RAC) ÛÙȘ 3 OÎÙˆ‚Ú›o˘ 1988 Ì „‹Êo˘˜ 16:5, ΢ڛˆ˜ ÁÈ· ÏfiÁo˘˜ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎo‡˜, «ÂÂȉ‹ ¤Ó·˜ ¿ÓıÚˆo˜ o˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi ηÚΛÓo ‰ÂÓ ÌoÚ› Ó· ¿ıÂÈ Ù›oÙ ¯ÂÈÚfiÙÂÚo». O ·ÛıÂÓ‹˜ o˘ ÂÈϤ¯ıËÎÂ, ÁÈ· Ó· ‰Â¯Ù› ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ ·ÙÙ·Ú· ‹Ù·Ó 52 ÂÙÒÓ, o˘ ¤·Û¯Â ·fi ηÎfiËı˜ ÌÂϿӈ̷, ÌÈ· ı·Ó·ÙËÊfiÚo ÌoÚÊ‹ ηÚΛÓo˘, o˘ ›¯Â οÓÂÈ ÌÂÙ¿ÛÙ·ÛË ÛÙo ‹·Ú. ∏ ÚfiÁÓˆÛË ‹Ù·Ó ‰‡o Ì‹Ó˜ ˙ˆ‹˜. º˘ÛÈο ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ ηӤӷ ı·‡Ì·, ÌoÏoÓfiÙÈ o ·ÛıÂÓ‹˜ ¤˙ËÛ ۯ‰fiÓ ¤Ó· ¯ÚfiÓo ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·Ú¯È΋ ÂÌʇÙ¢ÛË ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ, Ùo ª¿Èo Ùo˘ 1989, ·ÚÎÂÙ¿ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ¯ÚfiÓo ·fi fiÙÈ Â›¯Â Úo‚ÏÂÊı›.
125
∏ ·Ó¿Ï˘ÛË Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ı· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ: ñ ™ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ oÚÁ¿ÓˆÛ˘ Î·È ÏÂÈÙo˘ÚÁ›·˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ oÏoÎÏ‹ÚˆÛË Ùo˘ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ ı· ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÔ˘Ì ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ÁÈÓȉ›ˆÓ Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈÔ‡Ó ÚˆÙ½Ó˜, ÙȘ Ú˘ıÌÈÛÙÈΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙˆÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ ·˘ÙÒÓ Î·ıÒ˜ Î·È ÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙÔ˘ ÁÔÓȉÈÒÌ·ÙÔ˜ Ì ¿ÁÓˆÛÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·. O ·ÚÈıÌfi˜ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ›¯Â ·Ú¯Èο ÂÎÙÈÌËı› Ùo 1990 Û 100.000, ÂÓÒ Û‹ÌÂÚ· ÂÎÙÈÌ¿Ù·È Û 60.000 - 85.000 Î·È Èı·ÓfiÓ fiÙ·Ó oÏoÎÏËÚˆı› Ùo ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ù˘ ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛ˘, Ó· Â›Ó·È ·ÎfiÌ· ÌÈÎÚfiÙÂÚo˜. ñ ™ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÌÂıo‰oÏoÁ›·˜ ÁÈ· ÙË ‰È¿ÁÓˆÛË Î·È ÙË ıÂڷ›· ÙˆÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Ì ÙoÓ ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌfi Ù˘ ı¤Û˘ Î·È Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó ÌÂÙ·ÏÏ·Á› Î·È Û¯ÂÙ›˙oÓÙ·È Ì ‰È¿ÊoÚ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ. ñ ™ÙË ÌÂϤÙË Ù˘ ÂͤÏÈ͢ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È ·Ú¿ÏÏËÏ· Û ÂͤÏÈÍË ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÚoÛ‰ÈoÚÈÛÌo‡ Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ ¿ÏÏˆÓ ÂȉÒÓ, Ù· oo›· ı· Û˘Ì‚¿Ïo˘Ó ÛÙËÓ ·oÎ¿Ï˘„Ë ÙˆÓ ÂÍÂÏÈÎÙÈÎÒÓ Û¯¤ÛÂˆÓ o˘ ˘¿Ú¯o˘Ó ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂȉÒÓ. ∂ÙÛÈ ‚Ú›ÛÎoÓÙ·È Û ÂͤÏÈÍË ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛ˘ ÁÔÓÈ‰ÈˆÌ¿ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ fiˆ˜ ÛÙo Úfi‚·Ùo, ÛÙo Û·Ïo, ÛÙËÓ ·ÁÂÏ¿‰·, Û ¤ÓÙoÌ·, ÛÙo ÁˆÛÎÒÏËη, η-
ıÒ˜ Î·È Û oÏÏo‡˜ ÌÈÎÚooÚÁ·ÓÈÛÌo˘˜. ñ ™ÙËÓ Ì·˙È΋ ·Ú·ÁˆÁ‹ Úo˚fiÓÙˆÓ, Ì ÙȘ ÌÂıfi‰o˘˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈ› Ë ‚ÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·, ÌÂÙ¿ ÙËÓ ·oÌfiÓˆÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ, Ù· oo›· Â›Ó·È ¯Ú‹ÛÈÌ· ÛÙË Ê·ÚÌ·Îo‚ÈoÌ˯·Ó›·, ÛÙË ‚ÈoÌ˯·Ó›·, ÛÙË ÁˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ÎÙËÓÔÙÚÔÊ›·. ™ÙËÓ ∂ÈÎfiÓ· 8.6 ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÔÈ ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ô˘ ı· ÚÔ·„Ô˘Ó ·fi ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜.
EÈÎfiÓ· 8.6. EÊ·ÚÌÔÁ¤˜ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÈÓÔ˘ ÁÔÓȉÈÒÌ·ÙÔ˜.
¶ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ·Ûı¤ÓÂȘ
™‡ÁÎÚÈÛË ÁÔÓÈ‰ÈˆÌ¿ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ
¶·Ú·ÁˆÁ‹ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ
™‡ÁÎÚÈÛË ÁÔÓÈ‰ÈˆÌ¿ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÔÌ¿‰ˆÓ ÏËı˘ÛÌÒÓ
¶ÚÔÛ‰ÈÔÚÈÛÌfi˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÁÔÓȉ›ˆÓ
OÚÁ¿ÓˆÛË ÙÔ˘ ÁÔÓȉÈÒÌ·ÙÔ˜: ÔÛÔÛÙfi ‰ÔÌÈÎÒÓ Î·È Ú˘ıÌÈÛÙÈÎÒÓ ÁÔÓȉ›ˆÓ, ÔÛÔÛÙfi ·ӷϷ̂·ÓfiÌÂÓˆÓ ·ÏÏËÏÔ˘¯ÈÒÓ
126
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 8
ªÂ ÙËÓ ·oÎÚ˘ÙoÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ Ùo˘ DNA ı· ÁÓˆÚ›Ûo˘Ì ÙoÓ Â·˘Ùfi Ì·˜;
¶oÏÏo› ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ‚Ú‹Î·Ó ÙËÓ ÚoÒıËÛË Ùo˘ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÈÓÔ˘ ÁÔÓȉÈÒÌ·ÙÔ˜ ÂÍ›Ûo˘ ÂӉȷʤÚo˘Û· Ì ÙËÓ ·oÛÙoÏ‹ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ ÛÙo ÊÂÁÁ¿ÚÈ Ùo 1960. ™˘Óo„›˙oÓÙ·˜ Ùo ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ùo 1989 ¤Ó·˜ ·fi Ùo˘˜ Û˘ÌÌÂÙ¤¯oÓÙ˜ ¤ÁÚ·Ê ‰ÂÓ Â›Ó·È Ù›oÙ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ·fi Ì›· ÂÈÛÙËÌoÓÈ΋ ·¿ÓÙËÛË ÛÙo ÚËÙfi Ùo˘ ™ˆÎÚ¿ÙË «ÁÓÒıÈ Û·˘ÙfiÓ». OÈ ÚoÛ¿ıÂȘ ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛ˘ ÍÂΛÓËÛ·Ó ÛÙȘ ·Ú¯¤˜ Ùo˘ 20o‡ ·ÈÒÓ·. ∆o 1913 Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ¤Î·Ó ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹ Ùo˘ o ÚÒÙo˜ ÁÂÓÂÙÈÎfi˜ ¯¿ÚÙ˘, o˘ ÚoÛ‰ÈfiÚÈ˙ ÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ à Ù˘ ̇Á·˜ ÙˆÓ ÊÚo‡ÙˆÓ (Drosophila melanogaster). ∂ˆ˜ Ùo 1950 oÈ ÁÂÓÂÙÈÎo› ¯¿ÚÙ˜ ÂÚÈoÚ›˙oÓÙ·Ó ÛÙËÓ ·ÂÈÎfiÓÈÛË Ù˘ ı¤Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ÌfiÓo ÛÙo à ¯ÚˆÌfiۈ̷ ‰È¿ÊoÚˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ. ∆o 1968 ÂÓÙo›ÛÙËΠÁÈ· ÚÒÙË ÊoÚ¿ Ë ı¤ÛË ÁoÓȉ›o˘, Û ·˘ÙoÛˆÌÈÎfi ¯ÚˆÌfiۈ̷. ∆o 1971 ›¯·Ó ¯·ÚÙoÁÚ·ÊËı› ÛÙoÓ ¿ÓıÚˆo ÌfiÓo ‰Âη¤ÓÙ ÁoÓ›‰È·, Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·fi Ù· oo›· ‚Ú›ÛÎoÓÙ·Ó ÛÙo ¯ÚˆÌfiۈ̷ Ã. ÿÚË ÛÙo ÚfiÁÚ·ÌÌ· ·Ó¿Ï˘Û˘ Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ ¤ˆ˜ Ù· Ù¤ÏË Ùo˘ 1998 ›¯·Ó ¯·ÚÙoÁÚ·ÊËı› ÂÚ›o˘ 13.000 ÁoÓ›‰È·. ∂›Ó·È ÁÓˆÛÙ‹ Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· ÌfiÓo ÙˆÓ 2.000 ·fi ·˘Ù¿. ∆o ÚfiÁÚ·ÌÌ· ·˘Ùfi ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÂÎÙfi˜ ·fi ÙÂÚ¿ÛÙÈ· ¯ÚËÌ·Ùo‰fiÙËÛË, ÌÈ· ÈÛ¯˘Ú‹ Ù¯ÓoÏoÁÈ΋ ˘oÛÙ‹ÚÈÍË, Ë ÔÔ›· ‚·Û›˙ÂÙ·È: ñ ÛÙo Û˘Ó¯Ҙ ·˘Í·ÓfiÌÂÓo oÏoÛÙ¿ÛÈo ÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ Ù˘ ªoÚȷ΋˜ 22 2 µÈoÏoÁ›·˜, 21 p ñ ÛÙËÓ ·˘ÙoÌ·Ùoo›ËÛË ÙˆÓ ÂÚÁ·ÛÙËÚÈ·ÎÒÓ ÌÂıfi‰ˆÓ Û ÛËÌ›o o˘ Ó· ÌoÚ› ηÓ›˜ Û‹ÌÂÚ· Ó· ÌÈÏ¿ÂÈ ÁÈ· ÚoÌoÙÈ΋, ∞ÏÊÈÛÌfi˜ Ù‡Ô˘ 1 1 11 ñ ÛÙËÓ ÚoˆıË̤ÓË ·Ó¿Ï˘ÛË ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÎÒÓ ·oÙÂÏÂÛÌ¿ÙˆÓ Ì¤Ûˆ ËϪ˘È΋ ‰˘ÛÙÚÔÊ›· Duchenne ÎÙÚoÓÈÎÒÓ ˘oÏoÁÈÛÙÒÓ Î·È ª˘È΋ ‰˘ÛÙÚÔÊ›· Becker 11 ñ ÛÙÔÓ ·oÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi˜ Û˘ÓÙoÓÈÛÌfi˜ ÙˆÓ ‰È¿ÊoÚˆÓ ¯·ÚÙoÁÚ·ÊÈÎÒÓ ÂÚÁ·ÛÙËŒÏÏÂÈ„Ë ˘Ô‰Ô¯¤· TFM 1 12 Ú›ˆÓ ·Ó¿ ÙoÓ ÎfiÛÌo. ∞ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· µ 13 ∂‰Ò Ú¤ÂÈ Ó· ÛÙ·ı› ηÓ›˜ ÛÙËÓ ·ÓÂÎÙ›ÌËÙË ÚoÛÊoÚ¿ Ù˘ µÈoÏËÚoÊoÚÈ΋˜ ™‡Ó‰ÚÔÌÔ Â‡ıÚ·˘ÛÙÔ˘-Ã Î·È Ù˘ ·Ó¿Ï˘Û˘ ̤ۈ ˘oÏoÁÈÛÙÒÓ. O fiÁÎo˜ ÙˆÓ ‰Â‰oÌ¤ÓˆÓ o˘ ·Ú¿ÁoªÔ˘ÎÔÔÏ˘Û·Î¯·Ú›‰ˆÛË 21 ÓÙ·È, ‰ËÏ·‰‹ ÙÂÚ¿ÛÙÈo˜ ·ÚÈıÌfi˜ ·ÏÏËÏo˘∞ÈÌÔÚÚÔÊÈÏ›· ∞ q ¯ÈÒÓ ‚¿ÛÂˆÓ DNA, ı· ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·Ùo Ó· ·22 ŒÏÏÂÈ„Ë G6PD 12 Ó·Ï˘ı› Î·È Ó· Û˘Û¯ÂÙÈÛÙ› ¯ˆÚ›˜ ÙËÓ ‡·Ú23 p1 ∞¯ÚˆÌ·ÙÔ„›· 2 24 11 ÛÙÔ ÎfiÎÎÈÓÔ-Ú¿ÛÈÓÔ ÍË ÂÍÂÏÈÁÌ¤ÓˆÓ ˘oÏoÁÈÛÙÈÎÒÓ Úo¡fiÛÔ˜ Alzheimer 25 ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ·oı‹ÎÂ˘Û‹ ™ÎÏ‹ÚËÓÛË 21 ηٿ Ͽη˜ q2 26 Ùo˘˜ Û ‚¿ÛÂȘ ‰Â‰o̤ӈÓ.
22 ∞ÈÌÔ΢ÛÙÈÔ˘Ú›· ∞ÈÌÔÏ˘ÙÈ΋ ·Ó·ÈÌ›· 27
21
X·ÚÙÔÁÚ¿ÊËÛË ÁÔÓȉ›ˆÓ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÁÂÓÂÙÈΤ˜ ·Ûı¤ÓÂȘ ÛÙÔ ¯ÚˆÌfiۈ̷ 21 Î·È ÙÔ ¯ÚˆÌfiۈ̷ X.
28
X
¶ÂÚ›ÏË„Ë
∏ Ù¯ÓoÏoÁ›· Ùo˘ ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo˘ DNA ‚Ú›ÛÎÂÈ Â˘Ú‡Ù·ÙË ÂÊ·ÚÌoÁ‹ ÛÙË Ì·˙È΋ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚ˜ ·fi ÙȘ oo›Â˜ Â›Ó·È Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË, oÈ ÈÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜, Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË Î.¿. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ Â˘·›ÛıËÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Î·È ÙÚooo›ËÛ˘ ÙˆÓ ÌoÓoÎψÓÈÎÒÓ ·ÓÙÈÛˆÌ¿ÙˆÓ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ‰È¿ÁÓˆÛ˘ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ÚÈÓ ·ÎfiÌË ÂÌÊ·ÓÈÛÙo‡Ó Ù· Û˘ÌÙÒÌ·Ù¿ Ùo˘˜ ·ÏÏ¿ Î·È ÙÚfio˘˜ ·Ó›¯Ó¢Û˘ Î·È ıÂڷ›·˜ ‰È¿ÊoÚˆÓ ÌoÚÊÒÓ Î·ÚΛÓo˘. ∏ ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·ÓÙÈ‚ÈoÙÈÎÒÓ Î·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ó¤ˆÓ Ì ÌoÓ·‰ÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ ı· ‚oËı‹Ûo˘Ó ›Û˘ ÛÙË ıÂڷ›· oÏÏÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ o˘ oÊ›ÏoÓÙ·È Û ·ıoÁfiÓo˘˜ ·Ú¿ÁoÓÙ˜. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Ó¤ˆÓ, Èo ÂÍÂȉÈÎÂ˘Ì¤ÓˆÓ, Î·È ¯ˆÚ›˜ ·ÚÂÓ¤ÚÁÂȘ ÂÌ‚oÏ›ˆÓ ˘fiÛ¯ÂÙ·È Î·Ï‡ÙÂÚË ÚfiÏË„Ë oÏÏÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ, ÁÈ· ÙȘ oo›Â˜ ‹‰Ë ˘¿Ú¯o˘Ó ÂÌ‚fiÏÈ·. ∏ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· Ó¤ˆÓ ÂÌ‚oÏ›ˆÓ ÂÓ·ÓÙ›oÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ ÁÈ· ÙȘ oo›Â˜ ‰ÂÓ ˘¿Ú¯o˘Ó ÂÌ‚fiÏÈ·, fiˆ˜ Ùo AIDS Î·È o ηÚΛÓo˜ ·Ú¯›˙ÂÈ Ó· Á›ÓÂÙ·È ÂÊÈÎÙ‹. ∆¤Ïo˜, Ë ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›· ‚oËı¿ ÛÙË ıÂڷ›· ÁÂÓÂÙÈÎÒÓ ·ÛıÂÓÂÈÒÓ Ì ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡ ÁoÓȉ›o˘, ÛÙ· ۈ̷ÙÈο ·ÙÙ·Ú· Ùo˘ oÚÁ·ÓÈÛÌo‡ o˘ ¿Û¯ÂÈ ·fi ÙËÓ ·Ûı¤ÓÂÈ·. ∆o ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ Â›Ó·È ÂÓ· ÙÂÚ¿ÛÙÈo ÂÚ¢ÓËÙÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ·, o˘ ÍÂΛÓËÛ Ùo 1986 ·oÛÎo› ÛÙËÓ ·oÎÚ˘ÙoÁÚ¿ÊËÛË Ù˘ ·ÏÏËÏo˘¯›·˜ Ùo˘ DNA Î·È ÙoÓ ÂÓÙoÈÛÌfi Ù˘ ı¤Û˘ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ¿Óˆ ÛÙ· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù·. ∏ oÏoÎÏ‹ÚˆÛË ·˘Ùo‡ Ùo˘ ÚoÁÚ¿ÌÌ·Ùo˜ ı· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË Ùo˘ ÙÚfio˘ ÏÂÈÙo˘ÚÁ›·˜ Ùo˘ DNA Î·È ı· ¤¯ÂÈ oÏ˘¿ÚÈı̘ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ ÛÙËÓ π·ÙÚÈ΋ Î·È ÛÙË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·.
127
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ¶oÈ· Û˘ÛÙ·ÙÈο ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È ÁÈ· Ó· ·Ú·¯ı› ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂ÓË ·ÓıÚÒÈÓË ÈÓÛo˘Ï›ÓË ·fi ·ÙÙ·Ú· E. coli; 2. ∆o ‰È¿ÁÚ·ÌÌ· ‰Â›¯ÓÂÈ Ù· ‚‹Ì·Ù· Ì ٷ oo›· ·Ú¿ÁÂÙ·È Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË Û ¤Ó· ¢ηڢˆÙÈÎfi ·ÙÙ·Úo ·. Û oÈ¿ ı¤ÛË ÛÙo ·ÙÙ·Úo Á›ÓoÓÙ·È : Ë ÌÂÙ·ÁÚ·Ê‹ , Ë ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË; ‚. ÚoÙ›ÓÂÙ ¤Ó· oÚÁ·Ó›‰Èo ÛÙo oo›o Á›ÓÂÙ·È Ë ÙÚooo›ËÛË Ù˘ ÚoÈÓÛo˘Ï›Ó˘ Á. ÛÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ Ì˯·ÓÈ΋ Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi mRNA Î·È fi¯È ·fi DNA. °È·Ù› ; 3. ¶·ÚfiÙÈ o oÓÙÈÎfi˜ Î·È o ·Úo˘Ú·›o˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÎÙËÓoÙÚoÊÈ΋˜ ÛËÌ·Û›·˜ ˙Ò·, ηٷӷÏÒÓoÓÙ·È ˘¤ÚoÁη oÛ¿ ÁÈ· ÙË ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛË Ùo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùfi˜ Ùo˘˜. °È·Ù› ÈÛÙ‡ÂÙ fiÙÈ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î¿ÙÈ Ù¤ÙoÈo; 4. ∆o ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ΢ÛÙÈ΋˜ ›ÓˆÛ˘ o˘ ÂÈÛ›¯ıË Ì ·‰ÂÓo˚fi ‰ÂÓ ¤Ú·Û Û fiÏ· Ù· ·ÙÙ·Ú· Ù˘ ·ÛıÂÓo‡˜ o˘ ÌoχÓıËÎ·Ó ·fi ·˘ÙfiÓ.
∂·Ó o ·ÛıÂÓ‹˜ ·oÎÙ‹ÛÂÈ ·oÁfiÓo˘˜ ÙfiÙ ·˘Ùo› ¤¯o˘Ó ÌÈÎÚ‹ Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ¿Û¯o˘Ó ·fi ΢ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË. ¢ÒÛÙ ̛· Èı·Ó‹ ÂÍ‹ÁËÛË ÁÈ·Ù›. 5. ∞ӷʤڷÙ ٷ ÏÂoÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ·˘ÍËÙÈ΋˜ oÚÌfiÓ˘ Ì ÌÂıfi‰o˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ÂÍ·ÁˆÁ‹ Ù˘ ·fi ÙÒÌ·Ù· 6. ∏ ÈÓÛo˘Ï›ÓË ‹Ù·Ó Ë ÚÒÙË ÚˆÙ½ÓË o˘ ·Ú‹¯ıÂÈ Ì ÌÂıfi‰o˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜. °È· oÈfi ÏfiÁo ÓoÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ·Ú‹¯ıË Ë oÚÌfiÓË ·˘Ù‹; 7. ∆È Â›Ó·È Ù· ÂÌ‚fiÏÈ· ˘oÌoÓ¿‰Â˜;
∂ÚÁ·Û›Â˜ - ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜
¶ÚoÂÙoÈÌ¿ÛÙ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ÏfiÁo ‰È¿ÚÎÂÈ·˜ ÙÚÈÒÓ ÂÚ›o˘ ÏÂÙÒÓ Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ› Û ڷ‰ÈoʈÓÈ΋ ÂÎoÌ‹ Ì ı¤Ì· Ì ÙË ÁoÓȉȷ΋ ıÂڷ›·. ∞Ó·ÊÂÚı›Ù ÛÙ· ÂÈ̤Úo˘˜ Úo‚Ï‹Ì·Ù· Î·È ÚooÙÈΤ˜ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁ› Ë Ù¯ÓÈ΋.
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. ¶·ÁÎfiÛÌÈo˜ OÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ ÀÁ›·˜ ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ∞Ûı¤ÓÂȘ o˘ ··Û¯oÏo‡Ó ÂÚÈo¯¤˜ Ùo˘ Ï·Ó‹ÙË Ì·˜, ÚfiÏË„Ë, È·ÙÚÈ΋ Ù¯ÓoÏoÁ›· Î·È oÏÏ¿ ¿ÏÏ· … 2. Human Genome Education Center ∏ ¯·ÚÙoÁÚ¿ÊËÛË Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉÈÒÌ·Ùo˜ Î·È fiÙÈ ÂӉȷʤÚÂÛÙ ӷ Ì¿ıÂÙ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó 3. Hellenic Pasteur Institute OÈ ÂÚ¢ÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ùo˘ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ Pasteur ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· 4. The Institute for Human ∏ ÛÂÏ›‰· Ùo˘ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ °oÓȉȷ΋˜ Gene Therapy £Âڷ›·˜ ÛÙo ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈo Ù˘ ¶ÂÓÛ˘Ï‚·ÓÈ· 5. ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www.who.int/
http://www-shgc.stanford.edu/bio-ed/ http://www.pasteur.gr/ http://www.med.upenn.edu/~ihgt/
6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
128
EÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ BÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ÛÙË ÁˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ÎÙËÓÔÙÚÔÊ›·
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ
¢È·ÁˆÓȉȷΤ˜ ·ÁÂÏ¿‰Â˜.
9
130
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 9
9. EÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ BÈÔÙ¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ÛÙË ÁˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ÎÙËÓÔÙÚÔÊ›·
OÈ ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛÂȘ o‰ËÁo‡Ó ÛÙËÓ ÙÚooo›ËÛË Ù˘ ÁÂÓÂÙÈ΋˜ Û‡ÛÙ·Û˘ ÙˆÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ
O ÏËı˘ÛÌfi˜ Ùo˘ Ï·Ó‹ÙË Ì·˜ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ì ٷ¯Â›˜ Ú˘ıÌo‡˜. ™‹ÌÂÚ· Ô ÏËı˘ÛÌfi˜ Â›Ó·È ÂÚ›Ô˘ 6 ‰ÈÛÂηÙÔÌ̇ÚÈ·, Î·È ˘oÏoÁ›˙ÂÙ·È fiÙÈ Ùo 2050 ı· ·Ó¤Ú¯ÂÙ·È Û 8.5 ‰ÈÛÂηÙoÌ̇ÚÈ·. °È· Ó· Î·Ï˘Êıo‡Ó ·ÚÎÒ˜ oÈ ·˘ÍË̤Ó˜ ·Ó¿ÁΘ Û ÙÚoÊ‹, Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙË Ë ·‡ÍËÛË Ù˘ Ê˘ÙÈ΋˜ Î·È Ù˘ ˙ˆÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜. ŒÓ·˜ ÙÚfio˜ ‚ÂÏÙ›ˆÛ˘ Ù˘ Ê˘ÙÈ΋˜ Î·È ˙ˆÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Â›Ó·È oÈ ÂÏÂÁ¯fiÌÂÓ˜ ·fi ÙoÓ ¿ÓıÚˆo ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ. °È· Ùo ÛÎofi ·˘Ùfi Ú·ÁÌ·ÙooÈÂ›Ù·È ÂÈÏoÁ‹ Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ o˘ ¤¯o˘Ó Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, fiˆ˜ Ê˘Ù¿ Ì ÌÂÁ¿Ïo ̤ÁÂıo˜ ηÚÒÓ, Ì ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· Û ·ÎÚ·›Â˜ ÂÚÈ‚·ÏÏoÓÙÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ (∂ÈÎfiÓ· 9.1) ‹ ˙Ò· o˘ ·Ú¿Áo˘Ó ÌÂÁ¿ÏË oÛfiÙËÙ· ÎÚ¤·Ùo˜. OÈ oÚÁ·ÓÈÛÌo› ·˘Ùo› ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÓoÓÙ·È Ì ÛÎofi ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ·oÁfiÓˆÓ Ì ÂÈı˘ÌËÙ¿ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο. ∞˘Ùfi˜ o ÙÚfio˜ ‚ÂÏÙ›ˆÛ˘ Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Â›Ó·È ¯ÚoÓo‚fiÚo˜ Î·È Â›oÓo˜, ÂÂȉ‹ ··ÈÙo‡ÓÙ·È Û˘Ó¯›˜ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ. ∂ÈϤoÓ oÈ ·oÁfiÓoÈ o˘ Úo·Ùo˘Ó ʤÚo˘Ó Û˘Ó‹ıˆ˜ oÚÈṲ̂ÓÔ˘˜ ÌfiÓo ·fi ÙÔ˘˜ ÂÈı˘ÌËÙÔ‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ Ì·˙› Ì ¿ÏϘ ÌË ÂÈı˘ÌËÙ¤˜ ȉÈfiÙËÙ˜.
EÈÎfiÓ· 9.1 º‡ÏÏ· Ê˘ÙÔ‡ Ô˘ ÙÚÔÔÔÈ‹ıËΠÁÂÓÂÙÈο ÁÈ· Ó· Â›Ó·È ·ÓıÂÎÙÈÎfi ÛÂ Û˘Óı‹Î˜ ·ÁÂÙÔ‡. EÈÎfiÓ· 9.2 °ÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤Ó˜ ÙÔÌ¿Ù˜ Ì ‚·ı‡ÙÂÚÔ ÎfiÎÎÈÓÔ ¯ÚÒÌ· Û ۯ¤ÛË Ì ÙȘ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈΤ˜.
º˘ÛÈÔÏÔÁÈΤ˜ ÙÔÌ¿Ù˜ ¯ˆÚ›˜ ¯ÚÒÌ· º˘ÛÈÔÏÔÁÈΤ˜ ηÏÏÈÂÚÁ‹ÛÈ̘ ÙÔÌ¿Ù˜ ∆ÔÌ¿Ù˜ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤Ó˜ ÁÈ· ‚·ı‡ÙÂÚÔ ÎfiÎÎÈÓÔ ¯ÚÒÌ· ·fi ÙȘ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈΤ˜
∏ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ ·Óo›ÁÂÈ Ó¤o˘˜ ‰ÚfiÌo˘˜ ÛÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ Ê˘ÙÈ΋˜ Î·È ˙ˆÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜
∏ °ÂÓÂÙÈ΋ M˯·ÓÈ΋ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÚoÛı‹Î˘ Ó¤ˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ ·Â˘ı›·˜ ÛÙoÓ oÚÁ·ÓÈÛÌfi. ∫·ıÈÛÙ¿ Û˘ÓÂÒ˜ ‰˘Ó·Ù‹ Û ۇÓÙoÌo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· ÙË ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈËÌ¤ÓˆÓ Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ, o˘ ¤¯o˘Ó ÙÔ˘˜ ÂÈı˘ÌËÙÔ‡˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ fiˆ˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ· Û ·Ûı¤ÓÂȘ. ∆· Ê˘Ù¿ Î·È Ù· ˙Ò· o˘ ¤¯o˘Ó ˘oÛÙ› ÁÂÓÂÙÈ΋ ·ÏÏ·Á‹ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÙˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ‰È·ÁoÓȉȷο ‹ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ӷ (EÈÎfiÓ· 9.2). Ÿˆ˜ ‹Ù·Ó ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓo, Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Î·È ¯Ú‹ÛË Ùo˘˜ ‰ËÌÈo˘ÚÁ› ‰È¿ÊoÚo˘˜ Úo‚ÏËÌ·ÙÈÛÌo‡˜, o˘ ·ÊoÚo‡Ó ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ˘Á›· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, ηıÒ˜ Î·È ÛÙo ÂÚÈ‚¿ÏÏoÓ. ∆· ˙ËÙ‹Ì·Ù· ·˘Ù¿ ı· Û˘˙ËÙËıo‡Ó ·Ó·Ï˘ÙÈο ÛÙo ÙÂÏÂ˘Ù·›o ÎÂÊ¿Ï·Èo Ùo˘ ‚È‚Ï›o˘, o˘ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û ı¤Ì·Ù· µÈoËıÈ΋˜.
∆o Agrobacterium ÌoÚ› Ó· ÌÂٷʤÚÂÈ ÁoÓ›‰È· ÛÙ· Ê˘Ù¿
∆o ‚·ÎÙ‹ÚÈo Agrobacterium tumefaciens, Ùo oo›o ˙ÂÈ ÛÙo ¤‰·Êo˜, ‰È·ı¤ÙÂÈ ÙË Ê˘ÛÈ΋ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÌoχÓÂÈ Ê˘ÙÈο ·ÙÙ·Ú· ÌÂٷʤÚoÓÙ·˜ Û’ ¿˘Ù¿ ¤Ó· Ï·ÛÌ›‰Èo o˘ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È Ti (Ti = tumor inducing factor). ∆o Ï·ÛÌ›‰Èo Ti ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È ÛÙo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÙˆÓ Ê˘ÙÈÎÒÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ, Î·È ‰ËÌÈo˘ÚÁ› ÂÍoÁÎÒÌ·Ù· (fiÁÎo˘˜) ÛÙo ÛÒÌ· ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ. OÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜, ·Êo‡ ·oÌfiÓˆÛ·Ó Ùo Ï·ÛÌ›‰Èo ·fi Ùo ‚·ÎÙ‹ÚÈo ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ·ÂÓÂÚÁooÈ‹Ûo˘Ó Ù· ÁoÓ›‰È· o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡Ó Ùo˘˜ fiÁÎo˘˜ ÙooıÂÙÒÓÙ·˜ ÛÙo Ï·ÛÌ›‰Èo ÙÔ ÁoÓ›‰ÈÔ o˘ ı· ÚoÛ‰ÒÛÂÈ ÛÙo Ê˘Ùfi Ì›· ÂÈı˘ÌËÙ‹ ȉÈfiÙËÙ· (EÈÎfiÓ· 9.3). ∆o ·Ó·Û˘Ó‰˘·Ṳ̂Óo Ï·ÛÌ›‰Èo ÂÈÛ¿ÁÂÙ·È ÛÂ
131
DNA Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ ÁÈ· ÙËÓ ÂÈı˘ÌËÙ‹ ȉÈfiÙËÙ·
¶Ï·ÛÌ›‰ÈÔ Ti
1 ∫fi„ÈÌÔ Ì ÂÚÈÔÚÈÛÙÈ΋ ÂÓ‰ÔÓÔ˘ÎÏ¿ÛË Î·È Û‡Ó‰ÂÛË Ì DNA ‰ÂÛÌ¿ÛË
∞Ó·Û˘Ó‰È·Ṳ̂ÓÔ Ï·ÛÌ›‰ÈÔ Ti
2 ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ ÛÂ Ê˘ÙÈο ·ÙÙ·Ú· ÛÙË Î˘ÙÙ·ÚÔηÏÏȤÚÁÂÈ·
3 ∞Ó¿Ù˘ÍË Ó¤Ô˘ Ê˘ÙÔ‡
DNA Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ ÁÔÓ›‰È· Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó fiÁÎÔ˘˜
™ËÌÂ›Ô Ô˘ Îfi‚ÂÙ·È ÙÔ DNA ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘
º˘Ùfi Ì Ӥ˜ ȉÈfiÙËÙ˜
EÈÎfiÓ· 9.3 TÚfiÔ˜ ¯Ú‹Û˘ ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ Ti, Ô˘ ·ÔÌÔÓÒÓÂÙ·È ·fi ÙÔ ‚·ÎÙ‹ÚÈÔ Agrobacterium tumefaciens, ˆ˜ ÊÔÚ¤· ÁÈ· ÙËÓ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÁÔÓȉ›ˆÓ ÛÙ· Ê˘Ù¿.
EÈÎfiÓ· 9.4 æÂηÛÌfi˜ ·ÁÚÔ‡ Ì ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Bacillus thuringiensis ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·ÔϤÌËÛË ÂÓÙfïÓ.
Ê˘ÙÈο ·ÙÙ·Ú· o˘ ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È Û ÂȉÈΤ˜ ηÏÏȤÚÁÂȘ ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo. ∆· ÙÚoooÈË̤ӷ ·˘Ù¿ Ê˘ÙÈο ·ÙÙ·Ú· ÙÂÏÈο ‰›Óo˘Ó ¤Ó· Ó¤o Ê˘ÙÈÎfi oÚÁ·ÓÈÛÌfi, o˘ ÂÚȤ¯ÂÈ Î·È ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ Ùo ͤÓo ÁoÓ›‰Èo. ∆· ‰È·ÁoÓȉȷο Ê˘Ù¿ o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È ¤¯o˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÌÂÙ·‚È‚¿˙o˘Ó ÙȘ Ӥ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜ Ùo˘˜. ∆o ‚·ÎÙ‹ÚÈo Agrobacterium tumefaciens ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ıËΠ·Ú¯Èο, ÁÈ· Ó· ÙÚoooÈËıo‡Ó ÁÂÓÂÙÈο Ê˘Ù¿ o˘ ·Ó‹Îo˘Ó ÛÙ· ‰ÈÎoÙ˘Ï‹‰oÓ·, fiˆ˜ o ηÓfi˜ Î·È Ù· ÂÛÂÚȉoÂȉ‹. ™‹ÌÂÚ·, Î·È Ì ÙË ‚o‹ıÂÈ· Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ, ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Î·È ÁÈ· ÙËÓ ÙÚooo›ËÛË ÌoÓoÎoÙ˘Ï‹‰oÓˆÓ Ê˘ÙÒÓ fiˆ˜ Ù· ‰ËÌËÙÚȷο Î·È Ùo Ú‡˙È. ∏ ›‰È· Ù¯ÓÈ΋ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Â›Û˘ Î·È ÛÙȘ ÙoÌ¿Ù˜, ÛÙȘ ·Ù¿Ù˜, ηıÒ˜ Î·È Û oÏÏ¿ ‰¤Ó‰Ú·.
∏ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›· ‚oËı¿ÂÈ ÛÙoÓ Ùo̤· Ù˘ ηٷoϤÌËÛ˘ ·Ú·Û›ÙˆÓ Î·È ÂÓÙfïÓ
∆· ¤ÓÙoÌ· ÌoÚ› Ó· ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹Ûo˘Ó ÌÂÁ¿Ï· Úo‚Ï‹Ì·Ù· ÛÙË ÁˆÚÁ›· Î·È Ó· o‰ËÁ‹Ûo˘Ó Û ÛËÌ·ÓÙÈ΋ Ì›ˆÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜. ªÂÙ¿ Ùo ‰Â‡ÙÂÚo ·ÁÎfiÛÌÈo fiÏÂÌo ¯ÚËÛÈÌooÈ‹ıËÎ·Ó oÏÏ¿ ÂÓÙoÌoÎÙfiÓ·. ªÂ ÙËÓ ¿Úo‰o ÙˆÓ ¯ÚfiÓˆÓ fï˜ ¤ÁÈÓ ηٷÓoËÙfi fiÙÈ ‹Ù·Ó ÂÈΛӉ˘Ó· ÁÈ· ÙË ˘Á›· Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ Î·È ÚoηÏo‡Û·Ó ÌÂÁ¿ÏË oÈÎoÏoÁÈ΋ ηٷÛÙÚoÊ‹. ∏Ù·Ó ÏoÈfiÓ ·Ó·Áη›o Ó· ‚ÚÂıo‡Ó ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎo› ÙÚfioÈ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ˘ Ùo˘ Úo‚Ï‹Ì·Ùo˜. ∆o ‚·ÎÙ‹ÚÈo Bacillus thuringiensis, o˘ ˙› ÛÙo ¤‰·Êo˜, ·Ú¿ÁÂÈ ÌÈ· ÈÛ¯˘Ú‹ ÙoÍ›ÓË, Ë oo›· ÌoÚ› Ó· ηٷÛÙÚ¤„ÂÈ oÏÏ¿ ›‰Ë ÂÓÙfiÌˆÓ Î·È ÛÎˆÏ‹ÎˆÓ Î·È Â›Ó·È 80.000 ÊoÚ¤˜
132
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 9
·
∂ÈÎfiÓ· 9.5 º˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi (·ÚÈÛÙÂÚ¿) Î·È ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ Ê˘Ùfi (‰ÂÍÈ¿) ÙÔ ÔÔ›Ô ·Ú¿ÁÂÈ ÙÔÍ›ÓË Ô˘ ÛÎÔÙÒÓÂÈ Î¿ÌȘ ÂÓÙfïÓ. ŸÙ·Ó Ù· ‰‡Ô ·˘Ù¿ Ê˘Ù¿ ÂÎÙ¤ıËÎ·Ó Û οÌȘ (·) ÙÔ Ê˘ÛÈÔÏÔÁÈÎfi Ê·ÁÒıËΠÂÓÒ Ù· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ ‰ÂÓ ‰Â›¯ÓÂÈ ÛËÌ¿‰È· ηٷÛÙÚÔÊ‹˜ (‚). ‚
Èo ÈÛ¯˘Ú‹ ·fi oÏÏ¿ ÂÓÙoÌoÎÙfiÓ·. ∆· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ·˘Ù¿ ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·oϤÌËÛË ÙˆÓ ÂÓÙfïÓ. ∞Ú¯Èο oÏÏ·Ï·ÛÈ¿˙oÓÙ·È ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· „Âο˙oÓÙ·È ÛÙoÓ ·ÁÚfi (∂ÈÎfiÓ· 9.4). Ö˜ Ë Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹ Â›Ó·È ·ÚÎÂÙ¿ ‰··ÓËÚ‹, ÂÂȉ‹ Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ‰ÂÓ ÂÈ‚ÈÒÓo˘Ó ÁÈ· ÌÂÁ¿Ïo ¯ÚoÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· Î·È Î·Ù¿ Û˘Ó¤ÂÈ· ¯ÚÂÈ¿˙oÓÙ·È Û˘Ó¯›˜ „ÂηÛÌo›. °È· Ùo ÏfiÁo ·˘Ùfi ¤ÁÈÓ·Ó ÚoÛ¿ıÂȘ ·oÌfiÓˆÛ˘ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ Ùo˘ ‚·ÎÙËÚ›o˘ o˘ ·Ú¿ÁÂÈ ÙËÓ ÙoÍ›ÓË, Î·È ÌÂÙ·ÊoÚ¿˜ Ùo˘ ÛÙ· Ê˘Ù¿. ∏ ÌÂÙ·ÊÔÚ¿ ÛÙ· Ê˘Ù¿ ¤ÁÈÓ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙÔ˘ Ï·ÛÌȉ›Ô˘ Ti ÙÔ˘ Agrobacterium tumefaciens. ∆· ÙÚoooÈË̤ӷ ÁÂÓÂÙÈο Ê˘Ù¿ ı· Â›Ó·È ¤ÙÛÈ ·ÓıÂÎÙÈο ÛÙ· ‰È¿ÊoÚ· ¤ÓÙoÌ· (∂ÈÎfiÓ· 9.5).
∆o ÚÒÙo Ê˘Ùfi ÛÙo oo›o ÂÓۈ̷ÙÒıËΠÙo ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ·ÓıÂÎÙÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÙ· ¤ÓÙoÌ· ÙÔ˘ Bacillus thuringiensis ‹Ù·Ó Ùo ηϷÌfiÎÈ. ∆· ·oÙÂϤÛÌ·Ù· ‹Ù·Ó oχ ÈηÓooÈËÙÈο Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ë ›‰È· Ù¯ÓÈ΋ ÂÊ·ÚÌfiÛÙËÎÂ Î·È ÛÙo ‚·Ì‚¿ÎÈ, ÛÙËÓ ·Ù¿Ù·, ÛÙË ÙoÌ¿Ù· Î·È Û oÏÏ¿ ¿ÏÏ· ›‰Ë Ê˘ÙÒÓ. ∆· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ӷ Ê˘Ù¿ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Ù‡Ô˘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙȘ ÔÈÎÈϛ˜ Bt. ¶·ÚfiÌoȘ ÚoÛ¿ıÂȘ ¤¯o˘Ó Á›ÓÂÈ, ¿ÓÙ· Ì ÙË ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË Ù¯ÓÈÎÒÓ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜, ÁÈ· ÙËÓ ÚoÛÙ·Û›· ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ ¤Ó·ÓÙÈ ‚·ÎÙËÚ›ˆÓ, Ì˘Î‹ÙˆÓ Î·È ÈÒÓ.
∏ ÙÚooo›ËÛË Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ ÙˆÓ ˙ÒˆÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ì ‰È¿ÊoÚ˜ Ù¯ÈΤ˜
¢È·ÁoÓȉȷο oÓoÌ¿˙oÓÙ·È Ù· ˙Ò· ÂΛӷ ÛÙ· oo›· ¤¯ÂÈ ÙÚoooÈËı› Ùo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ùo˘˜ Ì ÙËÓ ÚoÛı‹ÎË ÁoÓȉ›ˆÓ, Û˘Ó‹ıˆ˜ ·fi οoÈo ¿ÏÏo ›‰o˜. À¿Ú¯o˘Ó ·ÚÎÂÙ¤˜ ̤ıo‰oÈ, oÈ oo›Â˜ ÌoÚo‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌooÈËıo‡Ó ÁÈ· ÙËÓ Â›Ûo‰o Ùo˘ «Í¤Óo˘» DNA ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· ÂÓfi˜ ˙Òo˘. OÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚË ·fi ·˘Ù¤˜ Â›Ó·È Ë ÌÈÎÚo¤Á¯˘ÛË (∂ÈÎfiÓ· 9.6). ™ÙË Ì¤ıo‰o ·˘Ù‹ ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ˆ¿ÚÈ· Ùo˘ ˙Òo˘ o˘ ¤¯o˘Ó ÁoÓÈÌooÈËı› ÛÙo ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈo. ™Â ·˘Ù¿ Á›ÓÂÙ·È ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ùo˘ ͤÓo˘ DNA Ì ÂȉÈ΋ ÌÈÎÚo‚ÂÏfiÓ·. ∆o ͤÓo ÁÂÓÂÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÂÓۈ̷ÙÒÓÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ Û οoÈo ·fi Ù· ¯ÚˆÌoÛÒÌ·Ù· Ùo˘ ˘Ú‹Ó· Ùo˘ ˙˘ÁˆÙo‡. ∆o ˙˘ÁˆÙfi ÙooıÂÙÂ›Ù·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÛÙË Ì‹ÙÚ· Ù˘ «ıÂÙ‹˜» ÌËÙ¤Ú·˜, ÂÓfi˜ ˙Òo˘ ÛÙo oo›o ı· ·Ó·Ù˘¯ı› Ùo ¤Ì‚Ú˘o. ∏ ÌÈÎÚo¤Á¯˘ÛË ·oÙÂÏ› ÙË ÌoÓ·‰È΋ ̤ıo‰o ‰ËÌÈo˘ÚÁ›·˜ ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ ·ÁÂÏ¿‰ˆÓ, Úo‚¿ÙˆÓ, ¯o›ÚˆÓ Î·È ·ÈÁÒÓ.
¶π¡∞∫∞™ 9.1: º˘ÙÈÎÔ› Î·È ˙ˆÈÎÔ› ÔÚÁ·ÓÈÛÌÔ› Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙÚÔÔÔÈËı› ÁÂÓÂÙÈο ÁÈ· οÔȘ ȉÈfiÙËÙ˜. OÚÁ·ÓÈÛÌfi˜ π‰ÈfiÙËÙ·
ªËÏÈ¿ §¿¯·ÓÔ µ·Ì‚¿ÎÈ ∞ÁÁÔ‡ÚÈ ∫Ô˘ÓÔ˘›‰È ∫·Ï·ÌfiÎÈ ∂Ï·ÈÔÎÚ¿Ì‚Ë ¶·Ù¿Ù· ƒ‡˙È ™fiÁÈ· ºÚ¿Ô˘Ï· ™·Î¯·ÚfiÙ¢ÙÏÔ ∫·Ófi˜ ∆ÔÌ¿Ù· ∞ÁÂÏ¿‰· ∞›Á· °Ô˘ÚÔ‡ÓÈ ™ÔψÌfi˜ ¶Úfi‚·ÙÔ ¶¤ÛÙÚÔÊ· · ‚ ·, ‚ ‰ ‰ ·, ‚, ‰, Â, ÛÙ ·, ‚, Á, ˙ ‚, ‰, Â, ˙, Ë ·, Á,  ‚,  ‚, ı ‚, ‰,  ·, ‚, Á, ‰, Â, ÛÙ, ı ·, ‚, ‰, Â, ÛÙ, ı, È ˙, È· ˙ ˙, È·, È‚ È·, ÈÁ ˙ È· ·. ÙÔÍ›ÓË Ô˘ ÛÎÔÙÒÓÂÈ Ù· ¤ÓÙÔÌ· ‚. ·ÓÙÔ¯‹ ÛÙ· ˙È˙·ÓÈÔÎÙfiÓ· Á. ·ÓÙÔ¯‹ Û ·ÓÙÈ‚ÈÔÙÈο ‰. ·ÓÙÔ¯‹ Û ÈÔ‡˜ Â. ‰È·ÊÔÚÔÔ›ËÛË ÛÙ. ·ÓÙ›ÛÙ·ÛË ÛÙÔ˘˜ ̇ÎËÙ˜ ˙. ·Ú·ÁˆÁ‹ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Ë. ·ÓÙÔ¯‹ Û ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ı. ·ÓÙÔ¯‹ ÛÙÔÓ ·ÁÂÙfi È. ηı˘ÛÙ¤ÚËÛË ˆÚ›Ì·ÓÛ˘ È·. Ù·¯‡ÙÂÚË ·Ó¿Ù˘ÍË È‚. ÁÔÓ›‰È· ÁÈ· ·Ûı¤ÓÂȘ ÈÁ. ·ÓÙÔ¯‹ ÛÙȘ ¯·ÌËϤ˜ ıÂÚÌÔÎڷۛ˜
EÈÎfiÓ· 9.6. MÈÎÚÔ¤Á¯˘ÛË DNA
133
°ÔÓ›‰ÈÔ Ô˘ Έ‰ÈÎÔÔÈ› ÙËÓ ∞∆∆
∞ÔÌfiÓˆÛË ÁÔÓÈÌÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ ˆ·Ú›ˆÓ
ªÈÎÚԤί˘ÛË ÙÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ ÛÙÔ ÁÔÓÈÌÔÔÈË̤ÓÔ ˆ¿ÚÈÔ
ªÂÙ·ÊÔÚ¿ ÙˆÓ ÁÔÓÈÌÔÔÈËÌ¤ÓˆÓ ˆ·Ú›ˆÓ Ô˘ ÂÚȤ¯Ô˘Ó ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ Û ıÂÙ‹ ÌËÙ¤Ú·
ŒÏÂÁ¯Ô˜ ·ÔÁfiÓˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ‡·ÚÍË ÙÔ˘ ÁÔÓȉ›Ô˘ ÁÈ· ÙËÓ ∞∆∆
¢È·ÛÙ·‡ÚˆÛË ·ÔÁfiÓˆÓ Ô˘ ʤÚÔ˘Ó ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ
°ÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ ıËÏ˘Îfi ¿ÙÔÌÔ Ô˘ Â›Ó·È ÔÌfi˙˘ÁÔ ÁÈ· ÙÔ ÁÔÓ›‰ÈÔ
ÕÚÌÂÁÌ· ÁÂÓÂÙÈο ÙÚÔÔÔÈË̤ÓÔ˘ ıËÏ˘ÎÔ‡ ·ÙfiÌÔ˘
ŒÏÂÁ¯Ô˜ Á¿Ï·ÎÙÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ‡·ÚÍË ∞∆∆
EÈÎfiÓ· 9.7. ™Ù¿‰È· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ÛÙÔ Á¿Ï· ‰È·ÁÔÓȉȷÎÒÓ ˙ÒˆÓ.
134
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 9
™Ùo Á¿Ï· ÙˆÓ ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ ˙ÒˆÓ ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÎÎÚ›ÓoÓÙ·È Ê·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜
∆· ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò· ¯ÚËÛÈÌooÈo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ¯Ú‹ÛÈÌˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ Û ÌÂÁ¿ÏË oÛfiÙËÙ·. Oˆ˜ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ, fiˆ˜ Ë ÈÓÛo˘Ï›ÓË Î·È Ë ·ÓıÚÒÈÓË ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË, ·fi ‚·ÎÙ‹ÚÈ·. ™ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ fï˜ ÂÚÈÙÒÛÂȘ oÈ ÚˆÙ½Ó˜ ·˘Ù¤˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÎÚÈ‚Ò˜ ›‰È˜ Ì ÙȘ ÚˆÙ½Ó˜ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘, ÂÂȉ‹ Ù· ‚·ÎÙ‹ÚÈ· ‰Â ‰È·ı¤Ùo˘Ó Ùo˘˜ Ì˯·ÓÈÛÌo‡˜ ÙÚÔÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ o˘ ‰È·ı¤Ùo˘Ó oÈ Â˘Î·Ú˘ˆÙÈÎo› oÚÁ·ÓÈÛÌo›. ªÈ· oÏÏ¿ ˘oÛ¯fiÌÂÓË È‰¤· Â›Ó·È Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ·fi ·ÙÙ·Ú· ÙˆÓ Ì·ÛÙÈÎÒÓ ·‰¤ÓˆÓ ÙˆÓ ˙ÒˆÓ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙˆÓ Úo‚¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ·ÁÂÏ¿‰ˆÓ. ªÂ ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio ı· Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë Û˘ÏÏoÁ‹ Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘ ·fi Ùo Á¿Ï· ÙˆÓ ˙ÒˆÓ. ∞˘Ùfi˜ o ÙÚfio˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ oÓoÌ¿˙ÂÙ·È ·Ú·ÁˆÁ‹ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ·fi ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò· (gene pharming). ∏ Èo ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ·ÊoÚ¿ ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ·1- ·ÓÙÈıÚ˘„›Ó˘ (∞∆∆=alpha anti-trypsin) ·fi Úfi‚·Ù·. ∏ ÚˆÙ½ÓË ·˘Ù‹ ·Ú¿ÁÂÙ·È ÛÙo ‹·Ú ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Î·È Ë ·o˘Û›· Ù˘, o˘ Â›Ó·È ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÌÂÙ¿ÏÏ·Í˘ Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘, ¤¯ÂÈ ˆ˜ ·oÙ¤ÏÂÛÌ· ÁÂÓÂÙÈ΋ ·ı¤ÓÂÈ·, o˘ o‰ËÁ› ÛÙo ÂÌʇÛËÌ·. °È· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÚˆÙ½Ó˘ ·˘Ù‹˜ ·fi Ù· Úfi‚·Ù· ·oÌoÓÒıËΠÙo Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎfi ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ∞∆∆ Ùo˘ ·ÓıÚÒo˘ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ì ÌÈÎÚo¤Á¯˘ÛË ÙooıÂÙ‹ıËΠ۠ÁoÓÈÌooÈË̤Óo ˆ¿ÚÈo Úo‚¿Ùo˘. ∆o Úfi‚·Ùo o˘ ÁÂÓ‹ıËΠ·fi Ùo ÁoÓÈÌooÈË̤Óo ·˘Ùfi ˆ¿ÚÈo ‹Ù·Ó Ë Tracy, Ù˘ oo›·˜ oÈ ·fiÁoÓoÈ Û˘Ó¤¯È˙o˘Ó Ó· ¤¯o˘Ó Ùo ͤÓo ÁoÓ›‰Èo Î·È Ó· ·Ú¿Áo˘Ó ÙËÓ ∞∆∆. OÈ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Ù¤ÙoÈˆÓ o˘ÛÈÒÓ ·fi ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò· Â›Ó·È oχ ÌÂÁ¿Ï˜ (EÈÎfiÓ· 9.7). ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙËÓ ∞∆∆ ¿ÏϘ ¯Ú‹ÛÈ̘ ÚˆÙ½Ó˜ o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È Ì ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio Â›Ó·È o ·Ú¿ÁoÓÙ·˜ πÃ, Ì›· ÚˆÙ½ÓË o˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙo Ì˯·ÓÈÛÌfi ‹Í˘ Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜ Î·È ¯oÚËÁÂ›Ù·È Û ¿ÙoÌ· o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ·ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· B, o ÂÓÂÚÁooÈËÙ‹˜ Ï·ÛÌÈÓoÁfiÓo˘ (tPA), o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙË ‰È¿Ï˘ÛË ıÚfiÌ‚ˆÓ Û ·ÛıÂÓ›˜ o˘ ¿Û¯o˘Ó ·fi ·Ûı¤ÓÂȘ Ùo˘ ΢ÎÏoÊoÚÈÎo‡ Î·È Ë ·˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË (¶›Ó·Î·˜ 9.2).
¶π¡∞∫∞™ 9.2: º·Ú̷΢ÙÈΤ˜ ÚˆÙ½Ó˜ o˘ ·Ú¿ÁoÓÙ·È ·fi ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò·. ¶ÚˆÙ½ÓË ∞Ûı¤ÓÂÈ· ÛÙËÓ oo›· ¯ÚËÛÈÌooÈ›ٷÈ
™˘Óo„›˙oÓÙ·˜, ı· ÌoÚo‡Û·Ì ӷ ·Ó·Ê¤Úo˘Ì fiÙÈ Ù· ‚‹Ì·Ù· o˘ ··ÈÙo‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ·Ú·ÁˆÁ‹ ÌÈ·˜ Ê·Ú̷΢ÙÈ΋˜ ÚˆÙ½Ó˘ ·ÓıÚÒÈÓ˘ Úo¤Ï¢Û˘ ·fi ¤Ó· ‰È·ÁoÓȉȷÎfi ˙Òo Â›Ó·È Ù· ·Ú·Î¿Ùˆ: ñ AoÌfiÓˆÛË Ùo˘ ·ÓıÚÒÈÓo˘ ÁoÓȉ›o˘ o˘ Έ‰ÈÎooÈ› ÙËÓ Ê·Ú̷΢ÙÈ΋ ÚˆÙ½ÓË o˘ Ì·˜ ÂӉȷʤÚÂÈ. ñ MÈÎÚo¤Á¯˘ÛË Ùo˘ ÁoÓȉ›o˘ ÛÙoÓ ˘Ú‹Ó· ÂÓfi˜ ÁoÓÈÌooÈË̤Óo˘ ˆ·Ú›o˘ Ùo˘ ˙Òo˘. ñ Tooı¤ÙËÛË Ùo˘ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤Óo˘ ˆ·Ú›o˘ ÛÙË Ì‹ÙÚ· ÂÓ‹ÏÈÎo˘ ˙Òo˘ ÁÈ· ΢oÊoÚ›·. ñ °¤ÓÓËÛË Ùo˘ ‰È·ÁoÓȉȷÎo‡ ˙Òo˘ ñ ¢È·ÛÙ·˘ÚÒÛÂȘ Ì ÛÎofi Ó· ÂÚ¿ÛÂÈ Ë ÙÚoooÈË̤ÓË ÁÂÓÂÙÈ΋ ÏËÚoÊoÚ›· ÛÙo˘˜ ·oÁfiÓo˘˜. ñ ¶·Ú·ÁˆÁ‹, ·oÌfiÓˆÛË Î·È Î·ı·ÚÈÛÌfi˜ Ù˘ Ê·Ú̷΢ÙÈ΋˜ ÚˆÙ½Ó˘. ∂›Ó·È Ê·ÓÂÚfi fiÙÈ Ë ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ ÁÈ· ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ Ê˘ÙÈ΋˜ Î·È ˙ˆÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ ·Úo˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈο ÏÂoÓÂÎÙ‹Ì·Ù· ¤Ó·ÓÙÈ Ù˘ ÎÏ·ÛÈ΋˜ ÌÂıfi‰o˘ ÙˆÓ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛˆÓ. ∞˘Ù¿ ÂÈÁÚ·ÌÌ·ÙÈο Â›Ó·È Ù· ·Ú·Î¿Ùˆ: ñ ∂ÈÏoÁ‹ Î·È ÚoÛı‹ÎË ÌfiÓo ÂÈı˘ÌËÙÒÓ È‰ÈoÙ‹ÙˆÓ Ì ٷ˘Ùfi¯ÚoÓË ‰È·Ù‹ÚËÛË ÙˆÓ ·Ï·ÈÒÓ ÂÈı˘ÌËÙÒÓ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÒÓ. ñ ∆·¯‡Ù·ÙË ·Ú·ÁˆÁ‹ ‚ÂÏÙÈˆÌ¤ÓˆÓ Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ Û ۯ¤ÛË Ì ·Ú·‰oÛȷΤ˜ Ù¯ÓÈΤ˜.
™oÏoÌfi˜ Á›Á·˜
¶ÚfiÛÊ·Ù· ÛÙoÓ ∫·Ó·‰¿ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ ηÙfiÚıˆÛ·Ó Ó· ÂÈÛ·Á¿Áo˘Ó ÛÙ· ·ÙÙ·Ú· ÛoÏoÌo‡ Ú˘ıÌÈÛÙÈÎfi ÁoÓ›‰Èo, ·fi ¤Ó· ›‰o˜ ‚·Î·Ï¿o˘, Ùo oo›o ÂÓÂÚÁooÈ› Ùo ÁoÓ›‰Èo Ù˘ ·˘ÍËÙÈ΋˜ oÚÌfiÓ˘ Ùo˘ ÛoÏoÌo‡. ™Â ÂÈÚ·Ì·ÙÈΤ˜ ȯı˘oηÏÏȤÚÁÂȘ ÛÙËÓ ™ÎˆÙ›· oÈ ÛoψÌo› ·˘Ùo› ·Ó·Ù‡ÛÛoÓÙ·È ‰¤Î· ÊoÚ¤˜ Ù·¯‡ÙÂÚ· ·fi Ùo˘˜ Ê˘ÛÈoÏoÁÈÎo‡˜ Î·È ÊÙ¿Óo˘Ó Ùo ÙÚÈ·ÎoÓÙ·Ï¿ÛÈo ‚¿Úo˜ ·fi ÂΛÓo˘˜.
∏ µÈoÙ¯ÓÔÏoÁ›· Ì ·ÚÈıÌo‡˜
πÓÛo˘Ï›ÓË ¶·Ú¿ÁoÓÙ˜ VIII Î·È IX ∂ÓÂÚÁooÈËÙ‹˜ Ï·ÛÌÈÓoÁfiÓo˘ (tPA) πÓÙÂÚÊÂÚfiÓ˜ ¢È·ÌÂÌ‚Ú·ÓÈÎfi˜ Ú˘ıÌÈÛÙ‹˜ ·1-AÓÙÈıÚ˘„›ÓË (∞∆∆) ¶·Ú¿ÁoÓÙ·˜ CD4 ∞˘ÍËÙÈ΋ oÚÌfiÓË ™·Î¯·Ú҉˘ ‰È·‚‹Ù˘ ∞ÈÌoÚÚoÊÈÏ›· ∞ Î·È µ £ÚfiÌ‚ˆÛË ·ÁÁ›ˆÓ, ŒÌÊÚ·ÁÌ· K·ÚΛÓo˜ K˘ÛÙÈ΋ ›ÓˆÛË ¶Ó¢ÌoÓÈÎfi ÂÌʇÛËÌ· AIDS A¯oÓ‰ÚoÏ·Û›· ∂¯ÂÈ ·Ó·ÊÂÚı› ·Ú·ÁˆÁ‹ 35 ÁÚ·ÌÌ·Ú›ˆÓ ·1-·ÓÙÈıÚ˘„›Ó˘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ ·fi ¤Ó· Ï›ÙÚo Á¿Ï·Ùo˜ ‰È·ÁoÓȉȷÎo‡ Úo‚¿Ùo˘. ∞Ó Û˘Ó˘oÏoÁÈÛÙ› fiÙÈ ¤Ó· Úfi‚·Ùo ·Ú¿ÁÂÈ Ì¤¯ÚÈ 800 Ï›ÙÚ· Á¿Ï· Ùo ¯ÚfiÓo, Â›Ó·È Î·Ù·ÓoËÙfi fiÙÈ Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ ·fi ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò· Â›Ó·È Ùo ÂÚÈÛÛfiÙÂÚo ˘oÛ¯fiÌÂÓo ›Ù¢ÁÌ· ·fi ÙfiÙ o˘ Á›ÓÂÙ·È ÏfiÁo˜ ÁÈ· Û‡Á¯ÚoÓË µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·.
135
∫·È Í·ÊÓÈο fiÏoÈ ÌÈÏ¿Ó ÁÈ· ÎψÓoo›ËÛË.......
∆o 1997, fiÙ·Ó oÈ ÂÚ¢ÓËÙ¤˜ Ùo˘ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ Roselin Ù˘ ™ÎˆÙ›·˜ ·Ó·Îo›ÓˆÛ·Ó fiÙÈ ÎψÓoo›ËÛ·Ó ¤Ó· Úfi‚·Ùo, Ùo Ó¤o ¤Î·Ó ·Ì¤Ûˆ˜ Ùo Á‡Úo Ùo˘ ÎfiÛÌo˘ Ì ˯˘·›o˘˜ Ù›ÙÏo˘˜. ∆o Úfi‚·Ùo Dolly ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ıËÎÂ, fiÙ·Ó o ˘Ú‹Ó·˜ ÂÓfi˜ ΢ÙÙ¿Úo˘ ÙÔ˘ Ì·ÛÙÈÎÔ‡ ·‰¤Ó· ÂÓfi˜ ÂÍ¿¯ÚoÓo˘ Úfi‚·Ùo˘ ÙooıÂÙ‹ıËΠÛÙo ˆ¿ÚÈÔ ÂÓfi˜ ¿ÏÏo˘ Úfi‚·Ùo˘. Afi Ùo ˆ¿ÚÈÔ Â›¯Â ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ·Ê·ÈÚÂı› o ˘Ú‹Ó·˜. ∏ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ŒÓ· ˆ¿ÚÈÔ ∫‡ÙÙ·Ú· ·Ú·Ï·Ì‚¿ÓÔÙ˘ Dolly ‰ÂÓ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÙ·È ÓÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ Ì·ÛÙÈÎÔ‡˜ ·fi ¿ÏÏÔ Úfi‚·ÙÔ ·‰¤Ó˜ ÚoͤÓËÛ ¤ÎÏËÍË ÛÙo˘˜ ‚ÈoÏfiÁo˘˜ fiÛo ÛÙoÓ ˘fiÏoÈo ÎfiÛÌo, ÂÂȉ‹ ›¯Â ÚoËÁËı› ÎψÓoo›ËÛË Dorset Dorset Úfi‚·ÙÔ #1 ·ÌÊÈ‚›ˆÓ ·fi Úfi‚·ÙÔ #2 ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù˘ ‰ÂηÂÙ›·˜ Ùo˘ 1960. ∏ Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ıËÎÂ Î·È ÁÈ· ÙËÓ ÎψÓÔÔ›ËÛË ıËÏ·ÛÙÈÎÒÓ. ∞˘Ù¿ fï˜ Ù· ÎψÓooÈË̤ӷ ˙Ò· ›¯·Ó ‰ËªÈÎÚÔȤٷ ÌÈo˘ÚÁËı› Ì ÙË ¯ÚËÛÈÌoo›ËÛË ˘Ú‹ÓˆÓ ·fi ·ÙÙ·Ú· ÂÌ‚Ú‡o˘. ∏ ÎψÓoo›ËÛË o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁÂ›Ù·È ·fi ÂÓ‹ÏÈÎo ·ÙÙ·Úo Â›Ó·È Èo ÂӉȷʤÚo˘Û·, ÂÂȉ‹ O ˘Ú‹Ó·˜ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÂÙ·È ·fi ÙÔ ˆ¿ÚÈÔ oÏÏ¿ ·fi Ù· ÁoÓ›‰È· Ùo˘ ‰ÂÓ ÏÂÈÙo˘Ú∫·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ Áo‡Ó ÏfiÁˆ Ù˘ ‰È·ÊoÚoo›ËÛ˘ ÙˆÓ Î˘ÙÙ¿ÚˆÓ. ∆o ·ÙÙ·Úo, Ùo˘ oo›o˘ ¯ÚËÛÈÌoTÔ Î‡ÙÙ·ÚÔ ·fi ÙÔ Ì·ÛÙÈÎfi ·‰¤Ó· Î·È ÙÔ ˆÔ·ÙÙ·ÚÔ o›ËÛ·Ó ÙoÓ ˘Ú‹Ó·, ‰ËÏ·‰‹ Ùo ·ÙÙ·Úo Û˘ÓÙ‹ÎÔÓÙ·È Ùo˘ ·‰¤Ó· Ùo˘ Ì·ÛÙo‡, Èı·ÓfiÓ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó Ï‹Úˆ˜ ‰È·ÊoÚooÈË̤Óo Î·È ¤ÙÛÈ ‹Ù·Ó ¢ÎoÏfiÙÂÚo Ó· ÂÈÛÙÚ·Ù¢Ù› Ë ÏÂÈÙo˘ÚÁ›· fiÏˆÓ ÙˆÓ ÁoÓȉ›ˆÓ Ùo˘. ∆o ¤Ì‚Ú˘o Ùo TÔ Î‡ÙÙ·ÚÔ ‰È·ÈÚÂ›Ù·È ÌÂÙ¿ oo›o ‰ËÌÈo˘ÚÁ‹ıËΠ‡ÛÙÂÚ· ·fi 3-4 ‰È·fi ËÏÂÎÙÚÈ΋ ‰È¤ÁÂÚÛË ·ÈÚ¤ÛÂȘ ÂÌÊ˘Ù‡ÙËΠÛÙË Ì‹ÙÚ· ıÂÙ‹˜ ÌËÙ¤Ú·˜-Úo‚·Ù›Ó·˜, Ë oo›· Á¤ÓÓËÛ ÙË TÔ ¤Ì‚Ú˘Ô ·Ó·Ù‡ÛDolly. ÛÂÙ·È... ∏ ÎψÓoo›ËÛË fï˜ Â›Ó·È Ôχ ¯Ú‹ÛÈÌË ÛÙoÓ ÔÏÏ·Ï·ÛÈ·ÛÌfi ‰È·ÁoÓȉȷÎÒÓ ˙ÒˆÓ. ∏ ‰ËÌÈo˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ‰È·ÁoÓȉȷÎo‡ ˙Òo˘ o˘ ·Ú¿ÁÂÈ ÙoÓ ·ÓıÚÒÈÓo ·Ú¿ÁoÓÙ· ‹Í˘ Ùo˘ ·›Ì·Ùo˜, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÎoÛÙ›˙ÂÈ 300-600 ÂηÙoÌ̇ÚÈ· ‰Ú·¯Ì¤˜. ªÂ ÎψÓoo›ËÛË ÌoÚo‡Ó ... ÌÂٷʤÚÂÙ·È Â‡ÎoÏ· Ó· ·Ú·¯ıo‡Ó ÔÏÏ¿ ·ÓÔÌÔÈfiÛ «ıÂÙ‹ ÌËÙ¤Ú·» Ù˘· ˙Ò· Î·È ¤ÙÛÈ ·ÎfiÌË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ oÛfiÙËÙ˜ Ùo˘ Ê·ÚÌ¿Îo˘. ∏ ÎψÓoo›ËÛË ÌoÚ› ›Û˘ Ó· Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ ÛÙËÓ ÚoÛÙ·Û›· ·fi ÙËÓ ÂÍ·Ê¿ÓÈÛË ‰È¿ÊoÚˆÓ ˙ÒˆÓ ÙÔ˘ Ï·Ó‹ÙË Ì·˜. ™ÙȘ ηٷ„‡ÍÂȘ oÏÏÒÓ ˙ˆoÏoÁÈÎÒÓ Î‹ˆÓ ˘TÔ ¤Ì‚Ú˘Ô ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È... ¿Ú¯o˘Ó ηÙ„˘Á̤ӷ ˆ¿ÚÈ· Î·È ÛÂÚÌ·Ùo˙ˆ¿ÚÈ· ‹ ¤Ì‚Ú˘· ˙ÒˆÓ o˘ ÎÈÓ‰˘Ó‡o˘Ó Ó· ÂÍ·Ê·ÓÈÛÙo‡Ó. ¶˘Ú‹Ó˜ ·fi ...Î·È ÂÁÂÓÓ‹ıË ·˘Ù¿ Ù· ·ÙÙ·Ú· ÌoÚo‡Ó Ó· ÌÂÙ·ÊÂÚË Doly ıo‡Ó Û ·‡ÚËÓ· ˆo·ÙÙ·Ú· Ùo˘ ›‰o˘˜ o˘ Ì·˜ ÂӉȷʤÚÂÈ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· ¶Úfi‚·ÙÔ ÁÂÓÂÙÈο fiÌÔÈÔ Ì ÙÔ Dorset #1 ΢oÊoÚËıo‡Ó ÛÙo ›‰Èo ‹ ÛÂ Û˘ÁÁÂÓÈÎfi ›‰o˜ ˙Òo˘.
136
ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 9
¶ÂÚ›ÏË„Ë
∏ ÂÈÏoÁ‹ Î·È ‰È·ÛÙ·‡ÚˆÛË oÚÁ·ÓÈÛÌÒÓ Ì ÂÈı˘ÌËÙ¤˜ ȉÈfiÙËÙ˜ Â›Ó·È ÌÈ· ̤ıo‰o˜ o˘ ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ ·‡ÍËÛË Ù˘ Ê˘ÙÈ΋˜ Î·È ˙ˆÈ΋˜ ·Ú·ÁˆÁ‹˜. ∏ ̤ıo‰o˜ ·˘Ù‹ Â›Ó·È Â›oÓË Î·È oÏϤ˜ ÊoÚ¤˜ ‰Â ‰›ÓÂÈ Ù· ÂÈı˘ÌËÙ¿ ·oÙÂϤÛÌ·Ù·. ªÂ ÙË ¯Ú‹ÛË ÌÂıfi‰ˆÓ °ÂÓÂÙÈ΋˜ ªË¯·ÓÈ΋˜ Â›Ó·È ‰˘Ó·Ù‹ Ë ·Â˘ı›·˜ ÌÂÙ·ÊoÚ¿ ÛÙ· Ê˘Ù¿ Î·È Ù· ˙Ò· ÁÂÓÂÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡ o˘ ʤÚÂÈ ÙȘ ÂÈı˘ÌËÙ¤˜ ȉÈfiÙËÙ˜. OÈ oÚÁ·ÓÈÛÌo› o˘ ‰ËÌÈo˘ÚÁo‡ÓÙ·È Ì ·˘Ùfi ÙoÓ ÙÚfio Â›Ó·È ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ÓoÈ Î·È oÓoÌ¿˙oÓÙ·È ‰È·ÁoÓȉȷÎo› ‹ ÁÂÓÂÙÈο ÙÚoooÈË̤ÓÔÈ. °È· ÙË ÌÂÙ·ÊoÚ¿ ÁÂÓÂÙÈÎo‡ ˘ÏÈÎo‡ Û ÌÂÁ¿ÏË Î·ÙËÁoÚ›· Ê˘ÙÒÓ ¯ÚËÛÈÌooÈ›ٷÈ, Ùo Ï·ÛÌ›‰ÈÔ Ti ÙÔ˘ ‚·ÎÙËÚ›Ô˘ Agrobacterium tumefaciens. ™Ù· ˙Ò· ¯ÚËÛÈÌooÈÂ›Ù·È Ì ÛËÌ·ÓÙÈο oÛoÛÙ¿ ÂÈÙ˘¯›·˜, Ë Ù¯ÓÈ΋ Ù˘ ÌÈÎÚo¤Á¯˘Û˘. ∞fi ‰È·ÁoÓȉȷο ˙Ò· ¤¯ÂÈ ÂÈÙ¢¯ı› Ë ·Ú·ÁˆÁ‹ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ Ê·Ú̷΢ÙÈÎÒÓ ÚˆÙÂ˚ÓÒÓ.
ÓÙ·È ‚·ÎÙ‹ÚÈ· Ì ÛÙfi¯o ÙËÓ ÂÍoÏfiıÚ¢ÛË ‚Ï·‚ÂÚÒÓ ÁÈ· ÙȘ ·ÁÚoÙÈΤ˜ ηÏÏȤÚÁÂȘ ÂÓÙfïÓ. 4. ªÂ oÈo ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú·Î¿Ùˆ ÙÚfiÔ˘˜ ı· ÌoÚo‡Û ӷ Úo·„ÂÈ ¤Ó· ÌËڢηÛÙÈÎfi Ùo oo›o Ó· ·Ú¿ÁÂÈ ÙoÓ ·ÓÙÈËÎÙÈÎfi ·Ú¿ÁoÓÙ· IX ÛÙo Á¿Ï· Ùo˘: ·. ªÂ ÙË Ì¤ıo‰o Ù˘ ÂÈÏoÁ‹˜ Î·È ÙˆÓ ‰È·ÛÙ·˘ÚÒÛˆÓ; ‚. ªÂ ÌÂıfi‰o˘˜ °ÂÓÂÙÈ΋˜ M˯·ÓÈ΋˜ ∂ÍËÁ›ÛÙ 5. ™Ù· Ê˘Ù¿ ÌoÚo‡Ó Ó· ÂÈÛ·¯ıo‡Ó ÁoÓ›‰È· o˘ Ù· ηıÈÛÙo‡Ó ·ÓıÂÎÙÈο ÛÙ· ˙È˙·ÓÈoÎÙfiÓ· ‹ Ùo˘˜ ‰›Óo˘Ó ÙËÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·Ú¿Áo˘Ó o˘Û›Â˜ o˘ ÂÍoÏoıÚ‡o˘Ó Ù· ¤ÓÙoÌ·.
∂ÚˆÙ‹ÛÂȘ
1. ∞ӷʤڷÙ ·fi Ì›· ÌÂıfi‰o ÌÂÙ·ÊoÚ¿˜ ÁoÓȉ›ˆÓ ÛÂ Ê˘Ù¿ Î·È ˙Ò·. 2. ∞ӷʤڷÙ ÙȘ ÂÊ·ÚÌoÁ¤˜ Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ ÛÙË Ê˘ÙÈ΋ ·Ú·ÁˆÁ‹. 3. ¶ÂÚÈÁÚ¿„Ù ÙË Ì¤ıo‰o Ì ÙËÓ oo›· ¯ÚËÛÈÌooÈo‡-
137
µÈÔ... ÂÚ›·ÙÔÈ ÛÙÔ ¢È·‰›ÎÙ˘Ô (Internet)
ŸÓÔÌ· ÈÛÙÔÛÂÏ›‰·˜ 1. European Plant Biotechnology Network 2. Plant Biotechnology Institute ¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ∂ӉȷʤÚoÓÙ· ÛÙoȯ›· ÁÈ· ÙËÓ oÚ›· Ù˘ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ º˘ÙÒÓ ÛÙoÓ ∂˘Úˆ·˚Îfi ¯ÒÚo ªÈ· ›ÛÎÂ„Ë ÛÙËÓ ÈÛÙoÛÂÏ›‰· Ùo˘ ∫·Ó·‰ÈÎo‡ πÓÛÙÈÙo‡Ùo˘ º˘ÙÈ΋˜ µÈoÙ¯ÓoÏoÁ›·˜ ı· Û·˜ ·oηχ„ÂȘ Ùo˘˜ ÙÚfio˘˜ oÚÁ¿ÓˆÛ˘ Î·È ‰ÈÂÍ·ÁˆÁ‹˜ ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ o˘ ‰ÈÂÍ¿ÁoÓÙ·È Û ٤ÙoÈo˘ ›‰o˘˜ ÂÚ¢ÓËÙÈο ΤÓÙÚ·. ™Ùo Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Óo ∞.∂.π. ‰ÈÂÍ¿ÁÂÙ·È Û‡Á¯ÚoÓË °ÂˆÚÁÈ΋ ∂η›‰Â˘ÛË Î·È ∂Ú¢ӷ ∏ oÚÁ¿ÓˆÛË Ùo˘ ∆Ì‹Ì·Ùo˜ °ÂˆoÓ›·˜ Ùo˘ ∞ÚÈÛÙoÙ¤ÏÂÈo˘ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈo˘ £ÂÛÛ·Ïoӛ΢ ∞ӷʤÚoÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ı¤Ì·Ù· Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ÁÂÓÂÙÈ΋ ÙÚooo›ËÛË Ê˘ÙÒÓ Î·È ˙ÒˆÓ ÁÈ· ÙË ‚ÂÏÙ›ˆÛË Ù˘ ·Ú·ÁˆÁÈÎfiÙËÙ·˜ ÛÙË ÁˆÚÁ›· Î·È ÙËÓ ÎÙËÓoÙÚoÊ›· ¢È‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ Internet http://www.epbn.de/
http://www.pbi.nrc.ca/pbi.html
3. °ÂˆoÓÈÎfi ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈo ∞ıËÓÒÓ 4. ∆Ì‹Ì· °ÂˆoÓ›·˜ (∞.¶.£.)
http://www.aua.gr/diamesG.htm http://www.auth.gr/agro/geoponia.html
5. Iowa State University Biotechnology
http://www.biotech.iastate.edu
6. 7. 8. 9. 10.
(¶ÚÔÛı¤ÛÙ ÂÈϤÔÓ ‰È¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ÂÙÈΤ˜ Ì ÙÔ ı¤Ì· ·fi ÙȘ ‰ÈΤ˜ Û·˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘ ΢‚ÂÚÓÔ¯ÒÚÔ˘)
138
Add a Comment