ΠA Ν

^ΓtΩΤF{ε

A. TοΥ

ΤH{ χ

T

A

ΑP,X< IA

^ATο{

Γ/Ψg}iLE

i

^/γ\</γμ{

ΛoΓol

A ffi
dE

|1

ΥPο{ 

Exδoαη: Αμμων Kεντqιxιi ΔιdΘεoη: Π. Xιωτ6ληg - Tηλ.: 3611159,9427614 Copμight: Παναγιιi:τηg Toυλdτog Eπιoτημoνιxη Eπιμ6λεια: Ιωdννηg Σαqλdg Φιλoλoγιxt] Eπιμ6λεια: Nιx6λαog Mαxqτ]g Mεταφqdoειg αq1α(ων xειμ6νων: Αναoτd,αιog Tυπdλδog, Γεωqγ (,α Aγγελoπoιiλoυ-Απαταiδoυ. Γενιxτ] Eπιμ6λεια: Xαqdλαμπog Σxαqλαxiδηg
ΙSBN: 960-86300-1 -ο 

Γl4{ΑΓ

IΩTl-|Σ

To/Λ4ToΣ

T^

ΤHΣ xAlt<ΛHΣ ΓΛΩΣHΣ ^Px<|A

<κΔoΣ<lΣ 4/\{/\tΩΛ 

</xΑP|ΣΤΩ Τo ΠΛ<//t ΠΑTP|ΑPX<Σ ΑΓloΛ, ToγΣ Λ//{ΦH TΩΛ <ΛΛHΛΩΛ κΑ| TΗΛ ΑΓ|Α ΑlκAΤ<PlΛH, TH^Γlo/Σ To/ xP|ΣΤo/, ^Τo Δ|4 THΛ <y^orl{ κ4| Τι-lΛ κΑooΔΗΓHΣι-l Τo/Σ

Π|ΣT</Ω <lΣ <Λ4 o<oΛ, tl4Τ<PA ΠΑΛΤoκPAToPA' ΠolHTΗΛ oyPA/'ιoy κΑ| ΓHΣ, oPAΤΩΛ Τ< Π4ΛΤΩΛ κΑ| ΑoPΑTΩΛ κΑl <lΣ <ΛΑ κ/P|oΛ |ΗΣo/Λ xP|ΣΤoΛ, ΤoΛ Y|ol'ι Toγ o<oy ΤoΛ μoΛoΓ<Λl-l, ΤoΛ <κ τol ΠΑΤPoΣ Γ<ΛΛΗo<ΛΤΑ ΠPo

ΠΑΛΤΩΛ ΤΩΛ ΑlΩΛΩΛ ΦΩΣ <κ +ΩΤoΣ, o<oΛ ΑΛι-lolΛoΛ <κ o<ol A^ΗolΝoγ ' Γ<ΛΛHo<ΛΤ A' oY ΠolΗo<ΛΤ A' o/'^ooy ΣloΛ ΤΩ ΓlΑTPl, Δγ oγ T A ΓlΑΛΤΑ <Γ<Λ<Τo ΤoΛ Δl'H/\\ΑΣ ToγΣ ΑΛoPΩΠolΣY^| ΔιΑ ΤHΛ H/t<Τ<PΑΛ ΣΩΤHP|ΑΛ, κΑΤ<^ooΛΤΑ <κ TΩΛ o/P4ΛΩΛ κΑ| ΣΑPκΩo<ΛΤΑ
<Λ4ΛoPΩΠ|ΣΑΛΤΑ

€κ ΓlΛ<//tΑΤoΣ Ar|rογ κΑ| /{ΑPιΑΣ ΤHΣ ΓlΑPo<Λo/

κΑ|

ΣT^lPΩo<ΛΤΑ Τ< /Π<P Η/xΩΛ <Γιι ΓιoΛΤ|oY tιl'ιAΤol κΑ| Π4ooΛΤΑ κΑι TΑΦ<ΛTΑ YA| Al'ιAΣτ^l'ιT^ ΤH TP|TH ι_l/t<PΑ Y^T^ ΙΑΣ ΓPΑΦΑΣ κΑ| ΑΛ<ΛooΛΤΑ <lΣ Τo/Σ oYPAl'ιolΣ κΑ| YAo<zoΝ\<ΛoΛ <κ Δ<ΙlΩΛ Tol ΠΑTPoΣ κΑ| ΠΑΔ|Λ <P}o/$<ΛoΛ /t(ΤΑ-ΔoΞHΣ κP|ΛΑ| zΩΝΤ AΣ Y^| Λ<κPo/Σ, oγ THΣ FΑΣl^<ιΑΣ olι <ΣTΑ| T<ΛoΣ κ4l <lΣ Τo ΠΛ(//tΑ Το ΑΓloΛ, Τo κ/PιoΛ, Τo ZΩoΠoloΛ, Τo <κ Τol ΠΑΤPoΣ <κΠoP</o/{<ΛoΛ, Τo Σ/Λ ΠΑΤPl κΑl /ιΩ Σ/μΠPoΣYy Νoy /Λ<ΛoΛ κΑ| Σy l\ΔoΙAzolu(ΛoΛ ' Τo ΔA^νιΣAlι ΔlΑ ΤΩΛ ΓιPoΦHΤΩΛ <|Σ /tlΑΛ ΑΓ|4Λ, κ4oo^lκΗΛ κΑ| ΑΠοΣToΛ|κHΛ <κκΛHΣιΑΛ o/toΛoΓΩ <Λ FΑΠΤlΣ/tΑ <lΣ ΑΦ(Σ|Λ Α/tΑPΤlΩΛ ΠPoΣΔoκΩ ΑΛΑΣΤΑΣιΛ Λ<κPΩΛ κΑ| ΖΩHΝΤoy /Λ<^^oΛΤoΣ

4lΩΔoΣ Α/{HΛ 

To FιFΛlo AYτo ΑΦl<PΩΛ(TΑι To/Σ oΛl/tΓl|o/Σ Γ(ΛΑPx<Σ κΑι Π4ΤPιΑPx<Σ ΤΩΛ <Λ^HΛΩΛ κΑl <lΣ τoYΣ ΑΓlo/Σ HPΩ<Σ Γloγ oAlιAΤΩoHκΑΛ /tΑPT/PικΑ κ4Τ4 τolΣ ΠPΩTo/Σ /t<Τ4 xP|ΣΤoΛ 4lΩΛ<Σ Φ<PoΛTΑΣ Τo ΣΤlΓi\\Α Τo/ <lΔΩΛoΛΑΤPH ΔloΤl..... HΣΑΛ <ΛΛHΛ<Σ.
<lΣ

o YloΣToY AltoPΩΓlo/

<^H^γe<Λ H

ΩP4 |ΝA

\ιΩΑ/'ι/'lHΣ' 12' ^or4Σo1

2ol 

<YNAP|ΣτΩ oΛoγ Σ τoγ Σ +|^o/ Σ tlor Σ/ lι<PΓAΣΤι-lκ AΝ YYx|YA YA| ΠΛ<//tΑΤ|κΑ, ΤoΛ <ΠlΣΤHΛoΛlκo Σ/Λ<PΓΑΤH lΩ4ΛΛγι ΣAPΛ^' T ol Σ Φl^o^oΓ ol Σ AΣΤ4Σlo Τγ Γ1A^Δo' - AΓ AT Σ|Δo/ Γ<ΩPΓ|Α ΑΓΓ<ΛoΠoγ ^Ν κΑl ΤoΛ Φ|ΛTΑΤo ^oY Δ|ΔAYTαP A ΦlΛoΣoΦ14Σ, ΛlKoΛΑo ΔΑκPΗ <γNAP|ΣTΩ |ΔlΑlT<PΩΣ ΤoΛ +l^o ΑPx|Τ<κToΔΑ x Σκ Α P Λ AY|ΔF Γlol /tΠoP<Σ< ^Δ ^/tΠo ^P K4| ΣHκΩΣ< ΤoΣo Δ<ΓΑΔo FΑPoΣ, Φ<PoΛΤΑΣ <lΣ ΠζρΑΣ AYTσ Τo <PΓo ΠPoΣ ΔoΞA/'ι o<oY κΑ| AΛoPΩΠΩΛ <lo< o ο<oΣ |flΣoγΣ xP|ΣΤoΣ Ν^ Σ^Σ To ΑΛΤΑΠoΔΩΣ<l. <lo< 

ΠPoΛoΓoΣ
Φiλoι αναγνιiloτεg, τo βιβλio πoυ θ1ετε ανα xεiqαg εiγαι xoινωνi,α γνιbσεωγ, εμπειριΦν xαι αρ1εiων, τα oπoiα oυνθλεξα με τηγ Xdqιν τoυ Kυρ[oυ ημιbν Ιηoor1 Xριοτoυ χαι με την μεοoλdβηοη τηζ μεγαλoμαqτυqog τηg γνcδσηζ χαι τηg ooφiαg, Aγ[αg Αιxατεgiνηg. Η αγαπη μoυ για τoυg αδελφotig μoυ ε(ναι η γ6φυqα πoυ μεταλαμπαδειiει την γνcboη απ6 αxαταληπτoυE 1ωqoυg γνcbοηg τoυ φωτog χαι τηζ αoφlαg xαι ε(,γαι αυτη πoυ μoυ xαρ[ξει την χoιγωνiα με 6λoυg εαdg, ιiloτε 6ταν 6λθει η ωQα τηg Κρioεωζ, γα μην 61oυν μεiνει oxoτειν6g xdπoιεg πτυγ('g τoυ ουγειδητoιi 1ιbqoυ, αλλd να

6xoυν φθαoει μ6xρι τα πλ6oγ απoμαχQυσμ6να οημε[,α τα φιbτα τηE οoφ[αE χαι τηζ γνιiloηg τoυ Πνειiματoζ τoυ Θεoυ. oλεg oι οxoτειν6g γωνiεg φωτiξoνται απo τo ΦωE τoυ Ιηooυ, ιilοτε αυτo[, πoυ Θα Θελτ]ooυν γα ατεν(ooυγ το Φωg να απαλλαγoιiγ απ6 οπoιεoδηπoτε απoqi,εg xαι αμφιβoλiεg μ6oω των αq1εiων χαι τωγ πληρoφoριιilν πoυ θα λdβoυν, ενιil αυτoi πoυ Θα απoμαxρυνθoυν απo τo Φωg, να θ1oυν πληοioν τoυg 6να μdqτυρα την ιilρα τηg Eο1dτηg Κρioεωg, χωQιζ να μπoqoιiν να ισχυQιστoιjν oτι δεν τoυg δ6θηxαν oι απαντηοειg. Mε πληqη ευουνειδηο(,α, o xαθθναE απ6 εμαg αg χQησιμoπoιηoει oωοτα αυτ(ν την γνιilοη δια γα πqooεγγ[,oει 61ι 6ναν Ιηοoιi Xqιοτo Eβρα[o, 6πωg θ6λoυγ πoλλol γα τoγ εμφανi,ξoυν, αλλα τoν Ιηooιi Xριοτ6 τoν Yι6γ xαι Λ6γoν τoυ Θεoυ. Kdνω αυτην την διdxqιαη, δι6τι πoλλol dνθqωπoι Θεωqoιiν τoν Ιηooυ Eβqα(o στην }.(,αταγωγη, θναν ξε1ωριoτ6 πqoφητη, διδdοxαλo τ] μυοτη, η xαπoιoν dλλoγ oτεqημθνoν απ6 την αληθιγη Toυ φtiοη, την φtoη τoυ ενog Tqιoυπoοτατoυ Θεoυ. Σxoπ6g μoυ χαι xαθηxoν μoυ εiναι να ουμβαλλω στην αφυπνιαη των αδελφιilν μoυ πoυ υπγι.(lττoυγ. Oταγ xαι εγιb βqιοx6μoυγ σε xαταoταoη υπνιilοεωE, xdπoιog με αφtiπνιοε xαι Αυτ69 ηταν o Κtiριog xαι Θεog ημΦν Ιηooιig Xqιοτ6g. oπωg εαεig, €τοι xαι εγιil, εi,μαι 6να μoριo τηg απεlqoυ δημιoυργiαg τoυ Θεori xαι δεγ δriναμαι να xαπηλευθιb or]τε τo ελd1ιοτoν απo την γνιiloη, δι6τι ε(,μαι xαι εγω μ6Qoζ τηg γνιiloηg. χαι τηζ ooφiαg τoυ 

t4

TA ΑPxEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

παqoυoιαξω δεγ εiγαι διxα μου, otjτε xαι oι λ6γoι πoυ περι6xoγται στα αg1εiα, πρoερ16μενoι απ6 τoυg oλυμπloυg, τιg Σi,βυλλεg, τoυg φιλoo6φoυg χαι τoυζ Αγ(oυg Πατ6qεg τηg oqΘoδoξiαg, εiναι διxo[ τoυg, αλλα oλoι αυτoI εiναι διxol Toυ! Σxoπ6g μαg ε(,ναι να απoxττiοoυμε την αυτoγνωo[α χαι να αναφωνηοoυμε την επ(xληοη τoυ ιεq6α την ιilρα τηg θεiαg Λειτoυqγ[αg: Tα oα Βx τdιν oδν, αoT πρooφ6ρωμεν xατα παντα xα(, δια παντα. Kατd παιρotig μoυ 61ει απoδoθεi απ6 τo ιεqατεio τηg Eπxληο(,αg τo οτiγμα τoυ αιQετιχori' oπωg 6xω ηδη αναφ6ρει οε πoλλ69 τηλεoπτιx6g εxπoμπ6g, βqioxoμαι π69αν τωγ διxων τoυg αντιληψεων, δι6τι απoδ6χoμαι την ιoτoριxr] παι oγτoλoγιxη riπαqξη τωγ oλυμπ(ων χαι <<παντQεtjω> τoγ Eλληνιoμ6 με τoν Xριοτιανιομ6. Πιilg ε[ναι δυγατoγ να βqεθεi xdπoιog στo πανεπιoτημιo, χωQιζ να 6xει περdoει πριilτα απ6 τo δημoτιx6 χαι τo γυμναοιo; Kαι πιilg εiγαι δυγατoγ γα μηδενi,ξoυμε τηγ αq1αiα ελληνιxη γραμματεiα χαι τηγ πρoοφoqd των oλυμπ(ων χαι των φιλoooφων πoυ μ[ληοαν για τηγ Tqιαδιxη υπooταoη τoυ
Θεoυ;

Θεoι], ε(μαι μ6qog τηg ανθριilπινηg δημιoυργiαg Toυ. o Ιηοoιig μαζ γγωστoπoιε[ 6τι να6g τoυ Θεoιi, εi,γαι τo οιbμα τoυ ανθρΦπoυ, δι6τι εxεi xατoιxεl τo Πνευμα τoυ Θεoυ. To πνειiμα πoυ φ6qoυμε μ6oα μαg δεν εiγαι διxo μαE, αλλd εiγαι διx6 Toυ. Η γνιiloη χαι τα αq1ε(α πoυ σαζ

Πιilg εiναι δυγατ6ν να θεωqoιiνται oι oλriμπιoι δαiμoνεg, φανταοματα, μ6Θυoοι, απ6 ιoτoριxotig, πανεπιατημιαxoιig xαθηγητ6g, xληριxorig xαι Θεoλ6γoυg,6ταν δεγ γνωρiξουν την 6ννoια τηg λ6ξηg μυΘoλoγιil χαι τηγ oυγ16oυγ με την 6ννoια τηg λ6ξη5 παqαμυθoλογω; o μυθog δεγ εiναι 6να παqαμυθι, αλλα 6να γεγονog πoυ 61ει oυμβε[ oε μαπριν69 επox6g χαι τo oπoio μεταφθρω δια τoυ λ6γoυ. Παρd τo γεγoν69 6τι απ6 τα περιοo6τεqα oυμβdντα τηg Eλληνιxηg Mυθoλoγiαg μεooλαβoυν 1ρoνιx6g απoοταοειg πoλλιilν xιλιαδων ετι.(lν παι παqd τιg χαταστQoφ6g, τoυg xαταxλυομorig xαι τιE γεωλoγιx6g αναxατατdξειg πoυ oυν6βηoαν οτoγ πλανητη, βλ€πουμε τηγ Θεiα oιxoνoμiα τoυ Αγioυ Πνειiματog με τηγ διατη8ηαη τηζ μαχQινηg αυτηg γνιiloηg μ61qι xαι των ημεqιbν μαg, διαμ6οoυ ενog xαι μ6νoυ δqoμoυ. Toυ μιiθoυ. Δηλαδη διαμ6οoυ τηE ιεqdg μαg παqαδ6οεωg. oι xtiριoι πoυ 61oυν ανα 1ε[qαg τιζ επισχoπιx6g qdβδoυζ, πoυ φoρdνε τα μεγαλα οτ6μματα χαι πoυ xαθoνται στoυζ μεγdλoυg θρ6νoυg, ενιb εμφανloτηxε τo Φωg τoυ x6oμoυ, τo χQησtμoπolηοαν δια τιg διανoι69 τoυζ χαι o1ι δια να φωτi,ξει τιg xαqδι6g τoυg. oι εβqαιo1qιoτιαγoi επiοxoπoι -61ι oι 'Eλληνεg- χαι oι αυτoxρdτoqεζ τωγ πριδτων 1ριoτιανιxιilν αιι.bνων, μηδ6γισαν τηγ αρ1αiα γνιilοη χαι τtζ xαταxτηoειg τoυ ελληνιxof πνεtiματoζ, 11,ατε- 

ΠPoΛoΓoΣ

15

δαφιοαν τα ιεqd,, θρυμμdτιοαν αγdλματα, πυρπ6ληoαν βιβλιοθtμεg xαι πoδoπdτηοαν τα αQχαiα oυγγqdμματα. ευτ6λιoαν δηλαδη την πρo Xqιoτoιi ooφlα xαι ιooπ6δωσαν τηγ πqooφoρd των Eλληνων. Παqαν6ηoαν την διδαοxαλ(α τoυ Ιηοoιi xαι ενιb βqθΘηxαν στo παγεπιοτημιo, αιφνιδiωg απεφαoισαν γα εξαφανiooυν 6λε9 τιg ταξειg τoυ δημoτιxoυ xαι τoυ γυμγασ[oυ. Kατ' αυτoι}g η μυθoλoγiα ανηxει ατην oφαiqα τηζ φαγταο(,αg, ενιil xατ' εμθ ε(,ναι

Edγ 8ωτηοετε τoυζ Eβqαioυg πoιoι'ε[,ναι oι πqoπdτoρθg τoυg, θα oαg απαντηοουν αναφ6qoνταE τoν Aβραdμ, τoν Ιoααx χαι τoν Ιαιιbβ. Edν εqωτηoετε τoυg Eλληνεζ πoιot ε(γαι οι πqoπατoρθg τoυg, Θα οαg απαντηooυν λdθog, δεν θα γνωρ(ξoυν την απdντηoη η θα οαg διilooυν την iδια απαντηoη με τoυζ Eβqαi,oυg, διoτι 61ει ειoα1θεi 6ντε1να στo υπoσυνεiδητ6 τoυg 6τι oι oλriμπιoι πρoπατoρ69 τoυg τ]ταν δα(μoνεg η απoxυτ]ματα φανταo(αg. Axoυοoν Axoυooγ. Πιilg εiναι δυνατoγ oλεg oι φυλ69 τoυ ι6oμoυ να 61oυν xαπoιo γενεαλoγιπo δ6νδqo χαt oι υιo( τoυ φωτ6g να πρo6ρ1oγται εχ τoυ μηδενog; Πιbg εiναι δυγατ6ν oι'Eλληγεζ πoυ διθδωοαγ τo πγευματιx6 φωg oε ολ6_ χληQη την ανΘqωπoτητα να απoτελor1ν απoxliημα παqαμυθoλoγιxηg φαγταo(αζ; Και πιbg ε[γαι δυγατ6γ γα τα δθ1oνται αυτα or]μεqα χαι γα τα υιoθετofγ ιoτoριxoi, πανεπιστημιαxoi δdοxαλοι, xληQιxo( xαι θεoλ6γoι; Θ6λoντα9 χαι μη, επι1ειqofν γα μαg πειθαναγxdooυγ 6τι xαταγoμαοτε απ6 τoν Αδdμ, την Eυα χαι τιζ φυλ69 τωγ Ιoυδαiων. Αγνoοtiν 6τι xαι τα oνoματα Αδαμ xαι Ευα πqo6q1oνται απ6 την ελληνιxη γραμματεlα, xαι ο μεν Αδαμ ε[,ναι τo αq1θτυπo τoυ αδαμαοτoυ, τoυ dδμητoυ χαι εQμαφQoδιτoυ ανΘqι.δπoυ, ενιil η Eιjα ε(,γαι η αιιilνια νεoτητα 'Ηβη. Πιbg απoδθ1ονται οι περιoο6τερoι απ6 τoυE ειδιxoιig θεoλ6γoυg, οι oπoioι oτιδηπoτε αλλo εxτ6g απ6 θεoλoγoι ε[γαι, oτι η xτiοη τoυ x6ομoυ θγινε oτην εβqαΤxη ημεQoμηγiα 5.5O8 π. X., την oτιγμη πoυ στo oπι]λαιo των Πετqαλιbνων 61oυν αναxαλυφθε[ ooτα αq1ανθqιbπωγ εχατoμμυqiων ετιilγ, xαι την oτιγμη πoυ o πλανη-

ιoτoq[α.

τηζ γη 61ει ηλιx(α 4,5 διοεxατoμμυqiων ετιbν; 'oταγ o Αβqαdμ χαι oι πεqιπλανιbμενoι Ιoυδαi,oι θφθαoαν οτην Παλαιoτiγη, εxε( γγιilQιοαγ τoν πoλιτιoμ6 των Eλληνωγ, τωγ Φιλιοταiωγ Kρητιilν χαι τωγ Αιγαιoπελαoγιilν, με τα πoλυ6ρoφα xτ(oματα, τα υδqαγωγεlα, τα θερμd λoυτqα, τα απoχετευτιxα δixτυα, τα θ6ατρα, τιg βιβλιoθηxεg χαι τηγ φιλoοoφ[α. Πιilg λοιπ6γ εiγαι δυγατoγ να 6λxoυμε τηγ χαταγωγη μαg απο τoυg Eβqαloυg, 6ταν αυτoi oυγαγτoυγ τoγ πoλιτιομo των Eλληνων oτην πληqη τoυ αxμη; Και 6μωE πoλλo|'Eλληνεg θεωρofν 6τι xαταγoγται απo τoυg Eβqαioυg, δι6τι αυτ6 τoυg 61ει εντυπωθεi θντε1να απ6 τα μαθητιxα 

16

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

γητη.

τoυζ χQ6για, μθσα απ6 τηγ Παλαιd Διαθt]xη χαι τα εxπαιδευτιxα πqoγρdμματα των oιωγιoτιilν τα oπoiα εφαρμ6ξoνται αημεqα αε oλ6xληqo τoν πλα-

Σxoπ6g των oλυμπiων ηταν γα πQoετoιμdooυγ χαι γα νoυθετηοoυν την ανθqωπ6τητα υπ6 την πloτη πQoζ τoν Ayνωoτoν Θε6ν' ψtγpι την'Eλευαη Exε[νoυ. Δι' αυτ6 χαι oι αρ1α(oι'Eλληνεg απ6δωoαν τoυg Πατριdq1εg τoυg -xαι 61ι τoυg Θεoυg- με ανθριilπινα πρ6oωπα χαι o1ι με πρ6oωπα ξωων, 6πω9 θxαναν oι αλλεg φυλ€g με τιζ διx6g τoυg θε6τητε9. Η λθξη θε69 πqo6q1εται απ6 τo ρημα Θ6ω, πoυ oημα[νει xινoυμαι με μεγαλη τα1riτητα. oι oλι}μπιoι επoνoμd.oτηχαγ Θεo[, δι6τι oι dνθρωπoι τoυζ 6βλεπαν γα xινotjγται με μεγdλεg τα1ιiτητεg. Tα oxdφη πoυ 1qηoιμoπoιotioαν ηταν οxaφη αντιriληg xαι xιγofγταν oxι απλd με ταγ(:τητεg πoλλαπλdσιεζ τoυ φωτog, αλλd με τα1liτητεg τoυ γoυ. Δεν 1ρηoιμoπoιoυoαν 6μω9 αυτd. τα oxαφη 6ταν δqorioαγ στηγ γη, αλλα οxdφη ουμβατιπι]g ι1ληg, δι6τι πρoξενolioαγ επιxiνδυγεg αλλoιιboειζ στα ηλεxτρoμαγνητιxd πεδ(α του πλαγητη. εi,ναι dγγελoι τoυ Θεoυ, 6τι θxoυν μεq(διo μoνo του ΑγαΘori xαι πqoετoiμασαγ την oδ6 για τηγ Eλευαη τoυ Ιηooιi Xρι-

oι oλriμπιoι oμoλ6γηoαγ 6τι

oτoυ. To (διo 6xαγαν χαι oι Σiβυλλεg, 1ιλιdδεg 1q6νια πQιγ εμφαγιoθoυν o Αβραdμ, η Σdqα xαι o Ιαxιilβ. Δεν ηταν δυνατ6ν oι Eλληνεs γα αναμ6νoυν τoυg Eβqαloυζ γα τoυζ γγωστoπoιηooυν τoγ 'Eγα Θε6. oι Eβqαioι 'ια1τηλεriτηxαν χαι παQαπo[ηoαν την ελληνιxη γραμματε(α. oταγ 6μωg γνωqiξoυμε την πρoΤoτoρiα χαι τoυζ λ6γoυg των Eλληνων πqoφητιilν, παταqq6oυν τα πqoοωπεiα, απoxαλfπτoγται τα παqαμυΘια χαι βλ6πoυμε να διαλαμπει η αληΘεια, η oπoiα εi,ναι μiα: τo Φωg. oι πρoφητεiεg των Σιβυλλων αναφ6qoνται d1ι μoνoν oτην'Eλευoη τoυ Ιηοoυ χαι στην Γ€ννηαη Tου απ6 την παρθ6νo Mαq[α, αλλd απ6μη χαι στην πλdνη τoυ Αντι1ρioτoυ oπωg χαι στα γεγoν6τα τηg oυντ6λειαE τoυ x6oμoυ. Kαταλαβα[νετε τι ανατρoπη θα γιν6ταν oτιg αντιληιpειg των ανΘριilπων, εdν αυτd φανεριilγoνταγ xαι δεγ xoμματιdξoνταν. Eυτυxιilg πoυ η Θε(α Πρdνoια μαζ πQoστατειjει xαι δεν απoxoπηxαμε απ6 τιg qlξεg μαg, oιiτε ξε1doαμε απ6 πoυ xαταγ6μαoτε, με oλη αυτην την πεμπτoφαλαγγiτιxη εβqαΤxτ] νooτρoπ(,α πoυ Θ6λει ωg πqoπ6τασμα την Παλαιd Διαθηxη δια γα γ[,νoυμε xαλoi 1ριoτιανo[. H Παλαια ΔιαΘηxη απευθυγεται στoυζ Eβρα[oυg χαι απ' αυτην απoδθ1ομαι ωg θε6πνευoτα μ6νον τoυg Ψαλμot]g xαι τoυg Πρoφητεζ, αν χαι εxε[ 6xoυν υπαqξει παqαπoιηαειg απ6 τoυg εβδoμηxoντα ooφοrig oι oπoioι μoνo οoφ[α δεν ε[1αν. oλα τα αλλα ε(,γαι ιoτoρlα των Εβραiων xαι δεν μoυ πqoοφ6ρoυγ xαγ6γα ηθιx6 δ[δαγμα. Γιατ(, γα 61oυμε oδηγ6 την Παλαια ΔιαΘηxη, xαι oxι τιg Σiβυλλεζ, τηγ 

ΠPoΛoΓoΣ

t7

τηg ελληνιxηs φυληg, αλλd xαι τηγ ιστoQιχη υπ6οταoη τωγ oλυμπiων Πατριαqxc(lγ μαζ πoυ εiγαι oι xriqιoι τηg αγdπηg χαι τoυ ηθoυg. Eqγdoθηxαν για τηγ ευημεqiα τoυ ανθqωπiνoυ γ6νoυ9, πoυ εiναι νεoγ6ννητo oε o16oη με dλλoυg x6oμoυg xαι oφαiqεE, oυμμετε(,χαγ στoν xoινωνιxo β(o xαι επεγ6βαιναν oταν 6xqιναν αναγxαio δια γα ουμμoqφιilνoυγ χαι να oωφqoν|ξoυν τoυg ανθqιbπoυζ χαt d1ι δια να τιμωρot3ν. oυτε δα|μoνεg ηταν, oιiτε μ6θυαoι, oυτε ξητoυοoυν εξoυοiεg xαι θυο(,εg. Δqουοαν πd,γτα xατ' εντολην Θεorj xαι ηταν oι oπoqεig χαι oι επιτηqητ69 τoυ ανθρωπ(,νoυ γ6νoυ9. Kαλλιεργοr3σαγ, πQoστdτευαγ xαι εξαιoλoυθor]γ γα πQoστατευoυγ αυτ6 πoυ 6oπειραν, μ6xqι να ωqιμdoει χαι γα διboει τoυζ χαQπoιig τoυ με τηγ 'Eλευοη τoυ Kυqioυ των Kυq[ων, o oπo|og θα παqαλdβει τoυζ xαqποfg παι θα τελ6oει την Eo1ατη Kρiοη. o Ιηοotig, ευριoxoμενoζ στo oρog των Eλαιιilγ, πqooειi1εται στoγ Πατ6qα λiγo πQιγ τηγ ofλληψη Toυ, για την oωτηq(,α χαι την πqoοταα|α των ανθqιbπων: Πατ6qα d'yιε, φι5λαξ6 τoυg μ6 τrjν δdvαμιν τoi δν6ματ6E αoυ πolj μor {δωxεg' διc1' yα ε7vαι ξvα δπωg εtμεθα iμεTg(]). To oνoμα τoυ Θεof φανεqιbθηxε στoυζ ανθqιilπoυg δια τoυ Yιof xαι Λoγoυ Ιηooυ Xqιοτου. To oνoμα Γιαxβθ πoυ συγαγτdται oτην Παλαια Διαθηxη δεν αποδ(,δεται στoν Θε6 απo τoν Mωυοη, αλλα απ6 τoυg εβδoμηxοντα Eβqαioυg. o Ιηοorig μαg γνωστoπoιεi oτι μ6νoν δια τoυ 0νoματ69 Toυ ε[μεθα oε θθoη γα επιxαλoυμεθα τoν Πατ6qα, διαι|ευδoνταζ τoυζ Eβqα(,ουg' τoυE Ιε1ωβαδεg, τoυg
(|) Ιωαννηg' 17' 1L'

στιγμ1 πoυ χαγ6ναg αλλog πqoφητηg δεν 61ει πqoφητευαει με τ6oη αxqiβεια τo μαρτυριo τoυ Ιηοoυ, αλλα xαι την πoρεiα τηg ανΘρωπ6τηταg μ€1ρι την Δευτ6qα Παqoυoiα χαι την Tελιxη Κq(,οη τoυ Θεου; Η λ6ξη Σ(,βυλλα πρo6q1εται απ6 την δωριxη Σιo-β6λλα (αττιxα Θεoβoυλη) xαι oημα(νει την αγγ6λουσα τηγ βoυλη τoυ Θεot]. oι Σiβυλλεg riταν ι6qειεζ τoυ Απ6λλωνo9 xαι απεxdλυπταγ τo θεio θ6λημα χαι τoγ Λ6γo τoυ Θεoti oτo γθνog των ανθqcδπων. M(ληοαγ γtα τoγ Πατ6qα, τoγ Yι6γ χαι τo Πνευμα τo Αγιoν xαι πρoανηγγειλαν στoυζ ανΘqιbπoυg τoν Λoγoν τoυ Θεoυ πoυ θα ενοαqxωγ6ταγ στηγ γη. Πqcilτη παι αq1αι6τερη 6λων των Σιβυλλιitν ηταν η oλυμπ(,α Αqτεμιg, η αδελφη τoυ Απ6λλωνo9, x6ρη τoυ Δι6g χαι τηζ Λητoυg. H παqΘ6νog Αρτεμιg επoνoμdoθηxε Σ(βυλλα η Δελφig, διoτι μετα τoν xαταxλυομo τoυ Δευxαλ[ωνog ε[xε 6δqα τηζ τo μαντε[oν των Δελφιbγ. Δεν 6ξηοε πριν απ6 δθxα η πqιν απ6 πενηντα 1ιλιαδεg 1qoνια' αλλd, oπωg χαι oι υπ6λoιπoι oλυμπιoι, εiναι αxρoνoE. Σαg αναφ6qω την Σ|βυλλα Αqτεμι, δια να αντιληφθε(τε τηγ αQχαιoτητα 

ι8

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Xιλιαατ6g xαι oλoυg oooι απoxαλoυγ τoγ Θε6 με τo 6νoμα Για1β6. Σxoπog μoυ ε|ναι να βγεiτε απ6 την ληθη xαι γα απoμαχQυνετε τo ψευδog πoυ 6xει φωλιαοει στιζ xαqδι6g οαg. Δεν xqειαξεται γα χαταστQ6ι}.loυμε τo δημoτιxo χαι τo γυμνααιo 6ταν μεταβoriμε οτo πανεπιoτημιo. o Xqιoτog δεν ηλθε δια γα αναιq6oει χαt να παταλι]οει τoυg νoμoυζ χαt τo θqγo των φιλoαoφων χαι τωγ αγνιilοτων 6ωg xαι οημερα Eλληνων πρoφητων. oι 'Eλληνεg ελdμβαναγ τoυζ νoμoυE απo τoν Miνωα, πoλf πqιν την εμφdνιοη τoυ Mωυο6ωg, oταν o Ζενg εμφανιξ6ταγ στηγ xoρυφη τoυ oqoυg 'Ιδη. oι ν6μoι αυτo[ παqαδ[δoγταγ oε λ|θινεg πλαxεg, αντ(γqαφα τωγ oπo|ων βρioxoνται oημεqα oτo μoυοε[,o τηg Γ6qτυναζ χαι ατo μoυοεio τoυ Λofβρoυ xαι αγαγειbγoγταγ xαθε ενν6α 1qoνια, δι6τι oι'Eλληνεg ελαμβαναν ν6εE oδηγ[εg, ν6α γνcbοη xαι γ6α πνευματιxη xατευθυνοη' oι oλυμπιoι εiγαι 6να απειqoελαxιοτo μ€Qoζ τηζ πγευματιxηg ιεραqxiαg τoυ Θεoι], εiναι αγγελoι τoυ Θεot] xαι επιτηqητ6E τoυ ηλιαxoυ μαg oυoτηματoζ χαι 6xι μ6νoν, διoτι δεγ εiναι μoνoν o πλανητηg γη πoυ xατοιxεiται, αλλα 6γα απειqo πλανητιbν xαι γαλαξιων. o Ζευqχαι oι υπoλoιποι oλυμπιoι ουμμετεiχαγ στην αq16τυπo δημιoυqγiα τoυ ανθριilπoυ παγτα χατ' εγτoλην Θεoυ.

Στα Aqyοναυτιxd τoυ oqφ6ωg' o Ιαoων αναφ6ρει oτι, dλλoι μεν εξ ημιilν ανηxoμεν εLζ τo ytνoE των θειbν, αλλoι δε ειg τo γfuog των ανθρrbπωιλz)' Moγo για τηγ ελληνιxη φυλη γiνεται λoγog πεq(, τηg γoνιδιαxηg πρoελευοεωg των ανθqιbπωγ απo τoυg oλυμπ|oυE' Oι μεν ηταν θνητoi, oι δε ηταν αθανατoι. Στιg MεταμoρφcbσεLζτoυ oβ[διoυ, o Zευgδ[,γει εγτoλη oτoν Πρoμηθ6α χαι στηγ Αθηνα να λdβoυν 1ιilμα xαι νεqo xαι να δημιoυqγηοoυν ανθρωπo. Για τoγ iδιο oxoπo, αναφθqει xαι o Πλdτωγ στoγ T[μαιoν, oτι o 'Eναg ΔημιoυQγoζ δiγει εγτoλη oτoυg oλυμπloυg να δημιoυργηooυγ ανθριυπoν παραδ(,δoντdg τoυζ τηγ αθdνατη oυο[α, δι6τι oυδε(,g δfναται να πoιηoει πνευμα, ειμi μoνoν o Θεoq. Η ιδιαιτ6qα θεα τωγ Eλληνων, ηταγ η Αθηνα, απo την oπolα πρoηλθαγ πoλλοi υιo[, oι oπo|oι oμωg δεν γεννηθηxαν απ6 την θεα, αλλd πoιηθηxαν. To oνoμd τηζ στη δωριπη διαλεxτo εiναι Αθdγα xαι εiγαι η αθdνατη Kυρiα xαι πqooτατιδα τωγ Eλληνων οτην πoρε(α τoυζ πQoE τηγ αθαγαο[α. Oι 'Eλληνεg ηταν oι μoνoι πoυ με τα 6qγα τoυg ε[xαν οxoπ6 να μεταβoriν οτα Ηλυoια Πεδ|α χαL να γ[νoυν αθαγατoι, με τηγ αυτoθυoiα χαι τηγ γενναιoτητα, 6πω9 o A1ιλλευg' o Oδυooειig, o Λεων[δαg, o M6γαg Aλ6ξανδqog. OπoιoE πιoτευοει ειζ τoγ Πατ6ρα, τoγ Yιoγ χαι τo Πνειiμα τo Αγιoν, γiνεται μ6τo1oE τηg αθαναο|αg. Moνoν oι'Eλληνεg εi1αν πqo Xριoτoιi, αυτην
(2) AQyoναυτιxα, oτ. 839. 

ΠPoΛoΓoΣ
τηγ χdQη χαt αυτ6γ τoγ σχoπ0.

ι9

τριαx6oιoι Σπαqτιατεg τoυ Λεωγiδα 1τενiξoνταν πριν την μα1η, δι6τι γνΦqιξαν πoυ θα μεταβoυν xαι ηθελαν να 61oυν τo xdλλοg. Eτoιμαξoγταγ για την θυo[α, ιiloτε γα αν6λθoυγ οτα Ηλυoια Πεδiα χαL γα λdβoυν την Δoξαν τoυ Θεoυ, τι"αι oγι την πqoβoλη xαι την υοτεqoφημ|α' oι Π6qoεg πoυ πioτευαγ οτoγ θαγατo ε[1αν μθoα τoυg τoν φ6βo. oι'Eλληνεg πoυ πioτευαγ oτην μετd θdγατoγ ξωη, δεν ε[xαν ixνog φoβoυ, δι6τι πiατευαγ στoγ παqα-

oι

δειoo, οτoν 1ιilρο παρα τoν Αδη, η παqd την αβυοοo. To παρ6ν βιβλio απoδειxγυει την ιiπαqξη των oλυμπiων. Aυτo oμωg δεν οημαiνει 6τι πq6πει γα τoυζ λατqευετε, αλλα πωg oφεiλετε να τoυζ τιμdτε. Eiναι φqixη xαι πqooβoλη πqog τo 6qγo των Oλυμπiωγ xαι πqog τoν Lδιoν τoγ Θεo oπoιαδηπoτε πqαξη λατqεiαg τελε[,ται πQoζ τo πqoοωπo τoυg. Eυγνωμονιil τoυζ ΑγιoυE Πατριαρxεζ μαζ για ooα μαζ πQoσ6φεQαγ χαι για oοα μαζ παρ6δωοαν ειζ τo Oνoμα τoυ Ιηooυ Xgιoτori. Γνωρiξoυν πoλυ xαλα oτι δεν τoυg λατρεtiω, αλλα τoυg τιμιil oπωg τoυg Aγioυg Πατ6qεg τηg oρθoδoξlαg χαι τoυζ ηqωεζ πoυ 61υoαν τo α[μα τoυg δια να μεταλαμπαδευθε| τo Αγιoν Φωg τoυ Xριοτoυ oε oλ6xληqη τηγ αγθQωπdτητα, διαμ6ooυ των Eλληνων. 'Yoτερα απ6 πoλυετεig 6qευνεg, ι-ιε τηγ Xαqιν τoυ Xριοτoυ oαg παqoυoιαξω oτoι1εiα xαι αqxε[α, πoυ για πqιbτη φoqd παqoυoιαξoνται οτo ευqυ xoιγ6. ΣαE παqoυoιαξω τoυE πoλιτιοτιxofg θηoαυqoυg χαι τηγ αγνωoτη xληqoνoμια των Eλληνων xαι ολoxληQηζ τηζ ανθqωπoτηταg. Συγxρoνωg πqooπαθιb να xαταgqiψω τo πqooωπεio τoυ εxαοτoτε toυδαιo1ριοτιαγιxoιj -xαι 61ι ελληνιxoυ- ιεqατεioυ τo oπoio xατα τoυg πριilτoυζ χQιστιανιxoυg αιιilνεg, σε συγεQγαoiα με τηγ αυτoχQατoqιxη εξoυoiα, υπηρξε η αιτLα θαγατωoηζ εxατoμμυqiων Eλληνων πoυ 6φεqαν τo oτ(γμα τoυ ειδωλoλατqη. Ιooπ6δωoαγ τα ιερα, πυQπoληοαν τιE βιβλιoθηπεg xαι εξαφανιοαν την αqxαiα γνιboη xαι ooφ(α, cbοτε oι 'Eλληνεg γα απoNoπoυν απ6 τιg q(,ξεg τoυg oι oπolεg δεν βqioxoγται στηγ γη αλλα οτoν oυqανo. Αυτουg πoυ o Ιηοoυg xαλoδ61τηxε αναφωνιitνταq'Ελrjλυθεv f1 ωqα tvα δoξαoθfi δ Υi6g τoi d'νθqrbπρ2(3), αυτot]g oι μιαqoi θαγατωγαγ. Δεν αεβdστηχαγ τoν Xριoτo, π6σo μdλλoν τoυζ χQηστoυg'Ελληνεg oι oπoioι χαταοφαxτηxαν απ6 τoυg Αοιατεg χαt τoυζ EβqαioυE πoυ υπoχQiγoγταν oτι ηταν xqιοτιαγoi xαι oυγ1ρoνωg ξητoυoαγ τo αiμα χαι την πνευματιxη χεφα_ λη τηg Eλλαδog επi πiγαxι. Κανεig μ6xqι oημεqα δεγ 6οπευοε να μνημoνευoει αυτoυg τoυg μαqτυqεg. Eυ1oμαι τα αq1ε[α πoυ αxoλουθoυγ γα απαλr]γoυγ τηγ μγημη τoυζ χαt να αγιdοoυγ τoγ σχoπ6 δια τoγ oπoio θαγατιbθη(3) Ιιυαννηg' |2'23. 

20

TΑ ΑPXEΙA TI{Σ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

χαν, διdτι oι'Eλληνεg oυδ6πoτε ηταν ειδωλoλdτqεg, αλλα πdντα μoνoθεΙoτ69. M6νo oτα ελληνιxα υπdρ1ει η λ6ξη dτoμoν xαι λ6ξη EN. η Oι ιoυδαιo1qιατιανoi επlαxoπoι -oι oπoioι oυδεμiα ox6oη ε(xαν με τoν Xριοτ6- επηq6αoαν τoυg πqιbτoυg αλλοφriλoυζ ισπαγoqωμαioυg αυτoxρd'τoQεζ τoυ Bυξαντ|oυ, 6πω9 τoν M6γα Θεoδ6oιo xαι τoν Ιoυοτιγιαγ6 xαι επ6βαλαν την εξoυοiα τoυζ με τoν τqoμo χαι τoγ oxoταδιoμ6. Tα αq1ε[α τηE θεiαg xαι xqυμμ6νηg γνιiloηg πoυ σαζ παqoυoιαξω ηταν δυνατ6ν να ευρεθotjν xαι γα απoxαλυφθoυν απ6 αq1ιερε(,g, ιoτoριxotig xαι θεoλ6γoυ9, πoλri πqιν απ6 εμ6να, 6πqεπε 6μωg να υπdq1ει η αγαπη για τoγ Xqιοτ6 χαι τηγ ΑληΘεια. Στα αq1ε[α αυτd, Αγιoι Πατ6qεg τηg oρθoδoξlαg oμoλoγotiν πoιoι ε[ναι οι oλυμπιoι, εγι.b oι τελευταioι oμoλoγoriν με την αειqd τoυg 6τι o Ιηoorig Xqιoτ6g ε[ναι ο Eναg Θε6g. Kατ' αυτ6γ τoν τρ6πoν υπdq1ει μiα αλληλoυ1[α αναγν<ilQισηζ τoυ υπηq6τη πQoζ τoν Κtqιoν, χαι τoυ Kυρioυ πQoζ τoγ υπηq6τη. oxι πqog τoν oxλdβo, αλλα τoν δor]λoν τoυ Θεotj, δι6τι o δoriλog δoυλευει παι λαμβανει τoν μιoθ6ν τoυ. Edγ τα αq1ε[α πoυ xρατατε ανd 1ε[gαg ηταν διαδεδoμ6να, δεγ Θα υπηρ1αν οφαγ69, oυτε χατεστQαμμ6γoι γαoi xαι βιβλιoθηxεg, αλλd η γνιiloη xαι η αληθεια θα ηταν xτημα oλωγ τωγ ανΘqιbπων χαι τo ελληνιx6 οτoιxε(o θα ε[1ε την θ6οη πoυ τoυ αξiξει. oι 'Eλληνεg δεν λατρευαγ τιζ π6τqεg χαι τα αγdλματα, εγ αγτιθ6oει με τoυζ Ρωμα[oυg. o Kαλιγoυλαg πειθανdγxαξε τoυg ανθριilπoυζ γα πρooxυνoυγ τoγ [διo χαι τo dλoγ6 τoυ. Oπoιog δεν υπd,xoυε θανατωγoταν. Aυτd,, μη γ6νoιτo, δεν 6xoυν xαμiα oγ6oη με την ελληνιxη παιδεiα χαι τηγ ελληνιxη οoφ[α. Toλμω με oπoιoδηπoτε τ(,μημα χαι παQoυσιαξω xειρ6γqαφα αq1ε[α, τα oποiα επi πoλλoυg αιιilνεg oυδε(,g ετ6λμηoε γα παQoυσιdoει, για την Αγdπη τoυ Ιηοoυ Xqιoτori χαι για την Θε(,α παιδεiα πoυ ηλθε γα επισφQαγioει xαι 6xι να xαταλυoει. Διoτι, πoλri πρo των Eβqα(,ων πqοφητων, 6xoυμε τoυg 'Eλληνεg πqoφητεg, τoυg λ6γoυE τωγ oλυμπiων χαι τoυζ xqηομoυE των Σιβυλλιbν χαι τωγ φιλoο6φων. H γλωooα χαι η γQαφη δ6θηxαν στoυζ ανθqιbπoυg xαι δεγ εiναι επιτευγματα τηg ανθρωπινηg oπ€ι].lηg xαι ευφυ(,αg. 'Eνα μιxqo παιδdxι αxoυει τoυg λ6γoυg των γoν6ωγ τoυ, τoυζ επαγαλαμβdνει, π6qαν oμωg τoυτoυ μπoρεi, xαι τoυζ χαταγoεi. H ιδιoτητα τoυ χατανoεiγ, δεγ ε(,γαι αποτ6λεoμα εξελiξεωg αλλd εiγαι ιδι6τητα τoυ πνεfματog. To αλφdβητo χαι η γλιbοοα των Eλληνων δ6θηxαν απo τoυg oλυμπioυE xαι xqιiβoυν μ6oα τoυζ μυστιχα παι oυμπαντυx(.g οταθεq€g πoυ oυναντd'με oε dλεg τιg επιοτημεg. H οιωνιoτιxη θεωq(,α 6τι τo ελληνιx6 αλφdβητo πρo€qxεται απ6 τoυg Φoiνιxεg εiναι xυριoχεxτι^ια εμετιxη, αφoti oι Φoiνιπεg, 

ΠPoΛoΓoΣ

21

6πω9 xαι oι Σoυμ€qιoι διδd1θηxαγ την γaαφη απ6 παναqχαιoυζ ΚρητεE. Πιbg ε(ναι δυνατoγ oι'Eλληνεg να παg6λαβαν τo αλφαβητo απ6 τουg Φoiνιxεg, πεgi τo 1000 π. X., 6ταν η γaαφη των Φoιγ(xων περιεi1ε μονo oriμφωνα χαι 6ταν xατd την iδια πεq[.πoυ πεq(oδo o'oμηqog 6γqαψε την oδυοοεια χαι τηγ Ιλιdδα; To ελληνιxo αλφαβητo ε[ναι 6να9 oυμπαντιxog xιilδιxαg xαι απoτελεi την μητ6ρα 6λωγ τωγ γλωοoιilν. Στην ελληνιxη γλιbοoα μιλoυoε o Ιηooιig, οτην iδια γλιbooα ε[ναι βαοιομ€νεg 6λε9 oι επιoτημεg. Tο oημερινo ελληνιx6 αλφαβητo πρoθq1εται απ6 τo ιωγιx6, τo oπo(o επεxρατηoε 6γαντι τoυ αιoλoδωριxoυ, τoυ αττιχotj, τoυ νηαιιilτιxoυ χ.α., στtζ αQχ€ζ τoυ 4oυ π.X. αιιilγα. Mε βdoη τo ιωγιx6 αλφdβητo α1ηματ(,οτηxαγ 6λα τα αq1αiα ιταλιxα αλφαβητα τα oπoiα αυγ1ωνειiτηχαγ στo λατιγιx6, απ6 τo oπoio πqoτ]λθαν oλεg oι δυτιxι1g γλιbοoεg. Tο αq1α[o ελληνιx6 αλφαβητo απoτελot]νταν απ6 27 γqdμματα xαι 61ι απ6 24 6πωg τo oημεQιγ6. Tα τq(α επιπρ6oθετα γραμματα ηταν τo oτiγμα (<), τo y"oππα (2) τιαι τo ααμπi (}). Xαqαxτηqιoτιxd παραδειγμα τηζ μετατQoπηζ τoυ ελληνιxori αλφαβητoυ -xυqiωE τoυ 1αλxιδα'ιxoυ- oε λατιγιx6, εiναι η μετατρoπη τoυ εν α1qηoτ[α οημερα αρ1αioυ γqdμματog x6ππα oτo λατινιx6 Q. Στα27 αq1α[α γραμματα υπηqxε η ιεQη o16oη των τριιbν εννεαδων, 6που τα πριilτα ενν6α γρdμματα χQησιμoπoιoιjνταγ δια να δηλωοουν τιg μoνdδεg, τα δεtiτεqα εννθα τιg δεxdδεg χαι τα τq(,τα εννθα τιζ εχατoγτdδεg. To ουοτημα αυτo διατηρηθηxε ωζ τo μoναδιx6 αριθμητιx6 oιiοτημα μ61qι xαι το τ6λog τηg βυξαντινηg πεqι6δoυ.

G'= 1 β'=2 Υ'= 3 δ'= 4 θ'=5 ζ'= 6
t-'_1

ι'= 10 x'=20 λ'= 30 ν'=50 ξ'= 60
π'=
V'=
4O

I'=

o' ='70
80

8 9

Q'= 100 o' = 200 τ'= 300 υ'= 400 Ψ'= 5Ο0 χ'= 600 Ψ'= 700 ω'= 800

Θ'=

h'= 90

λ'= 900

Απo τo 1(λια xαι π€qα 1qηoιμoπoιotiνται ωg 1ιλιαδεg xαι πdλι τα γqdμματα α-θ, αλλd με την oξε(α να oημειΦνεται στo xατω αριoτεq6 μθρog τoυ
γqdμματog.

β?πη'= 4988, βΨγε', = |755' xξζ', = 666. Ax6μη χαι τo 1dραγμα τoυ Αντι1ρ(οτoυ μαg δ6θηxε οτην Απoxdλυψη 

22

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

βααει τoυ ελληνιxoli oυoτηματog αqiθμηoηg.

Ξyων νoiν d'g δπoλoytoει τ6ν d'qιθμoν dνθρrbπoυ ε7vαη xαi δ d'qιθμ6g αδτoιi yξζ.

'o

τoi

θηq/'oυ. d'qιθμ6g

(Aπoxαλυι/.,ιE, 13, 18)

(ΘEoΣ= 8+5+7Ο+200= 283). Toγ iδιo λεξαριθμo 61oυν χαι oι λ6ξει9 AΓΙoΣ xαι ΑΓΑΘoΣ. Moγoγ o Θε69 εiναι ΑγιoE xαι ΑγαΘog. O ουγδυαoμog των ελληνιxιilν λεξαρi,θμων, αλλα χαι o αγαγQαμματιoμog των λ6ξεων, εiγαι μ[α ιδια(,τερη 'i,νιbση πoυ θα μαζ απασχoληoει οε 6λη τη διdqxεια τoυ βιβλ|oυ. Mε διxr] οαg παqα|νεση, σ' αυτo τo βιβλio πqooπdθηοα να γ[νω πιo z"ατανoητ6g χαL πιo αναλυτιxog oτα θθματα πoυ αναπτυααω. O γqαπτog λoγog xαι η διατυπωση των θεωqιcδν δεν 61oυν xαμ[α oγ('oη με τo πqιbτo μoυ βιβλ|o, αγ χαt τα αqxε(α πoυ παρατiθεγται μιλofν απo μoνα τoυζ χαι ε1oυν τη διxη τoυg qoη. Λoγω τηg μεγαληg θxτααηg των αq1εiων, Δ6ξατ6 Θεr1, oαg παρoυoιdξω αυτα πoυ 6xqινα απoλfτωg αναγxα|α οε ox6oη με τηγ πεqioδο πoυ διαγt]oυμε χαt τoυg πqoβληματιoμoυg τωγ πεQtσσοτ6ρων ανθριilπων. Για πoλλoυg ανθριilπoυg ε[ναι αxαταν6ητη η πqoiiπαρξη των oλυμπiων χαt η συμμετo1η τoυg oτo ανθqιbπινo οτoι1ε[o. Η ξωη στηγ γη δεν θα μπoqofοε γα αγαπτυχθε|' εdγ δεν λαμβανε 1ωqα η πQoετoιμαο|α τoυ πλανητη xαι εαγ δεν πραγματoπoιεiτo η <<oπoqα> τηζ ξωηζ χαt των γoνιδ[ων oλων τωγ ειδιbν. To 6qγo αυτo επιτελ6οθηxε απ6 τoυg oλυμπ|oυg -xατd τoυg Eβqαloυg Eλo1iμ- τoυg λαμπoντεg υιoυg τoυ φωτog' xαθoτι η oνoμαoiα oλfμπιog oημαiνει o λαμπων. To 6qγo τoυg oλoxληριbνεται με την'Eλευoη τoυ Ιηαoυ Xριο'τoυ xαι τ6τε η δρdoη τoυg παfει, δι6τι αq1iξει €ναg νθog τιυτι}"og μυηoεωg για τoυζ ανθqιbπoυg με τoγ iδιo τoγ Δημιoυqγo. H λ6ξη μυoυμαι οημα[νει θρ1oμαι ειg xoιγωγ(,αγ. Mε τo μυατηqιo τηg θε[,αg Koινωνiαg, o dνθρωπog 6q1εται ειg xoιγωγiαγ xαι γ(,νεται 6να με τoγ Θεo. Αυτη η αμεοη o16οη τoυ ανθqιbπoυ με τoν Δημιoυqγ6 ε[ναι η αιτ[α πoυ oι oλυμπιoι παυoυγ να επεμβαiνoυν φαγεqα. Eπιβλ6πoυν oμωg χαι επιτηQoυν oιωπηλα. o φιλ6οoφog Mητρ6δωqog απ6 την Xio (5og-4og αι. π.X.), μαθητηg τoυ

Σ' αυτo τo oημεio ε[ναι 1qηoιμo γα διευxqινloω 6τι xαθε λ6ξη oτην αρ1αi,α Eλλdδα ηταν ουγxqoνωg xαι 6να9 λεξαριθμog, δηλαδη ηταν 6ναg αριθμog πoυ πQoεQχ6ταγ απo τo αθρoιoμα τηg αqιθμηττxt1E αξ|αg των γQαμ'Eται, xαθε λ6ξη υπoδηλωγ6ταγ μιατων τηg λ6ξηg. με τηγ διπλη τηg υπooταοη, τoοo ωg εγγqdμματη φθoγγιxτ] εν6τητα, 6οo xαι ωg αqιθμ6g. o λεξαqιθμoζ τηζ λ6ξηg Θεog, εiναι o αqιθμ6g 283. 

ΠPoΛoΓoΣ

23

Δημoxρ|τoυ xαι πq6δqoμoζ τηζ οxoληg τωγ Σxεπτιxιilν, εxφραξει την γνωμη πoλλιbγ oημεqινιilν επιoτημoνων, θεωριilνταg 6τι η απoψη πεgi τηg υπαqξεωg ξωηg μoνoν επi τηg γηg εντog ενog απεiρoυ Noομoυ, ε[ναι εξiοoυ ατoπη xαι παραλoγη με τηγ γθννηoη ενog xαι μoνo oτdxεωg oε θνα μεγαλo αγρd(+)' Αγ εiγαι πoτ6 δυγατoν o ΔημιoυQγoζ τηζ αουλληπτηg 6ννoιαg τoυ απε(,απε[ρων γαλαQoυ γα θxει δωq[oει την ξωη μ6νoν οτoν πλανητη γη, μεταξυ

ξιιilν xαι πλανητιilν... ΣαE τα αναφ6qω oλα αυτα oτον πρ6λoγo, ιilοτε oι διdνoιθg σαζ γα μηγ εiγαι xυxλωμ6νεg xαι οxoτιομ6νεg απ6 αλλου εiδουg γνιilοειg, δια να μπoρ6αετε με ανoι1τη την διανoια xαι πoλυ πεqιoο6τεqo με αγotχτη την xαqδια, να μελετηoετε τα αq1εiα πoυ θα ουναντησετε, γα τα oυγxq|νετε χαt γα διαxρiνετε τηγ αληθεια απo τo ιpευδog. Θα ηθελα επioηζ να αναφεqθιb οτoυg μiμoυg δωδεxαθε'ιoτθg, τoυg oπo|oυg δεν θ6λω γα xαqαxτηqioω με τo ευγεν69 εiδog των πιθηxωγ, πoυ μιμoυνται τoυζ 'E,λληγεg xqυβ6μεγoι πiοω απ6 την λατqε[α χαι τηγ θεoπoiηοη των Oλυμπ(,ων' Αg γνωqiξoυν oλoι αυτoi oτι, oταγ απoqρiπτoυν τoν Ιηoof Xριoτo' απoρρiπτoυγ τoγ iδιo τoγ εαυτ6ν τoυζ ωζ'Eλληνεg xαι oυγxρ6νωg πqoοβdλλoυγ τoυζ iδιoυg τoυg oλυμπloυg oι oπoioι oμoλ6γηοαν τoν Tριαδιxo Θε6 xαι oυδ6πoτε εξητηοαν να λατqευτofν. ooo για τουE αλλoυg μi,μoυg πoυ μ6oα απo διαφoqα 6γτυπα xαγoυγ λoγo για την oμαδα E, η oπo|α θα εμφανιοτεi ωE η oμαδα Σωτηραg πoυ θα 'Eιpιλον xατατρoπιbσει τoυζ ε1θqoυg των Eλληνωγ' αζ γνωρ[ξoυν 6τι oι ε[γαι oι oλυμπιoι, oι εγρηγoρoι, oι εqxoμεγoι. Tα δυo αμφiδqoμα E, 6πω9 αγαλt]ω oτo πριilτo μoυ βιβλio, ε|γαι δυo αμφlδqoμεg ουxνoτητεg. Oοoι oμι_ λofν για τουg οωτηqεg'Eι|ιλoν εxμεταλλευoγται την μυoτιxoπαθεια χαι τηγ φιλoμαθεια των Eλλr]νωγ, εγιil oι iδιoι δεν γνωρiξoυγ oυτε την ετυμoλoγiα, oυτε την 6γγoια τoυ'E-ιpιλoγ χαι τoυ E-δαoυ. oμιλoυν για τo εν Δελφoig E xαι αγνooυν oτι οτoυg Δελφoυg υπηq1αν δυo E, 6πω9 xαραxτηqιοτιxα αναφερει o Πλoυταρ1og. oι ελληνoxdπηλoι, μεταξri των oπoiωγ γναL η oμdζ Eλληνιxηg Aπoxαταoταoεωg (o.E.A.), πqooπαθοtν να δια1ωqiooυγ τoγ Xqιoτιανιομo απo τoγ Eλληνιομ6 χαι με 6να αg1αιoελληνιxo πqοοωπεio ^1(νoνται υπηq6τεζ στα ο16δια τoυ Σιωγιoμοf. Aβαοαγιστα χαι χωQιζ oτoι1εiα, τqθφoυν τoυg'Eλληνεζ με ψευτtχα oqαματα, παqoυoιdξoνταg αxoμη xαι ημερoμηνiεg επεμβαοεωg των ανδρoμ6διωγ'Eιpιλoν τo 2OO1. Γiγoγται γελoioι οε βαθμo

δ xαθηyητηE Επιxodqoυ Qηolv tiτoπoy ε7ι,αι iy μεyαλφ πεδ[φ lνrl αταγιlν γεννηθfiναι xαl {να x6oμoν iν τQ dπεtqφ (A6τιog, Πεql ιιργ1'ιν xαι ατοιyεlων, oε}".292, xαι Πλoυταqγog, Πεq[ των αqεαxoντων Qιλοo6QoιE Qυαιxιbν δoyματοlν,879,
(4) Mητqιiδωqog

8,7). 

24

TA ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

πoυ να τoυζ χλευαξoυν xαι oι πiθηxoι. Mαxρια τα 16ρια απ6 τo φωζ τωγ Eλληνων, δι6τι τo φωζ τωγ Eλληνων εi,ναι πυq xαι αυτ6 τo πυQ xα[ει. Η τιμωρiα αυτιilγ πoυ xαπηλεt1oνται τo Φωg εiναι πdρα πoλtj xoγτd. ooo για xdπoιoυg αλλoυg πoυ 1λευdξoυν τoυζ oλυμπ[oυE χαι τoν Παναγιιilτη Toυλd,τo, αg γνωqlξoυν 6τι δεν τα βdξoυν με τoγ Παναγιιilτη, αλλα με αλλεg δυνdμειg oι oπoiεg δ[νoυγ αxoμη xαπoια πεgιθιilqια μετανoiαg' oταν 6μωg τελειιilοoυγ τα περιθcδρια αυτd', τoτε θα θλΘει αμε(λιxτη η απdντηoη απ6 τoυg iδιoυg τoυg Eιpιλoν. Edν xdπoιog αρxαi,og 'Eλληναg ξoriαε στην σημεQινη επo1η, θα αντ|xριξε τουg ναotig πoυ εiναι αφιερωμθνoι στoυζ ΑγioυE τηE oρθoδoξ(αg, 6xι για την λατqεiα των Αγiων, αλλd για την λατρε(,α τoυ Eν6g Θεoι]. Συγxqiνoνταg την σημεQιγη xαταoταoη με την αντiοτoι1η διxη τoυ, θα δι6xρινε μ(α θρηoxευτιxη ουν61εια, δι6τι xαι στoυζ ναoυg πoυ ηταν αφιεqωμ6νοι στoγ Απ6λλωνα, oτην Αθηνα χαι στoυζ αλλoυg oλυμπioυg, λατqευ6ταν o 'Eναg Θεog. M6νo πoυ τ6τε o Xριοτ6g δεν ε(1ε εμφανιoτεi οτην ανθqωπ6τητα xαι δι' αυτ6γ αxριβιbg τoν λ6γo λατqευ6ταν o Aγνωοτog Θεog. Δια πoioγ λ6γoν απ6 την oτιγμη πoυ διατηρot]νται επi των ημεqιilν μαE τα πq6τυπα λατqεiαg πoυ υπηρxαν στην πqo Xqιoτoυ επo1r], να θεωρεiται η πQo Xριοτori xoιγωγ(,α ειδωλoλατqιxη 'oπωζ oι ναoi, ε[ναι oημερα αφιεgωμ6νoι oτoν Αγιo Γεωργιo η οτην Αγ[α Mαρiνα, i:τσt χαι στηγ πρo Xριατoli xoιγωνiα ηταν αφιεqωμ6νoι oτoν Δiα η οτην Δτ]μητqα, δι6τι oι oλιiμπιoι ηταν oι λαμπoντεg υπηq6τεg τoυ Θεotj χαι oι Aγιoι Πατριαqxεg των Eλληγωγ τηζ πqo Xριοτoti xoινων(,αg. Edν o Ζευg εtναt 6να ειδωλoλατριx6 απoxtlημα φανταο[αg, πΦg εiναι δυνατ6γ αt]μερα oλdxληqog o πλανητηg να ουμμετ6χει στoυζ oλυμπιαιolig αγιilνεg, oι oπoioι θεοπloτηxαν να τελotjνται στην oλυμπiα ανα τετραετ(,α πqog τιμην τoυ; Oι Oλυμπιαxoi αγωνεg ηταν oι επιφαν6oτεQoι τωγ τεoοd'ρων μεγ0λων πανελληνiων αγιilνων (oλtiμπια, Πι]Θια, 'Ιoθμια, N6μεα) τιαι εν"τog απo τα αθλητιxd αγων(oματα πεqιλαμβαναν }.{'αι πγευματιχorig αγωνεg μεταξυ φιλoo6φων, xαλλιτεxνιilγ ιαι αυγγραφ6ων. Πωg ε[ναι δυνατoγ να υπαqxει τ6τoια πνευματιx6τητα, ηθog xαι αiγλη oε μ(αν ιδ6α, εd'ν αυτη η ιδ6α δεγ 6xει oντoλoγιxη υπ6oταoη; Edν o υπηρ6τηζ τoυ Θεoυ πoυ oνoμdξεται Ζευg δεν ηταν αληθιν6E, πΦg ε(,ναι δυνατoγ xaτι ψε,(sτtxo να 61ει τ6τoια δ6νηοη xαι τ6τoια δ6ξα; Mε την τελετη επιxληoεωg τηg ιερι]g φλ6γα9 του Απ6λλωνo9, τoυ θεoti τoυ φωτ6g, xατd την 6ναρξη των oλυμπιαxιilν αγιilνων, oι'Eλληνεg διατηqofoαν απ6 την πqo Xριοτoυ xoινων(α την τελετη τoυ Αγioυ Φωτ6g, την 

ΠPoΛoΓoΣ

25

oπoια διατηρoυν μ61ρι oημερα με τηγ τελετη ελεriοεωg τoυ Αγi,oυ Φωτ69
oτα Ιερoo6λυμα. H τελετη ελευοεωE τoυ Αγioυ Φωτ6g ε(γαι τo μεγαλιiτεqo θαυμα τηg oqθoδoξiαg. Kαθε 1qoνo, τo Mεγαλo Σdββατo, ημ6Qα τηζ Aγαoτdσεωζ τoυ Xqιoτου, πεqi την δωδεxατην μεοημβρινην ιilqα, τo Αγιoν Φωg ιατ6q1εται απo τoγ τρoυλo τoυ Nαoυ τηg Aναοτασεωζ χαt με μoQφη <φωτoxυο[αE" δια1θεται oε oλoγ τoγ ναo, αναβoνταg με τqoπo υπερφυαιx6 xαπoιεg απ6 τιg λαμπαδεg των πιοτιilγ xαι βεβα(ωζ τoυζ πυqοoυg τoυ 'Eλληνα Πατqιαρ1η πoυ βqiοxεται στo xoυβoυxλιo τoυ Παναγioυ Tdφoυ. H τελετη τελε(,ται επi αιι(lνεg μoνον απ6'Eλληνα 0ρθ6δoξo Πατριαq1η. oι Aqμθνιoι oqθoδoξoι, τo 7579 μ'X., δωgoδ6xηoαν τoν Toιiqxo διoιxητη των Ιεqoooλriμων χαι, με oxoπo γα τελ6οoυγ oι iδιoι την τελετη, εξεδiωξαν απo τoγ να6 τoγ'Eλληγα ΠατQιdQχη. Κατα τη διαρxεια τηg τελετηE ελευoεωζ τoυ Αγ[oυ Φωτ69, o Πατqιdρ1ηζ χαι oι'Eλληνεg πιoτo[, περ|μεναν φQoυρoιiμενoι oτoν αυλoγυQo τoυ ναori μπqoοτα απ6 τηγ χεντQιχη πfλη, oταν ξαφνιxα εo1i,οθη μ(,α απ6 τιg μαqμdρινεg xoλcbνεζ τηζ χεντQιxηζ πυληζ xαι τo Αγιoν Φωg εξτiλΘε απo εxεi' Mdταια περ[μεναν στo εσωτεQιxo τoυ γαoυ oι Αqμ6νιoι oι oπo(oι αγνooυoαν τo Θαυμα. To Αγιoν Φωg ηθελε oι'Eλληνεg να εiναι oι φωτoδ6xτεζ χαι οι φωτoδ6τεg. o μωαμεθαγog Eμiqηg πoυ φQoυQotiοε τoν'Ελληνα Πατqιαq1η χαι τoυζ 'Eλληνεg πιοτoυg εντ6g τoυ πqoαυλ[,oυ τoυ γαoυ, βλ6πoνταg το θαυμα,

π(oτεψε oτoν Ιηοoυ Xριoτ6 xαι xαqφιilνoγταζ τρiα xαqφια oτo 6δαφog 'Eτoι να xαρφωθoυν εLζ τα ματια εxε(πων πoυ δεν πιoτε'ιjoυν oτι τo φωναξε: Ayιoν Φωg ε[ναι dyιον xαι αληθιν6v. oι υπ6λoιπoι Toriqxoι, θεωqι.(lνταg την oτdοη τoυ αo6βεια πQoζ τoγ Aλλd1' τoν θxαψαν ξωνταν6 μπqoοτα οτην πυλη τoυ γαot, 6πoυ μ61qι οτ]μερα οιilξoνται τα [,xνη των πoδιbγ τoυ. Πιilg εiναι δυγατoν σε μια oλ6xληρη oιxoυμ6νη oι 'Eλληγεζ να ουνε1iξoυν να λαμβανoυν τo Αγιoν Φωg, εd,ν η ιδ6α τηg ιεqηg φλoγαg δεν μεταφ6ρεται απo τo 1θεg οτo oημερα xαι απ6 τo οι]μερα ατo αι]Qιo; Πιbg ε[ναι δυγατoγ o Ζευg xαι η φλ6γα τoυ oλυμπιομoti να θεωρotiνται απo μεqi,δα xληριxων ειδωλoλατqiα xαι oυγ1q6νωg με τιζ ευλoγiεg τωγ ιδ(,ωγ η φλ6γα τoυ oλυμπιoμoυ να ταξιδευει οε oλ6xληQo τoγ x6oμo; Πιbg εiναι δυγατ6γ γα υπηQετε(ται η ιδ6α τoυ oλυμπιoμo"b τι"ατ' αυτ6γ τoν τqoπo, την oτιγμη πoυ oι oλυμπιoι αντιμετωπiξoνται ωζ ε(,δωλα; oαo xαι να διαδiδεται η διxαιoλογ(α oτι πρdxειται γtα τo αθλητιxo πνευμα, δεγ εiγαι δυγατoγ να παqαμεqιοθεl η oυolα των oλυμπιαxιbν αγιilνων oι oπoioι oφεlλoυν την ιiπαqξη τoυζ στoν oλriμπιo Δiα, xαι 6πω9 τoτε, 6τοι xαι oημερα ξεxινoυν με τo ηλιαx6 φωζ τoυ ΑπoλλωνoE. 

26

TΑ ΑPXEΙΑ TΙ{Σ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Πoιog εiγαι λoιπoν o αιqετιxoζ; Eγω πoυ εγ γνωοει μoυ τεχμηQιιbνω oοα λ6γω, η oι xαπηλoι τoυ πνεfματoζ πoυ εν αγνoiα τoυζ συμμετdxoυν oτην εoρτη τoυ Δι6g; Aυτη εiναι μ|α υπενθιiμιοη, διoτι ooo xαι γα θ6λoυγ xαπoιoι να xqυιpoυγ τoν ηλιo xαλυπτoγταζ τoυg oφθαλμoιig τoυg, o ηλιoE εξαxoλoυθε( να διαλdμπει. Λiγo οεβαoμog, αξιoπqθπεια xαι τιμη. Edν αγαπητo[ φiλoι οταθεiτε μπρoατα oε 6γα xαΘq6πτη, θα αντιxρiοετε τo εiδωλo οαg. Eαν αυτ6 τo εiδωλo ε[ναι η αιτiα τηE π[οτηg για τηγ υπαqξη oαg, αqxεi γα μεταχιγηθε(,τε 6να μ6τqo δεξια τoυ xαθQdπτη δια γα διαπιoτιbαετε oτι τo εiδωλo οαg δεν υπdρxει πια' αγ xαι εοεig εξαxoλoυθε|τε να υπαρ1ετε oτo oημεlo πoυ μεταχινηθηxατε. Αυτο αυμβα[,γει xαι xατα τoγ θαγατo, με τη μovη διαφoqα oτι o' αυτη τη ξωη βρioxεοτε εγxλωβιoμ6νoι εντ69 των oqiων τoυ xαθρ6πτη. Εαν μiα ανωτερη δfναμη oαg μεταxινηoει πθραν των oqiων τoυ xαθq6πτη, θα αντιληφθεiτε την λανθαομ6νη γνιilμη πoυ εi1ατε για τoγ 1q6νo χαι τoν χωQo, θα αντιληφθεiτε την ανυπαqξ(α χωQo1q6νoυ xαι θα xατανoηoετε oτι τooo xαιρ6 δεν ηταν τo ε[δωλo τoυ xαθρ6πτη πoυ ξoυoε, αλλd αυτo πoυ μεταχινηθηxε xαι τιilρα βq|oxεται π6ραν των oq|ων τoυ παθq6πτη, π6qαν των oqiων τoυ φθαρτori xoομoυ των τριιbν διαοτd'oεωγ. Πoιog λoιπoγ xoαμog ε[γαι o αληθινog x6ομog χαt πoια εiναι η αληθινη ξωη; Για την αληθινη ξωη μαg πqoτq6πει o Ιηοoυg γα γQηγoQofμε xαι για τoν αληθινo x6oμo μαg oυμβoυλειjει γα θηoαυqiξoυμε στoυζ oυqανofg ^aαι oγι για 6να xooμo φαtνoμενtχωγ ειδιbλων.αυτ69 ε|γαι o xooμog τηg ειδωλoλατqlαg xαι oxι o xooμoζ των μαQμαqων xαι τoυ xαλλoυg' To βιβλ[o πoυ 61ετε ανα xεiqαg, ε(ναι η αοπ[δα ααg εναντ[oγ τηζ παQαπληqoφ6ρησηζ χαι τηg παραδιδαοxαλiαg, αλλα xαι τo δoρυ με τo oπoio θα 1τυπηοετε τoν δρdxoντα τoυ ox6τoυg o oπolog θα 6λθει να μιληoει οτην ουνε(,δηoη σαζ με την διxη oαg φωνη. Xqηοιμoπoιεloτε oωοτα την γνωοη η oπo(,α γiνεται οτα 16ρια σαζ πUQ αγαλ(οxoγ. Πoλλoi εiγαι αυτoi oι oπo(oι δεγ θ6λoυγ να διατηqηθε| τo φωg, η αληθεια xαι η γνιiloη των Eλληνωγ, διoτι η αληθεια ελευθεqιbνει. oooι με θεωqofν αιρετιxo δι6τι διεγcilγω τoν Eλληνιoμο με τoν Xqιατιανιoμo, αζ γγωρiξoυν oτι oυδεig δfγαται γα εγιboει αυτα πoυ ηδη απ6 την φliοη τoυg ε(,ναι oυξευγμ6να. Δεγ διεγωγω τηγ αρ1α[α Eλλαδα με τoγ Xριοτo, αλλα παqατηριil την €νωοη τoυ Eλληνιxof πνευματoζ με τον Nυμφ[o Ιηοoυ Xριoτo, πoυ ε|γαι xαι o Πατ6qαg χαι τo Πνευμα τo Α^1ιoν. oταγ o Ιηοor3g αντixqιoε τoυg 'Eλληνεζ πoυ ξητηοαν γα τoγ oυναντησoυγ, αγαφιbνηoε, 'Ελιjλυθεν i δe" iνα δoξαoθfi δ Yi6E τoi d'vθρcbπoυ' 

ΠPoΛoΓoΣ

21

Δεν επι1ειqιb να νυμφευoω την αq1α|α Eλλαδα με τoγ Xqιοτo, αλλα ε|μαι 6ναg απλog παQατηQητηg τoυ γαμoυ τoυ Nυμφ[oυ πoυ με τηγ'Eλευο(,γ Toυ νυμφευεται τηγ γυμφη Eλλαδα, η oπoiα xqαταει τα αxηπτqα δια να εξαπλωθεi τo Xριοτιxo Φωg εtζ τα π6qατα τηζ oιχoυμ6νη9. E|θε η φλoγα τoυ Αγioυ ΦωτoE, γα μηγ oβηoει πoτ6 απo τιg xαqδι6g oαg. 

1-.

,,EN

APxtΙ ΗN o ΛoΓoΣ"

δ Λ6yοq καl δ ΛoyoE fiν πqδg τδν Θεoν, xαi Θεog fiν δ Λ6yoE. oδτog ην Εν dqyη πq6g τον Θεoy. Παιlτα δi αiτoυ iy6νετo, xαl χωQIζ αiτoσ iy6vετo οiδ6 ξy 6 y6yovεv.'Εν αiτQ ξri fiu, xα(, ri ξωrj fiν τ6 Q6g τ6ν d'vθqrbπωι,. Καi τ6 φag iν τfi αxoτ[φ Φαi'νει, xαi fi oxοτlα α0τ6 oδ xατ6λα6εy. ('Ιωd'ννηE,7,1)

'Εν d'qyfi fiν

'Εv d'qyfi fiv δ Λ6yoE Ωg αoxη υπηqxεν o Λoγog. o Πατ6qαg Θεog πoυ αq1ει δια τoυ Λ6γoυ. oλoxληρo τo ofμπαν απoτελε| 6xφqαοη τoυ Αγioυ Πνευματog, πoυ επενεQγε| δια τoυ Λoγoυ. Tρειg φoQεζ 1ρηoιμoπoιεi o ΑγιoE Ιωαννηg o Θεoλoγog την λ6ξη Λ6γo9 oτην πqωτη πq6ταoη τoυ Eυαγγελ[oυ τoυ. Yπoδηλιbγει μ' αυτoγ τον τq6πo 6xι μoνoν την τριαδιxη υπoσταση τoυ Δημιoυqγoυ Λoγoυ, αλλα χαι τηγ ταυτoτητd τoυ. o λεξαριθμoζ τηζ λ6ξη9 Λoγoζ αγτιστoιχε[, oτoν αqιθμo 373. (ΛoΓoΣ= 30+70+3+70 +200= 37 3) Edγ αυτo πoλλαπλαoιαoτεi επ[ τo τqiα, διoτι η λ6ξη Λoγog χQησιμoπoιεiται τqειg φoQθζ, 61oυμε 313Χ 3= 1119. Mε τo 1119 6μωg ιooδυναμε(, xαι o λεξαqιθμog τoυ oνoματog Ιωαννηg. (ΙΩΑNNΗΣ= 10+800+1+50+5Ο+8+200= 1 1 19) Tα παγτα oτην δημιoυργ[α διθπoνται απ6 αqμoν|α, τdξη xαι ιοοgqoπ|α. H δημιoυqγi,α δεν ε|γαι απoτ6λεομα τfχηζ' αλλα τo απoτ6λεομα μιαζ αυστηqηg ox6ψηg πoυ επεγεQγε[, oε xλiμαxα oυμπαντιxη. o Θε6g ε[ναι ανθxφQαστoζ xαι πρotiπαρ1ει, διoτι ε[ναι αναqχoζ. H πqιbτη 6xφqαoη τoυ Πατ6qα, εiγαι η πριilτη αγταγd'xλαoη τoυ Eαυτoυ Toυ, ε|γαι o Θεiog Λ6γog xαι Yιog Toυ, εiγαι o πριilτog παλμ6g τoυ Eαυτoυ Toυ. o πqιbτog αυτog παλμ6E, o πqωτog η1og, τo πqcδτo xliμα, ανταγαxλαται, δoγεiται, εxπθμπεται xαι διαοπαται σε dπειρα τμηματα, oε απειqα xυτταρα, οε απειρεg ειxoνεg, πoυ η xαθε μ1α εμπεqι6χει την Ειx6γα τoυ Πριilτoυ ΑQχετυπoυ, τoυ Eαυτor] Toυ. 

TΑ ΑPXΕΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Kαθθνα απ' αυτd. τα απειqα xυτταρα Nαι δημιoυργηματα τoυ Πατ6ρα εμπερι61oυν μ6οα τoυζ τoγ Πνευματιxo Toυ Γoγo, τo Πρoοωπ6 Toυ. H αυλη δι' εμαg υλη απo την oπolα απoτελεi,ται αυτog o Πνευματιxog Γoνog, αγ χαι δεν υπαqxoυν λ6ξειg πoυ γα μπoqoυν γα τηγ περιγqαψoυν η vα τηγ πQoσδιoρ|ooυν, δια γα μαg ^1[νει πqoοιτη, την oνoμαξω πυρυλιoν. Η ετυμoλoγ[α αυτηg τηg λ6ξηE, πoυ πQoσπαθεi γα πρooδιoρ|οει τo αχατανoητo χαι τo αουλληπτo, πqo6ρ1εται απo τιg λ€ξειg πυQ χαL υλη. Eiναι η πυqινη "υλη" τoυ θε|oυ xυττdρoυ τoυ Πατ€qα πoυ διαπεqγd. τα παγτα. E'|γαι o Πνευματιxog Γoνog τoυ Δημιoυργoιi τoν oπoioγ δεγ Θα oυναντηoετε, oυτε θα τoγ δεiτε πoυθεγα, xαι oμιυg Αυτog ευq[οxεται παγτοf, παραxoλoυθεi τα παγτα xαι γνωqiξει τα παγτα, διoτι Αυτog δ[,νει ξωη oτα παγτα. E[γαι o παντα1oυ παριbν χαt τα παγτα πληqιbν. E[γαι οαγ μ|α αxτ[να φωτog πoυ δια16ει dλεg τιg εxφραoειζ }.ιαL τιE απειqεg υπoδιαιqdοειζ τηζ δημιoυqγ|αE. To πqιilτo oυγθετιxo τηg λθξηg πυq-υλιoν, πoυ εiγαι το oυγθετιxo πυρ, ουμβoλiξει τoν Πατ6ρα (Π), τoν Yιoν (Y), χαι τηγ πυρινη P6oυoα ι]λη (P) πoυ ε(γαι τo Πνεtiμα τo Αγιoν. Στην ρoη τηg Θε|αg αxτινoβoλlαζ τoυ Πγευματoζ τoυ Α^1ioυ υπαρxει η μoQφη τoυ Πατ6qα, οε xdθε απειρoελα1ιoτo τμημα τoυ Πυρυλ(,oυ. Tο γQαμμα Π, oυμβoλiξει τoν Π-ατ6ρα χαι τηγ Π-υλη πoυ oδηγεi πqog Αυτoν' εγιb τo δευτεqo oυγθετιxo τηg λ6ξηE Πυρ-riλιoν, ε|ναι τo υλιoγ xαι χQησιμoπoιεiται δια να πρoοδιoqloει την <υλιxη>> υπ6σταση τoυ πνευματog η oπoiα εiναι φωg xαι εiγαι πληρηg απ6 την ειxoγα τηζ μoQφηζ τoυ Πατ6ρα. Δια γα γi,νει xατανoητog o πυqηναE τoυ Πατ6ρα πoυ διαοπαται }Ι"αL απειρi,ξει τη δημιoυργ|α, αg εξετασoυμε τη δoμη τoυ ατoμoυ τoυ υδρoγoνoυ πoυ ε[γαι o ^1oνog τωγ υδατων -fδιυρ xαι γ6νoE- oxι μ6νo των γνωοτιbν, αλλd xαι τωγ υδατωγ τωγ xoομιxιilν. Eπειδη τo πνειiμα δεγ τo βλθπoυμε, αναλυoνταg τη δoμη τηg υληE επιβεβαιιbνoυμε τηγ τριουπoοτατη παρoυαi,α τoυ Θεotj. To dτoμo τoυ υδqo^7oνoυ λειτουq^1εi ωg δ|πoλo, δι6τι απoτελεiται απ6 διio πoλoυg πoυ εiγαι τo πqωτoνιo τo oπo|o βρiοxεται εντog τoυ πυqηνα τoυ ατoμoυ χαι τo ηλεxτqoνιo το oπo|o βρ[οxεται οε τρo1ια π6ριξ τoυ πυqηνα. Η o16οη μεταξυ τoυ πυqηνα χαt τoυ ηλεxτρoν|oυ πoυ περLoτρ6φεται, βαοiξεται στηγ παQoυοiα ηλεxτρooτατιxι(lγ δυνdμεων πoυ διατηρoυν τo ατoμo τoυ υδρoγoγoυ σε ιοoqρoπ|α xαι επιφ6ρoυγ τηγ τριουπoοτατη δoμη τoυ ατ6μoυ τoυ. Eπιπλ6oγ, εxτog απo τη ι\oμη τoυ ατoμoυ τoυ υδρoγoγoυ, η 6ννoια τoυ τριουπoοτατoυ διαφα|γεταL χαt οτην fπαqξη τqιιilν διαφoρετιxιilγ ειδιbγ υδqoγ6νoυ πoυ oνoμαξoνται ιooτoπα. oι τρειg αυτ69 μoρφ6g υδρoγoνoυ (πqιbτιo, δευτ6ριo χαι τo qαδιενεqγo τρ[τιo) βgiοxoνται oε ελεfθερη y"ατασταση oε oλo το ουμπαν. 

"EN ΑPXH ΗN o ΛoΓoΣ"

3Ι

φαο|ξει να .1|νει φανεqog με τηγ δημιoυqγiα των xoομωγ χαι τωγ απεiρων μoρφιbν τωγ υλιbγ. oταγ διαoπαται τo αq16τυπoν Πρωτoν-ιoν, διαοπαται ειζ τo dπειρoν o Πατ6qαg, o Yιog χαι τo Πνευμα το Αγιoν ταυτo1ρoνωg. Απoτ6λεoμα αυτηE τηg διαοπdοεωg εiναι η απειqoγ6νγηση χαι η δημιoυqγ|α oληg τηg πνευματιxηg ιεqαq1iαg τoυ Θεoυ πoυ πoιεiται ταυτoxqονωg. Tα Xεqoυβεiμ, τα Σεqαφεiμ, oι Αqx6g, oι Eξoυoiεg, oι Kυqιoτητεζ, oι Αρ1dγγελoι xαι oλη η πνευματιxη δημιoυqγ(α τoυ Θεoυ, δημιoυqγoυνται εxεiνη την oτιγμη. 'Εycb Εiμ(,'Εycb. To πqιbτo Eγω τηg φQασηE, ε|γαι τo πρoοωπo τoυ Πατ6ρα πoυ εiγαι αν6xφqαοτo. To Eιμi εiναι η 6xφqαοη τoυ Θεoυ με τηγ oπo|α μπα|νoυμε οτην δημιoυqγ(,α. To δευτεqo Eγιb ε[ναι τo πρoοωπo τoυ Πατ6ρα πoυ εμπεQLθxεται οτην dπειqη xλιμαxωτη ιεραρx|α Toυ.

Kαταγοιilγταζ τoυζ νoμoυg γναL τLζ αQχ6ζ τηζ Φυoιxτig, αντιλαμβανoμαστε τoυζ νoμoυg πoυ δι6πoυν τoυζ πγευματιχoυg xooμoυg χαι τηγ παντα1oυ παρoυoiα τoυ Θεoι]. Στoν πριbτo πυQηγα πoυ oυμβoλ(ξει τoγ Πατ6qα, τo πρωτoν-ιoν oυμβoλ[,ξει τoν Πριbτoν Yιoν, την πQcilτη υλιxη υπoοταση τoυ Πατθρα, πoυ απo-

'Av κα[ εiE iμ6 δ6v πιoτεdετε, πιατεtoατε εig τα {qyα μoυ.

("ΙοlαvνηE,1Ο, 38)

πoυ π6φτει oτην θαλαoσα χαL o 6ναg xυxλog γεγγαεL 6γαγ dλλoγ, χωQιζ να υπαρxει xαπoιo τ6λo9. oλoι oι απειρoι xυxλoι πoυ δι6πoυγ τηγ πγευματιxη ιεραρ1iα εiναι υιιli τoυ Πατρog, διoτι ιiλα τα πνευματιxα δημιoυqγηματα πoυ πεqι61oυν μ6oα τoυζ τo Πρooωπo του Πατ6ρα, oνoμαξoνται υιo[. Δια γα xατανoηooυμε τoγ τρoπο πoυ τo Πνευμα.g [γιoν εxφραξεται oτα oιiμπαντα, αζ δoυμε τoν τqoπo με τoγ oπoloν oυμπεqιφ6qεται 6γα απo τα δημιoυργηματα τoυ Θεoυ, πoυ ε[ναι o ηλιog. oταγ θ6λουμε να αναλυσoυμε 6να δoxεio με νερo, δεγ αγαλυoυμε oλo τo δoxε|o, αλλα μ|α oτα.1oνα. Kαι 6,τι ιο1υει ο' 6γα μoριo τηg οταγoναg, ιoxυει ,g1 για, τo ουγoλo. To iδιo ουμβαiνει χαι στηγ πνευματιxη δημιoυργ[α τoυ Θεof. Καθε πνευματιxη oντoτητα διαφ6qει απ6 xαπoια αλλη ωg πQoζ τηγ φωτεινοτητα χαt τηγ ηλεxτQιxη τηE oυ1νιiτητα, 6xι oμωg με την θννoια που τα αντιλαμβανoμεθα στηγ γη. Η φιiοη του ηλ|oυ, oπωg xαι η φυση τoυ Θεoυ, ε|ναι τqιoυπoοτατη xαι απoτελε[ται απο τoν πυρηνα (πατ6ρα9), τηγ πυQαμ(,α π6τρα

xαι απειq[ξεται. E[γαι oαν

τo Πνευμα τo Α^1ιον εμπερι6xει οε xαθε απειρoελα1ιoτo τμημα τηg τoν Yιoν, διoτι ε|γαι γεματη απο τo Πq6οωπo τoυ Πατ6qα πoυ .1εννd'ει τoγ Eαυτιl Toιl

Διoτι τα 6ργα Toυ, ε|ναι Exεlνog. o πυqηναg τoυ Πατθqα διαoπαται xαι

η θεiα αxτινοβoλiα Tου που

εiγαι 

32

TA APXEΙA THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

χτωμ6γη μdξα (υι69) χαt τηγ αxτινoβoλ[α (πνεriμα). Η πυqαxτωμ6νη oφαiρα τoυ ηλioυ €γει oυyιιεxριμ6να oρια, π6qαν τωγ oπoiωγ εxτεiγεται με μoQφη αxτινοβoλ|αg. Tα oωματ[,δια πoυ απoτελoι]ν την αxτινoβoλiα τoυ oνομdξoνται φωτoνια χαt, αναλoγα με τηγ απ6οταoη τoυE απ6 τoν πυqηνα τoυ ηλ[oυ, 6xoυν διαφoqετιxη θεqμoxqαo[α xαι φωτειν6τητα. Λoγω τηg διαφoqετιxηg φωτεινoτηταζ, τα φωτ6νια δημιoυqγoυν μiα xλiμαχα, με τoγ [διo τq6πo πoυ υπαρxει η oυqανια xλlμαxα χαι η ιεQαQxiα τoυ Θεorj. To [διo ουμβαiνει χαt με την φωτια. oοo την πληoιαξoυμε' τ6οo πεQtσooτεqo ξεοταιν6μαοτε, διoτι τα μ6ρια τoυ α6qα γ[νoνται περιοooτερo θεqμα' Αυτη η διαxυμανοη τηg θεqμoxgαoiαg των μoρ(,ων τoυ α€ρα ουμβoλiξει την θε|α ιεqαq1(α, η oπoiα μ6οα απo παqαδεiγματα πqoοπαθεl να μαg γiνει αντιληπτ'fi τιαι xατανoητη. Eαγ xdπoιoζ απoμαχQυγθε[, απ6 την φωτια -Ιηοoυg- θα αq1|oει να xqυιilγει. Δεγ θα φταiει 6μωζ η φωτιd, αλλα αυτ6g πoυ απoμαxqυνθηxε απ, αυτην, διoτι η φωτια εξαxoλoυθε| γα εi,ναι εxε(,. Tα θεqμαινoμενα μ6qια τoυ α6ρα' απoτ6λεο'μα τηg 6xλυοηg εν6qγειαg τηg φωτιαg, 61oυν αφαιqιxη ιεtr2αqxιxη διαταξη οτoν 1ωρo' Η oφα[ρα εi,γαι τo μ6νo o1ημα πoυ δυγαται να εxφρdoει την τ6λεια xαι αναq1η φυoη τoυ Δημιoυqγοf, δι6τι δεγ 61ει oυτε αρ1η, ofτε τ6λoE. Εαν απoμoνcilooυμε τα τρ[,α τελευτα(,α γραμματα τηg λ6ξη9 oφα|qα, παqαγεται τo oυγθετιxo ΙPΑ, πoυ 61ει λεξdριΘμo τo 111. Eαν πqoφ6qoυμε ουνε1oμενα την λdξη ΙΡΑ η ΗPΑ, θα αxoιiοoυμε γα αναπαQαγεται χαt γα επαναλαμβdνεται η λ6ξη ΑHP. Tα ιoνιoμ6γα λoιπ6γ ατoμα τηg φωτιdE 61oυν μiα oφαιqιxη διdταξη oτoν 1ιbqo η oπo(α εξαqτdται απ6 τoγ τρ6πo πoυ φυod,ει o ΑΗΡ, δηλαδη o ανεμog. To Πνευμα τo Αγιoν δεν 61ει μoQφη οφαιgιxη' αλλα, 6πωg o ανεμog, πγ6ει oπoυ θ6λει xαι διαπεqνα xαθε μoρφη oqατηg xαι αoρατηs υληs. T6 yεyεννημ6vov Βx τfiE ααqx6g, ε7ναι oαqξ. xαi τo yεyεννημtνoν ix το'ii ΠνεdματoE, εΙvαι πνε0μα' Miγ θαυμαoηE δτι αol ε7πα, πρ6πει vα yεuνηθfiτε d'vωθεy.'o d'νεμog 6πoυ θ6λει πν6ει, xαl τrjv Qωνi1ν αδτoi d"κoιiειg, d'λλα δ6ν yvωqiξειg d'π6 πoυ {qyεται, xαi πo{ πηyαlvεr {τoι ε7ναι δ xαθ6ναg δ δπoTog Βγεννηθη Βx τofl Πνε6ματοg. ( Ιωαννη q, 3, 6)

Eπιoτq6φoνταζ στoγ ηλιo μ€oω τoυ oπoloυ πqooπαθoυμε να xατανoησoυμε τoν Πατ6qα, βλθπoυμε 6τι oτoγ πυqηνα τoυ διεξ&γεται μiα πυqηνιxη αντ(δραoη:

H2+D2+He 

"EN ΑΡXlΙ ΗN o ΛoΓoΣ"

33

To υδρoγ6νo (Hz) πoυ υπαρ1ει στoγ πυqηνα αντιδqα με τo δευτ6qιo (βαρf υδqoγ6νo) xαι μετατq6πεται oε ηλιoν (Ηe). Η πυqηνιxη αυττ] αντ(δ8αoη 61ει 6ναν xqαδαoμo, 6ναν η1o, o oπoiog επιτα1υνεται'τα μoqια τoυ xυματog δημιoυργofν τqιβη xαι θεqμoτητα, χαι ατo οημε(,o xoqεoμoυ τo
η1ητιx6 xtiμα μετατρ6πεται σε φωζ. Γεvνηθi1τω φrtrζ,xαι εγ6νετo φωg δια τoυ Θεioυ Λoγoυ, εγ6νετo φωg δια τoυ Θεioυ'Η1oυ τoυ Πατθqα. Η πυρηνιxη αντ|δραoη παQαγωγηg θεqμoτηταζ στoν πυqηνα εν6g αoτρoυ 61ει ωg επαxoλoυθo τηγ εχπoμπη Θεqμιxηg ενθqγειαg, η oπoiα υπ6 μoQφη αxτινoβoλiαg xdνει τoν ηλιo αλλα xαι xαθε αλλo αoτρo να λdμπει. To υδρoγoνo (πατ69α9) μετατq6πεται oε ηλιoν (υιog), μ6oω τoυ oποioυ εxπ6μπεται φωg (πνευμα) πoυ απoτελε(,ται απ6 απειρα φωτ6νια xαι δια1θεται απo τoν πυρηνα πqog ολεg τιg xατευθfγσειζ, διατηqιbνταg την ευθε[α (ευ-θε[oν) απ6 την εοτiα τoυ φωτ69 μ61ρι xαι τo οημε[o oπoυ θα πqoοπqoυoει. To υδqoγoνo oτoν ηλιo, oυμβoλiξει τoν αν6xφραoτo Πατ€qα.'oταγ αυτo εxφqdξεται, εμφαν[ξεται τo ηλιoν, πoυ εiγαι η ειx6να τηζ μoQφηζ τoυ. o πατ6ραE δ[γει εγτoλη ειg τoν υι6γ γα εxφqαoει δια τηE πqoβoληg τoυ τoγ εαυτoγ τoυ ειζ τo απειqoν. To xημιx6 οτoιxε[o ηλιoγ, ε(,γαι o <Λ6γog> υπαρξεωg των φωτoν[ων, πoυ ταξιδεr]oυγ οτo διαοτημα, χωQιζ γα ε[ναι 6μωg lδια αε πoιoτητα xαι φωτειν6τητα, oπωg δεγ εiγαι (,δια oε πoιoτητα χαι φωτειγ6τητα τα dπειqα πνευματιxα 6ντα τηg δημιoυqγ(,αg. Καθε φωτoνιo περιθ1ει μ6oα τoυ την ειx6να τoυ πυqηνα τoυ ηλioυ, εxπ6μπεt τηγ διxη τoυ αxτινoβoλiα xαι ταξιδευει oτo διdοτημα μεταφ6qoνταg τo θε(,o xυτταρo. Tα ηλιαxd αυτd xυτταqα πρoοxqoυoυγ επdγω oε 6γα πλανητη χαι αq1iξoυν να δημιoυqγoriν την ξωη, διoτι 61oυν μ6oα τoυg τo ο16διo τoυ πoλλαπλαoιααμoυ τoυ αq1ετυπoυ επ' απειρoν. oταν γεννιθται θναg ηλιog, η αxτινoβoλiα τoυ υπ6 μoqφη φωτoνiων αρ1iξει να ταξιδεfει οτo διdoτημα. Edν παqατηqηοoυμε τηγ πoqεiα ενog απ6 τα απειρα αυτd φωτoνια, θα διαπιoτιilοoυμε oτι η oμαλη τoυ πoqεiα oτo 1dog τoυ διαoτηματog xαθι(lg απoμαxρυνεται απ6 την εoτiα τoυ φωτog, θα διαταqα1τε|, oταν αυτo πρooxqoυοει oε παπoιo εμπoδιo,6πω9 ο' 6γα πλανητη. o πιo απoμαχρυομ6νo9 πλανητηg τoυ ηλιαxoυ μαζ oυοτηματog εiναι o Πλorjτωγ o oποlog λ6γω τηg μεγdληg απoοτdοεωg απ6 τoν ηλιo, δεν θ1ει την ιxαν6τητα να αγταγαxλα τo φωζ με τηγ |δια τα1υτητα πoυ τo ανταγαxλα o Eρμηg, o oπoiog βq(οxεται πoλtj πιo xoντα ατoν ηλιο. Αg υπoθ6ooυμε τιbqα oτι την οτιγμη τηg πq6oxρoυσηζ, τo φωτ6νιo πoυ ταξιδεriει oτo διαοτημα απoxτd αιοθηoειE χαι γoημoσrjγη. Η πq6oxqoυoη 

34

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΙΙΣ ΓNΩΣHΣ

τoυ στoγ μαχQιν6 πλανητη, 6πoυ αqxiξει γα χαταγρdφει χαι να oυνειδητoπoιε| 6oα oυμβαiνoυν γriqω τoυ, ε(,ναι η αιτiα γα αντιστQαφεi η πoρεiα τoυ χαι γα αq1[oει τo ταξ(,δι τηζ επιστQoφηζ oτoγ πατ€ρα τoυ χαι oτην εοτiα τoυ φωτog. Στoν δρ6μo τoυ μποqεi να ουναντηoει διαφoqα εμπoδια τα oπolα oφεiλει να πQoσπεQαοει δια να xαταφ6qει να επιστρ6ψει oτην εoτ(,α τoυ φωτog. oταν τo φωτoνιo - υιog επιoτq6ψει oτoν ηλιo - πατ6ρα, τoτε ο πατ6Qαζ χαι o υιog 6xoυνε xαρα μεγdλη.

Ε7πε δ6: ΚαπoιoE d'νθqωπog ε7yε δι3o υioι3g. Καi δ vειbτερog αιjτd'lν ε7πε πρ6E τ6ν Πατ6qα τoυ, "Πατ6ρα, δ6g μoυ τ6 dνfixoν μ6qοg τfiE περιoυα[αg''. Καt διεμo[ραoεν εiE αiτo{E ττjν περιουαiαν. Κα[ μεl δλtyαg fiμ6qos δ νεcbτεqog υf,6q iμαξεψε δλα xαi iταξlδευoε εig yrbραν μαxqυvrj' xαl BxεT διεox6ρπιoε τrjν περιoυoiα τoυ, ξ6ν 6loν &αωτov. (Λoυxαg,15, 11) oταν o dοωτοg υι69 xαταλαβε τo οφαλμα τoυ, απεφd,oιοε να επιoτρ6ψει oτoν πατθqα τoυ με οxoπo γα τoυ ξητηoει oυγ1ιbqεoη.
iι.xoμη μαxqυα, τ6ν ε7δε δ πατrjq τoυ xαl τ6v iαπλαyνiαθη. xαl τρ6yονταg tπεαεν iπl τ6ν τqαyηλοy τoυ xαl τoν xατεQlληoε. Ε7πε δ6 πρog αδτ6ν δ υf'6g'"Πατ6qα, fjμαqτoν εig τ6ν o,8qαν6y xαi iνιbπι6ν oου, xαl δ6ν ε7μαι πλ6oν d'ξιog να 6νoμαoθc1 υi6g ooυ''.

Καt oηxωθεiE fiλοε πρ6g τ6ν πατ!,qα αδτoi''ΕνQ δ6 fiτo

την ουγγνΦμη τoυ υιoυ τoυ xαι ξητηoε να γιoqταoτεi o μεγαλriτερog 6μωg υι6g ξηλεψε με τιζ τιμ6g xαι τo γλ6ντι πoυ 6γινε δια τoγ αoωτoγ αδελφ6ν τoυ, λ6γονταζ στoγ πατ6ρα τoυ,6τι, αγ χαι τ6oα xρ6νια τoυ ηταν πιοτ69, πoτ6 δεν 6γινε xdτι αναλoγo xαι δι' αυτoγ. o δε πατ6qαg τoυ απdγτησε:
εδ€1θη

o πατ6qαg

η επιστQoφτ] τoυ με γλθντι, οφdξoνταg τoν μ6o1oν τoγ oιτευτoν.

αt παντoτε μεf Βμo6 ε7oαr xαi παντα τα διxα μoυ ε7ναι διxα ooυ' Ξπqεπε δ6 να εδQqανθοσμε xαi να yαρodμε, δι6τι δ d'δελQ6g ooυ
T6xνoν, αδτ69 iiτανε νεxq6g xαt dν!ξηαε' ijτανε yαμ6νog xα[ εδρ!θη.

(Λoυxαg,1'5,32)

o dοωτοg υι69 πηρε τo μεq|διo τoυ χαι θφΘαoε 6ωg τo πλ6oγ απoμαχQυ_ oμ6νο oημεio, π6ραν τoυ oπo[oυ δεν μποqoιioε πλθoν γα πQoχωQηοει. αντιληφθηxε τo 1αοg χαι τoγ xiγδυγo τηg απωλεiαζ χαι, βαoει τoυ νoμoυ τηg αγταγαxλαoεωζ στo oημε(o πqooxρoυoηζ τoυ απoμαχQυσμ6νoυ πλανητη, πτiqε τoν δρ6μo τηζ επιστQoφηg. Αυτη ε(,ναι η παqαβoλη τoυ αοιilτoυ υιoυ οε o1θοη με τo ηλιαxo μαζ otloτημα χαι τη δυνατ6τητα αγταναxλαοεωζ τoυ 

"EN ΑPXΗ HN o ΛoΓoΣ''

35

φωτoγιoυ. oταγ τo τελευτα[o θφθαoε στoν απoμαxρυoμ6νο πλανriτη, αγνoofoε τι εiναι. Eπιoτqθφoνταg, dρ1ιoε να αντιλαμβdνεται την ιiπαρξη τoυ σε o16oη με ooα τo πεqι6βαλλαγ' Kαι 6φΘαoε xdπoια οτιγμη πoυ xατd,λαβε oτι εiναι υι6E Θεorj. Αυτη ε(,ναι η αφυπνιοη τηg ουνειδησεωζ χαι η απoατoλr] των ανθqιbπων xατω oτην γη' 'AyqυπνεTτε λoιπ6ν, δι6τι δtν yνωqiξετε πo[α rbρq''{qyεται δ Κtqιog ι\u6ν'

(MατθαTog, 24, 42)

Η Θε(,α αxτινoβoλlα τoυ Πατ6qα ε|γαι τo Πνευμα τo Αγιoν, εiναι η δι1γαμη πoυ διατηqε[ τoυE δεομoυg των <<υιd)ν> πoυ 61oυν μ6οα τoυg τo πq6οωπo τoυ ΠατθQα. Kdθε απειgοελα1ιoτo oωματiδιο, φωτ6νιo η πνευματιxη oντ6τητα τηζ θεiαζ αxτινoβoλiαζ τoυ Δημιoυργori, περι61ει μ6oα τoυ τoν Πνευματιx6 Γoγo xαι τo Πρ6οωπo Toυ, xαι oνoμdξεται υι6g. o xdθε υι6g 61ει μ6.oα τoυ τιζ (,διεE εντoλ6g oε διαφoqετιxη oμωg ου1νoτητα, πoι6τητα xαι φωτειν6τητα, 1ωqig να 1dνεται η αq1ιxη oυσια απo την oπoiα ξεxiνηοε. To πυqriλιoγ ε(γαι η "υλη" τoυ Πνευματιxor] Γ6γoυ τoυ Θεorir πoυ διαπερνα χαt σχηματoπoιεi τo απειqoν τηζ πγευματιxτ]g δημιoυqγiαg. To xαθε απειQoστημ6qιo διαοπαται επ γ6oυ οε dλλα απειρoελdxιοτα τμτ]ματα (oωματiδια, φωτ6νια η πνευματιxα 6ντα) xαι δημιoυqγoυνται oι γ6oι <<υιo[>>, oι oπoioι xαι αυτo[ θα διαoπαοτotjγ εx γ6oυ. Κdθε 6να9 απ' αυτoυg τoυE .<υιotigr, απoτελε(, μ6νo9 τoυ €γα dπειρo oυμπαν, xαθωE διαοπdται ειg τo dπειqoν τoυ μιxρ6xoσμoυ χαι τoυ μαxροxoομoυ oυγxq6νωE. Eιγαι η πνευματιxη ιεραg1[α τoυ Θεoυ πoυ παλλεται χαι δoνεlται επ' dπειqoν, oπoυ οδ τis 6ααιλε[αE, oδx ?!oται τ6λoE. o Πατ6qαg 61ει απειqoυg υιotig. Στην γη 6μωg oτ6λνει τoγ Moνdxριβ6 Toυ Yι6ν, τoν Ιηooυν Xριoτ6ν, o oπoiog πqoβdλλεται στoυζ xατιilτεqoυg x6ομoυg τηg δημιoυqγ(,αg' Η πqoβoλη αυτη δεν 6γινε απo xαπoιo dλλo επiπεδo τηg ιεqαq1iαg -πoυ χαι η ιεqαq1iα ε[ναι πρoβoλη τηg Moναδog- αλλd θγινε πqoβoλη τoυ ιδ(oυ τoυ Πατθqα αμ6oω9 απo τoγ Πυρηνα Toυ, αμ6oω9 απ6 την εοτiα τoυ Φωτ6g oτoγ διx6 μαg x6ομo, χωQιζ να φriγει απ6 xει πoυ εiναι. Φδg θx Qωτ6g. Δεγ 6οτειλε xd,πoιoγ dλλoγ απo τoυg υιoυg Toυ, δεν 6οτειλε xαπoιoγ Aoxdγγελo η xdπoιo Xεqoυβεiμ, πoυ χαt αυτoi ε[γαι υιoi πρoερ1ομενoι απo τoγ iδιο πυρτ]να. 'Eoτειλε τoγ Αγαπημ6γoγ Toυ Yι6γ. Aυτ6 παι μoνo φανεριilνει την αουλληπτη αγdπη τoυ Θεoυ πQoζ τoυζ ανθqιbπoυg. Η Αγαθ6τητd Toυ ε[ναι τθτoια, πoυ oτ6λγει τoγ Αγαπημ6νoν Toυ Yι6γ, τoν iδιoγ Toυ Eαυτ6ν, να ΣταυgωΘε[ δια να πdqει επdγω Toυ την αμα8τ[,αγ 6λoυ τoυ xooμoυ. 

36

TA APXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Kαταλαβαiγετε πoιoζ εiναι Αυτ6g o oπo[og Σταυριbθηxε xαι πoιog ε[ναι Aυτ69 οτoγ οπoioν λ6με dτι πιoτεtioυμε;

Κα[ 6απτιoθεtE δ'Ιηooig d'ν66η d'μ6αωg d'π6 τoσ f)δατog xαi iδofi' r)νοlyθηααν εig αδτ6u οi oδqανol, xαi ε7δε τo Πνεδμα τoi Θεoi xατα6αTνoν δg πεqιrlτεραν, xαl Bρy6μενoy Bπ' αδτ6ν. Καi' iδod Qωνfi Bx τdιν oι\qανδν' λ6yoυαα. oδτog ε7yαι δ Υi6E μoυ δ d'yαπητdg' εiq τ6ν δπoTοu εδηqεατrjθηv' (Mατθαiog,3,16) H Bdπτιοη τoυ Ιηooυ ε[ναι oυμβoλo μετανolαg xαι παΘαρμoυ. Mετα τo μυοτηqιo τηg Bαπτiοεωζ, o dνθqωπog φθqει τo Πνευμα τo Αγιoν. o Ιηοot1g εiναι o Mονoγενηg, ε[γαι o Moναxqιβog, ε|ναι o μoνog πoυ ε|γαι o lδιog o Πατ6qαg. Και επειδη ε(γαι o M6νog, με αγαγQαμματιoμo γενγι6ται o Ν6μog. Και o πqωτog ν6μo9 τηg δημιoυqγiαg εiναι o ν6μo9 τηg ανταγαxλdοεωg βdοει τoυ oπoioυ 6λα τα οτoι1ε[α oτην δημιoυqγiα εxφραξoνται xαι πoλλαπλααιdξoνται. H πqιilτη 6xφραoη τoυ Θεot] ε[ναι o τ]1og, χαι o ν6μog τηE αγταναxλdoεωg δημιoυqγεiται απ6 τιζ υπεQσυxν6τητεE

τoυζ αQχαi,oυg Eλληγεζ χαι απoτυπιbθηχαγ στoγ xαγoγιx6 μαiανδρo

αυτoυ τoυ πgωτου η1oυ. o πqιbτog παλμog' τo πριilτo xr]μα, o πqιbτog η1og τoυ Πατ6ρα, εiναι εxφqαοειg τoυ Πνεtiματoζ τoυ Αγiου, πoυ o ανθqΦπινog νoυg αδυνατε(, γα αντιληφθε[, διoτι o Θε6g δεν περιγqαφεται, αλλα εiναι απεq(,γQαπτoζ χαι απερινoητog. Toν δε Πατ6ρα ιιαι δημιoυρy6ν τoυ oιjμπαντog ουτε εiναι ευxoλoν να τoν ειjqει xανε(,g, oυτε αφolj τoν εtρει ε['ναι ααφαλtg να τον περιγραψεL εLζ oλoυE, μαg αναφ6ρει o Σωxqατηg μ6oα απd τo ('ρyo T[μαιo5 τoυ Πλdτωνog (28, c). To εναγωνιo ερcbτημα γιατ(, δημιofqγηοε o Θε69 τo oυμπαν η γιατ(, θπλαοε o Θε6g τoν dνθρωπo στην πgαγματιxoτητα δεν υπαq1ει. Αυτ6 που υπα81ει εiναι o ν6μo9 τηE αγταναxλdοεωg, o νoμog των απεiqων εxφqdoεων δια τηg πολυειδorig riληg. To εριilτημα Θα υπηρxε, εdγ υπηρxε xαπoια αq1η. oμωζ o Θε69 εiναι dναqxog, εiναι αιιilνιoE, ε[γαι α6ναoζ πηγη Φωτ6g. Στoν νoμo τηζ ανταναxλdoεωg εμπεgι61εται χαt o ν6μoE των αντιθθτων. Eφ6ooν xdθε τι αγταγαxλd.ται χαι απειqiξεται πρog 6λε9 τιg xατευθιiγσειζ, oε μiα α6ναη διαδιxαoiα με αγνωoτη τιυψατιτι,i]xατεfθυνοη, πιbg μπoρoυν oι οημεqινoi επιoττ]μoνεE να oqιoθετotjν τo οtiμπαν; oι ν6μoι τηζ αγταγαxλαοεωg χαι τoυ απειqιoμoυ πqooδιoρioτηxαν απ6

5ΞΞΞ-

που εγαλλdσσεται xαι ρ€ει, χωQιζ να oρ[ξεται απ6 xαπoιo τ6λo9. 

"EN ΑPXΗ ι{N o ΛoΓoΣ','

37

δυναμιxoυ οταυqoυ Απoτυπιilγoνται ομωg χαι στo oυμβoλo * τoυ χαι τωγ δυo μινωιxιbν E πoυ αγτιχατoπτQiξoγται εμπερι61oντα9 τo νoμo τωγ αγτιθ6τωγ αλλα χαι τoγ αριθμ6 τωγ παγτωγ.
φησ(,

δη τLζ ταfrτα JτQoτεQoζ oυνιδων Πλατωνog δυo Ε xαθιερωoαg θειβ' δηλωμα xα[ αυμβoλoν 'τoi d'ριθμoυ τιilν παντων'

τcp

Ιαyυg('ζεται λoιπoν ιιαπoιoE oτι αυτα αφoυ τα ε['δε πρωτυτερog απo τoν Πλατωνα, δυo Ε αφιtρωoε εLζ τoν Θεoν' φανtQωμα 2{αL αφιΕgωμα τoυ αριθμoυ των παντων. (Πλoυταρxoq, Περ(, τoυ ΕΙ τoi iν ΔελφoTE,391' C' 6)

αγταγαxλι.δνται

Φ

Oταγ διαοπαται θγα ατoμo, επεμβα[νει η Moναδα η oπolα xατ6ρ1εται xαι διαοπα το ατoμo οε δυo iδια μ6ρη τα oπo|α αντιoτq6φoγταt χαt

μθρη εξαxoλoυθoυγ να θ1oυν μεταξυ τoυg ο16oη πoυ ε[ναι η oqιξoγτια γQαμμri )+ ενιil η xαθετog γaαμμη oυμβoλiξει την θεiαν oυοiα τoυ πατ6ραf . Tα δι]o διαοπααμ€να μdQη δεγ παυoυγ γα εiγαι [δια με τo αρx€-

)(

, διoτι 61oυν διαφoqετιx€g

πoλιxoτητεg. Tα δυo iδια

τυπoν ατoμo, διoτι xαθε τι πoυ διαοπαται δημιoυργεi τo oμoιoν τoυ xαι υποxειται εx γ6oυ οτην διαδιxαο[α τηg διαοπααεωg πqog oλεg τιζ χατευθυνoειg πoυ oδηγoυγ στηγ δημιoυργiα των xoαμωγ χαι την πνευματιxη δημιoυqγ|α τoυ Θεof δια τoυ Θεiου Toυ Λoγoυ χαι τoυ Αγioυ Πνευματog. Πolog εlναι oμωg o πqιbτog πoυ απoχαλι]πτει oτην ανθqωπoτητα τoν Θεioγ Λoγoν τoυ Πατ6qα Θεοr], πρooπαθιbνταE 6τoι να περιγραι]-lει τoν'Eνα Δημιoυqγo, αλλα xαι την αqxη τωγ παντωγ; 'Eντεxα 1ιλιαδεg xqoνια πριν απo την'Eλευoη τoυ Ιηοoυ Xριοτoυ oτην γη, o oλυμπιog Eρμηg, o υιog τoυ Διog χαι τηζ Mα[αg, αξιιbνεται τηE πριilτηg Απoxαλυιi.rεωE απo τoγ iδιo τoγ Θεo, τoγ oπo[,ογ απoxαλεi Πoιμανδqη'
τoiτο εiπιilγ f1λλιiγη τfr iδ6α xαi εriθ6ωg παγτα μoι, iiνoιxτo Φoπff, xαi δρΦ Θεαν d6qιoτoν, Qιlg δ6 παγταγεγενημενα, εiiδι6γ τεxαL iλαq6ν, xαl f1qαoΘηγ iδιbν. xαi
θν μθqει γεγενημθνov, Qo6εg6ν μεταμoρQcilθη?tαv ωζ πQoζ την ιδtα' εlyε δημιoυρyηθεl xατι επmλιvtE xαι 6λ6πω

Και 6ταν

oμ[ληαε, oλα μ6oα μoυ αμ6oω9

μετ' δλ[γoν αx6τοE xατωQεq6g

xαi. oτυγν6ν,

θοπειραμ6νoν, δg

εixαοαι

με'

οxoλιδg [δQει]

frν, τε

θ6αμα αxαθoqιoτoν' εlyαν δε ytνει 6λα QωE, xαι yαληνιo xαι ευyαqιoτo' xαι 6ταν τo εlδατo επεθυμιαα 6vτovα. Και μετα απ' oλ[yo επεxqατηαεπυxν6 oxoταδι,τo oπo[ov εLζ μεριxα αημε[α ηταv Qo6ερ6 xαι απo2tQoυστι'x6' 6yoνταE ylvει απε[ρα περt' πλoxη, ειg εμ6vα δε Qαιιl6ταv ωg Q[δr 

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

εiτα μετα6αλλ6μενoν τ6 ox6τog εig δγρdν τινα Qυoιν, dQατωg τεταqαγμ6νην xαi xαπγ6γ dπoδιδοloαν, δg dπ6 πυρ6g xαi τινα fr1oν dπoτελoOοαν dνεxλαλητoν γoιbδη' εiτα 6oη θξ αriτ{g dουναqΘqωg θξεπ6μπετo, δg εixαoαι Φωγff πυρ69, θx δ6 Qωτ6E... λ6γo9 &γιog Lπ66η τff Qυoει, πα[ πΟq &xqατoν θξεπηδηοεν θx τffg δγqαs Qυoεωg dνω εig {iψog' xoO$ον δ6 frν xα[ 6ξd, δqαατιx6ν δ6 &μα, xαi δ dηq θλαQq65 δν f1xoλoυθηοε δoxεΤγ xq6μαοΘαι αrjτ6γ dπ' αr]τοl'γη δ6 xαi δδωq 6μενε xαθ'δαυτα συμμεμιγμ6να, δE μη θεωρε[αΘαι [την γ{ν] &π6 τoi t1δατog' xινoυμενα δ6, frν δια τ6ν θπιQεq6μενoν πνευματιx6ν λ6γoν εiE dxoην' δ δ6 Πoιμανδqηg δμoi, 'Eνoηoαg, Φηol, την θ6αν ταυτην 6τι τιαL' 6oυλεται; παi, Γνιbooμαι, θQην θγιb' - T6 Qι1g θxεΤvo, 6Qη, θγιil Noig δ o6g Θε69, δ πq6 Qυοεωg δγρdg τffg θx oπ6τoυg Qανεioηg' δ δ6 δx No6g Qωτειν6g Λ6γog υi6g θεo0. - Ti oδν; Φημi.- Otlτω γνΦθι'τ6 θγ ooi 6χi.'πoν xαL dxo0oν, λ6γog xυρiου, δ δ6 νoδg πατηq θε6E. ori γαq διi,oταται dπ' dλληλων' δνωοιg γαρ τoυτωγ θoτ[γ f ξωη.

αy6διδε xαπy6 ααιl απ6 Qωτιd. xαι δημιoυqyo'ιioε xαπoιov τjyov απερiyQαπτoy xαι yεματo θρrjvo. 'Επειτα 6orj αoυvαQτητη διεylετo απ6 αυτrjν (τηv oυαlα) πoυ μπoρoυαε xαπoιog να την παQoμoιαoει με Qωvrj τoυ πυρ6g, απ6 τo Qωg δε..' Λ6yog Ayιog εQανη υπερανω τηg Qυoεωζ 24αι πυq αyv6 ανεδι3θη απ6 την υyqα QιJoη πQoζ τα ανω ειg μεyαλo ιJψog. 'Hταy δε ελαQρ6 xαι oξιJ, oυyγqoνωg δε δραoτιx6v- 21,αι' o α6qαg 6νταE ελαQqog αxoλo.ιiθηoε τo πνειjμα, ειrcb αy6'6αιvε αυτ6 μi,yρι τo πυρ απ6 τηy γηv 2lαι' τo ιiδωρ, σαy yα Qαiνεται 6τι εξηqτατo αυτδ εξ αυτοι3' η yη δε ?dαL τo'ι3δωq 6μεvαν αναμεμLyμ6να αlg πQoζ τoν εαυτ6ν τoυg, ciloτε vα μηv διαxρlνεται η yη απ6 τoιjδωρrjταν δε xιuo'ιiμεvα εξαιτlαg τoυ xτvευματιxo6 Λ6yoυ πoυ μεταQερ6ταν ειg
τηv αxorjv.

6πειτα μετα6αλλ6μεν0 τo αxoτd'δι ειg xαπoιαν υγqα oυαiα η oπolα εlyε διαταqαψτ ε i xατα τq6πov απεq ly ραπτoν,

Πoιμαvδρηg λ6yει ειg εμ6να: xατεν6ηαεg 6τι η θ6α αυτrj 6yει xαι θ6ληαη; Εiπα εyril: θα yνωρiαω. - To QωE εxεivo, εiπε, εycb o NoυE o διx6g ooυ Θε6E, o πqoδπαρyωυ τηζ
υyQαζ Qιiαεωg πoυ ενεQαν[oθη εx τoυ ox6τoυg (ε[μαι)' ο δε Λ6yoE o Υι6E τoυ Θεo'ιj απ6 Noυy Qωτειν6ν (εlvαι). - Tι λοιπ6y (oυμ6αiνει); λ6ω. - Toιoυτoτq6πωg yνrbριξε. εxεlyo τo oπolov εντ6E αoυ 6λ6πει xαι αxoιjει εlvαι o Λ6γog τoυ Κυρ[oυ' o δε Noυg, εlvαι o Παττjρ Θεδg. Δεν απ6yoυl, μεταξ'ι3 των' δι6τι η 6νωoιg αυτcby ε[ναι η ζωrj.

o δε 

"ΕN APXH ιΙN o ΛoΓoΣ" -

39

γνιbgιξε τoiτο.

Eιi1αqιoτi σoι, θQην 6γω. -'Aλλα δη ν6ει τ6 QΦg παl

- Λoιπ6ν vα εvνoεig τo Qωg 24αι yα yνωρ[ξειg αυτ6. (Eqμoυ Tqιαμεγ i,oτ oυ, Π o ιμd'ν δ qη g(l))
Vat. gr' 237Q), ΦΦ. 1α -

- Ευψαqιoτrb, ε[πα εycb'

!6

(6}''.

ux'

93-94)

Aυτη εiγαι η πqιbτη Aπoxdλυψη στηγ ιστoQ[α τηζ ανθρωπ6τηταζ' o Eqμηs, πεqιγqdφει τoγ'Eγα Θε6 πoυ τoυ απoxαλrjπτεται. Aντιπρ(,ξει 6να γαληνιo xαι 1αqoυμεγo φωζ xαι θqωταg μεγαλog τoγ xαταλαμβdνει δι'αυτ6 πoυ βλ6πει, δι6τι αιοθαγεται χαt αυτοg oυμμθτο1og οτην δημιoυργiα' Για πριilτη φoqd απ6 xαταβoλι]g xooμoυ, o Yι65 τoυ Θεoil απoxαλεiται Λογog φωτεινog πoυ εχπoQευεται απ6 τoν Πατ6qα Noυν, Λ6γo9 πoυ εiγαι
α1ιilριoτog απo τoν Πατ6qα.

"Επειδτj τοy παντα x6αμοv Βπolηoεν δ δημιoυqy6g, oi yεqαlν d'λλα λ6yφ δατε oδτaη δπολαμ6αvε δg τo6 παρ6ντoE xαl d'ε[ 6ντo9 xαl παlrτα πoιrjααντog xαi 6ν6E μ6νoυ, τfi δ6 αδτoi θελrjoει δημιουρyrjααντoE τα 6ντα' τoiτo yαq Βoτι τ6 αdιμα Βxεtνoυ, oiy d'πτ6ν, oiδt δρατoιr, oδδ6 μετqητ6v, oδδ6 διαoτατ6ν, οδδ6 d'λλφ τιν[ oωματι 6μoιov' oiiτε yαq πiq iατιν fiδωq οi)τε d'fiq oilτε πνεfiμα, d'λλα παιlτα d'π' αiτoi. Επειδrj 6λoy τoι' x6αμov επolηαεν o Δημιoυρy6g, 6μ δια των yειqιbν αλλα δια τoυ Λ6yoυ, rboτε xατ' αυτ6ν τoν τρ6πo να θεωρεiE 6τι εiyαι παριbν xαι πd'ντoτε υπαρyει xαι επoiηoε τα παντα xαι 6τι ε[ναι 'ΕllαE μoναδιx6E, εδη μιoιiqyηoε δε 6λα τα 6ντα' Aυτ6 λoιπ6ι' ε[ναι τo orbμα εxεtνoυ' πoυ δεν εlvαι δυνατ6y vα ιpηλαQηθε[, oι5τε yα θεαθε[, oυτε να μετqηθεi, oι3τε να θεωqηθεi με διαoτααειg, o'tτε εiναι 6μoιoν με xαν6να αλλo orbμα. δι6τι δεν εtyαι πυρ o'ιjτε ιiδωq oιiτε αrjρ otτε πνειiμα' αλλα τα παvτα απ' Aυτ6ν πqo6'ρyoνται' ('Ερμo6 πρoE Tατ δ Κqατi1ρ ij Moναg, παρ. 1)
τηζ EυQΦπηζ, γQαφoυζ xιbδιxεg πoυ βqlοxoνται διαοπαρτoι oτιg μεγdλεg βιβλιoθηxεg Oqog, oτo Σινd' oτην Πατμo x.α. To or]γoλo των Eqμητιxιirν Kειμθνων διαoΦoτo Αγιoν ξεται πλriQεζ οτoυg xωδιxεζ vat. gr. 237 xαι Vat. gr.951 τηg Bιβλιoθηxηζ τoυ Bατιxαγorj, ενιb τμημα των xειμιiνων xαταγραφεται oτoν xΦδιxα vat. gr. 914, xαθιbg xαι oτoυg xιilδιχεE τηζ BibΙiotheque Nationa]e τoυ Παριoιo(l (Parisinus gr. 689)' τηg ΒibΙiotheque de Besancon τoυ Παριoιoι1 (xrbδιξ 13)'τηg Moνηg Ιβηqων τoυ Αγ[oυ oqoυg (xcbδ. 184 xαι 1317), τηq Moνηg Πατμoυ (xωδ. oξy' ) x.α.
(2) (1) oλεg oι ειδ6οειE των Eqμητιxιilν Kειμθνων τoυ ειxoοτor] αιιilνα βαolξoνται οε xειq6-

πqoοδιoριoμdg vat. gr. 2j7' φφ.1α-1β δηλιilνει 6τι τo ουγxεxqιμ6νo απ6oπαομα 237 τηg βρ[oxεται μεταξr3 των φliλλων 1α-1β' τoυ 1ειρ6γραφoυ xιbδιια υπ' αqιθμ6ν Bιβλιoθηxηg τoυ Bατιxαγoι1. Oι ελληνιxo[ xΦδιxεg τηζ εν λ6γω βιβλιoθηxηg οημειιδνoνται με τα αρ1ιxd Vat. gr. εγΦ oι λατινιxo[ xΦδιxεg με τα αq1ιxd vat. Ιat.

o 

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENIΙΣ ΓNΩΣΙ{Σ

Λoγog τoυ Θεoιi, πqoαναγγ6λλεται απo τoν Eρμη χαι σε πoλλα απooπdοματα τωγ λ6γων τoυ πoυ διαφυλααooγται επ(, αιωνεg ατιg Moν6g τoυ Αγioυ oqoυg χαι στηγ Moνη Σινd. Πoλλd απo τα αρxα[α χειρ6γQαφα διαoιilθηxαν απ6 τουg ηρωιxotig Πατ6qεg χαι μoναχoriζ τηg oρθoδoξiαg, 1dqιν στoυζ oπoioυg φθdνoυν μ61qι xαι oημεqα αλωβητα ατα 16ρια
σαζ.

o Yι6g xαι

/ΔΛΛoΣ <P/to/ ΠPoΣ ΠΑΛΤoκPΑToPΑ,
'Axoιμrjτoυ πυq6g 6μμα yqrjyoqε, δρ6μoν αiθ6ρog ξιυοyoν6ν, f1λloυ θ6ρμην xqατiνον, λαiλαπι μεθιoτ6ν u6Qη, τotiνoμα μi yωqr|ν Βv x6oμφ. d'φθιτov, d.6'ναoν' πανεπiαxoπoν iπtQo1oν δμμα, πατ6ρα τdlν δλων Θε6ν 6vτα μ6voν.'Aτ/ oι3δει169 {yοντα dqmu. {yvωxα Εv:α μετα α6 διlτα μ6νον ix ooδ yεqαlρω υi6ν, 6v qcbμη d'πoqqrjτφ xαi δξυτ6qα Qωνfi [διoν εδθ6E dφθ6νωg xαi d'παθdlg dyεννrjτωg λ6yoν iy6νvηoαg' Θε6ν 6ντα, τηv o'ι3αiαν Bx τηg oδαiαg, 6g αoυ τoi πατρ6E τrjν εix6να xαl πανομolαν Q6qει. "'Ωoτε ΒxεTνoν iν oot, α6 δ! iν ixεiνφ, xαλλoυE
Ξooπτρov, d'λλη λ6Qqαvτoν πρoαωποv'

Βλtμμα αxoιμιjτoυ πυρ69 yqηy6qει. Εα,ιj που ξωoyouε[E τον δρ6μo τoυ αιθ6qα' πoυ ε1'ιLσχdειE την θtρμη τoυ ηλloυ, πoυ δiνειg την λα[λαπα ειg τα ν6Qη, εcld, πoυ τo 6νoμα αoυ δεv yωqd" ειg τον x6αμoν. Βλ6μμα αQθαqτou, αιιbνιoν, Qo6ερον, πoυ επoxττεdει τα παντα, πατ6qα 6λων, πoυ εioαι 6vαE xαι μoναδιx6E Θε6E, που δεν 6yειE xαμiαν αρyη απ6 πoυθεvd', α' 6yω yνrιqloει' 'Ενα μ6νoν τιμιil μετα απ6 εo6'να, τoν Υι6ν που προ6qyεται απ6 εo6να, με απoqqητη διjvαμη xαι oξιjτεqη Φωνi, με ξεyωριατo τq6πo ευθ{g χωQiζ Qθ6νo xαι πd'θog, χωQIζ y6uνηαη y6ννηαεg τoν Λ6γoν, πoυ εiναι Θε6E, την oυα[α ε21' τηζ oυαtαg, o oπolog Q6qει την διxfi ooυ ειx6να, τoυ Πατ69α, την 6μοιαν σoυ εLζ 6λα' 'Ωoτε εxεiνog vα ευqioxεται μ6oα o' εα6να, εα'ιj δε μ6αα α' εxεlνοv, αlg xαθρ!πτηE xαλλoυg και πρ6σωπoν αμo ι6α[αg ευQqoodvη g. 1. Σινd 327' φ. 234β (βλ. ειιι. 85). 2. Ιβηqων j86, φ. 174β. 3. Richard ΒentΙeii ΕpistoΙa. 'Eνα μ6νo τιμιil μετd απo εο6να, oμoλoγεi o Eqμfg oτoν Πατ6ρα Θεo, τογ Yιoγ xαι Λoγoν πoυ ε(γαι Θεog! Eiναι o [διoE Λ6γo9 oτoγ οπoloν αναφ$φται xαι o Eυαγγελιoτηg Ιωαννηg, ατην πqωτη παqαγραφo τoυ Ευαγγελioυ τoυ, δι6τι η πηγη τoυ Πνευματog εiναι μ[α. Αυτ6 πoυ αxoυαεg xαι εiδεg εiναι Λ6γog Kυρioυ xαι o Noυg Θεog Πατ6- 

"EN ΑPXΙ{ ΙΙN o

ΛoΓoΣ"

41

Qαζ. Kαι δεν xωq|ξεται τo θγα απ6 τo αλλo' απoxαλυπτει o Πoιμανδqηg Θε6g οτoν Eρμτi. To iδιo μαg λ6ει xαι o ΙηοoυE, 6ταγ 6ρxεται στην γη:

'Εyιb xαl δ Πατηq Εν iαμtν. (ΙωαιlllηE,1Ο,

3Ο)

Διoτι o Ιηoorig ε[ναι xαι o Πατ6qαg, εiγαι xαι o Πoιμανδqηg.

Λ6yει

εiE αδτ6ν δ Φ[λιππoE "Κ'ι3qιε, δεTξ6 μαE τoν Πατ6ρα xαi μαE d'qxεi''. Λtyει εig α8τoν δ'ΙηαoijE, "T6ooν xαιq6ν ε7μαι μαξ[ oαE, xαl δ6ν μ6 iyvιbqιclεE Φ[λιππε;'ΕxεTνog πo{ Ξyει iδη iμ6, {yει iδfi τ6ν Πατ6qα''. ('ΙrιαννηE' 1'4,8)

H υπερφυοιxη Απoxαλυψη τoυ Πνειiματog τoυ Θεof, xαθιoτd τoν Εqμη τoν πρι.δτoν <Απ6oτoλo>> τoυ μoνoΘεΤoμori. To oνoμα Eρμηg xαι η λθξη Θqηοxεi,α 61oυν τoν (διo λεξαριΘμo.
με το oνoμα Πoιμdνδρηg, ε(,ναι o lδιog πoυ θα γνωq(,αει αqγoτεqα η ανΘQωπ6τητα με τo 6νoμα ΙηooυE Xqιoτ6g. Η ιδι6τητα τoυ Eqμoυ, τoυ επoγoμαξoμ6νoυ xqιoφ6qoυ, otiμφωνα με την oπo[α ειxoνiξεται να φ6gει xριdρι, εiναι dμεoα oυνδεδεμ6νη με τηγ χQιoτιανιπη αλληγoqiα τoυ xαλoυ Πoιμfνog. Σ1oλιdξoνταg o Παυοαν|αg τoν oυμβoλιoμo τoυ xριoφ6qoυ Eqμoιi, γρdφει:

EPMHΣ=353=ΘPΗΣKEΙA o Θε69 πoυ παQoυσιαξεται oτoν Eqμη

Aυτα πoυ λ6yε στLζ μυστι2{'69 τελετ6g τηg Mητq6g αyετιxd' με τoy Εqμrj xαι τo xqιαqι, αy ?{αι ξ6qω xαλα τι αυμ6oλiξoυν, δεv τα μyημoνε'ι3ω.

(Παυοανlα 5' Κoq ινθ ιαxα, 3, 4)

Eφoooν οε μ(,α πo(μνη o xρι6g εiγαι o αQχηγ6ζ χαι o πατθραE των αμνι.bν, o Πoιμdνδρηg ουμβoλiξεται ωE xqι6g. o (διog oμωg o Πoιμανδqηg Κqι6g Θα εμφανιoθεi xαι πdλι oτην ανθρωπ6τητα ωζ Αμν69 Ιηοoυg xαι θα θυοιαoτεi για τηγ oωτηqiα τoυ xooμoυ. Πατ6qαg τoυ Αμνoυ πoυ Θα οηxιilοει την αμαqτiα τηg ανθqωπdτηταζ ε(,γαι o Κqι69, δι6τι o αμν6g εiναι πqo6xταση τoυ xριof. 'Eτoι απoουμβoλlξεται o xριoφoqoζ Eaμηζ αλλα xαι η χQιoφoqα oφiγξ πoυ συγαγταται οτην Α(γυπτo. Tην οx6αη αυτri αναμεσα στoγ Πατ6qα Kqιo xαι τoν Αμν6 Ιηooti, αγ χαι την ξθρει xαλα, δεγ την μνημoνευει o Παυαανiαg. Tην μνημoνεtiει 6μωg o oυγγqαφθαg τoυ παqoντog βιβλ|oυ. Tην ιδι6τητα τoυ πQoζ θυoiαγ αμνoυ απoxαλυπτει χαι o Αγιog Ιωαννηg ο βαπτιoτfg.
Tη Βπαυq ιoν 6λ6πει δ ' Ιωαννη g τ6ν Ιη oolν Εqyλμενoll πq6g α'iτ6u, xαl λ6yει, "'Ιδoσ δ'Aμν6g τo6 Θεoi, δ αtqων τrjν d'μαqτiαν τοi x6oμoυ''. ('Ιωαννηg,1,29)
' 

42

TA ΑPΧΕΙΑ TΗΣ XAMΕNΗΣ ΓNΩΣHΣ

Aριoτερα, πηλινιl ειδιbλιo xριoφoροιl Ερμoυ, μioα 5oιι αι. π.X. ΔεΕια, 7βλxινo αγαλματιιl ι"1toφoρι>υ Ερμoιi, τρ('το τtταρτο 6oιl αι. π.X. (Συλλoγη Σταθdτoυ) Aρyριoλoyιxo Ιν4oιloε|o
Aθηνιbν.

Τα διαφoρα αγαλματα χαι εLδωλια τoυ χQιoφoQoυ ΕQμoυ πoυ βq[oxoνται διαoπαQτα σε μεγαλα μoUσεια εiναι μια πQoσθετη μαQτυQια τηζ πQd)τηζ Απoχαλυψεω; τoυ Πoιμαγδρoυ Θεoυ πQoζ τoγ oλυμπιo Esμη. Εxτog του Εqμof , με xριo στoυζ ιi:μoυg τoυ ειxoν(ξεται χαι o xαλog Πoι.1λυπτo τoυ 4oυ αιιbνog, τo oπo(o βρiοxεται oτo μoυoεio Pio μιην Ιηοουg, οε - Christiano τoυ Bατιxαγoυ. 'Εycil εiμi δ Πoψανδqηg,Χtεt o Θεog πoυ απoιαλυπτεται oτoν Eqμη. 'Εyιb εiμl δ Πoιμην δ xαλ6E, λ6ει xαι o Xριοτog oταν 6ρ1εταt στην γη. o Eρμηq απoxαλε|ται απo τoυg n1.1υπτioυζ Tριοpι6^1ιατog, δι6τι ηταν o πριilτιlg πoυ μ|ληοε γLα τηγ Tριομ6γιoτη TQιαδιxη φυoη τoυ Ενog Θεoυ. Το επ|θετo Tqιoμ6^7ιoτog υπoδηλιbγεL τηγ Tριαδιxη υπ6oταoη τoυ Θεoυ χαL τηγ υπερμ6.1ιοτη δημιoυq.1iα Toυ, o7ι με την αντiληψη τωγ φυσιχιbγ διαοταoεωγ, αλλα με τηγ εσωτεQιxη αντLληψη πoυ μoνoν εξ απoxαλυψεωζ μεταφdρεται oτoν Eρμη τoν TqιoμθγLστo χαι οτoν Α^,,ιo Ιωαννη τoν θεoλoγo. Αυτo ουμ- 

"EN APΧΗ ΗN o ΛoΓoΣ','

43

βαiνει επειδη μ6νoν o Θεog δυγαται να αξιιiloει xdπoιo πλαoμα τoυ να βιιilσει τo αoιiλληπτoν χαι τo απεqινoητον με τtζ αιοΘηoειg. Απoxαλεiται Tqιoμ6γιoτog, διoτι ειζ τo απειqoν τωγ διαoτdσεων τoυ Noυ η οφqαγiδα εiγαι παντα τo τρiα, 6πoυ τo Tq[α εiναι ουγxρoνωg xαι'Eνα. o Tριoμ6γιoτoζ Θεoζ εiγαι o μι6γιoτog ειζ τηγ τqiτην, o μθγιοτog ειζ τo απειρoν, δι6τι δεν oυνoμιλεl o EρμηE με αυτoν πoυ δημιoυQγησε τoν πλανr]τη γη, αλλd με Αυτ6γ πoυ δημιoυQγησε τoυg απεlqoυg x6ομoυE, με Aυτ6ν πoυ ευqioxεται εtζ τα Αγια των Αγiων. Στo λεξιxo Σoιjδα διαβαξoυμε 6τι o Eρμ{g oνoμαοτηxε Tqιoμ6γιστoζ, δι6τι μ(,ληαε πεqi τηg Αγi,αg Tqιαδοg.

Βκixλητo δ6 Tqιαμ6yιoτοg, διoτι περt τριαδοE iφθ6yξατo εiπcΙlν, Βν τριαδι μiαν ε7ναι θε6τητα. oνoμαoτηxε δε Tριαμ6yιoτoE, δι6τι δια την Tqιαδα μ[ληoε λ6yoνταg oτι ειE μ[α Tqιαδα ευρloxεται η θε6τητα. (Λεξικ6 Σodδα, λi μμα Εeμi s)
"

πQoζ τoγ'Eνα Θεο.

o λoγog τoυ Eρμoυ πoυ

απoλoυθε(,, ε[γαι λ6γog oμoλoγ(,αg xαι δoξαoiαg

yεαθαι, d'λλα τdι νo't dxoιjoατε. {ν μoνoy Βατl τ6 φωE τ6 νoερ6ν πq6 Qωτ6E νoερoi' xαi, fiν dεi νoiE νοoE QωτεινoE xαl οiδ6ν Ετεqον i, ii i τoιJτου 6ν6τηg' d'ε[ Βy αι3τQ ilν d'ε[ τdl αδτoi νot xαt QωτI xαl πνεdματι παyτα πεqι61ει, Bxτ6g τoυτoυ oι3 θεog o'\x dγyελog oi δαiμων, oι\x oδαlα τιg &λλη' παyτcυv yαρ xdqιog xαl θεog, xαi παντα δd αiτ6ν xαl Bν αiτQ Boτιy. δ yαρ λ6yoE αδτoδ πρoελθrbν, παvτ6,λειog cilν, xαl γ6νιμog xαl δημιoυqy6g, iν yov[μφ Qιjαει πεoιbν, Βν yoνlμφ iiδατι, tyxυov τ6 i)δωρ Βπo[ηoεv..' ταiτα δ6 xαl iν τoTg xατα'Ιoυλιανoi τoi 6αoιλ6cυg δπ6 τoi δαιωτdτου Κυqlλλoυ oυναyθεiαιν BμQ6ρεταq 6τι xαl δ Tριαμ6yιατos'Εqμis dyνodlν τ6 μ6λλov τριαδα δμooι3oιoν δμoλ6yησεν.

Εi μrj πρ6νοιd' τιE fiν τoi παllτωιl xυqioυ, cbατε μoι τoν λoyoν τοiτoy d'ποxαλdψαι, oiδ6 δμd'g τoιoι3τοE Ξqωg xατεTyεv, '(vα περ[ τo6τoυ ξητrjoετε' o8 γd'q ΒQιxτ6v Βoτιν εig d'μυrjτoυE τoιαiτα μυoτrjqια παq6-

δεν υπrjρyε η πq6νoια τoυ Κυqiου oλων, cΙlατε να απoxαλιjει'ζ εμtvα αυτ6ν τoν Λ6yov, oιiτε εoαE θα xαταλαμ6αvε τ{τοια ψει επιθυμiα με αxoπ6 vα εξεταoετε αyετιxα. Δι6τι δεv εiyαι δυvατ6v ειE αμυrjτoυζ' yα παραδlδovται τlτοια μυατηqια' αλλα αxo'ι3ατε με τoν νoυ. 'Ενα μ6vον εtναι τo Qωg τo voεqoν, πoυ πqoδπrjqyε τoυ νoεqo'ιj Qωτog' xαι υπrjqyε δια παιlτα o Qωτειν6E Noυg τoυ Noυ. Και τlπoτα αλλo δεν υπηρyε παρα η ενoτητα αυτod, παvτα ευqιαxομ6νoυ μ{oα ειg τoν εαυτ6y τoυ' τα παντα περι6yει με τoν Noυν, τo Φωg τo Πνευμα τoυ. Εxτ6g Aυτo'ι3 oι3τε θε6g, oιjτε dγyελog,

"Εdν

'ιαι 

44

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

o6τε δα[μωv, odτε xαπoια αλλη oυαiα. δι6τι εtvαι Κ6ριo9 6λωv xαι Θε6E, xαι 6λα xατω απ' αυτ6v xαι μ6oα ειg αυτ6ν ευqlαxoνται. Δ ι6τι o Λ6yog πoυ πqorjλθε απ' αυτ6ν, 6νταg τελει6τατοg xαι y6νιμoζ χαL δημιoυqy6g, αQod 6πεαε ειE y6vιμη Qιioη με y6vψα υδατα, y6vιμoν xατ6oτηαε τo ιjδcυρ''... Aυτα εμπεqι6yoνταL εLζ τα 6qyα πoυ συy2lεvτρδθηxαν απ6 τov οoι6τατoν Κ6ριλλoν, εναyτlοv τoυ 6αclιλ6ωg Ιουλιαvo{, επειδrj ο Εqμis o Tqιoμ6yιστoζ' αyvoιbνταg τo μ6λλoν, την oμooυoιoν Tqιαδα oμoλ6yηαε. α' Ι. Mαλdλαg, Χρoνoyραφ('α, αελ. 30' oxonii, 1691. β. Ayioυ Aθαναo[,oυ, Vat gr 119s (βλ. ειx. 101-102). y. Σινα 327, φ. 2j5α (βλ. εtιι. 86) δ. Ktiριλλog, Κατα Ιoυλιανoυ, Ι,552, D xαι Ι, 556' A.

Πoιοg μπoqεi γα αμφισβηττ]oει τoυE λ6γoυg τoυ Eρμoιi, oταν αυτoi απoxαλυπτoνται απ6 τoν Aγιo Αθαγdoιo Αλεξανδρεiαg, απ6 τoγ Eπlοxoπo Kυριλλo χαι απo αλλα 1ειρ6γQαφα πoυ φυλ,&οσoγται oτo Σιγα χαι στtζ Moν€g τoυ Αγioυ oQoυζ; oπωg μαg επιβεβαιcilνoυγ oλεE αυτ6g oι πηγ6g, o EaμηE oμoλoγηοε την oμοουoιoν Tριαδα χαι τoν 'Eγα Θε6, o oπolog τα παντα πεqι61ει με τoγ Noυν, τo Φωζ χαι τo Πνευμα τoυ, xαθι.bg, εiναι Κriριog 6λωγ xαι Θεog, xαι oλα xdτω απ' αυτ6γ xαι μ6oα ειg αυτ6ν ευρiοxoνται. Στoν πqιilτo oτi1o τoυ απoσπd'oματog, o EQμηζ απoxαλυπτει στoυζ ανθgιilπoυg τoν Λ6γoν τoυ Θεoυ, xαθιilg η θεiα πq6νoια εiναι αυτη πoυ επεμβαiνει xαι xαγει τoυg ανθριilπoυζ γα θ6λoυγ να εξεταooυν τα σΧετL1λd με τoν Θε(,ογ Λdγoν. Δt6τι δεν ε(,ναι δυνατ6ν ειg αμυητoυg, να πα8αδ(δoνται τ6τoια
μυατηρια. o Θεlog Λ6γo9, oπωg αναφ6ρει o EQμηζ, πqo6ρxεται απ6 τoγ Πατ6qα xαι ε(,γαι oε dλα τ6λειo9: o Λoyog πoυ πρoηλθε απ' Aυτ6ν' 6νταg τελειoτατoζ χαL yoνιμog ιιαι δημιoυqyog, αφoυ t'πεoε ειg y6νιμη φιjoη με yoνιμα υδατα' y6νιμoν ιιατtoτηoε τo ιiδωρ. Tα rjδατα xαθiοταγται 6γxυα, 6ταγ o Πατ6ραg διαοπd,ται oε απειqα τμηματα πQoζ oλεg τιE xατευθυγοειζ χαι η θεiα αxτινoβoλiα Toυ μεταφ6Qει τoγ Πνευματιxo Toυ Γ6γo, την πρcδτη εντoλη, στηγ απαγτα1oυ δημιoυργiα. o Πνευματιx6g Γ6νog xαθιoτα 6γxυα τα qευoτd, δι6τι δεγ αναφθqεται οτα υδατα τωγ ωxεαγιilν' αλλα οτα t]δατα τα xoομιxα, οτα αουλληπτα υδατα τηg δημιoυργiαg. Η αναφoqα τoυ Eρμoυ oτα 6γxυα tjδατα, 61ει dμεoη o16οη χαι με τoγ μriθo πoυ αφoqd οτην γ6ννηoη τηg Αφqoδiτηg, η oπo(α πατd τoγ Hoioδo γεννηθηxε oτoν αφq6 τηg θαλαooαg. To 6νoμα Αφqoδiτη αυμβoλiξει τoγ xιilδιχα τηζ φωτoοfνΘεoηg. To oξυγ6νo γεννι6ται οτoν αφρ6 τηg Θdλαooαg απ6 

"EN ΑPXΗ ΗN o ΛoΓoΣ','

45

τη διαδιχασiα τηg φωτooυνΘεσηζ, η οπo[α επιτελεiται oτα μ6qια τηg xλωqoφr]λληg πoυ βρioxoγται στα φυλλα των δ6ντρωγ χαι στα πρdοινα τμηματα των φυτιilν των ωxεαγι.bν. To μεγαλυτερo πooooτo θxλυoηg oξυγoνου ε(,ναι

απ6qqoια τηg φωτοoιiνθεοηg που επιτελε(,ται οτoυg ωxεανofg, λ6γω τηg δθoμευoηg τηζ ηλιαxηζ αxτινoβoλlαg απo τo φυτoπλαγxτoν. Δι' αυτ6γ τoν λoγo xαθioτανταt 6γxυα χαι τα t]δατα τηζ γηζ. Eντ6g των υδατωγ εiναι oτεqεωμ6νη xαι oλ6xληQη η γη. oχι β6βαια oτα γνωoτα fδατα, αλλα oτα xoομιxd. Αυτog πoυ xατ6oτησε τo υδωq γoνιμo, εLγαι Αυτ69 πoυ oτεq6ωσε τηγ γη oτα υδατα xαι οταυqι.δθηxε δια την oωτηq[αν oλoxληρηg τηg ανθρωπ6τηταζ.
Σημεqoν xqεμd'ται Βπi, ξtλoυ δ Βν tjδααι την yην lιρεμdoαg. Συμφωνα με τoγ Eυο6βιo Kαιoαqε|αg, o EQμηζ o Tqιoμ6γιοτog ηταν οfμβoυλog χαι γQαμματευg τoυ Kq6νoυ.
εig d'νδραg δ6 πqoελθιilν δ Κqoνog'Ερμi τQ τqιαμεyloτφ αυμ6o6λφ xαl 6οηθ@ yqιbμεvoE 1oiτoE yαq ην α'8τQ yqαμματεdζ. (Eυo66ιog, Ευαyyελιxiγ Πqoπαqααxευfi , 1", 10, 17)

Mετα τoν xαταxλυομo τoυ Δευxαλiωνog, πoυ 6γινε πεq[ τo 9.600 π' X'' η ερμητιxη γραμματεiα διετηρεiτo οτην Aiγυπτo μ6oω τηg ιεqoγλυφιχηζ γaαφηζ πoυ ηταν 1αραγμ6νη αq1ιxα οε λiθινεg π}ιατιεE xαι οιδεqθνιεg η xdλxινεg ατηλεg, xαι αqγ6τεqα επανω οε παπυρoυg. Eναg απo τoυg βααιxoυg oυντελεoτθg διdoωσηζ τηζ Eρμητιxηg θεoλoγ|αg ηταν o Αιγυπτιog αρ1ιεqευg τηg Ηλιoυπ6λεωg Mαγ6θωγ o Σεβεννυτηg (4og-3og αι. π.X.). Γνιilqιξε εξiοoυ xαλα τα Eλληνιxα χαL τα Ιεgoγλυφιxα χαι σε ουνεqγαοi,α με τoν 'Eλληνα ιεq6α xαι oυμβoυλo τoυ Πτoλεμαloυ Α' , Tιμ6θεo, μετ6φραoαν την Eρμητιxη γqαμματε(,α απ6 την αq1αiα ιεqoγλυφιxη γραφη στηγ επιχQατor]oα ελληνιxf. Aπoδειξη oτι υπηq1αν τα Eqμητιxα Kεiμενα τηγ μαχQιγη εxε[γη επoy'η, ε[γαι 6γα απ6oπαoμα απo τo πθμπτo βιβλ[o τoυ 6qγoυ Aπoτελεαματιlιd' τoυ Mαν6θωνog, στo oπo[o απoxαλυπτεται 6τι τα 6ργα τoυ Eqμoυ απoτελoυoαγ απoqqητη γνιbαη πoυ βqιox6ταγ χαταγεγραμμ6νη οε ιερθg βiβλoυg xαι απ6χQυφεζ oτηλεg.

'Εξ
d'g

d'δdτων iεqωv 6i6λωy,6ααιλεi ΠτoλεμαTε, xαi xqυQlμιυv ατηλ6ν' ηiiρατo πανcloQog' Ερμi s odμ6oυλoν πινυτfi E αoQ[η g' Aoxλη πι6v εδqιbν, oiραvlων τ' d'ατqcυv iδlαιg Βyαραξε πqοllo[αE.

Aπ6 απ6qqητεE ιερ6E 6t6λoυg, 6αoιλ(α Πτoλεμαiε, xαι απ6 απ6xρυQεg oτfiλεg τιg oπotεE επιv6ηoε o πανooQoE Εqμfig, αQod 6ρrjxε τoν Aoxληπιo odμ6ουλo τηg 6αθυτατηg ooQ[αE, xαθ6ριoε 

46

TA ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENrΙΣ ΓNΩΣHΣ

αoτρων.'.

(τα μελλoυμενα) με ιδιαIτεQεζ πQoαναγyελlεg τωv oυqανiων
(Mαν6Θων, Aπoτελεαματιxα, 5, 1x3)

Tα ιεQα αυτα βιβλiα με τηγ απoρρητη γνιilοη ανηxoυν oτoν πdνooφo Eqμη τoν Tqιoμ6γιoτo, δηλαδη oτoν oλιiμπιo Eρμη, τoν υιo τoυ Δι69 χαt τηζ Mα[αg, o oπolog oτo [διo 6ργo τoυ Mαν6θωνog απoxαλεiται Κυλληνιog (βιβλ. 3, οτ. 393) y"αL χQυσoxτtδιλog (βιβλ. 6, oτ.672). Ανdμεοα oτα 6qγα τoυ Eρμoυ oυγxαταλ6γoγται τα Γενιxd xαι η βiβλοg Κυραν('δεg.
τfiv παρ' AiyυπτioιE xαl "'Ελληoιν d.πoxαταστασul'' τoi ζωδιαxor μυθoλoγoι5μενην δηλoT, τoit' ξoτι την d'πδ τoi α'ι3τοi oημεloυ iπl τ6
"

α8τ6 oημεToν, δ i'oτι πqdlτoν λεπτ6ν τfig πqcilτηg μolqαg τoi iαημεqινoi ζωδ[oυ, xριοδ λεyομ6'νoυ παρ' αiτoTg, δoπεq xαl Βy τoTg ΓειltxoTg τοδ Εqμol xαl Βv Κυqαvvloι 6[6λoιg ε[qηται. (MανθΘων, Aποoπααματα, 5C)

To θqγo TITE ΓενικoΓE αναφθρεται χαt οε €γα δευτεqo 6ργo τoυ Eρμoιi, πoυ εiγαι τo Κλειδ[^ ijxoυααg iu τoTE ΓενιxoTE 6τι d'πo μιd'g ι/lυyfig τfig τoi παντ69 παoαι αi ψυyαl εioιν αδται iν τQ παιlτl x6αμφ xυλινδo6μεναι, δoπεq dπoνεμημ6ναι;

oix

Δεν αxoυαεζ εLζ τα oΓενιxαr 6τι απ6 μια ι!υyrj, την ιpυyrj τoυ α6μπαντοg, 6λε9 oι Ψυx6E αυτ6g ευρiαxoνται πεqιoτqεQλμενεg α'
6λo τoy x6αμo, ααν αxqι1ιilg να !'yoυν xατανεμηθεt; (EqμηE, Κλεig,7)
Exτog απd τoγ Mαν6θωγα, oημαντιx6g πληqoφoρ(εg περ(, τoυ θqγoυ τoυ Eqμoυ ToTg Γενιxo75, αντλoriμε xαι απ6 τoν Αλεξανδqινo φιλ6οoφo Φ(λωγα στo 6ργo τoυ Περi' Θεoυ.

εxδ6oεων, εx των oπoiων πρo6q1oνται oλα τα απooπdοματα πoυ θα oυναντηoετε xατ0 τη διdρπεια τoυ βιβλioυ. Π. 1. τo απoοπαoμα τoυ αρ1α[oυ xειμ6νoυ απ6 τo 6ργo τoυ Mαν6θωνog πρo6q1εται απo τηγ θxδooη τoυ K. MolΙer (Παqioι: Didot, 1841-1870). Στα περιoοoτερα απoοπαοματα, επτ69 απd την μετdφqαoη, παqαθιlτω xαι τo αq1α[o xε[μενo, o1ι μ6νoν για λoγoυE αξιoπιοτiαE, αλλα διdτι αx6μη xαι η τελειoτdτη απ6δoοη oτη Ν6α Eλληνιxη τoυ αq1α[ου ελληνιxoυ λ6γoυ, δεν ε(ναι δυνατ6ν να υπoχαταστηoει αυτd τot]τo τo αρ1α|o ελληνιx6 xε(μενo.

(3) Στην πλoυοια βιβλιoγραφ[α, μπoqεiτε να βqεiτε τα πληQη oτoι1ε(α των 6qγων χαι των 

"EN ΑPXH HN o ΛoΓoΣ"

4'7

Περ[ Θεoi: [ Εν μ]6ν τoTE yενιxoTE, d', T[....'..., 6ι6λ[oι9] [πoλλα!xιE εiqηxαμεν νoδ[ν] θε6ν ε7ναr] [Nυνi] δft τηλαυy6α[τεq]oν π[εq[ τoι3των 6ρoi]μεν [ 10 ]αθi1g, μ6τoyog τfig παθητ[fig δυνd.μεωg o'ι3δ' δg Ξοιx]ε τfiE c1'παθoig Bνερ[yεiαg'] [ 13 dν]θqω[π...]υo[.]oυτ t....'..'.] τrjν] dνθq6πoυ QιjoιvI [ ]ντo δευτεqεdει[v [ ]ν, dλλα μi ...π[.'.'....'. (Φi,λων o Aλεξανδριν6g, Π ερ [ Θ εoι3, απooπαoματα)

Φiλωγ o Aλεξανδριν6g (30 π.X.-45 μ.x.), xαταγρdφει οτo 6ργo τoυ Περi Θεoι\ τα xυριoτεqα oημε[,α τηg β|βλoυ Γενιxα τoυ Eqμot. Στoυg πgιilτoυg οτ[1oυg τoυ 69γoυ, διαβdξoυμε 6τι oε πoλλα βιβλ(α πoυ απαqτiξoυν τα Γενιιια, o Θεog αναφ6ρεται ωg Noυg. To iδιo διαβαξoυμε χαt στo θργo Πoιμd'νδρηg' oπoυ oε εριilτηoη τoυ Eqμori πoιoζ ε(ναι Αυτ6g πoυ τoυ oμιλε[, o Θε69 τoυ απαγτα: 'Εγcb εiμi δ Πoιμανδqηg, δ τ0g αδθεντlαg Noig' ELναι φανερo 6τι oι δυo πρcδτoι ατi1oι τoυ θgγoυ τoυ Φ[λωγoζ, πQtγ τηγ αλλo[ωοη τoυg, εi1αν την εξηg μoQφli:
'Εν μ6ν τoTg yενιxoTg, δ Tqιoμ6yιoτε, 6ι6λ[oιg πoλλαxιE εiqrjxαμεv lloiv θε6ν ε7ναι!

o

Kαι ελd1ιoτα μoνo Θραriοματα απo αρxαloυg παπυqoυg ε(,ναι αρxετα να φθρoυν στo φωζ τη 1αμ6νη γνιiloη. o πdπυρog με το 6qγo τoυ Φiλωγog βρtσχεται oε μoυοε[,o τoυ Bεqoλiνoυ (P. Berol. inν. l7o27) xαι oπωg θα δoυμε

οε επ6μενo xεφαλαιo, o αλεξανδqινdg φιλoooφog, εxτ6g απ6 τα θqγα τoυ Eqμoιi, xαταγqαφει xαι 6γα απooπαoμα απ6 λ6γo τoυ Ιηooti, τo οπoio φανεqιilνει την oυqανια xαταγωγη χαι τηγ θεΤxη υπ6oταση τωγ Eυγoνων Eλληνωγ:

μ6νη yd'ρ fi "Ελλdg d'ψευδdlg dνθqωπoγovεT, Qυτ6ν oδqανιoν xαi 6λd'στημα θεToν... (Φiλων o Aλεξανδqιν69, Πεq[ τoi Πqoνo[αι Θεoi,2,66)

Σημαντιxα oτoι1ε[α για τα θqγα τoυ Eqμoιi αντλουμε xαι απo τoγ Πατqιdρxη Κωγoταγτινoυπ6λεω9 Tαρdοιo (πqωην Γειbqγιog Σιiγxελλog), o oπoioE πqoηδqευoε oτην εβδ6μη oιxoυμενιxη Συνoδo. o Πατqιdρ1ηE διθσωσε τηγ επιoτoλη τoυ Mαν6θωγoζ πQoζ τoν βαοιλθα Πτoλεμα[o, oτην oπolα επιβεβαιιilνεται 6τι τα ιεqα βιβλi,α εγραφηoαν απ6 τoν Eqμη τoν
Tριoμ6γιοτo. 

48

TA ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Βπιζητoiντl ooι πεqi τdlν μελλ6ντων τQ x6αμφ ylyνεclθαι xαθcbg 6x6λευααg μoι παqαQανrjoεταl ooι d' {μαθον iερα 6ι6λ[α yραQ6ντα δπ6 τoi πqoπdτoQoζ τQισμεy loτoυ Ερμoi.
"

Εvιb εqευνoι3oεE εαι3 πεql 6αcυν μ6λλoυv να αυμ6odν ειζ τoν x6αμoν, xαθcbE με παρεxαλεαε; θα αoυ xταQoυσιαστo6ν τα ιερα 6ι6λlα τα οπoiα 6μαθα 6τι εyqαQηoαy απ6 τov πqoπd'τoqα Εqμrj τoν TριoμlyLστo. (Γειbqγιog Σtγπελλog, Εxλoyη ΧqovoγqαQtαg, αε}ι. 41)
ιεqιbν βiβλων τoυ EQμo1i, oυγxαταλ6γoγται τα Γενιxα xαι η β(,βλog Κυραν(,δεE. Tα δυο 69γα τoυ Εqμori, μνημoνευει xαι o ΠατgιαQχηζ Tαqαοιog:

oπωg πqoαναφ6qθηxε οε απooπαoμα τoυ Mαγ6Θωγoζ, μεταξυ των

iiτoι iν λg' yιλιααι xαl Qxε' τrjv xooμιxrjν d'ποκαταστασLν ylvεoθαι λlyovταg, ijyουν d.πo oημεloυ εig oημεToν τoi oiρανοi τfiv d'πoxατd'oτααιν, δE iν τοTE ΓενιxoTg'Ερμoi xαl ταTg Κυqαvνloι Q6ρεταt. (Γειbqγιog Συγxελog, Εxλoyfi ΧqoνoyqαQ[αg, αεΧ. 36)
M|α τρiτη πηγη πoυ 6xι απλα αναφθqει, αλλα xαι διαοιbξει oλoxληρo τo 6qγo Kυραν(,δεζι), ε|γαι o QητωQ τoυ 3oυ π. X. αιcilγog Αqπoxρατiωγ. O Αλεξανδqιν6g qητωg, oτoν πq6λoγo πoυ oυγτdoοει, αναφ€qει oτι η βi,βλog Κυqαν('δεg ηταν μ6γιoτo διbρo πoυ παqαδoθηxε οτoν Eqμη τoν Tριομ6γιoτo απ6 αγγθλoυζ τoυ Θεof! Ε7yε δ6 f1 πqιbτη Κυqανol 6i,6λoE ot|τrυg, xαθrbg xαt δπεθrjxαμεν. Θεoi δδqoν μi'yιoτoν <d'Ιf > dyy6λων λα6rbν'Εqμfrs δ τριoμ1yιoτog θε6g d'vθq6πoιg πd.αιv μετ6δωxεν δεxτιxoTE μυατιxiν 6ι6λioν τoδε. μi1 οδν μετd'δοE d'νδρααιv dyνιbμoαιv' d'λλ' '{7ε Εv 6αυτQ xτfiμα μ6yιστoν'.' Aijτη fi 6i6λoE ΣυριαxoTE Βyxεyαqαyμ6νη yραμμαoιν Βν oτrjλη
(a) H βiβλog Κυραν(,δεg απoτελε(ται απo δr]o τ6μoυ9, εχ των oπo(ων η πqιilτη ουντα1θηxε απo τoν Πθqoη βαoιλ6α Κιiqανo xαι η δευτεqη απo τoν αλεξανδqιν6 QητoQα χαι γQαμματιx6 Bαλ6qιo Αqπoxρατ(,ωνα. To 6qγo τoυ Eqμot υπoδειxνυει oτoυg ανθqιbπoυζ τoυζ τqoπoυg θεqαπεi,αg 6λων των αoθενειιilν xαι θα ηταν 1qηαιμo η επιoτημη τηζ φαQμαχoλoγiαg να τo λdβει οoβαqd υπoψιν τηg. Σε 6να απ6 τα απooπdoματα τoυ 6ργoυ διαβαξoυμε:

"'Υααοtπoν 6oταuη iατlν iερωτ(ιτη. α8τη περιπνευμovlαg xαl νεQρiτιδαg idται xαl Qθlαειg xαl 6fiyαg α{ν πηyανφ xαi μελιxρατφ πιvoμtνη. τ6 δt cLQlψημα τoδ δoocbπoυ πιν6μεvoν, 8λμινθαg xτεivει.

To 66τανo dαocυπoν εiναι ιερ6τατoιl. Aυτ6 θεραπε6ει πεQLπνευμoνlεE, νεQρlτιδεg, Qυματιιbαειg }lαL τou 6rjyα, 6ταν πlνεται με πrjγανον αναxατεμ6νo με μlλι. To δε αQ6ψημα τoυ υoαcbπoυ 6ταν π[yεται' αxoτcbνει τα oxoυλfixια των
εvτ6ριυι. (Κυq αν lδ εE, 6βχ. 5' παq. 20) 

''EN ΑPXιΙ ΗN o ΛoΓoΣ','

49

σι,δηQα Βν <λ[μvη τηE ΣυρIαE xατεyrboθη δg πqoεiqηται Βy> μ6ν τη πρ6 αiτηg 6i6λφ'Aρyα'ixfi δπ" Βμoυ δqμηνευθεloη' Βν ταdτη δ6 τij καλoυμtνη Κυqαviδι iye"Φη πεql λ[θων, πτηνδν, 6oτανων, xαl iyθιiωv. τodτων o3ν δxαoτη δdναμιE oυyκqαθεTαα xαi μιyεTαα ταTE λoιπαTE δυναμεαι ocbματog θνητοδ θεqαπε[αE'!νεxεν...

'Hταν δε η πqcbτη 6[6λoE τoυ Κυqανοd, tτoι oπcυg xαι 6'yουμε θ6oει. M6yιoτou δrbqoν Θεoιj, αQoi 6λα6ε o Εqμiγg o Tqιoμiγιoτog o θε69 απ6 αyy6λoυE μετ6δωαε τo 6ι6λ[ov ειg 6λουg τoυg αvθqcbπoυζ πoυ /1ταν δεxτιxol πqαyματωy μυστηQιαxcby (υπεq6ατιxιbν). Mηv λoιπov μεταδcbσειζ εLζ ανθqcbπoυg αyvcbμoνεE, αλλα 6yε τo μ6αα ooυ ωg μ6yιατoν απ6xτημα' αυτi7 η 6i,6λoq πoυ εlyε 1αqαyθεt με συQι,αxα yραμματα επανω ειE oτfiλη oιδηqα, xατα6υθioθηκε ειE λlμvη τηg ΣυρIαE μ6oα ειg 6[6λoν αqyαιxη πoυ εQμηvειjθηxε απ6 εμ6'uα..'. Ειg αυτfiν λoιπ6ν την ονομαξ6μεvη oΚυqαν[δαo, εyqαQη πεqi λlθωv, πτηνcilv, 6oταl,ων xαι ιyθ6cυν. Καθε μια απ6 τιg δυναμειg αυτcΙlν, αναμιyθεig με αλλεg δυναμειg, yαqtν τηg θεqαπεlαg τoυ
αcbματoE...
(

Κυ q αν

[δ εg, πq 6 λoy o g

A

q

πoxq ατ lωv

ο

g)

oπωg αναφθqεται οτo απoοπασμα, η βiβλog Kυqανi,δεg ηταν 1αραγμ6νη οε oιδηρα στηλη με oυριαxr] γQαφη χαι εμπεQLε|1ετo αε αQχα'ιχη στηλη πoυ εixε μεταφqαοτε(, απ6 τoγ |διo τoν Αqπoxqατiωγα. Aυτη ε|ναι αλλη μια αδιαψευστη μαqτυqiα oτι o Eqμηg o Tqιομ6γιoτog 61ι απλα υπηρξε, αλλα xαι αφηαε 6qγo τo oπoιo απαο1oληoε χαι απετ6λεαε αγτιxε(,μενo 6qευναE τoυ Mανθθωνog, τoυ ΑρπoxQατιωνoζ, τoυ Φ[,λωγog, τoυ Στoβαioυ, τoυ Πg6xλoυ, τoυ Eπιοxoπoυ Kυρiλλoυ, τoυ Πατqιαq1oυ Tαραο(,oυ xαι πoλλιitγ dλλωγ. Απ6 τo ανωτθρω απooπαoμα επιβεβαιιilνεται 6τι o Eqμηg ελdμβανε την θε|α οoφiα απ6 αγγ6λoυζ τoυ Θεoυ δια γα τηγ μεταδιboει στoυζ ανθριilπoυg. Tα Eqμητιxd xεiμενα πoυ υπαq1oυν οημερα εLναι xαταγQαφθζ τoυ Στoβαioυ, τoυ Eπιοx6που Kυqlλλoυ, τoυ Λαxταγτιoυ, τoυ Ιαμβλ[xoυ, τoυ Zωαiμoυ x.α. H xατωθεγ μαqτυqiα τoυ Λαxτdγτtoυ σχετιχd με την ιοτοριxη υπ6οταοη των Eqμητιxι.bν xειμ6νων 6xει xαι αυτη τη διxη τηg αξiα.
Εlιε('νog (o ΕρμiΟ tyQαψε βιβλ('α, xαι μαλιoτα πoλλα βιβλ('α oyετικd με την γνrbαη των θε(nν πραyματοlν. Διεxηqυξε o' αυτd, την γνcbαη ?{αL τo μεyαλε(,o τoυ υπεqτd,τoυ r'ruL μoναδιιιoυ Θεot ιιαι τον oνoμdζει με τLζ tδιεg oνoμαo[εg πoυ απoxαλoυμε xαι εμε('g τoν Κυριoν xαι Πατtρα. (Λαxταντιog, Diu. inst. Ι, 6, 4)

Πoiα εi,γαι 6μωζ η o16oη τηg Eqμητιxηg Kooμoγoνlαg με την Γtνεoιντηg Παλαιαg Διαθηxηζ; 

5Ο

TA ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

?tαi σιιoτoζ Eπανω τfig d'6dαooυ, xαl πvεiμα Θεoσ BπεQ6ρετo Ξπανal τol fiδατοg. xαl ε7πεy δ θε6g'yεvνηθi1τω Qωqxαl Εy6vετo QωE.

iy yoq ox6τog iΙπειqoν iν d'6ιiααφ xαl iδωq xαi πvεδμα λεπτ6v νoερ6ν, δυναμει θε[φ 6ντα iν yαει. d'νε[θη δ6
QωE &yιov...

;,

(Γ!νεoιg, A,2)

(Eρμηs, Ιερ6g Λ6yo5, παρ. 1)

Πo|og αντιγqdφει πoιoγ; o Eqμηg πoυ ot λoγoι τoυ xd,νoνται οτα βαθη των 1ιλιετηρ|δων, η oι Ιoυδα|ot πoυ παqoυoιαξoυγ τoυζ iδιoυg λoγoυg με μ[α xαθυoτ6Qηoη πoλλιbγ χιλιdδωγ xρ6νων; Στην Eqμητιxη θεoλoγiα η απoxαλυψη γiνεται απo τoν Πoιμdνδqη Θεo, oτην Θεoyoν('α τoυ Hοιoδoυ η απoxαλυιpη γiνεται απ6 τιg Mofοεg, ενιb oτην Γfuεoη δεν γνωq|ξoυμε πoιoζ ομιλε| oτoν Mωυoη. Γενvηθrjτω Qωgxαt Βy6νετo Φωg.Πωs o Θε6g Χt'ειyενηθfiτω Qωg,αφo(s o lδιog ε[ναι Φωg; To φωg δε γεννι6ται αλλα υπαq1ει. ofτε τq6xει με 300.000 χλμ/δευτ., αλλα ε(γαι διd1υτo. o Θε69 δiγει εγτoλη οτιg αιοθτ]αειg τoυ ανθqιbπoυ γα συγεQγαoτoυγ με τηγ διdγoια τoυ δια να αντιληφθε(, την r]παOξη τoυ φωτog. To φωg γεννηθηxε ωζ πQoζ τoν ανθqωπo xαι o1ι ωζ πQoζ τo iδιo τo φωg. To xdog oτo oπoio ευqiοxoνταγ 6λα τα 6γτα, ηταν xατι απερινoητo, ηταν xατι πoυ δεγ υπ6xειτo οτην νoηoη. Και επειδη o dνθρωπog δεν μπoρεi να oυλλαβει τoυζ νoμoυg τoυ 1αoυg, τo θεωqε| ουνιilνυμo τηg αταξ(,αg. Δεν εiναι 6μωg δυγατoγ μ6οα oτην φfοη τoυ Θεoυ γα υπdρxει αταξ|α xαι δυoαρμoνiα, αλλd ταξη, αgμoνiα xαι ιοoρρoπ[α. 'Hν yαq ακ6τo9 d'πειqoν Bv d'6ιjoαφ xαl iiδωq καt πνεiμα λεπτ6ν ι,oερ6v.To υδωq xαι τo πνευμα υπηρ1αν εντog τoυ απε(qoυ ox6τoυg τηg αβυoοoυ. Πoiα εiναι oμωg η oχθοη τoυ πνειiματoζ με τo υδωq;

"'Εαν xανε[E διιllφ' d'E {λθη πqοq Bμt, xαi d'E πιfi.'ΕxεTνoE πo{ πιoτε6ει εig iμ6' xαθιbg ε7πεν fi yQαΦi, πoταμol ijδατog ζlντog θα Qε6oουν Bx τηE κοιλlαg τoυ''. Toiτo δ! τ6 ε7πε πεqi τofr Πνε{ματog τ6 δπoTοy '!μελλαν να λα6oυv oi πιoτε6ovτεg εig αiτ6y. (ΙιυανvηE,7,38)
Τo πνευμα xαραxτηqiξεται λεπτo διoτι ηταν δια1υτo oτα ρευοτd fδατα. Moγoγ εαν αντιληφθoυμε την 6ννoια τoυ διd1υτoυ μπoqoυμε να xατανoησoυμε πωζ o Θεog εiναι πανταxοf παqιbν χαι τα παγτα πληqων. To φωg, o ηλεxτριoμoζ, o μαγγητιoμog, o ηχoζ χαι τo υδωρ εiναι xυματα πoυ ρ6oυν οτo απειqo 1αog. Aπo την πQιilτη δoνηoη τoυ Θεoυ, δημιoυργεiται η πρcbτη θxφραoη τoυ 

"EN ΑΡXΗ ΗN o ΛoΓoΣ"

51

Θεoυ πoυ εiγαι o ηxog. Eiναι o ηχoζ πoυ xαγ6γα ανθριbπινo οτoμα δεν μπoρεi να πρoφ6ρει, εiγαι o η1og πoυ διαπεqνd xαθε μoqφη oρατηg η αoqατηg υληg. Mε τoγ Θε(o ri1o επ6ρ1εται η ταξη χαt η αQμoγiα. oταγ oμωg o ηxog ταλαγτωθεi χαι επLταχυνθε|, μετατqθπεται σε φωζ. Tα oωματ|δLα τoυ ηχητtxoυ xυματoζ πoυ επιτα1υνoνται δημιoυργoυν τqιβη μεταξυ τoυζ, τQoπoπoι_ εiται η αλληλoυ1iα τoυ xιilqoυ, μεταβαλλεται η oυ1νoτητd τoυζ χαt στo oημε(,o xoqεομoυ o ηχoζ μεταμoqφιilνεταt σε φωg.'Eτoι o ηχoζ υπoxειται οτη διαδιxαα|α τoυ απεiρoυ ),|γγεoθαι χαL τo φωζ πoυ δημιιoυqγε[ται υπoxειται xαι αυτo με τηγ oειqd τoυ oε αλλεg μεταβoλθg πoυ oδη.1oriγ στηγ δημιoυργiα των απεiqων xλιμαxωτιilν ουμπαντωγ. Tα παγτα oτην δημιoυqγ|α μεταβαλλoγται. To [διo χαι η πνευματιxη ιεqαq1iα τoυ Θεof. Tα παγτα qεΤ. Δεν υπdρ1ει τiπoτε αλλo, παqα μ6νoν Πνευμα, xαθωg τo Πνευμα εxφρdξεται xαι πqoεxτεi,νεται ειζ τo απειρoν, oπoυ δεγ υπΦq1ει μθαα, 6ξω, παγιυ η Nατω. 'Aνε(fiη δt Qωq α^γιoν' δηλαδη' ανυιlrbθη φωg αyιoν, μαg λ€ει o Eqμηg' απoxαλυπτoγταζ τo αουλληπτoν γtα τιg αιαθηoεtζ τoυ ανΘριbπoυ γεγoνog τηg απoxαλriψεωg. To φωg τoυ ηλioυ εiναι oρατo, υπαqxει 6μωg xαι φωg πoυ δεγ ε|ναι oρατ6. Εiγαι τo Αxτιοτoν Φωg τoυ Θεου, πoυ δεγ μπoρε(, να γiνει αντιληπτo απo τιg ου1νoτητεζ τωγ oφθαλμιilν χαι τLζ αιoθηoειg των ανθqιbπων. To φωg πoυ αγτtχQiξει o Eqμηg εiναι μια πqoβoλη τηg τριου-

πoοτατoυ Moναδog. 'Εγcb εiμt τ6 φωE τo6 x6oμoυ, μα; λθει o Ιηοoιig, πoυ αρ1ει τoυ παντog, ωE o πqιbτoζ χαι o 6o1ατo9. Η απoxαλυψη τηζ δημιoυργlαg ξεxιναει απo τoν πριbτo Noυν, τoν Πατ6qα χαι τηγ εμφανιoη τoυ φωτog χαι τoυ οx6τoυg. Απo τo Φωg εμφαν|ξεται o Λoγog, o Yιog τoυ Θεof. Στην ουν61εtα τo φωζ oqγανιilνεται oε xοoμo απε(qων δυναμεων. To Αγιoν Φωg, ηταν αυτo πoυ πqωτoαντixQLσε o Eqμηg την oτιγμη τηg Θε|αg Απoxαλfψεωg. 'Eνα φωg, 1αqoιiμεγo χαι γαληνιo. To φωg τoυ αιωγi_ oυ χαt αναρ1oυ Θεoυ. E|γαι αδυγατoγ να διανoηθoυμε oτι πριν δημιoυqγηθεi <xατι> υπηρxε τo .,τiπoταr. Διoτι xαι τo ,.τ(,πoτα, απoτελεiται απ6 <.yuατL>>. Αναπoφευxτα oυμπεqα[νoυμε, oτι η πQωταQχtxη 6xqηξη (big bag) τηg oυγ1qoνηg επιοτημηg δεν υφioταται, xαθcbE oτην θθoη τηg εμφαν(,ξεται τo Αγιoν Πνευμα ωg η ανι.bτατη μoaφη εν6qγειαg απ6 την oπoiαγ πηγαξoυν τα πdγτα. Kανθνα ιεqo βιβλio δεν αναφθqει τiποτε oγετtτιo με τηγ πqωταq1ιxη θxqηξη' αλλd αγτιθ6τω9 oλα πεqιγραφoυν την ταξη χαι τηγ αρμoν|α πoυ πqoθqxεται απo τo
χαog.

Eιg τo dπειqoν τηg δημιoυQγιαζ, o dναρ1og xαι αιιilγιog Θεog, εiναι 

52

TΑ ΑΡXEΙΑ TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

παγταχoι παQωγ. Δεν υπαq1ει xαποιo οημεi,o οτo oυμπαν πoυ γα μην 6xει ξωη. oλα τα αοτqα, oι πλανητεg χαt oι γαλαξ(,εg 6xουν ξωη. Θα μπoρofοε αqαγε o ηλιog γα χατoιχεiται απo xαπoιεg oντoτητεg; M|α βιαoτιx! απα_ γτηση θα ηταν μdλλoν ιixι, δι6τι με τα ανθριi:πινα δεδoμ6να η θερμoxραοiα τωγ 6.3Ο0 βαθμιilν Kελo|oυ πoυ εxπθμπει εiγαι απαγoQευτLxη. Eπειδη oμωg τo απειqo τηg δημιoυqγ|αg xατoιxεiται, τo iδιo ουμβαtγει χαι με τo απειQoελd1ιoτo τμημα τoυ oυμπαντoζ, τo oπo|o oνoμαξεται ηλιog. Exτ6g απo τoγ Πνευματιxo Λ6γο τoυ Πατ6qα Θεof, υπαqxει o Λoγog o ηλιαxog xαι o Λογog o πλανητιx6g. Απo τoν πλανητιx6 Λoγo, πoυ εiναι η γη, γεννιoυγται τα ανθqιbπινα oιilματα, δι' αυτo xαι μετα τoγ θd,γατo επιοτq6φoυν παλι οτην γη. Aπo τoν ηλιαxo Λογo xαι τo πυQ τoυ ηλ(,oυ γεννι6ται η διdνotα τoυ ανθqι.bπoυ, εγιil απo τoγ Θε(,oγ Λ6γoν, δημιoυργoυγταt oι αγγελoι, oι αρ1αγγελoι, τα 1εqoυβεiμ' τα οεqαφε|μ xαι oλ6xληQη η πγευματιxη ιεραρ1i,α τoυ Θεoυ. oι dνθρωπoι ωg πνειiματα 6xoυν μερ|διo απo τo Πνευμα τoυ Θεoι], 6xoυν oμωg μεqiδιo χαL απ6 τoγ ηλιαxo Λgγo πoυ εiναι ξωνταν6g oqγανιoμog χαι πoυ χωQιζ αυτ6γ δεν μπoqεi να υπαρξει ξωη. Απo τoν ηλιαxo Λoγo δημιoυργηθηxε η ξωη oτoν πλανητιx6 Λ6γo, διoτι η γη ε|ναι οιilμα πoυ απoσπaoτητ'ε απo τoγ ηλιo xαι oτoν πυρηνα τηg 61ει την [δια αxqιβιi:g ουοταoη μ' αυτoν. Η γη εiναι o πλανητιx6g Λoγog' διoτι ε[γαι xαι αυτη, oπωg xαι o ηλιoE, ξωνταν69 oqγανιομog xαι λoγιxη oντoτητα, επαγω οτην oπo|α εxφqdξεται η ξωη xαι η δημιoυργ[α. O Πνευματιx6g oμωg ΛoγoE, εiναι αoqατog, διd1υτog, πανταxof παριilν χαι τα πdγτα πληριilγ' Απ6 τoγ ηλιo μθ1qι τα ανθqωπινα oιitματα υπαq1ει μ[α oυνε1ηζ aoη φωτoE. oι ηλιαxθg αxτ[νεg xαθιατoιjγ τo oιilμα τoυ ηλ(oυ χαt τα oι.bματα των ανθριilπων, ενωμθνα xαι ομoδoνofμενα. H ηλιαxη αxτ|να δημιoυργε| δεoμoυg με oλα τα oυρανια oιilματα, εxτ6g απ' αυτd, πoυ βρioxoνται τ6οo μαxρια, ιδoτε τo φωζ γα μην μπoρε| γα αγταγαχλαoτεi,. O,τι ιοxυει για τoγ ηλιαxd Λ6γo με τoγ oπo|oγ εiμεθα ενωμ6νoι δια τωγ αxτιγιilγ του, ιo1υει παι γLα τoγ Πνευματιx6ν Λ6γoν. E|μεθα ενωμ6νoι με τηγ Αυqα τoυ Θεoυ, με τo Αxτιoτoγ Φωg τoυ Δημιoυqγori, πoυ διαπερνα τo απειqoν τηg δημιουqγ(,αg. To Αxτιοτoν Φωg τoυ Θεot], δεν μπoqεi να γ[,νει oρατoν απo τoυg oφθαλμofE των ανθριilπων, ετιτog απo την ημ6qα τηg Αναοτασεωζ, τo M6γα Σαββατoν oτα Ιεqoο6λυμα' 6πoυ τo Aγιoν Φωg xατ6q1εται χαt δια16εται εντog τoυ Nαoυ τηg Αναoταoεωg. Αυτ6 εiγαι τo μ6γιoτo θαιiμα τηg oqθoδoξiαg. oι oλriμπιoι Ktqιoι ε|ναι δημιoυqγηματα τoυ Θεoυ, πoυ ηλθαν στηγ γη oxoπ6 γα Tογ υπηqετηooυν. Αντ]xoυν xαι αυτoi στηγ πγευματιxη πoiμνη με τoυ Θεof , μ6νoν πoυ δεγ ε(,ναι τηg ιδ|αg ουοτdσεωζ με τoυg ανθριilπoυg. 

"EN ΑPXH ιΙN o ΛoΓoΣ"

53

'Εycb ε7μαι δ Πoιμiyν δ xαλog, xαl yνωqiξω τα διxα μου, κα[ yνωqlζoμαι d"π6 τα δικα μoυ, 6πω9 μ6 yvωqlξει δ Πατηq, xαl Byιb γνcυqlξω τ6ν

Πατ6ρα' κα[ τfiν Ψυxην μoυ 6αλλω δπ6q τωv πqo6ατcυν. Κα[ d.λλα πρ66ατα {yω, τα δποTα δ6'ν ε7l,αι ix τηg αλλijg ταdτηE' xαi ΒxεTνα πq!πει να oυvαξω, xαl θα dxodooυν τfiν Qιυνην μoυ, xαl θα y[νει μ[α πο[μνη, {ναg πoιμjv. (ΙωανvηE,10,14)

Πoια εiγαι αυτα τα πρoβατα τα oπoiα δεγ ε|γαι τηg ιδ|αg αυληg η τηg ιδiαζ πoiμγηζ με τηγ ανθριbπινη; o ΙηooυE γνωστoποtεi oτoυg ανθριbπoυg oτι εxτοg απ' αυτoιig, υπαQχoυν xαι αλλα πq6βατα, δηλαδη xαι αλλα oγτα οτo απειρoν τηg δημιoυqγ|αg, μoνoν πoυ αυτα δεγ εiγαι τηg ιδiαg αυοταοεωζ με τoυg ανθqιbπoυg. oι πνευματιx6g αυτ6g oντoτητεg, πoυ πληqιbνoυν oπoιoδηπoτε oημεio τoυ ουμπαντog, απoxαλotγται στηγ πγευματιxη ιεραq1iα τηg oqΘoδoξiαg, Α.1γελoι, Aq1αγγελoι, ΑQχ6ζ, Kυριoτητεg, Θρ6νoι,
Eξoυοiεg, Xεqoυβε(,μ, Σεραφε|μ.....

Εig την oixiαy το{j Πατq6g μoυ δπαqyoυy πoλλα oixηματα' Bαv δ6v δπfiρyαν, θα od'g τδ Eλεyα' πηyαtvω vα od'E 6τoιμαoω τ6πov. Κα[ r1'Qoii παω να od'g 6τoιμαoω τoπoν, παλιy θα Ξλθω, xαl θα odE παqαλα6cυ μαξ[ μoυ, δια να ε7oθε xαl ιlεTg' 6πoυ ε7μαι xαl Εγcb. (Ιωαννηg,14,2) Πoια εiγαι αυτα τα oιxηματα πoυ υπαρxoυγ στoγ o|xo τoυ Πατq6g xαι πoιoι χατotxoυν μ6οα o' αυτα; Eδιb o Ιηooυg δεγ απευθυγεταt στo ιουδα'ιx6 oτoι1ε[o αλλα οτo ανθρωπινo. Παει γα ετoιμdoει 6να oixημα για τoυζ ανθqιbπoυg πoυ θα xqατηοoυν την πiοτη τoυζ χαι θα τoγ oμoλoγηooυν στoυζ 6oxατoυg xαιqofg. Mιλαει για οιxηματα χαι για xτiοματα, διoτι εαν περι6γραφε τo dπειρoν των xooμων χαι τωγ διαοταoεωγ τηg δημιoυργ[αg με διαφoρετιxη oqoλoγ|α, δεγ θα τoν χαταγooυοε xανεig. Mε xτioματα παQoμoια'tει την ιεqαρ1iα τoυ Θεoυ xαι o Αγιog Αθαναοιog Aλεξανδqεiαg.
"'

Εv Βατι τ6 Πuεlμα τo iiy ιoν' τα δ6 xτiαματα πoλλα. "Aγy ελoι xαl yd'q ylλιαι 7ιλιαδεE κα[ μυqιαι μυqιαδεg' Qοlατηqεg δ6 πoλλo[, xαl θq6νoι, xαl xιlριοτητεE, xαl oδqαvot' xαi yεqoυ6ε[μ, xαl oεqαQεlμ, xαl d"qyαγyελoι πoλλo[' κα[ c1'πλδg o8κ'!,ατι τα xτioματα tν, d'λλα παvτα πoλλα xαl διαQoqα. (Aγiου Aθαγααioυ , Επιατoλfi πqοg Σεqαπ[rυνα,593,26)

Kαθε πνευματιxη oντoτητα στηγ δημιoυργiα απoτελε|ται απo xαπoια riλη η oπo|α xατ' εμαg θεωqε[,ται αυλη, xαθιbE ε(,ναι π6ραν των oq(,ων τηg ανθqωπ|νoυ αντιληψεωg xαι διανoηoεωg. oι πνευματιx6g oντ6τητεE διαφ6- 

54

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

ηoεωg τωγ συχγoτητων των oυναιoθηματιxιilγ τoυg x6ντρωγ, πoυ o1ετiξoνταt με την ιδιoτητα χαταγQαφηg των επιθυμιιilν, τωγ συγαtσθημdτων χαt τη oυνειδητoτητα τηζ υπαρξειilg τoυg. Kαθε ανθqωπoζ επιχoιγωνε| με πνευματιx6g oντ6τητε9 παqα την θθληοη τoυ, xαθιbg λειτoυqγεi ωg πoμπ69 αλλd. xαι ωE δ6xτηg, oε οx6oη με την επoυρdνια ιεραqx|α τoυ Θεoυ. oλεg oι ox6ψειg χαL oι πqdξειg εxπ6μπoυν φωτιαμ6 xαι εν6ργεια. Edγ oι πqdξειg εiναι xαλ6g xαι αγαθ69, αναλoγη πγευματιxη oντ6τητα θα αντιληφθε[ την εχπoμπη τηg εν6qγειαζ πoυ πηγαξει απo αυτ6g, με απoτ6λεομα να πληoιαoει τoγ ανΘρωπo, γα τoγ πρooτατευεt χαt γα τoν xαθoδηγε(,. To αντloτqoφo 6μω9 ουμβαiγει, 6ταν oι πqαξειg εiναι αρνητιx6g. o νoμog τηζ ανταγαxλαoεωE διαπερνα oλεg τιg εxφqαoειg τηζ ξωηζ χαι τηζ δημιoυργ[αg. Αxoμη χαt τo πιo απειQoελd1ιoτο oτoι1εio τoυ oυμπαντog δι6πεται απ6 αqμoν(α xαι ταξη. Tα παντα υπαxofoυγ στoυζ xoαμιxofg ν6μoυg τηg δημιoυργ(,αg. oλα τα δημιoυργηματα τoυ Θεoυ υπηqετoυν xαι δoξdξoυν τoν Δημιoυqγ6 τoυg. o Eρμηg o Tqιoμθγιoτog ε(ναι o πριilτog πoυ απoπαλtiπτει xαι oμoλoγεi οτoυg ανθριilπoυζ τoγ Λ6γoν τoυ Θεof' Δεν εiγαι oμωg o μ6νo9, xαθιbg τoγ Yι6γ xαι Λ6γoν τoυ Θεoυ oμoλoγoυν, υπηqετotiν xαι πρoφητεioυγ oλoι oι oλυμπιoι Κυqιoι αλλα xαι oι αρ1αioι'Eλληνεg ooφoi. Eιg τoν Λoγoν τoυ ΠατρoE, ogx|ξεται o πoιητηg xαι ηρωαg oρφευg, o υι69 τoυ βαοιλ6ωE τηg Θqαxηg oιαγqoυ χαι τηζ Moυoαg Kαλλιoπηg, dπωg χαQαχτηQtστιxd αναφθqoυν o Aγιog Ιoυoτ|νog χαι o Αg1ιεπ(oxoπog Αλεξανδρεiαg Kf qιλλog
!

Qoυγ μεταξυ τoυg ωζ πQoζ την φωτεινoτητaxαι την ιxανoτητα διαφoqoπoι-

Κα[ Βν τoTg"oρxoιg δ6 ofiτωq' oδqαν6ν δqxlξω εig' θεoi μεyαλoυ ooQ6ν {qyoν, αδδrjν δρxlξω εig Πατq6g, τrjν Qθ6yξατo πqrbτoι,, fiνixα x6αμoν &παvτα 6αTg oτηρlξατo 6oυλαT9. Ti 6οdλεται τ6 λ6yειν α'ι3τ6ν, Aiδην δqxiξω εiE Πατρ69, ττjν Qθ6yξατo πqlτoν; A0δfiν Βνταiθα τ6ν τoi Θεoσ δvoμαξει λoyoν, δi oδ o8qαν6g xαl yη xαl i1 πd'oα By6νετo xτloιg, δg διδααxoυoιν fiμd'g α[ θεTαι τ6y dy[ων d'νδq6v πqoQητεTαι' 'Εται δε χαL στoυζ οqxoυE: "Σε oqxlξcυ εLζ τoy oυqαv6ν πoυ εlιlαι αoQoν 6qyou τoυ μεyαλoυ Θεod, oε oqxlξω εξ τηv Φωνi7ν τoυ Πατq6ζ, τ|]ν oπolαv εξ6Qρααε πρcbτην, 6ταv 6λov yενιxα τοv x6oμov εoττjqιξε με την διαyoια τoυ''' Tι επιδιrΙlxει'με τo yα λ6'ει αυτ6g, "Σε oqκlξω εLζ την Φωvηv τoυ Πατρ6ζ, τr]y oπolαv εξ6Qqαoε πqtbτηv;'' Φωvτjν εδcb oνoμαξει τoν Λ6yoν τoυ Θεod, δια τoυ oπoloυ εδημιoυρyrjθη oλη η xτloιg, xαθιilE διδαoxoυν εμαE oι θεIεE πρoQητεtεg τωv αylωv ανδqcbv. (Ιoυοτiνog, Λ6yog Παqαιvετιx6g πρog'ΕλληναE, t6, b) 

"EN ΑPXH ι{N o

ΛoΓoΣ"

55

xαi'oqQειjg α3θιE oiτω πod Qηor "oiραv6v δqκlζcυ εig θεoi μεyαλoυ αoQoν {qyoν' αiδiγν δqxlξω εiE Πατρ6g, iiv Qθ6yξατo πqδτηv, i1ν[κα κοαμoν ciπαντα δαTg oτηqlξατo 6oυλαT9''. "Aiδfiν δ{ ΠατqοE, fiν Qθ6yξατo πρrilτηv'' τ6ν μovoyενfi Λ6yov αiτoδ Qηoιv, d'εt oυvυπαQχoντα τQ Πατq[' oi γαq fiν 1q6voE 6τε δlyα Λ6yoυ τoi iδloυ vooTi &'ν δπαqycυν δ Θεog xαl Πατiγq' Bν
Καi, μτjν

τα0τ6 δ6 xαi τdιν 6λων δημιoυρyoν €ι'π6Qηνεv 6vτα Θε6ν'

Θεod, oε oqxlξcυ ει,ζ την Φωνfiv τoυ Πατρ6ζ, τηy oπoiαν εξ{Qqαoε πρrbτηv, oταv 6λoy yεuιxα τoν x6oμov εατηqιξε με τηv διαvoια του''' "Φωνfiv τoυ Πατq6g, τηu oπoiαν εξ6Qqααε πρrbτην'', λ{yει τoν Mονoyενfi Λoyov αυτοιi, πoυ συvυΙταqyει με τoν Πατ6ρα δι6τι δεv υπrjqyε yq6νοg xατα τou oπolov o ΘεoE xαι Πατrjρ εθεωρεlτo yωριoτα απ6 τον Λoyov αυτο6' αυyyqoνωg δε xαι τoν Δημιoυρy6ν τoυ παντog απεxαλυι/lε 6τι fiταu o Θε6g. (Kυqιλλog, Κατα Ιoυλιανot, 1', 46)

Και 6μωE και o oqQειjE παλι oε xαπoιo oημεlo ιαyυq[ξεται: "Σε oρxlξω ειζ τov oυqαν6v πoυ εlvαι ooQov 6ρyov τoυ μεγαλoυ

Eαγ o oρφεfg θεωqε[,ται απo χαπotoυg προοωπo ανtiπαqxτο, πιbg ε(,ναι δυγατ6γ δto Αγιoι τoυ Xqιoτιανιoμoυ γα τoγ θεωρoυν πρooωπoν υπαqxτo πoυ πρoεμηνυσε τoγ Λoγoν τoυ Πατqog; Tα oυμπεqασματα διxd οαg. o πqιilτog 'Eλληγ φιλ6ooφog πoυ θεμελ(,ωσε τηγ θεωq(,α περi τoυ θεioυ Λ6γoυ, ηταν o Ηqdxλειτοg (544- 484 π.X.).
xατα μετoyrjv τoi θεloυ λ6yoυ παyτα πqαττομ!ν τε xαl νοο6μεν.

Avαλoyα με τηv αυμμετoy{1 τoυ Θεioυ Λoyoυ 6λα τα ενvooιiμε xαι
τα πραττουμε.

(Hqαπλεiτου, A πo απασματ α' 16, 34)

Eφ6oιoE φιλoαoφog ηταν υπoοτηqιxτηg τηE αεναoυ xινηoεωg, qoηg xαι μεταβoληg των 6ντωγ χαι τωγ γιγνoμθνων. To υπoxε|μενo αυτηg τηg αεγαoυ qoηg ε(,ναι το λoγιx6ν, αιιilγιoγ xαι αεiξωoν πυρ.
ααQ6oτατα <δ'>'Ηραxλειτog δ'Ε@tαιog ταdτηg Βoτi τηE δ6ξηE' τoν μ6ν τινα xdoμov d'[διoν ε7ναι δoxιμαααg, τ6ν δ6 τινα Qθειρ6μενoν, τov xατα την διαxooμηoιv εiδcbE oiy'!τερoν διlτα ixεlνoυ πrilg {yoντoE' d'λλ' 6τι μ6ν diδιov τον Bξ d'παoηg τfig oδα[αE iδlωg πoιdν x6αμov iiδει, @αvερ6ν πoιεT λ6yωv oilτωg' "x6oμoν τ6ν αδτ6v d'παyτcυν oijτε τιg θε6v oilτε d'νθqcbπων iπo[ηαεν, d'λλ' fiν d'εl xαl'6oτιν xαl {oται πrq d'εlξωoν d'πτ6μενoν μ6τqα xαi d'πoα6εννdμεvoν μ6τqα''''. Δυναμει λ6yει' 6τι πδq δπδ τo6 διoιxofjvτoE λ6yου xαι θεofr τα odμπαvτα δΓ d'6qog τq6πεται εig δyq6ν τ6 δg απlqμα τfig διαxooμιjαεcυg.

o 

56

TΑ APXEΙΑ TΗΣ XAMENΙ{Σ ΓNΩΣHΣ

Καθαρ6τατα δε o HqαxλειτoE o ΕQioιog 6yει αυτfiν τηv yvcilμη, αQod διεπloτωoε oτι αλλog μεν xoαμoE εlναι αιcllνιoE, αλλοg δε αναλioxεται, yvωqiξoνταg 6τι o xooμog δια διαx6oμηoη δεν εlvαι αλλoE απ6 εxεlνov πoυ κατα xαπoιov τq6πο υπαqyει. Aλλα Qαvεqcilνει 6τι εyvcilqιξε τoy αιιbvιoν xooμov ιδια[τεqα απ' oλη yεvιxα τηv oυolα μιλcbνταg 6,τoι'"Tοv κ6oμoν τov lδn τωy πd'yτωy δεv τoν εδημιοdqyηαε καvεig oiτε απ6 τoυg θεoυg oiτε απ6 τoιlg αvθqcbπoιlg, αλλα υπηqyε πd'l,τα xαι υπαqyει xαι θα υπd'ρyει πυρ πoιl ξει αιrbνια, πoυ ανα6ει odμQωνα με εuαqμoνιo μtτqo xαι o6ηνει odμQωuα με μtτqo''....Mε αθ6νoE (o ΗqαxλειτoE) λ6ει 6τι τo πυq, υπ6 τoυ Λoyoυ που διoιxεi, xαι υπιj τoυ Θεoιi, μετατρ6πει μ6oω του αtqoE τα αιiμπαντα εLζ υyq6, πoυ ε[ναι η αQετηρIα δια

o Λ6γog xαι Θεog, ε|ναι αυτ6g πoυ xατα τoν Ηραxλειτo διoιxεi τα ουμπαντα χαι με τo θε[,o πυQ πoυ εiναι η αφετηρ(,α δια τo οπ6ρμα τηE διαxooμηοεωg, μετατq6πει τα οfμπαντα oε υγqη, qευoτη xαι διdxυτη μoρφη (τri παvτα Qεη. H θεωρiα τoυ Eφεο[oυ φιλoooφoυ θυμiξει 6γτoνα τoν Λoγoν τoυ Eρμου, διoτι o Λ6γo5 πoυ πρoηλθεν απ' Aυτ6ν, oνταE τελειoτατog xαι ^1oνιμog ιιαι δημιoυρyog, αφoυ tπεoε ειg yoνιμη φιioη με γoνtμα υδατα, yoνιμoν lιατ(oτησε τo ι1δωρ. Δηλαδη xατ6οτηoε γoνιμα τα d'πειρα ρευοτα. Kατα τoγ o^ιεπτιxtoτη φιλoοoφo τoυ 3oυ μ.X. αιωνα, Σθξτo Eμπειριxο, τo πυQ τoυ Hραxλε|τoυ απoτελε[ τo xαθoλιxo Πνευμα χαι τoγ θεioν Λoγoν τηg φιλoοoφ|αg τoυ. To γα απo1ωq|ξεται xαπoιog απo αυτ6γ τoν Λoγoν, αxoλoυθιbνταζ τoγ ατoμιxoν λoγoν, απoτελε(, μωo[α.
τofiτοι, δfi τ6ν xoιι,ov λoyoν xαl θεTov, xαi οfl κατα μετoyljν yιvoμεθα λoy ιxoi, xqιτfi qιov d'λη θεlαq Qη olν δ' Ηρακλειτog.

το oπ6qμα τηg διαxoclμηαεcυE. (Kλη μηs Aλεξαvδqεi:g, Στqωματεlg, 5, 14, Ι04)

τoυ θεioυ Λoγoυ παγθε'iατιx6g αντιλτ]ψειζ τoυ Hραxλε|τoυ υιoθετηθηxαν μετα απ6 δυo πεqiπoυ αιιilνεg απ6 τoυg Στωιxoυg φιλoο6φoυg.oι τελευταioι δ[,δαοxαγ oτι o Λoγog απoτελεi την θεiα ενδoπooμια αqxη πoυ διoιxεi, διαπερνα, ατερειbνει χαL εμψυχωγει τα παγτα. o ΗqαxλειτoE εξυμνε|ται χαι απo τoγ λαμπρo πατθρα xαι διδαoxαλo τoυ Xριοτιανιομoυ, τoν Αγιo Ιππολυτo, o oπoioE ηταν oυγ1qoνog τoυ Σ6ξτoυ Eμπειριxoυ.

oι πεqi

Σ6μQωvα λoιπoν με αυτ6v τoy κοιl,oy xαι θεiοy Λ6yoν, και παλι o6μQαlνα με τηv αυμμετοyιj ειg αυτ6v yιvoμεθα λoyιxoi, τo oπoloν 6πω9 ιαyυqiξεται o Hqαxλειτοg εiναι κqιτrjqιoν αληθε[αg. (Σ6ξτog Eμπειqιx6g , Κατα Mαθηματιxcbv,7 , 131)

'Hqακλειτog μlν oδv Qηoιv ε7yαι τ6 πd'v διαιqετ6v d'δια[qετo.ι',' yεvη- 

"EN ΑPXH HN o

ΛoΓoΣ"

51

o Hqαxλειτoζ μεy λoιπoν ιoyιlqlζεται 6τι τo παν εiναι διαιqετ6ν αδιαlqετov, yενητ6v αy!'νητov, θvητ6ν αθανατov, Λ6yοg αιcbν, Πατfiq Υι6g, Θεog δixαιοg. Δεy εlyαι διxα μoυ, αλλα o Ηραxλειτοg ιαyυqtξεται 6τι, αQoιj αxουααν τov Λ6yoν, εlvαι ooQ6ν να oμoλοyodν 6τι τα παντα ε[ναι 'Εv.

τ6ν αy6νητoν' θνητ6v d'θανατoν, λ6yον αι(b,να, πατ6ρα ιli6v, θε6ν δ[xαιοv' oι)x Βμofr, Cι'λλα τoυ λ6yoυ d'xodαανταE δμολoyεTv αοQ6v Βατιν ξ.y παντα εiναι, δ'Hqdxλειτοζ ΦησL.

(Αγιοg Ιππoλυτog, ReΙutatio omnium haeresium, 9, 9)

Tι μεγαλυτεQη μαQτυQια απ' αυτην τoυ Αγioυ Ιππoλυτoυ o oπoιoζ μαζ απoxαλυπτει τηγ διδαoxαλ|α τoυ HQαχλειτoυ, συμφωγα με τηγ oπo|αγ τo παγ τηζ δημιoυργiαg εiναι o αδια(,qετog, αγ6ννητog, αθανατog Λoγog, o Πατηq Yιog xαι δixαιοg Θεog. Κατ' αυτ6γ τoν τqoπo, μετα τoν Eρμη xαι τoν oqφ6α, o Ηρdxλειτog γiνεται o πριilτog'Eλληναg φιλοοoφog πoυ oμoλoγεi Yι6γ xαι Λoγoν τoυ Θεoυ Πατρog. Kαι μdλιoτα o Αγιog Ιππoλυτog, πρoσδιoq|ξει oτι αυτα πoυ λ6ει δεν εiγαι διxd τoυ, αλλα, αφoιi o Ηqαxλειτοζ χαι oι oμoιoi τoυ απoυoαν τoν Λoγoν, oμολ6γηοαγ oτι τα παγτα εiναι'Eγ! 'E1oυν ιδια[τεqη αξiα oι πληρoφoqiεζ πoυ αντλουμε απo τoγ Αγιoν Ιππ6λυτo (3og μ.X. αιιbναg), xαθιδg απo τoγ lδιo αγτλofμε πoλλ6g πληροφoρiεg xαι oδηγ|εg για τoυζ 6ο1ατoυ9 xαιqoυg χαι τo 1αqαγμα τoυ Αντιxρ|στoυ, τιζ oπo|εg θα αγαλυooυμε σε επ6μενo xεφαλαιo. ExτoE απo τoν Αγιoν Ιππoλυτo, 6ναg δευτεqog Aγιog Πατ6qαg πoυ εξυμνε[ xαι τιμd. τoν Ηραxλειτo (oπωg 6xανε xαι αε πqoηγoυμενo απoοπαoμα με τoν 0ρφ6α), εiγαι o πqoγενdοτεqog τoυ Aγιog Ιoυοτlνog (11O - 167 μ. X.). o μεγαλog αυτog φιλ6ooφog xαι μαqτυqαζ τoυ Xριοτιανιoμoυ θεωρε| τoν Hqαxλειτo, τoν Σωxρατη αλλα χαt τoυζ υπoλoLπoυg αq1α[oυg φιλoοoφoυg, oι οπoioι 6ξηοαν ουμφιbνωg πQoζ τoγ θεioν Λ6γoγ' ωζ τoυζ πqo Xqιoτoυ 1qιοτιανoυg! oτι αxριβωg υπooτηρiξω xαι ε.1ιil, xαι διιilxoμαι ωg αιρετιxοg.

Και oι δια6ιclloαντεE oυμQcilvωζ xτQoζ τoν Λ6yoν εtναι Xριoτιαvo[, ακ6μη }1αL αy θεωqηθηxαν αθεoι,6πωE ειg τoυg'Ελληyεζ μεν o Σcυxqατηg xαι o Hqακλειτog xα[ oι 6μοιοι μ' αυτodE. (Aγιog Ιουoτiνog, Aπoλοy iα A', 46, 3)
Απο την επiοημη εxxληoiα θεωqoυμαι αιρετιxog, διoτι <παγτρευω> τo αρxα(o Eλληνιxo πνευμα με τo Πνευμα τoυ Xριoτoυ. Πoιog θα τoλμηοει να 1αqαxτηq|oει τα λεγoμεγα τoυ Αγ|oυ Ιππoλιjτoυ, τoυ Αγioυ Ιoυoτiγoυ -xαι

τωγ υπoλo|πων Aγ[ων πoυ αxολoυθοιiν- ωg αιρετιxα; o Αγιog Ιoυoτiνog δεν θεωqεi 1qιoτιανofg μ6νoν τoγ HoαxλεLτo χαι τoγ 

58

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMΕNHΣ ΓNΩΣHΣ

Σωxqατη, αλλd xαι τoυg oμoioυζ τoυζ φιλoooφoυg. oι λoγoι χαι oι πqoφητε|εg αυτιbγ των φιλoοoφων αλλd χαL τωγ oλυμπiων Πατqιαρ1ιilγ τoυζ, πεqi τoυ Θεioυ Λoγoυ xαι Yιου τoυ Θεoι], περι61oνται oε οπαγια 1ειqoγραφα πoυ απoτελofγ oχι απλα 6ναγ εθγιx6 θηοαυqo, αλλα πνευ1"ιατιxη xληρoνoμια oλoxληqoυ τηg ανθρωπoτηταg.

AΓo^^Ωl'l,
'Εyω yαq iQετμεtω τqιo6vα δψιμ6δoντα θε6ν, oδ λ6yog iiφθιτog d.δαfi x6qη '{'yxιlμoE ξoται.
Bu

Δι6τι εycb αναyyiλω τqιoυποoτατον dψιoτoν Θε6ν' τoυ oπo[oυ ο d'φθαqτog Λ6yoE θα xυοQoρηθε[ ειg x6qην ανυπoι/ltαoτη. α. Σινα j27, Φ. 236α (6λ. ειx. BB). 6. Διοvυαlου 2B1, Q. Ι03α (6λ. ειx. 48). y. Vαt gr. ΙΙ98, Ay[ου Aθαναo[ου (6λ. ειx. 99).
o Απoλλωγ απoxαλfπτει τηγ Tqιαδιxη φυση τoυ Eν6g Θεoυ χαι πQoφητευει τoγ αγεiπωτoγ Λoγoν Toυ, πoυ θα xυoφoρηθεi απ6 την ανυπoιpiαoτη παqθ6νo Mαqiα. Miα δευτεqη πqoφητεiα τoυ Απ6λλωνo9 πεq| τoυ Yιoυ xαι Λ6γoυ τoυ Θεoυ, πεqιλαμβανεται oε μiα oπαγια oυλλoγη αγεxδoτωγ 1qηoμιδν με τ(,τλo Aνtxδoτoι Xρηαμo(' των Ε,λληνιxrbν θεcilν.
παvτων πoιητfiE' δ'Aπ6λλων {yρηαεν o8τωg. "Βα6αi' oi περi μιxq6ν fixειE. T6ν oiqανoi τdqαννoν ΒxμαθεTν θ6λειg' 6y oiδ' Bycll xατoιδα, πλfiν α66ω ν6μoν. Λ6yoE yαρ 6ατι xαi λ6yoν πατfiq yεy6ζ τ6v oiqαvον δι6ταξε xαl τi1v yfiι, 6ληv. "oτι μ6ν yαq Bατ['', Qηαi, "xαl 6τι υi6v {,yει λ6yoν, o7δα xαi εiδτbg o66ω. πηλixoE δ{ xαl o\og, d'yνocfi''.
d'ν τlg ε[η δ

"oτι αiτιjoαντ6E τινog διδαyθijvαι παqα τoδ'Aπ6λλωνoE' δ

δπoToE

'oταy xαπoιog εξιjτηαε vα μαθει απo τoy Aπ6λλωνα, πoLoζ θα μπoqοdαε να εlyαι o Δημnυqy6g τοlν παvτων, o Aπ6λλωv πqoQrjτευαε
ιυg εξrj
"

g:

Πω πω' δεν 6yειg !ρθει δια αατjμαντα πqαyματα' Θiλειg vα yνωqtσεLζ τoy xυ6εqντjτη τoυ oυQανod, τoν oπoiov oυτε εytb yvωρ[ξω, 6μωg o66oμαι τoy ν6μo τoυ. Δ ι6τι εlναι o Λoyog' xαι αdμQcυνα με τov Λ6yoν o Πατtqαg εδημιodqyησε τoν oυqαι,6 xαι oλ6xληQη τηy yη, 'oτι εiναι πqαγματι o Λ6yοg'', ιoyυqlζεται, "?{αL oτι Yι6v 6yει τoν Λ6yov, τo yνωqtξω xαλα xαι εν yνrboει μoυ τoν o!6oμαι. τo μ6yεθοg πoυ 6yει 24αL τo πoLoζ ε[ναι, δεν τα γνωqiξω''' 

"EN ΑPXH Ι{N o ΛoΓoΣ"

(Av6xδoτoι Xqηoμo[ τωv Ελληνιxcby Θεcllyβ), αελ' 97)
τηζ θQησχειαζ χαι η α16οη τωγ oγτιογ με τoν Θεo, εiγαι τελεiωg διαφoqετιxη απo o,τι oτην.1η. Η λ6ξη θqηoxεlα δεν υφioταται' διoτι η αiοθηοη xαι η αντ|ληψη πεqi Θεoυ ε|γαι τελεiωg διαφoqετιxη απο τo τυπoλατριx6 πoυ υπαρ1ει στηγ γη. o Απoλλωγ πqoβαiνει oε αλλη μiα oμoλoγ|α πqog τoν Θεo, παqαδε1oμενog oτι δεν γνωρiξει oυτε τo μ6γεθo9 πoυ θ1ει, oυτε τo πoιoζ ε[γαι. Η αουλληπτη 6γγoια τoυ Θεoυ, βρ|oxεται πθρα xαι απo τα διxα τoυ oqια. Σ6βεται oμωg τoυg ν6μoυ9 Tου, πoυ διατηρoυν την ιooqqoπlα χαι την αqμoνlα οτα ουμπαντα χαι 6xoυν ωg απoτ6λεσμα τηγ ευδαιμoνiα χαι τηγ πνευματιxη ευφoρi,α. Δεν φoβαται τo νoμo τoυ Θεoυ, αλλα τoγ α6βεται. Kλi,νει τo ^16νυ oτo νoμo. Διoτι o νoμog, με αγαγQαμματιομo, ^7|νεται o Moνog. Σ6βεται τoγ Moγoγ, τoγ'Eνα. Δι' αυτo Nαι λθγεται Απoλλων (α oτερ.+πoλλωγ). To 6νoμd τoυ ε[ναι 6γα επiθετo τoυ Α-πoλλου Δημιoυργoυ, τoυ Eνog Θεoυ, πoυ δεγ €xει oνoμα. M6γoγ με τηγ xdθoδo τoυ Ιηoof Xqιoτot, τo oνoμα τoυ Θεoυ μαg γ[νεται γνωoτo. Φαν6qωoα τo 6νoμα σoυ ειζ τoυg ανθqωπουg(6), λ6ει o Ιηooυg π8oσευx6μενog πQoζ τoγ Πατ6ρα. o Θεog δεν 61ει 6νoμα, παiρνoνταg 6μω9 odρxα, πα(,qνει oνoμα xαι δια τoυ oνoματog Ιηooυg Xqιoτ6g επιxαλoυμεθα πλ6oγ τoν Πατθρα.
Βν"τoE τηζ γηζ η €ννoια

Και να τα [,δια

δεν yρειd'ξεται oνoμα.

τα λ6για τoυ Εqμoυ:

o

Θεog ε(,ναι'Εναg xαι o'Εναg

(Λαxταντιog, Diu. inst. Ι,6) Βxτog απo τoγ Απoλλωγα χαι τoγ EQμη, τoν Yιdγ xαι Λoγoν τoυ Θεoυ πqoφητευαε xαι o xoιγoζ τoυζ πατθραg Zευg, απo τo μαντεioν τoυ στηγ Mθμφιδα τηg Aιγυπτoυ. Σε εqΦτηαη τoυ 'Eλληνα ooφoυ xαι βαoιλ6ω9 τηg Αιγtiπτoυ Θoυλιδog, o Σ6ραπι9 Zευg απoxαλυπτει την Tριαδιxη υπ6oταoη τoυ Θεoυ.

Σ<PΑΠ|Σ Z<y Σ'
Πριbτα ΘεoE, μετ6πειτα Λoyog xαi Πvεiμα o'ιjν αδτoTg. α' Σινα 327, Φ. 2356 (6^λ'' ειx.87) 6. MαλαλαE, Χqoνιxrj Ιoτoqtα, oεχ.25.
Aνtxδoτoι Xρηoμo(' των Ελληνιxιbν Θειbν, (Klaros - Untersuchungen Zum orakelweses des spatern Αltermus). Leipzig, 1889, Karl Buresh, (Γενναδειog Bιβλιoθηxη Aθηνιbν, GC 412Ι). (6) Ιοlανyηζ' |7,6.
(5) 

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

o xρηομιig τoυ Δι69 1αqα1τηxε απo τoγ βαοιλ6α Θoυλη επαγω oε λ[θινη πλdxα yuαL }ιατ' αυτoγ τoν τρoπo διατηρηθηxε στoυζ αιιilνεg, δια γα τoν 61ετε οημερα oτα 16qια οαg. Εxτog απo τoγ Δiα, τογ Eqμη' τoγ Απoλλωγα, τoγ oqφ6α χαt τoγ Hqαxλειτo, o Λoγog τoυ Θεoυ πρoφητεfτηxε απo τoυg 'Eλληνεg οoφoυg, αλλα xαι τιg πανdρ1αιεg Σ|βυλλεg. oι λoγoι χαt oL πqoφητεiεg πoυ αxoλoυθoυν, μετα απιi πoλλoυg αιιilνεg ληθηg xαι οιωπηg, 6ρxoνται xαι παλι ατo φωζ τoυ ηλioυ πqog δoξαν τoυ Kυρioυ ημιbν Ιηοoυ Xριoτof .

4P|ΣΤoΤ<Δι-lΣ,
'Axαματog Qι3oιg Θεοi yεννfioεται oδx Ξyoυαα i'ρxηu.'Εξ αiτoυ δ6 δ πανoθενfi g οδαιoδται λ6y oq'

Axατd'6λητog Qdoιg Θεod θα yεννηθε[ ποιl δεν 6yει αqyfiv. Aπ6 αυτ6y λoιπ6ν απoxτα ουotα o παyτoδdyαμoE Λ6yog. α. Σιvα 327, Φ. 235α (6Χ. ειx. 86) 6. Moνfi Βατoπεδloυ (6λ. ειx. 1Ο)

t1^oyΤ
T(l τGlv 6λrυν ι)πiρτατοv' oiδiν ^PxoΣ, α][τιoy προεπιvoεTταt' δ Λ6yοg yαρ αiτoσ xα[ oδx Bξ d'λλoιl Βoτly δ Λοyog.

iξ

Aυτ6 ε(,vαι απ' 6λα τo ιiψιατoν' xαν!'vα αlτιov δεy επιvoε[τα[ πQωτdτερα. Δι6τι o Λ6yoE εtyαt απo αυτoν xαι δεv ε[ναι απ6 αλλoy ο
Λ6yoq.
Δ ιoyυo[oυ 167, Φ.151α (6λ. ειx. 49)

ΑΛΤloxoΣ
"ov

<κ

κoΛoΦΩΛoΣ,

νofrg εig, παuταlν voεqcbτεqoν' εi δ6 y! ioτr τoυ d.π6 πd'ν yεvετfig νoερτbτερoν' λ6yoq &φθιτog' υi6E d'παdyασμα yoεQoδ πατqoE.

'oy απ' 6λα πvευματικriτεqoν, !ναg' NoυE' αy 2{αι υπαρyει' απ6 xαθε τL Jτoυ lyει yεννηθε[ πvευματιx6τεqou, Λoyog α@θαρτog' ε[ναι Υ ι6g, λαμψ ιg αxτ ινo6oλοdoα xτyευματ Lιloυ Πατρ6g. α. Σινα 327' φ.235α (βλ. ειx. 86) β. Ιβηρων 386' φ. 1]aβ y ' Richard ΒentΙeii ΕpistoΙa

oι

πρoφητεiεg τoυ Δι69, τoυ Απoλλωνog, τoυ Eqμoυ χαι τωγ αρ1α|ων 

"EN ΑPXH HN o ΛoΓoΣ','

61

Eλληνων ooφιilν, απoxαλfπτoυγ τoγ Yι6γ xαι Λoγoν τoυ Θεoυ, αλλα xαι την αληθινη φυoη xαι απoοτoλη των ιδ[,ων, πoυ ηταν υπηρ6τεg χαt πQoπoμπo[, τoυ Xριoτof . Oι οπανιεE τoιxoγραφ|εζ πoυ παρατiθενται στLζ επoμενεg οελ|δεg, πρodq1oνται απo τη Moνη Bατoπεδ(oυ τoυ Αγioυ oqoυg, τη Moνη Φιλανθqωπιγιilγ οτo νηοd.xι Ιωαγγiγωγ, τη Moνη Παναγ(,αg τηg Bελλα'[τtσσαζ στo Kαλπαxι Ιωαγγ[γωγ χαι τη Moνη Eυαγγελ[oτqιαg οτα Zαγoqoxιbqια, χαι με μoναδιxη τεxνoτρoπ|α απειxoγlξoυν τoν Απoλλωγα, την Σ(,βυλλα τηγ Eqυθqα(,α, τoν Θotiλη, τoν Αριoτoτ6λη, τoν Πλατωγα, τoγ ΠλoυταQχo, τoγ Σoλωγα χαι τoγ Σοφοxλη να xρατoυν oε παπυρο τιζ πQoφητεiεg τoυg περi τoυ Yιoυ xαι Λ6γoυ τoυ Θεof , τoν oπoioγ πqoεxηgυξαν xαι εδoξασαγ πQo τηg Eλευοειilg Toυ oτην γη. Toιxoγqαφ|εζ τωγ Eλληνων πgoφητων τoυ Xριοτoυ, εxτog απo τιg πρoαναφερθε|oεg Moν6g, υπαq1oυν επ(,οηE οτιg Moν6g Mεγ|οτηg Λαιiραg xαι ΠαντoxqατoQoζ τoυ Αγ[oυ oqoυg, χαt στη Moνη Γoλαζ στoγ Tαt3γετo Λαxωνi,αg. 

Ε,ιx.

1.

A^7ιoν oρoE, Moνη Βατοπεδ[oυ

Ειx'

2. Nηoαxι Ιωαyyiyωy, Moνη ΦιλανθρωπLν(by. 

"1*.1i$*
"j:lt-.
;&r.F, _..

F.i ' ξ;Ξ''.
,

ξ

'Φ..€

t ,e&,:

Ει/'. 3' Zα1/oQoy"tbρtα, Aνrυ Πεδινα, Moνη Ευαγ'7ελ[oτρια5,

Ειz.

'1.

Καλπαxι Ιtοαyy('νωy'

ΙνΙoνη Παναγ(ιg' Bd"λα"tτιooαE, 

ξει ιl πρooερx6[Ιενoζ πQoσ}lL|yητiζ απειxoν[
'Ελληνα τo 1870.

Ειx'

5. Στην xεντριxη πljλη τηg Moνηg Βατoπει\(,oυ, oι πριbτεg τoιyoγρclφ(,εg πoυ αντιxρ[-

'ξοιlν τoν Aπιiλλαlνα (ανοl δεξια) χαL τoy [3αoιλtα. T\ζ Aι^,ιγiγγργ Θoιiλη (ανrυ α.ριoτερα.)' oι τoιyo^7ραφ[;g εξιυ^lραφηθηoαν

Ειx. 6. Στo εσωτεQLχ6 τoυ θoλ(Dτoιj πQooτιboυ, μεταξυ των τoLχoγQαφιων τoυ Aπ6λλωνog χαL τoι1 Θoιiλιδog, υπαρxει θαυματoυρ'γη εL}loνα τηg Παναylαg με τoν XQLστ6, oτην oπolα εμφαν(,ξεται oπη απ6 αφαiρα oτo δεξ[ xfuι τηζ Θεoτ6i{oιι. To 1822, oμαδα Toιiρxωy στQατLωτ(Δy tφθαoε oτη Moνη με oxoπo να την xαταλαβει. 'Εναg oτρατιrbτηE πυρoβ6ληαε την ειxoyα τηg Παναy[αg πoυ δtoπoξε πανtο απιi την πtλη. H oφαlρα τρ[πηoε τo δεξ(, y,(ρι τηg

oυxια (ξω απo τη Moνη,
τoι)ζ'

Θεoτoxoυ xαι

o Toυρxog

oι

oτρατωilτηg αxαρια(α παραφρoνηoε

υπoλoιπoι ατρα'τιcbτεg, tντρoμoι, εyxατtλειψαν τα oxlδια

xαι xρεμαατηxε αε μ[α 

μ6νoν δψιμ!'δoντα θε6ν' oδ λ6yoE dφθιτoE

Ειx. 7. o Aπ6λλοlν lιραταει παπυρo με τηy πρoφητεiα τoυ περ[ τηg Γεννηoεωζ τoυ Xριoτoυ: ""Εycil xαταyylλω iν τqιolν Ξuα
xoρη 'iyxυoE Ξoεται''. Ayιoν o8oζ, Moνη Bατoπεδ[oυ.
Βν c)'δαεi

Ειx. 8'
zαi

δ y6νo9 πατy'1ρ' &oαρxog oαgxιx6g

o

ooφoE Θoιiλη5: ""o πατrjρ y6νog,

νε' θε69 δπαρyων''.

γlyo-

.\^,,ιoν

o7oζ, Moνη Bατoπεδ[oυ. 

Εtx' 9. o αoφog Πλατωy: "'() παλαι6g νiog xαi ν6'og δ dρyαioE, δ πατfiρ Βν τQ y6νφ xαl δ y6νog Ευ τιp πατqi. T6 Ξ'ν διαιρεTται εig τqiα xαl τα τρiα εiE Ξν''.

oioιoiται λ6yοg''. Ayιoν oqog, Moνη

Ειx. 10' o αoφog Aριoτoτtληg: "Axd'ματog φ{oει Θεo6 ylννηoιg Bξ αiτoi yαρ δ αiτ6E
Βατoπεδ(,oυ. 

11. o ooφog Σoφolιληg: ""Εατι θειig dναρyog d'πλoiE τfi φioεr 6g oδραν6ν i!τευξεν d'μα xαl yθ6να'',

Ειx.

H αoφη Σiβυλλα: ""Ηξει oiραν6θεν 13αoιλεdE αiωνωy, μ!λλων xρTναι πdoαν Ειx.
12.

oαρxα, ια[ x6oμoν dπαντα''. A'1ιoν oρoE, Moνη Βατoπεδ[oυ. 

Ειx' 1j-14. o Πλoυταρyρq (ανω) xα'ι o Aριατoτtληg (xα'τω) oε τoι7o7ραι1 ιε; loι' xooμoiν τιlν εξωναqθηxα τoι1 yαolj τηζ Moνηg Φιλανθροlπινrby στo
θηxε τo 1272 xαι oL τoLχoyQαφ[εq' ε 'Εω^1ραφηθηoαν

νηoαxι Ιο.lανν[ναlν. Η μoνη ιδρυτo 1542' 

βυλλα xαι δεξια o Πλατων

Ειx.

15-16.

Aνιιθεν η

Σ(,-

σε τoLχoγQαφ[εE πoυ βρiσ?{,()νταL στα λoφ(n τoυ

τρoυλoυ τηg εxxληo(αE τηE MoνηE Ευαγyελ(,oτριαζ στα Zαyoρoxrbρια. Oι τoιxoγρα-

φiεζ
1809.

εξωγqαφηθηααν τo 

'-. :'
€:.

'€.':'';

iλ.]€:::

.:...$

€

a:,

'i -i AE gr'-Φ

,-!

g{

uΞF

l

{

i 

o Πλατων ψ τoν Σoλrυνα, xρ,cιτoυν παττυ()ι τoιyoγραφiεg βρicrιιoνται oτo ναρθιμα τoυ ναoιi Φυζ με Ιτφ(ρητε[εE περ[ τηg Εk'ιjoεοη τoυ Xριατoιj. η; Moηg Παναγiα5 τηE Bελλαkιooαg crτo Καλlταxι Ιrυαwiνων xαι ξωγψιφffiααν τo Ι745'

Εtx. 17. Aριcrτφα o Πλoιπαρxog

ψ

τoν Aρtoτoτtλη

xαι δξια 

2. oΛYMΠΙoΙ.... AΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY
Ιηooυg Xqιοτ6E εiναι o μ6νo9 πoυ oνoμαξεται Moνoγενηg Yιog τoυ Θεoιj, διoτι εiγαι o μoνog πoυ γεννηθηxε απo τoν Πατ6ρα παι εiγαι oμooυσιoζ πQoζ Αυτoγ. o Yιog τoυ Θεoυ 6λαβε οαqxα xαι ενανθρωπLoτηxε δια γα φανεi oιxεlοg o Eq1oμ6g Toυ οτoυg xατoixουg τηζ γηζ. Eμφανiοτηxε με ανθqιbπινo οιbμα δια να αφυπν(,οεt χαt γα εγεQγoποιηοει την π(,ατη των ανθqιbπων πQoζ τoγ Oμootiοιo Πατθρα. Δεν ηλθε oμωg oτην γη με φυoιxη

o

διαδιxαοiα. o Ιηoofg ντfθηxε την ανθqιilπινη οdqxα δι6τι δυγαται να εxφqαοτε(, oπoτεδηπoτε χαι με oπoιαδηπoτε μoQφη θ6λει. ooo διαoτημα 6μωg βριoxoταγ επd,γω στηγ γη, δεν ηταν μ6νoν στηγ γη αλλα ηταν ταυτo1qoνα παγταxοf παqιbν χαι τα παγτα πληqιbν. Eδιb, εiγαι αναγxαio να xατανoησoυμε την 6ννoια τoυ ατoμoυ, αλλα xαι την θννoια τoυ αχωQoχqoνιxoυ χαt τoυ διdxυτoυ. To απειqoν'Eνα εxφqαξεται 6πoυ xαι oπωg θ6λει, διoτι εiγαι ταυτoχQoνα εδιb xαι παγτoυ, ε[,ναι δια-

oλα τα πνευματιxα oγτα, oτα oποiα ανηxει xαι o ανθqωπog, δεν 61oυν αλλα 61oυν πoιηθεi απo τoγ Θεo. Tα παγτα πqo6ρ1oνται απo τo Πνευμα χαι επLστQθφoυν oτo Πνευμα, διoτι xdπoιoι νoμoι δι6πoυν την αqμoνiα χαι τηγ ιοoqqoπ|α 6λη9 τηg δημιoυqγ|αg. Η δiφθoγγoζ<Y (\) πoυ εμπεQιtγεται οτo oνoμα Z<Y' (2), οχετiξεται με τoν ανθqιbπινo γ6νo. Αqιoτεqα xαι δεξιd τoυ (/ παqi,οτανται δυo αντ|qqoπα /, δυo αντiqqoπoι xεραυνoi, ωg δυo αxoiμητoι φqoυρo| τoυ Eλλαγioυ γ6νoυ. Αxoiμητoι φqoυqoI xαι φυλαxεg των πυλιbγ ε[γαι χαι oι Αq1αγγελoι Γαβqιηλ xαι Mι1αηλ, εχ τωγ oπo|ωγ o πqιbτog oδηγε[ τtζ ψυχ6ζ στηγ γη χαL o δευτεqoE τιg παραλαμβανει μετα την μαθητε|α τoυζ στoγ γηινo xιilρo.
γεννηθε(,,
(1) Eαν ενιδοoυμε τα γρdμματα E xαι Y οxηματi,ξεται τo oυμπλεγμαΣ_'.o oπoio παριοτd'νεται με π6ντε (E) αxτ[νεg, oτην ειxoνα τηg Θεoτoxoυ (βλ. ειι. 126). (2) Tο τελιxo xλαooιxd οiγμα (Σ), απαντdται oτo θηραΙx6, xoρινΘιαxo, αττιxιl χαι ιωνιxo αλφαβητo με τη μoρφη g, πoυ ε[ναι παλαιoτ6ρα τoυ xλαoοιxof ο[γμα.

χυτo. 

TA ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Η δlφθoγγog (/ φανεqι.δγει τoγ xαλλιοτo γoνo τoυ Διdg, πoυ φυλαoαεται εν μ6οω δυo xεραυνιδν, εχ των oπo[,ωγ o θναg xατθρ1εται στην γη xαι o dλλog ανερ1εται εχ τηζ γηζ. oι δr]o αυτo[ αντiρQoπoL xεqαυνoi (\-r)' ε(,ναι xαι δυo αντlρρoπα ΖHTΑ, εντog τωγ oπoiωγ περι61oνται δtjo ΗTΑ. Edν τoπoΘετηoετε τα δυo Η, τo 6γα παγω απo τo αλλo χαι τα περιoτq6ιpετε, θα δε[τε να o1ηματ|ξεται η διπλη θλιξ τoυ DNΑ, η μiα πεqιoτqεφ6μενη xλ[μαξ, οτην oπoiα ανεβoxατεβαiνoυν oι EY γoνoι, oι αγγελιoφ6qoι τoυ Θεot] xαι oι εντoλθg τoυ DNΑ. o Ζ<Y' μεταφ6qει στηγ γη xατ'εντoλη Θεot] τoγ ανθqcδπινo γ6νo, τoν (/ γoνo. Eiναι διαμεσoγ χαι ξευγνriει την Eλλdδα με τoγ Xριoτ6 (Xρ[,oμα), τoγ oπolo υπηqετε[,, πqoετoιμαξoνταζ χατ' αυτoγ τoν τqoπo τoν Eρ1oμoν

oι oλilμπιoι πoυ γεννηθηxαν απo τoγ Δ[α, 6πωg o Απ6λλωγ, o Eρμηg, o 'Hφαιoτog, η Αqτεμιg, η Αθηνd, δεν γεννηθηxαν oπωg oι ανθρωπoι, αλλα πoιι]θηxαν(3) με τoν τqoπo πoυ αqμ6ξει στoυζ αγγ6λoυg. Mε τoγ [διo τq6πo θα πoιoιiν χαι oι ανθqωπoι, εφoοoν αqνηθoυν τo xαραγμα τoυ θηρioυ xαι επαγθλΘoυν oτoγ olxo τoυ Πατρog. oι oλυμπιoι υιoi τoυ ΔιoE εiναι oι Eriγονoι 'Eι|-rιλoν oι oπoioι 6xoυν εντoλη να ουνεxlooυν τo 6qγo τoυ Διog, μεταφ6qoνταζ τoν EY γoνo στoυζ ανθqιbπoυg. Aυτ6 δεν oημα(,νει oτι ουνευρiοxoγταν oαρxιxd με τιζ γυναlxεg των ανΘριδπων, αλλα διox6τευαν τoν γoνo xατα τρoπo πoυ oημεqα θα tjταν δυνατoγ γα τoγ παqαλληλiooυμε με τoν αντi,oτoι1o τqoπo τηg εξωoωματιxτ]g γoνιμoπoiηoηζ. Δι' αυτ6γ τoν λoγo oι επαφθE τoυ Δι6g με τιζ Eλλην(δεg αναφ6qoνται στηγ Mυθoλoγ[α(a) με τq6πo αλληγoqιx6. O ΖευE, δια να 6λθει αε επαφτ] με την Eυqιbπη,6λαβε μoρφη πdλλευxoυ ταfqoυ χαι τηγ απτ]γαγε oτην Κρτ]τη. Yπ6 μoqφη αετoυ απτ]γαγε την Αiγινα χαt τηγ Θαλεια, υπ6 μoqφη περιοτεραg πληο[αoε την ΦΘiα, υπo μoqφι| 1ρυoτig βρoxηg ειoηλθε οτηγ Δαγαη xαι υπ6 μoaφη xυxνoυ επιox6φΘηxε την Ληδα. o,τι δεν μπoρoυμε να xατανoτ]σoυμε δεν οημα(,νει 6τι πρθπει να απoqριφΘε[. Απoqριπτ6oι Θα εiμαoτε εμε(g απ6 την δημιoυqγ[α, εαν δεν 1ρηοιμoπoιτ]οoυμε την θεiα λoγιxτ]. oι Ef-γoνoι E-ψιλoν διo1ετευoυγ τoν ανθqιbπινo γ6νo xαι εξ αυτoti γεννιilνται oι'E-λληνεg. To E υπoδηλιbνει την
xαταγωγτ].
(3) Δι' αυτ6 ιαι o μtiθog θ6λει την Αθηνα να γεννd'ται πανoπλη απo την xεφαλτj τoυ Διdg, η oπolα ανoi1θηxε απ6 τoγ π6λεxυ τoυ Ηφαi,oτoυ (βλ. ειπ. 78). Καθε τι πoυ ουλλαμβdνεται στη δια-νoια (νoυζ τoυ Διdg) ε[ναι μi,α πoiηοιE. (4) o αγθqιbπινog λ6γog απoτελε[, την λoγιxτi τoυ νoυ, ενΦ o μtθog απoτελε( την λoγιxτi

Toυ.

τηg ιαqδlαg. Δι6τι δια τoυ μΦθoυ, τηg αλληγoριxηg παραδooεωg, πqooπελαξoυμε τoν Θεioν Λ6γoν χαι αφoυγχQαξoμεθα την εντ6g ημΦν ενoιxorioα φωνη. 

oΛYMΠΙoΙ.... AΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

75

Tα δtjo E πoυ υπηρ1αν oτο μαντε(,oν τωγ Δελφιilν, ο1ετiξoνται χαι με τoυE δυo διδυμoυg αδελφoυg, τoυg Eυγ6νoυg'Eι|.rιλoν, Απoλλωνα xαι Αρτεμι. o λεξαqιθμog τoυ oνoματog Απoλλωγ εiγαι τo 1061, εγιil o λεξdqιθμog τoυ oνoματog Aqτεμιg ε[γαι τo 656. Edν αθqo[οoυμε τoυg δυο λεξαρiθμoυg, πqoxυπτει o αqιΘμog 1717.
1717= 17+17= 8+8

8λ6πoυμε 6τι xαι λεξαqιθμιxα oι δυo αδελφo[ εiναι δ(,δυμoι. ΑπoxωδιxoπoιΦνταg τα τθooεqα <<'Hτα> τoυ Eλληνιxoti αλφαβητoυ, παqατηgoυμε 6τι o αqιθμ6g 8 αντιοτoι1ε| oτo γQαμμα Η, ενι.δ o αqιΘμog 17, αντιoτoιxε(, oτo αΘρoιoμα τωγ τριΦν γραμματων τoυ ελληνιxof αλφαβτ]τoυ πoυ εμπεqι6χoυγ τo γQαμμα H, δηλαδη oτo B-τ]τα, oτo Ζ-t1τα χαι στo Θ-ητα. Β+Ζ+Θ= 17_ 7+1= 8_ H Tα Tqiα Eγ xαι τo Eγ Tqiα, oπωg λ6ει o Πλdτων. To'Hτα λoιπoν αγτιοτoιxεi οτoν αqιθμ6 8 xαι 6τoι τα τqiα'Ητα πoυ εμπεQι61oνται oτo B-τ]τα, τo Ζ-ητα χαι τo Θ-ητα, αντιoτoι1ουγ στoν αριθμo 888, πoυ εiναι o λεξαριθμoζ τoυ oνoματog ΙHΣoYΣ. o λεξαριθμog αυτ6g 61ει απoδoθεi οτo 6νoμα τoυ Yιoυ τoυ Θεoι] 1ιλιετ(,εg πQo τηζ Eλευαειilg Toυ, μ6oω 1ρηoμori των παναρxαιων ΣιβυλλΦν, εχ των oπoiων πqιbτη ηταν η δiδυμη αδελφη τoυ Απoλλωνog, Αρτεμιg. Kατ' αυτoγ τoν τqoπo επιoτq6φoυμε παλι oτoυE δυo Eυ-γoνoυg oλυμπLoυg χαι στα δυo αμφiδρoμα E τoυ μαντε[oυ τωγ Δελφιilν πoυ, otiμφωνα με τoγ Πλoυταq1o, ηταν δηλωμα τoυ αqιθμoυ τoυ παντog. o Απ6λλων, η Αqτεμιg, o EQμηζ χαι ot υπ6λoιπoι oλfμπιoι πoυ βqi,σχoγται oτην ανιilτεqη βαθμ(,δα μετα τoν dνθρωπo μ6οα οτην πνευματιxη ιεqαq1iα, ε[,γαι xαι αυτoi δημιoυqγηματα τoυ Θεof. H ιεραρ1(,α αυτη δεν ε|ναι oτατιxt1 xαt αμετdβλητη, αλλα ουνε1cbg μεταβαλλ6μενη, xαΘιilg τα παγτα oτην δημιoυqγlα μεταμoρφιilγoγται xαι γ(,γνoνται. H διαδιxαotα τα παyτα qεT,6πωE την oqiξει o Ηqαxλειτoζ, χαι τoυ d.ε[ ytyνεαθαι,6πωg την oqi,ξει o Πλατωγ, δι6πει oλη την πνευματιxη ιεqαq1iα. o ανΘqωπog εξελlooεται μ6νoν ωζ πQoζ τoν odριινo φoqθα. o,τι 61ει o1dαη με τηγ υλη εξελioοεται, δι6τι εiναι εξ 6λιxog, oπωg η 6λιξ τoυ DNΑ. To πνεtiμα τoυ ανθqΦπoυ, ωζ πρo6xταoη τoυ ιδ[oυ τoυ Θεoυ, δεν εξελ(,οοεται με τoυg νoμoυg τoυ oαqxινoυ φoq6α, αλλd δι6πεται απ6 την διαδιπαοiα τoυ αε(, γiγνεoθαι. M6oα ο' αυτην την διαδιxαolα βρioπεται η xλ[μαξ τηg αυνειδηαεωg' 6πoυ η oντ6τητα, αναλoγα με την oυνε(,δηoη των oxθψεων xαι των πqαξεc(lγ τηζ, xαταλαμβαγει χαι 6να επiπεδo η μ|α βαθμiδα oυνειδητ6τηταζ. To ταξiδι τoυ ανΘqιbπoυ μθoα oτo απειqo, oπωg xαι oλωγ τωγ πγευματιxιilν 6ντων, εiναι μια διαqxιilg αυξαν6μενη xαταοταoη oυνειδητ6τηταg. Σε oλoυg τoυg xoομoυE, oL παντεg υπηqετorlν τoν Δημιoυqγo xαι λει- 

16

TΑ AΡXΕΙΑ THΣ ΧΑMENΙ{Σ ΓNΩΣHΣ

τoυQγotγ για τηγ εLQηγη, τηγ ευημεQια χαt τηγ αQμoγια τoυ συμπαγτoζ. Δι' αυτoγ τoγ λoγo υπαQχεL χαt στηγ oqθoδoξlα η ευχη υπθq τηg ειqηνηE τoυ oυμπαντog x6ομoυ. Η ευxη αυτη πoυ εiναι η δευτερη δ6ηοη oτην αq1η τηg Θεiαg Λειτoυqγiαg, πqoυπdρχεt στηγ Eρμητιxη χαι τηγ oqφιxη θεολογiα. o βαθμog ουνειδητ6τηταg xανει τα oγτα γα 6λxoγται. Kdθε dγγελog εxπθμπει απ6 τo oιilμα τoυ χαι τηγ αιiqα τoυ 6να α6qατo xυμα πqooταoiαg xαι xαθoδηγησηζ πQoζ τoν ανθqωπo, βoηθιΙlνταg τoν γα ανελι1θεi πγευματι^aα,ωoτε xαι o dγγελog να ανελιxθεi με την oειqα τoυ χαt οτην θ6oη τoυ γα αγ6λθει o ανθρωπog. Αυτo ιοxfει γtα τoγ φfλαxα αγγελo τoυ xαθε ανθqιbπoυ, αλλd χαt γLα oλα τα πνευματιxα oντα πoυ xαταλαμβανoυν διαφoqετιxη βαθμ(,δα οτην ιεραq1lα. Tα παγτα μ6oα oτην δημιoυqγ(,α μεταβαλλoνται χαι μεταμορφιilγoγται. oι dγγελoι πqoοφ6qoυν πρoοταοiα, xαθoδηγηoη, γνιiloη xαι οoφiα οε xαθε ανθρωπo πoυ επιxαλεiται xαι oμoλoγεi Θεo τoυ τoν Ιηoof Xqιoτ6. Διαφoρετιxd, ο ανθρωπog xαθυοτερεi 61ι μ6νoν τηγ διxη τoυ αγθλιξη, αλλα xαι τoυ αγγθλoυ, με απoτ6λεομα γα απoμαχqυνεται απ6 τιg θετιx6g επιqρo6g τoυ. Και τoτε...' αναλαμβανoυγ dλλoι <<αγγελoι>. Xqειdξεται πqoοoxη oτην 6ννoια τηg λ6ξηg θεog, 6ταν αυτη απoδiδεται στoυζ oλυμπ[oυg. H λ6ξη θεog πqo6ρxεται απο τo qημα θ6ω, πoυ oημαLνει xινoυμαι με μεγαλη ταxυτητα. oι oλυμπιoι xιγor]γταν με μεγαλεg ταxυτητεg λoγω των πρoηγμ6νων τεxνoλoγιxα οxαφιilν τουg. oταν λοιπ6γ τουE απoδ|δεται τo επiΘετo θεog, αυτ6 δεν αναφθqεται στoγ 'Eγα Θεo, αλλd oτην ιδιoτητα τoυg γα xιγoυγται με μεγαλεg ταxυτητεg. Η θ6οη τoυ Eqμori απ6ναντι oτoγ 'Eνα Θε6 o oπolog εxτ6g απ6 τoν αγθ8ωπo επo|ηοε χαt τoγ iδιo τoν EQμη, απoτυπιilγεται με ξεxαθαqo τρoπo oτo απoοπασμα πoυ αxoλoυθεi:

T6oα μovov αQod ε[πε o Θεog xαι διx6g μoυ Κdqιog, αν6'μιξε τα υπoλoιπα oυyyενi1 ατοιyε[α, δηλαδfi τo dδωq χαι τηv yηy... (Eqμoυ Tριoμεγiοτoυ, Εx τηg Ιεqdg Β[6λoυ, παρ. 18) Eρμηg απoxαλεi τoν Δημιoυqγo των παγτωγ ωg διx6 τoυ Θεο Nαι Kυριo, απoxαλfπτoγταζ 6τοι oτι χαt oι oλυμπιoι xυριoι εiναι δημιoυργηματα τoυ ενog Θεοf xαι επιτελoυν την διxη τoυg απooτoλη. Moγογ o 6ναg Θεog εiναι απoλυτα Αγαθog. Oι υπoτελεig θεo[, oπωg oμoλoγεi o Eρμηg ατo απoαπααμα πoυ απoλoυθεi, μετ6xoυν μ6νo οτo αγαθo.

o

και καy6yαE δα[μoναE δεv δtvαται vα εiyαι τ6oo αyαθ6ζ 6oo o μ6νoE Θε6q'' λ6ει o Εqμis xαι αυvεylξει: "Aυτ6 εtvαι τo Ayαθ6ν, αυτ6g ε[ναι o Θε6E. Και να μηy πειg xατι αλλo αyαθoν, δι6τι αoε-

"Καν{ναg απ6 τoυE d'λλουg πoυ λ6youται θεo[, xαv6ναg ανθqωπog 

oΛYMΠΙoΙ.... ΑΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

7-7

6ε[g xαι μην διilclειE ε[ζ τoν Θε6y αλλo 6νoμα π6qαν τoυ αyαθοd''.

(Eρμoυ, Καθoλιx6g Λ6yog πρog Τατ,14)

Διδdοπαλε Αγαθ6 πQoσφωγoiσαγ τoγ Ιηooιi Xριοτo oι μαθητ6g Toυ. Kαι εxεiνog απo ταπειγ6τητα 6λεγε: 'Ayαθ6E ε7vαι μ6νoν δ Πατ6ραE δ Βv τoTg oiρανoTE. oι oλυμπιοι €1oυν μεq(,διo μoνo τoυ Aγαθoυ, 61oυν μερ[,διo Αγιoτητog' ε1oυν oμωg xαι <αδυναμi,εg> διαφoqετιxηg πoιoτητoζ απ' αυτ€g των ανθριb_ τωγ. Δι' αυτoγ τoν λoγoν oqxlξoνταν ατην Στυγα xαι, oταγ παQ6βαtγαγ τoν oρxo τουg, τιμωqoυνταν με εννθα 1q6νια αδρανειαg. Στα οιδματα τoυg δεν υπαq1ει oυτε φθoqα, ofτε θαγατog, ενιit η λ6ξη oλυμπιog απoδ(δεται απ6 τα ομηριxα xqoνια ωg αοτqαφτεgog' λdμπων χαι φωτoφ6qog. oνoμαξoνται λoιπoγ oλυμπιoι διoτι εiγαι πoιoτητεg xαι ου1νoτητεζ τoυ φωτoE πoυ χαταλαμβανoυν xdπoια αξιιilματα. o Eqμηg 6πωg xαι oι υπoλoιπoι oλυμπιoι ε(,γαι πρooωπα υπαoπτα xαι oντoλoγιxη τoυg υπoοταoη απoδειxγυεται απo τα γqαπτα xεiμενα πoυ η zληgoδoτηοαγ στoυζ ανθριbπoυg. Πoια εiγαι oμωζ η απoοτoλτ] πoυ επιτελoυoαγ o Eqμηg χαt oι υπoλoιπoι υιoi τoυ Φωτoζ;

Λoιπ6v, τ[ μ6λλειg; oδy δE παyτα παqαλα1cilv xαθoδηydg ylνη τoTE d'ξ[οιg, 6πω9 τ6 y6νog τηg d'νθqωπoτητoE δια ooi δπ6 θεο'ij oοlθii;

Λοιπ6v, διατ[ yρονoτqι6ε[g; AQod παρlλα6εE τα παyτα δεy θα
y

ivειg oδηyog δια τoυg αξloυg με αxoπo να oοlθεi υπo τoυ Θεoυ με την διxiγ oου μεoιτεlα το y6'vog των ανθρcbπων; (Εqμoυ, Πo ιμανδqη g, A', 26)

ιiloτε, oταγ αυτoi φθαοoυν στo αναλoγo οταδιo oυνειδητoτηταζ, γα αντιληφθoυν την θε[α ο16oη τoυζ με τoγ'Eγα Θεo. 'E1oυν απooτoλη να xαθoδη'i,ofν τoυζ ανθριilπoυg δια γα ουγδεθoυγ με τηγ Εoτ|α τoυ Φωτog. Αυτog εiγαι o ρ6λog τoυ oδηγoυ των αξ|ων, ιδoτε με τη διxη τoυg μεοιτε|α να οωθεi τo γ6νog των ανθριδπων.

τoυg υπoλolπoυg oλυμπ|oυg τoν q6λo ).ιαι τηγ απoοτoλη πoυ τoυζ 61ει αναθ6oει. E[γαι υπευθυγoι για τηγ εxπα|δευoη xαι xαθoδηγηση τωγ ανθριilπων,

o Πoιμdνδqηg Θεog με αυτd τoυ τα λoγια απoxαλfπτει οτoν Eqμη xαι 

7tt

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

ΠPoΣ</xH To/ <PΔo/ ΠPoΣ ToΛ o<oΛ,
τα0τα εiπιbγ δ Πoιμανδgηg θμο| θμlγη ταig δυναμεοιν. θγιb δ6 ειi1αqιοτη o αg ν"αL εiλoγη oαg τ6ν πατ6qα τdlγ δλωγ dνε|θην δπ' αι]τoΟ δυναμωθεig xαi διδα1θεlg τοδ παντ6g τηv Qυαιν xαLτ\ν μεγloτην θεαγ, xαl ηQγμα, xηgι1οοειν το[g dνθqιbπoιg τ6 τξg εr}αε6εiαg xαi γνιboεωg xαλλοg. 'Ω λαoi, &νδqεg γηγενεig' oi μ6θη xαi t1πvφ δαυτo0g θxδεδωx6τεg xαl τff dγνωαlψ τoi θεοδ, νηψατε, παυoαoΘε δ6 πqαιπαλΦντεg, θελγ6μενoι {iπνφ &λ6γφ. oi δε dxοtααντεg παqεγ6νoντo δμoθυμαδ6ν, θγιb δ6 i! Qημi. Ti Fαυτουg. δ ciνδqεg γηγενεΙg, εig θανατoν θπδεδιbxατε, il1oντεg 8ξoυο[αν τξ g dθαναo[αg μεταλα6εΤν: μετανoηoατε, oi oυνoδευoαντεg τff πλανη xα| αυγxoινωνηοαvτεg τfr dγνoiφ' dπαλλαγητε τoδ οxoτειγoδ Qωτ6g, μεταλα6ετε τ{g dθαναoiαg, xαταλεLψαντεE τη γ Qθoqαν. xαi o[ μ6ν αriτδν xαταQλυαρη οαντεg d,πεοτη οαν, τff τoi θαγατoυ δδQ iαυτorig θxδεδωx6τεg, oi δε παρεxαλουν διδα1θflναι, δαυτoυg πρ6 πoδiν μoυ Qiψαντεg. θγιil δ6 dναοτηοαg αιiτoιig xαθoδηγ6g θγεν6μην τoi γ6νoυg' τoυg λ6γουg διδαοxωγ, πσ,gxαL τiνι τq6πφ οωθηooνται, xαl θαπειqα αriτoig τoυg τfig οo$|αg λ6γουg xα| θτραQηoαγ θx τoδ dμ6ρoοioυ t1δατog. δψLαg δ6 γενoμ6νη g τιαL τ\g τor f λ|oυ αiγηs dq1oμενηg δυεoθαι δληg, ix6λευοα αiτoig ειi1αριοτεiν τιil θεQ xαi dναπληqιbααντεg την εri1αριoτlαν €xαατog θτqαπη εig την iδiαν xoiτην.
c1'Qoυ μoδ ε7πε αδτα δ ΠoιμανδqηE, d'νεμεlyθη μ6 τd.E δυvαμειg. Κι iγcb, d'Qo6 ε0yαq[oτηαα xαl εiλ6yηαα τ6v Πατ6ρα τ6v δλων, πfjqα τrjν dδεια να Qιiycll, d'Qoυ Bνδυναμcilθηxα xαl iδιδαyθηxα την Qdoιν τofr παντ6g xαt τ6 δπ6qoyoν 6ραμα. Καi d"π6 τ6τε 'iyω d.qy"[oει να xηq'ι3ooω εig τodg d'νθρcbπoυg τ6 xαλλoE τfig εioε6εlαg xαl τfig yνιiloεωg' 'Ω! λαo[, itvδqεg τodτηg τfiE yfig, αεTE πod '{yετε παqαδcbαεt τoιig 6αυτoιig oαE εig τi1ν μ6θην κα[ εiE τov tjπvov xαl εig τηv iEyvoιαv τol Θεoii, yαλην{.ψατε απ6 τfiν ixανοπolηoru τofr παqαλ6yoυ tjπνoυ xαl oταματηoατε τi1ν xραιπαλην. Aδτo[ δt d'φoο d'xoυoαv ΞQθαoαv συy?ιεvτQωμ!,νoι μ6 xor νrjv ψυyιxljy διiι'θεoιy. Κι Εyc|l τotg ει1τα: '' Ι ιατι (D ανoQεζ yεννηματα τoυτηζ τηζ yηE '!y'ετε παqαδιiloει τ6y 6αυτ6ν ααE εig τ6v θαvατoν, iνδ '{yρτε Βξoυcllα νd' μεταλiι'6ετε τfig d'θαναo[αE; Mετανoιjαατε, 8αεTg πod d'π6 κoιvotl πoqευθfixατε εig τrjν πλανηv xαl ylvατε oυμμ6τoyoι εiE τfiν d'yνoιαν. 'AQoυ Βyxαταλεtψετε τrjv Qθoqαν' d'παλλαγεTτε τol αxoτεινol Qωτog xαl μεταλα6ετε τfig d'θαναα[αE''. Κα[ iiλλoι μ6ν d'et αiτ οιi g αQ oυ 6Q λυ αQη σ αν' d'π εμαxqiν θηxαv, Ι|yovταE παqαδcbαει τov 6αυτov τoυg εig τιjν δδoν τofr θαvατoυ' iΙλλoι δ6 d'Qoυ ξπεoαv 'iμπqoαθεv τ6v πoδσlν μoυ παQαχαλo6ααν να διδαyθoσy. Κι Βycb d'φoο τodg αrjxωoα d'π6 xατω 6yιvα δδηγoE τo6 ylvoυE. Toυq Βδ[δαξα τodg λoyoυE, π6E xαl μl πoTov τq6πov yα oωθotlv xαi Ξoπειqα dναμεoα των λ6yoυg ooQlαg xαl ΕτqαQηααν δια τοi tiδατog τfiE αμ6qoα[αg' Κα[ τ6 6ραδυ 6ταy τ6 Q6g τoi f7λloυ d'qyιoε vα δdει, τoυE Βxαλεαα νd' εiyαqιoτfiooυν τ6ν Θεov. Κα[ δταν δλoxληqcbθηxε fi εiyαριατ[α, xαθ6vαg'iQυyε δια τfiv δικη τoυ xλlνηv'

Καi 

oΛYMΠΙoΙ.... ΑΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY
θγιil δ6 την ειiεqγεoiαγ τo0 Πoιμανδqoυ dνεγqαιpαμην εig θμαυτoν. xα( πληgωΘεig δν fi θελoν iξηυQqανθηv. θγdνετo γαq δ τoδ oιbματog iiπνog τflg ψυχηζ γflΨιg xαi f xαμμυoιg τdlν δQθαλμδν dληθινη δqαοιg, xα[ f1 οιωπη μου iγxυμων τoil dγαΘοt' xα[ f1 τoδ λ6γoυ θx$ορα γενvηματα dγαθΦν. τolτο δ6 ουv66η μοι λα66ντι dπ6 τoδ vο6g μου, τoυτ6oτι τoδ Ποιμαvδqoυ,

αvlyqαιpα εig τdy δαυτoν τfiν εδεqyεolα τor Πoιμαvδρoυ xα[ μoυ πλisηs d'πd δλα δoα if θελα' εiQρανθηxα πoλd. Κα[ {yινε δΓ iμ6 δ iπvog τofi ocbματog dyqdπνια τηζ ψυχηζ xαl τo
Ξycil αφoο

Κι

xλεloιμo τσlν 6Qθαλμων r}'ληθινη 6qααιE xαl f7 oιωπi μos iyκυμoιldνη
τol d'yαθofi xαl fi

τoi τffg αriθεντiαE λ6γoυ. θε6πγoUE γεv6μενοg τflg dληΘεLαg frλοον. δι6 δiδωμι θx ψυ1ηg xα|
iα1υog δληg εiλoγlαν τQ πατql
ΘεΦ.

dγιog δ θε6g δ πατηq τδγ δλωγ. &γιοg δ Θε69, οδ f1 6oυλη τελεiται dπ6 τδν iδiων δυναμεων. &γιog δ Θε69 δg γνωαθffναι 6oυλεται xα( γινιbοxεται τoig iδiοιg. &γιog εi, δ λ6γφ oυoτηoαμενog τα dγιοg εi, oδ πdoα Qυοιg εixιbγ iΦυ. &γιοg εi, δv f1 Qιiοιg or}x
θμ6ρQωoεν. δγτα.

c]'π6 τ6ν Πoιμανδqην, τ6ν λoyoν τfig αiθεντ[αg. Κα[ ζτoι {yινα θεoQoρog τiig d'ληθε[αg. Δi αδτo πρooQtρω c}'π6 τιjν ψυyην μoυ xαl d'πo 6ληv την διiναμ[ν μoυ εiλoylαν εig τoν Πατ6ρα Θε6v. "'AyιοE δ Θε6q δ Πατηρ τlv 6λωy. "Ayιog δ Θε6E τor δπoloυ η θ{ληoιE Ξxπληqωνεται dπo ταg iδtαq τoυ ταg

ε7yα λd'6ει d'π6 τoy νofr μoυ, δηλαδη

'{xQqαoιg τo6 λoyoυ '!qyα dγαθα. Toiτα δ6 oυνt6ηoαy δι6τι

''AγιoE δ Θε69 δ δπoTog θ6λει να ytνει yνωατ6g xαl yνωq[ξεται εig τodg Bxλε"Ayιog ε7oαι od πod μt τδν Λ6γoν iδημιoiρyηoαg τα δντα. "'AyιoE ε7'ααι ot τoσ δπoloυ τfiν εixoνα dναπαραyει f7 Q6αιq. "Ayιog ε7oαι oιj τo6 δπo[oυ f7 Qυoιg ι)πfiqξε εix6vα' ''Ayιog ε7oαι αυ δ iαγlq6τερog d'π6 xd.θε d'λληv διiναμιv. "'Ayιοg' ε1,clαι oυ δ μεyαλυτεqog dπo
xτo'ιig.

δυναμειE.

dγιog εi, δ παoηg δυναμεωg iο1υρ6τεqog. &γιοg εi, δ παοηg δπεqo1frg
μεLξων. &γιog εi, δ xρεiττων τ(lγ θπαlγωγ. δ6ξαι λoγιxαg θυαiαg &γναg dπ6 Ψυxηs xα| xαρδ|αg πρ69 ο6 dνατεταμ6νη g, dνεxλαλη τε, ciqqητε, oιωπη Qωνουμενε' αiτoυμ6νφ τ6 μfl oQαλ{ναι τflg γνιilοεωg τ\g xατ' or}οiαν f μδν iπ[γευα6γ μοι xαi θνδυναμωα6ν με παi τffg 1αgιτog ταιiτηg Qωτloω τoi θν dγνo[α τoδ γ6νoυE. μoδ dδελQoυg, υioυg δ6 αoδ.

"'Ayιog ε7ααι αd δ d'νrbτεqοg παντog

xd'θε δπεq!yoντα.

Δtξoυ αyναE λoyιxαg θυo[αE iιyvfiν ψυmv xαi xαqδlαν πod

Βπαlyoυ.

d'π6
{,yει

λω εig την oioιcbδη yνrΙloιν, δdloε μoυ oημεToν xαl Ενδυναμωα6 με' xαi μ6 την yαqw αiτrjν θα QωτIαω τodg (1'δελQoδg μoυ xαl τo69 υioιjg ooυ πoυ '!yoυν dyvoια τo6 y6ιloυg των.

d'v6xQqαoτε πoυ πqoαQωνε[oαι δru τ,ijg otωπfig. Σ6 ixετειiω vα μην μ6 dQηoειE να oQαλ-

πq6g io6να αvυ'ι!ωθεT, d'vεxλαλητε, 

80

TA ΑPXEΙΑ THΣ XΑMΕNΗΣ ΓNΩΣΗΣ

δι6 πιατευω xαi μαqτυqQ. εig ξωην xαi Qωg 1ωqi. εiλoγητ6g εi, πατερ. δ ο69 ciνθρωπog ουναγιαξειγ οoι 6oυλεται, xαθιbg παρ6δωxαg αtτQ τηv πσ,ααγ

Δια τoiτo πιατευω xαl μαqτυqω. Εiq τfiν ξωfiv xαt εig τ6 QιilE πqoyωρdl.
Εδλoyητ6g ε7ααι Πατ6ρα.:o διx6g ooυ d'νθqωπog BπιθιlμεT να ε7ναι &yιog μαξ[ cloυ, καθcbg'6yειg δcbαει εig αiτ6ν δλην τfiν Εξoυα[αν.
t

iξoυοiαν.

Go μoυ T q π μεy l'oτ oυ Π o μανδ ρηg, 27 _32) Vat. gr. 237' φφ.5β-6α (βλ. ειx.95-96). H θεiα πρooευ1η τoυ Eqμoυ εiναι η μεγαλιiτεqη oμoλoγlα οτo πρ6οωπo τoυ Θεor]. o Πoιμdνδρηg αναθ6τει στoγ Eρμη τoν ρoλo τoυ oδηγoυ των αξiων, ιilοτε με τη διxη τoυ oυμβoλη xαι μεoιτε(,α γα οωθε(, τo γ6νo9 των ανθριilπων. o Eρμηg πληρoυται Πνευματog Αγioυ, ευxαριoτεi τoν Πατ6ρα τωγ 6λωγ Nαι αρxiξει να xηgυττει στoυζ ανθqιbπoυg τo xαλλog τηg ευοεβε(αζ χαι τηg γνιbοεωg. Γiνεται θεoφ6qog τηζ αληθειαζ χαt παQαχαλεi τoγ Θεo γα τoγ ενδυναμιilνει, ι.δοτε με τηγ Xαqιν Toυ γα δυνηθε| να φωτiοει τoυg αδελφoυg τoυ πoυ βq|oxoνται oε α^1νoια. Aπo τα βαθη τηg ψυχηζ τoυ ευλoγε(, τoν Πατ6qα Θεo, oμoλoγιilνταE oτι αε εxεlγoγ πιoτευει χαι γtα εxε|γoν μαqτυqε(,. Αιτε|ται να .1|νει μεταδoτηg πQoζ τoυζ ανθqιbπoυg απo αγαπη πQoζ τoγ Δημιουqγ6 τoυ. To oλιγ6τεqo πoυ δυγαται γα πQoσφ6ρει εiναι να Toν υπηρετηoει. Bαqυνoυoα oημαο[α 6xoυν χαι τα απoοπαοματα λoγων τoυ Eqμoυ πoυ διαoιbξoνται απo τoγ Aq1ιεπ|oxoπo Αλεξανδqε(,αg Κfριλλo oτo 6ργo τoυ Κατα Ιoυλιανoυ, y'αΘωg φανεριbνoυγ τηγ πqoοφoqd χαt τηγ επιqqoη τηg Eqμητιxηg θεoλoγiαg στoυζ x6λπoυg τηg Exxληoiαg.

Λlyει o Εeμis oτον τqlτοv

πρog Aαxληπιo λ6yo: "'Εξω απ'αυτoν (τov Noυν) δεν υπαρyει odτε θε6g, odτε αyyελog, odτε δαtμoναE, o{τε xαμlα d"λλη oυα[α. Δ ι6τι ε[ναι Κdριog των 6λων xαι Πατfiρ xαι Θε6g xαι πηyfi xαι ζωfi xαι δdvαμη xαι Qωg xαt NoυE xαι Πνεdμα. Και τα παντα ευqioxoνται μ6αα ειg αυτ6ν xαι δια αυτοd'' Και αyoλιαζει o Κdριλλog: " NoυE απ6 τov Nουv εγcil voμ[ξω'' λ6yει, " τoν Υ t6ν, 6πωg τo Qωg εx τoυ Qcυτ6E. Και να ιlπενθυμlαoυμε }lαL τo εχ τoυ πνε6ματog, αQod τα παvτα περι6yoνται ειg αυτ6''. (Kυριλλοg, Κατd' Ιoυλιανοd, 1,48)
.

oπωg φανεqιbνεταt απo τα λεγ6μενα τoυ Kυρiλλoυ, τα ΕρμητιNα Kε|μενα επηρ6αααν βαθυτατα την θεoλoγιxη οx6ψη xατα τoυg πριbτoυg μεταχQιoτιανιxoυg αιι(lνεg ιιαι oγτ μ6νoν. To απoοπασμα πoυ αxoλoυθεi πqoθqxεται απo 1ειρoγραφο xιbδιxα τηg Moνηg Ιβηqων τoυ Αγ|ου oρoυg xαι φανεριilγεL τoγ ξηλo xαι την αφoοiωοη των Eλληνων μoναxιilν για τη διαoωοη τηg Ερμητιxηg θεoλoγiαE. 

oΛYMΠΙoΙ.... AΓΓEΛoΙ ToY ΘΕoY

81

<P/to/

<K

Γoy βPoΣ TAT 6π6oπ. l)

τol xρε[ττονoE δι6ατηxε τoσοiτον, 6oον τ6 θνηθεtoυ. fi δ6 μ6oη τodτωιl διαατααιg d'μαυρoT ττjν τoi xαλoσ θ6αν' dQθαλμoTg μ!ν yαq τα o6ματα θεατα, yλι1lττη δ6 τα δqατα λεxτα. τ6 δ6 d'αιilματoy xαl d'Qαν6g xαi d'oψματLστoy xαl μηδ6 Βξ tjληg δπoxεlμενoν δπ6 τdιιl fiμετ6qων αiαθιjαεων xαταληQθfiναι o8 διjναται. Βννooiμαι, δ Τd'τ, Bννooiμαι; 6 iξειπεTν d'δ6νατον' τοlτo 6ατι δ θε6E'
τ6y
τ6ρου xαi τ6 ξλαττoy

Θε6ν νofioαι μ6ν yαλεπ6ν, Qραoαι δ6 d'δdνατoν δ xαl νοfioαι δυyατ6y. τ6 yαρ d.αιbματoν oιΙlματι αημfiναι d'διjνατoν, xαi τ6 τ6λειoν τQ dτελεT xαταλα66'αθαι οι3 δυνατ6ν' xα[ τ6 d'iδιoν τQ dλιyoyρouirρ oυyyεv6oθαι δdoxoλον. τ6 μ6ν γαq d'εi, i'ατι, τ6 δ6 παq6qyεται' xαl τ6 μ6ν d'ληθε[α Βατι, τo δ6 δπo Qανταolαg oxιαξεται' τo δ6 d.oθεv6ατερoν τoδ ioyυρo-

τοi

Ε,[yαι διjακoλo vα oυλλα60υμε με την ν6ηαη τoν Θε6ν xαι εiναι αδι3vατoν να τoν εxQραooυμε' 21ι αv αx6μη τoν oυλλα60υμε με τηy ν6ηαη. Δι6τι εtyαι αδιjνατo1) να oρiαειg τo αυλo με τo υλιx6 xαι δεy εiιlαι δυνατ6v vα oυλλα6ειE τo τ6λειoν με τo ατελ69' xαι τo αιιbνιoν εiyαι δ'ιjoxoλο να συ1''αντηθεi xαι να αυνυπαρξει με τo εQτjμεQo.Δι6τι το 6vα υπαqyεL στην αιωνι6τητα, ενcil τo αλλo ε[ναι παqoδιx6' 2lαι τo 6να υπd'qyεL πQαyματικα, εvcb τo αλλo απ6 Qαιvoμενιxrj 6ψη oxιαξεται. Και ευqlαxεται oε τ6oo μεyαλη απ6oταση τo αoθεν6oτερo απ6 τo ιαyυq6τεQo 21'αL τo xατrbτεqo απ6 τo ανcbτεqo, oε 6oη ευρlαxεται τo θvητo απ6 τo θεio. Και η μεταξd τoυg απ6oταση αμαυQιbvει την θ6α τoυ ωρα[oυ. Δι6τι δ'ιjναααι να δειg με τα ματια τα υλιxα oι1lματα ?tα[ να πεqιyqαψει'ζ με τη1) yλrbασα τα oqατα. Aλλα τo ααcilματo xαι α6ρατ0 ιlαL αμορQo xαι αυλo δεy ε[ναι δυyατ6v vα ylvει αντιληπτ6 απ6 τιg αιoθrjαειg μαg. Γ[νoμαι ?tατα1)oητ6E, Tατ, y lνoμαι xαταvoητ6E; Aυτ6 πoυ εlvαι αδ6vατov vα εxQqαooυμε πλrjqωg, αυτ6 εlyαι ο Θε6g. (Ι6rjρων 1317' Φ. 2B7α) To ανωτθqω απoσπασμα τηg Eqμητιxηg θεoλoγ|αg πεqιθ1εται σε λdγo τoυ Eρμoυ πQoζ τoγ υιoγ τoυ Tατ xαι, oπωg θα δoυμε σε επ6μεγo χεφαλαιo' μνημoνεriεται απ6 τoν Αγιo Ιoυοτiγo o oπolοg πqoτqθπει oε xr]ρυγμd τoυ τoυg'Eλληνεζ γα αχoυν τoγ συγχεχqιμθνo λ6γo τoυ Eρμoυ, εχφθQoγταζ μdλιoτα χαι τoν πQ6τo στιχo τoυ λdγoυ! Δεν ηταν 6μωg μ6νoν o Eqμfg πoυ πεqι6γqαψε με θαυμαoτo τQ6πo τoν Eγα Θε6, αλλα τo iδιoν 6πqαξε χαι o Απoλλωγ, 6πω9 μαE αναφθqει o ρητoραg Λαxτdντιog'

Δεy ε[ναι αλrjθεια αλλωoτε' 6τι o περiQημoζ ΕaμiE o Tριαμ6yιστoζ' τoy oπoloι' εμνημ6νευoα ανωτ6'qω' αποxαλεi τoν Θε6ν 6yι μ6νoν "αμy'7τoρα'' 6πωE o Aπoλλrυν, αλλα και χωQtζ πατ{qα δι6τι o Θε69 δεν πρo6ρyεται απ6 αλλα 6ντα εxτog τoυ εαυτoυ του' Και 

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

αχoμη ε?tε[νoζ xτoυ 6χεL yεvyισει oλα 6αα υπd'qyoυν' δεy ε[vαι δυνατ6v να γενvηθε[ απο xατι αλλo. (Λαxτdντιog, Diu. inst., Ι 7,2)

O Λαxτdγτιoζ μαζ πληρoφoρεt oτι εxτog τoυ Eqμori xαι o Απoλλωγ περι€γραιpε τoν Θεo ωg αμητoρα. H λθξη αμητωρ, επιβεβαιιbνεται xαι απ6 6να δεfτεqo απ6οπαoμα, στo oπoio o Απ6λλων o1ι απλα πεqιγqαφει τoν Eγα Θεo, αλλd αποxαλυπτει χαι τηγ αληθινη φfoη των oλυμπiων.

At1oΔ^ΩΛoΣ Y^APloy Τo/ <Λ KoΛo+ΩΛl,
Aδτο@υrjg, d'δiδαxτog, d'μrjτrυq, d'oτυQ6λιxτog, oδνoμα μηδi λoycρ yωqo0μενog Bν πυqi ναiων, τoiτο θε69. μιxqα δ6 θεoυ μερIE dyyελoι iμεTs.

Aυτoδημιodqγητοg, αδ[δακτog, χωQIζ μητ6qα, αxλ6νητog, χωQIζ να yrιqd"ει τo 6νoμα τoυ σε αvθqιbπινo λ6yo, αυτ6ζ πoυ xατoιxε[ στo πυQ' αυτ6g εluαι o Θε6g'μιxqo δε μ6ρog του Θεod d'yyελοι ε[μεθα εμε[g. Σι6υλλιαxοi Xqηαμοi, Παgioι, 1599 (6λ'' ειx. 1Ο9)
oπωg o EQμηζ oμολoγεi 6τι oι oλfμπιoι 6xoυν μ6Qoζ τoυ Αγαθoυ, xαθ6τι απoλυτα Αγαθ6g ε[,ναι μoνoν o Θεog, 6τoι xαι o Απ6λλωγ oμoλoγεl 6τι oι oλυμπιoι Πατqιαρ1εg των Eλληνωγ απoτελoυν αγγελιx6 μ€8oζ τoυ Θεorj! Βxτog απ6 τo t'ρyo Σιβυλλιαιιo[, Χρηoμoi, o |διog χQησμ6ζ τoυ Απoλλωνog πεqιλαμβανεται (oλoxληqωμ6νoE) oε δfo αxoμη μεγdλεg ουλλoγ69 1qηομιilν. Η πqιilτη εiναι μ[α Mαντιιιη Aνθoλοy('α τoυ Mαξιμoυ Πλανoυδη τoυ 13oυ αιιilγα' πoυ εxδoθηχε τo 1890 απo τoγ E' Cougny oτο Παρ(αι.η δεr]τερη ε(,ναι η oπανια ουλλoγη με τiτλo Aνtιιδoτoι Xqηoμoi, των Ελληνιιιtbν θεcbν πoυ εxδ6θηxε τo 1889 απo τoγ Γεqμανo xαθηγητη τoυ παγεπιoτημioυ τηE Λειιpiαg, Karl Buresh. Αg δofμε τιbqα μθoα απ6 τιg διio αυτθg πηγ6g την oλoxληqωμ6νη 6xδoοη τoυ μoναδιxoυ xqηομoυ τoυ Απoλλωνog. ΘεoQ[λoυ τιν69 Βqωτrjααντog τ6v'Aπ6λλωνα. Σ{ ε[ θε6E, ii d'λλos; '6yqηαεu of'τοg'''Εoθ' δπ6ρ oδqαvlου x6τεog xαθdπερθε λελoyycbg Qλoyμ6g dπειqtoιοg xιvo6μεvog, d'πλετog αicbν' "Εατι δ' Εyl μαxαQεσσιv d"μrjyαuog, εi μrj 6αυτ6v 6oυλα9 6ουλεdoηαι πατrjq μ{yαζ, δg Βoιδ6αθαr {yθα xεy oijτ' αiθfiq Q6qει d'ατ6qαg d'yλαoQεyyεTg, oijτε oεληνα[η λιyυQεyytτιg αiωqεTται. o8 θε6s d'l,τιαει xατ' c1'ταqπιτ6v, oiδ' iycb αδτ6E d'xτToιv oυνεrbν Επιxiδναμαι, αiθεqoδινrjg, d'λλα π6λει πυqαoTo θεoi περιμrjxετog αδλcbl'' tqπων εiλlyδην qoιξ-o6μενo'g. o'8 μlu Βxεivoυ d'ψαμενoE πυqog αiθεq[oυ δαioειt τιE ητoρ'oi yαq {yει δαiειy'iι'ξηyεT δ' Εν μελεδηθμφ αirbν αidloιν Bπι- 

oΛYMΠΙoΙ.... AΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

83

μlyνυται Bx θεo6 αδτo6. Aι3τoQυfiq, d'δlδαxτoE, d'μrjτωρ, d'oτυQ6λι24τoζ' oυνoμα μηδ6 λ6ycp yωρoυμει'og, Βν πυqt να[ων, τoiτo θε69' μι?lQi δ6 μεqIE θεoi d'yyελoι f1μεTE. ,oταν xαπoιog Θε6Qιλog qcbτηoε τoν Aπ6λλωνα' "Εσ'ιj εtoαι Θε6ζ
rj αλλοg;'' yqηoμoδoτηoε ωg εξrjg:

φανεQcbνεται o θε6g ειg xd'πoιαν οδ6ν, o'ιjτε εyrb o IδιοE εξαπλrbνoμo, 1iu αxτtνεg παQευQισ1l6μενog με αυτoν, ωg oτqo1ιλιoμog αιθ6'qog, αλλα, πληoιd'.ξει o ατελεtωτοg δq6μog τoυ πυρQ6qoυ Θεod, λινo{lμενog περιατρoQιxα με 6'ντoνoιl fiyoν. oιiτε, αν πληαιαoει xαπoιog αυτ6ιl πoυ ε[ναι αιθ6'qιo πυq, εlναι δυνατoι' να xαεl η xαqδlα τoυ' δι6τι (η θεiα Φλoξ) δεν xαταατρ6Qεr με αxαταπαυστη μεiιυδiα o αιrbιl αναμιyνι3εταL με τoυζ αιcbναE απ' Aυτoν τoν Θε6y' AυτoQυi1g, αδ[δαxτog, χωQIζ μητ6qα' αxλoνητoE, 6lloμα πoυ δεν εxQ6'ρεται με ανθqιbπινoν λ6yoν, xατοιxεl ειζ τo πυq' αυτ6 εlyαι o Θε6g' μιxq6 δε μ6ροg τoυ θεoι3, αyyελoι εtμεθα εμε[5''. _ α. 'q,iexaoτoι Xρηoμo[, των Ελληνιxι'bν Θεων, οελ. 55, γ (Γενναδειog Bιβλιoθηxη Αθηνιilγ, GC 2141) β. Mαντιlιη AνΘoλoy[α (OracuΙa), Mαξ. Πλανoιjδηg Eπ[γq. 140'

;'Ευρloxεται ανω τoυ oυQανtoυ θ6λoυ Φλ6ξ απειρog, dπλετog αιιbιl. Ε[ναι ανεqμi1νευτoE μεταξιj των μαxαq[ων, εαy δεν απoQαolαει με διxrjν τoυ 6oι3λησι'y o μ6γαg Πατf1q' ιboτε να yiνει αντιληπτ69' εxεl μαλλoν oιjτε o αιθrjρ Q6qει περIλαμπQα αoτiqια, oυτε η oελτjνη με τη'ι) διαπεqαoτιxi τηg λoμψη αιωqε[ται' Λεν

Η παρoυolα τoυ χQησμor] τoυ Απ6λλωνog σε τQειζ διαφoρετιx6g πηγθg' oι oπoiεg εiναι η ουλλoγη Σιβυλλιαxo|' Xρηαμo(, (Παρioι 1599)' η Mαντιxη Aνθoλoyi,ατoυ Mαξιμoυ Πλανoriδη (Παq[oι 1890) xαι η ουλλoγη Aνtιιδoτοι XQηoμo(, τoυ Κ. Buresh (Λειι|-l(,α 18B9), επιβεβαιιilνoυν τηγ αυθεντιx6τητα τoυ χQησμoιi, αλλd χαι τηγ εγxυq6τητα των τριιilν oυγγραμματωγ. Kαι oι τQειζ εxδo16g, βαοiξoνται στoγ αq1αι6τεqo 1ειq6γqαφo xι(lδιxα (T Lactantius) τoυ ρητoqα xαι εxxληοιαoτιxoti oυγγραφ6α Λαxταγτιoυ, o oπoiο; θξηoε τoγ 3ο μ. X. αιιilνα χαι διθoωοε 1ρηoμoιig των oλυμπiωγ, τωγ Σιβυλλιi:ν, αλλα xαι πoλλd απooπααματα τηζ Eqμητιxηg θεoλoγ[,αE. Σιiμφωνα με τηγ oλoxληqωμ6νη εxδoxτ] τoυ χQησμof, o Aπoλλωγ με οεμν6τητα πεqιγqαφει τoγ Θε6 ωE ανεqμηνευτo για τoυg ανθριilπoυg, εαν o iδιog δεν απoφαο(,οει να γ(νει αντιληπτ69. Eiγαι αυτoφυηE, εiναι dρqητog, zατoιτιεL στo πυQ, ενιil oι oλfμπιoι ε[γαι 6να μιxqo μθQoζ Αυτου' εiναι αγγεi.oi Toυ! o Απ6λλωγ oμoλoγε[,6τι ε(,ναι αγγελoE τoυ Θεotj, διoτι 6πω9 διαβdξoυιιε χαt οτo λεξιx6 Σoυδα, ε[,ναι πqoφητηζ τoυ Πατq6g xαι απo εxεiνoν λαμβανει τιg πqoφητεiεE τoυ. 

84

TA ΑPxEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

6τι δ'Aπ6λλων πqoQrjτηg Βατt τoi πατρ6g xαl παq' Βxεiιroυ λαμ6d'νει τd'g μαντεlαg xαi τoTE d'νθρrilπoιg BxQ6ρει. (Σoιjδα, λημ. Aπ6λλων) Στην oμoλoγiα 6τι oι oλιiμπιoι Κfqιoι δεν ε(,γαι θεoi, αλλd dγγελoι τoυ Eν6g Θεoti, εxτog απo τoγ Απ6λλωγα, πqoβαiνει χαι o υπ6qτατog των oλυμπiων Ζετg. To ΣεραπεToν μαντεi,oν τηg MθμφιδoE ηταν τo oημαντιx6τεQo μαγτε[oν τηg Αιγtiπτoυ xαι ηταν αφιεqωμ6νo oτoγ Mειλ[1ιo Δiα, o oποiog απεxαλεiτo απo τoυg Αιγυπτloυg Σ6ραπιg.
" Hι, δt π69 xα[ xατα δαtμovα f,ερoμηνiα τo6 μεyαλoυ θεoi, 6ν Δ lα μ6ν "'Ελληνεg, Σ6qαπιν δl xαλoiαιv Aiy'ιjπτιoι.

Σ'ιiμQcυvα με τoν θε6 rjταν o ιερ6g μiναg τoυ μεyαλoυ θεot, τoν οπolo oι 'Ελληνεg oνομd'ξoυν Δiα, ενιil oι Aιytπτιoι Σ6ραπι. (Αxιλλ6αg Tατιog, Leucippe et CΙitophon'5,2)
ε[τε Σαραπιg 6Qυg,

Aiγυπτιog dνν6Qελog Zευg.

Ε[τε yεννrjθηxεE ωE Σαραπιg, εloαι o Aιyι3πτιog ανν6Qελog Zευg. (N6ννoE, Δ ιoyυα ιαxα, 40, 399)

To πεqιβoητo ΣεqαπεTor., τηg M6μφιδog, επιox6φθηxε αυτην την φoρα oxι o ooφ69 Θoriληg, 6πωg εiδαμε oτo πErιbτo xεφdλαιo, αλλd o Πετιοιilνιog Φαqα<il τηg Aιγriπτoυ. Σε εqωτηoτ] τoυ πQoζ τo μαντεio, o 1qηoμ6ζ τoυ Σερdπιδog Δι6g επφ6ρεται απ6 την Πυθiα.
δ δ6 ΠετιαoιilνιoE Φαqαιb 6αoιλειjg ει3θ6ωE d'πfiλθεν Βν τfi M6μQy1 εiE τ6 μαντεToν τo πεqι66ητoιl. xαl πoιηclαg θυcllαy iπηqcbτα τrjv Πυθiαv λ6yων. ααQrjνια6ν μoι τig Βατιv πqdlτoE δμrυν xαi μ6yαg θε69 τοi 'Ιoqαrjλ; xαi 8δ6θη αiτφ yqηαμ6E oδτoE. 'Εσται xατ" oiqανοTo μεyαλoιo 6ε6ηxcbg Qλoy6g δπεq6αλλoν α'lθριον, d'6ναoν, d'θανατoν πυq. 6 τq6μει πd'v, οδqαν6g, yαTα τε κα[ θαλαooα, ταρτd'ριo[ τε 6ι3θιoι δαiμoνεE BQQlyηααv. oiτog δ θε6s αδτοπατωρ, d'πατr'lq, πατηq υ[oE αι3τ6g 6αυτoδ, τqια6λ6ιoE' εig μιxq6ν δ6 μ6qoE d'yy6λων iμεTs. μαθιΙlν d'πειθι oιydιv. " o δ6 6ααιλε'ιjg Φαqαcil d'xodααg ταδτα παρα τfig μαvτεiαg, Εx6λευoε πλd'xα λiθιvηv yλυQfivαι τα παqα τoi yqηoμοσ δoθ6ντα α0τQ Qrjματα' d'τινα lrυE τfiE νiν 6γγtyραπται iν τfi πλαxi yλυQ6vτα d'vω iν τrβ f'εqζι M6μΦηs, 6θεν δ NεTλog ποταμ6E πoqεdεται.

o Φαqαcb 6αoιλειjE Πετιαcilνιog αμ6αωE απεycilρηoε ει'ζ τηv M6μQιδα, ειζ τo εxεt πεqι66ητoν μαντεioν- xαι αQot εθυo[ααε, qιbτηoε τηv Πυθiα λ6yoνταg: "εξrjyηα6 μoυ πoioE εlyαι o πqrbτοE xαι μlyαg o' εααg Θε6g τoυ Ιoqαrjλ;'' Και εδ6θη ειg αυτ6ν o εξis 

oΛYMΠΙoΙ.... AΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

85

"Aυτ6 εiναι πoυ 6yει 6λθει απ6 τoιl μ6yα ουqαν6, τo oποloy υπεq6yει τηg Qλoy6g, αιθ6qιoν, α6ναoν, αθανατον πυQ, πoυ τρ6μει τo παν' o oυραν69, η yη 21αι η θαλαααα' 11αι oι δαiμoνεg των Tαqταqων 2lαL τωv 6υθcbιl αυyxλoν[oτηι(αν. Aυτ69 o Θε6E εlyαι o Πατrjρ τoυ Εαυτod Tου, Aπατωρ, Πατrjρ Υιog αυτ6g τoυ εαυτoι3 Tου, τριoευτυyιoμ6νog. Εμεig δε, ε[μεθα μιxρ6ν μ6Qog τcυν αyy6λων. AQod 6μαθεE, απoμαxριjναoυ oιωπηqd'''. o δε 6ααιλευE Φαραcb, 6ταν πληροQoρrjθηxε αυτα απ6 την μαντεiα, δι6ταξε να χαQαχτodν oε λ[θινη πλαxα τα λ6yια πoυ δ6θηxαν ειg αυτ6v απ6 τoν χQησμ6. Tα oπotα 6ωg αυτrjν τηy στryμτj 6yoυν εyyqαQεt yαρα1θ6ντα oε πλαxα πoυ ευρlαxεται ειζ τo ιερ6ν τηg Avω M6μQιδοg, απ' 6που q6ει o πoταμ6E Nεiλog' Mαλαλαg' Xρoνoyραφ['α, ειx. 79, oxonii, 1671 (βλ. ειx. 110)
H αυθεγτιxoτητα τηg oμoλoγ[αg τoυ Aπ6λλωνo9, oτι oι oλυμπιoι ε[,ναι ιiγγελoι τoυ Θεoυ, επιβεβαιιilνεται αx6μη xαι απo τoν (,διo τoν Δiα, μ6oω εν6g 1gηομoι] πoυ εiναι τελε(ωg διαφoqετιxog απo τoγ αγτloτoιχo τoυ Απ6λλωνo9, ωζ πQoζ τo πεqιε16μεν6 τoυ χαι ωζ πQoζ τoν τ6πo πqo€λευoηg τoυ. o χQησμ6ζ τoυ Απ6λλωνo9 δiδεται στηγ Κλdρo(s) τηg Ιων(αg, εγιb o ΖQησμ6ζ τoυ Δι6g oτην M6μφιδα τηg Αιγιiπτoυ. Και oμωg o 6να9 χQησμ6ζ επιoφqαγ(ξει τoγ dλλoγ xαι απo xoιγoι] xαταλτ]γoυν oτo 6τι oι oλriμπιoι ε[ναι μιxq6 μθQoζ αγγ6λων τoυ Θεot. o Ζευg πεqιγqdφει τoν Θε6, ωg Αυτ6ν πoυ τρ6μoυγ xαι υπoxλiνoγται oι ουρdνιεg δυνdμειg, η γη χαι η Θdλαοoα, αλλα xαι oι υπo1θoνιoι χαι ταρταριoι δαiμoνεg. To (διo αναφ6qει παι o Απoοτoλog Παι1λog, λ€γoνταg oτι, ειg τo 6νoμα Ιηooυg Xqιoτog υπoιλlνoγται oι επoυQανιεg, oι επ[γειεg χαι oι xατα1θ6νιεg δυνdμειg (Πqog Φιλιππηo(,oυg, 2, 1,0). o Φαραιil ΠετιοΦνιog,6ξηoε τoν 13o π. X. αιιilγα, την επo1τ]τoυ Mωυο6ωζ.o 1qoνιx6g αυτog πρooδιoριομ6g' αλλd χαι η μαQτυqiα τoυ 1qoνoγρdφoυ Mαλdλα, 6τι xατd την επo1η τoυ (6o9 αιcδναg μ.X.) o χQησμ6ζ εξαxoλoυΘoι1οε να υπdg1ει 1αραγμ6νog oε λ[Θινη πλαxα oτo ιερ6 τηg Aνω M6μφιδoE, επιβεβαιιilγoυγ με τoν xαλtiτεqo τρ6πo την εγxυq6τητα τoυ xqηoμoti xαι την oντoλoγιxη υπ6oταoη τoυ Δι69. Στo 6qγo Aν6xδoτoι Xρηoμo[' των Bλληνιxιbν Θεc'bν, περιλαμβdνεται μiα μεγdλη oυλλoγτ] λ6γων xαι 1qηομιbν απ6 τoυg oπoioυg oι πεqιοo6τεqoι ανηχoυν στoγ Απ6λλωνα xαι πρo6q1oνται απo τo μαντε(oν τoυ στην Κλdqo τηg
Koλoφιilνog.
(5) Η Kλdρog ηταν

χQησμoζ:

παqαιτια π6λη τηE Ιων(αg, oτην β6qεια αxττi τoυ x6λπoυ τηg Eφ6οoυ, oτην πεqιo1η τηg Koλoφιilνog. 

86

TA APXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Σαg παρoυoιαξω επιλεxτιxd μεριxorig απ6 τoυζ χQησμorig αυτor1g.

τoi d'θαyd'τoυ Θεoi Εξrjρτηται πqoααν6yειν, {'yρηoεν oiiτcυg- Πd'ντα Θεoi μεyαλoιo v6oυ δπo νευμαoι xεiται' dem nηyi τε ξωfig xαl δπεiQoχo1) εijyog xαl xρατog iδ6 6iη xαl [oyυοg d'φθιτog d'λxri xαl δι3ναμιE xqατερrj xαl d'μQιtλιxτοg d'ναγxη. εiiyεo τoιyαqτoι μαxd'ρων 6αo ιλfi ι μεy [ατφ. Δι6τι o Aπ6λλωv, Qανερ6νovταg 6τι 6λα απ6 τov αθd'yατoν Θε6ιl εiναι εξαqτημ6να xαι 6τι μ6νoν ειE αυτ6ν πρ6πει να ατηριζ6μεθα, 6ται πρoεQrjτευoε: "'oλα υπαρyoυν δια νει)ματoE xd'τω απ6 τoν yου τoυ μεyd'λoυ Θεo6' η αam χαι η πηyi τηζ ξωτjg xαι θαυμαoια ευγrj xαι εξoυolα xαι qιbμη xαι αxατd'6λητη ιαyιig xαι διiναμη ιoyυρd' xαι πεqιQερ6μενη αναyxη''. Nα εdyεααι λoιπ6ν ειζ τoν μ6yιoτoν 6αoιλ6α των μαxαqων. (Xqηαμ6g 35, αελ. 105)
"

xαl α0τQ μ6νφ δεi

oτι δ'Aπ6λλων,

δηλrΙlv, δg παντα

"

δi d'yxolνηαι θ6ει ιoE "Υπνog. μερoπrj xαi μαxd'ρωv αι3μπαg ατρατog d'πλετog d'μQl μ6yιατoν πqdlτoν δμoi μd'λα πd'ντεg d'oλλ6εg Bατηdlτεg διτ6μεθ', δg x6αμoιo θεμεlλιov αδξτjoωμεν.
μ6λαιναν' iπειy6μενog δ6 xελαινfiE μητρ6E

oτι δ'Aπ6λλωll παρενεiqωι, δαυτ6ν τoTE dyy6λοιg Ξyqηoε ταiτα' "Aρτι μ6ν d'ατεq6εντα 24ατ' oι3qανoν, iππ6τιg'Ηrbg {λxει νι3xτα

Δι6τι o Aπ6λλων παqεμ6αiνoνταζ μεταξ'ιj των αyy6λων, πqoεQrjτευσε αυτα: "Tιbqα δα ειg τoν 6ναoτqoν oυqαν6ν, η ιππ6τι9 Hrbg

6λxει την oxoτεινf1 νιjyτα, πιεξ6μενo9 δε απ6 τιg αyxd'λεζ τηζ σχoτειν6yqωμηg μητ6ρα9 τq6yει o ανθqt|lπινog'Υπνog'. Και oλ6xληρog o oτqατ6g των μαxαqων, απλετοg απ6 xoινoι3 γωριoμ6νog ειg oμαδεg εxατ6qωθεy του μεyiατoυ Πqcbτoυ αταθεqα αyrυνιξ6μεθα, δια να ενιo1ι3αoυμε τo θεμ6λιoν τoυ x6oμoυ''. (Xρηoμ69 36, αελ' 105)

oτι πυθoμ6νoυ τιv6g τoi'Aπ6λλωνoE, π6τεqoν μ6'νει fi ψυγ1 μετα θανατoy ii διαλυεται, d.πεxρlθη οi)τωg' Ψuχi, μ61ρι μ6ν oδ δεoμoig πq6g orbμα xqατεTται Qθαqτ6ν, Βoid d'παθrjg ταig τoσδ' d'λyηδ6αιν εLxεr fivlxα δ' αijτε λι3αιν 6qoτεoν μετα odlμα μαqανθ6v δxlατην εilρηt, εig αiθ6ρα πd'oα QoqεTται αit'y dyfiραog oioα, μ6νει δι6ταξε πρ6νoια.
"

Δι6τι 6ταν xαπoιog qιbτηoε τoν Aπoλλωνα, πolo απ6 τα δto, παqαμ6νει η ιρυyη μετd' τoν θd'ιlατo η διαλι3εται, {ται αποxqlθηxε: "Η ψυψ 6oo xαιρ6 διατηqεlται δ6oμια εντ6g τoυ Qθαρτoι3 αrbματog, αν χαL ε[ναι απαθrjE, υπoyωρεl ειg τoυg π6νoυg τoυ ocbματog. oταν 6μωg 

oΛYMΠΙoΙ.... ΑΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

87

6λθει τo τ6λoE του Qθαρτοd oιbματog 6πoυ xατoιxo'ιjαε, μεταQ6'qεται oλ6xληρη εLζ τoν αιθ6ρα 6πoυ διtταξε η πq6νoια να μ6νεη 6νταE παντoτ ινα αy 6ραoτη''. (Xρηoμ6g 37, oελ. 105)

"'oτι πq6g τ6ν iρωτrjααντα, εi d'μαρτανων <τιE> λανθανει Θεoν, ε7πεν δ'Aπ6λλωy. o8δεlg dν λrjθoι τoTog Θε6ν. o0δ6 oοQoioι x6qδεoιν oiδ6 λ6yoιoιν δπεxQ6yoι dλxιμoν δμμα. παντα Θεoδ πλiQη, παvτη θε6g ΒoτεQανωται, πd'vτα ξωογoνdlν, dπ6oα πyεtει τε xαi Εqπει. Δι6τι ειg αυτoν πoυ εqιbτηoε, εd'ν <xαπoιog> αμαqτανoνταg διαQειjyει τηv πQoσoχi1 τoυ Θεod, εtπε o Aπ6λλωι': "Κανεlg τ6τoιog δεν θα διαQιjyει την πQoσoχrj τoυ Θεod' xαι δεν θα απoQιjyει το αqιoτoν 6λ6μμα, oι3τε με αoQιoτιx6g αxoπιμ6τητεE, oιjτε με διxαιoλoy[εg.'oλα πληqοtyται απ6 τoy Θε6ν xαι απ' 6λα ο Θε6g δoξαζεται, δι6τι ειg 6λα δtδει ξωi χαL εLζ 6oα πετoιj'ι) 24αι ειg 6oα 6qπoυν''. (Xρηoμ6E 43, oε}ι' |07)
αυτο( 1qηoμoi τoυ Απ6λλωνog, 6πωg χαι oι πQoηγotμεγοι Διog χαι τoυ Eρμoιi, απoxαλtjπτoυγ πoιoι πqαγματιxd εiγαι oι oλυμπιτoυ oι χαι πoια ε(γαι η θ6oη πoυ xατ61oυν μ6οα στηγ ιεQαQχ(α τoυ Θεotj. Η αγγελιxη τoυE φriοη επιοφραγiξεται χαι απ6 ι1γαγ αq1α(o xriλινδqo (volumina) o oπolog βρ6Θηxε oτιg oπηλι6g τoυ Κoυμqαν πληοioν τηg Nεxqαg ΘαλdooηE. Αυτ6 πoυ διαxρiνει τoγ συγχεχριμ6νo xυλινδρo απ6 τoυζ συνηθιoμ6νoυ9, εiγαι 6τι δεν ηταν χατασχευασμι1νog απ6 φυλλα παπιiqoυ η πεQγαμηγηζ, αλλd απ6 φriλλα 1αλxoιi. Aναιαλυφθηχε στην τq(,τη oπηλια τoυ Koυμqαν xαι οημεqα φυλdoοεται oτo μoυοε[,o Shrine of the Book των Ιεqoooλtiμων (βλ. ειx. 114-115). To πεqιεx6μεγo τoυ oυδθπoτε γνωοτoπoιηθηxε ατην ανθqωπoτητα. oταγ oι επiδoξoι μελετητ6E τoυ πρoοπdθηoαν γα τoν ξετυλ[ξoυν, απ6 αδεξι6τητα τoγ 6οπαοαν oε διjo xoμμdτια, τα oπolα οημεqα oνoμdξoνται ' xdλxινog παπυQoζ A' xαι 1αλxινog παπυqog B . To πριilτo απ6οπαoμα o1ετiξεται με τoν πqoφητη Ιεqεμ(,α xαι o λoγog εxφθρεται απ6 τογ iδιo τoν Θεo.
{'yoυν δεyθε[ ωζ Ιταyτoτιν6 τoυg Θε6' Θα αρytooυν ιlα δoξαξoνται

oι oπdγιoι

oι

xατtbτερot μoυ θεol πoυ απoxαλo6'ι'ταL με τo 6νομd' μoυ' με

ενcb ευqtαxoνται αx6μη εLζ τηv yην' oι εxλεxτol μoυ εiναι εxεi^ι'oι που αναQlQoνται εLζ τo 6ι6λioν τηζ ξωιζ xαι δεν θα εξαλειQθodν πoτ6 απ' αυτ6. Θα αxμααoυν εν μ6αω 6αθ6ων υδατωι, θλtψεωg, θα θεqαπευτοdν απ6 τo 6νoμα τoυ Ayloυ xαι θα ζi1αoυv με yαqα ανεiπrυτη απ6 ανθqιbπoυg rj αyytλoυg. oι εxλεxτoi μoυ θα απoλαd- 

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

σoυy αληθι'νη αδελQ6τητα xαL xoινωylα με τoυζ d'λλoυg μoυ υιoιjg xαι x6ρεg απ' αλλoυg x6oμoυE xαι oQα['qεE. o λ6yoq τoυ Κυqloυ μιλα μ6oω τoυ πρoQτjτoυ μoυ Ιεqεμtα xαι μ6oω των πqoQητcbν χαι αΙτ0στ6λων μoυ των εclyατων ημερrbν' Axοιjατε τα λ6yια αυτα xαι ξrjoτε με Qρ6vηαη πQoζ τoν Θε6ν xαι θα ευημεqrjαετε αληθrilE ειg 6λα oαg τα t,ρyα. (X αλx ιν o E xιj λιv δρo g Κoυ μq αν )

Edν δημoοιoπoιoυταν τo πεqιε1oμενo τoυ xυλi,νδρoυ xατd τoυg πqιilτoυζ χQιστιανιxoιig 1q6νoυg, θα μπoρoriο'ε να xλoνioει ολ6xληρo τo ιoυδαΤx6 θρηoxευτιτιo xατεoτημ6νo, δι6τι θα απoδ6χoγταγ τoυζ oλυμπioυg ωg oυραν(oυg αγγ6λoυ9 τoυ Θεοι]' oυγxqoνωg θα 6πqεπε να εγxαταλειφθεi η λατρεiα τoυ Για1β6 χαι να παψει να αναμ6νεται η'Eλευση τoυ Mεοoiα, δι6τι o Mεooiαg ηλθε oτo πqooωπo τoυ Ιηooυ Xριoτoυ. Στην πανdρχαια πQoφητε(,α τoυ 1dλxινoυ xυλiνδρoυ, o Θεog απoπαλε(, τoυg oλυμπloυg xατιilτερoυg θεorig, oι oπo1oι τoν απoδ61oνται ωζ παγτoτιγ6 Θεo xαι θα δoξαoτoιiν ενιb αx6μη Θα βρloxoνται στην γη. Σtlμφωνα με τηγ xαταγραφη τoυ Ιερεμ(α, oι εxχεxτoi τoυ Θεotj εiγαι αυτoi πoυ αναφ6qoνταL εLζ τo βιβλ(,oν τηζ ξωηζ.To iδιo διαβdξoυμε xαι oτην Απoxdλυψη τoυ Ιωdνγoυ. Oι εxλεxτoi τoυ Θεotj ε[ναι 6οoι θα αρνηθotjγ να πρooxυνηooυν τo θηq(,oν, αε αντ[θεoη με 6ooυg τo πQoσχυγriooυν, των oπoiωγ τo 6νoμα δεν ευρioxεται εγγεγQαμμθνo εLζ τo βιβλ(,oν τηζ ξωiζ.

Καt

'Aρνioυ τoσ ioQαyμ6'νoυ d'π6 xατα6oλfig x6oμoυ' "oπoιοE
α8τια,
d'E d'xoιiαγ1.

θd' πqooxυντjooυν αiτ6 παντεg oi xατoιxoσντεg iπl τfig yfiE, τdιν δπo[ων τα 6ν6ματα δ6ν iyραQηoαν iy τQ 6ι6λ[φ τfig ξωfig τoi
'6yει

(Aπoxdλυψιg, !3,8)

oι εxλεxτo( τoυ Θεoti, πoυ Θα αρνηΘoriν γα πQoσχυνηαoυν τo Θηq(,ον τηg Απoxαλr3ψεωg, Θα περdοoυν απ6 βαθιd ιjδατα θλ(,ψεων xαι οτερτ]oεωγ. Θα θεqαπευτotiν 6μω9 απ6 τo 6νoμα τoυ Aγi'oυ xαι τ6τε Θα ξηοoυν με ανε[πωτη yαρd xαι θα απoλαυooυν αληθινη αδελφoτητα με τoυζ dλλoυE γLoυζ 21αL x6ρεg τoυ Θεoιj, απ' dλλoυg x6αμoυE xαι oφαi,ρεg. H αναφoρd τoυ xυλ(γδqoυ περi, τηg υπdρξεωζ ξωfζ oε dλλεE oφαlρεg xαι xooμoυg, xαταqγεi oπoιαδηποτε θqευνα για εξωγηινη ξωη xαι επαφ6g πq<.δτoυ, δευτ6qoυ, τρiτoυ, τεταqτoυ xαι ηλιθ[,oυ τιjπoυ. To Πνεr1μα τo Aγιoν μαζ γγωστoπoιε( μθoα απ6 τoγ Ιεqεμiα 6τι υπdg1oυν 61ι μ6νoν oι oλriμπιoι αλλα xαι dλλα πλdoματα τoυ Θεoυ, οε dλλεg oφα(qεg xαι xoομoυg. Αυτ6g oι oφαlρεg απoxαλotlνται απ6 τoν Ιηoου oιxrjματα. Eιg τo oiπημα πoυ 6xει ετoιμdοει o iδιog o Θε6E για τoυζ ανΘρΦπoυg, θα xατoιXηooυν oι εx}"εxτot πoυ θα Toν oμoλoγηoουν στoυζ θο1ατουg xαιgot1g. 

oΛYMΠΙoΙ.... ΑΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

Εiq τfiν oixiαν τoi Πατq6g μoυ δπαρyoυν πoλλα oixrjματα' Βαιl δ{ν δπfiρyαν, θα αd'g τ6 {λεyα. (Ιcυαννηg, 14,2) Eξiοoυ απoxαλυπτιx6 ε(,γαι xαι 6γα δε{τεqo απooπαομα απ6 τoγ γα}ιruνo xιiλινδqo, οτo oπoio oμιλε[ xαι παλι o Θε6g.

Δεν yιlωρiζετε 6τι ε[μαι oyι μoνoν o Θε69 τηζ yηζ αλλα xαι 6λων των δημιoυqγηματων; oι oυqανιoι αyyελol μoυ απ6 μαxqια εlναι υπειjθυνoι δια τιg' εν6qyει6E oαg. Δρoυv, μιλo'ιiν xαι xιι,o'ιjyται 6πωE τoυg διατd'ξω' Ε[υαι oι αyyελιoQ6ρoι μoυ πoυ 6yoυν τηv ευθ'ιjνη ααg' Ε[ναι αυτol πoυ θα αvαξητrjooυv τα παιδια τoυ Θεod, τα oπolα δ6yoνται vα πληqr|lαoυν τo τlμημα μoυ 21,αι να δεyθοιjν yελoιoπolηoη yαqιν τoυ oν6ματ6g μoυ' Aυτo[ oι ανθqωποι θα εxπqoαωπrjσoυy την Aλrjθεια lιoυ, f] oπoiα θα oιiloει τα 6θvη.
(X αλx ιν o g
xι1 λ ιv

δqo g Κoυ μq αv )

Στo δειiτεqo αυτo απooπασμα, oι xατιilτερoι θεoi απoxαλotjγται απ6 τoγ Θεo oυρdνιoι dγγελoι. oπωE αxqιβΦg αυτoαπoχαλotlγται με τoυζ 1qηoμoυg τoυζ πoυ πρoηγηΘηxαγ. Eiγαι αυτoi πoυ επιτηqoυν τα 6qγα των ανθqιbπων z.αι ενεργotiγ πd,γτα oυμφιilνωg πQoζ τιζ εντoλθE τoυ Θεoυ. E|ναι αυτo( πoυ ;tQιγ τo τθλog θα πρoοτατευooυν χαι θα αναξητησoυγ τα παιδια τoυ Θεoυ τα οπo|α θα πληρωooυγ τo τ[μημα τηg αρνηοεωζ τoυ πλανητιxoυ oυoτηματog 666' θα αναξητηooυν αυτoυg πoυ θα διωxθουν xαι θα xρατηooυν την πioτη τoυg, αυτoυg πoυ θα δεxθoriν να γελoιoπoιηθofν πqog xαqιν τoυ oν6ματo9 τoυ Θεoιi, αυτoυg πoυ θα πqoδoΘoυν απo τoυg φlλoυg 1.ιαι τoυζ oυγγενεi,g τoυζ.

xαi

Παραδοθfioεoθε δ6 xαl δπ6 yoν6ωy xαi d'δελQrΙlν xαi oυyyενdlν
φtλων.

(Λoυxd'E,21,, 1'6)

oι 1dλxινoι xιiλινδqoι διατηqηθηxαγ επ[ αιιilνεg απ6 τoυg Εoοαioυg, ατooιωπηθηxαν oμωg απ6 τoυg Ιoυδαioυg, oι oπoioι oυδ6πoτε τ6λμηoαν να τoυζ συμπεqιλαβoυν μ6oα oτιg επioημεg πρoφητεiεg τoυ Ιεqεμ(α' Δι6τι τ6τε θα εξtiψωναν την Eρμητιxτ] θεoλoγlα πoυ τoυg ε(1ε παqαδιilοει o Mωυoτ]g. o τελευταiog γεννηθηxε οτην Αiγυπτo χαι ηταν μυημ6γoζ στηγ ελληνιxη ooφiα τoυ εi1αν λαβει oι Αιγt}πτιoι απo τoγ Eqμη.Δεν ηταν Eβραiog, αλλα 6ναg ανθgωπog oταλμθνog απ6 τoγ Θε6, o oπo(og διετ€λεoε ιερθαg oε ελληνιxo να6 τηg Ηλιoυπ6λεω9 xαι εLγε παντqευτε[ την x6gη τoυ 'Eλληνα αqxιεg6α
ΙoΘ6ρ.

o oπolog Mιυυoτjg πτjqε yυναlxα Aιyυπτiα, τηv x6qη τoυ Ιoθ6ρ, τoυ αQχιεQ6τE των Ελλrjνcυν, πoυ rjταν ανηq τιμcbμεvoE απ6 τoν 6ααιλ!α Φαqαιil xαι απ6 τoυg Aιyυπτ[ουg. o δε Mcυυclrjg εlyε μoρ- 

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

QωθεI με 6λη τηv ooQ[α τηE

Aιyιjπτoυ.

(Mαλαλαg, Xqoνoy qαQ [α, oε}'. 63)

M(α πρ6oΘετη μαQτυQiα πoυ ουγδθει τoυg Oλυμπioυg με τoν Xριoτo πρoι1ρ1εται απo λoγo τηg Εxατηg χαι τα o16λια του γεoπλατωνιxου φιλoooφoυ }.ιαι αστQoγ6μoυ Πoqφυqlου τoυ Tυρioυ (232-3oa ψ.Χ.)

"Hνixα δ' αlτε λιjoιν 6ροτ6ην μετα oσlμα μαqανθ6ν cλxloτην εtjρηται, Βg αiθ6ρα πd'oα QoqεTται αi6ν dγηραoE oδoα' μtνει δ' εig παμπαν iι'τειqrjg' πqωτ6yoνoζ yda τoδτo θεοi δι6ταξε πq6νoια. Παραδoξoν [oωg δ6ξειεν d'y τιoιν ε7yαι τ6 μ6λλoν λ6yεoθαι δQ' fiμιi'ν. T6ν yd'q Χριατον oi θεot εδoε66ατατov d'πεQi1ναντo xαl dθαyατoν yεyoν6τα, εδQiμωg τε α'tτo6 μνημoνειjουαι' "'oταll παλι xαπoιog μετα τoν μαQασμ6 τoυ oιilματog απαλλαyεl απ6 την Qθαρτrj {lλη, ατον αιθι6qα μεταQ6qεται xαθε ιpιiyη xαι ονταE παντοτιιld' αγ6qαclτη, μ6νει xαθ' ολoxληρiαν αQθαρτη. Δι6τι αυτ6 δι6ταξε η αρy6yoνη πρ6νoια τoυ Θεoιj''' Θα μπορo'ιiαε toωE vα Qαvε[ αε μεqιxodζ, 6τι εiyαι παqd'δoξo ιlα πqoλ6yεται τo μ6λλoν απ6 εμαg' Δι6τι oι θεo[ Qαν6ρωoαv 6τι o Xριoτ6E 6yει υπαρξει ευoε66ατατ0ζ χαι αθαvατog, 2lαι με clqαι6τατα λ6yια αυτ6ν μνημoνειjoυν' (ΠoqQυqιog o Tυqιog, Πεqi τfig Bx λοy[ων QιλoαoQlαg, \78)
φιλ6ooφog Πoρφrlqιog απoδ61εται 6τι oι oλυμπιoι φανθqωοαν xαι μνημ6νευoαν με ωqαι6τατα λoγια τoν Ιηοoti Xqιoτ6! Mετd την Eλευoη τoυ Xqιoτori oτην γη oι oλriμπιoι παrjoυγ να επεμβα(,γoυγ φαγεQd, δι6τι, εφ6ooν ενoαρxιbθηxε o Yιog xαι Λoγog τoυ Θεoυ, δ6Θηχαγ στoυζ ανθqιbπoυg τα παγτα. oι oλriμπιoι επετ6λεααγ τηγ απooτoλη τoυζ χαι εξεπληqωoαγ τηγ απoστoλιxτ] τoυg διαxoγlα, πqoετoιμαξoνταζ την oδ6 για τηγ 'Eλευoη τoυ Xqιoτori. 'Βxτoτε επιβλθπoυν την πoqεiα των ανθριilπων χαι χαταγQdφoυν τιg οx6ιpειg χαι τα 6qγα τoυ xαΘεν6g. Διoτι, 6πω9 αναφ6qεται oτoν 1dλxινo xriλινδρo, oι oυρdνιoι dγγελoι απ6 μαxqιd εiγαι υπευθυγoι δια τιg ενθqγειθζ σαζ. Η απoοτoλτ! τoυg δεν τελεiωoε απoμη xαι η επθμβαση τoυζ θα ε(,γαι χαι παλι xατ' εντoλt]γ Θεoυ. oλεg oι πqοφητεiεg πoυ εξετθθησαν σ' αυτo τo xεφdλαιo απoxαλι]πτoυγ oτι oι oλιiμπιoι εiναι μιxqo μ€Qoζ των αγγ6λωγ τoυ Θεoυ. oοoι δωδεxαθεΤoτ6g λατρειioυν τoγ Δiα χαι τoγ Απ6λλωγα ωg θεoιig, μπoρεi, να θεωqoυν τoυg εαυτοriζ τoυζ'Eλληνεg, αλλα πλανΦνται, δι6τι δεν αντιλαμβdνoγται 6τι oι'Eλληνεg, 6πω9 χαι oι oλriμπιoι, εiναι δημιoυqγηματα τoυ Eν6g Θεoιi. Πιbg μπoqεi xαπoιog να xατανoησει τo διbδεxα, 6ταγ αδυγατεi να xατανoηοει τo'Eγα;

o 

oΛYMΠΙoΙ.... ΑΓΓEΛoΙ ToY ΘEoY

91

Θα ηταν ουνετ6 να oτραφotiγ στoν Θεo πoυ o lδιog o Zενg, o Απ6λλωγ, η Αφqoδiτη oμoλoγoιiν, δια γα γνωq(οoυν Aυτ6γ πoυ πqιbτog o Eqμηg απεxαλεoε Yι6γ xαι Λoγoν τoυ Θεot]. oμιλιb με επι1ειqτ]ματα χαι τεxμηqιιitνω με οτoι1ε(α τoν λ6γo μoυ, δια να μηγ 61ετε xαμiα αμφιβoλiα 6τι oι oλυμπιoι ε(,ναι dγγελoι τoυ Θεoιj πoυ υπηqετoιlν τo θε[o o1θδιο xαι o1ι αγγελoι λατρε[αg. Η Θεoπoiηοη τoυg πqooβdλλει πqιbτα απ' 6λα τoυg ιδloυg τoυg oλυμπioυζ oι oπoioι δεν ηλθαν στηγ γη δια να λατqευτoriν αλλd δια να δoξdοoυν τoν Ιηοoυ Xριοτ6 χαι να πρoετoιμdooυγ την oδo δια τον Eq1oμ6ν Toυ. Eiναι dγγελoι τoυ Θεof xαι θ1oυν μεq[,διo μoνoν ατo Aγαθ6, δι6τι 'Eναg εiγαι o Αγαθog Kriριog τηζ δημιoυQγ(αg, Αυτ69 πoυ μ6λλει να επιoτρ6ιpει. 

3. TA

APXETYΠA TΗΣ ΔΗMΙOYPΓΙAΣ KAΙ To "ΓΓ{ΩΘΙ ΣAYTON".

Kατα τη διdqxεια τoυ ειχoστoυ αιιbνog πληθog επιστημoγtχιilν απ6ι|.tεων παqoυoιdoθη'lαν σxετL1λα με τιg oυνΘηxεg πoυ επιχQατoυοαγ oτην γη μετd την απ6οπαση τηζ απo τoγ ηλιo, πριν απo 4,5 διoεxατoμμυρια 1qoνια. Η πqιilτη xατdοταοη τηg νεoδημιoυqγηθε(,οαζ γηζ ηταγ μiα πυqινη μαξα' 6πω9 εi,γαι xαι αημεqα o πυqηναg τηg. Mε την παqoδo πoλλωγ εxατομμυq|ων ετιilν η πriqινη μdξα αρxιoε να ιpυ1εται, εγω o πλαγητηζ διαxρινoταγ απ6 6ντονη ηφαιστειαχη δqαoτηqι6τητα. To εξωτεqιx6 πεq(,βλημα τηζ γηζ dq1ιοε vα στεQεoπoιεiται εξαιτ(,αg τηg Ψυξηg xαι oταδιαxα η πυqινη μαξα αρ1ιοε να περιoρiξεται στoν πυqηνα τηζ γηζ. Συγ1q6νωg dq1ιoε γα ψυχεται χαι η ατμooφαιqα. Πυxγα αtiννεφα πρoξενoιiοαγ χαταQQαχτιbδειE βqo1oπτιilοειg απ6 τιg oπolεg oxηματloθηχαγ oι πqιbτoι ωxεανo[. Η πριilτη ατμoοφαιqα τηζ γηζ ηταν αναγωyιιιη,τo υδρoγoνo ηταν δια1υτo, αλλα δεν υπηρ1ε αx6μη τo oξυγ6νo. Tα πqιbτα 1ημιxα μ6qια πoυ υπηρxαν διd1υτα αναμi1θηxαν oε €να xoιν6 υδατιγo περιβdλλoν με απoτ6λεσμα γα παqα1θoιiν πoλυπλoxεE 7ηψιxtg ενcδοειg, 6πωg αμινoξ6α, oqγανιxα oξ6α x.α. Tα δoμιxα αυτα μ69ια oυνθ1ιoαν να αντιδροιjγ xαι 6τoι o1ηματ(,οτηxαν τα βιoλoγιxα μαπqoμ6ρια, oτωg εiναι τα oαπ1αρα χαι oι πqωτε'i,νεg. E[γαι απoυoα 6μω9 αxoμη απ6
τoν πλανητη η ξωη. Πoλλo[ επιoτημoνεg διετfπωoαγ τηγ υπ6Θεoη 6τι τα ανωτ6qω βιολoγιxd μαxqoμ6qια o1ηματιααν αυοoωματι.(lματα τα oπoiα, διαμθooυ oυνε1ιilg μεταβαλλoμ6νων φυoιxων oυνθηxιilν, θα εi,1αν την δυνατoτητα γα ο1ηματiσoυν τα πριbτα ετερoτρoφα πQoχαQυωτ11f(1) 1γxxgqα. Αυτη oμωζ η υπ6θεοη απoδε(1θηxε παντελιbg αβαοιμη, βαοει τωγ απoτελεoματων των πεtQαματων τoυ S.Miller, αλλα xαι αλλωγ εqευνητΦν. 0υδ6πoτε επιτευ1θηxε εQγαστηQιαxα η παqαγωγη oιiτε χαγ συσσωματωματων των πQoαγαφεqθ6ι

l)

oμ€νo

To πQoχαQυωτιχo x!τταqo ε[ναι η πιo απλη μoqφη ιυττdqoυ xαι δεν 61ει o1ηματιπυρηνα. 

94

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΙΙΣ

γτωγ μαχQoμoQιωγ, π6οo μdλλoν η oταθεqη χαι oQγαγωμθνη μoνdδα πoυ εxδηλιbνει τo φαινoμεγo τηζ ξωηg xαι oνoμdξεται xtiτταqo. 0υδ6πoτε επioηg oι επιoτημoνεg π6τυ1αγ γα εQμηνευσoυν, π6qαν των ειxαoιι.bγ, με πoιoγ τρ6πo ε(γαι δυγατ6ν να πρoxυψει απ6 oυνδυαoμotiE βιoλoγιxιilν μαxqoμoq[ωγ, 6να ξωνταν6 βιoλoγιxo oυοτημα με xυρια χαQαχτηριoτιxd, τηγ αυτoαγαπαgαγωγη χαι τηγ θxλυοη ενθργειαg. Διoτι βαοει τoυ ν6μoυ τηE βιoγεν6σεωζ τoυ Pasteur, xανε(,g ξωνταν69 oqγανιoμ6g δεγ ε(γαι δυγατoγ να πQo6λθει απ6 xdτι πoυ δεν 61ει ξωη. H ξωf ε(γαι δυγατ6γ γα εμφανιoθε[ μoνoν δια τηg επεν6qγειαg τoυ πνεriματog. Mεμoνωμ6νε9 εxδηλιboειζ τoυ φαινoμ6νoυ τηζ ξωηζ, oπωE λ.1. η x(νηoη, μπoqoυν γα παQατηQηθoυγ εQγαστηQιαγ"a απo διαφoqετιx6g πατηγoqiεg oργανιxιilν εγιiloεωγ. Αυτo oμωg πoυ δε θα παρατηqηΘεi πoτ6 απ6 ουγδυαoμorig βιoλoγιxcilν μαxρoμoq[,ων χαι παQατηρεiται μoνo oε ξωνταν6 ^a'bτταρο, εiναι η ιδι6τητα τoυ γα δqα αυτ6νoμα ωζ x6ντρo ελθγ1oυ, να διατηρε(, την xατd,oτααη τoυ oταθεqη (oμoιooταoη) xαι γα επιτελεi, μυqιdδεg xημιπθg αντιδρdoειE εντog τoυ πεqιβαλλοντ6g τoυ. Kατα αυγ6πεtαν, τα βιoλoγιπα μαxqoμoqια εμφανiξoυν απoσπασματιxd 1αqαxτηριoτιxd τoυ φαινoμ6νoυ τηζ ξωηζ, ο1ι 6μω9 την iδια την ξωη η oπoiα εμφανiξεται μθoω τoυ xυττdρoυ. H απoψη λoιπιilγ πoλλιbγ επιοτημ6νωγ 6τι τo πqωτoxυτταqo πqoηλθε απ6 oυoοωματιilματα μαxqoμoρ|ωγ ε(,ναι τελεiωg ανυπ6oτατη. To πριbτo xtiτταρo, η πqιbτη δηλαδη oqγανωμ6νη μoναδα πoυ εμφαν[ξει τo φαινoμενo τηζ ξωηg, δεν δημιoυqγηθηxε απο ουνδυαoμoυg διαφoρετιxιilγ oqγανιxιilν εγιiloεων (πρωτε1,νεg, oαx1αqα, x.α.) αλλα απoτελεi πqoΤ6ν θε|αg επεμβααεωg' Eiγαι απoτ6λεομα πoιηoεωg μεταξυ αιθεqιxιilν xoομων, xατoπιν επεν6ργειαζ τωγ oλυμπ[ων, xαι 61ι απoτ6λεoμα τυχηζ xαι εξ6λιξηg. Απo αναλr]σεLζ μετεωqιτιilν, απ6 δε|γματα οεληνιαxι.δν πετqωματων, αλλd xαι απ6 αγαλυοειζ τoυ διαοτqιxof 1ιbρoυ, απoδεixθηxε η παqoυοiα απoλιθωμ6νων βαxτηq(,ων (πqoxαqυωτιxιbγ xυττdρων) τιαι ε^aτoq τηζ γηιγηζ oφαiραg, γεγoν6g πoυ απoτελεi, ιo1υqoτατη 6νδειξη υπdqξεωE ξωηg oτο διαστημα (Smoot G.' 1996). Tα πριilτα xυτταρα απo τα oπolα πqoηλθαν oι ξωντανo[ oργανιoμol δημιoυργηθηχαγ σε θνα x6ομo αιθεqιx6, δια γα αxoλoυΘηοει εν ουνε1ε[α η oπoρd τoυζ στηγ Υ1. oι oλυμπιοι, ωg oντ6τητεζ πoυ υπηqετofν τoγ Θε6, εiγαι oι οπoqεlg 6λωγ τωγ xυτταqιxιilν ειδιbγ. Δια γα γ(,νει xατανoητo τo γεγoν6g αυτo αg τo παqαλληλ[οoυμε με τηγ απoπειρα τωγ επιστημ6νων τηg NASΑ να μεταφ6qoυγ την ξωη απo τηγ γη οτoν Αρη. To πq6γqαμμα αυτ6 π9oυπoθ6τει τoν <εμβoλιαομo" τηg επιφdγειαζ τoυ AQη με γηινo 1ιilμα, εντoE τoυ oπoioυ υπdq1ει πληθιitρα βαxτη- 

TA ΑPXETYΠA THΣ ΔHMΙOYΡΓΙΑΣ KAΙ To "ΓNΩΘΙ ΣΑYTON"

95

Qιαχωγ χυττdQωγ. Tα πtiτταgα αυτd δfγαγται για την επιβiωoτ'1 τoυg xαι z.ατω απ6 τιg υπαqxoυαεg ουνΘηxεg να αναπτιiξoυν φωτooυνθετιπoυg μη1ανιoμorig ιbοτε γα απελευθερcδooυν oξυγdνo, ωθι.(lνταg την ξωη οε πoλυπλozoτερη oργανωoη. Η δημιoυgγ[α oξυγ6νoυ ε[ναι xαι o απιilτεqog oxoπog τωγ επιστημ6νων τηg NΑSA, ιiloτε o πλαντ]τηg Αqηg να xαταοτε(, oτo μθλλoν €τoιμog για ενδεx6μενo απoιxιομ6. Αg υπoθθοoυμε oτι o απotχισμ6g αυτog γ[,νεται xaπoτε πqαγματιxoτητα αλλα, για xdπoιoγ αιφν(,διo λoγo, oι ανθρωπoι πoυ μεταβα|γoυγ απo τηγ γη oτoν Aρη 1ανoυν την επαφτ] τoυζ με τoν γηινo πολιτιομo' Oι γθoι dπoιxoι, ΖωQιζ να θ1oυν τιE δυνατoτητεζ χαι τα μ6oα να διατηρηooυγ τιζ γνιiloειg, τιg ετιοτημεg χαι τα επιτεriγματα τoυ γr]ινoυ πoλιτιoμof, αγαπτt]οooυν με αργorig ρυθμoιig τoγ διx6 τoυg πoλιτιομ6. Mε την παρoδo oμωg των αιιilγωγ 7-αι τωγ xιλιετηqlδωγ η πQαγματιxη τoυg xαταγωγη, oπωE xαι oι επιοτημεg Ζαι τα επιτεtiγματα των γr]ινων πατ6qων τoυg' θεωqofγται πια μυθολoγ[α. Καποια οτιγμη, μετd απd 1ιλιετ(,εg, oι xατoιxoι τηζ γηζ απoφαοiξoυν να επαν6λθoυγ ατoν Αqη χαt για τηγ πQoετoιμαoiα αυτoυ τoυ ο1εδ|oυ απoοτ6λλoυν xαπoιoυg οoφoυg ανδρεg δια γα διδdξoυν oτα πληθη τoυ Aρη, 7ιυq|E 6μωg oυδεig να γνωqiξει τoγ τ6πo πqoελεtoειilg τoυg. Κdτι αναλoγo εiινε χαι με τoυζ πqoφητεE χαι τoυζ αoφoυg τoυ αρxαloυ xoομoυ. Oι απεοταλμ6νoι απ6 την γη, διδαoxoυν στoυζ xατolxoυg τoυ Αqη oτι υπαq1oυν z-αι αλλotj πo[μνια, oυ1( τηg ιδ(,αg πo|μνηζ, τoυζ διδαoxoυγ 6τι o γ6νo9 απo τον οπoio πQoηλθαγ ανηxει στoυζ γηινoυg πατ6ρεg τoυg. Oι xdτoιxoι 6μω9 τoυ Αqη θεωqoυν 6τι αυτθE oι διδα169 εiναι ξ6νεg πqog αυτoυg, δι6τι πεqι1ραφoυν τ6oo μαxqιν6g επo169 πoυ χατ' αυτofg ε|ναι πια μυθoλoγlα xαι ιιτoxfημα φανταoiαg. To [διo θεωqoυν oημεqα χαι ot dνθqωπoι για τoυζ oi.υμπi,oυg Πατqιαρ1εE τoυg. Eφ6ooν oι oυγ1qoνoι επιoτημoνεζ με την τε1νoλογ(,α πoυ διαθ6τoυγ επι7ειqoυν να μεταφ6qoυγ τηγ ξωη oτoγ Αqη, γιατi γα μηγ 6xει oυμβεi πατι αναλoγo στηγ γη, 6ταγ oι oλriμπιoι oπoρεig απo dλλα αoτqιxα ουoτηματα uετ6φεραν τoυg γ6νoυ9 μ6oω των <xιβωτι.δν> με oxoπo γα τoυζ oπεlqoυν σrην γη; H τε1νoλoγiα τωγ oλυμπ|ων ε(,ναι πθραν τηg ανθqωπiνoυ αντιληΨεωζ, η συμμετoχη τoυζ απoτελoυoε μ6Qoζ εν6g oυμπαγτιxoυ o1εδ[oυ χαι oι ενε9^1ει69 τoυζ, σε αντiθεοη με τιζ εν6ργειε9 των oυγxρ6νωγ επιστημoνων, τεl_οfγταγ xατ' εντoληγ Θεorj. Τo 1ιilμα με τo oποio oι επιοτr]μoγεζ τηζ NΑSΑ επι1ειqoυν τoν "εμβoi.ιαομ6> τoυ Αρη, δεν πρo6q1εται απo xdπoιo τυxα|o oημε(,o τηE γηg, αλλα cιτo την νηoo Θηρα (Σαντoqiνη). Δια πoioν λoγo επιλ61θηxε η νηοοg Θηρα zαι τo(εg εiναι oι ιδι6τητεg τηg θηρα'ιxr]ζ γηE πoυ την xαθιoτoriν μoναδιxη; 

96

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Η νηοog ΘηQα απoτελε( μiα oυqdνια Θιiqα, απoτελε[ μια αoτριxη πυλη. ΕxτoE απo την ΘηQα (πoυ ε[ναι η πqιδτη θυqα)' υπdqxoυν xαι dλλεg δυo θυqεg: Tα Ktiθηqα (εxεi-Θιigα) χαι τα Αντιxυθηqα (αντixqυ τηg ετιεt Θυραg). Tα τρ(,α αυτd νηοιd τoυ Aιγαioυ πελαγουg, oqιoθετoriγ τQειζ αοτριx6g
πtiλεg...

Για oπoqα oπερματων στηγ γη xανει λ6γo xαι η Γ6νεαι9. Κα[ εΙπεv δ Θε6q 6λαoτηαατω i yi 6oτανην y6ρτoυ oπεTρoν oπ6ρμα xατα y6νog. Καi ε7πεv δ Θε6q'iξαyαytτω i yi Φυxiv ζdιααν xατd, y6νoE, τετqαπoδα xαl iρπετα xαi θηq[α τηζ yηζ xατα y6νog. (Γ6νεoι9, A, 11 xαι A,24)

o γενετιx6g xωδιξ τριπλετιilν τoυ DNΑ 6xει μ6οα τoυ εντoλθg γα πoιε(, τo 6μoι6ν τoυ. O Θεog δiδει την εντoλη χαι oι xατcilτερoι θεoι(2) εxπληριilγoυγ τηγ θε|α βofληoη, <<oπ€qνoνταζ> στηγ γη τα αq16τυπα τoυ xαΘε εLδoυg. Η Δημητqα, o Διoγυooζ χαι η Αθηνα, πρoo6φεqαν στoυζ ανθριilπoυg τoν σ[τo, την αμπελo χαι τηγ ελαiα αγτιατo|1ωE χαι τoυζ εδiδαξαν πιilg να τα χQησιμoπoιoυν. Πqo των ανωτθρω πQoσφoQcδγ, δεγ υπηq1αν oυτε o οiτog, oυτε η αμπελog, oυτε η ελαiα. Δια πoioγ λ6γo λoιπ6ν να υπτ]q1αγ τα dλλα ε(δη αφ' εαυτιilν; Η γ6νεoη τoυ x6αμoυ, δεγ αυγτελ6oθηxε oε επτα ημ6Qεζ' αλλα xατd τη διdqxεια επτd 1qoνιxιilν πεqι6δωγ, πoυ απεi1αν μεταξυ τoυg εxατoμμfqια 6τη. Πεgi οπoqαg oπεqματων oμιλε(, xαι o Σoυηδ69 1ημιx6g Α. Aqρ6νιoυg, o oπoioE οτo εxδoθ6γ 6qγoν τoυ τo 1908 με τiτλo WorΙds in the Making (oι x6oμoι lιατd, τoν α7ηματιoμ6 τoυg), θεμελiωoε την θεωρ|α 6τι η ξωη στηγ γη πqofλθε απ6 ξιbντεg οπoρoυg (iving spores), πoυ ταξi,δεψαγ στo xεγ6 τoυ
διαoτηματog(3)'

εxτ6g απ6 θεqdπoγτεζ τoυ θε'ιxoυ o1εδioυ, θα πρ6πει να αντιμετωπ(,ξoνται χαι ωζ αγγελιxα 6γτα αγωτ6qαE διdνoιαg xαι αουλληπτηζ τε1νoγνωο[αζ, ωζ πλαoτεg xαι οπoρε|g 61ι μ6νoν του ξωιπoιi χαι τoυ φυτιxof βαοιλεioυ, αλλd χαι τoυ ανθqωπiνoυ γ6νoυg, αναφoqιxd πqοg τoν odqxινo φoqθα χαt τηγ o16oη τoυ με τηγ ψυχη. Aπ' αυτηγ την εν6ργεια των oλυμπiων εξαιqε[,ται τo πνεtiμα, διoτι μoνoν τo Αγιoν Πνεfμα πoιε[ πγεr]μα χαι μ6νoν o Θε69 δ(,δει πνoην ξαiηg. To πριilτo oν πoυ πλαθεται ε|γαι o αq1θτυπoE Αδdμ η Αδμητog' εiγαι o
(2) Πλdτων,

oι oλriμπιoι

Tiμαιog,41,

(3) He suqgested that ]ive on eaπh had begun when Ιiving spores had reached it across the emptiness of space (Ιsaac Αsimov, ΒiographicaΙ ΕncycΙopedia of Science and TechnoΙogy,

β.

oελ. 34

l ). 

TA ΑPXETYΠΑ THΣ ΔΗMΙOYPΓΙAΣ KΑΙ To.,ΓNΩΘΙ ΣΑYToN"

9-7

αQχ6τυπoζ Ανδqαg, απ6 τη δεξιd πλευqα τoυ oπo(oυ λαμβανεται τo θηλυx6 μ6Qoζ τoυ Ανδq6g, πoυ ε[γαι η Ανδqig. Στην λθξη 4μ4p4μ(+) με αγαγQαμματιoμ6 61oυμε, ΑNΔPΑN= ΔNΑ+PNA= DNΑ+RNA. o αqx6τυπog ανθqωπog ε|ναι η otlλληΨη τηζ ιδ6αζ δια τηg Διανoiαg τoυ Δημιoυqγoυ, πoυ εxφqd'ξεται διαμθσoυ τηζ πλαoηg των ανθqωπ[νων $υxιilν xαι διαμ6ooυ τηζ συμμετo1ηg των Oλυμπ(,ωγ οε 6ναν αιθεqιx6 xoομo. Σ' αυτ6γ τoν x6αμo δημιoυqγoυγται oι υπooτdoειg των ανθρωπiγωγ ιpυ1ιilν, ,τoυ εν ουνεxε[α 6νεxα τηg εxτρoπηg xατηλθαν χαι μoQφoπoιηθηxαν στην γη. Η Ψυxη τoυ ανθρcilπoυ, πqoδιαγqαφει τo ανθqιbπινo oιbμα. o'iα ιj μoaφi τoιαδε xαl i1 ψυγj. Η qευoτη dμoρφη μαζα πoυ θα α1ηματιoθεi βdοη των ιδιoτητων τηg ανθqcδπινηg ιpυ1ηg, απoτελεiται απ6 πλαγητιν"o εν"τoπλαομα z"αι απo αλλα xoομιxα οτoιxεiα τα oποiα απαqτiξoυν τoν ανθqιbπινo odρzινo φoρ6α. Kατα την αqxθτυπη πoiηoη τoυ ανθριilπoυ, o Θε6g απευθtjγεται αε τεqιαοoτ6qoυζ τoυ εν6E oε πληθυντιxo αqιθμ6.

Κα[ ε7πεu δ Θε6q' πoιrjoωμεν d'νθqωπoν xατ' εix6uα fiμετ6ραν xαi xαθ' δμo[ωαιy... xαl Βποlηαεv δ Θε6g τ6v d'νθqωπoν, xατ' εix6να Θεoi θπoiηoεν α'ι3τ6v, d'qqεν xαi θfiλυ iπolηoεν α8τo6g.
(Γ6νεoιE, A,26)

Πoιoι ε[γαι αυτoi στoυζ oπoioυg απευθfνεται o Πατ6ρα9 Θεog xατα την oτιγμη τηg δημιoυqγ|αg τoυ ανθQιilπoυ; Δ6xιμoι εqμηνευτθE τηg Παλαιαg ΔιαΘηxηg αναφ6qoυν 6τι αυτoi με τoυζ oτοloυg αυνoμιλεi, o Πατ6ρα9 ε(,γαι τα dλλα δυo πq6oωπα τηg Αγ(,αg Tριdδoζ. Πιbg εiναι 6μωg δυνατ6γ γα oμιλε| o Θεog oτα αλλα δrio πq6oωπα τηζ Αγi,αg Tριdδog' 6ταγ αυτα oυνυπdq1oυγ μετ' Αυτoυ; Kαι πιitg ε[γαι δυγατoν ο ΠατθραE γα απευΘυνεται στoν Eαυτ6γ τoυ σε πληθυντιx6 αqιθμo, αφori o iδιοg μετα τoυ Yιof χαι τoυ Αγioυ Πνεtiματog απoτελoυγ μiαν Eνοτητα, ΕN; Mηπωg αραγε τα dλλα δυo πq6oωπα τηζ Αγiαg Tριdδοg ε[1αν dγνoια τιυν πρoθ6οεωγ τoυ Πατg6E xαι αν6μεναν την εντoλην Toυ δια γα δημιoυq'1ηοoυν τoν dνθqωπo; Mαxρdν ημωγ η βλαοφημiα αυτη. Επειδη μ6νoν o Θε69 61ει διxα[ωμα γα διboει ξωη, επεμβα(γει δια γα εμφυoηοει πνoη ξωηg οτoν Αδdμ. oμιλεi αε πληθυντιxo αqιθμo, διoτι απευθυνεται στoυζ oλυμπ|oυg, oι oπoloι απoτελot]γ τμημα τηg ιεqαρx(αg Toυ. zαΘ€ναg απ' αυτoυg oυμμετ61ει oτην αρ1θτυπη πoiηoη τoυ ανθριilπoυ, πQoι{l Στην
λ6ξη ΑNΔPΑN ουμβoλi,ξεται o αρ16τυπo9 γoνog πoυ €1ει αμεοη oχ6oη με τoν Περο6α, o oπo(og, 6πωg αναφ6ρεται στo πqιbτo βιβλio μoυ, 6οπευoε να oιiloει την Ανδρouεδα, δηλαδη τoν xαθαρ6 γdνo πoυ oxετlξεται με τoν αστεQιoμ6 τηg Ανδqoμ€δαg. 

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

τωγ πoιoττiτων χαι των αQετωγ τoυ. H oυλληΨη 6μωE τηg πoιηoεωg 61ει αυντελεoθεi απ6 τoν iδιo τoγ Θεo, o oπoloE δ[δει εντoλη στoυζ oλυμπιoυg να την υλοπoιηooυν. Mi,α λεπτoμθqεια πoυ δι6q1εται απαρατηρητη στo πQoαναφεQθ6ν απoσφ6Qoγταζ μθQoζ

σπασμα τηg Γεν6οεω9 εi,ναι η εξηg: ενιb αq1ιxα o Θε6g γγωστoπotε[ το θεiογ o16διo να πoιηoει τoν dνθρωπo χατ' ειxoγα xαι xαθ' oμo[ωοη, εν oυνε1ε(α o dνΘρωποg πoιε(ται μ6νoν xατ' ειx6γα Toτ' Κα[ iπolηoεν δ Θε6E τ6ν d'vθqωπον, xατ' εix6yα Θεofr iπolηoεl' αι3τ6ν. Αυτ69 πoυ 61ει διilοει ξωη xαι στoυζ oλriμπιoυg, επεμβαiνει xαι δια τηg θεiαg Xαριτog δ(δει oτoν ανθqωπo τo πνευμα. Η oμoiωoη πQoζ τoγ Θεo επιδιιilxεται δια τηg Θε[αg Κoινωνiαg.

'ΕxεTνog πoιi τριi.lyει τrjν oαqxα μoυ xαl πllrει τ6 αiμα μoυ μiνει μ6oα μoυ xαi 6yrb μ6αα του' (Ιωαννη E, 6, 54)

Mε την Eλευoη τoυ Xqιoτoυ πληρoυται τo xεν6 τηg Διαθτ]xηζ χαι επtτυγ1dνεται τo xαθ' oμoiωοιν μoνoν δια 6οoυ9 δεν απoδε1θofγ τo 1αqαγμα τoυ θηq[oυ, δι6τι μ6νoν αυτo[ θα αξιωθoυν τηg Αναoτααεωg. Mrjν Βxπληττεoθε δΓ αδτo, δfiτι {qyεται ωρα, πoι3 6λoι, δαoι ει)ρ[σ1doνταL εiE τα μνημεTα θα d'xoυαoυν την Qωvrjν τoυ xαl θα 6yoδν '{ξrυ, BxεTνoι μ6v πoι3 ζxαναl, τ6 xαλ6 θα d'vαατηθoiν δια ξωiu, Εxεiνoι δ6 πo6 ζxαναν τ6 xαx6 θα d'ναατηθoδy διd' xαταδ[xην. (Ιωαννηg,5,28) Σγετι"ια με την αρ16τυπη πλdοη τoυ ανθqιbπoυ, ιδια(τεqo ενδιαφ6qoν παρoυοιdξει η αγτιπαQdθεoη των εδαφ(,ων τηg Γεν6oεωζ πQoζ τα αγτioτοι1α Ερμητιxα xε[μενα.

ΓΕNΕΣΙΣ
Καi ξπλαoεν δ Θε6g τ6ν d.νθρωπoy dπ6 yι|lματoE ix τfig yig'
μυxτfiqαg α0τοδ πνorjν ζωfig xαl'{yινεν δ d'νθρωπog εig
Ψυmι, ξdιααν.

ΕPMHΣ:
T6oα μ6νoν d'Qo6 ε7πε δ Θε6g xαt διx6g μoυ Κ'ι3ριog, d'ν6μιξε τα δπ6λoιπα συyyενfi oτoιyεTα δηλαδτj τo νεq6 xαl τrj yfi.... xαl iνεQdαηαε ξωoπoι6 πνofi oτo xqαμα, πfiqε d'π6 τrjν xαλo6αμμ6νη xαl xαλoπηyμ6νη xρodoτα, πoιj Βπ6πλεε, xαl d'πο αiτrjν δι6πλααε τα d'vθρωπoειδfi δντα. (Aποαπαoματα, XXΙΙΙ, 18)

xαl ΒνεQtoηoεv εig

τoι3E

(Β,7) 

TΑ ΑPXETYΠA THΣ Δι{MΙOYPΓΙAΣ KΑΙ To "ΓNΩΘΙ ΣAYToN','

Καi εΙπεv δ Θε69'"'AE yεvνηαη η yη ζ0)α εμψυχα χατα yενoζ'

....

xτrjνη xαl 6ρπετα xαl θη ρ tα τfi g yfiE xατα τo ytνoE αι3τrΙlν.

Κα[ iπo[ηαεν δ Θε6s
dvθρωπov,

(A,24)

xαl fi yn) Ξ6yαλε τα ξdlα τd τετqdπoδα πod περιεTyε (xαi) τα 8ρπετd' xαi τα &yqια θηqlα xαl τα iiμuρo. Καi δ πατ6qαg δλωy, δ Nοig πoι5 ε7vαι ξωιj xαi Qdlg, y6v-

τ6y εix6yα iαυτoi, xαi εix6yα Θεo6 Βπolηoεν αδτ6ν' d'ρqεν xαi θηλυ Bπoi'ησεv αiτodg' Κα[ ει3λ6yηαεv αδτoιjE δ Θε6g, λ6yων' αδξαvεαθε xαl πληθυνεαθε xαl yεμ[oατε τrjν yfiν. (4,27)

xαl

νηαε τ6ν d.vθqcυπο, [oo μ6 τ6ν δαυτ6v τoυ, τ6v δπoTo xαl dyαπηαε δg γ6vνημα διx6 τoυ. Κι fiταν παν6μoQΦoζ δ d'νθρωπog δι6τι εΙyε ττjν εix6να τoi πατq6g τoυ''. Καl α'0τ6ν τον τρ6πoν 6λα τα ξ6α πoιi fiταν iρμαQρ6διτα xαi δ d'νθqωποg μαζi διαλιiθηxαν xαl d'λλα 'dyιναν d'ραενιxα xα( d'λλα θηλυxα. Κα[ τdτε δ Θε6g ε7πε dγιoν λ6yον' A'8ξανεαθε xαt πληθdνεoθε 6λα τα xτioματα xαi τα δημιουρyfiματα. (Πoιμdνδρηg, t2-18)

ται γα xαταoτεi xιiqυξ τηζ Αληθεiαζ στoυζ ανθgΦπoυg, xιλιdδεg 6τη πqo τηg εβqαΤxηg Γεν6αεωE. Η Eρμητιxη θεoλoγiα παρoυoιdξει μ[α αναλυτιxη xαι επιστημoγιχη πqooθγγιοη, με οαφεig xαι αxqιβε(,g τεxμηριιilοειg xαι oρoλoγiεE.

o oλr1μπιos Eqμηs βιιilνει την πριilτη Aπoxdλυψη τoυ Θεoti xαι αξιιδνε-

H ιιαλoπηγμtνη xρoυoτα πoυ επ6πλεε' απ6 την oπolαν 6πλαοε o Θε6g τα ανθρωποειδη 6ντα, δεγ επ6πλεε oτα υδατα τωγ ωxεανιilγ, αλλd oτα υδατα τoυ διαοτηματog. O Θε69 iνεφdαηoε ζωoποι6ν πvo/1ν, δι6τι μ6νoν o Θεog δtjγαται να πqooφθqει ξΦoα πνoη xαι μ6νoν τo Πνεtiμα δrjγαται να πoιηοει πνειiμα. To πνεtiμα εiναι η πνoη. Η λειτoυργ(,α τηζ αγαπνoηζ oτoν ανθqωπo ε(,ναι αμφ(,δQoμη χαι απoτελεiται απ6 την Eιοπνoη χαι τηγ Exπνoη. Συγαντotiμε xαι πdλι τα δto αμφ(,δqoμα E, τιg δυo αμφ(,δqoμεg λειτoυqγ(εg. oταγ o dνθρωπog γεννι6ται, ειοπνθει, ενιil6ταν εγxαταλε(,πει τoγ odρxινo φoq6α, εxπν6ει. Η ξωη οτoν υλιx6 χ6σμo ε(ναι μiα Eιοπνoη (E) xαι μ(,α Exπνoτ] (E). Η ειoπνof χαι η εχπγor] εiναι λειτoυqγiεg 61ι μoνoν τoυ ανθqιilπoυ, αλλd χαι τωγ dλλων πνευματιxιilν oντoτητωγ' εiγαι μια oυμπαντιxη oταθεqd πoυ δι6πει την oυoτoλη xαι την διαoτoλη των oυμπαντωγ xαι διθπεται απ6 τoν νoμo τoυ δυΤoμorj (6oη ε[ναι η δqdoη ε[ναι xαι η αγτιδQαση). Απ6 τογ πqωταq1ιx6 Noυγ, τoν Πατθρα 6λωγ, o αq1θτυπog ανΘρωποE δημιoυργεiται χατ' ειxoγα τoυ Πατqog.

"Εyινε δ πqdlτog d'νθρωπoq δ'Aδαμ, εiE ι!υψrjν ζioαν' δ €αyατog 'Aδαμ εig πνεiμα ξωoπoιo6ν. (Πeos Κoρινθ[oυE A',1.5, 45) 

1(χ)

TΑ ΑPΧΕΙΑ THΣ ΧΑMΕΝHΣ ΓΝΩΣHΣ

o Ιηoοig |"ιαζ γγωστoπoιεi oτι Αυτo'< εiγαι o πqιbτo; xα'ι o 6o7ατog Αδαμ. o αρ16τυπιl; ανθριυπog, o πqιbτog Αδαμ, εiναι η oi'λληiilη τηE ιδθαg oτην διανotα τoU Δηpιιoυq.1oυ χαι η εφαQβo.i,η τηζ ιδεαg oτoν xιioμo τηg fληE. o 6ο1ατoE α.νθqιυπoE εtγαι o Θεiog Λo..,oE πoυ εγσαQχιδγεται χαt απoxα}"υπτει oτην α"νθριrlπoτητα' τo Αρ16τυπoν τη;, φ6ρoνταg τo 1-ιηνιlμα τη-< Χil-ριτo; χαι τηζ Σωτηρ[.α-<.

Εoμ i q

ι o ιιτ rilν

β α)'

(l'ν τ ι o

νι

α

ι

ι'

η

ρ υx ε ι

ιlν. Β

α.τ t x cιτ' (l.

M cl ι' o ε i o Κ

ι cι

ρα μ oντ

ι 

ΤΑ ΑPXETYΠA THΣ ΔHMΙOYPΓΙAΣ ΚAΙ To "ΓNΩΘΙ ΣΑYToN','

1ο1

xαι oημερα στoυζ x6λπoυg τoυ Xqιoτιανιoμοti, xαθιbg συναγτdται oε μιxρη παραλλαγη τ6oo oτo oqθ6δoξo 6oo xαι στo }1"oτττL^/"6 επιτηρηΘε(, 6ωg

To xηρfxειoν τoυ Eρμoυ, 6να απo τα οtiμβoλα τηg αq1αι6τητo9, 61ει δια-

aκoπtlιo oxηπτqo. To ο1ημα τoυ χηQυχεioυ παqoυοιαξει μεγαλη oμoιoτητα :τQoζ τo αναπτυγμα τηg διπληg 6λιxαg τoυ μoqloυ τoυ DNΑ, τo oπolo εμπερι€xει τoγ γεγετιχo xιilδιxα. O γενετιxog xιilδιξ εiναι 6ναE υπoλoγιoττ]g πoυ φ€ρει εxατoμμfqια μγηιιεζ χαι μη1ανιομoriζ συμπεQιφoqdg xαι τo αναπτυγμα τωγ ελi,xωγ τoU υπεQβα(,νει τα 150 1ιλιoμετqα. o dνθρωπog (γει πoιηΘεi πατ' ειxoνα Θεoυ xαι z.ατd. ουγ6πεια oι γεγετιxoi, τoυ xιbδιxεg δι6πoνται απ6 την ειx6γα τoυ Δημιoυqγου xαι απ6 τoν πqιbτo νoμo τηζ δημιoυργiαζ, τoγ νoμo τηg αγταγαxλdσεωζ.

To βαοιxd δ6γμα τηg Γενετιxiζxαι γενιx6τερα τηg Bιoλoγ(αζ oτηQiξεται οτην διαδιιαoiα xατd την oπο(α τo DNΑ αντιγqdφει xαι δημιoυργεi τoν εαυτ6γ τoυ.'Τo μ6ριo τoυ DNΑ εiναι μiα διπλη 6λιξ πoυ απoτελεiται απ6 δυo 6λιxεg πανoμoι6τυπεg. Eιdoτη θλιξ απoτελε(ται απ6 επαναλαμβαν6με-

ΔoMΗ Α^YΣlΔΩN DNΑ

ΝoYKΛEτKo oΞY

<--l

I

I

- ΔEΣMoΙ YΔPoΓoNoY
ΠENToZΗ

-"V

I I

<_

Λ
I I

ΑZΩToYXoΣBΑΣΗ
ΦΩΣΦoΡΙΚΗ

{-_ --'

oMAΔA <_ 

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

γα τμηματα τα oπoια oνoμαξoγται νoυχλεoτιδια xαι πqo6g1oνται απ6 την oυν6νωοη τριc(lν διαφoρετιxιilν 1ημιxωγ oυοιc(lγ (πεντ6ξη9, φωοφoριxηg oμdδog xαι αξωτoυ1ων βαoεων). Ex των ανωτ6qω xαθioταται φανερ6 6τι η βαοιxη δoμιxη μoναδα τηg 6λιxαE τoυ DNA θ1ει τqιουπ6oτατη φυση, xαθιitg τqιoυπooτατoγ ε[ναι χαι τo Θε[oγ. oι δυo 6}"ιτιε9 τoυ DNΑ πεqιφ6ρoνται ελεtiθερα oτoν 1ωqo τoυ πυρτ]να τoυ ατ6μoυ. oι αξωτori1εg βdoειg τηg πqιilτηg θλιxαg oυνεγΦγoγται με τιζ αξωτοιixεE βdοειg τηg αλληg θλιxαg μ6oω δεομων υδqoγ6νoυ xαι 6τοι o1ηματiζεται η διπλη θλιξ τoυ DNΑ. Στην πoρεiα τηg ξωηg oπoιoυδτ]πoτε xυτταρoυ τo DNΑ αυτοαγαδιπλαοιdξεται xαι αντιγqdφει τoγ εαυτ6ν τoυ. Δια τηg επεν6gγεια9 ενξυμων oι δtio 6λιxεg τoυ αQχιχoυ μoq[,oυ τoυ DNΑ (oτdδιo 1) δια1ωρiξoνται (οτdδιo 2) xαι xατd' αυγ6πεια oι αξωτoιi1εg βdοειg xdθε θλιxαg, πoυ ηταν ενωμ6νε9,
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙλ ΑNΤΙΓΡΑΦΗΣ, ToΥ DNΑ

Μ

Θ

Μ.,'

ΑPXΙKo MoΡΙo DNΑ

ry-Θ

MΗTΡΙKH AΛYΣΙΛA

lli i
I

-+

ΘYΓΑTΡΙKH AΛYΣΙΔΑ

NoYKΛEoTΙΔΙΩΝ

Θχχ ι -\ ,/
ΠΑPΑXΘΕΝTΑ DNA

Θxxχ
I ΔΙΑΔΙKΑΣΙΑ ΠoY TEΙNEΙ ΣTo ΑΠEΙPo 

TA ΑPXETYΠΑ TΗΣ ΔHMΙoYPΓΙΑΣ KAΙ To "ΓNΩΘΙ ΣAYToN"

103

(διo oμωg 1ιilqo υπdqμετθωQεζ στoγ χωQo τoυ πυQηγα. Στoν 'ταQαμ6γoυν 1oυν νoυxλεoτ(δια oε ελεriθεqη μoaφη, τα oπoiα πληoιdζουγ τιg διio 6}"ιxεq πoυ δια1ωqiοτηxαν, ενι.(tγoγται με τα νoυxλεoτlδιd τoυζ χαι σχηματιξoγται δυo νθα DNA (oτdδιo 3). Tα δrio γ€α DNΑ, Θα διαoπαoθor]γ xαι θα αντιγqdψoυν εχ γ6oυ τογ εαυτ6γ τoυζ, δημιoυργιilνταg τ6οοερα γθα DNΑ γενετιxd ανανεωμ€να xατd τo ημιoυ (οτdδιo 4), απo τα oπolα θα πqoxυι}oυν dλλα oχτω χαι oυτω xαθεξr]g οε μiα αθναη διαδιxαο(α, αγευ τ6λoυ9. o νoμoE τηζ ανταγαxλdoεωg χαι τoυ απειqιoμoυ τηg riληg δι6πει χαι τo απειqoελd1ιστo τoυ μιxρoxoομoυ (πρωτoνια, ηλεxτqoνια x.λ.π.), 6oo xαι τo απειρoμθγιοτo τoυ μαxρ6xoομoυ (γαλαξ(εg), δι6τι τo απειρoελα1ιοτo ταυτiξεται με τo απειQoμ6γιoτo, αφori oυτε το 6γα or]τε τo αλλo 61ει π6qαE. H διαδιxαoi,α τηg αντιγqαφηg xατα την oπoiα τo DNΑ αγταγαxλα xαι αντιγgαφει τo 6μoι6 τoυ απoτελεi τo πqιilτo βτ]μα τoυ βαοιxori δ6γματog τηg Bιoλoγ[αg. To δειiτερο βημα ε(ναι η διαδιxαο(α τηζ μεταγQαφτiζ, βdoει τηg oπo(αE τo DNA μετατq6πεται οε mRNΑ τo oπo(o εμπεqιθ1ει 6λεg τιg γενετιxθg πληqoφoρiεg τoυ DNΑ. To παqα1Θ6ν mRNΑ xατευΘtγεται πQoζ τα ριβoοιilματα, 6πoυ η γενετιxη πληqoφoq(α που φθqει μθoα τoυ θα εxφqαoθε( με τιζ πρωτεTνεg. Η διαδιxααiα παqαγωγηζ πQωτεΤγΦν (oι oπo[,εg απoτελot]νται απ6 αμινoξ6α) ε(,ναι μiα αθναη διαδιxαο(α xιbδιxα τgιπλετιbν, 6που τρειg ουμπληqωματιx6g αξωτoιixεg βdoειg επαναλαμβανoνται επ' dπειρoν. H οφqαγiδα oτην δημιoυqγ(,α εiναι αενdωg τo εγ χαι τo τq[α.'H Moναg iν τfi Tριαδι xαl f7 Tqιαg iν τfi Moνd.δι' Η διπλτi 6λιξ τoυ DNΑ οxηματiξει 6να απειqo oxτιb (8) xαι εμπεqιθ1ει την ειx6να τoυ αq1ετιiπoυ, εν6E θε[oυ xυττdρoυ, διoτι εiναι η πρoβoλτ] τoυ
οτoν τριoδιαoτατo xoομo. Η υλιxη υπ6οταoη τoυ ανθqcbπoυ, τo oιilμα τoυ, πqo€ρ1εται απ6 την γη, εiναι φθαρττ] xαι δι' αυτo μετd θdγατoγ επανθg1εται στηγ γη.To πνεtiμα oμωg τoυ ανΘqιilπoυ εiναι dφθαQτo χαι αι(bγιo, δεν παραλαμβανεται απ6 τoυζ γoνεiζ τoυ, αλλα απoτελε[, δωqεd τoυ Aγioυ Πνειiματog. To oημεio oτo oπoio εδqdξεται εντ69 τoυ ανθρωπiνoυ oιilματog τo Αγιoν Πνευμα εiναι η θ6oη τηg xαρδιdg. To πνειiμα απoτελεiται απ6 dυλα oτoιxε[,α oμoλoγα πqog xqαδαoμorig xαι δoντ!οειζ αουλληπτoυg απ6 τoγ γoυ τoυ ανθριilπoυ. oταν εγxαταλεiπoυμε την γη, διατηρoυμε χαταγεγQαμμ€γεE στηγ ψυχη μαg εμπειρ(,εζ χαι μγημεζ. Mετα τoγ Θdνατo, η ψυχη τoυ ανθqιbπo'υ ξει oε αλλoυg x6ομoυg. Exε[ τα βιιilματd μαg εxδηλcδνoγταt μθοω του φωτog, τηg oσμηs, τoυ η1oυ χαι τα αγαΘα 6qγα xαταγqdφoνται χαι εναπoτiθεγται xατd τ€τoιoν τρ6πo, ιilοτε γα ελxoυγ με την φωτειν6τητα τoυg αυτoυg πoυ τα διθτραξαν. 

TA ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Π6ραν των oqiων τηg γηινηg αντιληψεωg δεν υπαρ1ει ofτε παqoν, oυτε παqελθoν, oιiτε μ6λλoν, δεγ υπdqxει 1ρoνoE. Διoτι, εdν υπηq1ε μ6λλoν, o Θε69 θα εξελιoα6ταν xαι, εαγ γενιx6τεqα υπηq1ε 1q6νog, δεγ θα υπη8xε η αιωνιoτητα. Η αληΘιντ] ξωη ε(ναι αιωνiα, εiναι ξωη ατελευτητog, xαt εxεi δεν υπαq1ει oυτε πoνog, ofτε π6νθoE, oυτε θανατoE. Αντιθ6τω9, oτην γηινη ξωη xυqιαq1ε[ η ψευδαioθηoη χαι η μαται6τητα. H oυνειδητoπoiηoη τηζ ανυπαQξiαg τoυ θαγdτoυ, του πdγoυ χαt τoυ xρ6νoυ, φανεqωνεται ενδειxτιxd με την αναλυοη τoυ oνε[ρoυ. Kατα τη διdρχεια τoυ ονε[,ρoυ, o dνθqωπog εξαxoλoυθεi γα ξει xαι γα αιoθd,νεται, o1ι 6μω9 με το φυοιx6, αλλd με τo αoτqιx6-θυμιx6 oι-(lμα τoυ. oπωg τo φυoιx6 αιbμα θxει ενεqγειαxd x6ντqα χαι γευQoφυτιx6 οr]oτημα, oμoιoτq6πωg xαι το αοτριxo οιilμα 6xει ανdλoγα x€ντρα. Eαγ xατd τη διαqxεια τoυ ιjπγoυ oνειρευτotiμε 6τι διατ961oυμε ooβαq6 xiγδυγο, δεγ θα αντιδρdοoυμε σαγ να oυμβαiνει τιατt φανταoτιx6 η απατηλo, αλλα σαγ γα παqiοταται αληθιν69 x[νδυνog. 'Eτοι, oνειqευ6μενoι 6τι xαταδιωxομεθα απ6 dτoμo με δολoφoνιx6g διαθ6oειg, πληqειg αγων(,αg xαι πεqlφoβoι αγωνιξ6μεΘα στoγ υπνo μαg να oωθουμε. oλεg μαζ oι αιοΘηoειg βρioxoνται oε εγqηγoροη. Kαι 6μωg oταν αφυπνιoθoυμε, otiτε o δoλoφoνog υπdq1ει, ot]τε o φoβοg πoυ μαζ xυρ(ευε παqiοταται. E(,μαοτε 6μωg λoυoμ6νoι στoν ιδgιilτα χαt σε xατd,oτααη ταxυxαqδ|αg. Αμ6οω9 επoπτευoυμε τoν xιbqo 6πoυ βριοx6μαοτε' παQατηQofμε τα αντιxε[μενα τoυ δωματioυ μαζ 'ιιαι τ6τε με την ουγπqιoη των δrio xαταοτdoεων παι μoνo, ουνειδητoπoιoliμε 6τι ξηoαμε 6να ονειqo. To iδιo oυμβαiνει xαι xατd την ιilρα τηζ αγαχωqηoειilg μαg απo τotτo τoν x6ομo. oταν γνωρiξoυμε μ6νo τoν 6να x6oμo ε(,γαι αδυγατo γα χατανoηooυμε 6τι ξo{με μ6oα οε μiα ιpευδαiοθηoη. Δι6τι δεν υπdq1ει θdνατοg, αλλd μετdβαοη απ6 τoγ θd,νατo oτην ξωη. Σε αλλo 6νειqο εiγαι δυνατ6ν να δoriμε τoγ θαγατo εν69 ουγγενoυg μαg. oταν 6μωg το 6νειρo παρ6λΘει χαι αφυπγιoθοfμε, διαπιoτιilγoυμε oτι o oυγγενηg μαg ξει. To αυτ6 ουμβα(νει τιαιxατa τoγ θαγατo. Tα αυγγενη πρ6σωπα πoυ 6xoυμε 1doει δεν 6xoυν πεθανει, αλλd ξoυν οε 6γαγ dλλoγ x6oμo, αναμ6νoνταg την Eα1dτη Kgioη, xατd την Δευτ6qα Παqoυoiα τoυ Ιηooυ Xριoτoυ. Πoτθ δεν αναφερoμαστε στoν θdνατo, αλλd ειg την Κo[μηαιν τηζ Θεoτ6xoυ. Oπωg πqdττουμε χαι για τoυζ χεχoιμημθνουg δotiλoυg xαι αγ|oυg τoυ Θεof .

xαi

i yη Boε[oθη, xαi oi π6τqαι Βoyloθηoαν.xαl τα μvημεiαriνolyθηoαν, xαi πoλλd' oιbματα 6x τd'lν xεxoιμημ6νων d'y[ων d'ν6ατηclαν. (Mατθα[og,27 , 5!) 

ΤA ΑΡXETYΠΑ TΗΣ ΔHMΙOYPΓΙAΣ KΑΙ To "ΓNΩΘΙ ΣAYToN"

1ο5

Στην πqαγματιxoτητα δεν υπαρ1ει θdνατog, δι6τι o ανΘρωπog ε(,ναι πνεr3μα χαι τo πνευμα δεγ απoθνηoτι"ει πoτ(.. Edν απ6θνησχε τo πνεtiμα, τ6τε θα 6πρεπε ωg Πνευμα γα υπoοτε| τo iδιo xαι o Θε69. Ζo(lψε μ|α oνειqιxη xαταoταοη xαι λειτoυργoυμε xdτω απο τoυg ν6μoυg πoυ δι6πoυγ τoγ oγt1xtxριμ6νo x6ομo. Κατd την ιδρα τoυ υπνoυ ε[γαι δυγατoγ γα xαταληφθoriμε απo αναγxη δiψαE. ooo oμωg νεgo xαι αν πιoυμε, δεν πq6xειται να ξεδιψdooυμε. M6νoν oταν αφυπνιοθoυμε, πlνoνταg νεq6 ε[ναι δυγατ6γ να ξεδιψαooυμε' 'Aπεxqiθη δ'Ιηoo8g xαl ε7πε πq6g α6τrjν, "''oπoιog πtvει Bx τofr fjδατog τοdτoυ θα διψαoει xαl παλιν' 6πoιog δμωg πιfi Εx τoσ iδατog τ6 δπoTοιl Byω θα τoi δtboω' δ6u θα διψααη πoτ6, d'λλα τ6 iδωq τ6 δποToy θα τoi διboω, θα y i,νη Βoωτεqιxrj πηyrj tiδατoE πod θα d'να6λι3ξει ξωrjν αirΙlιrιolr.

(Ιωd'ννη g, 4, 1'3)

oπoLo ξoriμε εiναι 6να γ(,γνεαθαι, τα πdντα Qετ, xαι υπ6 γεγιx6τεQη απoψη επαναλαμβανεται (γ6ννηση' ξωTi' θανατog). Στoν υπεqβατιπ6 oμωg x6ομo, oπου xυqιαq1εi η αιωνιoτητα, πρoδιαγρdφεται xαι μηνυεται τo ουνε169 χαι τo αδιdλειπτoγ. Αυτo λoιπ6γ τo oπo(o στoγ συμβατιx6 x6αμo παq61ει πqooωqιντ] ιπανoπo[ηoη xαι ευδαιμoν|α, oτoν υπ6qνoo xoομo εiναι αεiξωoγ χαι ατελευτητoν xαι παρθ1ει μαxαqι6τητα' Eαγ δεν αναλιiooυμε τηγ χατασταση τoυ oνεiqoυ, δεγ θα μποq6οoυμε να oυνειδητoπoιτ]ooυμε την ταυτoxqoνη υπαqξη μαg οε δrio διαφoqετιxoυg x6ομoυζ (τoγ ουμβατιy"6 xαι τoν υπεqβατιxd)' Kατα τη διdρxεια τoυ υπγoυ, ενι.b τo αοτριx6 oιbμα δriναται να ταξιδ6ιpει οτo πλ6oν απoμαxρυoμθνo οημε[o τηζ γηζ, τo φυoιxo οιilμα εξαxoλoυθεi να βq(,αxεται επ(, τηg xλiνηζ. To αοτριx6 ocbμα ooo χαι αγ <<απoμαχQυγθε(,> απ6 τo φυoιx6, οτην oυolα δεν παtjει να εiγαι αυνδεδεμθνo με τo φυσιχo oωμα, διoτι oυδ6πoτε διαx6πτεται η ο1θοη τoυg' Kαι μdλιατα τo αοτqιxo οιilμα μεταφ6qει οτo φυοιx6 τα διdφoQα συγαιοθτ]ματα με πoιxiλεg ουγxινηoειE. Πoτ6 δεγ γνωρ(,ξoυμε xατα τη διαqxεια τoυ υπγoυ πoτε xαι εdν θα αφυτνιοθoυμε.'Eναg αιφνlδιoE θoqυβog, εiναι δυγατoγ γα μαζ αφυπν1oει νωqiτεQα τηζ πρoxαθoριoμθνηg ιilqαg. To αυτo ουμβα(,νει xαι τιατα τoγ Θανατo. Πoτ6 δεν γγωQ[ξoυμε την cilρα xατd την oπo(αγ Θα εγxαταλεlψoυμε τorjτo τoν xooμo. To [,διo θα oυμβεi tιαι τιατα την Δευτ6ρα Παρoυoiα τoυ Ιηooti XQιoτotj.

o υλιxog x6oμog ατoν

'AyρυπvεTτε λoιπ6ν, δι6τι δ6v ξ6qετε πoιαy ωρα Ξqyεται δ Κ'ιiρι6g oαg. Ξ6qετε 6μωE τoiτo: δτι iαν iiξεqε δ oixoδεαπ6τηg ποιαv δρα θα iρy6τανε την νdyτα δ xλ6QτηE, θα d'yρυπνoiαε xαl δ6v θα 

r06

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΙΙΣ

d'Qηνε να διαqρηξουι, τ6 oπiτι του. Δια τοiτo xαi oεTg να ε7oθε {τoιμoι, δι6τι τrjν δρα πoιj δ6ν περιμ6νετε, θα Ξλθx δ Υi6g τoi d'νθqιbπoυ. (Mατθαlog' 24, 42)

Αγqυπνεiτε xαι πρooευχεστε, μαg λ6γει o Ιηooιig. Γιατi μαE πqοτρ6πει o Kιlqιog γα αγQυπγoιiμε, παρ6τι εμεig δεν xoιμ6μαoτε; MηπωE τo αληθιν6 μαg ocilμα xαι η αληΘιγη ξωη μαg δεν ε[,γαι αυτα πoυ εxδηλιδνoνται με τo oxηνωμd μαg, δηλαδη με τo υλιxo μαζ σωμα πoυ εiναι oixoE τηg ΨυxηE;

"Aλλog δ6 d.π6 τoι3g μαθηταg τοi ε7πε, "Κdqιε, επiτρειp6 μoυ να παω πρdlτα vα θd'ψιυ τ6ν πατ6ρα μoυ''. "o"Ιηooig τoi λ6yει, "'Axoλoιjθηo6 με xαl d'Qηoε τοr3g νεxρoυg να θαψoυν τodg 6'αυτrilv νεxqoιig''. (Mατθαlog, B,2L)

oι xΦqoι στoυζ oπoloυg θα ευqεθoιiν οι ανθρωπoι μετα θdγατoγ, ε(,γαι ανdλoγoι πQoζ τα 6ργα τoυg. Δι'αυτ6 6να9 εγxληματ(αg xαι θναg αγαθoελεr]μων δεν θα ευqεθotγ στoγ [διo 1ιbgo. Η πoι6τητα τηζ ψυχηζ των 61ει διαφoρετιxr] ουxν6τητα, δoνηoη χαι φωτειγ6τητα, χαι δι' αυτo 6λxογται απ6 τιg αντiοτοι1εg βαθμiδεζ τηζ θε'ιxηg xλ[μαxαE. oι αρ1αioι 'Eλληνεg δεν φoβoυνταγ τoν θαγατoγ, δι6τι εγνιbριξαν τι υπliQχε μετα απ' αυτ6γ. Δεν ενδι6φεQε τoυζ τqιαxoοioυg Σπαqτιdτεζ τoυ Λεωγ[δα εαγ θα 61αναν τηγ ξωη τoυζ στηγ μdxη, αλλα εdγ θα υπεqαoπiξoνταν γεννα(,α τoν ιερo olιoπo τηg υπαqξειbg των xαι εαγ θα υπεqαμtiνoνταν τηg ελευΘερiαg, τoυ υψιστoυ αγαΘoιi τo oπoio διbqιοε o Θεog oτoν dνθqωπo. Δι' αυτo xαι λoriξoνταγ χαι xαλλωπlξoνταγ πQo τηζ μdχηζ, δια γα ε(γαι ωρα(oι 6ταγ θα μετθβαιναν οτα Ηλιjοια πεδ(,α. H αληθινη ξωη εiναι αιωνiα χαι σ' αυτην δεν υπdq1ει oι]τε π6νοg, oιiτε πθνΘog, ofτε Θαγατog. H ξωη οτoν x6oμo τουτo εiγαι xατd xdπoιoγ τq6πo μiα xαταoταoη πλαοματι^ιη τιαι απατηλη. 01ι oμωg xαι o π6γo9, τo μαqτιiQιoν χαι η Σταιiqωoη τoυ Ιηooυ Xριοτoυ.

Αυτd αληθιbg ε[ναι Θυο[,α, εiγαι τo θ€λημα του Θεoυ. Γεννηθητω τo Θ6λημd Σoυ. H xdθoδog τoυ Yιorj τoυ Θεotj στoυζ xοoμoυg των xατωτθqων διαοταoεωγ δια γα τoυζ λυτριilοει, εiναι η ΑλτiΘεια μ6oα οτo ιpευδog, τo Φωg μ6oα oτo οx6τog' o Ιηootg xατ€q1εται στηγ γη, υπομθνει τoυg 1λευαομotg, τα ραπ[,σματα, την λ6γ1η, τo 6ξoE xαι τθλog τoν Σταυqoγ, δι6τι Aγαπd τ6οo πoλr] τoυg ανθqιilπoυg, ιbοτε πqooφ6ρεται o Αμωμοg ω6 λιiτρoν αντ[, πoλλcbν. 

TA ΑPXETYΠΑ THΣ ΔHMΙOYPΓΙAΣ KΑΙ To "ΓNΩΘΙ ΣΑYTON"

107

Δι6τι δ Υi6g τoυ d'νθqιbπoυ δlν ηιeε aια να δπηqετηθy1, dλλα δια να δπηρετrjo71 xαi να διbαy1 τrjv ζωτjν α'iτoi λιiτqoν d'ιlτ[ πoλλων.
(MαρxοE' 10,45) oυδεμiα ανθqιbπινη διiναμη εiναι ιxανη να ουλλαβει, να εxτιμησεt χαι να εxδηλιbοει με oπoιoδτ]πoτε τqoπo, oιiτε με 6qγo, oriτε με λ6γo, oυτε με την διανoια, τo υπερoυοιoν δραμα, τo θε[oγ πdθog χαι τηγ υπεgτατη θυo[α τoυ Yιoυ τoυ Θεot επi τoυ Σταυqoιi! Tα παγτα oτην δημιoυργ|α πηγdξoυγ απ6 τoγ Θε6γ xαι oυντελofνται δια τoυ Αγioυ Πνευματog, τo oπoioν ιατα τoγ Eφρα[μ τον Σιiqoν, d'ytvvητov πqofiλθεν Bx τfiE oiα[αE τoσ Πατq6ζ, χωQιζ νd' ε7ναι d'τελ6E, oiiτε Bπιμιy69 ζ ''^ διoτι δiν εivαι d'λλοτε μ6ν Πατrjρ, d'λλοτε δ6 Υi6g, d'λλd' Πνεiμα"Aγιoν, τ6 δποToll Eyει τrjv πλiρη d'yαθ6τητα(5) . Tα oυντελoυμενα δια τoυ Αγ[oυ Πνεtiματog, πqoεxτειν6μενα oδηγoιiν οτην δημιoυργiα τoυ xooμoυ τωγ ψυχd)γ xαι δια τηE πqoεxτασεωζ τoυ xooμoυ τωγ ψυχων oδηγoυν στoγ τQισδιdατατo φυoιx6 x6oμo. H τqιπλτ] αυτη 6xφqαση τoυ Eν6g θ1ει xoιν6 θεioν oτoι1εioν τo oπolo εxτεiγεται απo τo Πνεr}μα τo Aγιoν θωg την υλιxη υπ6σταση. 'Eτoι δια τoυ πνειiματog ξωoγoνεi,ται η ι|.rυ1η xαι δια την αναγxη τηg ψυχηζ παgiοταται η 6νδυoη τηg δια τoυ υλιιoι] oιilματog. Απ' αυτ6γ λoιπoγ τoν συσχετιομ6, πνειiματog, ιpυ1ηζ χαι σωματog, oφεiλεται oεβαoμ69 οε xαθ6γα απ6 τα τρ(,α οτoι1εiα, μηδθ τoυ υλιxorj oωματog εξαιρoυμ6νoυ. Η προαναφεqθεioα τqιμερηg ουoγετιxt1 ειxoγα βρiοxει ουμβoλιxτ] εφαQμoγη oτoν Ην[o1o των Δελφιilν, o oπo[,og 6qΘιog οτo dqμα xατευθυγει τα dλoγα με τα ην1α. o Ην[,o1og oυμβoλiξει τo πνεtiμα (ουνειδητ6τητα), τo dρμα oυμβoλiξει την ψυ1η (υπoουνεiδητο) χαι τα αλογα τoν odqxινo φoqθα (αουνεiδητo). To πνεtiμα τoυ ανΘqιilπoυ ουνδ6εται με τo α-λoγoν oΦμα τoυ δια τωγ ηνiων, τα oπoiα εiγαι δεoμol xαι φoqεlg για την μεταφogd των εντoλcδγ τηg λογιxτ]g. H λoγιxτ], ωg ιδι6τητα τoυ πνευματog, xατευΘυγει τo d-λoγoν. o dνθgωπog ηνιo1ιbνταg, επιδιιδxει την 1αλιναγιbγηoη των παΘιilγ τηζ ψυχηζ, διoτι η ψυχη ειναι αυτt] πoυ φθqει τα παΘη xαι 61ι τo οιilμα. To υλιx6 oιilμα τoυ ανθqιilπoυ ε[γαι απλιbg 6xημα τηζ ψυχtiζ. Στo oημε[o αυτ6 επιβdλλεται να δια1ωqiοoυμε την πqoοωπιxoτητα απo την ατoμιxoτητα χαι να xατανoησoυμε την oυο(α τoυ απoφΘθγματoζ Γγιbθι σαυτoν, τo oπoio r]ταν απoτυπωμθνo με 1qυoα γqαμματα οτην μετ6πη τoυ γαοι] τoυ Απ6λλωνog στoυζ Δελφoυg. Η πqoοωπιx6τητα ε[ναι η 6xφραoη, η ειx6γα των εxδηλιbσεων τoυ ανθqιilπoυ, ενιb η ατoμιπ6τητα ε(γαι τo εντοE τoυ απαqαλλαxτoγ θεioν Eγιil. H πρooωπιx6τητα oφε(λει να γνωqiοει την ατoμιπ6τητα xατεqx6μεγη στo βdθog τηg, oυτωg ιilοτε η ατoμιx6τητα εγεQ^

(5) Eφqαiμ o Σriρog, Eλεyγog αυτoιj xαι εξoμoλ6γηoι9, oελ. 315. 

ιο8

TΑ ΑPxEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

γoυσα χαι πQoσημαιγoυσα την πQoσωπιχoτητα γα χαταστεi υπ6δειγμα αρετηg, δια να ιo1rioει η αλr]θεια, otα fi μoaφι τoιαδε xαi fi ψυγιj' oπωE αναφ6ρει o φιλ6ooφog Διoγθνηg o Κυνιxog oτoν πεqiφημo διαλoγ6 με τoν M6γα Αλθξανδqo, o θεog τoυ φωτ6g Aπoλλωγ Θεωqoιioε πριilτιoτo xαθηxoν τoυ ανθριilπoυ τo ΓνιbΘι οαυτoν.

oδδεtg yαq τ6ν d'φρ6vων xαl πoνηqcilν Βπioταται δαυτ6y. oδ yαq d'll τoδτo πqdlτoν πρoo!ταττεν δ'Aπ6λλωv δg yαλεπcbτατoy 6xd'oτω, yνcilναι 6αυτ6ν.

Διoτι xαvε[E απο τoυg ανoi1τoυg

24αι τoυζ xαxodE ανθqrbπoυg δεν yνcυρ[ξει xαλα τoν εαυτ6ν του. ΔιαQoqετιxα, o Aπ6λλων δεν θα πqooταξε πqrilτα αυτ6, δηλαδrj τo yurilθι oαυτ6ν, δι6τι ε[ναι δυoxoλ6τατoy. (Δiων Xqυο6oτομog, Δ ιαλoyoE AλεξανδQoυ ιdαL Δ ιoy 6νoυg, 57)

δqoυ με τoν Διoγ6νη, μαζ απoχαλr]πτει την ιo1υ, τo xυρog χαι τηγ πειοτιxoτητα τωγ λ6γων τoυ Απoλλωνog, xαθιilg χαt τηγ ξωοα παqoυoiα xαι πqoοταγην τoυ. Edγ o Aπ6λλωγ τ]ταν αποπιiημα φαγτασiαE xαι d1ι πνευματιxη oντ6τητα, πωζ ηταν δυγατoγ γα απoτελε[ xαθoδηγητη ooφιilν ανδqιbν; Η xατευθυγττ]ρια επιταγη τoυ Aπ6λλωνoE πQoE τo Γνrbθι oαυτ6ν τηρεL μετd οεβαoμoli τoν oδηγητιxoν τηζ χαQαχτηρα, ιiloτε εχ τoυ εαυτof μαg δια τηg λαξεfoεωζ τoυ αxατθqγαoτoυ λ(θoυ τηζ ψυχηζ, να αναβλυoει η δυναμη τoυ φωτ6g τηg αληθεiαg. Eαγ οταθoυμε 6qΘιoι oε θνα δdπεδo xdτωΘεγ μιαg πηγηg φωτoE (ηλε_ xτqιxoυ λαμπττ]qog) xαι εxτε(,γoυμε τα ανω αxqα θα παρατηρηoουμε 6τι επi τoυ δαπ6δoυ οxηματiξεται η πqoβoλη τηg ελλε(,ψεωζ τoυ φωτog, δηλαδη η oxια τωγ δrio 1ειριbν μαζ. H xiγηoη των 1ειqιilν 6xει ωg αντloτoιxo απoτ6λεομα την x(νηoη των οιιΦγ' ενιil oμωg oι δfο oxι€g εiναι οπoτεινd περιγqαμματα δr]o διαoτdοεων 1ωq[g ξωη, οι δtio 1ε[qεg αντ1θετα εiναι τριιilν διαoταοεωγ xαι ξιbοεg' H οxιεqα πqoβoλη των 1ειqιilν ουμβoλiξει τηγ πQoβoλη τηg ψυχηζ τoυ ανθqcilπoυ δια τoυ υλιxoυ τoυ oιilματog. Edν αιφνιδ[ωg απooυρθε(, τo 6γα απ6 τα δι]o 1θqια, ταυτ61ρoνα θα παυσεt γα υπdg1ει xαι η αντioτoι1η οxια τoυ, με απoτ6λεoμα να απoμε|νει η αλλη οxια μoνη xαι μαλιατα βεβαqημ6γη oυμβoλιxd απ6 oυγα(oθημα θλ(ψηg εξαιτLαg τoυ απoχωQιαμoυ τoυζ χαι απο την ox6ψη 6τι πιθαγιbg αυτη πoυ απο1ιi:ριoε να 6παυoε να ξει' oμωζ, 6ταγ απooιiQεταL τo 16qι xαι δεν πρoβdλλει πλ6oγ την oxιd τoυ, δεν oημα(νει 6τι παιjει να υπαqxει. Παq6μoια, oπωg με την απ6oυqση τoυ xεριof τo τελευταio δεν παt]ει να υπdρxει, με τoγ iδιo τ8οπo χαι με την μετdoταση τηζ ΨυxηE χαι τηγ εγxατdλειψη τηg οαρxαg

H αναφoqd τoυ ΔiωνoE τoυ Xqυοoστoμoυ oτoγ διdλoγo τoυ Αλεξαν- 

TA APXETYΙΙΑ TΗΣ ΔΗMΙOYΡΓΙAΣ KAΙ To,'ΓNΩΘΙ ΣΑYToN"

109

χατα τoν θdνατo, η ψυχη δεγ παιjει να υπdq1ει. o θανατog, εi,ναι απλιbg o απoχωQισμ6ζ τηζ Ψυxηg απο τoγ Θνητ6 υλιx6 φοq6α. Στoν <xιbρo>> oπoυ μεταβαi,νει η ψυχη, δεν υπdq1ει οxια, διoτι τα παγτα εiναι φωg. Kαι εxεi αντιλαμβdνεται η ψυχti την πqαγματιxη τηg riπαqξη, οε αντiθεoη με τoυζ ευqιox6μενoυζ στηγ υλιιη ζωri, oι oπoioι ξιbντεg χαι πεQιλυπ6μενoι, ωoπεq oi μrj {yoντεg Βλπ[δα,6xoυν την dπoψη 6τι o θανατog ε(ναι τ6λog παι 6τι τ(,πoτε π6qαν τηζ ξωηζ αυτηg δεν υπdq1ει. Kατd ουγ6πεtα αζ 61oυμε την αληθεια μ6oα μαg αναφoqιxα με τηγ αιιilγια ξωη, xωρlg γα παQασυρdμεθα απo την ματαιoτητα τoυ x6oμoυ τoιiτoυ, διατηριbνταE οτην μνημη μαζ τηγ υπ6δειξη τoυ Ιηooti πQoζ τoγ μαθητη Toυ, o oπoi,og, επιxαλofμενog τoν εγταφιαoμ6 τoυ πατθqα τoυ, ξητηoε γα xαθυoτερτ]αει την μετd τoυ Κυqioυ πoρε(α πQoζ τηγ oδ6ν τηg αληΘεiαE. 'Axoλοdθα με xαl d'Qηoε τo'ιjE νεxροdg να θαψoυν τodg 6αυτclν

οτην οx6ψη τωγ αλλωγ, η πεQιγQαφη αυτη θα θεωqηθεi ωg θαυμα η ωζ πQoφητε(,α. O τετραγωνιομ6g λoιπ6ν τoυ xυxλoυ π6ραν τηg μαθηματιxτ]g πραξηg' αφoρd οτη δυνατ6τητα γα οταθεqoπoιτ]οoυμε 6να αιilμα xινofμενo, να xατανoηooυμε τηγ φυoη τoυ χαι εν ουνε1εiα γα τoυ επιτρ6ιpoυμε να xιγε(,ται ελευθερo. Edν επιxειqηooυμε γα αχινητoπoιηοoυμε τoν 1q6νo, αυτ6 xαθ[αταται ιοoδυναμo τoυ γα επι1ειqηooυμε γα αχινητoπoιηοoυμε την xαqδια μαg. Eαν oυν6βαινε αυτ6, θα επεq1oταν o θανατog ^aαιτoτε Θα γιν6ταν αντιληπτo,6τι αυτ6 τo oπo(,o βιωοαμε r]ταν μoqφη ι|.rευδαιoθι]oεωg. Η ξωτi τηγ oπoiα τ6τε θα αντιλαμβανoμαoτε, δεγ θα ηταν δυνατoν να τετqαγωνιoθεi, δι6τι εxεi δεγ υπαρ1ει 1q6νog, αλλd τo αιιilγιoγ. M6γoγ τo φθαqτo τετqαγωνiξεται, διoτι σ' αυτ6γ τoν x6oμο βιιbνoυμε την ανταναxλαoη χαι την ειxoγα τoυ Θεotj' ενιil oτην αληθινη ξωτi πoυ θα αxoλoυθηoει μετα την δoxιμαoiα υπ6 τoυ Αντιxq(oτoυ, θα βιιilοoυμε oxι μoνoν τo 1lατ' ειιιoνα, αλλd xαι τo xαθ' oμoiωoιν Θεoυ' Edν αxινητoπoιηooυμε την οx6ψη μαζ χαι επιxειqηooυμε δια τηg οιωπηg να 6λθουμε οε επαφη με τo θεioν Eγιil, αxινητoπoιε(,ται xdθε γηινη δραoτηριoτητα, επιθυμ[α xαι ουγxiνηση τoυ φυoιxoti σωματoζ, τo oπo|oγ <τετQα-

oταν μ(α oφαlqα xιγεiται με τα1υτητα oτo dπειqo, αδυνατoυμε γα διαxqlνoυμε τo ανω, τo xατω, τo αριoτεg6 η τo δεξιo τηg τμημα. M6νoγ εαγ αχιγητoπoιτ]οoυμε την oφαiqα' δηλαδη εdν τετραγωνiooυμε τoγ xt]xλo, θα μπoq6οoυμε να αντιληφθoυμε την φriοη τηE xαθιbg χαt τηγ λειτoυqγiα τηg. Δι6τι, 6ταν η αφα(,qα πεqιoτq6φεταt με μεγdλη τα1υτητα, δεγ ε(,γαι δυνατ6ν να γ(,νει αντιληπτ6 τo ο1ημα τηg. Eαν αχιγητoπoιωνταg την oφαi,qα χαταγqdψoυμε τo oxημα τηζ χαt τo πεqιγqdι|.roυμε, ενΦ εξαxoλoυθεi να xιγεiται

vεxροι3g. 

I lC)

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

γωνiζεται" xαι υπειo6qχεται σε xαταoταoη απoλυτoυ ηρεμiαg. Toτε μπo-

qoυμε να επιτfxουμε τηγ υπ6qβαoη χαι γα βιιilooυμε επ' oλ(γoν την Αναoταοη. Mετα ταιirτα επανερ16μενoι, θα γνωqiξoυμε τι εοτ(, Ανdοταoη xαι θα αναμθνoυμε 6λωg ιδιαιτ6qωg την Αναoταoη των νεxριilν, oυνειδητoπoιιbνταg 6τι o x6oμoE οτoγ oπo[,oν ξotiμε ε(,γαι o x6oμog των επ' αδε['α νεxρtbν' Αναλoγo φαιν6μενo πQoζ τα ανωτ6'qω θ1oυμε εαν παqατηρηοoυμε την πεqιoτqοφη μιαg θλιπαg. Oταν η τα1fτητα πεqιoτqoφηg τηg 6λιxαE εντε(,νεται, τ6τε εiγαι αδυγατoγ να διαxρiνoυμε την φoρd χαι τo σχημα τηg. Moλιg oμωg περιoq|οoυμε την ταχtτητα πεQtστQoφηζ, τoτε θα μπoq6ooυμε να διαxq(νoυμε χαι τηγ φoqα xαι τo ο1ημα τηE 6λιxαg. Kατd την 6ντoνη πεQtστQoφη τηζ θλιxαg αδυνατoυμε γα τηγ ψηλαφioουμε, ενιil oταν πεqιoριoΘεl η τα1υτητα περιοτqoφηg τηg, εiναι δυνατη xαι η πqoo6γγιση με την αφη xαι η διαxριαη τηζ μoQφηζ με τηγ oqαοη. Eπιπλ6oγ, τo γεγoν69 πoυ αναφ6qεται στηγ αQγηoη τoυ Κυqioυ γα επιτq6ψει oτην Mαqiα την Mαγδαληνη να Toν αγγ(ξει (Mrj μoi d'πτoυ), xαθιbg χαι τo γεγoν6g πoυ αναφθqεταt στoγ dπιoτo Θωμα, oτoν oπoioγ εν αγτιθ6σει με την Mαq[α την Mαγδαληνη, επιτqαπηχε γα αγγ|ξει τoν Ιηooυ (φ6ρε τ6 y6,qι ooυ xαt βαλε τo εiE ττjν πλευραν μoυ), αυτo oδηγε(, οτην παqατηqηoη oτι η dρνηοη τoυ KυQlου υπoδηλcδνει φoβo xινδr]γoυ παq6μoιo με τoν xiνδυνo τηg επαφηg πQoζ τηγ εντoνωg πεqιoτqεφ6μενη 6λιxα, ενιb η dδεια πqooπελαoεωg τoυ Κυρiου φανεqιbνει τη δυνατ6τητα επαφηζ με Αυτ6ν, xαθιilg εiγαι δυνατoγ γα αγγiξoυμε την 6λιxα, oταν 61ει περιoριoθεl η 6νταoη τηg περιoτqοφηgτηg. Ειι των ανωτθqω αυναγεται oτι o dνθqωπog ενεqγoποιιilγταζ τιζ δυναμειg τoυ oφεiλει να επιδιιbxει τηγ υπ6ρβαoη χαt γα εξi,oταται απo τoν oυμβατιxo 1ιilqo ανεq16μενog oτoν υπεqβατιxo, διoτι xατ' αυτ6ν τoν τρ6πo Θα xαταξιι(lσει την 6νγoια τoυ dνω θqιiloxω (dνθqωπog). Xωqig λoιπ6γ γα xαταδυναoτεtjεται απd την αμφιβoλ[α να πιοτεrjει αυτ6 πoυ δεγ βλθπει η πoυ δεν αγγ(ξει, 6xει xq6og o d,νθqωπoE γα xαταδυθε(, oτo βdΘog τηE ουγειδηoειilζ τoυ χαι εν αιωπη, να αφoυγχQαoθε[, τo θεioν, xαι δια τoυ γν6φoυ τηζ αγνωο(αg γα xαταυγαoθε(, διατqανιilνoνταζ τo Γqαφιxoν, Mαxαqιoι oi μrj iδ6ντεE xαl πιoτεtoντεE. 'oταν €ναg xατdxoιτog xλεiοει τα ματια τoυ χαι φανταοθε[ 6τι βqioxεται oε οημεio τoυ απε(,ρoυ διαoτηματog, θα διαπιοτcbοει oτι (αταται oqΘιog.

Αρα, παρα την πdθηoη του, δεν παtjει γα απoτελεi 6να αx€qαιoν oν, θνα xεφαλα(o Ι, πoυ επιδιιilxει γα επιχotγωνηoει με τoγ Δημιoυqγ6 τoυ. o dνθρωπoζ λειτoυργεi ωg xεραiα, xαθιilg με τα πoδια τoυ εiγαι γειωμθνog, ενιil τo υπ6λoιπo oιbμα τoυ εxτε(γεται oτo διdοτημα xωqi,g περιoριομ6. o 6να9 π6λog τoυ Ι εiγαι τα xdτω αxqα, ενιb o dλλog π6λo9, πoυ ε(γαι η χεφα- 

TA ΑPXETYΠA TΗΣ ΔHMΙoYPΓΙΑΣ KAΙ To "ΓNΩΘΙ ΣΑYToN"

oε 6λα τα μηxη χαι τα πλdτη τωγ συμπαγτιxιbν διαοταoεωγ χαt συχνoτητων. oταν xατανoτ]οoυμε τηγ 6νγoια αxθραιo χαt τηγ θγνoια τηs λ6ξηg xεqαi,α, θα μπoρ6ooυμε να ειo6λθoυμε oτην oλιx6τητα χαι oτo διdxυτo τoυ ουμπαντog. M[α xαι μ6νη πqdξη, οxθψη η πρooευ1η, ε|ναι
λη, λαμβdνει τα xυματα

ιxανη να oυγxλoνLoει τα oυμπαντα. Κdριε'Ιηαoi Xqιατ6, Υi6 xαl Λ6yε τoi Θεoi τοi ζδvτoE, Βλ6ηα6ν με. Δεγ εiναι απαραiτητo γα πQoσευχoμαοτε εν<ilπιoγ τoυ ειχoγoοτασ|oυ, διdτι με τα 6ργα μαg μπoρoυμε να επιχoινωνotiμε με τιζ θεiεg oντ6τητεζ χαι με τoν Θε6, xαθ' 6οoν οτην λ6ξη 6qγoν, ετυμoλoγιxα, ενυπαρ1ει η 6ννoια τoυ Θεloυ 6ρωτog (εqω) παι η 6ννoια τηg αqετηg (αqαρ[αxω). H τελει6τεQη πQooευ1η εiναι τα iδια μαg τα 6qγα, ωζ εxδηλιilοειg φωτog, π(,οτεωg xαι αγαπηg. oταγ o νoυζ χαταγoηοει την οx6οη αυτot] με την xαqδιd, τηγ συμπαγτιxη γνcboη χαι τηγ oυμπαντιxη αγdπη πqog o,τιδηπoτε τoν περιβαλλει, δt3ναται να επεxταθεi χαι να επιxoινωντ]σει με τoν Πατθρα Θεo. H αγαπη πQoζ τoγ πατ6ρα η την μητ6Qα μαζ, πQoζ τoν αδελφ6 η την αδελφη, ε(,ναι βαθμiδεg τηg xλ|μαxαg τηg αγdπηg, xαι 6ταγ τo xατανoηοoυμε αυτo, τ6τε θα αγαξητηooυμε τηγ (δια την πηγη τηζ αγdπηg. Yπdq1oυν xλiμαxεg φωτog xαι αγαπηg, χαι oι dγγελoι ε[ναι εqμαφρoδιτoι δι6τι ε(,γαι πληqωμ6νoι απo αγαπη. oι dνΘgωπoι πoυ αγαπotμε λειτoυqγotν ωg εξωτεqιxα ερεθ(oματα δια να αφυπν(,ξεται μ6οα μαg η αγdπη χαι η αιφνiδια απoυoiα τηg αγdπηg εν6; ανθριilπου, επιφ6ρει π6γo xαι oδfνη, δι6τι γiνεται αγτιληπτγi η α(οθηoη τη; εξαρτηoηg. Η αγdπη δεγ εiγαι 6να παqoδιx6 oυναiοθημα πoυ εξαqταται απο τo φιλdρεoxo εγιil τoυ ανθqιbπoυ, αλλd εiναι η δfγαμη πoυ αqμoν(ξει xαι εξoυοιdξει τo παγ τηg δημιoυqγiαg, εiναι η Πεμπτoυolα τoυ Θεoυ, εiναι η θxφρααη χαι τo αγααμα τoυ Αγαθoυ. Απ6 πor] 6μωg εxπoρευεται η αγαπη χαι με πo(oν ε[μεθα ενωμ€νoι δια να μπoqoriμε να αγαπoliμε τoυζ oυνανθριbπoυζ μαζ; Aπ6 πorj πηγdξει τo oμoρφo ουναioθημα τηζ αγαπηE xαι πoυ βqiοxεται η Πηγη τηg απo την oπoiα oταν πιoriμε δεγ θα διψααoυμε πoτ6; Γνωρiξoυμε να αγαπoυμε με διαφ6qoυg τρ6πoυ9, δεν γνωq(ξoυμε 6μω; την μιi1ια oχ6οη μαζ με την (,δια την Αγαπη'

"oπoιog δ6ν d'yαπd', δ!ν Βyνtbριoε τoy Θεoν, δι6τι δ Θε6g d'yd'πη
Βατ[ν.

('Ιωd'ννoυ A', 4' 8)
τηE Αγdπηg.

Nα αγαπατε χαι γα ευεργετε(,τε εxεlνoυg πoυ σαζ βλdπτoυν, δι6τι γi,νo-

o Ιηooιig Xqιoτ6g ε|ναι η (,δια η πQoσωπoπoiηoη 

112

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

γταt η αιτια δια γα διαπιστιboετε τo πγευματιx6 επi,πεδo οτo oπo(o ευqιox6oαoτε.

Nα d.yαπαE τ6ν πληαloν αoυ δπωg τ6ν 6αυτ6v αoυ. (Mατθα[oE,19,t9)

αλλα πqog τηγ i,δια την Πηγη τηg Αγαπηg, τ6τε ελευθεqωνoμαoτε ^λαL '(oLνωνoυμε με τo θεioν, αιοθαν6μαστε την πληq6τητα, αγαπoriμε o,τιδηπoτε μαg περιβαλλει xαι εq1oμαoτε οε επαφr] με τoγ μri1ιo παλμ6 τηg Αγαπηg. Παυει πλ6oγ να υπαqxει η εξdqτηoη απo xαπoιoν εξωτεqιx6 παqαγoντα δια γα αφυπνLσθε(, εντ69 ημιilν τo α(αθημα τηg αγαπηg xαι θτoι μεταβαiνoυμε απο την εφημεQη στην συμπαντιxη αγdπη. Toτε, δεν αγαπoυμε πλθoν αυτd πoυ xανoυμε, αλλα αγαπoυμε να xdνoυμε.

X8ειαξεται επiγνωoη τηg εννoiαg τηg αγαπηg δια γα αγαπηοoυμε τoν πληoioν μαg oπωg τoν εαυτ6ν μαg. oταν oυνειδητoπoιτ]αoυμε τι εoτ[ αγdπη χαt στQαφoriμε 6xι πQoζ τα εξωτεqιxα εqεθiοματα πoυ μαζ πεqιβdλλoυν

Aiτrjν την ivτολην

αd'E δ[νω, vα d'yαπατε δ ξναg τ6v d'λλoy.

('ΙωανuηE, Ι5,17) 

4.

To ΠPoΠAToPΙKoN AMAPTHMA KAΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoΓ{ΙΔΙΩN

ε7πεν δ δQιE πq6g τfiν yυναTxα. Trp δντι ε7πεv δ Θεog, Mη Qαyητε d'π6 παντ69 δ6νδqoυ τοi παραδεiooυ; Κα[ ε7πεν fi yuui πq6g τ6ν 6Qιν''Aπ6 τoδ xαqποr τ6y δ{νδρων τoi παqαδεlclου δυvd'μεθα ιlα Qd'yοlμεν' d.π6 δ6 τo6 xαρπoδ τol δ6'νδqoυ, τ6 δπoTov ε7ναι Βv μ6oφ τoi παqαδεiαoυ, ε7πεν δ Θεog, Mrj Qαyητε d'π" αiτoi, μηδ6 Byyiαητε α'ιiτ6v, δια να μrj d'πoθd'νητε. Καt ε7πεy δ δΦιg πρ6g τrjv yυvαTxα'Δ6y θ6λετε d.πoθαyει.d'λλ' iξειjqει δ Θε6g, 6τι καθ' fiv fiμ6qαv Qαγητε iι'π' αδτoi, θ6λoυoιν d'νoιyθfi ot δφθαλμoi ααg, xαl θ6λετε ε7αθε δg θεo[, yνωqiξοvτεg τ6 xαλ6y xαi τ6 xαx6y. Καi ε7δεv i yuui, 6τι τ6 δiνδρoν fiτo xαλοv εiE 6ρc\oιν' xαl δτι fiτo d'qεoτ6ν εiE τo'ιjg dφθαλμo'ιjg, xαl iπιθυμητ6ν τ6 δlvδqov δg δlδov yviαιv' xαi λα6oδoα Bx τοδ xαqπo6 αiτofi, ΞQαyε' xαi ζδωxε xαi εiE τ6ν d'νδqα αiτfiE μεθ' 6αυτfig, xαl αδτ69 ΞQαyε. Κα[ i1νοiyθηααv o[ dφθαλμoi' d'μQoτ6qrυν, xαi Βyνtbqιααv 6τι fiααν yυμuol' xαl 8αψαντεg Qdλλα oυxfiE {xαμov εig 6αυτoυ9 πεqιξrbματα. (Γ6νεoιg,3,1)

Καi

o oφιg παq6oυqε την Eriα, γνωoτoπoιιilγταζ τηζ oτι, εdγ δoxιμαoει τoν cιταγoqευμ6νo xαqπ6, θα ανoι1θoυν oι oφθαλμoi τηg xαι θα γiνει 6μoια με τoυ; θεoυg. Πoιoι ε[γαι oι oφθαλμol πoυ θα ανoι1θoυν χαι πoιot ε(γαι oι θεo[ πoυ cιι'αφ6qoνται, με τoυζ oποioυg oι dνθqωπoι θα oμoιωθoυν, γνωq(,ξoγταζ τo ιαχo απ6 τo ν'αxo; Σε 6λεg τιg εqμηνεiεζ τηζ Παλαιdg Διαθηxηg, oι αναφεqoμενoι θεo(, v.λαμβανoνταt ωζ τα τq(,α Πq6οωπα τηζ Αγιαζ Tqιdδog. o oφιg γγωστoτoιεi ατην Eυα 6τι, εdν δoxιμdoει απo τoγ απαγoQευμ6νo xαqπo θα γiνει ι)μoια με τoυζ θεoυg, ενιb οτιg 6γxqιτεg ερμηνε(εg τηE Παλαιαg Διαθτ]xηg ιιναφ6qεται 6τι η Eriα θα γ(,νει 6μoια με τηγ Αγiαν Τριdδα. 

Ι14

TA ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΙΙΣ ΓNΩΣΗΣ

θεoi oι oπo(oι αναφ6qoνται στηγ Παλαιd Διαθ{xη δεγ εiγαι τα τρiα Πρooωπα τηg Αγiαg Τριαδog, αλλα oι oλfμπιoι θεqdπoντεg τηg Αγiαg Tριdδog. Δεν μπoqoriααν 6μω9 oι Eβqα[oι γα απoxαλυψoυν τoυg θεorig αυτoιig, διoτι πατ' αυτ6γ τoν τqoπo Θα απoδ61oγταγ τηγ oντoλoγιxη υπ6σταση των oλυμπiωγ xαι θα αναγxdξoνταγ γα υπoxλιθoυγ σ' αυτorig, αλλα χαι στoγ Θεo πoυ xαι αυτoi υπηqετoυν. oι Eβgα[oι γνωρiξoυν γα υπoxλ[νoνται μονo oτoν Για1β6, τoγ oπoioγ επ(, αιιbνεg πρoοπαθofν να επιβαλλoυν στoυζ Eλληνεg, xαι 6xι μ6νoν, αx6μη xαι μ6oα απ6 τογ Xqιoτιανιομo. Αg εξετdooυμε oμωg τιbqα τα α[,τια τηg πτιiloηg τoυ ανθqιbπoυ στηγ γη, μ6oα απo τoυg λ6γoυ9 τoυ μεγdλου φιλoο6φoυ χαι μαqτυqog τηg oqθoδoξ(,αg Αγ|oυ Ιουοτiγoυ, ο oπoiog xαταφερε να oυλλαβει την πQαγματιxη διασταση τoυ πQoπατoqιxof αμαqτηματog. Η Eυα παραxoυoε την εντoλη του Θεoυ xαι δox[μαοε τoν απαγoρευμ6νo xαqπ6. M6γoγ πoυ o χαQπ6g αυτog δεν ηταν oτην xυqιoλεξiα o xαqπog ενog δ6νδρoυ, αλλα o xαqπog η xαλυτεQα o γoνog τoυ Oφεωg.

oι

Παqθ6νog yαq oioα Εilα xαl dQθoρoE, τoν λoyou τ6ll d'π6 τoi 6Qεωg αυλλα6oioα, παqαxoηy xαi θα'ιlατoν ξτεxεy.

Επειδrj η Ειiα rjταν παρθ6νo9 xαι αyvi, μ6λι9 6λα6ε μ6oα τηg τou λoγo τov πqοεqy6μενο απ6 τou 'oQι, εy6'uνηαε τηu αyυτταxoiγ xαι τοy θαyατoν. (Αγιog Ιoυoτiνοg, Δ ιαλoyog πρog TqdQωνα,100, 5)
oυν6λαβε τoν λ6γo τoυ oφεωg xαι δεγ εγ6ννηοε ανθριilπoυg, αλλα την αγυπαχoη xαι τoν θdγατoγ. H αμαρτ[,α των ανθριilπωγ εγτoπiξεται ειg τo μ6ooν τωγ oxελιbγ τoυg' To πQoπατoQιχoν αμαqτημα ε(,γαι η μ6λυνoη τηg γυναιx6g απ6 τo oπ6qμα τoυ oφεωg xαι η βεβηλωση τoυ τqoπoυ αγαπαQαγωγηg τoυ αq1ετυπoυ. To πρ6γqαμμα τoυ Θεoυ δεγ ηταν ο ανθqωπog να γεννα, αλλα γα πoιεi τo oμoιoν τoυ. Δι' αυτ6 xαι μετα τo πQoπατoQιχoν αμdgτημα o ΘεoE oμιλεi oτην Eυα λ6γoνταg oτι πλ6oγ θα γεννα με π6νo: 'Εν λ6παιg τ6ξη τ6xνα'. Aρα υπηq1ε αλλog τqoπog αγαπαQαγωγηg ανευ πoγoυ,6πω9 oυμβα[νει με τoυg αγγ6λoυ9 χαι τα λoυλoυδια πoυ δεγ γεννoυν, αλλd πoιoυν τo 6μoι6ν τoυg, oπωE xαι η 6λιξ τoυ DNΑ πoυ αγταγατιχαxαι αναπαρdγει τo αqx6τυπ6 τηg. oταν η Efα 6λαβε απ6 τoγ Oφι τoν απαγoQευμ6νo xαρπ6 xαι αιoΘαγθηxε για πqιbτη φoqα την ιxανoπo[ηoη, πqoθτqεψε χαι τoγ Αδαμ να δoxιμdοει' O Αδdμ πoυ μ6xqι τ6τε αγνooriοε τι οημαiνει τεxνoπoiηoη, ηλθε oε επαφη με τηγ Efα, o1ι 6μωg με τoν τqoπo πoυ ουν6qxoνται oημεQα oι dνθρωπoι. Tα oιilματα τωγ πQωτoπλαoτων δεν εi1αν τηγ σημεQινη υλιxη υπooταoη xαι δεν ευqlοxoνταν αx6μη στηγ γη. Yπηqxαν τα μθοα xαι o τqo-

o Αγιog Ιoυoτiνog μαζ γνωστoπoιεl 6τι η Eυα 

To ΠPoΠAToPΙΚoN ΑMΑPTHMA ΚΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩΝ

115

πoζ αγαπαQαγωγηζ, αλλα o1ι με τηγ αημεqινη μoaφf. oταγ αυτo(, oι μηχανιομoi αγαπαQαγωγηg ενεργoπoιηθηxαν, dνoιξαν oι oφΘαλμo[ αμφoτιlqων.
of, δφθαλμoi d'μQoτ6qrιv, xαl ΒyνrΙlqιoαν 6τι fioαν yυμvo['xαl Qαψαντεg Q6λλα oυxfig,'{xαμoν εig 6αυτo{g πεqιξrbματα. Καl ijxoυoαν τrjν Qωντjν Κυρloυ τoδ Θεοi, πεqιπατο6ντoE Βν τζl παqαδεlαφ πq6E τ6 δειλιy6y' xαi ΒxqtQθηoαv δ'Aδαμ xαl f1 yυντj α'8τoδ d'π6 πqoocbπoυ Κυqtoυ τoi Θεol iν μ6αφ τoδ ξ6λoυ τol παραδεlooυ. (Γ6vεoιg, γ' ,7) Πoιoι ε[ναι dqαγε oι oφθαλμoi πoυ ανoιξαγ, απ6 την οτιγμη πoυ oL πQω-

Καl fivοtyθηoαν

xη

τ6πλαοτoι ε(1αν ηδη ματια; Mηπωg επρ6xειτo γtα εσωτεQιxorig oφθαλμoυg με τoυζ oπo|oυg συγεtδητoπoiηoαν xαταoταoειζ πoυ μ6xρι τ6τε αγνootioαν; 'oταν oι πqωτoπλαοτoι ουνειδητoπo[ηoαν oτι εγαγτιιbθηxαν στιζ εγτoλ6g τoυ Θεorj, xαλυψαν -πατd την Γtνεoιν- τα γενγητιχα τoυE 6qγανα, δι6τι η ανυπαxoη τoυg ο1ετιξ6ταν με τoν τg6πo αγαπαQαγωγηζ. o Αδαμ xαι η Et]α δεγ μπoqofoαν πλ6ον να αντιxqiαoυν τo πρ6οωπo τoυ Θεo{r. Kαι επειδη αιoxriνoνταγ δι'αυτ6 πoυ 6πqαξαν, xαλυφΘηxαν με φriλλα oυxηg. Γιατ( 6μωg με φtiλλα oυxτ]g xαι o1ι με φfλλα μπανανιαE; To γαλα τηg oυxηg 6χει τηγ ιδιoτητα να πqοxαλεi οτεiρωοη. oι πqωτ6πλαατοι ατειqι.δνoνται απ6 τoν αq16τυπo τgoπo αγαπαQαγωγηg τoυg xαι πθφτoυν oε xατcbτεqoυg x6ομoυg, 6πoυ με πoνo πλ6oγ, δεγ θα πoιoυγ, αλλd θα γεννoυν τo oμoι6 τoυg. To γεγoν69 6τι o Ιotjδαg xgεμdοτηxε οε ουxια' oυμβoλlξει τηγ πγευματιoτε[ρωοη.

xαl τbl oπ6ρματog

Κα[ εΙπεv Κιjqιog δ Θε6g πqοE την yυναTxα' TI ε7vαι τoiτo τ6 δπο[oν'€καμεg; Καi fi yυνη ε7πεν"o 6Qιg μ6 fiπατηoε' xαl'{Qαyον' Καi ε7πε Κι3qιog δ Θε6E πqog τ6v 6Qιν''Επειδrj '6xαμεE τorτo, iπιxαταQατoζ νc1' fioαι μεταξ'ιi παyτωy τdlv xτηνc7lν' xαl παντωv τσlν ξrbωv τoi d'yqoυ' Βπi τfig xοιλ[αE αoυ θ6λειg πεqιπατεT, xαl yωμα θ6λει9 τqrΔyει, παoαg ταE fiμ6ραg τis ξωis αoυ'xαt'{yθραν θ6λω oτfioει d'vαμ6'αoν αoσ xαt τfig yυναιxoE, xαl d'ναμ!,αoν τoδ απ6ρματ6g oου
αι)τηg.

(Γi'νεαιg, γ', 13)

Η 6xθqα πoυ Θ6τει o Θεog αναμεοα oτoν Oφι χαι τηγ γυναixα η, xαλυτερα, αναμεοα οτo oπ6qμα τoυ Oφεωζ χαι στo ανθqcbπινo οπ6qμα τηζ γυγαι_ x6g, ε|ναι 6ναg απo τoυg ψλ6oν oημαντιxoυg xιilδιxεg τηg ιoτoqlαζ τoυ ανθqωπ[νoυ γ6νoυg, 6ναg xωδιxαζ πoυ οηματoδoτεl 6γαγ π6λεμo, o oπo[oE διαιωνiξεται μ61qι των ημεqιbν μαζ. o π6λεμo9 αυτ6E δεν εiγαι ουνηθιομθ- 

116

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENιΙΣ ΓNΩΣHΣ

γoζ. Eιγαι π6λεμo9 γoνιδiων o oπo(og θα xoqυφωθεl oτιg ημθQεζ μαζ, με την τελιxη αναμ6τρηoη μεταξυ τωγ τθxγωγ τoυ φωτog χαι τωγ τ6xγωγ τoυ ox6τoυg. o πoλεμog αυτ69 δεν 1αqαxτηρ(ξει μoνoν τηγ γη, αλλd, 6πω9 αναφ6ρω χαι στo πριilτo μoυ βιβλ[o, επεxτεiγεται xαι πθqαν τηζ γηζ.Δι' αυτo, 6πω9 6xει ηδη πQoαγαφεQθεi, η δεtiτεqη δ6ηαη οτην αq1η τηE Θεiαg Λειτουqγ(,αg, αναπ6μπεται υπ6q τηg ειqηνηg τoυ ol3μπαντog x6oμoυ. Η γυνα(xα δεν 61ει oπ69μα. Δ€1εται 6μωζ. H Etα, πoυ δεν ηταν μiα, αλλα 1ιλιdδεg, 6δειξε ανυπαxoη xαι δ61θηxε τo οπ6ρμα τωγ αλλoειδιilγ 6γτωγ πoυ xατηλθαγ απ6 τoυζ αστεQιομotig τoυ oφεωg χαι τoυ Δραxoντog. o γ6νo9 τωγ oφιoγιδιbν, οε αντiθεοη με τoγ γ6νo των Oλυμπ(ων, πqoξενεi αιoθηματα μiooυg xαι ε1θq6τηταg. Kαι πdλι o φιλ6οoφoE xαι μαqτυg Ιoυoτlνog μθoα απ6 6να δειiτερο 6qγο τoυ επιβεβαιιbνει την απoψη μoυ για τον π6λεμo των γoνιδiων, απoxαλriπτoγταζ 6τι oι 6xπτωτoι αγγελoι παραβ(,αοαν την τdξη του oυQανoil xαι αναμi1θηxαγ με τιζ γυναixεg των ανθqιbπων.

oι δε αyyελoι, αQod παρ66ηoαν την τd'ξη αυτrj τoυ oυρανo6, νιxrjθηxαv απ6 μ[ξειg yυναιxcΔν xαι y6vνηααν παιδιd', τα oπo[α ε[ναι oι λεyoμενoι δα[μoνεg. Και επιπλ6oν υπoδo{λωααν στoυζ εαυτo'ιJg τoυζ τo ανθριi'lπινo y6νoE αQ' εν69 μεν δια μαyιxrilν yqαQιbν, αQ' ετ6ρου δια Q66ων χαL τLμωQLιilν τιg oπoiεg επ66αλλαν, xαι τ6λoE δια διδαγrjg πεq[ θυoιιbν, θυμιαματων 1{αL oπoνδtbν, τιg oπoiεg yρειαξoνταν, αQo{ υπoδoυλrΙlθηxαν oε παθη επιθυμιcbν. Και 6oπειqαν στoυζ αvθqcbπoυE Q6νoυE, πoλ{μoυg, μoιyεiεg, αxολααlεg xαι xαθε xαxiα. (Aγ ιοg Ιoυατ[νog' Aπoλoy iα Β', 5 3) ' oι 6xπτωτoι dγγελoι ηλθαγ oε μ[ξη με τιζ γυναLxεg των ανθριilπωγ χαι τεxνoπο[ηoαγ. Tα τtxνα τoυg ε(,ναι oι λεγ6μενoι δαlμoνεg, oι oπo|oι oμoιαξoυν με τoυg ανθqcδπoυζ χαι γiνoνται η αιτ(α να υπoδoυλιilooυγ τo ανθριilπινο γ6νo9 με τηγ επιβoλη τoυ φ6βoυ χαι τωγ τιμωqιιbν, την oποqα πoλ6μων, φ6νων, μoιxειιilν, αxoλαoιιilν παι παοηg φυοεωE '.ι'ατι,Lαg. oι φαυλoι αυτo( δαiμoνεg, 6πω9 απoxαλtjπτεται στην πoqεiα τoυ βιβλ[oυ απ6 απoσπασμα xαι παλι τoυ Αγ(oυ Ιoυοτ[γoυ, γiνoνται η αιτ(,α γα απoχQυφτεi xαι γα παQαπoιηθεi η ιoτoqiα τoυ ανθρωπ[,νoυ γθνoυE, γα χαταστqαφε( η πγευ-. ματιxτ] xληqoνoμιd των Oλυμπiωγ, τωγ Σιβυλλιbν χαι τωγ αρ1αiων φιλoo6φωγ χαι γα xαταδιπdξoνταν oε θαγατo oooι μελετoι]οαγ τα θqγα των αγνι(loτων 6ω9 xαι oημερα Eλληνων πqoφητιilν.'Eq1εται 6μωg η ιbqα oαg .'... βδελυγματα τηg παqαδημιoυqγiαg τoυ Θεoυ. 

To ΠPoΠAToPΙKoN ΑMΑΡTΗMA ΚΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN

\17

απαγoρευμ6νοE ιαqπ6g πoυ πQoσφ€qει o oφιg οτην Er]α, ε(,ναι o γoνog τoυ, o oπoiog τixτει τoγ Kdιν. o τελευτα(,og 61ει μ6οα τoυ εντoλ€g μiooυE xαι 6xθqαg πQoE τoγ αδελφo τoυ Αβελ, διoτι ο Kαιν πρoθρxεται απo τoν γ6νo τoυ Oφεωg, ενιb o Αβελ απ6 τoν γ6νo τoυ Αδαμ. Σι3μQωνα με τηy αxρι6rj Ε6qαixη λ6ξη, τo 6νoμα Ε'ιjα, 6ταv δαα{νεται' εqμηνεdεταL ωζ o θηλυx6g 6Qιg. (Eυod6ιoE, Ευαγγ. Πqoπαqαoxευrj, 2, 3' 8)

o

H πριilτη 6xφqαoη τoυ πολ6μoυ τωγ γoνιδiων πoυ εxδηλιilνεται μεταξf oφιoνιδιilν xαι Aδαμαiωγ εiγαι η δoλoφoνlα τoυ Aβελ απ6 τoγ αδελφo τoυ Καιγ. E[,ναι τo iτqιδτo 6γxλημα στηγ ιστoQ[α τηg ανθqωπ6τηταζ χαι τo παqαδoξo εiναι oτι o Kdιγ δεν τιμωqεiται αλλd, αντιθ6τωg, λαμβανει πρooταοiα απ6 τoγ θε6. Πoιo ε[γαι τo ηθιxo δ[δαγμα ο' αυτην την περ[πτωση χαι πoιoζ εiγαι o Θε6g πoυ παq61ει πρooταο[α oτoν πρωτo φoν6α τηg ανθρωπ6τητα9; Eiγαι o Για1β6 xαι η xαλυτεqη απ6δειξη αυτoυ εiγαι τα αναφεq6μενα απ6 τoγ Αγιo Ιωdννη τoν θεoλoγo, o oπoi,oζ μαζ απoχαλυπτει την πqωτη €xφραοη τoυ πoλ6μου των γoνιδ(ων πoυ oυγτελεtται Lxτoτε xαι μθ1qι των ημεgιilν μαg.

"'oπoιog {γει γεννηθfi d'π6 τ6ν Θε6ν, δ6v καvει d'μαρτiαν, δι6τι oπ{ρμα αδτo6 μ6vει μ6αα τoυ' δ6y μπoqεT να d.μαρτd'vyγ δι6τι '{yει yενvηθfi d.π6 τ6ν Θε6ν.'Aπ6 τoiτο d'vαyνωρiξoyταL τd' παιδια τoi Θεοσ xαi τα παιδια τoi δια6oλoυ: 6πoιog δ6,ν xανει τ6 6ρθ6v, δ6ν ε7yαι d'π6 τ6ν Θεoν, Βπioηg xαl ΕxεTνog πoιj δ6ν dyαπd' τodE d'δελQoι3g τoυ. Δ ι6τι αδτrj εΙναι fi Βvτολrj, τrjν δπolαν d'xoιjoατε d.π6 τrjν d'ρyην: να dyαπd'με δ €ναg τ6ν dλλoy. "oyι δπωg δ Καιν πoιj fiτo d.π6 τ6ν πoνηq6ν xαi loQαξε τoν d'δελQ6ν τoυ. ('Ιωαννoυ A',3,9)
Γιατ[ o Eυαγγελιoτηg Ιωαννηg μαg πληqoφoqε[ oτι μεριxoi ανdμεod μαg εiγαι τ6xγα τoυ Θεoυ, εγιb dλλoι ε(γαι τ6xνα τoυ διαβ6λoυ; Kαι γιατi μαg γνωστoπoιεi 6τι o Καιγ δεγ πqoθρ1εται απ6 τoγ Θεo αλλd απ6 τoγ πoνηρ6

διdβoλo; oι πεqιοο6τεQoι πιστευoυν oτι o Kdιν εiγαι τ6xγo τoυ Αδαμ χαι τηζ ΕtlαE πoυ τoυg 6πλαoε o 'Eναg Θε6g, ενιil o Eυαγγελιοτηg Ιωαννηζ μαζ παρoυοιdξει τoγ Kd'ιγ ωg τ€xνo τoυ διαβ6λoυ. o Kdιν ε(γαι oγτωg τθxνo τoυ διαβ6λoυ χαι αυτ6 επιβεβαιιilνει την dπoψη 6τι τo πQoπατoQιχ6 αμαρτημα ο1ετiξεται με τoγ γ6νo πoυ δ61εται η Etiα απ6 τoν Oφι. o Καιγ ε(γαι τo απoτ6λεoμα αυτotj τoυ γ6νoυ πoυ χυoφoqεl μ6οα τηg η Eυα, ενΦ o Aβελ πqo6ρ1εται απ6 τoγ γoνo τoυ Αδdμ' 

ι18

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

oι εντoλ€g μioουg πoυ 61ει μ6oα τoυ o Kαιγ oφεiλoνται οτo 6τι δεγ εiγαι γ6ννημα ανθqιbπoυ, αλλd γ6ννημα oφεωg. Αυτ6g χαι oι oμoιoi τoυ λαμβdνoυν ανΘριilπινη μoρφη, oμoιdξoυγ με τoυζ ανθqιilπoυg, αλλd δεν ε[ναι ανθqωπoι. E[γαι τθxνα τoυ διαβoλoυ xαι γεννηματα ε1ιδνιilγ, τα oπolα 61oυν xαταxλυoει οημεqα την otχoυμ6νη, με oπoπ6 γα xαταδιι.δξoυν παι να εxδιxηθoυν 6oουg δεν λdβoυν τo 1dραγμα τoυ θηρioυ. oταγ o Κdιγ oxoτιilνει τoν αδελφo τoυ Αβελ, φευγει οτην 1cδρα τηg NαCδ, 6πoυ γνωqiξει γυναixα χαι τεχγoπoιε[. oι απoγoνoι τoυ Kαιγ εξαxoλoυθoυν γα εiναι απoοτd.τεg xαι αοεβε[,E πQoζ τoγ Θε6. o θβδομog υιog τoυ, Λdμεx, αxoλoυθεi τo παqαδειγμα τoυ πατ6ρα τoυ χαt φoνεtiει δto ανθρΦπoυE. Παqαλληλα, xαταqγε[ τηγ μoνoγαμiα xαι νυμφεfεται ταυτo1qoνα δυo γυναixεg, διαιων(ξoνταE τηγ αoθβεια πqog τoν Θεo. Mετd τoγ φoνo τoυ Αβελ απo τoγ Κdιγ, o Θε6g δ[,γει γθo oπ€qμα oτoν Αδdμ' απo τo oπo(o γεννι6ται o Σηθ, oτην θ6οη τoυ αδιxo1αμ6νoυ Αβελ.
'ΕyνrΙlριαε δ6 δ'Aδαμ τrjν yυναtxα αδτo6, xαt iy6ννηoεν υi,6v, xαi Bxαλεoε τ6 6νoμα α'8τo6 Σrjθ, λ6yoυoα, " oτι ξδωxεν εig Βμ6 δ Θε6g d.λλo απ6ρμα d.ντi τoi "A6ελ, τ6ν δπoToy iQ6vευoεν δ Καιν. (Γ6vεoιE, 4,25)

τo 1αqαγμα τoυ θηρioυ. Η εxδ[ωξη των Αδαμαiωγ απo τoν παραδειοo εiγαι η μετdβαοη τoυg απo την αιθεριxη xαι ψυ1ιxη τoυg υπooταoη oτην oαqxινη. To ψυ1ιxο τoυg oιbμα (Ψ) φυλαxiξεται oτo 1θ6νιo (X) xαι απo τo Ψ μπα(,νει οτo X.

Oι απoγoνoι τoυ Σηθ' oε αντ(,θεοη με τoυζ απoγoνoυg τoυ Kαιν, ξoυν με ευλdβεια χαι με ευodβεια. Oι απoγoνol τoυg απoτελot]ν την 6xπτωτη φυλη των Aδαμα[,ων, εγιil η oπoqα τoυ Kαιγ θα πqoδcbοει τoν Ιηοoli λαμβανoνταg

ιo

ρoπα Ψ ουμβoλiξoυν την πτιilοη τηζ ψυχηζ πoυ αγταγαxλαται χαι αγτιχατoπτρ[ξεται στoγ x6ομo των τqιιilν διαοταοεων λαμβανoνταg τoν xθoνιo (X) odqxινo φoq6α. Edν πgoφθQoυμε τα ουμφωνα Ψ xαι X, παραγεται η λ€ξη Ψυxη. Eαν πqoφ6ρει o Θεog τα αliμφωνα Ψ xαι X παqαγεται η iδια η ψυχη. Tα δυo γραμματα πoυ βρioxoνται εxατ6qωΘεγ τωγ γqαμμdτων Ψ xαι X oτo ελληνιxo αλφαβητo εiναι τo Φ xαι τo Ω (Φ,X,Ψ,Ω). To γQαμμα Φ ε(γαι η χQυση τoμη πoυ δι6πει την πλαοη τηg ανΘqcbπινηζ ψυχηζ χαι τo γρdμμα Ω εiναι τo επιφιilνημα θαυμαομoυ στηγ χoσμιχη oxταβα (Ω! MEΓΑ), πoυ αχoλoυθεi μετd απo την πλdοη τηζ ψυχηζ' ε(,ναι μ(α απo τιg dπειρεg oυ1νoτητεg

Edν πεqιοτρθψoυμε τo oι1μβολo -9|6- xατα 45 μoiρεE, 61oυμε τo oυμβoX τo oπolo απoτελεiται απo δυo αtuτιqρoπα Ψ xαι 6γα X. Tα δυo αντ(,q- 

Τo ΠPoΠAΤoPΙKoN AMΑPTHMA KAΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN
τoυ πQωταQχιχol] ηχoυ τoυ Θεoυ. To γραμμα ωμ6γα ( ΞΞ ) χαι τo αντ[oτ9oφ6 τoυ (

119

αρxαιoελληνιxo αγγελιxo μαiανδqo πoυ ρ6ει οτo απειqo. Edγ διαoπdσoυμε τα δυo αντ|oτqoφα μθQη τoυ μαιανδqoυ ( ΞΞΞ ), βλ6πουμε να oχηματiξεται απo τo 6γα μ6Qoζ o αqιθμ6g 52 ( 5Ξ ) xαι απo τo δευτερo o αqιθμog 25

f$

) ουνθθτoυν τoν

(Ξξ

).

To γιν6μενo των αριθμιilν25 επL 52 εiναι o αqιθμog 1300. Εαγ πqooθ6σoυμε τιg αqιθμητιx6g τιμ6g των γqαμμdτων Ψ (700) xαι X (600) xαταλη'ioυμε xαι πdλι οτoν αqιΘμ6 1300. Η Ψυxη τoυ ανθqcδπoυ εiγαι 6να απo τα ατειqα δημιoυργηματα τoυ Θεot] xαι μ6οα τηg πεqι61ει την οφραγ(δα τηg ατειρηg ρ6oυοα9 υληζ τoυ αρ1ετυπoυ. Miα απo τιg <υλεg> πoυ δομoliν την ανθqιbπινη ψυxη εiγαι o αιθ€ραg, ο oτolog ε[γαι εxλεπτυoμ6νη xαι ανΦτεqηg πoιoτηταζ μoQφη ηλεxτριομου' διαφoQετtχη απo τoν ηλεxτριoμo πoυ γνωqlξoυμε στηγ γη. Η λ6ξη αιθ6qαg :ιαqαγεται απo τo Qημα αiθω, πoυ oημαi,νει αναβω, xαiγoμαι, φ6γγω, φλ€l'oμαι xαι λαμπω. o αιθ€ραg επιπλ6oν θεωρε(,ται τoπog xατoιxiαg τoυ -\ιog(1), αλλd xαι οπινθηρ, πυρ, 6ναυαμα τηg ξωηg xαι αqιoτoν oτoι1εloν τoυ
z.oομoυ(2)'

Ειεi πoυ βqioxεται o αιΘ6ραg, τo διαoτημα εiναι ψυ1g6. Exε[ πoυ υπαρτo Ψi-xog, υπαq1ει τo Ψ ιαι τo X. Η ψυ-χη πρoι6ρ1εται απ6 ουoτατιxα Ζει τoυ διαοτηματoζ χαι o αιθ6ρα9, 6πωE xαι η ψυχη' ε(γαι απoτ6λεομα πqoβoi-η; τoυ πνευματog. Στo διαοτημα επιxqατεi 6γτoγo Ψυxog' πoυ δεγ επηQεαξει τιg ψυχθζ, αλλα αντιΘ6τω9 εiναι oιxεio xαι ωφ6λιμo δι' αυτθg. Η Ψυxη εiναι ξιbπυqog, 61ει 6μωg xαι Ψυxog' oπωg xαι τo ψιiχoζ, 6χει θ€ρμη. Κρατηοτε παγo οτo xι6ρι oαg xαι θα παε(,τε' διoτι τo Ψυxog ε[ναι μια διαφoρετιxη μoqφη τoυ πυρog' oπωg xαι η ψυχη' πoυ ε[,γαι πυQ χαι αιΘηρ. Κατα τoν Ηραxλειτo o Θε69 εiναι πυq αναλ(οxoγ' τα παντα εiναι πυρ xαι στo πυQ επιοτρ6φoυγ. To i,διo oυμβα|νει χαι με τιζ ψυχ6ζ των ανθρι.irπων oι oτoiεg, xατα τoγ Αναξαγ6ρα, μετd τoν φυoιxo θdγατo επιατρ6φoυγ στo :τυQ, στoγ γ6νo τoυ αιθ6ρog απo τoγ oπo[oγ εβλdoτηoαν.
τα μ6v Βx yα[αE Qdvτ' εig yαTαv, τα δ' d'π' αiθεqloυ 6λαoτ6ντα yoνηζ εig oiqαvιoy παλιy fiλθε π6λον. 'oαα εyεvvrjθηoαv απ6 τηv yηv επιστQ6@oυv εLζ τηv yην'6αα δε
(1) Zεds ε7δεν'oλiμπιog αiθ6ρι ναiων (Ιλια5, 6' 4|2) (2) πd"oι ξωoToιν ?!ναυoμα, δψιφανrjg Aiθτjρ' x6oμoυ ατοιγεioν dριατoν (5oE oρQιx6q
'Yμνog)
' 

120

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

ε6λαατηoαν απ6 y6νoν τoυ αιθ!.ρoζ πd'λιιl
επιoτρ6Qoυν.

εξ

τov oυρανιoν θoλoν

(Αναξαγoqαg, Testimonia, Απooπ. 1|2) Edγ τα γqdμματα Φ, X, Ψ, xαι Ω xαθqεπτιoτoυγ οε μ(,α λεiα επιφανεια, θα δoriμε να αλλαξoυν θ€οη χαι τo Φ πoυ ε(ναι πριδτo να γiνεται Ω, εγιil τo Ω πoυ ε[γαι τελευταio γα γ[νεται πqιilτo. To [διo θα αυμβεi 6ταν xαθqεπτιατotjγ χαι oι ανθρωπoι ατην αιcbνιo ξωη, μετd την Δευτ6ρα Παρoυoiα χαι τηγ Κρ[oη ξωντων xαι νεxριilν.
xτaωτoι.

Πoλλol πο{ εiyαι πρr7τoι θα ylvoυν τελευταToι, xαl ot τελευταToι (MαρxoE' 10, 31)
6ναγ

'

εδιb (oτoν ουμβατιx6 xooμo) χαι στηγ αληθινη ξωη (oτoν υπερβατιxo x6oμo), o ανθqωπoE εξαxoλoυθεl γα 61ει μ6oα τoυ τηγ χQυση τoμη Φ, τo θε(oν οτoιxεioν, την Moναδα πoυ διαoπα xαι εγιilγει τo φθαqτo χαt χωQoxqoνιx6, με τo αφθαQτo χαι αxωρo1ρoνιx6. Η ο16oη τoυ φθαqτοf με τo αιι.bνιo, δηλαδη η ο1θοη τoυ ανθqιilπoυ με τoγ Θεo ουμβoλiξεται με τoγ αιγυπτιαxo oταυqo ( + ). Πριν π6αει o ανθρωI πog' υπηρxε εναE xυxλog επανω oτo . διoτι ε|xε μαξi τoυ τoγ Θεo. Mετα l την ανυπαχoη, φευγει o xυxλog xαι o ανθρωπoE απo (Ψ) Ψυxη γiνεται (X) xθ6νιog, xαι υπoxειται στoυζ ν6μoυg τηg φθαρτηg oαρx6g. Απo oυρdνιog xαι xd.Θετog, π6φτει παι γiνεται 1θoνιog xαι oριξoντιoζ, χαι τq6φεται με εν6qγειεg πoυ βγα[νoυγ απo τηγ γη xαι 61ι απ6 τoν αιθ€ρα. Γiνεται 1θoνιog διoτι 6δειξε ανυπαxoη οτιg εντoλ6g τoυ ΠατρoE xαι 6τoι 1ανει τo xλειδi τηg xαι μπα(,νει l. πεvτει στηγ xαταοταοη τoυ ξιboυ, γ(,νεται 6να ξωηg (
πλθον οε T-αφo. Εig Tαi d'ρoν Aδτ6v, φι(lναξαν oι Eβqα[οι, xαταδιxαξoγταζ τoν Ιηooυ oε Σταιiρωοη. Eαν επαναλdβουμε πoλλ6g φoQ6ζ τη φρdoη Εig Tαi d'ρoν,Θα δotiμε oτι ο1ηματiξεται η λ6ξη ΣTΑYPON. To γQαμμα T, oτην αρ1α(α Eλληνιxη αναπαριoτανετo χαι με τo οriμβoλo τoυ σταυQoυ (+), oπωg oυγαγταται οε πoλλα αγγεiα με τo oνομα τoυ Θεμιοτoxλ6oυg. o ΙηootiE θq1εται xαι oταυρι.ilνεται o1ι οε Tαυ (T), αλλα oε οταυqo με πρoεxτεινoμεγη την xdθετη γaαμμη πQoζ τα πdγω, δε[1νoνταg στoυζ ανθριilπoυζ τηγ xατεtiθυναη την oπolα μ6λλoυν γα αxoλoυθηοoυν. To οημε[o ατo oπo[o ενι.bνεται η xαθετη γaαμμη τoυ Σταυρoυ με την oqιξoντια oυμβoλ[ξει την oυνυπαQξη τoυ θεioυ με τo ανθριilπινo, oυμβoλlξει την xαρδια χαι τηγ

xαΘρ6πτη, αλλαξει μεν η oειρα τoυg, 6μωg η φυση τoυζ παQαμ6γει iδια.

oταγ τα τθooεqα γραμματα Φ, X, Ψ xαι Ω, αγταναxλιbγται α'

Kαι

f

J 

To ΠPoΠAToPΙΚoN AMAPTΗMΑ KΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN

121

συμφιλιωση τoυ αγθQωπoυ με τoγ Πατθqα,

Η xdθετη γaαμμη τoυ Σταυqof δηλΦγει την xατευθυγση πQoζ τoγ oυQανo xαι φανεριilνει την πνευματιxη 6νωαη τoυ ανΘqιilπoυ με τoν Θεo. o dνθqωπog πq6πει να οταυqι.bσει τιζ επιθυμiεg τoυ στoγ oταυρ6 τηg riληg, δια να αναoτηθε(, η Ψυxη τoυ απ6 την fλη πQoζ τo πνειiμα. Mετα την Σταυρωοη τoυ Ιηοoιi, αxoλoυθε| η τριημεqog T-αφη Toυ. Η λ€ξη αφη πqo6q1εται απo το qημα απτω, πoυ σημα(,νει αγγiξω, ψηλαφ(,ξω, αντιλαμβdνoμαι, χατανoιb, αλλα xαι ανdβω, xαiω xαι πυqπoλιb. 'Eτoι, η λ€ξη αφη, εxτog απ6 τo αioθημα τηζ αφτiζ, oημαiνει αναμμα, πυQ χαι φωζ. Κατα την τελετrj ελευοεωg τoυ Αγioυ Φωτ69, xdθε Mθγα Σαββατo oτo Nα6 τηg Αγαoτdαεωg οτα Ιεgoo6λυμα, o Xριoτ6g πqoαφ6qει στoυζ ανθqω;toυζ τo Aγιoν Φωg, την Θεiαν Αφτ]ν. o 'Eλλην oqθoδoξog Πατqιdρxηg, εξ691εται τoυ Παναγ(,oυ Td,φου, φ6qoνταg με τoν πυqo6 τoυ τo Aγιoν Φωg. Δι' αυτ6 xαι o Παναγιog TαφoE, oνoμαξεται ζωoδ6τη9 Tdφog. o Xqιoτdg ουμφιλιιilνει τoυζ ανΘρωπoυg με τoν Πατ6qα, διoτι με την TΑΦΗ Toυ φθgει οτoυg ανΘριilπoυg τηγ θεiαγ Αφι]ν Toυ, τo Aγιoν Φωg, τo Θεioν Αναμμα. Δι' αυτ6 xαι o πιoτog πoυ δ61εται στηγ λαμπαδα τoυ τo Aγιoν Φωg, πρooπαθεi γα αιoΘανΘεi την θεiαν Aφτ]ν μ6οω τηg αφηg. Πqoοταθεi να αγγ(ξει χαι να ψηλαφioει την φλ6γα' δι6τι με την αφη επ(, τηg Αφηg επιξητεi αυθoρμητα τηγ επ-αφη με την πηγη τoυ Φωτog, πoυ εiγαι o Xριoτ6g. o Xριοτ6g εiναι o Αφατog, o Αφ6oιo9 Θε6E xαι με την θεiαν Αφην πqoοφ6qει στoυζ ανθqc(lπoυg την αφεoιν των αμαQτιιbν. To επiΘετo αφατog δηλιilνει τo dqqητo, τo απεgiγgαπτo, τo απεριν6ητo, ενιil τo επ[θετo αφ6αιog δηλιilνει την oυγγνιilμη χαι την λυτqωοη. Τo Φωg του x6oμoυ λυτριilνει, αυγ1ωqεl xαι απελευθερΦνει τουg ανθριilπουg απ6 τα δεομα, επιτρ6πoντdg τoυg να To αxoλoυΘtiooυν.
'

Εyrb εiμi τ6 Φωg τoi x6αμoυ' δ dxoλoυθiν iμot oδ περιπατfio1 Βν τfi oxoτiq', d'λλ' tξει τ6 φαg τfis ξωis' (" Ιωαvνη g, B, 12)

M(α μιxqη oπiΘα απ6 τo Φωg τoυ Xqιοτori πqooπαθιil να μεταλαμπαδειioω μ6oα oτιg xαρδιιθg oαE, Φοτε 6λoι μαξi να oμoλoγησoυμε τoν Eq1o1ιενo Kυρι6 μαζ, τoγ Αφ6oιo Λυτρωτη τoυ x6oμoυ. 

122

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

To επ1θετoν αφ6oιog, πQo τηζ Eλευoεωg τoυ Xqιοτo^b, εtγε απoδoθεi gxgγ [ig(3), o oπoiog πqoετolμαoε την 'Eλευση τoυ Λυτqωτoti Xριoτori. oμoqιξoν επ(,θετo με τo αφθοιog εi1ε xαι η Αθηνd, 6πω9 απoδειxγfεται απo την πQoσωγυμ(,α τηg Αφα(,α oτoν oμιilνυμo ναo τηζ στηγ Α(,γινα. Mε την αφη χαι τo φωg ο1ετ[ξεταt χαι o Aπoλλωγ, o θε6g τoυ φωτog, o υπεtiθυνog για την αφη τηg oλυμπιαπηg φλ6γα9, αλλd xαι o'Η-φαιστoζ, o θε69 τoυ πυq6g. H φαιoτ6E εiναι η φλoξ xαι τo oνoμα'Hφαιοτog με αγαγQαμματιομ6 γiνεται Αφη Ιατ69 xαι πεqιxλεlει μθoα τoυ τηγ αφη (φλ6ξ) πoυ ioταται 6qθια xαι εiναι oτqαμμθνη πqog τoν oυqανo. ΑE επαν6λΘoυμε oμωg τcilρα oτo πQoπατoQιχoν αμdρτημα χαι τηγ πτιiloη τoυ ανθqιilπoυ χαι αg εξεταooυμε πιilg αυτd oρ(ξoγται απ6 τoν Eρμη oτην θεoλoγ[α τoυ. oταγ o Θεog θπλαοε τιg ιpυx6g των ανθqιbπωγ, γγωστoπoi,ηoε o' αυτ69 τoυg ν6μουζ χαι τιζ εντoλθg τoυ: Toυg λ6yoυζ μoυ ωζ ν6μoυE να τoυζ επαxoιjoετε )'('αL να μην πQoσεyyi,ξετε xαν6ναν d'λλo τ6πo εxτ6E αυτoυ πoυ t7ει xαθoqιατεl α' εαd'E.'

oι

ι|υx6g των ανθqιbπων θδειξαν ανυπαπoτ] oτιg εντoλθg τoυ Θεoυ.

6μπροαθεν τωy διxtily τoυg τ6πωv 24αL των xαταλυματων χαL xαθ6λoυ δεν rjθελαν vα παραμt'νoυν στo [διo μ6qog' αλλα oυνεyιbE μεταxινodνταy xαι πioτευαν 6τι τo να xταQαμεlνoυy αε 6vα μtqog ε[uαι θd'vατog.... AπoQd.oιoε λoιπ6ν o ηyεμrbν xαι Δεoπ6τηζ των παyτων vα επιvofioει τo otoτημα τωv ανθqcbπιιν με αxoπ6 να τιμωqεlται μ' αυτ6 αυνεyrilE τo y6νo9 των ι/lυyrΙlν. (Eqμoυ, Πεqιxoπrj απ6 την Ιεqα 616λo,24-25)

Και παqα τα 6αα εlyαν διαταyθεl 6πqατταv

2l,αι

παρoυoιαζovταy

Kατd την ελληνιxη εxδοxη αναφoqιxα πQoζ τo πQoπατoQιχdν αμαρτημα, oι ι|υx6E των ανθqιbπων 6δειξαν ανυπαxoη oτιE εντoλθg τoυ Θεori xαι τ]λθαν oε xoιγωγiα με dλλoυg τ6πoυ9, αλλα xαι με τα 6ντα πoυ χατoιχor]oαγ o'
T6τε o Θε69 πqooxαλεoε τoυg oλυμπioυg χαι τoυζ αγ6θεoε την πλαoη των ανθqωπiνων oωματωγ χαι την μ6θεξη με τιζ εxπεοoιiοεg ψυχ6ζ.
T6τε αφoιj 6ατειλε 2{,αL με πρooxαλεoε, λ6ει o ΕQμig, εtπε: Ω ψυyrj τηg Ψυyrjg μoυ χαι ιερ6 νoυ τoυ διxoιj μoυ Noυ..... ατεlλε μoυ 6λoυg τουg θεodg τoυ oυQαyoι| αμ6αω9'.... Και 6ταν τoυg εtπε δια την y6νεαη των αvθριbπων αυox6φθηxαν εαy xαπoιoE ε[ναι ιxαν6g να προαφ{.ρει xατι o' αυτo'ιJg πoυ πρ6xεLτα[ 1)α yειlνηθoι3ν. o 'Ηλιog
(3)'AQ6αιog Zει3g αυτotiE τoυg τ6πoυg.

Βν

"Aρyει τιμd'ται. (Aqριαν69, Aπoαπααματα,16) 

Τo πPoΠAToPΙKoN ΑMΑPTHMA KΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN

123

6λεγε, "περιαα6τεqo θα λαμιllω''''..'o Zειjg 6λεyε oτι με xαv6να τq6πo δεν θα πoλεμrjαει το φιjλo πoυ θα yεννι6ταν αλλα "ηδη 6yω yεννf1αει δι' αυτoι3E την τdyη, την ελπlδα 21αι την ειqrjνη''. o Aqηs 6λεyε 6τι εlναι πατ!'qαζ τηζ αyων[αg, τηζ oQyiζ 2t'αι' τηζ 6ριδοE. H Aφρoδiτη δεy xαθυατ6qηoε αλλα ε[πε: "Εyιil Δi'oπoτα αυv6ξευξα δι' αυτοι3g τoν π6θο 21'αL την ηδovrj 24αι τoν y6λωτα δια yα μην υπoμεlνoυv oL συyyεyεtE ψυy6E τηv παρα πoλιj oxληρτj xαταδlxη 21'αι επιπλ6oι, vα μηy τιμωqodνται''. Ευyαqιατι6ταv o ΘεoE oταv η Aφqoδ[τη τα 6λεyε αυτα.

Απ6 τα λεγ6μενα τηζ ΑφQoδιτηζ χαι την ευαq6oχεtα τoυ Θεoυ, γ(,νεται zαι πaχι αγτιληπτη η ο16oη αναγνιbqιοηg μεταξri των Oλυμπ[ωγ xαι τoυ Θεoιi. Eπιπλ6ον διαxqiνεται η ουγγ6νεια των Oλυμπ(,ων με τιζ εχπεσo1]σεζ ψυχ6ζ. oι Eλλαγιoι πρoπατoq6ζ μαg εiναι αθαγατoι, ενtil oι πqoελθ6ντεg δια τηg ουνεργiαζ τωγ εiναι θνητo(.

Εyιil δε, εtπε o ΕQμis, θα δημιoυρyrjoω xαι θα θ6αω α' αυτo{E αoφ[α, oωφρooιjνη, πειθrb xαι αλrjθεια'...'{αι επιξητoι3oα πoια ι5λη 6πqεπε yα χQησιμoπoιηαω ?tαι παQα'{αλo'ιjoα τoν Moναρyη.
Δηλαδη τoγ Moνoν πoυ αq1ει.

δει. Εxεlvog ε[δε, yαqηxε xαι πq6oταξε τιE Φυx6s να ειo6λθουιl ατα ot/lματα. oι ι!υy6g τ6τε oταν xατεν6ηoαv 6τι tyιvαv αξιoxατd'xριT€ζ, 6yιναv oxληq6τατεζ xτQoζ τoν εαυτ6ν τoυg. (Eρμoυ, Πεqιxoπτj απ6 τηv Ιεqα 616λo'30)
Bλθπoυμε 6τι o Θε6g πQoστdξει τoυg oλυμπloυg να δημιoυργηοoυγ τo Θι'ητ6 μθQoζ τoυ ανθqιbπoυ χαι εxεlγoι υπαχoυoγταζ στηγ εντoλη τoυ συμμετ61oυν oτην πλd,oη τoυ ανθqιilπoυ πqoοφθρoνταζ oυμφωνα με τιζ ιδιoτητ6; τoυg.
ΕycΙl

Και εxεillog πq6oταξε τιg ιllυy6g να μoυ διbαουy τo υπoλειμμα τoυ xqαματog''..'Επλαoα xαι ηταv ωραlo χαι ευχαQιoτι6μoυν 6λ6πoνταζ τo 6ρyo μoυ xαι απ6 κατω πqooxαλεαα τoν MovαqχΙl vα τo

Ktjριε' απoxαλεi η Αφρoδ[τη τoγ Θε6 xαι Κυρι6 τηg.

Πqαyματιxα δπαρ1oυν πoλλol θεoI xαl xιiqιoι, δια μd.g 6μω9 ΕναE Θε6g δπαqχει(4), μαg αναφι69ει χαι ο Απ6οτoλo9 Παιiλog γνωoτoπoιιilνταg uα; oτι πqαγματιxd υπdq1oυν πoλλo[ θεoi xαι xriqιoι οι oπoioι oμωg εiναι ιττoτελη δημιoυqγηματα τoυ Κυqioυ των xυρiων χαt τoυ Θεoυ τωγ θειilγ. Mε ανdλoγo τqoπo πεqιγραφει xαι o Πλατωγ τηγ oυμμετo1η τωγ θειilγ ατo €qγo τoυ Tiμαιog. o Θε6g βγαξει στo φωζ τoν dνΘqωπo xαι αφηνει τα
ι1) Πριig Κoρινθioυg Α', 8, 5. 

124

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

παιδια τoυ, τoυζ χατωτεQoυζ Θεorig, γα τελειιilαoυν τo θqγo τoυ.

δαoι Qαvερcilyovται xαθ' 6αoy τ6 θ6λoυν, Byεννrjθηoαν, λ6yει εig αιTτοιig δ δημιουqy6E αδτoi τοi odμπαντoE: θεoi, τ6xιrα θεdlν, τdlν δπolων Byrb ε7μαι δ δημιoυρy6g xαl πατrjq τ6ν '{ρyων, Βγεννrjθητε d'π6 iμ6 xαt ε7αθε d'Qθαqτoι, ΒQ' 6αov Βycb δ6ν θα θελιjαω yα διαλυθfiτε'..'Yπoλεiπoνται d'x6μη να yεννηθoiu τq[α θνητα y6vη. 8αν αiτα δlv yεvνηθοiν, δ o'iqαν6g θd' ε7vαι d.τελfig, δι6τι δ6y θα'€yn μtoα τoυ 6λα τα γ 6νη τdlν ξωvταu6ν 6yτωy' πq!,πει 6μωg να τα Ξyη, Βd'ν μtλλn yα ε7yαι δαoν πq6πει τ{'λειog.'Εαν δμωg αiτα iyεννdlντo δi Bμoi xαi μετεTyoν ξωfrs διi iμo1, θα ηoαν i|oα μ6 τo6E θεoυE. Δια να ε7ναι λoιπoν θνητα xα[ δια να ε7ναι αδτ6 βδω τ6 πd.ν πQαyματιxα α'ιjμπαν, d'vαλα6ετε ΒoεTg xατα τrjν Q,ι3αιu oαg τfiν δημιoυqγlα τσlν ζωνται16ν α0τdιy 6ντων, μιμodμενoι τrjν διxη μoυ Βν6ρyεια xατα τιjν διxrjν oαg y6νvηoιv. Καi δg πq6g τo μ6qog μ6ν τdlν 6yτων αiτdιv, τ6 δπoToν d'qμoξει να {y77 τ6 [διοu 6νoμα μ6 τo6E d'θαyατoυg, τ6 δπoToιl λoιπ6ν dνoμαξεται θεToll xαl xυ6εqνd' i'xεiνoυg μεταξd αδτδν, oi δπoToι θα θ6λoυν yα δπαxοdoυν παyτoτε εig τrjν διxαιoαι3νην xαl εig Βoαg, d.Qoδ Βycil τ6 απεlqιι xαl τ6 6τoιμd'oω, θd' αd'g τ6 παqαδrboω' δg πq6g τo δπ6λoιπoν δ6, ΒαεTg αυνυQαivovταg τ6 θνητ6ν μ6 τ6 d'θανατoν, δημιoυρyεTτε καi yεννd'τε τd' 6vτα xαl δlδovταg τqoQrjν αδξαvετ6 τα, xαi δτα,ι' d'πoθvrjoxoυν, τα δ6yεoθε πd'λιy πληαloν ααg.
(Πλdτων, T[,μαιog, 4\, b) To απ6οπαομα απ6 τoν T(,μαιov πqooδιoqiξει την θε(,αγ απooτoλη των oλυμπiων χαι απoσαφηνiξει την o16oη τoυζ με τoν'Eγα Θεo, o oπolog τoυg παqαδiδει τo αθαγατo μθQoζ των ανθρ<ilπωγ, τηγ θεiαγ oυo|α. Αυτo( ωg

'AQoi λoιπ6y 6λoι oi θεo[, xαl 6ooι περιQi,qoνται Qανεqdιg xαi

"

χατωτεQoι θεo(, τ6xγα θεcδγ, ουνδυdξoυν τo θνητ6 με τo αθανατo, δημιoυργofν ξωνταγα 6γτα, τα μεγαλΦνoυν, τα xαθoδηγoυν χαι, oταν απoθνηοιoυν, τα πα(,qνoυν πdλι χoντd τoυg' Η αθdνατη oυσια πoυ παqαδiδεται στoυζ oλυμπ|oυg απ6 τoγ Θεo ε|γαι η αoυλληπτη oυσια πoυ οxετ(ξεται με τηγ πνευματιxη υπ6σταση τoυ ανθριilπoυ. o Θε69 δημιoυqγεl xαι παqαδ(,δει oτoυg χατιilτεQoυζ θεorig την θε|αν αυτηγ oυσια, δι6τι μoνoν τo Πνεtiμα τo Αγιoν πoιει πνευμα xαι μoνoν o Θεog επιλ6γει πoιoζ θα λαβει 1dριν Πνεriματog Αγ[oυ' oι oλ{μπιoι ουνεxiξoυν την πλdοη τoυ ανθqcbπoυ με βdση τα αρx6τυπα τoυ Δημιoυqγof, μιμoυμενoι την εν6ργεια Toυ xατα τη διxη τoυg γ6ννηοη. Ωg φαεοφ6goι dγγελoι αxoλoυθoυν τιg διx6g Toυ εντoλ6g χαι συγυφα[γoυγ τo θνητ6 με τo αθdνατo. oπωg αναφ6qω oτo πqωτo μoυ βιβλ|o, τo xυριoτερo εQyo των xατωτt'ρων θειbν, ηταν η διdπλαoη των θνητιbν oωμdτων χαL η ευθ1jνη να δημιoυρ- 

Τo ΠPoΠAToPΙKoN AMΑPTHMA ΚΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN

t25

':,oιjν 6πoLo dλλo αυμπλiQωμα yρεtdξεται η ανθρtbπινη ψυχη, ελ(yγoνταg zαι oλεg τιg oυνbπειbg τoυ.... Aφot lιατεν6ηoαν την λειτoυρy(,α τoυ αρxετtπoυ, παρtλαβαν την αθανατη αρxη των θνητcbν 6ντων απ6 τoν Δημιoυρy6 zαL χQησLμoπoιιbνταg ωg υπ6δειyμα τη δtxη τoυ δρααη, δανεioτηlιαν απ6 τo oυμπαν lιoμματια φωτιdg, yηg, ljδατog xαι α6ρo9' με τη δtαμευoη 6τt θα τα επιατqtψoυιλ5). Tα oτoι1εiα αυτd αq1ιοαγ γα τα oυγxoλλoυν,61ι 6μωg με τoυζ αλυτoυE δεoμουg απo τoυg oπoioυg ε[1αν δημιoυqγηθεi oι [διoι, αλλα με πυxνofg ;oμφoυg, με αμ6τρητα αoqατα <<παqφιd> oτερ6ωοαν το οcδμα με τηγ Ψυxη' ιδoτε μετd τoγ θd'γατo να επιοτq€ψει xdθε τι στoγ 1ιbqo τoυ.
... dλλα oυντrjxovταq αδτα μ6 πυxνodg yoμQoυE, d'oρατoυg λoyω τfig μιxq6τηταg τoυg, xαl dπ' δλα α'ι)τα xατεoxεdαoαν tνα odlμα 6'yιαTov δια xαθε dτoμov xαl {πειτα μ6αα εig τ6 odlμα αiτ6' δπου εioρ6ει xαi Βxq6ει ξyα d'διακoπoν xlμα, εiclηyαyαv τlg πεqιQoq{g τη g d'θ αvατoυ'ιllυ yη g. (Πλατων, T[μαιog, 43, α)

oι α6qατoι πυxγoi γ6μφoι 6πω9 αναφ6ρoνται απo τoγ Πλdτωγα, εiγαι οι δεομoi των ανθqωπiνων xυτταρων' εγιil oι αλυτoι δεoμoi απ6 τoυg oπoioυ; δoμoυνται ot oλυμπιoι α1ετlξoνται με τηγ υπαρξη τηg δυναμεωζ E η οτoiα oυν61ει τα oΦματα τoυg. Η δriναμη αυτη oυνιoτα την π6μπτη oυoiα, τη\'πεμπτoγ6ig(6), πoυ υπoδηλιbγεται απo τα π6ντε oτεqεd τoυ Πλdτωγoζ, εΖ τωγ oπoiων τo π6μπτo απoτελε(,ται απo xαγoγιxα πεντd,γωνα. oι α6qατoι πυxγol γ6μφoι ε[γαι oι δεομo( πoυ δι6πoυν τoν ανθρι.δπινo '.'εγετιπ6 xιbδιxα, oπωg oι δεoμo(, τoυ υδρoγ6γoυ πoυ oυγδ6oυγ τιg αξωτori7.ε; βdoειg μεταξιi τoυζ χαt oι φωoφoδιεοτεριxo[ δεoμoi oι oπoioι oυγδ6oυν την τεντ6ξη με τηγ φωοφoqιxr] oμdδα. ooo xαι αν ειoxωqησoυμε στo εσωτεQιxo εν69 ανΘqωπiνoυ xυτταqoυ, τoτ€ δεν θα μπoρθooυμε γα υπoλoγlοoυμε χαt να απαριθμηooυμε τoυg δεσμoυζ τoυ, διoτι, dπωg αναφθqει xαι o Πλdτωγ, oι γ6μφoι εiναι αναρ(,Θuητoι χαι απειρoελd1ιoτoι. Και τo πλ6oγ απειqοελαxιστo σωματiδιo τηg υi-η< αυνιοτα αφ' εαυτοt] τoυ 6να ουμπαν πoυ πdλλεται χαι δoγε[ται αεναι:}:.

Ανdλoγoι δεoμoi μ' αυτoυg πoυ αυν61oυγ τα μ6ρια των oτερειilν, τωγ ι-1qων χαι τωγ αεq(,ων υπdρxoυν χαL στo διdoτημα μεταξf των αoτριxιbν οωμd'των. To διdoτημα μπoρε[ να φαiνεται xενo, ομωg αυτo εiναι μiα
δ!' oilαηE oυαταoεωg μιd'g π!'μπτηg, δ ιαξιυγ q αQ (T lμα ιο g, 55c)

ι6l Ξτι

ι5l Tα Aqp[α

iv.

τηg Xαμi'vηg Γνι1loηg, τ6μ. 1og, oε}'.2|6. iπl τ6 πd'ν δ θε69 αδτfi xατεyρrjαατo θxεTvo 

126

TΑ ΑΡXEΙΑ TΙΙΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

oφΘαλμαπατη πoυ o1ετlξεται με την ου1ν6τητα λειτoυργiαg των ανθqωπiνων oφθαλμιilγ. Oταγ παqατηqoriμε μ6oα απo 6γα μιxρoοx6πιo, ατενiξoυμε θνα απειqo ουμπαν' απ6 τo oπoio μαζ δημιoυqγε[,ται η αioθηαη 6τι ουμμετθ1oυμε, χωQιζ να 61oυμε ουναiοθηoη τoυ 6ξω 1ιilρoυ. H α(oθηoη πoυ επιτελεiται μ6οα μαg, ε(,τε xoιτdξoνταg μ6oα απo 6γα μιxqoox6πιo, ε(τε μθoα απ6 €να τηλεοx6πιo, εiγαι αxριβιbg η iδια, δι6τι πoυθεγd δεν υπαq1ει η διdοταση τoυ oιilματ6g μαg. Και οτιg δυo πεqιπτιiloειg αντιxqiξoυμε θναν αοτgιxo θoλo, δι6τι oι δεoμol πoυ εγτoπiξoνται με τo μιχQoox6πιo ε(ναι (,διoι με τoυg δεoμoυg που υπαq1oυν oτo α1αν6g otiμπαν. To απειqoμ6γιoτo εiναι ταυτoοημo με τo απειQoελα1ιoτo. oι αναρ[,Θμητoι γoμφoι με τα oυνδεoμενα απ' αυτoυg μ6ρη τoυ oιδματog ε[ναι 1oρδθζ πoυ ταλαγτιilγογται, δoνoυνται χαι παρdγoυν ηxoυg. Kαθε oμdδα xυττdqων 61ει την διxη τηζ αqμoνiα χαL τoγ διx6 τηE ηxo. Διαφoqετιx6g εiναι o ηχoζ των xυττd,qωγ των oατιilγ πoυ δoνot]νται 6πω9 τα oQυy"τα, απo τoν η1ο των xυττd'qωγ τoυ αiματog πoυ qθει. oι xoqδθg δoνot]γται xαι παqαγoυν η1oυg, διoτι εντ69 ημιbν oιxεi τo Πνευμα τoυ Θεot], o Πριbτog 'Η1og τηg δημιoυqγ|αg. o'Η1og αυτog εLναι η qoη τoυ Πνεfματog τoυ Θεoυ πoυ διαπεργα παι δια1θει τα ουμπαντα xαι xαθετi πoυ 6xει πνευματιxη υπ6σταση. o πριi:τog η1οg τoυ Θεoι] ε|ναι o αφατog η1og τoν oπoio oυδε[,g νoυg διiγαται να oυλλdβει xαι oυδθν oτ6μα δυγαται να πqoφθqει' Tα παντα δoνoυνται, ιοoqqoπoυν xαι υπαxot]oυγ σ' αυτoγ τoν r]1o. Tα παγτα ε|γαι ηχoι, η τqιxυμiα' o αηQ, η γη, τo πυQ, o αιθηq, τα rjδατα των θαλαooιilγ, τα ιιooψιτ'a υδατα xαι 6λα τα oτoι1εiα τηg δημιoυqγiαE, τα oπoiα ουνθ1oνται υπ6 τoυ πQωταQχιχoυ αγνιbοτoυ η1oυ, τoυ διαουμπαντιxoυ υπεqβατιxoι] διαπαoιbγ τoυ Θεου. o Πυθαγ6qαζ ηταγ o πqιbτog πoυ θεμελ(,ωσε την μoυοιxη αqμoν|α των oυρανLων oφαιριilν' H πλ6oγ δημoφιληg doxηαη πoυ 6θετε στoυζ μαθητ6E τoυ τ'1ταν η πενταετηg oιωπη. Eπi μiα πεγταετiα περιoqlξoνταν μ6νo να αxoυγε. Kατ' αυτoγ τoν τρoπo αγ6πτυοααγ αλλεg μεΘoδoυg επιxoινωνiαg, ενεργoπoιιbγταζ τηγ τηλεπαθεια χαι την δι6ραοη. Eια6q1oνταγ στην oιωπη, δια να αιoθαγΘουγ τoν πρι.ilτoν η1o τoυ Θεoυ, αxoλoυθιbγταζ την αναντiqρητη πoqε(α πoυ πq6πει γα αxoλoυθε[ o dνθqωπog υπαxotioγταζ στηγ παQωθητιxη τετραπλη πqooταγη: θθλε, τ6λμα, γνιbgιξε, οιι.δπα' διoτι με την θ6ληση, τηγ τoλμη, την γνιiloη χαL τηγ oιωπη, δυνdμεθα γα αφoυγχQαoθotiμε την φωνη τoυ θεioυ Λoγoυ πoυ εγoιxεl εντ69 ημcilν, xαθ6ooν η λθξη οιωπη ιοoδυναμε(, με τo σoι -oπt(7), δηλαδη εντog οoυ ευqioxεται η φωγη,6πωg xηqυτ(7)

"oψ (γεν. 6π6g) oημαiνει Qωνη, λ6γo9, oμιλiα. 

Τo ΠΡoΠΑToPΙKoN ΑMΑPTHMA KΑΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN
τε χαι o oQφευζ αγαφoQιχα με την πQωτηγ αυδηγ (φωνηγ). oπωg πqoαναφ6ρθηxε oε απooπαoμα τoυ Πλατωγog, oι

127

oλυμπιoι 6πλασαν τα ανθριilπινα oιilματα, εμβdλλoνταg o' αυτα τLζ xτεQLφoQ6ζ τηζ αθανατoυ ιJlυyηE. Kαι oτην Eρμητιxη Κooμoγoνiα χαι oτην Πλατωνιxη, oι oλυμπιoι υπαxoιioυγ ατoν Δημιoυργ6 τoυ otiμπαντog xαι ουμμετ6χoυγ στηγ τλdοη τoυ ανθριilπoυ. o Θεog εiναι αυτog πoυ τoυζ παραδiδει την θε[α xαι cιΘανατη oυοiα τoυ ανθριilπoυ. Αυτog που 6xει διbοει την ξωη χαt στoυζ oλυμπ[oυg, επεμβαlνει, ιδοτε o ανθqωπog να δημιoυqγηθε[ xατ' ειx6γα Θεου xαι oγι ν'ατ' ειx6να Θειilν. oι xατιilτερoι θεoi δεν 61oυν oν6ματα, αλλd διαθ6τoυν ιδιoτητεg. Αυτ6E του επεμβαiνει ωg επoπτηg τoυ πρoγραμματoζ εiγαι o Ζευg. Δεν εiναι oμωg τo oνομα τoυ Ζευg, αλλd η ιδι6τητα τoυ να ξευγνιiει, 6πωg με την γενιxη τoυ οι'oματ69 του, Διog, εxφqαξεται η ιδι6τητα τoν διiαταoθαι, δηλαδη η ιδι6τητα τoυ γα διαoπα. M' αυττ]ν την ιδι6τητα δια-xωq[,ξει τoν αq1θτυπo αvθρωπo. o iδιog oμωζ, ωE Zευq, €γει ^ιαt την ιδιoτητα να ξευγνf ει. Παραλi.ηλo φαιν6μεγo συγαγταται oτo μυoτηqιo τoυ γαμoυ, oπoυ τo αqqεν χαι τo Θηλυ ενιilνoγται ειζ odqxαν μ|αν xαι τo γεvνωμενoγ τ6xγoγ εxφqdξει τo απoτ€λεαμα αυτηg τηg ξεfξεωg. Αg επαν6λΘoυμε oμωg απ6 την Eqμητιxη θεoλoγiα εx γθoυ oτην Γ('νεotν, δια γα γνωq(αoυμε πιbg περιγqdφεται η επ6μβαoη των oλυμπ[ων οτην τλαoη τoυ ανθqωπiνoυ γ6νoυ9. Xqηοιμoπoιιil την λ6ξη γνωq(αoυμε, δι6τι εx τoυ ρηματog γνωρ(,ξω απoρq6ει η 6ννoια των λ6ξεων: γoνoν oρ[ξω, δηλαδη
',,ι'ωq|ξω.

τοιιilνταg τηγ, η τελευταiα θ1ει πdντα τoυζ μηχανιoμoυg τηζ γα αναδυεται oτην επιφανεια. oταγ o Αδαμ xαι η Eυα εξεδιιbxΘηααγ απ6 τoν παqαδεισo, o Θε69 επo[ηaε δεqματ['νoυE yιτδvαg xαl Βv6δυoεll αδτoiE.

ooo xαι αγ επιδιιilxoυγ oι β6βηλoι να βεβηλιbοoυγ τηγ αληθεια

παQα-

Καi iπotηαε Κυqιog δ Θε6g τιiι"Aδαμ xαl τfi yυναιxl αiτoi δερματtνουE yιτσlvαg xαι Εy!'δυαεv αδτοdq. xαi ε7πεy δ Θε6E' iδod 'Aδαμ ylyoνεν ιilE εiq iξ ημtΙlν.
Πιbg ε|ναι δυγατoν o Θε69 να χQησLμoπoιε| πληθυντιxo αριθμo λθγoνταg, ιδoι1 o Aδdμ tγινε 6να9 απo εμαg; Eναg απ6 πoιoυζ; Eπιπλ6oγ, τι υπoxρtiπτει η φρdοη δερματiνoυg yιτdlναg;

(Γ6νεoιg, y',21) 

128

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENΙ{Σ ΓNΩΣHΣ

Mηπωg o Αδdμ xαι η Etiα φονευoυν xdποια ξιilα πqoxειμ6νoυ γα χQησtμoπoιηooυν τo πρo'ιoν τηg εxδoqαg των (τoμdqι) δια να xαλυφθoιiν; Kαι oμωg, οτιg 6γxριτεg εqμηνε|εg τηg Γεν6αεωE απo ειδιxoriE θεoλoγoriντεg θoλολ6γoυζ, ot δεqματινoι 1ιτιilνεE απoδiδoγται ωg δ6qματα xd,πoιωγ ξωων. Παλι xαλd πoυ δεγ αναφ6ρoυν 6τι o Θε69 6oφαξε xdπoια ξιilα, πρoxειμ6νoυ γα γτυοει τoυζ πQωτoπλαoτoυg. Eαγ oι δερματινoι 1ιτιilνεg ηταν τα δθρματα απo xdπoια ξιbα, τoτε δια πoloγ λoγoν o Θε69, oταγ γτυγεt τoυζ πρωτoπλαoτoυζ, αγαφωνεt, ιδoυ o Aδdμ tyινε tναE απo εμαE; Μ"i1πωg o 6ναE Θε69, πoυ δεγ εi,γαι 6ναg αλλα πoλλoi, φoqdει xαι αυτ6E xαπoια δεqμdτινη γoυνα; Διαxωμωδιb την xαταoταoη, δια γα τoγLoω π6oo αoτεi,α, β6βηλα χαι επιξημια εiναι τα μηνtlματα πoυ επι1ειqεiται να επιβληθoυν oτoυg ανθqιilπoυg, παραβιαξoνταg xdθε 6γγoια ηθιxηg, νoημoοfνηE xαι οεβαoμoυ πqog τo

oι πoλλoi θεo(, πoυ επεμβα|νoυγ στηγ πλdoη των δερμdτινων 1ιτι.bνων, δηλαδη oτην πλαoη των odqxινων οωματων, 6πω9 αναλυεται απo τoγ Πλα_ τωνα χαι τoν Eqμη, ε(,γαι xαι παλι oι oλυμπιοι πoυ δρoυν πd,ντoτε xατ' εντoλην Θεoυ. oι δεqματινoι 1ιτιilνεg εiγαι τα ανθqιbπινα σιilματα, oι oαqxινoι φoqε[,g oι oπo[oι πλdθoγται δια γα φιλoξενηοoυγ τιζ ανθqιbπινεg Ψυx6g. o τqoπog 6μω9 με τoγ oπo[o παqoυoιdξoνταL τα γεγoν6τα αυτd οτην Παλαιd Διαθηxη oδηγεi οε oυγxυοη χαι παQαπo|ηoη των αληθινcilν ουμβαντων. Διoτι oι πεqιοo6τερoι αημεqα θεωqουν 6τι oι δερμdτινoι αυτoi 1ιτιbνεg ε(,ναι τα δ6qματα απ6 xαπoια ξιbα τα oπoiα φ6qεoαν oι πqωτ6πλαοτoι δια γα μηγ xρυιilνo1'γ.

Θε(,oν.

o δεqμdτινog 1ιτιilν ε[ναι τo odρxινo πεqiβλημα χαι oι πoλλoi θεoi πoυ oμιλoriν εiγαι oι oλυμπιoι. Αυτoi εiγαι πoυ αναφωνoυν ιδoιj o Aδdμ tytνε tναg απ6 εμαg. F'Lναι αυτο τo μιxρo αγγελιx6 μεQoζ τoυ Θεot], 6πωg πρoοδιοq(,ξεται με τoυζ 1qηομosg τoυ Απoλλωγoζ χαt τoυ Διog πoυ 6xoυν πQoαναφεqθεi. Πoτ6 oμωE δεγ θα μποq€ooυν oι xαx6βoυλoι γα απoxαλυψoυγ 6τι πqoxειται για τoυζ θεoυg των Eλληνων, διoτι τoτε θα 6πqεπε να oεβαoτot3ν τo ελληνιx6 πνευμα χαι γα υπηqετηooυγ Αυτoγ πoυ oταfqωοαν. Yπαρ1ει μ[α οιωπηqα xαι υφθqπoυσα ουνθηxη otiμφωνα με τηγ oπolα δια γα γiνει oημεqα xαπoιog 1ριoτιανog πρ6πει να απoδε1θε[ την Παλαια Διαθηxη. Αυτη oμωg δεν απoτελεi xλLμαxα πQoζ τoγ Θε6. Tα 6qγα τα oπoiα απoδ6xoμαι ωg θε6πνευoτα, εiναι τα 6ργα των Πqoφητιδγ xαι oι Ψαλμo|. o Mωυαηζ ωζ αληθιγ69 πqoφητηg, μετ6φερε στoυζ ανθριilπoυg τη βoυλη τoυ 

To ΠPoΠAToPΙKoN AMΑPTΗMA ΚAΙ o ΠoΛEMoΣ TΩN ΓoNΙΔΙΩN

129

Απoτελε| διααυρμo xαι υβqη για τo ελληνιx6 πνεriμα τo γα απoδεxoμεθα την ιoτoριxη Θqηαxευτιxη πoρεiα των Eβqαiων ωg θεoπνευστη χαι ωζ απαqα[τητη πqoijπdθεoη δια να xαταoτoυμε xαλoi 1ριoτιανoi, απoρρiπτονταζ τηγ αgxα(α ελληνιxη γραμματεiα χαι τηγ ooφiα των Eλληνων. Δηλαδη την οoφiα πoυ o iδιog o Θεog διilριoε στoυζ 'Eλληνεg, δια να μεταλαμπαδευτεi εν oυνε1ε[α ειg oλ6xληQo τoγ x6ομo, iνα δoξαoθfi δ Υi6g τoi
d.vθρcbπoυ.

oι Eβδoμηxοντα 6μωg μεταφqαατθg τηg Παλαιαg ΔιαΘηxηg 6xρυψαν την αληθεια, παραπo[ηoαν τα λεγoμεγα τoυ Mωυo6ωg χαι τα πρoοαρμoοαν τιζ διδα16g τoυ Για1β6. 'τQoζ
Θεot. 

ΠTΩΣΙΣ ToY EΩΣΦoPoY ΚAΙ To BΙBΛΙoN TΗΣ zΩ\ΙΣ ToY APNΙOY
5. H Καl Ξyινε π6λεμoE εiE τoν o8qαν6ν' δ Mιyαrjλ xαl oi d'yyελoi τoυ Bπολεμoioαν xατα τo6 δqαxoντog' xαl δ δqαxων xαi oi dyγελol τoυ Βπoλ6μησαν' dλλα δ6ν iνlxηααν, xαl δ6ν εδq6θηxε πλ6oν δi αδτoι3g τοπoE εig τoν o8qαν6ν. Καt Bρqiyθηxε xατω δ δqd'xων δ μ6yαg δ δQιg δ d'ρyαToE, δ xαλoι\μενoE Δια6oλog xαi δ Σατανd.g,

BxεTνog πο'ιj πλανd δλ6xληρην τrjν oixoυμ6νην, Bρρiyθηxε xd'τω εig τrjν yfiν, xαl μαξ[ τoυ Bρρ[yθηxαν xαi ot dyyελol τoυ' ('AπoxαλυιpιE, 12,7)

o Αqxdγγελοg Mι1αηλ χαι oι ταξιαq1[εg του γιxotiν τoν Δqdxoντα τoν
μεγdλo, τoν Oφι τoν αq1αio, τoν Διdβoλo xαι Σαταγα,xαι τoν q(,πτoυν oτην Τη μαξι με τoυζ αγγ6λoυg τoυ, επαναφ6ρoνταg την τdξη χαι την αqμoνlα oτον ουραν6.

Πdlg Ξπεαεg ix τoσ oiρανoi,'ΕωoQ6qε, υit τfig αδyfrs; Συνετρ[QθηE xατα yig, oυ δ xαταπατrΙly τα {θνη. Σιi δ6'6λεyεg Βν τfi διαvοtφ ooυ' "Θ6,λω d'να6fi εiE τ6ν oδqαν6v, θ6λω δψriloει τ6ν θq6ιlον μoυ δπεqανcυ τdlν d.oτqων τoδ Θεo6' xαi θ6λω xαθioει Βπl τ6 δρog τfiE oυναξεωE, πρ6g τα μ6ρη τoi 6oQQd' θiλω d'να6fi iπi τd' 8ψη τdlν vεQελr0ν' θ6λω ε7oθαι δμoιog τoi "Υιllioτoυ''. ΕiE τoν d.δην 6μωg θ6λειg xατα6fi, εig τd' 6αθη τoi λαxoυ. ('Ηαα'tαg, !4,1.2)

o Eωοφoρog, o αq1ηγ6g των 6xπτωτων αγγθλων, oυν6λαβε oτην διdνoιd τoυ γα αν6λΘει στoγ oυ8αγ6 xαι γα θ6oει τoν Θρ6νo τoυ υπερανω των αoτρων τoυ oυQανoιi, επι1ειq<ilγταζ να xαταoτεi oμoιog με τoν'Yιpιoτoν. To iδιo διαβdξoυμε χαι oτo απdxqυφo Eυαγγ6λιo τoυ Bαqθoλoμαioυ. Oταγ o Θε69 6πλαοε τoν dνΘqωπo, o Αρ1αγγελog Mιxαηλ παqoυoiαοε την ειx6να τoυ Θεoυ oτoν Eωοφ6qo xαι τoυ εξητηοε να τηγ πρoοxυνηoει. o Eωoφ6ρog αρνηθηxε, δι6τι o lδιog ηταν πλαoμ6νog απ6 πυρ εχ τoυ πυq6g, εγΦ o ανΘρωπog t]ταν απ6 πηλo xαι t]λη. 

ι32

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Πρooxdνησε τηv ειx6να του Θεod, τηv oπolα 6πλααε xαθ' ομo[ωorj Toυ''. Εycb oμωg ε[πα, "Εycb ε[μαι πυq εχ τoυ πυρ69, rjμoυv o πqcbτog d'yyελog πoυ δημιoυqyrjθηxε. Θα πρoαxυvrjoω λoιπ6ν εycΙl τoν πηλ6 χαι τηy dλη;'' o Mιyαrjλ μoυ ε[πε, " Πρoαxdνηαε, αλλιrilg θα oqyιoτεi μαξi σoυ o Θε6g''. Εy6 απrjvτηαα, "O Θε6g δε θα oρyιoτεl μαζl μoυ. Εyrb 6μω9 Θα 6αλω τov θqouο μoυ εναντια στo1) διx6 τoυ xαι θα y iνω oαν xι' αυτ6y'' ' Toτε o Θε6g θtμωoε μαζ[ μoυ χαι' με 6ριξε yαμηλα, α@od δι{ταξε να ανolξoυy oι χαταQqd'xτεE τoυ oυQανod. Oταv 6'πεαα yαμηλα, qc|lτηoε τoυζ εξαxoαioυg αyy6λoυ9 μoυ' αy θ6λoυy να πQoσχυνrjαoυν. 'ιαι Εxεlνoι απτjντηoαν, " oπωg o αqyηy6g μαg, 6ται xαι εμεtg δεy θα πqooxυνrjαoυμε αυτ6ν πoυ εlyαι xατδτερog απo εμαg''. Και τ6τε εqρtQθηoαy αlτ' αυτ6y ?(αι oL εξαx6oιoι αyyελoι μαξ[ μoυ. (A π6xqυ Q oν Ευ αyy 6λ ιoν Β αq θ o λo μα ioυ, 4, 54)
"

Και 6ταν rjλθα απ6 τα π6ρατα τoυ xooμoυ, o Mιyαrjλ μoυ

εtπε,

ιεραρ1i,α τηg δημιoυqγi,αg τoυ Θεoυ, με oxoπo να xαταλαβoυγ τηγ θ6oη ανωτ6ρων απ' αυτoιig πνευματιxι(lν oντoτητων, ηταν αqxετt] δια γα επιφ6ρει την πτιiloη τoυg. Oι €xπτωτoι αγγελoι ηταν τ6oo εξελιγμ€νεg oντ6τητε9 πoυ δεγ

d'νω δυναμεων, τρiτoν Γα6ριfiλ, τ6ταqτoν oiριrjλ, πi'μπτoν PαQαrjλ, ξxτoν Nαθαναrjλ, xαl 6τ6qoυg d'γy6λoυ9, δν τd' 6u6ματα αδτrΙlν λαλfiααι oi δ{ναμαι. (A π6xρυ Qoιl Ευ αyy tλ ιον Β αq θ o λo μα [ου, 4, 29) o Eωoφ6ρoζ ηταν ελεrlΘεqog να ενεqγεi χαι να ox€πτεται' χωQιζ 6μωζ να γνωqiξει τα 6qια τηg ελευΘερiαg τoυ. oι dλλoι αq1αγγελoι εLπαν oτσlμεν xαλdlg, ατ6μεν μετα φ66oυ Θεoi πiατεωE xαi d'yd'πηg. Αυτ69 δεγ τo εiπε. H οx6ψη xαι μ6νo να παραβιασει με τoυg αγγ€λoυζ τoυ την ταξη χαι τηγ

o Eωoφ6qog αqνηΘηxε γα πQoσχυνηoει την ειxoνα τoυ Θεoιj xαι Θ6ληoε να θ6οει τoν θρoνo τoυ ενd.ντια oτoν θρ6νo τoυ Δημιoυqγoυ. o ανθqωπoE, εxτ6g απo υλη xαι χωμα, εi1ε μ6oα τoυ χαι πνειiμα. Αρα o Eωoφ6qοE δεν εδ€xθη γα πQoσχυγτ]oει 6xι την riλη χαt τoγ πηλ6 oπωg πqoφαοiοθηxε, αλλd το [διo τo πνεfμα. Mαξi μ' αυτ6ν εναντιιilθηπε στoγ Θεo oλ6xληQo τo αγγελιx6 τoυ τdγμα. O iδιog, ωg αq1ηγoE των Lxπτωτων αγγ6λων, ηταν αQχd.γγελog xαι 6φεqε τo φωg. Στoν διdλoγ6 τoυ με τoν Bαqθoλoμαlo απoxαλυπτει oτι πλdαθηxε πριilτog απ' oλoυg τoυg dλλoυg αq1αγγ6λoυg. '{'πλααεy Bμ6 πqrilτov, δε,ι3τερov Mιyαηλ τ6v d'qyιατqατηyoν τdlν

τoυE. Αυτ6 ηταν τo μυoτιxo τoυ Θεoυ, τo oπo(oγ αγνooιioε o Eωoφ6ρog. Η πεqιoριoμ6νη γνιiloη πoυ χαQαχτηq(,ξει 6λα γενιxα τα δημιoυργηματα,

τoυζ επιτQεπ6ταγ να ενεργτ]ooυν μ' αυτ6ν τoν τρ6πo. Δεν γνιbριξαν oτι εντ69 αυτιilν υπfq1ε διxλεiδα αoφαλεiαg, η oπo[α, εαν παqαβιαξοταν με την ox6ψη να εξoυοιdοoυγ dλλoυg αγγθλoυg, Θα επ6q1oνταν αχαQιαiα η πτιboη 

Η ΠTΩΣΙΣ ToY EΩΣΦoPoY KAΙ To BΙBΛΙoN THΣ ZΩHΣ ToY ΑPNΙOY

133

πoυ τα xαθιoτα αδιiναμα 6μπρoοθεν του Παντoγγιiloτoυ Θεoti. Aγνoιilνταg o Eωoφ6qog 6τι η οxθψη xαι η αλαξoγε[,α τoυ να διαταραξει την oυqανια τdξη θα επ6φεqε την πτιiloη τoυ, τoγ xατ6οτηοε αδriναμo γα την αποδεxτε[ ωg δ[xαιη'η πτιiloη τoυ δεγ προηλθε απ6 τoν Θεo, αλλd απ6 τoυg
αυττ]

εiναι

ν6μoυE τηg δημιoυqγ(,αg' Eναg απ6 τoυg 6xπτωτoυg αξιωματουxoυg τoυ Eωοφ6qoυ ε(ναι xαι o Oφιζ, o oπo(oE βριοx6ταν oτoν τ6πo 6πoυ 6λαβε χωQα η πo|ηοη τoυ Αδαμ χαι τηζ EυαE. Στoν 1ιilρo αυτ6γ, o Διαβολog παραxινεi τoν Oφι να διαβdλει τoυζ πQωτoπλdοτουg με oxoπo να επδιω1θorjγ απo τoν παqαδειoo. o oφιg απαγτd 6τι φoβdται την oργη τoυ Θεotj' o Διdβoλog 6μωg τoν ενθαρριiνει χαι τoγ παqαxινε(, να χαταστε( oxειiοg τoυ, ιboτε να oμιληoει o [διog δια του oτoματog τoυ.

μαι 6τι ε[ααι oυνετ6τερog, υπεqανω oλων τωι, θηq[ων' εyril λoιπ6v fiλθα να oε xαταuorjσω' σε 6qηxα δε ανιbτεqο 6λων των θηqlιυν αν 24αι συvoμLλοdν μαζt ooυ. oμωg πqoακυναg τoν μιxq6τεqo. Γιατ[ τqωg απ6 τα ξιξανια τoυ Aδαμ 21'αL τηζ yυναιx6g τoυ' 24αι' δεll τqωg απ6 τoν xαρπ6 τoυ παqαδε[ooυ; Εμπqοg, orjxω xαι 6λα xαι αg' xανουμε αυτoν να εxδιωyθεl απ6 τov παqαδειoο' oπωg xαι εμεIE εxδιωyθrjxαμε εξαιτ[αζ τoυ xαι μ6αω αυτoιj'. Λ6yει o' αυτ6ν o oΦιg'"Qο6o6μαι μiπωg xαπoτε θυμtiloει μαζ[ μου o Κ'ι\qιog''. Και λ6yει o' αυτ6ιl o δια6oλοE' "μη Qo6αααι, μ6νo να γ|,νειg 6ρyαν6 μoυ' ?{αι εyrb θα oμιλτjoω με τo ατoμα σoυ με τo oπoiο θα xατoqθιbαειg να εξαπατi7oειg αυτ6v''. (A π6xqυ
Qo

Και oμlληαεy o Δια6oλoE oτou oQι λ6yovταg' "αrjxω xαι !λα πρoE εμ6να xαι θα ooυ ε[πω λ6γoν απo τov οποio θα ωQεληθε[g''' T6τε πρoαrjλθε o oQιg', xαι λtyει o Διd.6oλog σ'αυτov'"ΠληqoQoqoδ-

g

A ποxαλυιll ιg M ωυ
ωg

α 6ω

g' |6, 1')

Kυρι6 τoυ, 6μωg o Διdβoλog, o oπoiog δεν θ1ει διxα[ωμα ενααgxΦoεωg' ξητd απ6 τoν oφι να μεταβληθε( oε αxεriog τoυ δια να oμιληoει διαμ6ooυ αυτof ' M' αυτ6ν τον τρ6πo παραοtqει την Eυα xαι γiνεται η αιτiα να εxδιω1θoυν oι πqωτ6πλαoτoι απ6 τoν παρdδειoo. Oι 6xπτωτoι αγγελoι xαι oλoxληQη η ιεQαQχiα τoυ Eωoφoqoυ βqloxoνταν ηδη πqoφυλαxιαμ6νoι oτην γη' Eiναι πgoφυλαxιoμθνoι xαι 61ι xαταδιxαoμ6νoι παι δι' αυτ6γ τον λ6γo εiγαι ελεr]ΘεQoι γα δqdοoυν, πdντα 6μωg υπo τoγ €λεγ1o χαι τηγ επιοταoiα των Αρ1αγγ6λων. Toυg επιτq6πεται γα ε(ναι oυμμ6τoχoι στo θε[o ο16διo δια να απoδεlξoυν oι ανθρωπoι εdν αξ[ξoυγ την Θυοiα τoυ Ιηoου επd,γω οτoν Σταυq6 xαι εαγ αξiξoυν γα εισ6λθoυγ οτη βαoιλε(,α τωγ oυqανι(lν. Kατ' αυτ6ν τoν τρ6πo dq1εται γLα την ανθqωπ6τητα μ(,α δoxιμαα|α π[,oτεωg, πoυ δεγ o1ετ[ξεται ουτε με την ηλιx[α η την

o'oφιg εξαxoλoυθεi να αναγνωρ[ξει τoν Θε6 

134

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΙΙΣ

χαταγωγη, ofτε με την μ6Qφωση ti τηγ oιχoγoμιχη χατdσταση, ofτε με τo διανoητιx6 η τo xoινωνιx6 επ(πεδo των ανθqιilπων. Σ1ετ(ξεται με τηγ αγdπη τoυ ανθριilπoυ πQoζ τoν Δημιoυργo Toυ, με τηγ π[oτη xαι την oμoλoγ(α 6τι Ktqιog xαι Θε69 τωγ πd,γτωγ ε(γαι o Σταυqωθεi,E xαι Aναοταg Ιηoorig Xqιοτ69. To πνευμα τωγ θxπτωτων αγγ6λων, δηλαδt] τo πνεliμα τoυ Eωoφoρoυ, ειοεq16μενo οτoν odqxινo φog6α λαμβdνει την oψη τoυ "ανΘρcδπoυ", με απoτ6λεoμα γα πoλλαπλαοιαξεται χαι γα εxδιxεi,ται τoυg ανΘqιbπoυg, διoτι φ6ρει τα γονiδια χαι τoυζ xιbδιxεE συμπεQιφoQαg εξαιτ(αg τηg πqoελευoειilg τoυ απ6 τoυζ αστεQιoμoιig τoυ Oφεωg χαι τoυ Δqαxoντog. Mετd την πτιilοη τoυζ oι 6xπτωτoι dγγελoι βqioxoνται εγxλωβιομ6νοι οτo αιθεqιx6 περ[βλημα τηζ γηg' επηqεdξουν αqνητιxα τoυg ανθqιilπoυg, διαβdλλoνταg τoυg, με οxoπ6 γα τoυζ φι6ρoυν αντιμ6τωπoυg με τoν Δημιoυργ6 τoυg. Κατdληξη αυτoιi τoυ o1εδioυ εiγαι τo ουoτημα τoυ Αντι1qioτoυ (666), πoυ ηδη λαμβdνει 1ιilρα oτoν πλανητη μαE xαι φ69ει τoυg ανθqc(lπoυg ενιilπιoν τηE φοβερηζ xρloηζ να επιλθξoυν ελευΘεqα τi την οωτηqiα η την xαταδixη τoυg. Η πτιilοη τoυ oφεωg, οε αγτiΘεση με την πτιiloη τoυ ανθριilπoυ εiγαι τε}'"ιxtι xαι αμεταxλητη. Γιατi 6μωg αυτ69 χαι oι υπoτελεig τoυ που δι6πραξαν λdθog γα μηγ oυγxωρot}νται, εγΦ o ανΘρωπoE, 6,τι χαι να διαπq0ξει, εxτ6E απ6 τo 1dραγμα τoυ Αντι1qi,στου, εdν μετανoτ]οει ειλιxρινd oυγ1ωqεiται; Γιατi αυτ69 o δια1ωqιoμ6g, μεταξιi των ανθριbπωγ χαι τωγ 6xπτωτων αγγθλων, απ6 την οτιγμτ] πoυ χαι oι διio υπ6πεoαγ σε ανυπαχoη απθναντι oτoγ Θεo; Oι 6xπτωτoι dγγελoι πριν απ6 την πτιiloη τoυg δεν εi1αν oιilματα oμoια τα oιbματα των ανθqιbπων. 'Hταγ τ6οo εξελιγμ6να πνευματιxα 6γτα πoυ με δεν τoυg επιτρεπ6ταν τo λdθog. Σε αντ(,θεoη μ' αυτoιig, τα οιbματα των ανθqιbπων 61oυν μια συγχεχQιμθνη ουμπεqιφoqd, ιiloτε μ6oα απ6 τoυE γενετιxoιig τoυg xιilδιxεg να εxφqdσoυγ χαι να διαμoρφιbooυγ 1αqαxττ]qα. E1oυν τo διxo τoυg βιoλoγιx6 xαι βιo1ημιx6 πq6γραμμα πoυ o1ετiξεται με την υλη απo την oπoiα απoτελoι]γται. Kαι επειδη τo πρ6γqαμμα τoυ ααqxινoυ φoq6α δημιoυργε(, πdθη xαι αδυναμiεg, oι dνθρωπoι oι oπoioι βg(οxoνται oτα oιilματα ωg ψυ16g, επηQεαξoνται xαι υπoπiπτoυγ σ' αυτα. Mπoqoιiν 6μω9 γα απαλλαγoιiν απ6 τα πdθη τoυg, αρxε[ να xατανoηοoυν τη βαΘιiτεqη οημαοiα τηg 6ννoιαE πoυ εμπεqιxλεiεται στo Δελφιxo Γydιθι ααυτ6ν. o διαxωqιoμ6ζ τηζ πρoοωπιx6τηταg απ6 τηγ ατoμιχ6τητα εiναι επιβεβλημ6νο9 οτoν dνθqωπo δια να αντιληφθε[, 6τι τo ατoμιxoν εiγαι αυτ6 πoυ 

ι{ ΠTΩΣΙΣ

ToY EΩΣΦoPoY KAΙ To BΙBΛΙON TΗΣ ZΩtΙΣ ToY ΑPNΙOY

135

πQoσπελαξει τo Θειoγ, τo iyoιxoiν Βν fiμTν, xαι παqωθεi, πqoE την αιωνι6τητα, δiδoνταg ουγ1q6νωζ τηγ απdντηoη οτo εριilτημα τι εoτi τo Yπ6qνooν χαι τo Yπ6ρλoγoν.

Καt ε7πεν ΚυριoE δ Θε6E πq6g τoν 6Qιν''Επειδi1 ΞxαμεE τoiτo, iπιxαταρατoE vα fioαι μεταξιj τrilv xτηνcilν, xαl παντων τdly ξcbωv τoδ dyρoδ' iπl τfig xoιλ[αζ ooυ θ{λειg περιπατεT, xαl 1σlμα θ6λειg τρcbyει, παααg ταg iμ6ρα9 τfig ζωfiE ooυ. (Γ6νεoιE, Υ', !4) Διατi o oφιE xαταδιxdξεται να 6qπει δια τηg xoιλiαg τoυ χαι πιilg βqιoxoταγ πQιν την xαταδ(xη τoυ; Eφ6ooγ πQιγ απ6 την πτιbοη τoυ υπηQχαγ τ]δη τα εqπετα, μηπωE η xαταδixη τoυ να 69πει 61ει αλληγoqιxη οψαo(α; o dνθρωπog απoτελεiται απ6 odqxα, ιpυ1η xαι πνειiμα. To ιpυ1ιx6 oιilμα διαθ6τει ενεqγειαxd x6ντgα, xαθιbE απ6 τoγ xo^ιxυ^γα xαι παqαλλt]λωg πρog
την oπoνδυλιxη oτηλη αγυψωνεται μ[α α69ατη oτηλη, με μοQφη διπληg 6λιxαg. Η οτηλη αυτr], 6πω9 η oτηλη τoυ θεqμoμι1τρoυ, αγυψ6γεται χατ' αγα-

λoγ[αν πQoζ τo πνευματιx6 επiπεδo τoυ ανΘριilπoυ, σχηματiξoνταg επτd ενιiloειg (διαxλαδιboειg) πoυ αντιοτoι1oιiγ oε επτd ενεqγειαxd xθντqα. Tα x6ντρα αυτα βQισχoγται στηγ αQχη τηζ oπoνδυλιxηg oτηληg, oτα γεννητιιd 6ργανα, oτo οτoμα1ι, στην xαρδια, oτoν θυρεoειδτ], oτην υπ6φυoη χαι στηγ επiφυoη. Oταν γiνoνται oρατα απo xαπoιo διoqατιxo ατoμo, oμoιdξoυν με τo xηqιixειoν τoυ Eqμorj, xαθ6οoγ oτoν 1ιbqo τηg υπoφrioεωg φαlνεται μ[,α χQυση οφα[,ρα με αxτ[,νεg πoυ απoτυπιilγoγται ωg πτ6qυγεg. oπoιog χατoQΘιilοει γα αγυψωσει τηγ φωτεινη oτηλη οτo oημεi,o των πτεqfγων αυτιbν, επιτυγ1ανει την εξoυoiα επi τωγ υλιxιilγ πqαγμdτων. Η υπoφυoη εiναι τo 6xτo xθντqo παι o1ετiξεται με την δι6qαoη η τo τρ(τo μdτι, εγιil η χQυση οφα(,qα με τιζ αxτlνεg εiναι τo 6βδoμo x€ντqo xαι οxετ[ξεται με την επ(φυοη. 'Oοo πεqιοο6τεqo αφυπνiξεται η πvευματιιη υπoοταoη εν69 ανθqιilπoυ, τ6σo πεqιoo6τεqo η εσωτεQιxτ] xρυoη φλdγα ανυψιbνεται. 'oταν φθαoει στo xαρδιαx6 x6ντρο, δημιoυqγεiται η oυμπαντιxη αγdπη. Στην xαρδια βρiοxεται η θδqα τoυ Αγ(oυ Πνευματog xαι οταγ αγoι1θεi αυτ6 τo x6ντqo, τoτε πoλυ εtjxoλα μπoρoιiν να ανoι1θοιiγ xαι τα υπ6λoιπα.

Καi Bαν

yαριoμα πqoQητε[αζ xαi yveιqlξω δλα τd' μυoτriρια xαl 6λην τrjν yνdlαιν, xαl iαν tyω δλην τrjν π[oτηv, dtατε vα μετα'{yω

θ6τω 6oυνα, d'λλα δ6ν '6yιι d'yαπην, ε7μαι oι)δ6ν'

(Πρ6s Κoq ινθ ioυg A', 13, 2)

To xθντρo τηζ xαQδιdg αφυπνiξεται μ6νo με 6qγα, xdτω απ6 πιστη χαι αγαπη πQoζ τoγ Θε6, ανιδιoτ6λεια χαι πQoσφoqd πqog τoν ουγdνΘQωπo. 

t36

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Aπαqαiτητη πgoUπoΘεoη oμωζ δια γα ανoι1θε[ το x6ντρo τηg παqδιdg εiναι η μυστηQιαxη ξωη, η θεiα εξoμoλ6γηoη χαι η oυνειδητη Θεiα Koιγωγ|α. oταν η χQυση oτηλη αγ6λΘει οτο τελευτα[o x6ντqo πoυ βρioxεται στηγ επiφυoη, δημιoυργεiται τo φωτooτ6φαγo πoυ βλ6πoυμε στoυζ αγ[oυg, xαθωg διαφoqoπoιε|ται η αfqα τoυg. Η υπoφυoη απoτελεiται απd δυo λoβoυg, εχ τωγ oπo|ωγ o εμπqooθιog ρυΘμ(,ξει τιg φυοιx6g λειτoυqγiεg των oργdνων τoυ φυσtχoυ oιilματog, εγιb o oπ(oθιog o1ετiξεται με τηγ επi,φυοη, οτην oπoiα βρioxεται η διανoια. Η υπoφυοη o1ετiξεται με την δι6qαοη, ενιb η επ(,φυοη με τηγ τηλεπdθεια χαι τoν τ]1o' Αφυπνiξoντdg τιg ιδιοτητεg αυτιilν των xθντρων φτανει xαπoιog dνθqωποg οτην "θ6ωοη" χαt γ(νεται xυq(αq1og τηg υληE. oταν αυν6βη η πτcδoη τoυ oφεωg, η χQυση αυτη οτηλη πεqιoρloτηχε στo ηλιαx6 πλ6γμα, πoυ εiναι τo x6ντqo τoυ οτoμd1oυ, τo x6ντqο τηg υληg, δηλαδη τωγ συγαισθηματων, των επιθυμιιδν, των απoλαt]οεωγ χαι των ουγxινηoεωγ. Δι' αυτo xαι 6ταν ουγxινoriμεθα, αιoθανoμεθα 6γα xdψιμo oτo oτoμd1ι. O αρνητιxog δαLμοναE Mπαθoμ6τ, απειtιoν[ξεται πdντα με τηγ χQυση οτηλη να φτd,νει μ61ρι xαι τo x6ντqo του oτoμαxoυ. H πτcilοη τoυ oφεωg λoιπ6γ στην γη, ουγoδευεται με πτcδoη τηζ πγευματιτιoτητog τoυ στo xθντρo τoυ οτoμαxoυ, στo xθντqo τηg υληg xαι δι'αυτ6γ τoν λ6γo xαταδιxαοτηxε να 6qπει δια τηg ιoιλiαg. oπωg 6μωg o oφιg xαταδιν"αoτηxε να θρπει δια τηg xoιλiαg, με oμoιoν τqoπo η πγευματιτιoτητα oημεqα οιiqεται απ6 την {λη xαι τιg υλoφρoνιx6g oυγπινηoειg, δι6τι πqωτo μ6λημα τωγ πεQισσoτθρων ανθρωπων ε|ναι η απ6χτηση χQημdτωγ, δοξαg, εξoυο[αg, oωματιπιilν ηδονιilν xαι απoλαυοεωγ, xαθωg χαι η ιχαγoπoiηoη παοηg φυoεωg επιθυμιων. Σ'αυτ6g τιg επιΘυμ(,εg χαι τα πdθη πq6πει να επιβληθεi τo πνευμα, η Xqιοτιxr] oυolα πoυ 6xει μ6oα τoυ o xdθε ανθρωπog, ωοτε η ατoμιx6τητα, τo θε[oγ εγc(l, να xυqιαq1ηοει στηγ πQoσωπιx6τητα. Η πqooωπιx6τητα εiναι π.1. ο Δημητqηg, ενcδ η ατoμιxoτητα ε(,γαι τo θεioν dτoμoν, ε(,ναι τo Xριοτιx6 οτoι1εioν πoυ 61ει μ6oα τoυ o Δημ{τqηg. Απ6 πoυ λαμβανoυμε την λoγιxη xαι την ιxαν6τητα γα χατανooυμε xαι να διαxρ[νoυμε; Στo οωμα μαg βρεθηxαμε ξαφνιxα xαι δεγ εi1αμε επiγνωοη τηg υπdqξειbζ μαg την oτιγμη πoυ γεννι6μασταγ. To oιbμα μdg τo 6δωοαγ οι γoνεig μαg. To πνεtiμα 6μωg δεν μαζ τo €δωoαγ oι γoνεig. Eiναι διx6 Toυ. Η xαταδlxη των oφιoνιδιilν να 6qπoυν δια τηg xοιλiαg, δηλιilνει την πνευματιxt] τoυg πτ<ilαη. Yπdρxει oμωg xαι μiα δεriτεqη xαταδ[xη, να τριδνε 1ωμα xαθoλη τη διdqxεια τηζ ξωηg τoυg' πoυ oημα(νει oτι oι oφιoνi,δεg λαμβdνoυν την τρoφη τoυg απ6 τηγ γη xαι δεγ τqθφoνται πλ6oν με τρoφη πνευ- 

Η ΠTΩΣΙΣ ToY EΩΣΦoΡoY KΑΙ To BΙBΛΙON TΗΣ ZΩΗΣ ToY ΑPNΙoY

137

ιιατιχη' Πθφτoυν στηγ γη, πqooλαμβdνoυν ανΘqιbπινη oαρxα xαι υπoxειγται τλ6oγ xαι αυτoi oτην διαδιxαo[α τηg γεννηoεωg.

Στην AλIα απo την Σ'ιi6αqη, xτoυ παQευqιox6ταν ατo αλαοg τηg Aρτ6μιδog (ηταν χαL ειζ την Φρυytαν τo αλoog) Qανερrbθηxε θε[og δραxog, Qo6ερ6g oτην 6ψη xαι 6yινε αυvτqoQ1g τηg' Και τ6τε αv6xυι!αv απ6 τηv πρrbτη απoρα, oι oνoμαξ6μεyoι oQιoyεvε[g. (Aιλιαν69, Περ[ Q'ιjαεωg των ξcbων,12,39)
H παqoυο[α τoυ φoβεqori οτην oψη δQαxoγτoζ στo dλoog τηg Αqτ6μιδog z-αι η επαφη τoυ με την Αλiα εiναι, xατα τoγ Αιλιαγ6, η πριilτη παqo1η οπ6ρματoζ τωγ αλλoειδιbγ 6γτων απo τουg αoτεqιομoιiE τoυ Δρdxoγτoζ χαι τoυ oφεωg, πQoζ τιζ γυναixεg των ανθqιbπων. oι 6xπτωτoι απooτατεg εξαπoλoυΘofν 6ω9 oημεqα γα ε(,γαι πρoφυλαxιoμι6νoι ατoν γηινo χωQo, oπoυ xαι αναμθνoυν την απ6φαoη τηζ τελιxηζ τoυζ zαταδixηg την ιilρα τηg Κρ(,οεωg, nιατα την Δευτ6ρα Παρoυοiα τoυ Ιηοof Xριoτoti.

Κα[ d'νoξε τ6'oτ6μα τoυ δια 6λααQημ[αν xατα τoi Θεo6, νd' 6λααΦημioη τ6 6voμα toυ κα[ τrjv αxηνfiy τoυ xαl Βxεlνoυg πoδ xατoιxoσν εig τ6ν oδραν6ν. Toi Βπετραπη Βπioηg να xαν17 π6λεμoν xατα τ6ν d'ylων xαl lrd' τotE νιxrjo71 xαl τol iδ6θηxε iξoυαlα Βπαιrω εig xαθε Φυλiιl xαt λα6ν, yλ6ααα κα['{θνog. Κα[ θα τ6 προoxυvrjooυν 6λoι o[ κd'τoιxoι τfrg yig, τrlν δπotωv τ6 6νoμα δ6v '6yει yaαΦfi εig τ6 6ι6λ[oν τfiE ξωΠs τoi'Aρν[oυ τoi ioQαyμ|voυ d'π6 xατα6oλfi g x6oμoυ. " oπoιoE "6yει αδτια, d'g d'xodoy1.

(Aπoxd'λυιll ιE, 1,3, 16)

o Αντi1qιoτog Θα βλαοφημηoει xατd, τoυ Θεoυ, θα xαγει πoλεμo xατd των Aγ[ων χαL τωγ πιoτΦγ, xαι θα xυqιαρxηοει oε 6λoγ τoν πλανητη. oι "ανθgωπoι" πoυ Θα τoγ πQoσχυνηοoυν xαι Θα λαβoυν τo 1αqαγμα τoυ, ε(ναι
του Θεoυ.

αυτoi πoυ απ6 xαταβoλrjg x6ομoυ δεγ ε[ναι εγγεγραμμ6νοι εlE τ6 βιβλ('oν τis ξωis τoσ'Aqνloυ xαι δεν μπoqoυν να γ(,νoυν μ6τo1oι οτην βαoιλε|α

Πoιoι εiναι 6μωE αυτοi πoυ πqιν αx6μη δημιoυqγηθεi o x6ομog ε(ναι z.αταδιxαομ6γoι, εγΦ μεριxoI dλλoι πdλι πqιν δημιoυqγηθε[ o x6ομog ε(ναι oωομ6νoι; Kαι γιατ(, oι πρι(lτoι γα εiναι xαταδιxαoμ6νoι, ενι.b oι δευτερoι oωoμ6νoι, απ6 τηv oτιγμη πoυ ολα τα πλdoματα απ6γαγτι oτoγ Θε6 εiναι iοα; Mεριxo[ ανdμεοd μαg, δεν εiναι γεννηματα ανθqιbπων, αλλd γεννηματα oφεων xαι ε1ιδνιilν. Tα γεννηματα αυτd δεν 6γιναν xατ' εντoληγ Θεoυ, αλλα z'ατ' εντoλr]ν τωγ ιδ(,ωγ τωγ 6φεων χαι τωγ ε1ιδνων. Δι' αυτ6 xαι εγαγτιcil- 

138

TΑ ΑΡXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

γoγταt στo σχ€διo τoυ Θεoυ χαι σε 6ooυ9 Toν υπηρετ9fγ(1).

Γεννfiματα iyιδνdιν, πdιg ε7ναι δυνατ6ι, νd' μιλfiτε yια xαλd' πQαyματα, d.φot ε7αθε πονηρo[; (Mατθαiog, 12,34) Γεννrjματα 6yιδvdιν απoχαλεσε o Ιηooιig τoυg Ιoυδα[,oυg πoυ τoν xατηγoQoυσαγ, yεννfiματα Βyιδν6ν απoχαλεσε χαι o Αγιog ΙωdννηE o βαπτιoτηg τoυg Φαqιoαioυg χαι τoυζ Σαδδoυιαioυζ πoυ πqoοηλθαν oτo βdπτιoμα τoυ'

Γεuνηματα Byιδνdlν, πoι6E αd'g δπ6δειξε να d'πoQιjyετε τrjν μ6λλoυoαν 6qγrjν; (Mατθα[og, 3, 8)

Tα γεννηματα αυτd, oι υιoi τηg απωλεiαζ, βQισχoνται μεταξι] τωγ ανθqιbπων xαι oμoιαξoυν με τoυE ανθqιbπoυg. Δεν εiναι 6μω9 d,νθqωπoι, αλλd xλωγoπoιημθνα ανδqoειδη πoυ δεγ δημιoυqγηθη'(αν }ιατ' εντoλην Θεorj αλλα xατ' εντoλην τoυ oφεωζ τoυ αQχα[oυ. Eiγαι €1ιδνεg πoυ δηλητηριαξoυν το δημιoιiQγημα τoυ Θεοr]. Δεν xατdγoγται απ6 τoγ Θε6 αλλd απ6 τoν πατθqα τoυζ τoγ διαβoλo xαι αxoλoυθoriν τιg επιθυμiεg τoυ πατq6g των.
'ΕαεTg xαταyεoθε d'π6 τ6y πατ6ρα oαE, τ6ν διd'6oλoν, xαl τd'g iπιθυμiαg τoi πατi'ρα ααE θ6λετε νd' xd.νετε. ('Ιωd.vνηE' 8' 44)

Tα Ξρyα, τα δπoTα Βyιb xd'νω εig τ6 δνoμα τoδ Πατ6ρα μoυ, αι)τα μαρτυqoiν δi iμ6.'Aλλα oεTg δ6v πιoτει3ετε, δι6τι, δπιυg αd'g ε7πα, δ6v ε7αθε d'π6 τα διxα μoυ πρ66ατα.

('Ιιυd'vνηg, 1,0,26)

Tα γεννηματα τωγ ε1ιδνιbν δεν αντ]xoυγ στην πo[μνη του Xqιοτοι], αλλd 6ω9 xαι οημεqα να διιilxoυγ τo ελληνιxo πνεtiμα. o Ιηοoυg πρooευ1ηΘηχε για τoν Πθτρo πoυ τoγ απαρντ]θηxε τQειζ φoQθζ πριν λαληoει o πετειγ69,61ι oμωg χαι για τoγ Ιoιjδα πoυ τoγ πq6δωoε'δι6τι αυτog δεν ανηxει στoυζ ανθqιbπoυg αλλd ατoυg υιοlig τηg απωλεiαg, 6πω9 xαι η Σαλιbμη αλλd χαt o αγαμενoμενog Aντl1qιoτog. Εxεlνoυg πod μoi "6δωxεg τoιig BQdλαξα xαi oiδεlg Εξ αδτdιν δ6ν iyd'θηxε' παρα δ υi6s τfiE d'πωλε[αE, δια να Βxπληqωθn i yqαΦi1Q)' }ν&ι o Ιηοoυg πρoοευ1oμεγoζ πQoζ τoν Πατ6qα οτo 6qog των Eλαιιbγ.

εiγαι εγdντtα σ' αυτηγ, με oxoπ6 απ6 τ6τε

"

(1) Mε ανdλoγo τρ6πo oημεqα oι γενετιστrig των εqγαoτηq[,ων τηg ΣιΦν δημιoυqγoιiν xλωνoπoιημ6να ανδqoειδη, γεγoνog πoυ απoτελε[ υιp(oτη ΦβQη πQoζ τoν Δημιoυqγo. (2)'Ιιυαννηg' 17, 12. 

Η ΠTΩΣΙΣ

ToY EΩΣΦoPoY KΑΙ To BΙBΛΙON THΣ ZΩΗΣ ToY ΑPNΙOY

139

τo6 ΒoQαyμ6νoυ εiγαι oι ιιbδιxεE συμπεQιφoQdg, εiναι oι εντoλ6g πoυ εiγαι εγγεγqαμμ6νεg μ6οα oε xαθε δημιουργημα. Oι 6xπτωτoι oφιoνiδεg θ1oυν διαφoqετιxη γoνιδιαxη oυαταoη απo του; ανθqιbπoυζ χαι ωζ εχ τoυτoυ δεν φ6ρoνται εγγεγQαμμ6νoι εLζ τo βιβλ(,oν τηζ ξωηζ τoυ xooμoυ τotjτoυ. Δεν θ1oυν xαμlα oγ('oη με τηγ γoγιoιαxη εξθλιξη τoυ πλαντ]τη γη χαι τιζ εγγεγQαμμ6νεg εντoλ69 xαι πληρoφog[ε; των ανΘqωπ(,νων γoνιδiων, oι oπoiεg 1αqαxτηq|ξoγται απo τoν Αγιo Ιιυαννη τoν Θεoλ6γo με την φQαση 6ι6λ[oιl τfiE ξωfis. Η λ6ξη Σατανd,g, με αγαγQαμματιαμo γiνεται Aναοτdg. oπoιog δεγ εiγαι oαταναg, εiγαι αγαοτdg. oooι oμoλoγτ]οoυν Ιηooriν Xριoτ6ν, θα ευρoυν τα ονoματd τoυζ εγγεγQαμμ6να εLζ τo βιβλi'oν τoυ Aρν(,oυ, οτo oπolo αναγqdφεται η λ6ξη Αναoταg' ενιil 6ooι πρoαxυνηοoυν τo θηq[oν τηg Απoxαλυψειυ;, θα ευqoυν τα oνoματα τoυζ εγγεγQαμμ6να ειζ τo βιβλioγ πoυ αναγqdφεται η λ6ξη Σατανd'E, διoτι ε[ναι αυτoi πoυ δεγ θα γνωqiοoυν την ανdοταoη. oπωg θνα βιβλio εμπεqι61ει την γνιilαη, xατ' αυτ6γ τoν τq6πo xαι 6γα zυτταqo xρr}βει μ6oα τoυ πληρoφoρiεζ χαι μηχανιoμoιig συμπεQtφoQdg. oι r-ιbδιxεE των γoνιδiωγ τωγ 6xπτωτων oφιoνιδιbγ δεγ εiναι εγγεγqαμμ6νoι ει5 τo βιβλ(,oν τoυ πλανητη γη, δι6τι πqo6q1oνται απo τoυg αοτεριoμotig τoυ oφεωg χαι τoυ Δqαxoντog. Δεν δημιoυqγηθηxαν xατ' εντoλfγ Θεοr], αλλd εiναι "αμφ(βια" ανδρoειδη. Tα oγτα αυτα 61oυν οτo DNΑ τoυg εντoλ69 απo τo εxτ6πλασμα τoυ διxorj τoυg x<ilgου xαι o1ι τηζ γηζ. ooαxιg θq1oνται oε ε-ταφη με τιζ γυναixεg των ανθqιilπων, ουγ16oγται oι μεταξυ τoυE xιitδιxεg z.αι αυτ6 ωζ πQoζ τoγ Θε6 θεωρε[ται μoι1εiα. H λoγιxη πoυ 6xoυν μ6oα τουg ε(,ναι λoγιxη πεqιβαλλoντιxηE αγταγαιι-αoεωg' ωg xαμαιλθoγτεζ' ι.boτε γα εxφqdξoνται αναλoγα με τηγ συμπεQιqoρα των αλλωγ. Κατ' αυτ6γ τoν τq6πo απoπλαγotjγ τoυζ ανθqιbπoυg, ιιγνootiντεg χαι oι [διoι την πqαγματιxη τoυg φtoη. Tα ξιδα θ1oυν ι|tυxιxη υπ6οταση, δεν 61oυν oμωg επiγνωση τηζ υπαρξειJΞ τoυζ, oυτε θ1oυν λογιxη, διoτι η λoγιxη απαιτεl πνευμα. Δι' αυτ6 xαι δεγ εΖoυγ αιοθηματα ενoxηE, 6ταν φoνεrioυγ δια να τραφoriν. Τo [διo χαι oι υιoi τηg απωλε(,αg. Δεν 61oυν λoγιxη δια γα θ1oυν oυγεiδηοη τωγ πgdξειilν τoυg. ELναι ξιilα ανθqωπ6μoqφα. Δι' αυτo xαι εοταυqωσgν τoγ Ιηαori Xριoτo. Exoυν μ6oα τoυg 6να εlδog ι|.rυxιxηg υπoοταoεωg πoυ ξωoγoνε[, τo φυοιzο τoυg oιilμα, δεν 61oυν oμωg πνειiμα Θεου, δι6τι τελoι|rν υπ6 την επηqειαν τoυ πνευματoζ τoυ Eωoφ6ρoυ. Η 6λλειι|η θεΤxoυ πνειiματog o' αυτoυE oυντελεi οτην απoξ6νωoη τoυE απo τo Αγιoν Πνευμα, με oυν6πεια γα μηγ ειναι εγγεγqαμμ6νoι εis τ6 βιβλioν τfig ξωfig χαι γα αδυνατoι]γ να ειο6λΘoυγ T6 6ι6λ[oy
ατην βαoιλε(,α τoυ Θεor].

τis ξωis τo6'Aqνioυ 

140

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

'Aπεxρ[θη δ 'Ιηαoig, "'Aλrjθεια, d'λrjθεια αol λ6yω, Βαy δ!ν yεννηθfi xανεlg d'π6 frδωq xαl Πνεlμα, δ6v μπoqεT να εio6λθη'εΙg
τrjν 6αoιλε[αν τo6 Θεoδ".

('Ιωd'ννηg,3, 5)

Moγoγ oοoι θα oμoλoγησoυν τoν Ιηοoυ Xριoτo Kriqιo xαι Θεo τoυζ θα εισ6λθoυγ οτην βαoιλε(,α τωγ oυρανι(lν. To ξτ]τημα τηg απαλoιφηg τoυ θoηoxεfματog απ6 τιE ταυτ6τητεζ των Eλληνων οxoπευει πqωτloτωg στηγ απαλoιφη τηζ oμoλoγiαg πqog τo πρooωπo τoυ Ιησoυ. oooι αρνηθofν την τελιxτ] ταυτ6τητα, η oπolα θα ε(,γαι ηλεxτρoνιxη xαι θα χQησιμoπoιεiται ωE μ6ooν oιxoνoμιxι.δν oυναλλαγων, xαΘιbg χαι τo 1dqαγμα τoυ Αντι1ρiατoυ πoυ αxoλoυθεi, θα ενδυθorjγ τα λευxd χαt τo dνoμd τoυg θα ευρεθε(, εγγεγραμμθνo εiE τ6 βιβλioν τΠs ξωiE τo8 Aqνtoυ τol ioφαyμ6νoυ.
"ΕκεTvog πod yιxd' θα ivδυθfi λευxα iνδdματα

xαl δ6y θα BξαλεIψω τ6 δνoμα τoυ d'π6 τd 6ι6λ[oν τis ξωi; θα δμoλoγηoω τ6 6νoμα τoυ iνrbπιov τoi ΠατlQα μoυ xαl tνcbπιoν τrlν d'yγ6λcυv τoυ. ('Aπoxαλυιllιg,3, 5) 

EKΠYPΩΣΙΣ ToY ΦAEΘoNToΣ, TA KOΣMΙKA ΣXHMATA ToY ΠYΘAΓOPA KAΙ o xΡYΣoYΣ APΙΘMOΣ Φ.
6. rΙ
Πριν απo xιλιαδεg 1ρoνια υπηq1ε ατo ηλιαxo μαg αriοτημα 6να9 πoλri φωτειν69 πλαντ]τηg πoυ βqιοx6ταν μεταξυ τoυ Δι6g χαι τoυ Αqεωg.'Eφεqε την oγoμασiα Φα6θωγ, απ6 την λ6ξη φdog που oημα|νει φωζ, χαι oι xd,τoι7.oι τoυ ηταν εξελιγμ6να ιοαγγελιxα 6ντα, διαφoρετιxηg ουoτdoεωg απo
τoυg ανθqιbπoυg.

Φα6'θων, Qηo[ν, δ d'π6'Ηλioυ xαi Κλυμ{νηE ijτηαε τou [διoν πατ6qα παqαδoiναι αδτQ τ6 d'qμα, Εφ' ξl fivιoψεiται. iπεiαθη, i!δωxεν, ζλα6εll, d'τεyνdlg if λααεν, Ελαoαg xατ6φλεξε, xαi δ τ6πog BxεTνog δ xαταQλεyθεlg ioτιν δ yαλαξiαg. dλλ' Επειδτj μυθdιδεg τ6 λεy6μεvοv, d'τοπo', δ6 μυθcbδη ταiτα voμlξειν Πυθαyoqεloυ τηζ δ6ξηs xαθεoτηxυiαg, Qiqε ταdτην d.λληyoρτjσωμε1) ο8τωE. δ Φα6θων xομrjτηg fiv. παTg δ6 'Hλi,oυ iπωνoμd'oθη d'π6 τjλ[oυ, ωoπεq xαi πd'y d'yαθ6ν d'π6 τoi θε[oυ. oiτog ijτηoε τ6ν '' Hλιoν fiνιoyfiααι d'yτi τoi iφiετo τfig xιvrjoεωg τoσ τjλi'oυ xtxλφ yινομ6νηE' δι6 xαl αι3τ69 xιixλφ Βxιντjθη τoi δπεxxαdματog δπ6ρ Q,ιiαιν τrβ παιlτi αυγxινηθ!,ντog. xινηθεlg δ6 xατ6Qλεξεν d'ντ[ τoi αiy1udιν αtτιog By6vετo. τoιolτog yαq xαi δ xoμrjτηE. τoδτoν, Qηo[ν, δ Zεdg 6ρyιoθεlg Βxεqαυvωoεν. δΓ fiν αiτiαν; δg τoδ αiθ6qoE iiqyων xατα τ6 εiρημ{νoν. Zευg δ' {λαt' oδqαν6ν εδρdν Bι, αiθ6ρι xαl vεQ6ληoιν.

Λlει 6τι o Φα6θων o υι6E τoυ Hλioυ 21'αι τηζ Κλυμ6νηg ξrjτηoε απ6 τoν iδιo τoν πατ6qα τoυ να τoυ παραδrboει τo oQμo, επανω oτο oπolov εQ6ρετo xqατιilν τα ην[α. Επεioθη, τo 6δωαε, o Φα6'θωιl τo 6λα6ε xαι yωρig τ6yνη τo oδrjyηαε. Και αQod το oδrjyηαε τo xατ6t4αυσε. Και εκεiνog o τ6πo9 xτoυ ιτυQπoλrjθηxε εivαι o yαλαξiαg. Aλλd επειδrj o λ6yog εlvαι μυθιx6g, ε[ναι παqαλoyο να θεωqoι3ιrται αυτd' μυθιxα, αy 21'αι επιxρατεl η απoψη τoυ Πυθαy6ρα. Εμπq6E, αζ τηy αvτιπαqα6αλoυμε. o Φα6θων ηταν xoμrjτηg' Υι6g τoυ 'Hλιου oνoμd'ατηxε απ6 τοv rjλιo, 6πω9 αxqι6ιλg xαι xαθε 

142

TA APXEΙA TrΙΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

αyαθ6 απ6 τov Θε6. Aυτ69 εξrjτηαε απ6 τoν 'Hλιo να oδηγrjoει τo oQμo, δι6τι επιθυμoι3αε αντiθετα απ6 την xυxλιxτj xlνηoη πoυ oυι166αινε απ6 τoy rjλιο. Δι'αυτ6 ?{αι o [διog κινrjθηxε xυxλιxα απo τηv υπoxαι6μενη ι3λη πoυ συνταqαyθηxε υπ6qμετqα clτo αιiμπαν. Και αQοι3 xινfiθηxε' πυρπ6ληoε xαι 6yινε αiτιog ξηqααiαg, διoτι τ6τoιog εiναι ο xoμrjτηg. Aυτ6ν, λ6ει, ο Zευg επειδrj ορylατηxε τoν χατα'tεqαdvωoε. Δι' αυτην την αιτiα, επειδrj rjταν αqyων του αιθ6'ρoE oι3μQωνα με τo ρηθ6ν. () Zευg λoιπ6ν 6λα6ε ωE μεq[διo τον απ6ραvτo oυqαν6 ατoν αιθ6ρα xαL στα oιivνεQα' (oλυμπι6δωQoζ, Σy6λια εLζ τα Mετεωqoλοyιxα τoυ Aqιατoτ6λoυg, 66,30)
μαg απoxαλt]πτει 6τι οr1μφωνα με τo Qηθ€γ, o Φα6Θωγ θθληoε να γ(νει xαι αυτ69 αρ1ων τoυ αιθθρα, 6πω9 xαι oι υπ6λoιπoι 6xπτωτoι απooτατεg. o Ζευg επεψβα(γει xαι χαταχεQαυνιilγει τo oxαφog τoυ Φαθθoντog παι απ6 την 6xqηξη πυqαxτιilνεται χαt διαμελiξεται oλ6xληqοg o πλαγητηζ. Oι επιπτιilοειζ τηζ χ,αταστQoφηg επεxτεiνoνται αx6μη χαι στα γει-

o oλυμπιoδωρog

τoγιxd αοτριxd oυoτηματα.

δg Qαμiνoυ Φα6θωιl πλ6ov ijλαoεv, &qμα παρ4λxων εig N6τoν, εig Βoρ6ην, ZεQtρoυ αyεδ6ν, Βyydθειl Εi1ρoυ. xαt xλ6vog αiθ6qog fiεv, dxιvrjτoιo δ6 x6oμoυ d'ρμoνiην iτivαξεν' Βδoψrilθη δ6 xαi α8τ6g αiθ6qι δινrjεvτι μ6αοg τετoqημ6νog d'ξων' xαl μ6yιg αiτo6λιxτoν iλαQqiξων π6λοy d'ατρωv dxλαδ6y Βoτrjqιxτo Λ[6υq xυqτoι3μενog ''Aτλαg, μεiζovα Q6qτoν Ξyων' xαl iαrjμερov ξxτoθεν "Aqxτoυ xdxλοy Βπιξtων 6λιxrbδει yαoτtρoE dλx6 o'ιjvδQoμoζ d'oτεq6εντι Δqαxων iπεαυqιαε Tαι3qφ xαl Κυνi αειqιαoντι Λ6ων 6qυyrjαατo λαιμQ, αiθtqα θεqμαivων λαα[φ πυq[, xαl θqαoιig t'oτη Καρxlvoν 6xταπ6δη ν xλoy6ων πυxιν6τq ιyι παλμζl.

oπωg λ6yεται, o Φα6θων αqxετd' πoρει3θηxε, oδηy6νταg τo αρμα ατoν N6τo, oτoν Βoqρα, oyεδ6ν ατoν Z6Qυqo, πληolοv τoυ Ει3ρoυ' Και 6yινε 6ια[α xlνηoη στol) αιθ6ρα' xαι ανατd'qαξε την αδιαoειoτη αρμον[α τoυ x6oμoυ' o lδιoE 6xλινε στoν στQoyyυλ6ν αιθ6ρα ωg μ6oog διαπερααμ6νoE αξων. Και διjαxoλα o Λι6υx6E Aτλαg ατηρiyθηxε oxλαδ6ν ελαQρtνoνταζ τoν αυτoxινo6μει,o π6λo τωι, αoτρων, δι6τι xρατoι\oε μεyαλι3τερο 6αqoE απ6 τo πq6πoν. Και ατo iδιo διαoτημα τηζ ημ6Qαζ μαxqια απ6 τoν Aqxτιx6 xdxλo με την μoaΦi ελιxοειδo'ιjg αυατρεQ6μενηζ xoιλ6τηταg, o Δρd'xcυν τq6yoνταζ στην [δια τρoyια με τoν 6ναoτqo Tαι\qo oQdριξε, χαL στoν Κιjνα τoυ Σειqloυ 6qυyηθηxε o Λ6ων, θεqμαiνoνταζ τoν α6ρα με δυνατrj Qcυτια, xαι θqααι3g αταθηxε αυyxλoviξoνταζ τoν oxταπoδα Καρxiνo με oταθερ6 παλμ6. (N6ννog, Δ ιoιlυα ιαxα, 38, 347) 

Η EKΠYΡΩΣΙΣ ToY ΦΑEΘoNToΣ KΑΙ TA KOΣMΙKΑ ΣXΗMArΑ ToΥ

ΠYΘAΓOPΑ

143

α.διααειoτη αqμoνiα τoυ x6oμoυ αναταqα1θηxε ΙlαL oι πλανητεg στα γειτoγι:,'α αoτqιxα oυοτηματα αγαxαταταοσoνταγ o 6να9 μετα τoν dλλoγ. Tα ηλεΖτQoμαγγητιxα πεδ|α αλληλoεπηρεdoτηxαν χαt αγ δεν επεν6βαιγε o Zευζ' ι'τηρxε o xi,νδυνog να απoλεoθεi oλoxληρo τo ηλιαxo oυoτημα. o NoννoE τεριγqαφει τα απoτελ6oματα τηζ εxqηξεωg χαL τoν διαμελιoμo τoυ πλανητη 'z'ατd τq6πoν πεQιεχτιχ6 xαι xωδιxoπoιημ€νo. To ωoτιxo πυμα απo τoν διαιιελιαμ6 τoυ πλανητιxoυ oxαφoυg εξαπλιilθηxε μ61ρι τoυζ αστεQιομoυg τoυ Ταυρoυ, τoυ Kυνog, τoυ Kαqxiνoυ, τηζ Παρθ6νoυ, τoυ Λ6oγτoζ, τoυ Λαγoυ, τιt)γ Ιχθfωγ χαt τoυ Yδρoxooυ.

oπωq μαE αναφ6qει o N6γγog, 6γιναν β(,αιεg xινηοειg οτoν αιθ6ρα,

η

xαl δoxtδεg μαρμαιqoν iπrjλυδεg, oiα δ6 μαxqot i7ερ6θεν ταyιJoντo δoxo[ δoλιyrjρει πυqo{l Zηνt αυναιyμαξoντεE, δπ' d.xτtyεαclι δ{ λαμπων d'ντ ιπoρoυ Φ α6θoντoE'
επερ16μενα Qεyyo6oλo6oαν, 6μoια με τα δoxd'ρια πoυ επεχτεtyoνταy oυμπoλεμιbvταζ με τoν Δ [α, o μαxqα oποtog χQησLμoxτoιodoε τoν μαxρd πυqo6, λαμπoνταg με τιg αxτ[yεζ τoυ αντεπιτιθ6μεyoυ Φ α6θovτoζ. (N6ννog, Δ ιoνυoιαxα,2, tB5)
με ποιητιxo χαι χQυπτoγQαφιχo τρoπo μαg δiνει αναρiθμητεg τληρoφoqiεζ για τoγ θε[o πoλεμo πoυ διεξαγεται oτον αιθ6qα. o Φα6θωγ cιπooτατεi χαι χαταχεQαυνιilγεται απ6 τoν Δiα. Tην |δια dμωg τυxη 61ει xαι εr'αg αλλog απooτd,τηg, o τερατoμoρφog Tυφωεrig, o oπo[,og xαταxεqαυνι.il-

Και μιxρα δoxαρια

o Noννog

Χαλxινo αyαλματιo xεραυνoβ6λoυ Δι69 απ6 lt'lδιbνη. Mtoα 5oυ αι' π.Χ', Aρxαιoλoyιx6
'\7oυoε[,o

τη

Aθηνιbν' 

144

TA APXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

θηxε απo τoν Δiα μετd τη ν(xη τoυ xατα τωγ Γιγdντων.

"oθεν, fiνlxα xεραυvoI iξ d'6ρoE πiπτoυoι xαi μαλιoτα ξ'νθα τυQωνιxα iπιyωqιαξει πνειjματα, π6λεμοg xιvεiαθαι πιθανεdεταL μεταξι3 ΤυQω6og xαl Δι69.

Εx τo'ι3τoυ, 6ταν π6Qτoυ1', χεQαυvoi απ6 τoιl α!'qα xαι μαλιατα εxεi 6πoυ επιxqατoty τα πνεtματα τoυ TυQrbνοg, πιθανoλoyεtται 6τι ytνεται π6λεμog μεταξι3 τoυ TυQιbνoζ 2lαι τoυ Δι6E. (Eυoταθιοg Παqεx6oλα[ ειg την Ιλιαδα, L, 542)
Απoλλ6δωQoζ o Αθηναi,og μαg αναφ6ρει 6τι απo την xεφαλτi τoυ Tυφω6o9 εξεi1αν ειιατ6 xεφαλ6g δραιι6ντων xαι απo τoυg μηqoυζ τoυ ξεπq6βαλλαν υπερμεy(.θειg Εxιδνεζt). Συξυγog τoυ τ]ταν η 'E1ιδνα η oπoiα oτo επdνω μ6Qoζ τoυ oιilματ6g τηg ηταν γυμφη με ωραio πq6οωπo xαι γλυxυ βλ6μμα' στo υπ6λoιπo 6μω9 ηταν τεqαοτιog 6φιg. Aπ6 την θνωοη τoυ Tυφωθog xαι τηg E1ιδναg γεννηθηxαν η Λεqναiα'Yδρα, o Κθρβεqog, η Xiμαιqα xαι αλλα oμoειδη τ6qατα. Στo απooπασμα πoυ αxoλoυθεi, o N6ννog φανεριbνει 6τι o Tυφωεtjg επι_ βιβdαθηxε οε πtlρινo φεγγoβ6λo δioxo πoυ αμφιταλαντευ6ταγ xαι αιωqεiτo οτα ουννεφαΙ Συμπαqαoτdτεg τoυ t]ταν oι υπoτελε[,g oφιoνiδεE με τα διxd
τoυg οxdφη.

o

'

xαi

' Ιyθdαg ξλxωιl Κq ι6ν d'νεoτυQ6λιξε, μεo6μQαλoν d'ατρoν' oλιjμπoυ, yεiτoνog εiαρινoio πυραυy6og δψ6θι xdxλoυ d'μQιταλαντει3oντοg io6ζυγoν fiμαq 6μiyλη. δλxαloιg δ6 π6δεoαιν d'vηcbqητo TυQωεdg d'yyινεQrjg' πεταααg δ6 πoλυαπερ69 ΞθvoE d'yooτ6ν αiθ6qog d'νvεQ6λοιο xατ6αxεπεν d'ρyυQov αtyλην αiθιjooωy 6Q[ων oxoλι6ν oτρατ6ν' δν δ μ6ν αiτdιν δρθιog dξονioιο δι6τqε1εν d'vτυyα xιjxλoυ. o'ilqανioυ δ6 Δραxoντog Βπεox6ρτιoεv d.xd.νθη d'ρεα oυρiξων' δ δ6 ΚηQ6og iyy6θι xoι3ρηg d'ατραiαιg παλd'μηoιν iα6ξυyα xdxλoν 6λ('ξαE δ6oμιoν'Aνδqoμ6δην δτ6ρφ oQηxrboατo δεoμQ λοξ6E δπ6 απε[ρηoιν.

δoλιy71 παλαμγ1 δεδqαyμ6νo9 'Ηνιoyfiog νdlτα yαλαξfiεντog iμαoτιεν AiyoxερfioE, xαi διδdμουg BπI π6ιrτoν d'π' αiθ6ρog

Και με μεyαλη παλαμη αqπαyμ6νog απ6 τoν Hνioyo, yτυπodαε τα πλευρα τoυ θυελλcilδoυg Aιy1xεQoυ χαι 6'λxoνταg απ6 τov αιθ6Qα στη1) θαλαooα τoυE Διδι3μoυg Ιyθtg, απrΙlθηαε 6['αια τoν Κqι6,

τo d'oτqo τo ευqιαxoμενo εLζ τo μ6oov τoυ oλtμπoυ, yειτoνιxod εαρινod xι3xλoυ, o oπolog εξ6πεμπε πυQ με αμQιταλαντευση πoυ

(1) Απoλλ6δωρog' Βιβλιoθηxη' 1' 39. 

H

EKΠYPΩΣD ToY ΦΑEΘoNToΣ KΑΙ TA KoΣMΙKΑ ΣXΗMAΓΑ ToY ΠYΘΑΙoPΑ

145

εξισσoQoπoι3αε την ημ6Qα δια τηg oμ[yληg. o TυQωεdg με τα δυνατα π6δια εlyε ιoορροπrjoει πληαioν των vεQrbν. αQod απλωαε τo πoλ'toπoqo 6θvoE των μιαqtbν oφεων, clx6,πααε τηv λαμπρd' ειx6l,α τoυ αv6Qελoυ αιθlqog δια vα Qrιτiαει τov d.ταxτo oτρατ6 των 6Qεων. Εξ αυτrbν, αυτdE μεν 6qθιoE δι6τqεyε τηv πεqιQ6Qεια τoυ xdxλoυ τoυ αξoνog. To πoλεμιx6 ααλπιoμα τoυ ουραvioυ Δqαxoντog πρoξ6vηoε τρ6μο' αλλog δε πληoioν τηg xoqηg τoυ ΚηQ6ωg με αατqιx6'g παλd'μεg, αQot εξετ6λεoε ελιyμ6 ιo6ρqoπo, πoυ rjταν δεαμευτιx6g x'ιixλog, με d'λλo δεoμo πλαyιoxoπησε τη1) Aνδρoμ6δα πεqιoQiyyονταE τηv με απε[ρεg. (N6ννog, Δ ιoνυoιαxdQ), 1, 176)

o Tυφωειig φ6Qεται αQχηγoζ πoλ'ιiαπoρoυ 6θνoυE των μιαριbν oφεων. o αταxτog oτρατ6g τoυ με τα o'ιdφη τoυ χαι με την ουμβoλη τoυ ΔραxoντoE, τεqι6oφιξε πτεoτιx6 την Ανδqoμ6δα, πoυ oυμβoλ(ξει τoν ελληνιx6 γ6νο. Δι' αυτ6 o Πεqoεfg, 6ταν την απελευθ6qωοε, θαγdτωσε τoν δραxoντα. Πεq[ οxαφιilγ xd,γει λ6γo xαι o τqαγωδ6g Eυqιπ(,δηg. Σε 6γα απo τα ελαΖιστα απoσπdοματα πoυ διαοιbξoγται απ6 τo 6qγo τoυ Φα6θωη διαβdξoυμε:

..'tει δ' iφ' 6πτα Πλειαδων '{yων δq6μoν. τοααστ' d.xoιjααg παTE '€μαqψεν i1νiαg' xρουoαg δ6 πλευqα πτεqoQ6ρων δyηματων μεθfixεν, αi δ' '6πταντ' Bπ' αiθ6ροE πτυyαg. πατrjρ δ' δπιoθε νdιτα Σειgioυ 6ε6rbg '[ππευε παTδα vουθετGly. 'ΕxεTα' '6λα, τfi ιδε oτρ6Q'
&Qμo, τfi ιδε.'.

....πoqε'ιjεται λoιπ6ιl αxολoυθιilιlταζ τoν δρ6μo πQoζ τι'ζ επτd' Πλειαδεg. Και τooα μ6νoν αQo6 αxoυαε το παιδ[, αqπαξε τα ηv[α. αQoι3 δε yτι3πηoε τα πλευqα τcυv πτεgoQ6qων oyηματωv, αQηαε τα ην[α, αυτα δε π6ταξαν ατιg πτυy6'g τoυ αιθ6qog. o πατrjρ αxολoυθιbνταg 6πιoθεν τoυ Σειρloυ [ππευε νoυθετιbνταE τo παιδt τoυ: Σ' εxεilro τo oημε[ο {λα, α' αυτ6 τo oημεlo oτq6ψε τo αqμα' o' αυτ6'... (Eυqιπlδη g, A πo απαo ματ α Φ α!θ ovτ o g, 17 1)
ι2) Tα Διoyυαιαxα τoυ N6ννoυ ε(ναι τo μεγαλriτεqo πoiημα τηg αq1αι6τητα9, αφιεqωμ6γo στoν Διoγυoo xαι απoτελεiται απo 48 Qαψωδιεg xαι 21.000 οτ(1oυEl Ε[ναι απoqiαg αξιoν πιilg τo μεγαλoυqγημα αυτ6 τηg ελληνιxηg γραμματεiαg, παqαμ6νει αι6μη xαι oημεQ'α στo μεγαλυτεqo τμημα τoυ αμεταφqαoτo. Πατqiδα τoυ N6ννoυ, o oπo(οg 6ξηοε τoν 5oν μ.X. αιΦνα, υπτiqξε η ελληνιxτ] xαι απμdξoυοα Παν6πoλη, πoλη τηg Ανω Αιγυπτoυ. Για την ξωη τoυ δεν διαocδξεται xαγ6να βιoγqαφιxd οτoι1ε[o. To δεfτεqo 6qγo τoυ πoυ διαoιbξεται μετα τα Διoνυoιαxα εiναι η διαoxευη oε δαxτυλιxd εξαμετρo τoυ xατd Ιωανιτ1ν Ευαγγελ(oυ, ενιil η Γιyαντoμαylα xαι τα Bααoαριxd,61oυν xαθε[. Με τα Διoνυoιαια εξυιpιilνει τoν Δι6νυoo, ενιil με τo xατα Ιωαννην Ευαyytλιo εξυrpιbνει τoν Xqιoτιανιoμ6, ιυ; γνιboτηg τηg Aληθε(αg χαι τηζ μεθ6ξεωE ελληνιxoli πνεfματog xαι Xριοτιανιoμoυ. 

146

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

πτεQoφoQα oχηματα πoυ πετd'νε oτιg πτυ16g τoυ αιθ6qog, πληοioν τoυ αστεQισμοti του Σειqioυ, τoυ λαμπρ6τεqoυ αστεQισμoti τoυ oυqανloυ θ6λoυ. Kατd, τ'dλλα oι επιoτημoνεg τηg NΑSA εqευνotiν αx6μη δια να διαπιoτιilooυγ αγ υπdρ1ει ξωη εxτ6g τηE γηζ χαι αν υπdρxoυν αλλα νoημoνα oντα εxτog τoυ ανθqιbπoυ. Αγνooriv oτι δεν υπαρ1ει oυτε 6να oημε[,o τoυ οtiμπαντoE πoυ να oτερεiται ξωrjg. Δι6τι o Δημιoυργ6g εiγαι παγτα1or1 παqων χαι τα παγτα πληqιilν. Πτεqoφ6ρα oxηματα δι6θετε o Φαθθωγ, ιπτdμενα dqματα 6μωg εixαν xαι

o μεγαλog τqαγωδ6g Eυqιπiδηg xdνει λ6γo για

oι δυναμειE τoυ Διog.

o μiyαg ηyεμιbν τoυ oυQαvoι3 Zευg, 6αξoνταg αε xtvηαη τo ιπτd'μεvο αqμα τoυ πqιilτoE πoqεtεταL' τα2tτoιτoιrbνταg τα παyτα xαι Qρoντtξoνταg τα' αυτ6ν αxoλoυθεl ατρατια θεcbν και θεoτrjτωv, παραταyμ6vη αε {vδεxα μ6qη'
(Πλατων,
Φ

αtδqoE, 246, Ε')

Eαγ o πλαγfτηζ Φα6Θωγ ηταν xατoιxηoιμog, αναqωτιoυνται ot εQευγητ6g Ρawels xαι Bergier, τα αμφ[βια 6ντα δια τα oποi'α μιλαει o βαβυλtbνιog 8ηρωoo6; αλλd' xαι oι αμφ[,βιoι τελy(,νεg, μπoρε(, να ηταν αυτoi πoυ επεξηoαν, ταξi'δεψαν στo δtαoτημα xαι επιoxtφθηxαν την γη''.(3). Oταν παρoυo[αoα για πqιbτη φoqd 6να εxφυλιoμ6νo τελ1iνα στην εχπoψπt1 Tα παιδιd τηE νιjyταg, πoλλoi 6οπευoαγ να τoν 1αgαxτηqiooυν διαβoλ6ψαρo. Και o1ι αδιxα, δι6τι oπωg 6λoι oι θxπτωτoι, 6τοι xαι oι εxφυλιoμ6νoι τελxlνεg βq(αxoνται πια στα βαθη τoυ Αδoυ. Η πεqιγqαφη των τελxiνων απ6 τoν Αρ1ιεπiοxoπo Eυoταθιo oτo απ6σπασμα πoυ αxoλoυθε( xαι oι οπdνιεg φωτoγραφiεg αυτιilν των oντων (βλ. ειτι. 12\-\22)' ουμπiπτoυν απoλιiτωg.

Και αυτοl μεν ιoyυq[ξovται oτι εiyαι παιδια τηg θαλαooηg, αλλoι δε oτι μεταμoqQcilθηxαν αε ανθqcbπoυg απ6 τoυE xdνεE τoυ Axτα[oνog. Aυτo /yινε εξαιτiαg τoυ 6τι εlιrαι αγqιoι xαι ox6πτoνται 6ιαlωg xαι @α[νεται 6τι xατ6yουν xdπελλo ατo οπoiοιl xαλλιεqy6νταg ρlζεg παραyουν θεqαπευτιxα παqαoxευαoματα. Σ' αυτodE αvετ6θη xατα την πεqloδo τoυ Κρ6voυ η 21'ατασκευi7 δqεπαyoεLδοiE ξiΦoυζ' Ιτoυ ευνο'ι3yιoε τoν πατ6qα 0υραν6' Πloτευαv 6τt επιν6ηoαν τη'ν 21ατασxευrjν αγαλματαlν xαι μεταλλCυν 11αL 6τι εlιlαι αμQ[6ιoι xαι αλλoxoτoL ωζ πQoζ τη1) oψιν, δηλαδrj παqεμQεqε[E κατ' αλλoυζ μεv πQoζ τoυE θεo6E, xατ' dλλoυg δε πqog τoυg ανθρcbπoυg, xατ' αλλoυg δε πρog τoυg ιyθιig xαι xατ' d'λλoυg πQoζ τoυζ oQειg. Υπrjρyε μdθog πoυ 6λεyε 6τι μεqιxol απ' αυτoι3g ε[ναι ανευ
(3) Pauwels - Bergier,

o αιιbνιog ανθρωπog,

oε}'. t79-|82. 

Η EKΠYPΩΣΣ ToY ΦAEΘoNToΣ KΑΙ TΑ KoΣMΙKΑ ΣXHMΑΓA ToΥ

ΠYΘAΓOPΑ

147

χεLQ6y χαL π0δ6ν xαι 6τι μεταξd τωy δαxτυλωy τoυζ Q6qoυν μεμ6qανη, 6πω9 oι χiνεg. Λ6yoυν 6τι rjταν yαλανoμd'τεζ ?tαL oxoυρ6Qρυδoι. Aυτo[ λoιπ6ν, αQod εlπαν oτι oι τελyiνεg εiναι τρειg, απoδ[δουν α' αυτoυg τα oν6ματα Xqυoov xαι Aqyυρoy ?dαL Xαλx6ν αντιατolyωζ πQoζ τηv ovoμασtα τηE ιiληg την oπo[αν o xαθ6ναE εQεdqε. Ιoyυqtξoνται 6τι αQoυ xαταπoντiαθηxαv απ6 τoν Δ[α, fi xατατoξεdθηxαν απ6 τoy Aπoλλωνα, απωλ6oθηααν. Εξιoτoρεlται λoιπ6ν 6τι xαι η P6δog απ6 αυτoι3g oνoμαζεται Tελyινiα' (EυoταΘιoE, Παqεx6oλαl ειg τηv Ιλιαδα, 2, 7BB, 28)

oπωg αναφ6qει o Αqxιεπioxoπog Θεοoαλoν[xηE, oι τελχινεζ ηταν 1ωρig 76ρια xαι π6δια χαι τα δdxτυλd τoυg oυνδ6oγταγ με μεμβqανη oπωg xαι τα δdxτυλα των 1ηνιilν. Καταπoγτιομ6νoι απ6 τoγ Δ[α η xατατoξευμ6νoι απ6 τoν Απ6λλωνα, εξαφανloΘηxαν απo την γη χαι αναμ6νoυν πια την τεχLτ{i zρ[οη, 6πωg 6λoι oι 6xπτωτoι. Πoια ε(,γαι oμωζ η dπoψη τωγ αστQoνdμων για την εxπιlρωση χαt τo δtαμελιoμ6 τoυ πλανητη Φα6Θoντoζ, τηγ στιγμη πoυ τo xooμoΤoτoqιx6 γεγoνog τηg εxρτ]ξεωζ τoυ επηQεdξει oλ6xληQo τoγ γαλαξiα;

Tιν6g d'ατ6qων Qηcliν i) αδτoν τοy Φα6θouτα i) 6τι d'ατ6ρεE τιν6g τ6τε xαταπεπτωxαoι xαταQλεyθ6ντεg xαt τιg αiτdιν πtπτωιl τ6ν yαλαξ[αν εiργαoατo.

Εx των αoτ6qωu ιo1υρtξεται 6τι, y'1 o lδιog ο Φα6θων, fi αλλoι αoτ!ρεg, αQo'ιi αναQλ6yθηxαu' xατ6πεσαν χαL 6ναg εξ αυτrby π6Qτoνταg, ταξιν6μηαε τoν yαλαξ[α. (oλυμπι6δωQoζ, Σy6λια ειζ τα Mετεωqoλoyιxα
τoυ A
q

ιατoτ 6λoυg, 70' 7)

λoγω τηg εxqηξεωg xαι διαλι]οεωζ τoυ πλανητη Φαθθoντog, o oπolog βqιox6ταν μεταξυ τoυ Aqεωg χαι τoυ Δι6g. Tην θ6oη τoυ χατεστQαμμ6γoυ πλανητη 61oυν λdβει oτ]μεqα τα υπoλεiμματd τoυ, τα oπoια απoτελoυν τoυg αoτεqoειδεig πoυ εξαxoλoυθorjν γα xινotlrγται πθqιξ τoυ ηλioυ. To Ι172 o αοτqoν6μoE Γι6ναν Mπoγ αναxdλυι|-rε 6τι η αρμoνιxη διdταξη των πλανητιilν διαταqασσεται οτo διαοτημα μεταξιi Αqεωg xαι Δι69, dπoυ βqioxεται η ξιilνη τωγ αστεQoειδιilν. Στo xεγo αυτ6 o Σoβιετιx6g αxαδημα'ι_ x6g Σεργxθι oqλ6φ, τoπoθ6τηoε τoγ διαλυθ6ντα πλανητη τoν oπo(o ταυτιoε με τoν Φα6Θoγτα. 'Εxoυμε λ6γo να πιoτευoυμε 6τι ηταν ιιατoιxηαιμog πoλυ πQLν εμφανLoθεi' η ξωη oτην yη, oμωζ oε ιιd'πoια xρονιιιη oτιγμη διαλιiθηxε απ6 θερμo-

700.000 1q6νια υπτiρξε μ(,α μεγdλη ανωμαλiα στo πλαγητιχo μαζ οιiοτημα :{ατd τηγ oπoiα oι πλαγητεg μετατoπloθηxαν απo τιg αρ1ιx6g τoυg Θ6οειg

Mεqιxo( απ6 τoυg Pιilαoυg επιoτημoνεg υπooτηρlξoυν 6τι πριν απo 

TA AΡXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ πυQηνL2ιη 6χqηξη' υπoοτηρiξει o Γιεβγx6νυ Κqιν6φ' Πq6εδρog τηg επιτρoπτ]E μετεωqιτιilν τηg πqΦην Σoβιετιxτ]g Eνιiloεωg. Aνdλoγεg εiγαι xαι oι απ6ψειE

τoυ xαθηγητori Aνθqωπoλoγlαg Φ6λιξ ΖLνy^ιε)ν o oπoiog υπoοτηqlξει 6τι, μια Θεgμoπυρηνιxη ξxρηξη πoυ πqoxdλεαε αλυoιδωτΕg θερμoπυqηνιιι6g αντιδρd'oειg στoυζ ωxεανo'ιig τoυ πλανrjτη,6φερε τoν πληqη αφανιoμ6, xατω απ6 θερμoxqαoiα εxατoμμυρ(,ων βαθμιbν. H διiναμη πoυ λειτoιjQyησε ωζ oxανδαλη ηταν τo ανθqωπoειδ6g. Ανdλoγεg εiγαι xαι oι απ6ψειg dλλωγ Pιiloων επιoτημ6νων 6πωg o Nιxoλdι Nταγ(λoβιτE, o Bαo(,λι Φεo6νxoφ xαι o Aλεξαντεq Καξdντοεφ. o τελευ_ ταlog, ωg ειδιxog oτην θεωq|α τoυ απεiqoυ, υπooτηqiξει oτι τα διαατημ6πλoια των xατo[,xων τoυ Φα6θoντo9 txαναν oυ7ν69 επιoxtιllειg στoυζ εσωτεριxoυg πλανrjτεE τoυ ηλιαxoυ oυατηματog, ερευνrbνταζ τLζ oιx6oφαιqεg τoυ Ερμolj, τηg Aφρoδ(,τηζ 2ιαL τηζ Γηζ, δι6τι yνrbριξαν 6τι oL τQεLζ αυτo[, πλανητεg ηταν oι πιo lιατdλληλoι για ξωη. Ε(,μαι oi'yoυρoE πωζ oL ταξιδιιbτεζ τoυ πλανητη ε(δαν μπρooτα ατα μdτια τoυζ μLα oφα[,ρα να θqυμματi,ξεταL σε 1ιλιαδεg xoμματια, τo ρευoτo υyρo να xυνεται πQoζ τα 6ξω xαι να μετατρtπεταL σε στεQεoπoιημ6να xoμμdτια πoυ 6αxαyαν σε μLα ατελε[ωτη αλυoιδωτη αντlδραoηΘ' Tα oτεgεoπoιημ6να αυτd xoμμdτια εLγαι oι αστεQoειδε(,g πoυ βqiοxoνται οτην θ6oη τoυ χατεστQαμμ6νoυ πλανητη xαι περιφ6ρoνται oημεqα γιiqω απ6 τoν ηλιo. Στo πλανητιxo τqoxιαx6 oυoτημα πoυ εi1ε oqiαει o Πυθαγ6qαζ πQιγ απ6 2.500 xρoνια oι αστεQoειδε(,g xατελdμβαγαγ την π6μπτη πλανητιxη τqo1ια, μεταξιi τoυ Αqεωg χαι τoυ Δι6g. Κατα τoν Πυθαγ6Qα' oι απoοτd,oειg των πλανητιilγ απο τo xθντρο περιoτρoφηζ τoυζ ηταν αναλoγiεg τoυ 1ρυοori αqιΘμoυ Φ, τoγ oπoioν θεωqorioε ωg 6να εiδog παγxoομιαg oταθερdq. o Πq6xλog μαζ γνωστoπoιεl 6τι o Πυθαγoqαg επεξεqγαξ6μενog νoεqd τιg φιλoooφιx6E χαι γεωμετqιx6g τoυ θεωqiεg εiγε ουλλdβει την οtioταοη των xooμιxιbν ο1ηματων.

Πυθαy6qαg τrjv περi α0τrjν [yεωμετqtαν] QιλoαoQiαν εiE oχiμα παιδεtαE 8λευθ6qoυ μετ6oτηoεν' d'νωθεν ταg d'ρyαg αδτfig i'πιαxoπoιiμενοg xαl d'tλωg xαl νoεqdlg τα θεωqrjματα διεqευνrΔμεvoE' 6g δrj τrjν τ6ιl dνα λ6γoν πqαyματεiαν xαt τrjν τδν xoαμιxσlν αψμd'τ ωy o'ιj oτ αo ιν d'ν εi q εν. Πυθαy6qαg μετ6θεσε την QιλoooQiα (πεqi την yεωμετρ[α) αε μoaΦi ελευθ6qαE παιδεtαg, επoπτε'ιjoνταg απ6 ιllηλα τιg αqy6g τηg
(4) H. Gris - W. Dick, Ntεg παραιtlυyoλoyιxtg αναxαλυψειE ατην Σoβιετιxη 'Ε'νωoη, oε}ι' 285-301.

o 

ιΙ EΚΠYPΩΣΙΣ ToY ΦΑEΘoNToΣ KΑΙ TΑ KoΣMΙKΑ ΣXΙ{MAΓΑ ToY

ΠYΘΑΓoΡΑ

149

χαι αijλωζ

?tαL 1,oεQ6ζ' διεqευνtilιrταg τα θεωqrjματα' αυτ6g λοιπ6ν αvαxαλυιpε τη1) πQαγματεIα oιiμQωνα πQoζ τη1) λoyιxrj χαι την od αταoη τω'ν }ιoσμ ι2lrbν α yη ματων.

(Πρ6xλoE, Ιn Εuc]idis Ε]ementorum Ιibrum commentarii, οελ. 65)

Oταγ τογ εqωτoυoαν τι εiγαι οoφ6τεgo 6λωγ, απαγτotjoε oτι ooφ6τεqo oλωγ ε(,γαι οι αqιθμo|, βdοει των oπo[,ωγ ηταν δoμημι1γα τα xoομιxd σχηματα αλλd xαι oλoxληqo τo αιiμπαν. Αναλoγα εiγαι xαι τα ο16λια τoυ Αqιοτoτθλoυg γtα τoυζ Πυθαγoρεi,oυg.
τdlν 6ντων oτoι1εTα παvτων δπ6λα6oν ε7ναι, d'ρμoν[αν ε7ναι xαi d.qιθμ6ν.

oi δ' d'ριθμo[ παoηg τfig Qιioεωg πq6τoι, τα τ6ll d.ριθμdlν oτoιyεiα xαi τ6l, 6λoν οδραν6ν

αριθμot λoιπ6ιl απ' 6λη την Qtαη ε[ναι πρtbτoι, θεcΔqηoαy δε 6τι oτoιyεlα των αqιθμ6ν εiναι ατoιyεlα 6λωιl των 6ντων xαι 6τι o oυqαν6g εiναι αqμoyiα xαι αqιθμ6g. (Aqιoτoτ6ληE, M εταQυoιxd., 986, A, L) Bdoει τηg Πυθαγoρεioυ α1ηματιxτ]E oυoτdσεωζ τoυ x6αμoυ, oι τρo1ι69 των πλανητιilγ τoυ ηλιαxoti μαg ουoττ]ματog τ]ταν δωδεια xαι o1ι ενγθα, οπωg θεωρεiται οημεqα. oι τqo1ι6g αυτι1g πoυ ε(ναι απλ69 αqιθμητιx6g ανα}'oγiεg τoυ 1ρυoori αqιθμoυ Φ=1,618... ε(ναι oι εξηg: 1η τqoxια (Πλανητηg Εqμηsl α1 = Φl2,
2η τqo1ια (πλαντ]τηg

oι

Aφqoδ(τη)

αz = Φ2

12

3η τρo1ια (πλαντ]τηg Γη)

σ: = Φ3 lΖ = σfta2
αη = Φ4 12 = α7+α1

4η τqo1ιd (πλαντ]τηE Αρηs) 5η τρo1ιd (πλανητηg
7η τqoxιd (πλαντ]τηg 8η τρo1ιd (πλανητηg 9η τρo1ιd (πλανητηg 10η τρo1ια 6η τqo1ιd (πλανητηg Zευg)

Φα6θων) Kρ6νog) oυqαν6g)

0s = Φ5 12 = σ3+ σa

σo=Φ6 2=αo,+αs
σz = Φ7 12 = α5 +σ6 cε = Φ8 12 __ αu +α,
σq = Φ9 12
__

Πooειδιbν) (πλανt]τηg Πλoυτων)

αr+

α'

σlο= Φ10 f2= {ιg+ σ9

X,) σlι= Φ11 l2= σgΙ arc 12η τqo1ιd (πλανt]τηg Xr) σn= Φ12 2= afi * a11 oι τιμ69 αυτθg ε(,ναι oι απoστdσειE των διilδεπα πλανητιΙlν απ6 τoν ηλιo z'ατα την δημιoυqγi,α τoυ ηλιαxoιi αυoττ]ματoζ χαι πoλυ πqo τηζ χαταστQoφηζ τoυ Φα6θoντo9. H τρo1ια τoυ xαΘε πλαγητη ε(γαι ιοoδιjναμη με τo
11η τqo1ιd (πλανt]τηg

αΘρoιoμα των τqo1ιιilν των δtio πρoηγoυμι6νων πλανητιilν. Edν διαιq6ooυμε τιg τιμ6g αυτθg με την αντloτoιxη τιμt] τηg τρo1ιdg τηζ γηζ (Φ3l2), Θα τιg 

150

TA ΑPXEΙA TΙ{Σ XΑMENIΙΣ ΓNΩΣHΣ

μετατQ6ψoυμε σε αστQoνoμιχ6ζ μoγdδεζ με βdση τηγ απ6σταση τηE γηζ απo τoγ ηλιo. Η τιμη τoυ Φα6θoγτog γ(νεται xατ' αυτ6γ τoν τqoπo (Φ5 /2) (Φ3l2)= 2, 6|8 αατq. μoνdδεg xαι πqooεγγ(ξει την απ6oταση των oυγ196νων αστQoνoμιχων παqατηqηαεων πoυ εiγαι πεqiπoυ 2,8 αoτq. μoνdδεg' Στoν μαΘηματιx6 λ6γo, χQυση τoμη oνoμdξεται o λoγog α/β=β/α+β, υπo τoυ oπoioυ διαιρεiται αρμoνιxd 6να ευθι1γραμμo τμημα πoυ 61ει μηxog α+β.
:

ogθoγιilνιo με αναλoγια Φ

1.618...

o λoγog αυτ69 ουμβoλ[ξεται με τo γQαμμα Φ πqog τιμην τoυ Φειδiα xαι εiναι o αotiμμετqog αριθμoE φ= 1f+1)/2= 1,61803398...'.. Σημεqα υπdρ1ει η πεπoiθηoη 6τι η χQυση τoμη Φ θ1ει ιδι6τητεζ μυστηgιιbδειE, μαγιx6g, ο1εδ6ν Θε'tx(,g, αφoti ε[ναι γεν6τειρα των πεQισσoτ6qων χαι ωQαιoτ6qων δημιoυργημdτων τηg φrioηg, xαΘ6λη την xλi,μαxα τηg δημιουqγiαg απ6 τoγ μιxqdxoομo 6ωg τoν μαxqdxooμo. Πoλλo[ επιοτημoνεg xαι ιδ[ωE xαλλιτ€γνεg xαι φυοιoδ(φεg ιoxυρiξoνται 6τι αναxdλυψαν την αναλoγ(,α τηg χQυσηζ τoμηζ οτην δομτ] των xqυοτdλλων, των xoγ1υλiων, των βλαστd)ν, των αγΘ6ων, των πλανητιπι.δν oυoτημdτων αxoμη χαι τωγ σπειQoειδΦν γαλαξιΦν.

'Ενα oρθογΦνιo (dνω) τoυ oπoloυ oι πλευq6g €xoυν την αναλoγiα Φ, 

H ΕKΠYPΩΣΙΣ ToY ΦΑEΘoNΤoΣ KΑΙ TA KoΣMΙKA ΣXΗMAΤΑ ToY

ΠYΘΑΓoΡA

15l

διαιρεiται εoωτεqιxα xαι επεxτε|γεται εξωτεqιxα επ' απειρoν αε oqθoγιi:νια πoυ θ1oυν xαι παλι λoγo Φ. oι διαδo1ιx6E xoqυφ€g αυτιilγ των oρθoγων[,ιυν oqiξoυν λoγαριθμιxη oπε[,ρα. Η λoγαqιθμιxη αυτη οπεlρα ε|γαι τo μoναδιxo σχημα πoυ δεν αλλαξει ιιoQφη xαθιbg αυξανεται, παραμ6νoνταζ συμμoQφιxo πρog τoγ εαυτoγ τoυ. 'Ιαωg δι' αυτoν τoν λoγo τo ευταxτoν αυτo ο1ημα τo πρoτιμα τooo πoλυ η

Eπi παραδεiγματι o ναυτlλog πoυ ε[γαι €να εiδog μαλαx|oυ τηg N6αg Καληδoν1,αg με σπεtQoειδ€g oατqαxo. |"tε.,,o1*r.ι, xατα λoγαριθμιxη oπεiρα η οπo|α βαo|ξεται oτην 1qυoη αναλoγiα Φ. Κατ'αυτoγ τoν τρoπo τo x€λυφog
- xατoιx[α διατηρεiται oυνεxιilg oτην [δια αναλoγ[α με τoγ 6νoιxo τoυ. Η cιqpιoν|α τoυ γαυτ|λoυ απoτελε| μιxρoγqαφlα τηg oυμπαντιxηg αqμoν|αg. 'Ωg θαυμαoτα τα'!qyα ooυ Κdqιε' παντα Bν αoQ[μ ΒπolηααE.

φυoη.

Aυτo εlyαι τo oxημα τoυ Nαιιτ[λoιι. Θα μπoρoιiαε oμιυg να εtναι xαι η tλιξ τoυ Ιιονιxot xιoνouρανoυ η τo αyημα ενoE απειρoειδoυq' )'αλαξiα, oπιo5 o )'αλαξ[αζ oτoν oπolo ανηxει
η γη.

H οπoιlδαιoτερη ιδιoτητα τoυ αριθμoυ Φ, ε[γαι oτυ, εaν αφαιq€οoυμε την ιιοναδα, μετατρ€πεται στoγ αντloτqoφo τoυ. Ε[γαι o μoναδιxog θετιxo; ιιgιθμog γtα τoγ oπoio ιo1υει αυτη η ιδιoτητα. Φ-l= 1,618...-1= 0,618...= 1/Φ Eαν πρooθ6σoυμε οτoν αqιθμο Φ την μoναδα, τo αθρoιομα πoυ πQoχι!.ττει εiγαι lαo με Φ2. Φ2 =2,618= l,618+1= Φ+l Φ3 = 4,236=2,618+1,618= Φ2 +Φ xαι γενιxoτερα Φγ =Φγ-I + Φν-2 

152

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

ιo1υρ6τεqεg επιδρdoειg. Στo βιβλ[o τoυ Ι. Δαx6γλoυ, O μυoτιx6g xrbδιxαg τoυ Πυθαy6ρα, αναφ6qεται o1ετιxα:

Λoγω τηg ανωτ6ρω ιδι6τηταg η αειqd 1, Φ, Φ2, Φ3, Φ4..... μεταo1ηματiζεται οτην οειqd 1, Φ, Φ+1, Φ2 +Φ, Φ3 +Φ2 xαι εiγαι η oειqd πoυ διθπει τιg απoοτααειE των πλανητιilγ τoυ ηλιαxori ουoτηματoE πQo τηζ εxρηξεωg τoυ Φα6θoντog. 'oπωg διαπιoτιilνεται χαι απ6 τιg τιμ6g των πλανητιxΦν τρo1ιΦν oι oπo(εg πqoαναφ6qΘηxαν, η τqo1ιd τoυ xdΘε πλανητη εiναι ιοoδtjγαμη με τo αθqoιoμα των τρoxιιilν των δr}o πqoηγoυμ6νων πλανητ<bν. Στα απoοπdoματα πoυ πqoηγτ]Θηxαν, ο N6ννog μαg απεxαλυψε 6τι η €xqηξη τoυ Φαθθoγτog εi1ε ωg απoτ6λεσμα τηγ μετατoπιοη των πλανητιilν απ6 τιg αq1ιx6g τqo1ι6g τoυg. Oι μετατοπloειg αυτ69 δεν ηταν iδιεg oε 6λoυ9 τoυg πλανητεg. o EQμηζ, η Γη xαι o ΑQηζ επηρεdoθηιαν ελd1ιοτα, δι6τι την oτιγμτ] τηg επqηξεωg βqiαxoνταν αντιδιαμετqιxα τoυ Φα6θoντog, εν αντιθ6σει με τoν Δ[α, την ΑφρoδLτη xαι τoυg dλλουg πλανητεg πoυ υπ6oτηoαν

H ν6α θ6oη τηg Aφρoδlτηg πoυ απoμαxριiνθηxε απ6 τoν,Hλιo, δlνεται απ6 τη o16αη Φ: Φ3 /2= 0,764 αoτρoνoμιx\E μoναδεg' Aρα απoμαxqιiνθηxε απo τoν'Hλιo xατα 0,764-0,618 = 0,146 αoτρ. μoι,αδεg i 21.827.000 xλμ' Β6βαια απoδεlξειg δια τα ανωτ6qω δεν iπαqyουi, υπd'ρyoυν 6μω9 μεριx6E ενδεtξειg, 6τι πq6πει vα αυν6βη 'iπo"ε xd'πoιo μεyαλo xoαμoiατoριxδ yεyoνοζ πoυ συyταqαξε τo πλανητιx6 μαg α,ι3oτημα xαι πqoxαλεαε τα παραπανω. Aυτo τo oυρανιo xoαμoioτoqιx6 yεyον6g πρ6πει να rjταν η αυτo}'αταατρoφrj τoυ πλανrjτη τωv ασ.τεQoειδιbν. oφεiλoυμε να δεψτοtμε την ιjπαqξη αυτoιj τoυ πλαvrjτη' τoυ οπoioυ απ' 6λη τηv Πυθαy6ρεια eεωqηiixτj εμφανιoη τωv τqoyιcbv των πλαvητcbν yενιxιilg, βεβαιrbνuio, η ι3παqξη xαι επιβεβαιcilνεται επ[αηg xαι απ6 τoυg δυo Πυθαy6ρειoυE ν6μoυg των αττoστd.oεων των πλανητcbν xαι oρtξεται η θ6αη πoi πρ6πει να εtyε αυτ69, oε απ6oτααη απ6 τoν'Hλιo 2,618 αoτq. μoνd'δεs. Aλλd' xαι απo τιζ παQατηρrjoειE τωu αστQoy6μων βεβακbιlεται η ιiπαρξη εν6g μεyαλoυ αριθμot τεμαyiων' μιxqιbv xαι μεyαλων (πoυ yια πoλλo{g εiναι υπ6λoιπα απ6 την 6xqηξη), πoυ πεqιφ6qoνται yιjρω απ6 τoν'Hλιo oε διαφoρεg απoαταoειg, με βd'oη την απ6σταση τoυ 2,8 αoτq. μoνd'δεg. Εφ' 6ooν λoιπ6ν παqαδεyτodμε oαν αληθιν6 yεyoν6g την 21,αταατρoφrj τoυ πλανrjτη τωy αoτεqoειδιbν, τ6τε ε[ναι επ6μενo να 6'yινε μ[α αναoτατωση στην ιooρqoπiα των 6λξεων τωv πλανητc6ιl xαι 6τoι να εμφανiξoνται orjμερα μιxρ6E τj μεyαλεg διαφoq6E απooτd.oεων των πλανητ6v απ6 τov'Hλιo, δηλαδτj απ6 τo Πυθαy6qειο τqoγιαx6 oy6διo πoυ ειlτoπiξετα[ στην αQχi τηζ δημιoυqγ[αE. 

Η EKΙΙYΡΩΣΣ ToY ΦAEΘoNToΣ KΑΙ TA KoΣMΙΚΑ ΣXHMAΓΑ ToY

ΠYΘΑΓoPΑ

153

iδιog ουγγραφθαg παqαθ6τει θγα πiναxα με τιζ απooτdoειg των πλα_ νητιilν μετα την χαταστQoφη τoυ πλανητη των αοτεqoειδιilν, ουγxqlνoνταg τιg τιμθg πoυ πρoxtiπτoυν απ6 τoυg ν6μoυ9 τoυ ΠυΘαγoρα xαι τιg τιμθg των oυγ1q6νων αοτρoν6μων. oι oμoιoτητεζ πoυ πqoxriπτoυγ απo την oυγxριoη εiγαι εντυπωοιαx6E.

o

ΣYΓΚΡΠΙKoΣ ΠΙNΑKΑΣ ΠΛΑNHTΙKΩN AΠoΣTΑΣEΩN
ΑPΙΘMoΣ TPoXΙΩN
1η

oNoMAΣΙΑ ΠΛΑNHTΩN
EPMrΙΣ AΦΡoΔΙTH

ΑΙΙoΣTAΣEΙΣ KATA ΠYΘAΓOPΑ
0382
0,764
I

ΑΙΙo AΣTPONOMΙKEΣ ΠΑΡΑTHPHΣEΙΣ
0,387
0,723
1

2η
3η

4η 5η
6η 7η 8η 9η

1η
11η

ΓH ΑPHΣ AΣTEPoEΙΔHΣ ΔΙAΣ ΚPoNoΣ oYPΑNoΣ ΠoΣEΙΔΩN ΠΛoYTΩN

1,618

1,524
2,8

2,618 5,236
9,472

\')

9,539
19,18 30,06 39,s

18,944
30,034 39,506

Xιi

|2η

Χn

63'9 +5Ψο l'03'3 y5Ψo

Πιilg γνΦgιξε o Πυθαγ6QαE τιζ απooταoειg των πλανητιbν με τ6oo μεγαλη αxρiβεια; Kαι πιilg μπogoυαε να oυo1ετ[οει τιζ απoστdοειE αυτ69 με την εxπιiqω_

Eνα 1αgαxτηqιoτιxo απooπαoμα απ6 τoν Πλoυταq1o αναφ6qει τιg αστQoνoμιχ6g παρατηqηοειg τoυ περ[φημoυ αoτqoν6μoυ Eυδ6ξoυ, για τηγ εxπιiρωoη τoυ Φα6θoγτoζ χαι τα διαγqαμματα τoυ Πυθαγ6qα.
Ε$δoξog δ" ηijyετo παραoταg τι$ fiλ(,φ xαl xαταμαθιby τ6 σχημα τoδ d'oτqoυ xαl τ6 μ6yεθog xαl τ6 ε7δog δg δ Φα6θωι1 2lαταQλεyfivαι, xαl Πυθαy6qαg iπl τ@ διαyραμματι 6oδν '6θυαεν, rilg

ση τoυ Φα6Θoντog;

Qηαιν'Aπoλλ6δωρog. o Ει3δoξοg δε, αQo'ιj oταθηxε απ6ναvτι ατoν rjλιo xαι αQoιj !μαθε τελεlωg τo oyrjμα τoυ αατρoυ' rdαι' τo μ6yεθog χαι τo.ν τq6πo με τoy oπoioν o Φα6θων xατεQλ6yθη' ?dαι o Πυθαy6ραg εξαιτ[αg του διαyqdμματog θυolαoε 66δι, oπωg ιαyυρ[ξεται o Aπoλλ6δωρo9. (Πλoυταq1og,"oτι oδδ' f7δ6ω9 ζfiν ioτιu xατ' ' Επlxουρoν, 1'094, A, 11) 

154

TA APXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΙΙΣ

Eνδιαφ6qoν παρoυoιdξει χαι η xαταγqαφη του Στoβαioυ, οriμφωνα με την oπo[α oι μαθητθg τoυ Πυθαγ6gα, εxτ6g τoυ oυoτηματoζ τωγ πλανητιxcδν τρo1ιι.δν, γνιilqιξαν χαι την o16οη τoυ oυoτηματog αυτoυ με τoν εμπqηoμ6 τoυ Φα6Θoντog.
Tdlν Πυθαyoqεlων oi μ6ν '{Qαoαν doτ\qoE ε7ναι διαxαυoιν, Βxπεo6ντoE μ6ν d'π6 τfrg iδlαg 6δqαg, δi οδ δ6 πεqι6δqαμε yωqloυ xυxλoτεqιΙlg αδτ6 πεqιQλ6ξαντοg iπl τoi xατα Φα6θoντα ΒμπQη'

oμoi.

Aπ6 τoυg Πυθαyoρεloυg αλλoι μεν εtπαν 6τι ε[ναι πυqπ6ληoη

αoτ6qog που εξ6πεαε απ6 την 6δqα τoυ, απ6 6πoιoν 6μω9 τ6πoν π6ραoε xυxλιxα τoν πυρπoληαε xατα τoν εμπQησμ6 του Φα6θoντoζ. (Στo6α[og, Aνθoλ6y ιoν, 1, 27, 2)

Αναφoριxα με τηγ πυqπ6ληoη τoυ ΦαθΘoγτog, παρατiθεται xαι 6γα απoσπασμα απo τoν T(,μαιoν τoυ Πλdτωνog. o Αιγυπτιog ιεqειig Σωγ1ιg απoxαλr]πτει οτoγ Σ6λωγα πoυ επιox(.φΘηxε την Αiγυπτo, τo μεγαλo μυoτιxo τoυ ηλιαxoυ oυοτηματog.

Δι6τι, ixεTyο τ6 δπoToν λ6yεται μεταξι3 oαg, 6τι xd'πoτε δ Φα6θων, δ υi6s τoi fiλ[oυ, d.Φoυ ζξευξε τo d.ρμα τoi πατq6g τoυ, Βπειδη δ6ν

fiτo ixαν6g vd' τo d'ρματηλατfi Βπl τfig πατqιxfig δδo6, xατ6xαυoε 6λα δαα εiρiαxoνταv iπi τfiE yfiE xαl δ [διog' dQoδ iπλrjyη d'π6 xεραυι,6ν, xατεoτqαQη, αiτ6 λ6yεται μ6ν δπ6 μoQΦιν μ'ιiθου, ιj d'λrjθεια 6μω9 ε7ναι fi μετα6oλrj τfig xινi1αεωg τClν oδρανlων αωματωv πot περιQtqovται γ'ιiqω d'π6 τrjν yfiv. (Πλdτωγ, T['μαιog, 22, C)

Πoiα θμπνευοη πρθπει να ε[1ε ο Πυθαγ6qαζ δια να μπoq6οει γα αυλλdβει τιE τρo1ιι6g των oυqανiων oωματωγ, αλλd χαι τηγ ευρυτερη γεωμετρiα

των xαqdξεωγ τoυ oυμπαντog; Tην 6μπνευοη αυττiγ εξυμνε[, θναg απ6 τoυg αQχαιoτ6Qoυζ χαι oυνdμα αγνιiloτoυg πoιητ69 τηg Αλεξdνδqειαg, o χυπQιαxηg παταγωγr]g Eqμηoιdναξ.

o'[η μ6v Σαμιoν μαν[η xατ6'δηoε Θεαvoig Πυθαy6ρην, δλlxων xoμι/'lα yεωμετρ[ηg εδρ6μενoν, xαl xdxλoy δαoιl πεqι6d'λλεται αiθrjq 6αιfi iν[ oQαiqη παyτ' dποπλααod'μενoν.

Πoloυ εiδoυg 6xoταoη xατ6λα6ε τoν Σαμιo Πυθαy6qα τηg Θεανotg, 6ταν αναxαλυψε τηv λεπτrj yεωμετqlα τωv ελixων (τoυ αι3μπαvτοg) xαι oυμπiεαε oε μιxρi1 αQαiqα τo αιjιroλo τoυ xtxλoυ τo oπoioν αyxαλιαξoυν oι αιθ6'qεE;

(Eρμη oιαν αξ, A πo απααματ α, 7, 85) 

H EKΙΙYPΩΣΣ ToY ΦΑEΘoNToΣ KΑΙ TA KoΣMΙΚΑ ΣXΙΙMAΓA ToY

ΠYΘAΓoPA

155

xαι επιβεβαιιilνει την αναxdλυψη των πλανητιxιilν τρoxιιilν χαι τηζ λεπτηg γεωμετρiαg τωγ ελixωγ τoυ oυμπαντoE' Αυτ6E οι €λιxεg βαolξoνται oτην αναλoγ[α τoυ 1qυooti αριθμoιi Φ, o oπolοg δι6πει πoλλd φαιν6μενα τηg φfσηζ, xαθωg χαι τιζ αqμoνιx6g xαqdξειE oτo ελιxoειδθg x6λυφoζ τoυ ναυτiλoυ.

To απ6oπασμα τoυ Eqμηoιdναxτog εξυμνεi την ιδιoφυ(α τoυ ΠυΘαγ6gα

Mεταξιi των oυqανiων οωμdτων τoυ ηλιαxoυ μαg ουoττ]ματog, oτημoνεE υπoψιαξoγταt την υπαqξη εν6g επιπλ6oν πλανητη.

oι επι-

o John Anderson, ε8ευνητiζ oτην ΝASA xαι o Κenneth

SeideΙmann,

yι6E των πλανητrbν oυρανo'ιj xαι Πooειδrbνα τιg δημtoυρyεi' ιfναg d,yνωoτog πλανητηE πΕντε φoρ(g βαqυτερos τηζ yηζ xινoljμενog oε μiα πoλlj bxxεντρη τρoyιd. Oι αoτρoνoμoι λ6νε 6τι δεν ξtρoυν πo'ιj να παρατηρηooυν δια να βρoιiνε τoν δ(xατo πλανiτη X' Aυτην την απoρ[,α τoυg την λιiνει xατd, xαπoιo τq6πo o Πυθαγ6ραζ με την παqoυoα μελtτη, λ6yoνταg xαι απoδειxνυoνταg oτι oyι μ6νo υπαρxει o d'yνωoτog πλανητηζ X o oπo[oE xατα τoν Πυθαy6qα ε['ναι o X1μ αλλd 6τι υπαqyει xαι tναg αx6μη o Xn'.... Στo oλoxληρωμ6νo τρoyιαx6 πλανητιxo oυατημα τoυ Πυθαy6ρα, υπαρyoυν ?ruL η 11η xαι η 12η τρoyια'

αoτρoν6μog ατην oυdαινy}ιτoν, υπEθεoαν 6τι τιg ανωμαλi'εg στLζ τQo-

πoυ στo ηλιoxεντριx6 πλανητιx6 μαg otoτημα δεν t1oυν αx6μη εντoπιoθε[,. ΠαντωE o Πυθαy6qαζ με τoυζ πλανητιxoιig τoυ ν6μoυζ μαζ δ['νει την αιιριβη απ6αταoη αυτrΙlν των αyνωατων πλανητtbν απ6 τo oημε[,ο πεqιφoρdE των 2dαL εν πρoxειμ(νω την μ6oη απooταoη απ6 τoν 'Hλιo, xαι εναπ6xειται πλ6oν στoυζ αoτρoν6μoυζ παQατηQητtg να τoυg εντoπ('σoυν χαL tτoι να επαληθειjαoυν τoυζ ν6μoυ9 τoυ Πυθαγ6Qα.

(o μυατιx6g xτΙlδιxαg τoυ Πυθαγoρα, οελ' 94'Ι09)

Ooo xαι αν ερευνoriν oι επιοτημoνεg δια γα εγτoπiοoυν τoυζ αγνιiloτoυg τλανητεg τηg 11ηE χαι τηζ 12ηg τqo1ιdg, δεν θα xαταφ6qoυν πoτ6 γα τoυζ εντoπiooυγ, ιilστε να επαληθει]ooυγ τoυg ν6μoυζ τoυ Πυθαγ6gα. Δι6τι αυτoυg τoυg νoμoυζ τoυζ θ1ει επαληθευοει πρo πoλλιbγ αι{bνων, o ΑγιoE Ιωdννηg o Θεολoγog, ο oπoiog μαζ γγωστoπoιεi 6τι πqdγματι εxτ6E απo τoυg ενν6'α γνωατoυg πλανητεg τoυ ηλιαxot μαζ oυoτηματog, υπηqxαν xαι αλλoι τQειζ, μεταξri τωγ oπoiων xαι o Φα6θων, oι oπoioι 6μω9 61oυν πλι6oγ απoλεοθεi.

'ΕQανηxε τ6τε d.λλo αημεTov εig τ6ν oiραv6v' iδol, €ναE μiyαg x1xxινog δραxoνταg μ6 6πτα xεQαλια xαl δ6xα x6'ρατα' εig τα 

156

TΑ ΑPxEtA THΣ xΑMENtΙΣ ΓNΩΣHΣ

nεQιiλια του floαν iπτd oτ6μματα. Κα[, fi οι3ρti του #oυρε τ6 τρ[τoν τdlν dατ6ρων το6 οι3ρανο6, ιιαt τoι3g Ερριξε εlg τriν γffν. (AπonclλυψιE' t2' 4)
Tα γεγoν6τα τηg Απoxαλtiψεωg δεγ αιoλoυΘotiν 1ρoνιxη οειqd. o Αγιog Ιωdννηg o Θεoλ6γo9 τα πεqιγqdφει με αιiγ1υoη, 6πωg τα βλ6πει. Κατ' αυτ6ν τoν τq6πo oυγτd,ooεται με τιE φιλoooφιx6g xαι μαΘηψατιx('g ΘεωqiεE τoυ ΠυΘαγ6qα, δι6τι xαι για τoυζ δrjo εiγαι xoιντi η πηγτ] τoυ πνεriματog xαι η εατ(,α τoυ φωτ6g, o Kυqιog ημιbν Ιηαorig Xqιατ6g. 

To ΠYP ToY ΠPOMHΘEΩΣ KAΙ H ΓONΙΔΙAKH EΠEMBAΣΙΣ TΩN oΛYMΠΙΩN
7.
'Hταν xd'πoτε επoyrj που υπrjρyαν θεol, δεv υπηρyαν 6μωg θvητα 6ντα. Και 6ταιl xαι yι' αυτα rjλθε o xαθoqιoμ6νog απ6 την μolqα xαιq6E δια τηv y6νvηαlν τoυζ' oL θεol τα πλαθoυν ειζ τo εσωτεQLx6ν τηE yηg αQο1i 6xαyαν μiyμα απ6 πυq xαι ycbμα. Και 6τα'll επq6?{ειτo 'να τα Q6qoυv ειζ τo QωE, δι6ταξαν τoν Πqoμηθ6α χαL τo^ι' Επιμηθ6α yα τα ιl'oσμrjooυν.'... ωoτ6αo 6Qθανε πια η καθoριoμ6νη απ6 την μolρα ημ6Qα, xατd' την oπoiαy 6πqεπε να εξ6λθει ?dαι o d'νθqωπog απ6 τηv yη ειζ τo Qωg. Καθcbg λoιπδν ευqιox6ταν ειE αδι6ξoδoν o Πρoμηθε6E, τι λoyis αωτηρ[α να ει3ρει δια τov ανθρωπo' απεQααιαε να xλ6ψει τηv 6ντεyvo αoQlα με τo πυQ τoυ HQα[oτoυ ιdαL τηζ Aθηναg -δι6τι rjταν αδdνατoy yα απoxτηθo6ν αυτ6g απ6 xαπoιoν i7 να χQησLμoπoιηθotν χωQIζ ΙτυQ- 21αL 6ται λoιπ6v τιg yαρiξει εLζ τoν ανθqωπov. Tηv αoQiαv τoυ λoιπ6ν δια την ζωrjν 6τoι τηv απ6xτηoε o ανθρωπoE. (Πλατωγ, Πρωταy6ραζ,32o, c & 321, c)

o Πλατων αναφ€qει oτι oι oλriμπιoι fπλαoαν τoυg ανθqιi.lπoυζ απo πυQ z-αι 1ιbμα' To 1ωμα σχετιζεται με τα π6ντε στεQεα τoυ Πλατωγoζ χαt ειναι αi.ληλ6νδετo με τo πυq, δι6τι πQo6Qχεται απ6 τo πυq' 6πω9 χαι η γη πQo6Q-

Ζεται απo τoν ηλιo, απ6 τoγ oπoio απooπαoτηχε πQιγ απo δισεχατoμμυqια 7q6νια' Tα πdγτα εiναι πυq, χαι απo τo πυQ ειζ τo πυQ επιστQ6φoυν. oταγ oι oλυμπιoι oλoxληqι(lνoυγ τo 6qγo τηg <πλασεωg>>, αγαθ6τoυγ οτoν Πqoμηθ6α xαι τoν Eπιμηθi.ανα xooμησoυντo ανθριilπινo γθνog πoυ θα ερ1oταν στo φωζ. o Πqoμηθεrig επιδιιbxoγταζ να oυμβαλει στηγ οωτηq|α τoυ εxπτιilτoυ ανθgωπiνου γ6νoυg, 6xλειpε τo πυQ απ6 τoγ Δiα, δωqiξoντdg τo στoυζ ανθρΦπoυg. 

158

TA ΑPXEΙA TΗΣ XAMENrΙΣ ΓNΩΣHΣ

xαλαμloxo.

o ΠqoμηθεdE απ6 νεq6 xαι ycbμα αQod 6πλαoε τoυg αvθqtbπoυg, 6δωoε o' αυτo6E χαι τo πυq, xqυQα απ6 τoν Δiα, κqι56ovταg τo oε
(Aπoλλ6δωρog, Βι6λιoθi"η, !, 45).

Tην oυμμετoχη τoυ Πqoμηθ6ωg οτην πλdοη τoυ ανθρΦπoυ xαταγqαφει xαι o Λoυxιαν6g.

Και πραyματt θα μπoqodoε xαπoιοg oυμ6oυλε{oyταζ 1)α ισχυQLoτεt, oτι δεν αυμπ6qαyε αυτα απ6 εo6vα τoν Πρoμηθ6α, αλλd" επαινcbvταg αυτrjν τηy 21αLνoτoμ[α xαι μη θεωqcbνταζ τηy απομlμηoη καπoιoυ αλλoυ αρyετυπoυ, xαθιbE εxε[νoE χωQIζ να υπd'ρyoυν ανθqωποι πQιν τoυζ επιν6ηαε χαι' τoυζ αy6πλααε εx ν6oυ, διαμοqQtbνovταE xαι διαxooμc|lνταg τ6τoια ξωvτανα πλαoματα, tboτε ιlα εlvαι ευxlyητα χαι να Qα[voνται 6μοqQα. Και δια τo αιivoλo, αυτ6E fiταν o αqyιτ6xτων, oυνεqyαoτηxε 6μrυg αε xατι xαι η Aθηνα, πoυ εμπνε{στη2{ε τoν πηλ6 xαι 6'xαvε τα πλαoματα l'α εlyαι 6μι/lυyα. (Λoυxιαν6 g, Πqoμη θευg ε[ iν Λ6yoιg, 3, L)
Kατα τoγ Λoυxιανο, o Πqoμηθεfg αν6πλαoε xαι διαμ6qφωσε τo ανθqιbπιγo σωμα, χωQιζ αυτ6 γα ε(,ναι απoμiμηoη xdπoιoυ αλλoυ αρxετυπoυ. Oι oλυμπιoι ουνε1[ξoυν την εqγααiα τoυg επανω ατo αq1θτυπo τoυ Αδαμ, πλdθoνταg τα ανθqcbπινα oι(;ματα ν'αι oyι τo ανθqcδπινo οcδμα. Mιλoυμε για oμdδα πoιημ6νων. To αρ16τυπo ε|γαι 6γα, oι αγαπαQαγωγ6g τoυ 6μωg εiναι πoλλ6g. To αqx6τυπo πoιεiται οτα βιoλoγιxoυ τυπoυ εργαοτηqια των oλυμπiων. H ιδ6α oμωg τηg πoιηοεωg ανηxει οτoγ Θεo, o oπoiog δiδει την εντoλη στoυζ oλυμπ(oυg γα τηγ πQαγματoπoιηooυν. Αυτ6' δια γα ξεxαθαρ[οoυν oι q6λοι.
λ6ξη dδμητoζ, πoυ oημαiνει τoγ ατιθdoευτo, τoν dξευxτo, αυτoγ πoυ εiναι διαoπαoμ6νog. oι λθξειE αδdμαoτog xαι dδμητog πqοθq1oνται ετυμoλoγιxα απ6 τo ρημα δαμdω (α οτερ. + δαμdω) τo oπoio εν"τoq απo ημεqιbνω xαι τιθαοευω, oημα(,νει ξευγνυω παqθ6νoυg ειg γdμoν. Αqα o Α-δαμ (61oντα9 μπqoοτd τo στεQητιχo α) οημαiνει xατα την ελληνιxη γλιilοοα τo αγτiθετo τηg ξευξηg, δηλαδη την διαoπαoη. Σημα[,νει την διαoπαση τoυ αqxετυπoυ, για τηγ oπoiα υπεtiθυνog εiναι ο Δ(,αg. Αυτog εiναι o υπευθυγog τoυ ο1εδ[oυ τηζ διαoπdοεωg, ο (,διog 6μω9 ωg Ζευg εiναι υπεtθυνog χαt για τη ξευξη. Αυτη επιτυγ1dνεται με τo μυoτηQιo τoυ γdμoυ(l), xατα τo oπolo τo dqqεν
(1) o γdμoE, η μoνoγαμiα xαι η ξευξη μεταξυ dρρενog xαι θηλεoζ ιαΘιεριbΘηxαν απ6 τoν παναρ1αιo βαoιλθα των Aθηνιilν Kθxρoπα, o oπo[og 6ντα9 xαταγ6μενog απo τoυg EY γoνoυq των Eλλαν|ων, γνιbριξε την αξ(α τηE ενιiloεωg τoυ αqρενog με τo θηλυ.

To oνoμα Αδαμ πqo6q1εται απo την ελληνιxη λ6ξη αδαμ-αoτog η απο την 

Τo ΠYP ToY ΠPoMHΘEΩΣ KAΙ Η ΓONΙΔΙΑKH EΠEMBAΣΙΣ TΩN

OΛYMΠΙΩN

159

'ιαLτo θηλυ ενιilνoνταt ειζ odρxαν μiα. Απoτ6λεομα αυτηg τηg ενιboεωg ε|ναι τo παιδi πoυ θα γεννηΘεi, τo oπolo ε[ναι η οαρxα των δt]o γoν6ων. Η λ6ξη Αδαμ, εiναι η τετμημ6νη λ6ξη αδdμαοτog η dδμητog, ενιil η λ6ξη Ευα, εiναι η'Ηβη' η αιιilνια νε6τητα, πoυ πεqιxλεlει μ6oα τoυ o Αδαμ πριν την διαοπαoη. Και επειδη η'Ηβη εiναι γ€νoυg θηλυxoυ, την μεταφ6qoυμε ωζ τo θηλυx6 μθQoζ τoυ αδμητου. To oνoμα ΗBΗ, oπωg xαι να διαβαoτεi,, πqoφ6qεται τo iδιo. To πρι(lτo Η ουμβoλi,ξει την πηγη πρoελευoεωg, τo δευτερo H την πρoβoλτi απ' αυτην την τηγη πqog τoν γηινo x6ομo, εγιb τo γQdμμα B πoυ αντιoτoι1εi οτoν αqιθμo 2. δηλιbνει τιg δfo διαφoρετιx6g xαταοτdσειζ, πoυ η μiα εiναι ανταναxλαοη τη; αλληg. O,τι εi,γαι πανω, εiγαι xαι xατω, μαg λ6ει o Eρμηg. To γqdμμα Η ουμβoλiξει τoν τqιαυπoοτατo Θεo χαL τoγ πqιδτo νoμo τηg αι'ταναxλd'oεωζ χαι τoυ απειQtσμoυ. Η αριoτεgη xαθετog γaαμμη τoυ Η ουμβoλ|ξει τoν Πατ6qα, η δεξια τoγ Yιoγ xαι η oqιξ6γτια τo Πνευμα τo Α'iιoγ πoυ ενιilγει τoν Πατθqα με τoγ Yι6γ xαι δια16ει τηγ τQισυπooτατη Θεoτητα οε μiα α6γαη δημιoυqγiα χωQιζ αq1η xαι τ6λog. Exτog απo τo γQαμμα Η, υπαq1oυν oτo ελληνιxo αλφdβητo αλλα τq[α ';'qαμματα πoυ εμπεQι6xoυν τo ΗTΑ, xαι εiγαι τo B-ΗTΑ, τo Ζ-ΗTA χαt τo Θ-HTΑ. Edγ εγιilooυμε xαταxoqυφα τα τ6ooερα oυγoλιxα <<ΗTΑ>>' θα δofμε να o1ηματ|ξεται μ[α xλ|μαxα. Eαν πεqιοτq6ψoυμε αυτην την xλ[μαxα, θα δoυμε να ο1ηματiξoγται oι δυo 6λιxεE τoυ DNΑ.

Αγγελιαφoρog

KΛΙMΑΞ ΤoY ΙΑKΩB

ΔΙΠΛH ΕΛΙΞ ToY DNΑ 

16ο

TΑ APXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Η αqιατεqη xλi,μαξ η oπoiα ο1ηματiοτηxε απ6 τα τθooερα Η, ουμβoλiζει την xλ[,μαxα του Ιαxιbβ, οτην oπo[α ανεβoxατ6βαιγαγ αγγελoι. Η δεξια πεqιoτqεφ6μενη xλiμαξ ουμβoλ[ξει τηγ διπλη 6λιxα τoυ περιοτρεφoμενoυ μoντ6λoυ τoυ DNΑ oτoν 1ιilρo. oι dγγελoι πoυ ανεβoxατεβαiνoυν στηγ αQιστεqη xλ[μαxα ε[,γαι oι εγτoλθg. Δι6τι oι dγγελoι μεταφ6qoυν εντoλ69. E[ναι αγγελιαφoρoι πoυ μεταφ6ρoυν μηνfματα. oμoιoτq6πωg, oτην δεξια xλ|μαxα, εντoλθg μεταφ6qει xαι τo μ6ριo τoυ m-RNΑ τo oπo|o oπωg εi,δαμε oτo τqiτo xεφαλαιo δημιoυργεiται απo το DΝΑ με τηγ διαδιxαοiα τηζ μεταγQαφηζ.To mRNΑ εiναι η xωδιxoπoιημθνη γενετιxη πληqoφoρlα πoυ μεταφ6ρεται απ6 τo DNΑ οτo RNΑ. oι αγγελoι oυμβoλiξoυν τιg xωδιxoπoιημ6νε9 γενετιx6g πληρoφoq(εg. Tα αxαλoπατια τηg αqιoτεqηg xλiμαxαg αντιoτoι1oυν στoυζ δεoμorig υδρoγoνoυ τηg δεξιαg, oι oπo[oι oυγδ6oυγ τιg τ6οοερι9 ουμπληqωματιx6g βαoειg τoυ δixλωνoυ μoqioυ τoυ DNΑ. T6οoερι9 ε(γαι oι αξωτoυ1εg βααειE, τ6οoεqα ε|γαι xαι τα (Ητα)> τoυ αλφαβητoυ. To υδqoγ6νo, πoυ 61ει επiοηg ωg αfμβoλo τo Η' αγτιoτoιxε| oτoν αριΘμo 8. To πλαγιαοτo 8 (-), εiγαι τo oυμβoλo τoυ απεiqoυ χαι τηζ α6ναηE δημιoυqγ(,αζ, πoυ δεν 61ει αq1η xαι τθλog. Kdθε απειqoελαxιoτo τμημα τoυ αθγαoυ 6μωζ, 61ει μ(,α ξεxωqιοτη ουxν6τητα, δ6νηοη, φωτεινoτητα, η1o xαι μηχoζ xυματog. Oταγ oι oλυμπιoι πλdθoυγ τα ανΘριbπινα oι.δματα, o Πqoμηθεrig τα xooμεi, χαι τα διαμoqφιilνει, εγιb η Αθηνα, oπωg εlδαμε στo πQoηγoυμενo απ6οπαoμα τoυ Λoυxιανo(s, ιιανει τα πλαoματα να εlyαι eμψυχα. Eiναι αυτη πoυ αναλαμβdνει τη oυν6νωoη τoυ oιilματoζ με τηγ ψυxη xαι δι' αυτ6 oτα αγdλματd τηζ παQtσταγεται 6να πqooωπo μπρooτd απ6 τo oτηθog τηζ. Η Αθηνα διεxπεqαιιbνει τηγ απoατoλη πoυ τηζ ανατ6θηxε απo τoν Δημιoυgγ6, ωg 6ναg πανεπιοτημων ανωτ6ραg ευφυ(,αg xαι διανoιαg. Η τε1νoλoγLα πoυ πατθxoυν oι oλυμπιoι χαι o τq6πog με τoγ oπoio εφαqμoξεται ε[γαι αoriλληπτog γtα τoγ ανθριilπινo γoυ. 'Eνα παqαδειγμα πoυ πQoσεγγiξει την ανιilτερη αυτη τε1νoλoγiα εiναι η οfγxριoη τηg διανoητιxηg ιxανoτηταg ενog μυqμηγxιου με την αντLoτoι1η εν69 1ειqoιiqγoυ o oπolog xd,νει επεμβαoειg οτoν εγx6φαλo. Θα αιοθαγθεiτε 6xι δ6o9, αλλα ντρoπη, διoτι oι μιαρoi διαοτq6βλωσαγ τηγ ελληνιxη πqoΤoτoqiα, μυθoλoγiα xαι θεογoν[α, θoλcδνoγταζ τoυζ 'Eλληνεg xαι τoπoθετιilνταg τoυE oλυμπloυg οτην oφαiρα τηζ φαγταο(,αg χαι τηζ ανυπαρξ[αE. Eiγαι αδυγατoγ τo μεγαλεio των Eλλαγ(,ωγ γα γ(,νει xατανoητo απo τoυg ξυπ6λητoυζ τηζ ερημoυ oι oπoioι 6τqωγαν 1oυqμαδεg, μαμoυνια xαι oxαραβαloυg xαι ε[1αν για θεor]ζ τoυζ τα φiδια xαι τιE π6τρε9. 

To ΠYP ToY ΙIPOMHΘEΩΣ KΑΙ tΙ ΓoNιΔΙAKH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

oΛYMΠΙΩN

161

Η oυμμετo1η των oλυμπiων oτην πλdoη τoυ ανθqιbπoυ ε(,γαι μtα ιεQαQ7.ιxη αυμμετoxη ανωτθqων αγγελιxιilν διαγoιιilν. H επ6μβαση τoυ Πqoμηθ6(ι)ζ δεγ ε|γαι xdτι α6ριoτo xαι απqooδιoριoτo, ofτε xατι πoυ ανηxει oτoν τομ6α τηζ μεταφυotτιfig, αλλd ε[ναι μια επ6μβαση πoυ αντ]xει xαθαρd oτoν τομ6α τηg Γενετιxηg xαι τηg Moqιαxηg Bιoλoγ(,αE. Edν oι σημεQιγoi επιoτημονεg 6xoυν επιτιixει να xλωγoπoιηooυν ανΘqωπo, φανταoτεiτε τo επ[πεδo πoυ βqlοxεται η τε1νoλoγiα των oλυμπiων oι oπoioι εiγαι αγωτdτηg ευφυ[α; παγεπιστημoνεg πoυ εργdξoνται αγαλoγα με την ειδιx6τητd τoυζ. H ΑΘηνd oυμμετ61ει στηγ αQμoγιxη oυνδεoη xαι ουγυπαqξη τoυ oιilματog με την ψυ1η, ενιil το πνεfμα, xατα τογ Πλdτωγα, ε(ναι η αθdνατη oυοiα πoυ δ[δεται στoυζ ανθριilπoυg απ6 τoγ iδιo τoγ Θε6. Tι ε[γαι dμωg τo πνειiμα; Edν παqoυμε 6να xαλαμaτιι'ιιαt φυoηξoυμε μ6αα oε 6να δo1ε[ο με νερo, θα δoriμε να o1ηματiξoνται φυoαλiδεg oι oπolεg αν6qxoνται πQoζ τηγ επιφανεια. oι φυοαλiδεg πεqι6xoυν μ6oα τoυg α6ρα, o oπoiog εξηλΘε απo τoυg τνεliμoνεg, απo τo εοιbτεqo οημεio τoυ ανθqιbπoυ. Tο ατoι1ε[o τoυ αθgα πoυ τρoθqxεται απo τoυg πνεriμoνεg xαι εμφανiξεται μ6oα οτo νερ6 oυμβoλ(,ξει την εγεQγoπoιημ6νη υπ6οταoη τoυ Δημιoυργoυ μ6oα o' 6γα dλλo oτoιxε(o. Εiναι η ξιboα πνoη τoυ Θεoυ πoυ δ|δει ξωη xαι πνευμα οε xαθε δημιoυqγημα Toυ. Η φυοαλiδα εξηλθε απ6 τα τqi,oβαθα 6γxατα τoυ Θεου xαι δι' αυτo ονoμdξεται υι6g. o υιog αυτ69 διειοδt]oγταζ στo στoιχεio τoυ νερoυ, αν6ρΖεταL πQoζ την επιφdνεια, δι6τι τo ατoι1ε[o τoυ α6qα πoυ 61ει μ6oα τoυ ελxεται απ6 τoγ α6ρα πoυ υπdρ1ει oτην επιφdνεια. Δηλαδη τo πνευμα πoυ ε1ει μ6oα τoυ, 6λxεται απo τo Πνευμα τoυ Θεoυ πoυ βqioxεται δια1υτo oτo ουμπαν. To ταξ(,δι τηg φυoαλiδαE ουμβoλ|ξει τo ταξiδι τoυ ανθριilπoυ στoγ xooμo των τριιilν διαoταοεων, oπου τo οτoι1ε|o τoυ νεqoιi ουμβoλ[ξει τo oιbμα τoυ ανθρι(lπου (τo oπoio απoτελε(,ται xατd 72Ψο αττo νεq6)' o αθqαg πoυ υπdq7ει μ6oα oτη φυoαλiδα ουμβολi,ξει τo πνεfμα τoυ ανΘριilπoυ, τo oπoio μετd τoν θd,νατo θα επιoτq6ψεL ειζ τo Αγιoν Πνευμα πoυ βρiοxεται δια1υτo οτην δημιoυργiα. Η τερdoτια μdξα τoυ ωxεαγoυ πoυ βq[οxεται πd,γω απo την μιxqη φυοαλ[δα δεγ ε(,ναι ιxανη να απoτq6ψει τηγ πoqεlα τηζ πQoζ την επιφανεια. Ooo η φυοαλiδα αγαδυεται πQoζ τηγ επιφdνεια, πoqευεται πQoζ τηγ oυqd,νια z"λiμαxα τoυ Θεot. oταν φΘdoει στηγ επιφd,νεια, o υιog_φυoαλiδα xαι o τατηρ-αηq γ[,νoνται 6να. Oταγ o Ιηooυg xατηλΘε στην γη, εμφαν[oτηxε 6να Ατoμoγ απ6 τo Πγευ1.ιατιxoν Aτoμoν τoυ Πατρog, σε ιiναγ x6oμo xατωτ6qων πνευματιxιilγ ατ6- 

TA APXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

μωγ. Oταγ o Ιηοoιig βρ(αxεται στην γη oνoμdξεται Yιog. Και λ6ει αυτη η φυoαλi,δα ΠνευματoE Αγioυ οτα αλλα μoqια τoυ νεqoυ πoυ υπdq1oυν γriρω τηg: "Oπoιog ε[δε εμθνα ε|δε xαι τoν Πατ6ρα". 'oταγ o Ιηoorig βqioxεται στηγ γη, βρloxεται αυγ1ρ6νω9 xαι παγτot. Oταγ επιoτρ6φει ειζ τoν Πατ6ρα ε[ναι διd1υτog. oταν oι dλλεg φυοαλ[δεg φθααoυν oτην επιφdνεια, ενιitνoγται με τoν αθqα τηg ατμooφαιQαζ xαι γ(νoνται μθqog τoυ δια1υτoυ. To ταξiδι τoυ ανθqιilπoυ στoγ xooμo των τριιilν διαoτααεωγ ε[,ναι μiα ουνε1ηg πρoοπdθεια δια γα αναδυΘεi πQoζ τηγ επιφανεια, να oυναντησει τo δια1υτoν χαι να ενωθε(, με τo dπειqoν. Eiγαι σαγ να πα(.qνει μια βαθια ανd,σα, να βoυταει (βαπτ[ξεται) oτo νεqo, με οxoπo να αντ6ξει να xqατηoει τηγ αγαπγoη τoυ χαt γα xαταφ6qει να πεqαoει oτην απθναντι 6xθη, οτην αληΘινη ξωη. To μεγdλo oπλo τoυ ανθριilπoυ σ' αυτo τo ταξiδι ε|ναι η ουνειδητη Θεiα Koινωνiα, η oπoiα εiναι η βαθιd αγαoα πoυ θα πληqιδoει τoν dνθρωπo με Πνευμα Aγιoν. Mε την επiγνωοη τoυ μυστηQioυ τηζ θεiαg Κoινωνi,αg, εμε(g xαι Exεiνog γιν6μαοτε Eνα, oπωg xαι o α6ρα9 τηg φυοαλ(,δαg πoυ 6q1εται oε xoιγωγiα με τoν α6qα τηg ατμ6οφαιqαE xαι γlνεται διd1υτog. Να μεταλαμβανετε ουνειδητα χαι γα 6xετε xoινωνiα με τoν Θε6, αλλd γνωq[ξoνταg 6τι xαθε φoqd λαμβαγετε μtα μιxqη <ανdoα>> Πνεfματog Αγ(,ου δια να αντ6ξετε οτo ταξiδι μ61ρι την επιφdνεια με oxoπo να oυναντησετε τo Φωζ.

'o

τqcbyωv μoυ τrjν oαqxαν xαl πiyων μου τ6 αi,μα Ξyει ξωrjν αiιbνιov, xαt iyrb d'ναατrjoω α0τ6y τfi Bαyατη fiμ6ρo. (Ιωd'vvηE, 6,54)

Λαμβdνoνταζ τηγ Θεiα Κoιγων(,α, αφυπνιξ6μαοτε χαι με επ[,γνωoη διατηqofμε εντog ημιilν τo θεioγ οτoι1εioν, ιilοτε xαι οτoγ t]πγo χαι στoγ ξfπνιo, εν γνιiloη' εν αγνo(α, να 6xoυμε πρooταοiα. Αυτ6 ε[ναι τo 6πλo. Διoτι λαμβdνoνταg ν'ατ εxπ€ψπoγταζ την θε'ιxη αυττ] εν6qγεια, oι ευτελεig, αqνητιx6g δυνdμειg δεν μπoqoυγ να μαζ αγγ(,ξoυν. Oταγ o Θεog λ6ει oτην Γ6νεoLν, αζ πoιηαoυμε ανθqωπo, oπωg πρoαναφ6qΘηxε αναφ6qεται στoυζ oλυμπioυg, ουγxαταλ6γoγταζ 6μωg μθoα χαι τoγ Eαυτ6 Toυ, δι6τι μ6νoν Αυτ6g, μ6νoν τo Aγιoν Πνεtiμα δυγαται γα δι(lαει πνευμα. H oτιγμη αυτη πεqιγqαφεται aτoν T(,μαtoζ 6ταν ο Θε6g πρooφθρει στoυζ oλυμπioυg την αθανατη oυoiα, ενιil οτην Γtνεoιν, αναφθqεται ωζ τo 6τεqoν οπ6ρμα πoυ εξαν6oτησε o Θε6g οτην Εt]α oτην θθoη τoυ αδιxoxαμ6νoυ Aβελ. o ΠqoμηΘευg 6λαβε την πqωτoβoυλ(α xαι πρoo6φερε αυτ6 τo <<πγευματιx6 πιiτταρo) στoυζ ανθρc(lπoυg πQo τηζ xαταλληληζ ιilqαg xαι 1ωqig την 

Τo ΠYP ToY ΠPoMHΘEΩΣ KΑΙ ιΙ ΓoNιΔΙΑΚΗ EΠEMBAΣΙΣ TΩN

oΛYMΠΙΩN

163

αδεια τoυ Δι69. Παραχoυσε xαι απ6 αυναιoθηματιxoυg λ6γoυg πqoo6φεqε τoν ν6o γoνo oτoυg ανθρΦπoυg, οε αντιoτd'Θμιoμα τoυ γoνoυ των oφιoνιδιilν τoυ 6λαβε η φυλη των Αδαμαiων, η €xπτωτη φυλη τoυ Aδαμ xαι τηg Etiαg. Τo γθo xυτταρo oδηγεi οτην αφriπνιση των ανθqιilπων, χωQιζ 6μω9 να ε(,ναι αz6μη 6τoιμoι. Eiγαι oαγ να αφυπν(,ξεται 6γα παιδαxι δ6xα 1ρoνcilν, τo oτoio δεγ εiναι αx6μη €τoιμo xαι υπoφθρει. o ν6og γ6νog ηταν οτo πq6'ΙQαμμα τoυ Θεοιj γα δoθεi στoυζ ανθριilπoυg, o1ι 6μω9 αx6μη. o ΠqoμηΘειig ταραxoυoε xαι δι' αυτ6γ τoν λ6γo τιμωρηθηxε.

oαo δια τoν Πqoμηθ6α πoυ εlyε τα πoλλα αoQloματα, με α6αoταχτα τoν 6δεoε δεoμα χαL με xολcbνα τov xαρQωoε μπηyμ6νη ωζ την μ6αη'xαι xαταπαyω τoυ ξεατjxωαε απλoQτ{qoυyo αετ6'xαι αυτ6g τo αυxιbτι τoυ 6τρωyε τo αθαyατο. (Hαiοδog, Θ εoy oν tα, 521)
αετog ε[,ναι θνα απo τα otiμβoλα τoυ Δι69' To τqlτo μdτι, τo oνoμαξoυμε διoραοη, διoτι εiγαι τoυ Δι69 η 6qαoη. o αετ6g τoυ Διog oυμβoλlξει την υπ6φυoη πoυ oρα xαι επoπτεt]ει τα παγτα, oπωg θναg αετdg επoπτεtiει cιτ6 υψηλd. o αετog πoυ 6τqωγε τo ουxιilτι τoυ Πqoμηθθωg oυμβoλlξει τo ενεQγειαzo xθντρo τoυ οτoμα1oυ τo oπoio o1ετ[,ξεται με τιζ oυγxινηοειg χαt τιζ τυψειg πoυ απoλoυθoυoαγ τoν Πqoμηθ6α μετα τηγ παQαχoη τoυ. Η τιμωρiα τoυ δεγ ηταν να oταυρωθε(, oτoγ Kαυxαoo, αλλα να γ(,νει δ6oμιog ενog ηλεzτQoμαγνητιxoυ πεδioυ οτo oπoio θα μπoqoιiοε να επιβιιilνει, 1ωq[g oμωg τι; δqαατηρι6τητεg πoυ ε[1ε πqιν. 'Ηταν δθoμιoE αυτoιj τoυ πεδioυ xαι δι' αυτ6γ τoν λ6γo μiα απo τιζ τQειζ τqαγωδiεg τoυ Αιo1υλoυ με θθμα τoν ΠqouηΘ€α oνoμdξεται Πρoμηθεtg Δεoμcbτηg. o Aιο1riλog (525-456 π.X.) τ]ταν o μεγαλυτεQoE τQαγιχ6g πoιητηg τoυ αq1αi,oυ x6ομoυ xαι oυγ6Θεoε εβδoμηντα τραγωδiεg, απo τιg oπoiεg διαοιitΞονται μ6λι9 οι επτα. Ωg μιiοτηg χαι γtoζ τoυ ιεq6α τωγ Eλευοιν(,ων μυοτηρ[ων Eυφoq[ωνα, γνιbριξε τα μυατιxd τηζ χαταγωγτ]g xαι τηζ απooτoληζ των Eλληνων. Στην οτι1oμυθ(α πoυ αxoλoυθε|, o Eqμηg πqoφητευει τηγ 'Eλευαη τoυ Χριoτori, αναφ€ρoνταζ στoγ Πqoμηθ6α, 6τι δεγ πρι|πει να αναμ6νει την λυτqωοη πριν 6λθει o αναμενoμενog Θε6g, o Λυτρωττ]g τoυ x6αμoυ.

o

τoιο6δε μoyθoυ τ6ρμα μi1 τι πqooδ6xα, πρ[ν d.ν θεdιν τιg διαδoyog τdly odlν πoyων Φανfi, θελτjoη τ' εig d'ναιiyητoν μoλεTν"Aιδην xνεQαTα τ' d'μQt Tαρταρoυ 6d'θη.

Και μην πεqιμ6νειg λdτqωαη απ6

τo μαqτιjqι6 σoυ πQIν να ευqεθεl xαπoιog Θε69 πoυ θα θελrjoει να παρει πανω τoυ oλα oου τα παθη 

r64

TA ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ 2{αι yα

παει εLζ τα σχoτd'δια τoυ Aδoυ' ειζ τα 6αθη τoυ Tαqταρoυ.

(Aιο1υλοg, Πρo μη θ εdg Δ εαμιbτη g, 1026)

Kαταλαβαiνετε τωQα γιατ( oι αλλεg δfo τqαγωδiεg τoυ Αιοxtλoυ πoυ 61oυν θ6μα τoν Πqoμηθ6α (Πρoμηθειig Πυρφ6ρo9 xαι Πρoμηθευg Λυoμενog) θεωρotiνται or]μεqα απoλεoθε[οεg. o ΠqoμηΘευg παqαβ[αοε τo πρ6γqαμμα τoυ Θεoυ απ6 oυμπ6νια πQoζ τo γ6νog των ανθριilπων xαι δι' αυτ6γ τoν λ6γo τoυ δ6θηxε απ6 τoγ Δ[α η πqωτη 1αρη.

Mα τoιl αετ6 τo'ι3τo, τηg Aλxμrjyηζ τηζ oμoqQoατραyαληE ο υι6g, o Hραxλτjg τoν ox6τcυσε }{'αι' απ6 την μα6Qη τo,ι3τη αqqcboτια λtτqωoε τoν υι6ν τoυ Ιαπετo'3 xαι τov ελευθ6qωαε απ6 τα παθη,
6yι 6μωE χωQiζ τo θ6λημα τoυ oλυμπloυ Δ ι6g. (Ηα[oδοg,
Θ εoy οu

[α, 526)

ηταν εγxλωβιoμθνοg. Αg δotiμε oμωg τΦqα, πcδg o Αq1ιεπioxoπog Θεoααλoνlxηg Eυoταθιog oxoλιdξει το πυQ τoυ Πρoμηθ6ωg μ6oα απ6 τιg τραγωδiεg τoυ Αιο1tiλου αλλα xαι τα 6πη τoυ oμι]qoυ.

'Eγα απ6 τα 6πλα τoυ Hqαxλ6oυg ηταν η γνιiloη να δημιoυqγεi βαρυτιπoυg παλμoυg. To qo-παλo (ρoη-παλμog) πoυ χQησLμoπoιoriοε ηταν μiα oυνε16μενη παλμιχη qoη, μi,α βαρυτιxη παqαμ6qφωση τoυ xιbqoυ, η oπoiα απελευθ6qωσε τoγ Πqoμηθ6α απ6 τo ηλεxτqoμαγνητιxo πεδio oτo oπolo

Bξ o6 oiα xαl oπlρματoE πoλd xαρπodμεθα πδq. Aiαy,ιiλoE δ6 ΠρoμηθεT, τ6 τοιorτον xαi πυq6g εΙπε πηyrjν. δg oΙoν dqxiu.

Aπ6

τo oπ6qμα xαρπωθfixαμε πολι3 πυq. o Aιαyιjλog oτov Προμηθ6α, τo αν6Qερε αυτ6 ωE πηyfi τoυ πυq6g. Κατι δηλαδη oαν αaχi. (EυoταθιoE, Παqεx6oλαl ειE την oδ,ι3ooειαν, 1, 233)

παqαλληλ[,ξει τo πυQ τoυ Πρoμηθ6ω9 με οπ6qμα πoυ απετθλεαε την αq1η, με οπ6qμα τo oπolo αναφ6qΘηxε απ6 τoγ Αιo1riλo ωζ πηγη τoυ πυρog. To πυq τηζ ξωηE, αναφ6ρεται ωg απι6qμα πυqog xαι απ6 τoγ oμηρo.

o EυοτdθιoE

oδ yd'q d'ν xαθd'παξ Bocbξετo τoιoiτog yωλ6g "HQαιoτog, εi μrj ζcbπυqoν Βπεvofiθη δg oid' τι xαθ' "oμηqoν oπ6qμα πυq6E xαl
θ6rlιg Βπιμελrj
g.

Δι6τι δεν θα διαoωζ6ταy δια παvτα αυτ6g

αxρι6rbg o xoυτo6g 'ΗQαιoτog εαy δεν εiyε επινoηθε[ ξωντανo τo πυρ 6πωE, xατα τoν 'oμηQo xαπoιo απ6qμα πυq6E xαι αxqι6rjg θlαη. (Eυoταθιog , Παqεx6oλαi ειg τηv Hλιαδα, 4,201,9) 

Τo tΙYP ToY ΠPOMΗΘEΩΣ KΑΙ H ΓONΙΔΙΑKH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

oΛYMΠΙΩN

165

Πιbg εiναι δυνατoγ θναg Αq1ιεπioxoπog να αναλfει χαι να αποxωδιxoτοιεi τα θπη τoυ oμηρoυ, τα ο16λια τoυ Αιο1riλoυ, τo πυQ τoυ Πqoμηθ6ωg z.αι αλλα περιοτατιxd τηζ Eλληγιxηg MυθoλoγiαE, εαγ δεγ υπηq1ε oε 6λα
cιυτα μiα αληθινη υπoοταoη;

Πιbg εiναι δυνατ6γ μiα τ6τoια μoaφη τoυ Xριοτιανιoμoυ να απoδε1εται την υπ6αταση τoυ Πρoμηθ6α, τoν γoνo τoυ πυρ6g, αλλd xαι τoν'Ηφαιοτo, τον θεo τoυ πυqog; Βξ d'{qog yαq d'ληθωg xαl δ τοιo8τog"'HQαιoτog, οδ μ6νον διoτι rj Φλ6ξ die Βoτιν BξαQθεIg, d'λλα xαi 6τι τrjν d'qyην ξoιxεν εig yην d'yωθ6ν πoθεy ΒλθεTν ii xεqαυνoi cλg εixoE xατενεyθ|vτoE κα[ ξdλω iνoxfiψαντog xαi oδτωg dqxiu τινα xαΙ oπ6qμα πυqoE Βvδ6vτog d'νθq6ποιg ij κα[ δια τLyoζ μηχαvηE πυρog Βξ c}'6qoE xατενεyθ6ντog, δπoTα καt τα δια λ[θων, xqυoταλλωy xαl δ6λrυν Βξαπτ6μενα.

Και αυτ6g o'HQαιoτoE πqorjλθε απo τoι, α6'ρα, xαθιbg δεv εlvαι μ6νoν η Qλ6yα αtqαE πoυ Qλ{γεταη αλλα μoιαξει να i1λθε η αaχi εLζ τηy yηv κd'πoτε απ6 ψηλα i απ6 t'ναν xεραυν6 πoυ 6πεαε και yτdπηαε oε ξdλo, xαι 6ται tδωαε τo xτυQ τηv αqyην ?tαι τo oπ6ρμα ειζ τoυζ ανθqcbπoυg, rj μ6oω xαπoιαg μηχ,αviζ πυqοg πoυ xατfiλθε απ6 τov α6qα, 6πωg τα υλιxα των λ[θων, των xρυαταλλων xαι '4αι τωv υαλcιv πoυ αναQλ6yoνται. (Eυοταθιog, Παρεx6oλαi ειg τηv Ηλιαδα, 1,233) o EυοτdΘιog απoxαλυπτει oτι o'ΗφαιοτoE πqoηλθε απ6 τoν α6Qα χαι ιrτι τo πυq ηταν αυτ6 πoυ 6δωoε την αq1η χαι τo σπ6Qμα στoυζ ανθqιbπoυg. Καταλαβαiνετε τιbqα τι εiγαι τo πυQ τoυ Πρoμηθ6ωE xαι πι(lg αυτo α1ετιξεται με τηγ τ61νη τoυ Hφα|oτoυ η oπoiα χατα τoγ Πλdτωγα xλαπηxε απ6 τον Πqoμηθθα. ooo για την μη1ανη τoυ πυq6g πoυ xατηλθε απo τoν oυqανo oπωg τα υi_ιzd τωγ λiΘωγ, τωγ υdλωγ χαι τωγ xqυοταλλωγ πoυ αναφλθγoνται, δεγ ιkr μπogoυοε παqα γα εiγαι 6να απo τα 1ιλιαδεE οxdφη βιoλoγιxo{ χαQαzτ{qα των oλυμπ|ωγ. H μηχανη τoυ πυqog ε[,ναι o απoμη1ανηg θεog, εiναι L1 :rυQαυγtαE δ('oxog πoυ θα ουνανττ]οετε στoυζ Σιβυλλιxorig xρηoμoυg, εiναι ιιiα xιβωτog πoυ πεqι6xει μ6οα τηg 6λα τα γoν(δια των ειδΦγ τoυ πλανητη. Εiναι η μηχαγη τoυ πυρ69, πoυ oτdθηxε η αφετηρ(,α για τηγ <οπoqd> oλων των ειδωγ των xυττd,ρων, τα oπoiα oπ6qνoνται στην γη απo τoυg oλυμπiιrυΞ σπoQειζ. o Eυoτdθιog απoxωδιxoπoιεi τo πυQ τoυ Πqoμηθθωg τo oπolo θδωoε την αqxη χαι τo οπ6qμα στoυζ ανθριilπoυg χαι τo παqαλληλiξει με οπ6qμα τυρ69. To πriqινo αυτ6 γoνlδιo εiναι τo ανιbτεqo γoνiδιo πoυ διo1ετευεται cιτo τoγ Πqoμηθ6α oτιg γυνα[xεζ τωγ ανΘριilπων. Eiγαι o xιbδιξ πoυ φθρει 

r66

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

μ6σα τoυ τo αQχ6τυπoγ, ειγαι o xιbδιξ oτoγ oπo[,oν ευqloxεται εγγεγραμμ6νη η εντoλτ] συμπεQιφoQdg του πγευματιχori oντoE πoυ oνομαξεται dνθρωπoζ. Στoγ διαλoγo μεταξυ τoυ Διog χαι τoυ ΠgoμηΘ6ωE, oπωg παταγqdφεται απ6 τoγ μιioτη Λoυxιαν6, o Πqoμηθευg αιτεiται τoυ Δι69 την απελευΘ6qωoη τoυ. o ZευE τoυ γγωστoπoιε( 6τι θα εxπληgcilοει τo α(τημα τoυ χαι αναφ€ρει 6τι αφori o Πqoμηθευg τoυ 6xλεψε τo πυQ, δημιo'ι3qyηoε γυνα('xεg.

ΠρoμηθειiE- Λ8o6ν με, δ

Zεi' δεινα yαq iiδη

π6πovθα.

Zεig- Λ'ιjoω σε, Φiζ, 6ν iyqfiν 6αqυτ6ραg π6δαE Ξyoντα xαt τ6ν Κα'ιjxααoy 6λoν δπ!ρ xεQαλfig iπιxεiμενoy δπ6 6xxα[δεxα yυπdιν μrj μ6νoν xεiqεoθαι τ6 fiπαq, d'λλα xαt τoιjg δφθαλμoυg Βξoqdττε' αθαι, d'νθ' δν τoια8θ' fiμτν ξφα τo6g d'νθρrbπoυg !πλαααE xαt τ6 πiρ {xλει!αg xαt yυναTxαg Βδημιo6Qyησαζ; (Λoυxιαν6 E, Δ ιd.λoy o ι Θ εcΙlv, 5, 1)
Zευg αναφ6qει oτι o ΠqoμηΘεrig δημιoιiργηoε γυνα(xεg, δι6τι ν6og διo1ετευτηxε στιζ γυναixεg των ανθqcδπωγ. Eiναι o γ6νoE πoυ πλαθει γoνoE xαι διαμoqφιilνει τoν dνθρωπo, εiγαι τo θτεqo oπ6qμα πoυ δiδεται απ6 τoγ Θε6 oτoν Αδdμ μθoω των oλυμπiων, oι oπoioι εi1αν αναλdβει να τo διαφυλdξoυν' με oxoπo τηγ xατdλληλη oτιγμη γα τo πQoσφ6ρoυν οτην €xπτωτη φυλη των Aδαμαiων, σε αντιoτdθμισμα τoυ γ6νoυ πoυ 6λαβε η Eυα απ6 τoυζ απoστατεg oφιoνiδεg. Απo τo ν6o αυτ6 γoνiδιo ξεxινd η αναπαραγωγη των Eλλαγtων 4/ γ6νων, oι oπoloι μ61qι την ουγτθλεια τoυ x6oμoυ θα oυγxqoιioνται με τoυζ γoνoυg των oφιoνlδωγ xαι τα τ6xγα τoυ διαβoλoυ. oταγ oι Αδαμα(,oι π6φτoυν στηγ γη, oι αqxανθρωπoι, oι oπoioι εiγαι τo πqιδτo αq16τυπo γενετιxηg ηδη πqoυπdQχoυγ. oι Aδαμα(oι 6xoυν επiγνωoη τηg υπdqξειilg τoυg, ενιil oι αq1dνθρωπoι αγνooriν τoν λoγo υπdρξειilg τoυg. oι Αδαμα[oι ε[γαι xατ' ειxoνα Θεoυ, εγιil oι αq1dνθqωπoι 61oυν πιθηx6μoQφα χαQαχτηQιστιxd, 1ωρig 6μω9 αυτ6 να oημαiνει oτι πqoθq1oγταγ απo τoγ π[θηxo. To ευxαqυωτιx6 τoυg xriτταqo τ]ταν xαι αυτ6 αγτιxεiμενo ποιηοεωg απ6 τoυg oλυμπ[,oυg ιαι 61ι εξελ(ξεωg απ6 xαπoιo ξcilo. Στo oημεio αυτ6 θα τ]ταν 1qτ]oιμo γα oαg παραθθσω τιζ επιστημoνιχθg απ6ψει9 τoυ φiλoυ Bιoλ6γoυ xαι Πεqιβαντoλoγoυ Ιωdννη Σαqλd, αναφoqιxd με τo ξητημα τηζ πqoελεt3oεωg τoυ ανθqιilπoυ xαι ειδιx6τερα τoυ ανθρωπiνου ευπαριωτιxoυ xυττdρoυ:
μαθητtE των αxoλε[ων, των πανεπLστημ(,ων ιιαι 6λων yενιxd των εxπαιδευτιxcbν ιδρυματων τηζ yηζ διδdoxoνται oημερα την σLωνιoτιxη θεωρ[α τoυ Δαρβ[νoυ, 6τι o dνθρωπog xαταyεται απ6 τoν π(,θηxo. Tα τελευτα(α yρoνια πληθα(πoυν oλo6να xαι περιoo6τεQo ot

o

oι 

Τo ΠYP ToY ΠPoMHΘEΩΣ KΑΙ Η ΓoNΙΔΙAKΗ EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

OΛYMΠΙΩN

|61

φωνeζ των ανθQωπoλ6γων, πoυ 6χL απλtbg txoυν lιαταqρ|'ιJlει την θεωρ[n τoυ Δαqβ('νoυ, αλλd την θεωρoιjν αoτε['α xαι υβριατιxη πρoE τo ανθριbπινo ytνog' Δεν ε(,ναι λdθog μ6νoν η χαταφατLxη απαντηoη oτo εριbτημα αν πρo6'ρyεται o ανθρωπog απ6 τoν π(,θηιιo, αλλα αx6μη ιlαL τo ('διo τo ερcbτημα. Δι6τι η εξελιxτιlιη ιoτoρ(,α (φυλoytνεαη) τoυ xdθε oρyανιoμol3 δεν πρEπει να αναζητεiταL στoυζ αι|γyqoνotg τoυ, με τoυg oπoi'oυg εμφαν('ξει xαπoιεg oμoι6τητε9 @.x. ανθρωπoζ tdαL π('θηxoζ), αλλd oε πρoyεν6στεQoυζ, εφ6αoν υπdρyoυν ενδε['ξειE yια εξελιxτιlι6E μεταβααειE. Oooν αφoρα τιg ενδε('ξεLζ τιζ oπo[,εg βqηxαν xdπoιoι <ooβαρo[' επιoτημoνεg>> δια να μιληooυν για ανθqωπoπιθηxoυg ιζ,αL να τoυζ παρoυoιd'αoυν ωζ πqoyoνι'lιoιig xρ['ιιoυE ατην αλυo[,δα πoυ t7ει ωg απoτ6λεoμα τoν oιiyyρoνo ανθρωπo, ηταν αxoυooν αxoυσoν, τo '1,Qαν['o εν6g πλdoματog τo oπolo oν6μαααν Aυoτqαλoπ('θηxo xαι ιιαπoια ooτd' λεxανηE εν69 dλλoυ ..... ξrboυ. Aυτd περ(, ζιbων. Δια να απoτελoυν xαπoια πιθηιιoειδfi 6ντα πρoγoνιιιoιjE αντLπQootbπoυg τoυ σημεQLνolj ανθρtbπoυ, θα 6πρεπε να πληρoυνται xαπoιεg oτoιxειtbδειE πρo0πoθ6αειg. H πqcbτη βαoιxη πρoUπoθεoη ε[,ναι 6τι oι oημερινo(, π('θηxoι θα 6πρεπε να 67oυν παραπληoια xρανιαxη χωQητLxoτητα με την αντioτoιyη των ανθρr/lπων. Κατι τ6τoιo δεν ιoyιjει δι6τι η ιιρανιαxη xoιλ6τητα των πιθηxων xυμαiνεται oτα 390- 650 x. ειι., ενrb η αντ(,oτoιyη τoυ πqιbτoυ 6μφρωνo9 ανθρtbπoυ (Homo Sapiens), χαL τoυ oημεgινoιi ανθριilπoυ, xυμα(,νεται oτα 1450_1600'ιι. εx. Mεριx6E αx6μη oτoι1ειτbδειg πρoUπoθtσεLζ πoυ θα tπρεπε να πληρoljνται, εiναt τo αντιταxτo των yεριιbν, η απoνδυλιlιη oτηλη xαι η λειιανη να ε[ναι πQoσαQμoσμ€νεg ατην oρθια oτdoη, η θtoη τoυ μηρo{ να βρ(πxεταL στην ευθε(,α των ooτrbν τηg λεxdνηg }lαL oL πλdγιoι xλαδoι των oιαy6νων να απoμαχqυνoνται μεταξlj τoυζ σχηματiζoνταg παραβoλη. Επειδη ιιαν6να απ6 τα παqαπdνω χαQα''πηQLστιιια δεν βq6θηxε πoτt oε ιιαπoιo πρ6yoνo των πιθrjxων, oσoι πιατε'toυν αημερα 6τι o d'νθρωπog πqo6qxεται απo τoν π[,θηxo, ε('ναι αξιoι επα['νoυ, διoτι ιιαταφεQαν 1.(,αL αναyνcbρtααν oτι δεν 6yoυν xαμ('α αχ6αη με τo ανθριbπινo ε(,δog' Moιdξoυν με τoυζ ανθριbπoυg. Δεν ε(,ναι 6μω9 dνθρωπo ι. Ε(lα ι π (,θηxo ι. H ιιαταρριιtsη τηg εβραTxηg θεωρi,αζ τoυ Δαρβ['νoυ, δεν ylνεται μ6νo με επιxειqηματα απ6 την επιoτημη τηg ανθρωπoλoyi'αE αλλd xαι με επιγειqηματα απo την επtoτημη τηg otyxρoνηg ΓενετιxηE. H αιjyχQoνη Bιoλoγ(,α απoδ67εται τη Συνθετιιιη θεωρi,α τηg εξ6λιξηζ πoυ δεν (yει xαμ(n oyboη με την εξελιιιτιxη θεωρ['α τoυ Δαρβ('νoυ, o oπo[- 

168

TA ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENrΙΣ ΓNΩΣHΣ

oζ αγνoo1jσε τη σ7jσταση τoυ yενετL'doυ υλιxo{ χαL τoν τqoπo xληρoνoμιxoτηταζ των χαQα'{τηQLστιyιrbν στoυζ απoy6νoυg. Καθε ε(,δoE ξtboυ μετd τη δημιoυρyi,α τoυ, αxoλoυθεl τo αυoτηρα διxo τoυ εξελιxτιx6 πρoyQαμμα με βdαη τo γενετιιιo υλιιι6 τoυ πυQiνα τoυ. oμoiωg τo ανθριbπLνo ευ'ι,αQυωτιxoQ) ιιυτταqo τo oπolo ιtφερε στην yη τoν ανθρrbπινo yoνo, εi,yε εξ' αoxηg oτoν πυqηνα τoυ oλεg τtg γενετιx(.g πληqoφoρ(,εg δια την μετtπειτα εξελιxτιxη πoqε(,α τoυ ανθqιbπoυ στην yη. To ανθρrbπινo x{τταρo περι6yει πoλλξ ηιλtdδεg yoν['δια (65-80 xιλιdδεg) αυμπεριλαμβανoμtνων των εαoν['ων' τα oπo(,α απoτελoυν τo 5/o τoυ yενετL'{,o-ιj υλιιιot τoυ xυτταρoυ. o q6λoζ τoυ υπoλo(,πoυ 95vo τoυ yενετtιιo'ιi υλιxot, δεν txει αx6μη αναxαλυφθε(' απ6 την επιατημη. Εξετdξoνταg αυτ6 και μ6νo τo πoλιi μιxρ6 πooooτo τoυ ανθρωπ(,νoυ yoνιδιιbματog, παρατηρotμε μiα θαυμαατη πoιxιλoμορφ[α xαι πoλυπλox6τητα αε oλo τo φd'oμα τoυ dggηxτoυ διπτυxoυ των δoμtbν ?{αL των λειτoυρyιcbν. Κd'θε ιδιoτητα, oπωg τo xρcbμα των ματιιbν' μπoρεi, να ελ6y7εται απo δεxαδεg διαφoqετιxα yoν(,δια, ενcb αδιευxq[νιoτη παραμtνει η επ(,δqαoη τoυ περιβαλλoντog oε lιdπoια αν θ q rb π ιν α χα Qα2.(,τ η Q σ τ ιxα, o π ω g o δ ε (,tιτ η E ευ φυ α g. Επtπρooθ6τωζ, στoν d'νθρωπo εiναι τΕτoια η πληθcbqα xαι η εξειδ(,xευoη των ενξυμιιιrbν αντιδqdαεων, τ6oο αε επ(πεδo πυρηνα, ooo σε επ(πεδο xυτταριιιrbν oqγανιδ(,ων, rbατε 6λεE αυτ6g oι αντιδρα'1αL oειg πρ6πει να υπηq1αν στo γενετLχ6 πρoyqαμμα εν6E ενια(nυ ιιυτταQoυ yLα την απoφυyη βλαπτιxιbν μεταλλαξεων'xατι oαν αoφαλιoτιxη διlιλε(,δα γLα την επιβ(,ωoη 21'αL την διαιιbνtoη τoυ. Κατd αυνt'πεια, 6λo τo rvενετιxo πqoyραμμα γLα την ανθρtbπινη εξελιιιτιxη πoρεi,α, tπqεπε να εδqεiει αε tνα ξεyωqιoτo{ τtπoυ ευ}{,αQυωτLrι6 ιttτταρo' τo oπolo βεβαi'ωg δεν θα πqoερyoταν απ6 xαμ(π oυντiπαqξη δtαφoQων πQo'lαqυωτιιιr'bν ιιυτταρων, 6πω9 tyινε με τoυζ πρoy6νoυE των αημερινrΙlν ξrΙlων. To ευκαρυωτιx6 δηλαδη x{τταρo τoυ ανθρrbπoυ, δεν α7ηματ[ατηxε απo συνενωση rιαι oτην oυν6yεια oυμβ('ωoη πQoι.ιαρυωτιxιbν ιιυττdρων, oε αντ(fiεoη με τα ευ}lαQLωτLι{d xιjτταρα των ξcbων. Και αυτo λ6γω των xαoτιιιcbν δtαφoρcbν πoυ 6πω9 ε(,δαμε αφoQotν την δoμη, την λειτoυρyιxoτητα, την yενετιxη πoιxtλ6τητα tιαι την oxdλα πoλυπλox6τηταζ. Συμφωνtb απoλιJτωg με την θεωρ[α τoυ Παναyιtbτη Toυλd'τoυ, 6τι τo ανθριbπινo ευ''(,αQLωτιxo lιtτταqo δεν ε[ναι αντιxεlμενo εξtλιξηg,
L
(,

(2) Kfτταρo, τo oπo(o εμφανiξει o1ηματιoμ6νo πυQηγα, εντ6g τoυ oπoioυ εδρευει τo

γενετιxd τoυ υλιxo. 

Τo ΠYP ToY ΠPoMHΘEΩΣ KAΙ Η ΓoNΙΔΙΑΚH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

oΛYMΠΙΩN

169

xαθrbg xαι oτt oταν Εφταoε στην yη ε(,yε μ6oα oτoν πυρηνα τoυ oλεg τιg γενετιxtg πληqoφoρlεg yια την μετ6πειτα εξελtxτιlιη πoρε(n τoυ ανθρtbπoυ. ΣαφcbE lιαι o ανθρωπog εξελ('ooεται, ixει Ελθει oμωE oτην yη με ιιαταβoλtg τελε(,ωoηg' oι ανθρωπoL πoλυ περιαα6τερo oι Eλληνεg δεν ε[ναι απoτtλεoμα τυyαlοlν ''(,αL εξελιιιτιxcbν μηyανιoμtbν, oπωg oι μεταλλαξειE, αλλα ε(,ναι απoτ6λεoμα πoιηoεωg απ6 τoυg oλυμπ('oυg ιιαι txφραoη; τoυ yενετL}ιoυ υλιxoιj τoυ πυρηνα,6πω9 διεξoδιxα αναλljεταL στoν <<T[μαιoν>> τoυ Πλατωνoζ. (ΙωαννηE Σαρλαg, Βιoλ6yog τoυ Πανεπιατημ[oυ Westminster Περιβαλλoντoλ6γog του Πανεπιoτημ('ου Βrune])

αλλd αντιxεlμενo πoιηoεωg,

απoψειg τoυ επιοτημoνα Ιωαννη Σαqλ6 τεxμηqιιilνoυν, τooo βdοει τη; Ανθqωπoλoγiαg, oοo xαι βαoει τηg oυγ1qoνηg Γενετιxηg,6τι o dνθρω:τoΞ, σε xαμ|α πεq(,πτωoη δεγ απoτελε(, εξθλιξη τoυ πιθηxoυ η xαπoιoυ αi-λoυ ξωoυ. oοoι oημερα υπooτηqlξoυν oτι o dνθqωπog xαταγεται απ6 τoν τ[θηxo, αναγνωqiξoυγ χαι xατατd'oooυν επ[oημα τoγ εαυτ6 τoυζ στηγ χατη'.'oρ[α των ξιbων. oι oλυμπιoι, εxτoE τηE ιδι6τητog τoυg ωg δημιoυργιilν του ανθρωπiνoυ ευΖαQιωτtχoυ xυτταqoυ, επιτηqoυσαγ χαι επεν6βαιναν με 6πoιoν τρoπo εΖQιγαν αναγxαio oτην εξελιxτιxη πoqεiα τoυ ανθgιbπoυ. εξανθριilπιoαν, διαπαιδαγιilγησαγ xαι xαθoδηγησαγ τo ανθριilπινo γ6νog, πqoετoιμαξoγταζ τηι'oδo για τηγ'Eλευoη τoυ Xqιoτoυ oτην γη. o 6qog πQoχαQυωτιxo (πqo+xαqυoτυπog), o1ετiξεται με τo πqιbιμo οτ€ρμα' εγιil o oqog ευ-xαqυωτιxo (ευ+xαρυ6τυπog) με τo xαλo xαι ωριμo οτερμα. oι xαqυατιδεg πoυ βρlοxoνταν oτo Eρ6xθεtoν τηζ Axρoπ6λεωE, ιτυμβ6λιξαν τoυζ γεγετtxofg xλιbνoυE τoυ Δι69, δι' αυτ6 xαι ηταν 6λεg iδιεg. \Ιoνo πoυ oι xλιbγoι αυτo| 6γιναν ''ιατ' εντoλην Θεof , εγιil oι oημεqινoi xλιbι'οι ^1[νoνταL 1λατ' εντoλην ανθqιbπων. Kαι αυτη εiναι η υψιοτη βλαοφημ(,α .τQoζ τo Πνεtiμα τo Αγιoν. 'Η βλαoθημlα 6μcυg xαiα τoi Πνειjματog δ6v θα oι'77ωρηθfi εig τodg d'vθρcbπoυg (Mατθα(,og, 12,32). Αg εξεταooυμε τιbqα ποιo ε[γαι τo αqxαιoτερo ανΘρωπoλoγιxo ευρημα τoυ 6xει αναxαλυφθε[ μεxρι τιg ημfρεg μαg. To |97o, oτα Πετραλωνα Xαλzιδιxηg, o ανθqωπoλ6γog xαθηγητηg τoυ Πανεπιοτημi,oυ Θεoοαλoνixηg, \qη; Πoυλιανog, 6φεqε επανdσταση ατoν 1ιbqo τηg ανθρωπoλoγiαg χαι τηζ cιρ7αιoλoγiαζ, με την αναxαλυψη xqανioυ αqxανθριilπoυ -χαι o1ι ανθqωπo:τιθηxoυ- ηλιxiαE 7OO'OOO ετιilν. O αρ1ανθqωπog αυτ6g 6ξηοε οτην Kρ[νεια τερloδo των παγετιbγωγ χαι η xqoνoλoγηoη τoυ 6γινε με πoλλ6g διαφoρετιz-ε; μεθoδoυζ πoυ πQαγματoπoιηθηχαγ σε ξ6να πανεπιoτημια, μεταξf των

oι 

Ι70

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

oπoιωγ, η μ6θoδoζ τηζ στQoφoQμηζ τωγ ηλεxτqoνlωγ τoυ Ιdπωνα πυQηγιxoυ φυoιxοri Ιx6για, η μ6θoδog θεqμoφωταtiγειαg, η μ6θoδo9 oυρανioυ-θoρi,oυ χ.α. oλεg oι μετρr]οειg θδειξαν τo iδιo απoτθλεoμα. Η αγαxdλυψη τoυ αρxανΘqιbπoυ τωγ Πετραλιilνων αν6τρεψε την απoψη oτι o Ηomo Sapiens (6μφqων ανθqωπog) εμφανiοτηxε το 50.000 π.X. οτην Aφριxη xαι απ6δειξε 6τι o €μφqων dνθqωπog πqoθq1εται απo τoγ Eλλαδιx6 χωQo. H dπoι|lη oτι o αρ1dνθρωπog των Πετqαλιilγωγ ηταν 6μφρων xαι ooφog, επιβεβαιιilνεται απo την 1qηoη φωτιdg αλλα xαι απo την 1qηοη διαφoQωγ εqγαλεiων -oατ6ιγωγ xαι 1αλxινων- τα oπoiα επεξεqγαξoταν oε δt]o διαφoqετιπoιiE xιbqoυg εντoE τoυ oπηλα[oυ. Mεταξt των εqγαλεiων αυτιilγ περιλαμβανoγται παλαioθητα xαι xαλoδoυλεμθνα τoεxoυqια, μα1αiρια, λειαντηqεg, βελoνεg xαι παραμανεg' Η χaηση εqγαλεiων xαι η 6qθια oτdoη, ωg απoτθλεαμα τηg μεγαληg εγxεφαλιxηg 1ωρητιx6τηταζ, ε|ναι xαqαxτηqιoτιxd τα oπoiα δεγ oυγαγτι.δγται oε xαν6να ε[,δog ξιboυ oτoν πλανητη. To 6qγo τoυ Αqη Πoυλιανot] 6πqεπε πdοη θυοiα γα αγαχoπεL. To \971 τoυ απαγoQευεται η μελ6τη των ανθqωπoλoγιxιbν ευρημdτων oτo Δυq6 τηg Mdνηg χαι στo Πεταλ[δι τηg Mεooηνi,αg. To iδιo 6τog τoυ απoοπd,ται βιαiωζ τo xqανlo τoυ Mιγωιxoυ Mιxqoxθφαλoυ ενιb αx6μη τo μελετotiσε χαι φυγαδεriεται παρανoμα oτo εξωτεgιx6, εγιil τo 1983, τoυ απαγoQευεται oπoιαδηπoτε πρoοβαoη στιζ αγασχαφ6g των Πετραλcbνωγ πoυ o (,διοg ξεxiνηoε. To 1997, μετd απo δεxατ6οoεgα 6τη βiαιηg απoμdxqυνσηζ, o Α. Πoυλιαν6E διxαιιilνεται διxαoτιxα xαι επιοτρ6φει oτo oπηλαιo τωγ Πετqαλcδνων. Mετd 6μωg τηγ επαγεγχατdoταoη του διαπιoτιilγει oτι 61oυν εξαφανιoτεi τo μηQιαio ooτotjγ τoυ αq1ανΘqιitπου xαι 6γα xιβιbτιo με τα υπoλε[μματα oτdxτηg ενog εxατoμμυqi,oυ ετcilγ' Eπιπλ6oγ διαπιoτι.δνoγται λαθqαναoxαφ6g εντog τoυ 1ιilρoυ τoυ oπηλαioυ, o oπoiog εi1ε αφεθε(, ατην τυ1η τoυ, γεμdτo απo μtixητεg xαι παρdoιτα. To xειqoτερo oλων ηταν 6τι υπo την πληqη ανo1η τoυ Yπoυqγεioυ Πoλιτιομoυ, o xιilρog τoυ απηλα|oυ χαι τoυ Ανθρωπoλoγιxotl Moυoε[oυ, ε[1ε μετατqαπε[ αε 1oιqooταoιo χαι εχτQoφεio oρτυxιιilγ! Σε oυν6ντευξη τoυ o Α. Πoυλιανog οτην εφημεqiδα Αδ6oμευτo9 Tυπog τηg Θεooαλoνixηg, δηλιbνει: Για μ6να τoν ανασ2{,αφiα, η απrbλεια τoυ δεξιoιj μηρια(nυ ooτoιj }dαL τηζ oταyτηg ηλιx('αg εν69 εxατoμμυρ(,oυ ετιbν, απoτελεi τη μεyαλυτεqη απrbλεια τoυ αιrbνog, δtα την επιατημη τηg πατρ[,δog. Tα oυμφ€qoντα τωγ οιωγιoτιilγ επ6βαλαν οτιg εxdoτoτε xυβεqνηoειζ τoν διωγμo αυτof τoυ επιoτημoγα δια γα μηγ φανερωθεi 6τι oι πgιbτoι dνθqωπoι υπηgξαγ στηγ Eλλαδα. Oι oιωγιoτθg δεν παιjoυγ γα διΦxoυγ χαι γα q[1νουν μαυQη οταxτη οε oτιδηπoτε €yει χQωμα χαι φωζ, δια γα μην φα[,- 

To ΠYP ToY ΠPOMΗΘEΩΣ KAΙ H ΓoNΙΔΙAKH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

OΛYMΠΙΩN

|7|

νoνται oι διχ6ζ τoυζ αχαθαQσιεζ χαι oι διχ6ζ τoυζ χαταγωγ6ζ. To iδιo υπ€στη χαι o Α. Πoυλιανog απo την εxαοτoτε xρατιxη εξoυo[α, η oπoi,α δεν αοxεiται απ6'Eλληνεg αλλd απd υΨηλoβαθμα oτελ61η τηζ σιωγιοτιxηg αδελφoτηταg. Δεν oμιλιb για απλοrig Eβρα(oυg, αλλd για oιωνιoτ€g πoυ πλαιοιιbγoυν πληθoE αντi,1qιοτων αδελφoτητων, 6πωg η λ6oxη Mπ[λντεμπεqγx, oι Ιlluminati, η Στod τηg Mεγαληg Δρυog, η ordo Templis Αtlantis, η Στod o.T.o. (οτην oπoiα ανηxε o X[τλεq), η M6λανα Στoα, η U'L.F. τηg Eλβετ(αg (United Luciferian Fraternity), x.α. oπωg φανεqιbνoυγ τα λiθινα xαι oοτ6ινα εqγαλε(,α πoυ βq6θηxαγ στo oτηλαιo των Πετραλtbνων, o αq1dνθqωπog δι16θετε ανεπτυγμ6νη νoημoοriνη, ;toυ σε ουνδυαoμ6 με τηγ χaηση φωτιdE oηματoδoτoι]γ τo oημαντιπ6τεqo oταΘμo oτην εξελιxτιxη πoqε|α τoυ ανθqιbπoυ. Tα i,1νη φωτιdg πoυ αγαxαλriφθηxαν oτo oπηλαlo ε|γαι τα αq1αιoτεqα οτoν x6ομo, ηλιx[αg ενog εxατoμμυq[,oυ ετc(lγ' xαι η 1qoνoλ6γηοη τoυE θγινε απo τoν Ιαπωγα πυqηνιx6 φυοιxo Ιx6για χαι τoγ 'Eλληνα βιoφυoιxo τηg ΝASΑ Α. Tooυoιμη. 'Eνα επ(oηg εξαιρετιx6 εtiqημα τoυ Α. Πoυλιαγoυ εiγαι o διαμελιομθνog εi.6φανταg πoυ βq6θηxε στηγ Πεqδ[xα τηg Πτoλεμα'[δαE, ηλιxiαg τgιιbν εxατoμμυρ[ων ετΦγ. o ελθφανταg διαμελioτηxε απo oμdδα αρxανθqιbπωγ τηζ oρoοειqαE τηg Πiνδoυ, xαθωg οτα xoxαλα τoυ βq6θηxαγ xoπiδια xαι μα1α[ρια. Η oρooειρα τηg Πiνδoυ εxεiνη την πεqioδo, πQιγ απ6 τρ|α εxατoμμυqια 7ρoνια, εixε θεqμ6 xαι ηπιo xλ[μα πoυ επ6τqεπε τηγ διαβiωoη οτην υπαιθρο, xαθιilg η πεgioδog των παγετcδγωγ πoυ ανdγxαoε τoυζ αQχαγθqιbπoυg γα xλειοτor]γ oε oπηλαια, ξεxiνηοε πριν απo εναμιoι εxατoμμυqιo xρ6νια. O ανΘqωπoλoγιxog τυπog τηg Eλλαδιxηg Π(,νδoυ -με xυqιoτεqo εxπqoοωπo τoυg Σαραxατodνoυg- ε[γαι o αq1ιxog πυqηναg oλων τωγ oημεqινιilν Eυqωτα[ωγ. o Α. Πoυλιανog xαι η Ανθqωπoλoγιxη Εταιρ(,α Eλλαδog αναxdλυψαν τoλλα εqγαλε(,α, ηλιxlαg τεoodqων 6ω9 xαι διilδεxα εxατoμμυqiωγ ετιilν, οτην Mdνη, στηγ Mηλo, oτην Ιxαq[α, στηγ Aττtτ'i1, απoδειxγfoνταg oτι oι αρ1dνθqωπoι ξoιioαν διαoπαqτoι οε oλ6xληqη την Eλλdδα. Η οημαντιx6τεqη oμωg ανθρωπoλογιxη αναxdλυψη παγxoαμiωg, 6γινε τo 1997 oτην Tqi,γλια τηζ Xαλxιδιxηg, 6ταγ o Α' Πoυλιανog αναxαλυιi.rε ατoλιθωμθνη χγημη xαγoγιxoυ ανθριilπoυ, ηλιx(,αζ 11.000.000 ετcbν! o πριilτoE αυτog oρθιog dνθρωποg oνoμdoτηxε Ηomo Ε'rectus TrigΙiensis χαt απoδειxνι]ει ανθqωπoλoγιxα oτι xoιτ[δα τoυ ανθqιbπoυ ε[,ναι o 1ωρog πoυ oγoμαξεται Eλλdg. Στo iδιo oυμπθqαομα xαταληγoυμε χαt δια τωγ αναxαλυψεωγ τηζ επιστημηζ τηg Γεωλoγiαg. 

t-72

TΑ APXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Πqιν απ6 140 εxατoμμ6ρια yqονια, ατιg αqy6g δηλαδrj τηg κqητιδιx{1g πεqι6δoυ' μια yιyαντιαlα ανoδιxrj oQoyενετL2{fi xlνηαη αvdψωoε επανω απ6 τα xdματα τηv λεy6μεvη Πελαyovιxrj oqooειqα, μ[α oτεvrj ξιbuη ξηqαζ Jτoυ πεqιλαμβανεL τηy βoqει6τεqη Mαxεδoν[α (Πελαyoν[α), τoν oλυμπo' τηy ανατολιxη Θεoααλlα 2{αL την β6ρειo Εdβoια. Πρo6'xταoη αυτfig τηζ oQoσειqαg θεωqεiται η λεy6μενη <Aττιxoxυxλαδιxi1 μαξαr: η Aττιxη, η νoτιog Εdβoια ιdαL τα πεQLσα6τεqα uηoια τωv Κυxλαδωy. Πqιv απ6 35 πεqtπoυ εxατoμμdqια yq6vια, 6ταv η ταφqog τηg Πiuδoυ ε[yε πια yεμiαει απ6 ιξηματα' αημειrbvoνται v6ε9 xoαμoyollιx6'g αναατατcboεLζ στα 6yxατα τηE ελληνιxis yηE.'Υoτεqα απ6 μiα παν[σχυQη αvoδιxrj cbθηαη πτυycbθηxαι, τα υλιxα τηg ταφqoυ ?.t'αι αvυιllc1lθηxαν αyηματlξoνταζ την επιβλητιxfi oqooειqα τηg Πivδoυ. Εtναι η επoyrj των αλπιxcbv πτυyriloεωu' oταν αναφα[νoνται. oL υψηλ6τεqoι oρειvol 6yxoι τηζ yηζ, oι Aλπειg, τα Πυρηναiα, τα Ιμαλαια.
(Ιoτoqiα τoυ Ελληνtxod'Εθyoυ6:, Eιoαγωγη, oελ. 10-11)

Η 1qoνιxη περloδog πoυ xωqiξει την πριilτη γιγαντια(α oqoγ6νεοη τoυ πλανητη πoυ ηταν η oqoγ6νεοη τoυ oλυμπoυ χαι τηg Eλλαδιxηg Πελαγoν(,αg, απ6 τιg αντloτoιχεζ oQoσειρ€g των Ιμαλαiων, τωγ Αλπεωγ χαι τωγ Πυρηνα|ων, ε|γαι 115 εxατoμμυρια xρ6νια. H επιoτημη τηE Γεωλoγ|αg επιoφqαγiξει xαι αυτη με τoγ διxo τηg τρoπo την dπoψη, oτι xoιτ|δα τoυ ανθρωπiνoυ πoλιτιoμoti εiναι η EλλαE η oπoiα πριi:τη αναδtθηxε απo τα υδατα πριν απ6 140 εxατoμμfρια 1ρoνια παiρνoγταζ τo <βαπτιoμα τoυ πυρog>. Tην |δια dπoψη απoδθ1τηxε χαι τo αγγλιx6 επιστημoνtχo περιoδιxo New Scientisf, 6ταγ οτo τευ1og 1701 τoυ 1990 δημoolευoε αρθρo με τιτλo: Κoιτ(iα τoυ πoλιτιαμoυ η Ελλdg xαι oxι η Aφριιιη. Tα γoν[,δια τωγ αQχαγθqcbπων εixαν μ6οα τoυζ χαταγεγραμμ6νε9 τιg συμπεQιφoQθg επιβ(ωoηg oε oλεg τιE oυνθηxεg. Kαταoxειiαξαν εqγαλε|α, 6qαβαν δ6qματα, δημιoυqγofοαγ xιilδιxεζ επLχoιγωνiαg με μoυγγανητd, ιδεoγqαμματα, νoηματα xαι ξωγραφιχθζ απειχoν[oειg. Δεν υπηqxε oμωE αxoμη τo πνευμα, η λoγιxη xαι η οoφ(α. Yπηρ1ε μiα πqooδευτιxη ενοτιxτιbδηg λoγιxη πoυ 6xαγε τoν αq1dνθQωπo να διαφ6ρει απ' oλα τα ξωα, διoτι εixε επιγνωση τηg υπdρξειilg τoυ, οε αντ|θεoη με εγα ξιbo πoυ oταγ oxoτιilγει 6γα αλλo ξιilo, δεν 61ει τυι|-rειg, δι6τι δεν 6xει επiγνωση τηζ υπdqξειilg τoυ. 'oταγ τo ν6o γoν|διο διoxετευεται στιζ γυναixεg με τρoπo τεχνητo χαι oxι με τηγ σαQχιχη επαφη, δεν υπdqxει πλεoγ οταδιαxη εξ6λιξη, αλλα μiα απ6τoμη γoνιδιαxη Κατα τη διαqxεια ελα1ιoτων γενειilν oι γυναi"6xQηξηr. 

Τo ΠYP ToY ΠPOMHΘEΩΣ KΑΙ Η ΓoNΙΔΙΑΚΗ EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

oΛYMπΙΩN

173

Ζεζ τωγ αγθQωπωγ χαθισταγται βιολoγιxd 6τoιμεg να δε1τουν τoν γoνo των oλυμπi,ων oι oπoioι μετd την πqoωgη επ6μβαοη τoυ Πqoμηθ6ωg oλoxληριbνoυν τo πqoγqαμμα γενετιxηg με επ|xεντqo τoγ ελλαδιxo xιbqo, λ6γω τηg ',,εωδαιo[αg, τoυ εξαιqετιxof xλ[ματoζ χαι τηζ επ|δQααηζ τηζ xoομιxτ]E αxτιι'οβoλ(,αg.

To πqoγqαμμα αυτo 61ει πεqαοτε[ 6ντεxνα απ6 τoυg απαiδευτoυg xαι τoυg ανιoτoQητoυζ, ωg πρ6γqαμμα αxoλαoiαg xαι διαoτρoφηg. H επαφη των Oλυμπ[ων με τιg γυναixεg των ανθριilπων δεν ε[1ε 1αραxτηρα oεξoυα).ιx6, αλλd εtγε aν'oπo τoγ εxπoλιτιαμo xαι εξανθqωπιoμ6 oλ6xληqηζ τηζ
oιxoυμθνηg.

Αg εξεταoουμε τωqα πιbg xirταγραφεται η επ6μβαοη αυτη μ6oα απ6 την Γενεαιν τηg Παλαιαg Δια-θηxηg.

Κα[ oi υtοl τoi Θεoδ, 6ταy ε7δαv δτι oi θυyατ6qεg τ6v d'νθρcbπωv '{yιvαv xαλ6E, iνυμQεdθηααv d'π6 6λεg τIE yυναlxεg, 6oεE Bδιd'λεξαν..' oi δ6 ylyαντεg ξolααν εig τrjv yfiν ΒκεTvεE τiE ημiρεζ'κα[ ζπειτα d'π' αδτα oi υfoi τoi Θεoδ oυνευqlαxovτo μl, τIE θυγατ6qεg τ6v d'νθρrilπωv xαl d'π6xτηoαν παιδια. Tα παιδια ixεTyα fioαν oi παλαιol yiyαντεg oi d'vθqωπoι oi 6νομαατoi.
(Γ6νεαιE,
oτ'

,2-4)

Πoιoι εiγαι oι υιoi θεotj, τα oυρανια αυτd 6γτα πoυ oταγ εtδαν δτι of Θι'γατtqεg τωv d'vθqrbπων ilyιναν xαλ6g' ειoηλθαν οε αυτ69 xαι τεxγoπo|ηοαν; Και τι oημαiνει oτι oι γυναixεE των ανθqιbπων'dyιναv καλ6g; o Mωυoτ]g εδιδd1θη oτην Αiγυπτo τηγ ελληνιxη γνιilοη χαt ωζ αληθινog τ9oφητηg μετ6φεqε oωοτα την θε6πνευοτη γνιiloη στoυζ ανθqιδπoυg' Η ιιεταφoρα oμωg των θεoπγευoτων xειμθνων τoυ Mωυο6ωg αλλα χαL τωγ cιi'λωγ πρoφητιilν απ6 τα ΑqαμαΤxα οτα Eλληνιxα, δεν 6γινε απo 'Eλληνεg αi'λα απ6 τoυg Eβδoμηxoντα Eβqαioυg ooφoυg oι oπoioι μoνo οoφiα δεν εi7αν. Η επoxη πoυ oι γ|γαντεg υπηqξαν επi τηg γηζ ηταγ η πεqioδog πqo τoυ xαταxλυoμoυ τoυ Δευxαλlωνog, η επo1η τηζ τtταγoμα1iαE xαι τηζ γιγαιτoμαxiαg. oι υio[ τοi Θεoδ πoυ γνωqiξoυν τιζ γυναixεg των ανθριδπωγ χαt τεχνoτoιoυν, ε(,γαι oι Efγoνοι 'Eιpιλoν πoυ επεμβαiνoυν με 6γα ειδιx6 πq6γqαμuα γενετιxηg, 6ταν διαπιοτcδγoυγ 6τι oι γυναi,xεg των ανθqιbπων 6γιναν zαλtg, θγιναν δηλαδη βιoλoγιxα 6τoιμεg. To γoνiδιo πoυ πqooφ6Qoυγ στoυζ cιι'θριilπoυg' επιτα1υνει την πνευματιx,i1 ^ιαι διανoητιxη τoυE αν6λιξη. Δεν ηταν oμωg δυγατ6γ γα απoxαλυφΘofν αυτ6g oι αληθειεg απo τoυg εβδoμη7-oντα Eβqαloυg oι oπoioι 1qηοιμoπo[ηoαν αoqιoτεg εxφqαοετg, oπωE υtol 

174

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Θεοi, δημιofργηoαν oυγ1υοη xαι παqdλληλα πq6οθεoαν, αφαiqεσαγ χαι
παqαπoiηoαν τα αληθινd, αυμβdντα oυμφωνα με τo ηθog χαt τα πρoτυπα τoυ διxoυ τoυg θεof. Tα λαθη xαι oι αodφειεg πoυ συγαντcilνται στoυζ Πρoφriτεζ τηζ Παλαιdg Διαθηxηg εiγαι δαxτυλog των εβδoμηπoντα xαι o1ι λαθog τωγ πQoφητιbγ, διoτι oι πqoφητεg δι6πoνται απo Πνεr3μα Aγιoν. oι Eβδoμηxoντα r,ooφoi, αxoλoυθηoαγ πιοτd, τo μiοog χαι τηγ oqγη τoυ θεof τoυg Για1β6, o oποlog οε πλεioτα xεiμενα τηg Παλαιdg ΔιαθηxηE παρoτqriνει τoυg Eβqα(,oυζ γα xαταoφdξoυν τoυζ 'Eλληνεg.

Θα εξεyε[qω τα τ6xιlα αoυ Σιcby εvαyτlou των Ελλrjvων }{'αι θα αε yειqιατrb ωg μαyαιqα πoλεμιoτod. Και o Κ'ιjριog θα επ6λθει xατα τωu εψθqrbv τodτων, ωg αxτlνα αατqαπrjE. o Κιjqιog o Παvτοxqατωq θα oαλπlαει xατ' αυτcilv την πoλεμιxiγ τoυ ααλπιyyα xαι θα 6αδ[oει xατ' αυτιby με αναατατωση ?{αταoτqεπτιxrj. o ΚιjριoE o Παντoxρατωρ θα 6oηθrjoει τoυE Ιουδα[oυE xαι θα καταoτρ6ψουν αυτodg. Θα τoυE αxεπαooυν qlyιloνταg τουg λiθoυE με oQενδ6νεE xαι θα τoυg πloυν τo αiμα, 6πωg πiνoυv τoy olιlον xαι θα γεμlαoυν δοyεiα απ6 α[μα 6πωE εlvαι yεματεg oι Qιαλεg τoυ θυoιαoτηρ[oυ.

(ZαyαρlαE

θ', 13)

Πωg εiναι δυνατoγ o θεdg να 61ει τ6τoιo μioog, ιiloτε να oτq6ψει τoυg Ιoυδαi,oυg xατα τωγ Eλληνων, με oxoπo γα τoυζ 1τυπηooυν με λiθoυg xαι γα τoυζ πtoυν τo α[μα 6πωg π(νoυν τo xραoi;

ΚdqιoE θα xατααυvτqtψει αυτoυg πoυ αυμμαχΙlσαy xατα τηE Ιεqoυααλfiμ χαL τoυζ εyθqodg τodτoυE θα διααxoqπiαει, τoυE Σdριoυζ πQoζ ανατoλαE χαL τoυζ 'ΕλληνεE προg δυαμαE, oι oπoioι θ6λουy να xατα6ρoyθiooυv τουg ΙαqαηλiτεE με oλo τουg τo oτ6μα. Παq' 6λη αυτrjν τηv τιμcυq[α o θυμ69 τoυ Κυρioυ δεv xατ6παυαε xαι δι' αυτ6 τo y6ρι τoυ εiναι αx6μη υι!ωμ!νo.
(Ηoα'tαg, Θ',12)
Πιbg εi,ναι δυγατoν στoυζ ε1Θgofg τoυ θεof \,α συμπεQιλαμβdνoνται oι Συqιoι χαι oι Eλληνεg, τoυg oπoioυζ θα χατασυντqiψει o oqγιομ6νog θε69, o θυμog τoυ oπo|oυ αxoμη δεν xατ6παυοε; Eπειδη o Θε69 δεν 61ει oυτε θυμo, oriτε μ[οog, oυτε oqγη, αλλd εiναι απoλυτα Αγαθ6g, 6λα αυτd ηταν ευoεβεig π6θoι των Eβρα[ων, πoυ πρooπdθηoαν να οπεlqoυν στoν ιoυδα'ιx6 λαo τo μlοog xατd των Eλληνωγ. Kαι τo μiοog αυτo με την πdqoδo τωγ αιcbνωγ xαλλιεqγηθ\y'ε }lαL διαιων(,ξεται 6ωg xαι oημερα. Eiγαι φανεqo oτι o Θεog πoυ εμφαν(ξεται μ6οω τηg Παλαιdg Διαθηxηζ να xαταδιιbχει χαι να ε1θqευεται τoυζ'Eλληνεg, δεγ εiγαι o Xρι-

o 

Τo ΠYP ToY ΠPOMHΘEΩΣ KΑΙ H ΓoNΙΔtΑKH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

oΛYMΠΙΩN

115

απoχαλε(, αιρετιxo επειδη φανεριilνω αυτ6g τιg αληθειεE, τoτε 6οoι απoδ6xoνται αυτα τα απooπαoματα τηζ Παλαιαg Διαθηxηg ωζ χQιστιαγιxa, πιilg θα 6πρεπε να απoxαλoυνται; εxδ[xηοη;

οτog, αλλd o των Eβραiων Γιαxβ6. "θε69> ΠιbE εiναι δυγατoγ αυτd τα 1ωq[,α τηg Παλαιαg Διαθηxηg να θεωρoυνται oημεqα θεoπγευoτα, 6ταγ 6xoυν ωg πρoτυπo τo μ[oog, την oqγη χαι τηγ

Και αγ η Exπληoiα τηg Eλλdδoζ με

ε7δεv δ Θε69 6τι αiξrjθηxαv of xαxtεE τσlιl d'νθρcbπrυv πoιj ζoioαν εig τrjv yfiν xαt 6τι δλoι of d'νθqcυπoι μ6 iπιμ6λεια διαλοy[ζoνται εiE τrjv xαqδlαν τωy τo xαxοv xαθ' 6λεg τlg rjμ6ρεg, xαi iαxlQθη δ Θε69 6τι Βπo[ηoε τoν d.νθqωπov Ξπαvω εig τfiν yfiν xαl d'πεQαoιoε καi ε7πε: Θα iξα@ανioal τov d'vθqωπoν, τdv δπoToy iπolηoα, d'π6 τ6 πq6oωπoν τηζ γηζ, d'π6 τ6y d.νθρωπoν ΞωE τα xτrjνη, xαl d'π6 τα Βqπετα Εcυg τα πτηuα τoi oiqανoi, δι6τι μετα1',ιωσα ποι5 τodg Bδημιodqyηoα. (Γ6νεoιg, 6,7) T6τοια fβqη πρog τoγ Θε6 ε[ναι πqωτdχoυστη xαι εξωφρενιxη. oι εβδoιιηxοντα "ooφo(, παρουoιαξoυν fνα Θεo με παΘη xαι αδυναμ|εg. o oπoiog δεν γνcbριξε πoυ θα χατ6ληγε τo δημιoυqγημα τoυ. 'oταν ξαφνιxd διαπ|οτωοε oτι αq1ιoαν να πληθα[νoυν oι xα,ιtεg των ανθqιilπων, μετανιωσε για τηγ δημιoυqγiα τoυζ χαι απoφd,οιoε γα τoυζ xαταoτqθψει. Και σα γα μην 6φταvε αυτo, απoφαoiξει να εξαφαν(,οει μαξ[, με τoυζ ανθριilπoυg 6λα τα ξιilα' τα εgτετd χαι τα πτηγd. Tα πρωτ6γνωρα αυτα αιοθηματα μiooυE, απoγoητευοηζ χαι εxδ[,xηοηg αφoρoυν τoν Για1β6 xαι oxι τoγ Θε6 τηg αγαπηg χαι τηζ oυγ1ιbqεοηg. o Ιηοoιig μαg εiπε, o ΠατΕραg yνωq(,ξει τι θα ξητηαετε πQLν τo ζητηoετε, ενcb οι εβδoμηxoντα Eβqα[oι παqoυoιαξoυγ 6γα θε6 πoυ δεν γνωqiξει τι θα oυμβεi οτo δημιoυqγημα τoυ, 6γα θεd με παθη xαι αδυναμiεg πoυ ofτε ανθρωτo; θα ε(1ε. Και 6μωg oι πQωτoφαγεig αυτθg υβqειg πQoζ τo πρoοωπο τoυ Θεoli, oπωg xαι dλλεg πoλλ69, εμπεqιθ1oνται στην Παλαιd Διαθηxη. o Ρ6μπεqτ Κq6ιβg xαι o Eβqα(og Ραφα6λ Πατd,ι, απoxαλυπτoυν 6τι η 1ειρ6τεqη μ6qα τηg ιoτoqiαg τoυ Ιοqαηλ, δεν ηταν η ημ6Qα τηg αι1μαλωαiαE, ουτε η ημεQα τηζ χαταστQoφηE τoυ γαου τoυ Σoλoμcilντog, αλλd η ημ6qα πoυ οι εβδoμηxoντα μετtφρασαν στα Ελληνιxd' τη β('βλo ljoτεqα απ6 απαiτηoη τoι' Πτoλεμα('oυ τoυ Β'(285-246 π. X.). Πioτευαν oτι oι yQαφtζ πoυ πεqιε[7αν xαxtg πρdξειg των πρoyoνων τoυζ..... δεν 6πρεπε πoτ6 να απoιιαλυqθoιjν στoυζ εxθqoυg τoυ Ιαραηλ. (Ε,βραTxo(, Mljθoι, οελ. 218) Mεταξti των ανηΘιxων πρdξεων τωγ Eβqα(,ων πεqιλαμβανoνται πoρνεiε;. βιαομo[, xτηνoβαα[εg, αιμoμιξiεg xαι παοηg φυoεωg διαοτqoφ6g. 'Eγα

Καi 

1'76

TΑ APXEΙΑ TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

απ6 τα χαQαχτηQιστιχα παQαδειγματα τoυ πoQγoγQαφιχof χαQαχτηQα τηζ Παλαιdg Διαθηxηg, ε(,ναι η αυνευqεοη τoυ Λωτ με τιζ δr]o τoυ x6qεg.

'Επ6τιoαy λοιπ6ιl τ6ν πατ6ραy τoυζ xραol xατα ττjν ydxτα Bxε[νη καt εiαfiλθεν f1 μεyαλι3τεqη x6qη καi oυνευρ6θη μ{ τ6v πατ6qα τηg xαl BxεTνοg δ6ν d'vτελrjQθη π6τε Βπλαylααεv αiτrj, xαl π6τε Bαηxrbθη. Tιjν d'λλην f1μ6ραν fi μεyαλiτερη dδελQη ε7πεν πq6g τrjν νεcbτεqη:'Ιδoi, iycil αυνευq6θηxα xθ6q τiv ν6xτα μ{ τ6ν πατ6qα μαζ."Aζ τ6v πoτlαωμεv παλιν xραol xαt τrjν νtκτα αδτrjv xαi d'φoυ μεθδoει {μπα xαl o{ εig τ6ι' xoιτciluα τoυ να oυνευqεθηg μαξ[ τoυ' δια yα Bξαναclτrjoωμεν τ6 oπ6ρμα τol πατq6g μαg.
(Γ6'vεαιE, 19,33) Φoβεqd ηΘιπd διδαγματα!

Καταραμ6uοg θα ε7oαι iν τfi πoλει xαl xαταqαμ|vog θd' ε7ααι Βv τQ dyρΦ. Καταqαμ6vεg of d'πoθfixεg αoυ xαt τα περιooε'ιjματα αου' Καταραμi'voE δ xαρπ6g τfiE xoιλiαζ σoυ xαl τα yεννιjματα τfrs yis αoυ' oi d'y6λαι τ6ν 6odιν ooυ xαl τα πolμuια τiν πqo6ατωv σoυ' xαταqαμ{vog θd' ε7ααι 6ταy εiα6ρyεααι, xαl xαταραμ{vog θα ε7oαι δταν Bξ6ρyεoαι.'o Κ6qιog θα iξαπoατεlλει Βyαιlτloy ooυ ατ6qηoιv, μεyαλη πεlνα xαi xαταατQoΦiy, εig παντα 6oα iπι6αλnζ τiy yεTqα oου διd vα πqαξηE, μ6xQιg 6τoυ o6' Βξoλoθqεdαη d'π6 τfiE yfig... Καi τ6 πτdιμα αoυ θα yivει τρoQrj εiE παντα τd' δρνεα τοδ o'ι3qαvoσ, xαi εig τα θη q[α τfr g yi g, xαi δ6ν θα ε7oαι δ d'πoδιιbxωv. 'o Κ{qιog θd α6' παταξει μ6 τrjν Aiyυπτιακfiv πληγrjν, xαl μ6 αfμoQQdtδαg xαi μi d'yρια ιpcilqαν xαl μ6 ξυoμ6ν rboτε να μrjν δι5ναααι vα iατqευθfi g.'o Κι3ριoE θα o6 παταξει μ6 παραλυolαν, xαl μ6 τ6φλωαιν, xαl μ6
Qρενo6λα6εLαy...
(Δ ευτεqo66μιoν, ΚΗ' , 1'6)

T6τoιo μlαog xαι τoοεg xαταQεζ δεγ πtστευω να 61ετε ξαναουναντηoει αλλoυ. Kαι oμωg αυτ69 ε[ναι oι αQετ6ζ χαι τα ιδανιxα τωγ Ιoυδαiωγ πoυ πρodγoνται δια τηg Παλαιdg ΔιαΘηxηζ. E[γαι xαι παλι φανερo oτι o <KυριoE>> πoυ θα εxπληQιboει oλεg αυτ69 τιg xατdqεg xαι θα xαταoτq6ιpει oλoo1εριbg τo δημιoυqγημd τoυ πqoxαλωνταζ αιμoQQoiδεg' ψιilqα, φαγoriρα, τfφλωοη χαι φQεγoβλdβεια, δεγ εiναι o Κυqιog τηg ευoπλα1νiαg xαι τoυ ελ6oυg, αλλd o <Kυριog> των μιαqιbν. Yπαq1ει μ(,α εβqα'iπη oυνθηxη τoυ υπooυνεiδητoυ otiμφωνα με τηγ οπο[α δια γα γiνει xdπoιog oημεqα παλ6E xριoτιανοg πq6πει να απoδε1θε(, την Παλαιd Διαθηxη. Η τελευτα|α δεγ απo- 

To ΠYP ToY ΠPoMHΘEΩΣ ΚAΙ H ΓONΙΔΙAKH EΠEMBΑΣΙΣ TΩN

OΛYMΠΙΩN

177

τoν x6ομo. Η ιoυδαΤxη φυλη αντ6γQαψε χαι παραπolηoε τηγ πQωτoφανη γtα τα δεδoμ6να τoυ ανθqωπiγoυ πoλιτιομot αρxα[α ελληνιxη διαν6ηoη χαι γQαμιιατεiα. Για τoυg εαυτotig τoυg 61oυν διxα[ωμα να πqdξoυν 6τι θ6λoυγ. Δεγ _τεqιoqloτηxαν 6μωE μ6νoν στηγ αγτtγQαφη xαι oτην παπτ]λευση τηζ γνΦoηg ΖαL τηζ ιoτoρiαg, αλλα 6oα dντεxνα παqαπoiηoαν, τα επ6oτqεψαν διαβρω_ ιι€να οτo ελληνιxo οτοιxεio, με απoτ6λεομα αυτ6 οημερα γα xιγδυγευει γα ιιτoλεoτεi.

τελει 6γα σχαλoπdτι πQoζ τoν Θεo xαι τα θεoπγευoτα 6ργα τηζ τα oπο[α cιπoδ61oμαι εi,γαι oι Πρoφητεg χαι oι Ψαλμoi,. M6νoγ! E[ναι ντρoπτ] για τo ελληνιxo πνευμα, να απoδεx6μεθα την ιoτoριxη θgηoxευτιxη πoqε|α των Eβqα|ων ωg θε6πνευστη χαι ωζ τηγ βdoη μαg δια ι'α γiνoυμε xαλο(, 1qιοτιανo[ χαι να δε1θoυμε τoν Xριoτ6, απoqρiπτoνταg την αqxα(,α ελληνιxη ooφiα χαι τηγ γqαμματε(α τoυ πνεfματoζ πoυ o lδιog ο Xριoτ6g διbqιoε στoυζ'EλληνεE xαι εxεiνoι με τη oειqd τoυζ σε oλoxληρo 

EΛΛΗN, o ΦΩTΙΣTHΣ KAΙ EKΠOΛΙTΙΣTΗΣ TΗΣ OΙKoYMENΗΣ
8.

"MONH ΓAΡ Η EΛΛΑΣ ΑΨEYΔΩΣ ΑNΘPΩΠoΓoNEΙ, ΦYTON oYPΑNΙoN KΑΙ BΛAΣTΗMΑ ΘEΙON"
Κdπoτε o[ θεol ξ6αλαν εig xλfiqoν τα διαQoρα μ6qη τiE yfig xαl τα Βμoιραoτηxαν μεταξd των... Εig τ6ν "ΗQαιoτoιl δ6 xαi εig την 'Aθηνd'' iπειδη ε7yαν xoινην Qυoιν, δq d'δ6λQια d'π6 τ6ν [διο πατ6qα, xαi ε7yαν την iδ[αν xλ[oιν εig τrjν αoQ[αν xαi τ[g xαλ6g τ6yνεg, !λαyεν εig τdν xλfiρoυ αiτrj Bδω i χ6Qα, fi δποTα d'π6 τrjν Q'ι3oιv τηg fiταv ταιqιαyτrj xαl xατd'λληλη διd' τfiν d'ρετrjν xαi τrjν Φq6νηo iν τ oτl ζ.' Ε πo [η oαν λο ιπ6ν Εxεt d'y αθ o'ιi 6 αι3τ6 yθoν εE d'νθ qc|lπoυ E xαl τoιig Β6oηθηoαν να d'ντιληQθoiν πolog fiταv δ xαλiτεqοg τρ6ποg δια τfiν διαxυ66qvηoιv τfig πoλιτεiαζ των. (Πλατωγ, Κqιτ[αg, 109 C)
η γη των Αθηγιilγ }ιαL, tιατ' επ6xταοη' ο}.oxληqηE τηg Eλλdδog επιλ6xτηxε απo τoν'Ηφαιοτo χαι την AΘηνd, δι6τι τα[qιαξε οτην αρετη χαι στην φq6νηοτ] τoυg. Σ' αυτ6γ τoν τoπo τα δr]o αδ6λgια επoiηοαν αγαθorig αυτ61Θονε9 ανθριilπoυg. Kdθε μiα απo τιg λ6ξει9 πoιl lQησιμoπoιε[ o Πλdτων 6xει την διxη τηg ξε1ωqιoτη οημαα(,α. O'Ηφαιoτoζ χαι η Αθηνα επoiηοαν ανθριδπoυg. oι ανθρωπoι αυτoi ε|1αν δυo εξαιρετιx6E ιδι6τητεE. 'Ηταγ αγαθoI xαι αυτο1θονεg. 'Ηταγ αγαθo[ διoτι πρo€ρχoγταγ απo τoγ γoνο των oλυμπ(ων zαι €φεραν μεοα τoυg την θε(,α oυο[α τoυ Δημιoυργου ο oποlοg εiγαι απoλι'τα Αγαθ69. oλα τα παιδιd τoυ Θεoυ €xoυν μ6οα τoυg μερiδιo τoυ αγαθoυ 7"αι τηζ θεiαg oυoi,αg τoυ Θεoli, εiτε τα παιδια αυτα oνoμαξoνται oλυμπιoι, ειτε oνoμdξoνται'EλληνεE. Oι τελευταioι, εxτ6g απo αγαθοi' χαQα}ιτηQ[ξoγται απ6 τoγ Πλdτωνα z-cιι αυτ6xθoνεg.'Ηταν αυτo1θoνεg, διoτι πoιηθηxαγ στoγ συγχεχqιμ6νo γειυδcιιτιxo 1ιbqo πoυ oνoμαξεται Eλλαg. Πoιηθηπαγ απo τo γηινo εxτoπλαομα

o Πλατωγ μαζ γγωστoπoιεi oτι 

180

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

αυτ6 6ταγ απoμαχQfνoγταt απo την πατQιδα τoυζ, χατ6χoγται απ6 την θγτoγη επιθυμια γα επιστQ6ψoυν, ελχυo_ μεγot απ' αυτην. oι η1oφαoματιx6g ενθqγειεg πoυ πρodq1oνται απo την xooμιxη χαt την ηλιαxf αxτινoβoλiα, οπωg χαι oι xqαδαομol xαι oι δoνησειζ πoυ διαπεqνoυν xαθε γηινο οτoι1εio (π6τqεg, φυτd, α6qα xαι υδd,τινoυg πoρoιlg), διαφ6qoυν απ6 τ6πo αε τoπo. 'Eτoι παqατηρofνται διαφoqετιx6E ουνηθειεE, ηΘη, θθιμα xαι γλωooιx6g ιδιαιτεq6τητεg, λoγoυ xαqη μεταξυ των Kqητιilν χαt τωγ Mαxεδ6γωγ, αγ χαι η xαταγο'lγη τoυg ειναι xoινη. Αυτ6xΘoνεE 1αραxτηρ[,ξει τoυζ'Eλληνεg xαι o ΙooxρατηE (436-338 π.X.). Aυττjν την ycbρα την χ,ατol21,odμε, 6yι xατ6πιν εxδι6ξεωq αλλων πoυ 2{ατoL7{oιjoαν ειg αυτrjv, oiτε xατ6πιv xαταληψει/lg τηg ενcil fiταν 6qημη απ6 κατolxoυg, o'ιjτε xατ6πιν εyxατααταoεcilE μαE ειg αυτi1ν ωE oμαδα απoτελo6μενη απ6 δι(ι'Qoρα Qιjλα, αλλα αντιθ6τωE εlvαι τ6αoι, ευyεν69 xαι γνrjoιoν τo y6νo9 μαg, r'boτε εLζ την ycbqαv αυτ/1ν, η oπotα μαg εy6vνηoεv απo τα απλαyνα τηζ' εLζ αυττjν εξαxoλoυθητιxιbg ανευ διαxοπηE xατoιxo'ι3με, δι6τι εiμεθα
αυτ6yθovεg. (Ιooxgατη g, Π ανη

τoυ συγχεχQιμ6γoυ χωQoυ χαι

δι'

'Eλληνεg δεν εγxαταoταΘηxαν o' αυτην την xΦqα εq16μενoι απo xαπoιoγ αλλoγ τ6πo, oυτε xατθλαβαν αυτην την γη εxδιι.bxογταg xdπoιoυq αλλoυg xατoi,xoυg. Δεν πρo€qxoγται απo τoν αEr1dνθQωπo, oυτε εiγαι εξθλιξη xαπoιoυ ε(δoυg, αλλd εiγαι πoιημ6νoι. Aυτoi που θα γεννηθoriν απo τουg πoιημ6νoυE, ε(γαι oι ^1εννημ€νoι, εγιil oι oλriμπιoι Πατqιαρ1εζ τoυζ ε(,γαι oι ερ16μενoι. Δι' αυτo xαι oυ1να xανω λ6γο για τoυζ πoιημ6νoυ9, τoυζ γεγγημ6νoυg xαι τoυg εq1oμεγoυζ. oι εqxoμεvoι εiναι αυτoi, πoυ θα επιoτρ6ψoυν ξανα με τoγ 'Eνα Eqxoμεγoγ, τoγ Ιηooυν Xριοτoν. oι νεφθλεE πoυ Θα oυγoδεfoυγ τoν Eρxoμενoν Xριοτ6ν δεγ εLγαι απλd oυγγεφdxια.
τ6τε 64lovται τ6ν Υt6ν τoδ d'vθρωπoυ Bqγ6μεyον μετα δυναμεωE πoλλfig xαl δ6ξηs.

oι

y υρ

ιx6g, 24)

Καi

iν

νεQ6λαιE

(Mαρxog, 13,26).

εiγαι oι εEr1oμενoι πoυ Θα επιoτqθψoυγ xαι πdλι δια γα εxπληqωθεi τo o16διo τoυ Θεot]. Kατα μiα δευτερη 6γνoια, εq16μενoι ε(ναι xαι dοoι xατηλθαγ στηγ γη με διxη τoυζ πQωτoβoυλi,α, απo αλλεg αvιbτεqε< οφα[ρεE xαι xooμoυg. Αg ΘυμηΘουμε xαι πdλι τoν 1αλxινo xtiλινδqo του Κoυμqdν oτoγ oπo(o γ[νεται λ6γog για iιλλoυg yLoυζ χαL xoρεg, απo dλλε< αφαiqεg xαι x6αμιoυE Καποιoι μεταξυ των ανθριbπων πQoσφ6gΘηxαν απ6 μ6νoι τoυg να xατ6βoυγ oε xατιilτερεg oφα(qεE δημιoυqγ(,αg, δια να δοξdσoυγ τoγ Yιον τoυ ανθρΦπoυ. E(ναι μ[α ιδιαiτεqη xaoτα ανθριilπων πoυ

oι oλυμπιoι 

Ε,\ΛΗN, o ΦΩΤΙΣTHΣ KAΙ EΚΠoΛΙTΙΣTΗΣ TΗΣ OΙKOYMENHΣ

181

o7ι δια

ξεπληριiloει πqoηγoriμενεg αμαqτ(εg τoυ, oυτε αμαρτ[εg των δια γα oταθε(, η αφoQμη με τo Θαr1μα τηg θεραπεiαg τoυ, να δoξαοτε[ o Yι69 τoυ ανθqιilπoυ'
','oν6ων τoυ, αλλd,

','[νoνται oι oδηγo( των υπoλoiπωγ. E[γαι o Πλdτωγ, o Σωxρατηg, o oqφεrig ZαL oL ooφol ιεqoi dνδρεζ πoυ xατηυθυναν τoυg ανΘρωπoυζ στo φωζ, στo fΘog xαι οτην Αλτ]θεια τoυ Eν6g Θεori. Mε διxη τoυ θ6ληoη xατηλθε στηγ γη ιlαL o ε}l γενετηg τυφλog. Yπ6φεqε

να

d'μαqτηαε οijτε oi yoνεTg τoυ, d'λλα διd' να Qαvε:qωθoδv τoυ τα {ρyα τοi Θεoi''.

Καθrilq i6αδιξε, ε7δε d'νθqωπoν yεyνημtνον τυQλo,ιl xαi τ6v iqcbτηααν oi μαθητα[ τoυ, "Pα66[, πoι6g d'μαqτηαε' αδτog ii of, γoνεTg τoυ διd' να yεννηθfi τυQλ6g;''. 'Aπεxq[θη δ'Ιηooig, ,,oijτε αδτ6E

iξ

d.Qoqμηξ

(ΙωανvηE,9'1)

oι'Eλληνεg ε(ναι πoιημ6νoι xαι oνoμαξoνται απd τoγ Πλdτωγα χαι τoν Ιooxρdτη αυτ6xθoνεg, δι6τι ε(,ναι oυρdνιoι γoνoι. E[γαι θεioι βλαοτo[ πoυ _τqο6q1oνται απ6 τουg oλυμπioυg γενdq1εg τoυg. Eiναι ot oπαρτo(,χαι πQoεQ/oγται απ6 τoυg oλυμπloυg απoρε[g.
αυτ6E γoνog αγαπλdΘει, διαμoρφωνεL 1ιαL επιτα1υνει τoυg μνετιxotig xιbδιxεE τηg ελληνιxηg φυληs η oπoiα εξελiooεται γρηγoρ6τερα α_τo oπoιαδηπoτε αλλη. Η εξ6λιξη αυτη ξεxιναεt πQιν απo πoλλ69 xιλιαδεg
7_οoνια.

o oυρdνιog

αναQ6ρoυy 6τι απ6 τοy Nεtλo γεννrjθηxε o ,ΗQαιατoE, απ6 τοy oπolo ξεxlνηoε η QιλoαoQiα' στηy oποlα λ6νε οτι oι εξ6yoντεE ιερεlg εlvαι xαι πρoQτjτεg. Aπ' αυτ6ν μ6xρι τoν Aλ6ξανδρo τoν M6yα αvαQiqoυν 6τι μεooλα6o6y 48.863 yq6νια. αε αυτα τα yq6vια λoιπ6y λ6yε 6τι 6γιναv 373 εxλεiψειg ηλioυ xαι B32 εxλεtψειg oελrjνη g. (Διoγ6νηg Λα6ρτιog, B[oι Φιλοα6φων,1, 1,8)
τoγ Δiα. Απo τoγ υι6 τoυ'Hφαιoτo ξεx(νηοε η φιλoooφiα, στηγ oπo[α oι εξ6-

oι Aιyιiπτιοι

o Nεiλog, οτoν oπoio αναφ6ρεται o

Διoγ6νη9 Λα6qτιog, ταυτ(,ξεται με

Io\'τεE ιεqεig ηταν xαι πqoφητεg. To απ6oπασμα τoυ Διoγ6νη Λα6ρτιoυ :τρooδιoρiξει με αoυνηθιοτη αxqi,βεια, 61ι μoνo την xqoνιxη απ6οταοη πoυ uεooλdβηoε μεταξri τηg εμφανiσεωζ τoυ Hφαiατoυ χαι τηζ γεννηoεωg τoυ \lεγαλoυ Αλεξdνδqου (48.863 xq6νια), αλλα αxoμη χαι τoγ αριθμ6 των Φ-ιαxιilν xαι οεληνιαxιilν εxλεiψεωγ πoυ ηταν αντ[oτoιγα 373 y"αι 832' O'Hφαιοτog oυμβoλiξει τo πυQ χαι την φωτια, διdτι η φαιοτdg εiναι η qi.oξ, απ6 την oπoiα 6λαβε την oνoμαοiα τηζ χαι η Φαιoτοg τηg Kqητηg. o Ηφαιατog ηταν η αφετηq(,α τoυ πqoγραμματoζ γενετιxηg των oλυμπiων, εvιil η εxοτρατε(,α τoυ Mεγdλoυ Αλεξdνδqoυ oημανε τo τ6λog αυτoυ τoυ π8o- 

182

TΑ ΑΡXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

γQdμματoζ. o μι6γιoτog των Eλληνων Αλθξανδqoζ, ωζ υιog τoυ Αμμωνog Δι69, ηταν γνιiloτηg τoυ πρoγqdμματoζ γενετιxηg των Πατqιαρ1ιbν τoυ. Kατd τη διdρxεια τηζ εχστQατεiαg τoυ iδqυοε αναqiθμητεg π6λειE xαι αφηνε τoυζ στQατιι.bτεg τoυ να 6ρ1oνται oε επαφη με εγ1Φqιεg γυνα[xεg, δι6τι επιθυμoυoε να εξαπλιδoει τoν ελληνιx6 γ6νo με onιoπo να αφυπνioει χαι γα επιτα1υνει τηγ πγευματιxη ανdλιξη τωγ αoιατιxΦγ λαιilγ. To o16δι6 τoυ ε[,1ε oτo1o τoν εxπoλιτιαμ6 xαι εξανΘqωπιoμo oλoxληgηζ τηζ Αοiαg. Δι' αυτo xαι οε πoλλ6g απo τιg πεqιo1θE πoυ xατ€^ιτηoε τιμαται 6ωg xαι oημερα Xαqαxτηqιoτιxo παqdδειγμα τηζ εφαQμoγηg τoυ ο1εδioυ τoυ Αλεξανδρου εiναι η φυλη των Kαλαg oτo Αφγανιαταγ, η oπolα διατηρεi 6ω9 xαι oημεqα τα ηθη χαt τα ι1θιμα των αq1αiων Mαxεδ6γωγ. o 6ρoE Eλλdg δεν oxετlξεται με τα oτεγα γεωγqαφιxα 6qια εν69 τ6πoυ, αλλα ε(ναι πνεriμα, ιδθα, ιδαγιxα, παιδεiα xαι πi,oτη oτo πq6oωπo τoυ Ιηooυ Xριοτoυ. oι oλriμπιoι πoιηθηxαγ χαι αυτoi απ6 xαπoια αλλα ανcδτεqα πνευματιxd,6ντα μθοα στηγ ιεQαQχiα τoυ Θεot] xαι μθQoζ τoυ θεioυ oxεδ[oυ τo oπoio επιτελofoαγ αποτελουoε η παρo1η τoυ διxoυ τoυg γ6νου oτo γ6νog
των ανΘρΦπων.
ωE o μoνog μιθγιoτοg τηg oιxoυμθνηg.

d' δ' d'πoQλαυqiξαιαα νιν Cι'μπλαx[αιαι Qρεvdιv, Ciλλoιl α[νηαεν yαμoν xρi6δαν πατqοg, πq6αθεν d.xειqεx6μαι μειyθεToα Φo[6ωι xαl Qlρoιoα oπtqμα θεoi xαθαρ6v.

AQο{ αυτrj πεqιQρoνηαε τα αμαqτrjματα τηζ ox6ψηg, d'λλoν yd'μo ιiμvηclε xqυQα απ6 τoν πατ6qα τηg. Εtyα αxoιjoει 6τι πριν συνευq6θηxε με τoν Φoi6o xαι xυoQoqησε τo απ{qμα του θεoιj τo xαθαρ6'
(

A πo α παo ματ α A xoυ

o

tλαo

υ

)

χαQαχτηq(,ξει τoν γoνo τoυ ΑπoλλωνoE xαθαρo. Toν [διo πqooδiδει στoγ Απ6λλωνα μετd απ6 πoλλoυg αιcilνεg xαι η χαQαχτηQισμo Αγ(,α Αιxατεgiνη. Η Αγiα τηg γνιilοηg χαι τηζ οoφi,αg εξ€φεqε τιg πρoφητε(,εζ τoυ Απ6λλωνo9 χαι τωγ αρ1αiων ooφιilν, δια γα ωθηoει τoυg πενηντα ρητoqεg, με τoυζ oπo[,oυg oυνoμlληoε πQιγ μαQτυqηoει, γα ασπαστorjγ τoν Xqιoτιανιoμ6. Η Αγ(,α εξθφεqε τoυg λ6γoυ9 τoυ Απoλλωνog, 61ι μoνo διoτι αναγνιilqιξε την υπooταση των oλυμπ(ων, αλλd xαι δι6τι θxqινε αυτουζ xαταλληλoυg δια να αποxαλtiψoυν στoυζ ανθqιilπoυE τoν Αληθιν6 Θε6. Δι' αυτo xαι oτo τ6λo9 τoυ λ6γoυ τηζ, πoυ αγαλυεται oε επ6μενo xεφdλαιo, η Αγiα xαqαxτηq(ξει τoγ Απ6λλωνα γενναio xαι xαθαρ6: "Ετι δ6 αoι xαl δ y ενναToE ΒxεTνog'' Aπ6λλων δ xαθ αq6g. Eπιπλ6ογ, o Αxoυοlλαog αναφθgεται στην Koqων(,δα η oπo[α xυoφ6qη-

o Aιoυο[λαoζ 

Ε.\ΛΗN' o ΦΩTΙΣTHΣ ΚΑΙ EKΠoΛΙTΙΣTHΣ TΗΣ OΙKoYMENHΣ

183

επηλΘε απo τα πειραματα γενετιxηg τωγ θxπτωτωγ oφιoγιδιilγ τα oπolα oυνεxiξoνται 6ωg xαι oημεqα oτα εqγαoτηQια γενετιχηg των οιωνιoτιbν. Toν iδιo oτ61o με τα εQγαστηρια αυτα 6xoυν χαι oι τqdπεξεg oπ6ρματo9 πoυ διo7ετευoυν οημεqα τηγ oιχoυμθνη με οπθρματα εβqαΤxα, εν αγνoiα των ανθρΦπων. Απ6 την επαφη τηg Κoρωνiδog με τo παθαq6 οπθρμα τoυ Απ6λλωνo9 '1εννηΘηxε o θεog τηg ιατριxηg Αoxληπι6ζ(1). Απo την επαφη των Oλυμπiων με τιζ γυναixεg των ανΘgιilπων, γεννιotiνται oι ημ(,θεoι xαι oλoι oι μεγdλοι
ηQωεζ.

σε τo χαθαQ6 oπ6qμα τoυ Απ6λλωγoζ, ωζ αντιoταθμισμα τηζ μ6λυνoηg πoυ

Aπ6 τov Δ [α εlyαι η αaχη μαg, αυτoν τoν απεqlyQαπτo ποτi να μην τoy εy?(,αταλεiψoυμε αvδρεg, πλrjqειg με τoν Δ[α εiιlαι oι π6λειg, 6λεg oι αyoq6g τωv αvθρcbπων, πληqηE η θαλαooα 2lαι τα λιμανια, αE τηρfiαουμε xαθετi τoυ Διog. Δι6τι εiμεθα y6νog αυτotj, πo'ιj πqαoE υπoδειx'ι,ιjει στoυζ ανθqιbπoυg με τo δεξ[ τoυ y6qι, xαι ξεαηxrbνει τoυg λαodg αε 6ρyο' (Αqατog, Φαιν6μενα, 1, 1)
γθνog τoυ Δι6g xαι, 6πω9 θα διαπιoτιiloουμε οτην ουνθ1εια τoυ βιβλioυ, oτην πoλυoημαντη αυτη φqdoη τoυ Αρατoυ αναφ€qεται o Απ6oτoλog Παυλog oτην Α' πQoζ Κορινθloυg Επιατολη. o Απoλλιbνιog o Poδιog, επαινιilνταζ την xαταγωγη του Ιαooγoζ, αγαφ€qεται oε ηqωεE πoυ qθει μθoα τoυg τo α[μα τωγ αθανατωγ.

o ΑqατoE xαqαxτηqi,ξει τoυζ'Eλληνεg

Πoτ6 μlyqι τcbρα δεν yενvηθηxε xαπoιoE τ6τoιoυ εlδoυg αvδραg στoυζ πqιbτoυg ανθqc1lπουg, oιjτε oε 6αoυg απ6 τo y6voE τoυ ιδloυ του Δι6g, o6τε oε 6oουg iρ''E απο τουg αλλουg αθανατoυE εξ αlματog yεννrjθηxαv' τ6τoιου εlδουg xαθ6ριoε τoν Ιαooνα η o6ξυyoζ τoυ Δι6E εxεiνη τηy ημ6Qα ιilατε yα αντιxρtξεται δια παyτα αλλd' xαι vα προαQωvε[ται. (Aπολλιbνιog o P6διo g, Aρyοναυτιxd', 3, 919)

Aλλoι απ6 τoυg ΑqγoναfτεE ανηxoυν oτo γ6νog τωγ θειilν xαι dλλoι οτo 'i,εγoζ τωγ ηqιbων, φανεqιbνει xαι o Oρφεrig για τoγ iδιo χαι τoυζ oυντqoφoυE τoυ.
ι l) Σε διdφoqα oημεiα τoυ αρ1αioυ xooμoυ 61oυν ανευqεθε[ πεqιoooτεqα απ6 τριαxdoια .{oxληπιε[α (ιεqd, τoυ Αοxληπιoυ), oτα oπoiα δ[δoγταν ιατριx6g oυμβoυλ6g υπo μoqφη 7qηoμιbν. Aπo τιE θυγατ€ρεg τoυ Αoxληπιoυ, τoν oπoυδαιoτεqo qoλo xατεLxε η Yγε[α' η θεα τηg υγε(αg' O επιφαν6oτεQog τωγ ιατqιbν Ιππoxqατηg (5oζ π.X. αιων) 6γραφε 6τι, η ιατριxη η μαντLχη εiναι αδtλφια δiδυμα, δι6τι tyoυν τoy (,διoν πατtρα, τoν πατ€ρα 'ιαL τoυ Αοπληπιoυ Απoλλωγα. 

184

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

"Aλλoι μ6ν Βξ fiμdlν d'νηxoμεν εig τ6 y6νο9 τdιv θε6ν, iiλλoι δ6 εig
τ6 y6voE τdlν f7qcbωv.

(oqQεtg, A

ρy oν αυτ

ιxα, 839)

To γθνog των ηριilων, των ημιθ6ωγ χαι των ooφι(lν, ειναι τo γ6νo9 oδηγ6g των υπoλo(,πωγ ανθριilπων, δι6τι φ6qoυν μθoα τoυζ τo θεioν oτoι1ε[oν. Aυτoi, εiναι oι υιoi oδηγol τηg ελληνιxηs φυλlig η oπoiα εξαπλιbνεται oε oλ6xληρη την oιπoυμ6γη με oτιoπ6 να εξανθρωπiοει xαι γα εxπoλιτiσει τoυζ απoλ[τιoτoυζ χαι τoυg ανθqωπoφdγoυg. Πριilτα 6μωg αφυπν|ξεται η oυνεi_ δηοη των Eλληνων, oι oπoloι χQησιμoπoιofν τιg αqετ6g, τo ηθog χαt τιζ αξiεg πoυ διδα1τηxαν, δια γα γiνoυν η oδηγ69 φυλτ] τoυ πλανητη. Αg εξεταooυμε τιδqα την πqo'ιοτoqlα των πqΦτων αυτo1θ6νων Eλληνων, oπωg αυτη xαταγqαφεται απo τoυg αqxαloυg oυγγqαφεig.
Q6qoυg τ6πoυ9. Στoυg Aθηναioυg Qθανει μ6xρt τou Εριyθ6vLo τoy αυτ6yθoνα' στoυζ Aρyεioυg μ6xQι τov Φoqωv6α xαι την Nι66η, δι6τι αυτol εiyαι oι πιo αqyαloL στoυζ 'Ελληνεg, xαθrbg o Aqyοg πqo6ρyεται απ6 την Nι66η xαι απο αυτ6y o'Ιαoοg xαι o Πελαcly6g. εξ oυ τo πελαoγιx6 AQyog 2('αL τα oyετιxα με τov Δευxαλirυyα xαι την Πιiqqα, 6τι δηλαδιj 6ταν 6yινε xαταxλυoμ6g διεαcbθηoαv στoy Παρναoo6, 6πoυ μετ66ηoαν δια yα δημιoυqyτjσoυy τo ανθρcbπινο y!νog. Ε[ναι ολoQαvεqo, 6τι μ6yρι αυτο'ιjg Qτανει η αρyαι6τητα στoυζ Θεoclαλoιjg. Κατα μεqιxodg τo αρyoλιxo Aqyog αqylξει απ6 τοv 'Ιναyo, εyιb τo y{νοg των Aθηuαlωv απ6 τoν Κtxροπα' ε?t των oποlωy xαι o t'ναg xαι o αλλοE εlναι πριv απ6 τoι, Δευxαλtωνα. (Πρ6πλοg, Σ16λια ειζ τoν Tiμαιoν,1, 101)

Εiyαι λoιπ6v η πqο'[oτoq[α των Ελλrjνωv διαQoqετιxfi ατoυE δια-

τoυ K6xqoπog.

δiπλα απ6 τoγ Παqθενιilνα, θεωρεiται 6τι ηταν η πριbτη .ιιατoιxiα τoυ. Αντ(στoιχα με τoγ Eqεxθ€α, o'Ιναxog χαι o γιoζ τoυ ΦoQωγευζ θεωρε|ται oτι ηταν oι αρ1αιoτερoι απ6 τoυg Αργε(oυg'Eλληνεg. Και oι Αθηνα[oι χαι oι Αργε(oι ηταν αq1αι6τερoι απo τoν xαταxλυομo τoυ Δευxαλ(ωνog που 6γινε οτα μ6οα τηg δεxατηE π. X. xιλιετiαg. Eνδιαφ6qoν παqoυοιdξεt η χαταγQαφη τoυ Eυoεβ[oυ, oτι τα δυo μεγdλα oυμβαντα πoυ θαυμαξoγται απ6 τoυg'Ελληνεζ, o χαταχλυαμdg τoυ Δευxαλlωνog xαι η εxπυρωση τoυ Φα6θoντog, ε(,ναι μεταγεν6oτεqα απ6 την επoχη

o Eρεxθευg f Eqι1θ6νιoζ, riταγ γιoζ τoυ Ηφαiοτoυ χαι τηζ Γηg xαι θεωQειται o αq1αι6τεQoζ βασιλιdE τηζ ΑθηγαE' ro Eρε1θε[o, τo μιxq6 ιερd

μεταyεν6oτεqα απ6 την επoyτj τoυ Κ6xρoπoE. Δηλαδτj ylνεται μετα

AQηyεiται 6τι αυτα πoι3 θαυμαξoνται απ6 τoυE 'Ελληνεg' εiναι 

ΕΛΛHN' o ΦΩTΙΣTHΣ KAΙ EKΠoΛΙTΙΣTΗΣ THΣ oΙKoYMENHΣ

185

τoν Κ61lQoxτα o χαταxλυoμ6g τoυ Δευxαλlωνog χαι η εxπυqωoη τoυ Φα6θοντoE. (Eυα66ιοg, Ευαγγελιxrj Πρoπαqαoxευιj, 1Ο, 9, 9)

Aπ6 τoιl Ωxεαν6 2(αι τηy Tηθd yεννι6ται παιδ[ o 'Ιvαyog, απ6 τoν οπolo εLζ τo AQyog o πoταμ6E λ6yεται 'Ιναyog. Aπ' αυτ6v 2{αL τη1) Mελlα' την x6ρη τoυ Ωxεαιloι3, yεννιo'ιJνται παιδια o ΦoρωνεdE 24αι o Aιyιαλε'ιig. o AιγιαλεdE π6θανε ατεxνog xαι ολ6xληqη η yrbqα oνoμαατηxε Aιyιαλε[α, ενrb o Φoρωvευg xυqιαρyιilνταζ σε
oλ6xληqη τηy πεQιoχτj πoυ αρy6τερα ovoμαατηxε Πελοπ6vvηαog, απ6 την ν6μΦη Tηλεδlxη y6'vvηαε τov Aπη χαL τηv Nι66η.... Aπo τηv Nι66η (η πq6τη θνητrj yυvαlκα με τηy oπolα 6αμιξε o Zευg) ?(,αL τoy Δ[α yεννrjθηxαν παιδιd o AρyoE, 6πωE λ6ει o Axoυα[λαoζ' χαL o Πελααy6g, απ6 τoν oπoio ovoμαoτηxαy αυτoi πoυ χατoιxodααy oτην Πελoπ6νvηoo Πελαoyoi. o ΗoloδoE λtει oτι o Πελαoy69 εivαι yηyεviζ. A πoαπααματ α A xoυ α tλαoυ, XΙΙΙΙ)
(

oπωg εξιoτoqεi o Axoυoi,λαog, b πριilτoζ dγθQωπog εiναι o 'Ιναxog, o o:τoιoζ πQoθQχεταL απευθεiαg απo τoυg Tιτανεg Ωxεανo xαι Tηθri. Aπo τoγ ','ιo τoυ Ινd1oυ Φoqων6α γεννηθηxε η Nιoβη, η πgωτη θνητη γυναixα με τηγ οτoiα 6oμιξε o Ζευg δια γα γεννηθofν o Αργog xαι o Π9},αογog. Αγ xαι o Πqoxλog αναφ6ρει oτι o παναqxαιog,,Ι{αχoζ 6ξησε πQo τoυ zαταxλυoμoυ τoυ Δευxαλ[ωγog, o Αxoυα|λαog.4liεταθθτει την επoχη τoυ Ινα1oυ αx6μη αq1αιoτεqα, πQo τoυ dλλoυ μεγdλoυ xαταxλυoμoυ, πoυ ι]ταν o zαταxλυoμog τoυ Ωγυγoυ. Ttπoτε αξιoμvημ6νευτo δε'ιl ιατοqεiται στoυζ 'Ελληνεg ιτQo τoυ Ωydyoυ, εxτ6g απ6 τoιl Φoqων6α πoυ τjταν αυγyqoνοg τoυ χαL τoυ Ιναyoυ, του πατ6qα τoυ Φoqωu\og o oποiog 6αα[λευαε πqrilτog ατo AQyoζ, 6πωE ιατoqεi ο Axoυolλαog. o Axουoiλαοg λ6'ει 6τι o πqιilτog d'νθqωπog εtvαι o Φoρωνεdg. (Aπooπααματα Axoυαlλαoυ, ΧV xαι XVΙ)

Βxτog απo τoυg Αqγεloυg χαι τoυζ ΑΘηναloυg, πανd,q1αιoι 'EλληνεE θεωρoυνται χαι oι Αqxdδεg πoυ ξoυοαν πριν αx6μη εμφανιοθεi η oεληνη.

o Ωγυγog ηταν o πριilτog βαoιλιαg τηg Αττιxηg τΙ"αL 1'1"ατα την βαoιλεiα τoυ πQαγματoπoιηθηxε o πqωτog μεγαλog χαταχλυσμdg πεq(, τo 35.000 π. X.
ToυE αqyαι6τατoυE Aqxd'δεg, επειδrj 6λεyαν 6τι yεvνηΘηχαv ΙτQLy απ6 τη αελτjvη, τoυg ον6μαζαν πρoα6λη1'ιoυζ. (Σoιiδα, λη μ. Βεκεotλη vε)

Πριilτog βαοιλιαg των Aqxαδων ηταν o υιog τoυ Πελαογoυ χαι τηζ 

186

TA ΑPXEΙΑ THΣ ΧΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

KυλληνηE Λυxdων. H π6λη πoυ [δρυoε o Λυxαων οτo oρog Λυxαιoν, oνoμαoτηxε Λυx6οoυqα xαι θεωqε[ται μiα απo τιg αqxαιoτεqεg π6λειE του xoομoυ. Απ6 τoν βαoιλιd Λυxαωγ χαι τo oμιilνυμo 6qog, απoδ6θηxε oτoν Δi,α η πqooωνυμiα ΛtixειoE. oι Αqιdδεg, oι Αργεioι, oι Πελααγo[ xαι oλoι oι πqoxαταxλυoμιαioι 'Eλληνεg ξorioαν με αqμoν[α, ευo6βεια xαι αqετr], διoτι υπαxoυαγ στoυζ νoμoυg xαι τιμoυoαγ τηγ θε'ιxη τoυg xαταγωγη. "H θεα (Aθηνα) λoιπ6ν, τ6τε ποιj'[δρυoε τrjν π6λιν oαE, διεx6αμηoε πρrbτoυg Βod'g μ6 6λην αδτiγv τf1ν διαx6oμηαιν xαl 6qyανωoιν, d.φoi πqοηyoυμ|vωg Βξ6λεξε τοy τ6πον δπoυ '!yετε yεννηθfi xαl d.ντελrjQθη xαλα 6τι fi εixqααtα τcΙlll Βπoydιv, πo'ιi δπαqyει εig αι3τ6ν, θα παqαy71 d'νδqαg εδQυεoτατoυE. Κα[ Bπειδfi rj θεα ητo xαl Qιλοπ6λεμοg xαi φιλ6ooQoE, d'Qoi Bξ6λεξε τ6v τ6πoν δ δπoTog Ξμελλε να παqαγ71 d'νδqαg δμoιoτατoυg μ6 α0τrjν, αiτ6ν xατ" d.ρyrjν oυycbxιαε. ΚατoιxεTτε λοιπ6y '{yoντεE ν6μoυg δg τoι5g iδιxoδg μαg, διοιxoι3μενoι μ6 d'κ6μη πεqιαo6τεqη ει3νoμ[α d'π6 fiμαg xαi δπεq6α[νoντεg εiE xd'θε ε1δoE d.qετfig 6λoυg τoι5g d'νθρcilπουg, xαθtbE ε7vαι Qυoιx6ν, dQoi ε7αθε yεvνi1ματα xαi παιδε6ματα τσlν θεdιν. (Πλατων, Ttμαιog, 24, C)
υπεQ6βηoαγ εig xd'θε ε1δoE d'ρετfiE δλoυg τoιig d'νθqιbπoυE, δι6τι i1ταν yεν-

o Αιγfπτιοg ιεq6αg ΣΦγxιE, γγωστoπoιεl οτoγ Σ6λωγα oτι oι Eλληνεg

νrjματα xαl παιδεdματα τδv θεiν. Πιbg μπoρoυoαγ oι 'Ελληνεg να πατανoησoυγ τιζ θννoιεg των λ6ξεων εδνoμ[n ν"αι d'qετη, εαγ δεν ηταν πqαγματι yενντjματα xαi παιδε6ματα τ6v θεrbν; oι τελευταioι διδdoxoυν xαι xαθoδηγotiν τoυg ανΘριilπoυg, 6πωg μια λεοπαρδαλη xαθoδηγεi xαι εxπαιδευει τα μιxqα τηg. oι'Eλληνεg θ1oυν πλθoγ την επ(,γνωoη, τηγ νoημoαtiνη χαt τηγ ooφiα να δημιoυργηοoυγ πoλιτιoμo. To oημαντιx6τεqo 6μωg απ' oλα ε[ναι oτι γεννoriν ανθριilπoυE, δι6τι 6xoυν λdβει απ6 τoυg ΠατριdQxεζ τoυζ τoγ γ6νo τoυ ανθριilπoυ, οε αγτιoτdθμισμα του γ6νoυ των oφιoνiδων. Δι' αυτo o Ιηοoυg απoxαλε(, τoυg 6xπτωτoυζ oφιoγiδεE εντoE τoυ γαof τoυ Σoλoμιilντog yεννηματα εxιδνcbη ενιδ, oταν αντιxq[,ξει τoυg 'Eλληνεg δeo 7να δoξααθfi πoυ ξητor]γ γα τoγ ουναντηooυγ, αγαφωγεL'Ελfiλυθεν δ Yi6E τοi d'νθqcbπoυ. Διoτι oπωg μαg πληρoφoρεi xαι o Αλεξανδριν69 φιλ6ooφog Φ[λων, oτo θργo τoυ Πεql τoi Πqovolφ Θεoδ, M6νη yαρ i'Ελλαq d'ψευδig d'νθqωπoyoνεT! Η φιλoοoφιxη xooμoθεωqi,α τoυ Φiλωγoζ, τoυ επιxαλofμεγoυ χαι Ιoυδαloυ δια την πρoοπdθειd τoυ γα εγι.δoει την ιoυδα'ixη θεoλoγiα με τηγ

i 

ΕΛΛHN, o ΦΩTΙΣTHΣ KAΙ EKΠOΛΙTΙΣTΗΣ TΗΣ oΙKoYMENHΣ

187

ελληνιxη φιλoooφ[α, απoτελεi xqαμα πλατωγιxcδν, πυθαγoqεi,ωγ xαι ατω'ιzιbγ ιδειilγ xαι αοxηoε μεγαλη επ[δqαοη οτoν Xqιοτιανιομ6. o Λoγog για τογ Φiλωγα ηταν o πqωτoτoxog Yι69 τoυ Θεotj, ενω η ηΘιxη τoυ υπoδε|xνυε oτoν dνθρωπo τoγ μεταφυoιxo τoυ πQooQιoμ6, να xαταoτεi ξ6ν vαοζ τoi ξιυντoE Θεoδ.
xιbqφ τfi Κυxλιbπων, Bπειδrj τ6 y6νo9 αiτdlι' Βoτι πλαoμα μdθoυ, δiyα oπoqαg xαl yεωπ6νων d'νδqιbν iiμ'Qog xαqπ6g oδ Qdεται, xαθd'περ οδδ' Bx τoi μη 6ντo9 τι yεννdταL'τηζ δ"Ελλαδos oδ χατηyoQητ6ov δg λυπqd'g xαl d'γ6νoυ' πoλd yαq xd'ν ταdτη τ6 6αθιjyειoν. εi δ' fi 6αq6αqog διαQ6qει ταTg εixαqπlαιg, πλεoιlεxτεT μ6ν τρoQαTg, Βλαττοiται δ6 τoTg τρεQομ6νoιg, δν yαqιv αi τqoQαl' μ6νη yαρ i'Ελλαg d'ψευδδE d.νθρωποyoνεT' Qυτoν oδρανιoν xαi 6λαoτημα θεToν fixqι6ωμ6νον, λoyιoμ6ν d'πoτlxτoυαα oixειoι3μεvοv Bπιoτημη. τ6 δ' α"tτιoν, λεπτ6τητι d'6qog fi διανoια π6Qυxεv d'xoνd'oθαι. διo κα[ "Hραxλειτοg oι3x d'πδ oxοποi Qηoιv' oδ γi ξηρi, ιl'lυyη αoQαlτατη xαl d'qioτη. Xωρtg απoqα xαι yεωπ6νoυg ανδρεg πoιj ιrα xoπιαξoυν yια την yη' iμuQos xαqπ6g δεν Qυτρrilνει, 6'τσι αxρι6cbg τiπoτε δε yεννι{ται

απ6 xατι πoυ δεν υπαρyει' Δεν πq6πει να ι'cατηyoQεlται η Ελλαδα, ωg ακαλλιiQyητη xαι αyoνη. Δι6τι α' αυτrjν εiναι πoλ'ιj (εiQoqo) τo υπ6δαQoE. Εαy η 6αq6αqιxrj yη διαQ6ρει 6ooν αQoqα τηv y6vιμη xαqπoQoqlα, πλεoνεxτεl 6μωg ατιE τqoQ6g, εvcb μειονεxτεl α' αυτodE πoυ τq{Qovται, yαqιν των oπo[ων υπαqyoυν oι τqoQ6g' M6vη η Ελλαq αληθιbg ανθqωπoyoνε[' Qυτ6ν oυqαvιoν xαι 6λd'στημα θε[oν, εlvαι εξακqι6ωμt'νo, yεννcΙloα λoy ιαμ6v πoυ oυναπτεται με τηv επιατrjμη. H αιτ[α εivαι, fiτζ η διανoια 6yινε rllclτε να εξαoxε(,ται με την λεπτ6τητα του α6qα' δ( αυτ6 xαι o Hρd'κλειτog δεν αuαQ6qεται σε xαπoιov oxoπo, εξαιτIαE τoυ oπoloυ η yη εiναι ξηρi, ooQ6τατη ψυyrj xαι αqiατη. (Φiλων, Πεqi τoi Πρoνoiφ Θεoi διoιxεToθαι τ6v x6αμoν,66)

Πιilg ε[ναι oiγoυqog o Φiλωγ oτι η μ6νη i 'Ελλαg d'ψευδdιg dνθqrυπo7ovεT, xαι πιilg δυναται γα xαγει μiα τ6τoια διαxqιoη για τoυζ'Eλληνεg; Mηπωg η φQαση μoνη i'Ελλαg d'ψευδ6q d'νθρωπoyovεT δεν εiγαι τoυ Φ[λωνog, αλλα ανηxει oε πηγη απo την oπolα ο Φiλωγ την δαγε[oθηxε; o Αλεξανδριν69 φιλ6οoφo9 γεννfθηxε περi τo 25 π' X. xαι απεβiωοε τεq[ τo 45 μ. X.'Eξηοε δηλαδη τηγ επoχη τoυ Ιηooυ xαι δι'αυτ6γ τoν λ6γο liταν γνι(lατηg εν69 μεγαλoυ μ6qoυg τηg διδαoxαλlαg Toυ. Mετd την Αναληψη τoυ Ιηoori, o Φiλωγ oυναντηθηxε στηγ Pιbμη με τoγ Απ6οτoλo Π6τρo xαι τoν Eυαγγελιoτη Mαqxo. To οτoι1εio πoυ τoυg θνωνε ηταν o Ιηootig. 

188

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENΙ{Σ ΓNΩΣΗΣ

MαρxoE δ6 δ εδαγyελιoτηg τ6 κατ' αδτ6ν εδαyy6λιoν προτροπfi Π6τqoυ oυνεyqαψατo, xαl iν Aiy{πτφ αταλεig δπ' αiτoi, πρdτog Bxxληαlαu πηξd'μεvoE, πoλλα μoναoτfiqια oυνεoτrjαατo' d'περ oεμνεTα τ6τε πρoαηyοqεdθηoαν' xαθcbE Qηclιu Ε0α66ιog δ ΠαμQlλoυ 6τι Mαqxoν πqrbτoν tαμεν iu Aiydπτφ τo ε0αyy6λLoν συyyεyqαQ6ναι xαl Εxxληoiαν πρ6τoν Bπ' αiτfig'Aλεξανδqεiαg oυoτηoααθαι. τooαtτη δ6 τ6ν αiτ6θt πεπιoτευx6των πληθdg d.νδρrtlv τε xαi yυναιx6ν ix πρcbτηg Bπι6ολfig αυν6ατη δΓ iι'ακηoεωg QιλoooQrυτατηg xαl αQoδqoτdτηE, ιλg xαl oυyyqαQfiE d.ξιιiloαι ταg διατρι6αE τε xαl oυνελει5oειg xαl πd'ααν d'λλην τoδ d'qloτoυ 6[oυ διαyωyfiν Φ[λιυνα τ6v ooQrbτατov, δg xαl α0τ6πτην τoi d'πoατ6λoυ Π6τqoυ xαl αδττjxooν xαl αυν6μιλoν iν'Prbμη γεν6μενov. τδν yαρ παq' fiμδν d'ακητdlν d'πoδεy6μενog τ6ν 6loν, Βxθειαξει αQ6δqα xαi oεμνdνει τodg xατ' αδτ6v d'πooτoλιxoυg d'vδqαq... (Kεδqην6g, Σιjvoιl'lιE Ιατoqιcbv, τ6μ. 1, oελ'' 347)

o Φ[λωγ iκθειd'ξει oφ6δqα τoυg Απooτ6λoυg τoυ Xριoτoυ xαι βεβαiωg τoγ |διo τoν Ιηoof , μ6νo πoυ τα αναλoγα xωq(α δεν διαoΦξoγται. Mαξ[, με τoν Eυαγγελιoτη MdQxo, o oπoιoζ εixε ηδη συγγQαψει τo Eυαγγ6λι6 τoυ με τηγ πQoτQoπη τoυ Απoοτoλoυ Πθτqoυ, μετ6βη οτην γεν6τειqα τoυ Αλεξανδqεια. Ε,xεi o Mαρxog, με την βoι]θεια τoυ Φ|λωγog πoυ τ]ταν o λαμπqoτερog φιλoooφog τηζ π6ληζ oυνθοτηαε την πqιbτη Exxληοiα τoυ Xqιοτoυ, xαθcbE xαι πολλ6g Mον6g, oι oπoιεζ oνoμdοτηxαν αεμνεTα. H φqαoη μ6νη yαq f7 'Ελλαg d'ψευδrilE d'vθρωπoγoνεT xαταyραφηxε απ6 τoγ Φ[λωγα, ανηxει oμωg oτoν Ιηοoιi, δι6τι μoνoν o Θεog δυναται γα xαγει μια τ6τoια διαxριοη γtα τoυζ ανθqιbπουg. Αν xαπoιoι θεωρofν oτι γ[νεται διdxqιoη υπ6Q τωγ Eλληνων, τoτε αζ αναqωτηθoιiν γιατi τo Αγιoν Φωg xαΘε M6γα Σαββατoν εξ€ρ1εται μ6νoν απo'Eλληνα oρθoδoξo Πατριdq1η. o Φi,λωγ γνιilριξε πoλλofg απo τoυζ λ6γoυ9 τoυ Ιηοoti xαι θτοι συμπερι6λαβε την επ[μα1o φQαση στo θQγo τoυ Πεqiτoi Πρoνolα Θεol. To 6qγo τoυ Φιλωνog ουμπεqιλ{φθηxε τqειg αιιilνεg αqγoτεqα οτo 6qγo τoυ Eπιox6πoυ Eυoεβioυ Ευαγyελιxη Πρoπαρααxευη (8, 14 - β)ι. ειν'. l12). o παθηγητηg Πανεπιoτημioυ E. Πρ6xog, ερευνιbνταζ τo 1914 aτην Bιβλιoθηxη τoυ Bατιxανoυ ωg απεoταλμ6νog ξ6νων Πανεπιoτημiωγ, αγαxdλυψε oτι η φQdση μoνη yαρ i 'Ελλαg d'ψευδdlg d'νθqωποyoνεT...' απoτεχεt τμημα τoυ xατα Ιωαννην Eυαγγελ[oυ xαι μdλιοτα oυνθ1εια τoυ λoγoυ οτoν oπoio o Ιηoorig φανεqιbνει oτι θα δoξαoτεi απo τoυg 'Eλληνεg:
'

iν τfi ioρτfi. oδτoι οiιν πqοofiλθov Φιλ[ππω τζl d'π6 Βηθoαiδα τηg ΓαλιλαiαE, xαl fiqcbτcυy αδτ6v λ6yovτεg xdqιε' θ6λoμεv τ6ν'Ιηooiv iδεiν. {qyεται δ Φiλιππog xαl λ6yει τζl 'Αvδρ6α, xαl παλιν

Ηoαy δ6 τιvεg" ΕλληνεE Ξx τdιν dyα6αιν6vτων [να πρooxυvy'1oωoιv 

E_\ΛHN, o ΦΩTΙΣTΗΣ ΚAΙ EKΙΙoΛΙTΙΣTΗΣ TΗΣ

oΙKoYMENΗΣ

189

'Aνδq6αg xαl Φlλιππog λ6yoυαι τQ'Ιηooυ. δ δ6'Ιηαoig d'πεxρivα"[να δoξααθη δ Υi6E τoυ d'vθρrbτo αδτoTg λ6yων' iλrjλυθεν i 'qo πoυ. μ6νη yαe i "Ελλαg d'ψευδdlg d'νθqωπoyoνεT, Qυτ6ν oδρανιoν xαl 6λαoτημα θεToν r)xρι6ωμ6voν' λoyιoμ6ν d'πoτlκτoυoα oixειodμεyoν θπιατrjμη. iι'μi1ν d'μfiν λ6yω δμTν, Βαν μη δ xoxxoE τoi,otτoυ πεαcilv εig τrjν yfiν d'πoθανn, α0τ6g μ6νοg μ!νει' Βαv δ6ν dπoθαvη, πoλd xαqπ6v Q6ρει.

πoλdy xαρπ6u''.

'Hoαν μεqιxoi "ΕλληuεE μεταξ{ ixεiιrωl, πo6 ε7yαν d'νε6fi δια yα πρooxυνηαoυν κατα την 6oqτrjν. Aδτoi λοιπ6v fiλθαv εig τ6ν Φ[λιππoν, δ δπoTog fiτo d'π6 τfiν Βηθαατδα τig Γαλιλαiαg xαi τoσ ε7παν, " Κiqιε, θ6λoμεν vα iδoυμε τoν 'Ιηαoδν'' ' " Εqyεται δ Φ iλιππog xαi τ6 λ6yει εiE τ6v'Aνδq6αv xαl δ'Ayδρ6αE xαl δ Φlλιππoq τ6 λ6γoυν εig τ6ν'Ιηooσν. o'Ιηoofrg d'πεxρ[θη εiE α0τoιiE. "' Hλθε i δqo vα δoξααθfi δ Yiog τoi d'νθρcbπου. M6vη i 'Ελλαg d'ληθωg d'vθρωποyoνεT, Qυτoν oiqαvιoν xαi 6λαoτημα θεTov' ε7vαι iξαxqι6ωμ!'νo, yεννdlαα λoyιαμ6ν πo'ιj αυνd'πτεται μ6 τfiu Βπιoτrjμην' 'Aλrjθεια, d'λrjθεια od'g λ6yω, iαν δ απ6qoE τoi clιταριoσ δ6ν π6o77 εig τrjv yην xαl πεθαν71, μ6νει αiτ6g μ6νog, Βαν δμωg πεθαν77, Q6qει
"

(Ευαyytλιoν Ιωd'vνoυ' Ι2,20 - ΠQο τηζ A' oιxoυμ. Συvοδoυ).

Mετα την αφαιQεση τηg επiμα1ηζ φQασηζ' παqατηqε|ται 6γα xενo xαι μ1α αοdφεια στo συγχεχqιμ6νo οημεio τoυ Eυαγγελioυ. Δεγ εiγαι δυγατoν o Ιηαoυg να oταματα 6τoι απoτoμα τον λoγo τoυ πQoζ τoυζ'Eλληγεg. Kdπoια oυνoμιλlα θα 6πqεπε να υπηρξε. Αυτην πoιoζ την αxoυοε χαt πoιoζ την xαταγqαφει; Η φqαoη τoυ Ιηooυ περ[ τoυ oπ6qoυ τoυ σιτoυ πoυ π6φτει oτην γη 6πεται απo την φρdoη μoνη yαq i'Ελλαq d'ψευδdlg d'νθqωπoyoyεT..., διoτι o oπ6ρo9 πoυ θπεοε στηγ γη πqoθρxεται απo φυτ6γ oυρd,νιoν xαι βλdοτημα θεioγ, δια να λdβει xατ' αυτoν τoν τρ6πo odρxα o'Eλληγ. Η Ελλdg ε[ναι φυτ6ν oυQαγιoγ xαι θxει τιg qlξεg τηζ στoγ oυqανιoν Πατ6qα τηg. Στα xλωνdqια τoυ oυραν(,ου αυτoιj δθνδρoυ φυoνται oι θε[oι βλαατoi πoυ oνoμdξoνται'Eλληγεζ χαι 61oυν μ6οα τoυg τιg εντoλ69 χαι τoυζ z.ιilδιxεg τoυ θεioυ γoνoυ απ6 τoγ oπo(,o πgo6q1oνται. Η Eλλαg εiγαι πγευιια χαι oι θε[oι βλαοτo(, που εγ oυν6xεια γiνoνται xαqπo(, πε9ι61oυν μ6οα τoυg oυoiεg xαι ιδιoτητεζ, πoυ δεγ oυγαγτι.δνται οε xαγ6γα γηινo φυτ6. Εiναι απoτ6λεoμα πoιηoεωE o1ι απ6 γηινo xliτταQo, αλλd απ6 oυρανιo. E|γαι θεioι βλαoτoi πoυ 6γιναν xατ' εντoλην Θεoυ. Δι' αυτ6 xαι o Ιηooυg επεξηγε[ πoιoι ε|γαι oι'Eλληνεg xαι γιατ[ θα τoν δoξαooυν. H λ6ξη Eλλdg δεν πqooδιoqiξει απλd μ|α φυλη ανθqιδπων, αλλα την zαταγωγη απ6 τo Φωg τoυ xoομoυ. Δι' αυτo }.{'αι η ετυμoλoγlα τηg πqo6q1ε- 

190

ΤΑ ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENΙΙΣ ΓNΩΣHΣ

τo αγxαΘι οτα o1θδια των oιωνιομoυ. oυqdνια φυτd ε[ναι χαι oι oλriμπιoι Γεναρ1εg των Eλληνων oι oπo|oι πqoετo|μαoαγ τoυζ θε(oυg βλαοτoυg να υπoδε1τoιjγ xαι να δoξαοoυν τoν oυρdνιo Πατ6qα τoυg. oι θεioι βλαoτoi πoυ φυoνται απo τα oυρdνια φυτd ε[ναι oι υιoi τoυ φωτ6g, εχ τωγ oποiων φrioνται ν6oι βλαoτoi' οε μ(,α διαδιxαo(α αθναη πoυ δεγ ε(,ναι εξθλιξη αλλd αιιilγιoν γ(γνεoθαι. Mε την φQαση iλljλυθεν i ,qo'[vα δoξαoθn δ Yi6g τoυ d'νθριbπoυ o Ιηooυg oτεφανιilνει τoυg 'Eλληνεg δια τo θργo πoυ επιτ6λεσαν πQιγ απo τoγ Eρxoμo Toυ xαι απoxαλt]πτει oτι θα oυνε1[οoυν να Toγ δoξdξoυν μ61ρι xαι την Δευτ6qα Toυ Παρoυοiα. Αυτd εiγαι τo οημε[o πoυ <<παγτQεliω> την αρxα[,α Eλλdδα με τoγ Xριoτιανιoμ6, xαι αζ με απoχαλoυν αιqετιxo, διoτι Eλλαg xαι Xριoτιανιαμog ε[ναι πνεriμα EN. Η φρdοη λoyιoμ6ν απoτlιιτoυααν oιxεtoυμενoν επιoτημη φανεριilνει 6τι η Eλλdg γεννd λoγιoμ6ν πoυ xαθ|oταται οιxε|og δια τηg επιoτημηg, τηg οoφ(αg, τηg γνιiloηg, τηg ot1νεoηζ χαι τηg ιxανdτηταζ τηζ εαωτεqιxηg επιστημηζ (επιοταo|αg), πoυ ε[,ναι η αυτoγνωoiα χαι η χαταγoηοη τηg ο16oη9 μαζ με τoν Πατ6ρα. H αυτoγνωοiα επ6qxεται μ6νoν 6ταν 1gηoιμoπoιofμε τo θεioν Eγιil, ιilοτε δια τηg oυνειδτ]σεωζ χαt τηg λoγιxηg να γiνoυμε ευoυγεi,δητoι. Η Eλλdg πqdγματι λoytoμ6ν απoτ(,ιιτει, δι6τι o λoγιομog εiναι μ(,α απ6 τιg αqετ6g τoυ πνευματog. H λoγιxη ε[ναι αυττ] πoυ xαθιοτd τoν dνθρωπo λoγιoν xαι ευoυγεlδητoγ oν.'Εy dqxi ηu δ Λ6yοE. To EN πoυ αq1ει εiναι Λογιoν. Eiγαι o Θεlog Λ6γog, που δια16ει oλα τα πνευματιxd' δημιoυργηματα' xαθιoτιilγταζ τα ιxαγα να διαλoγιoτoυγ xαι να αιoθαγθoυν την ο16οη τoυζ με την Πηγη τoυ ΠνειiματoE. Η xλlμαxα των αιoθηοεωγ ε(γαι dπειqη xαι ουμβαδiξει με την διαδιxαo[α τoυ αεl γiyνεoθαι. oλεg oι πγευματιx6g oντoτητεg βαδiξoυν πQoζ τηγ oλoxλτ]qωoη, αιoθανoνται τo oλoν, αλλα πoτ6 δε γiνoνται oμoιεg με Αυτ6. Τo oλoxληqωμ6νo, η oλoxληqωση χαt τo oλoxληqoγ, ε[γαι τρειg υπooτd,οειg πoυ διαoτ6λλoγται πQoζ τα oqια των διαoταoεωγ των αιοθηoεωγ. Η tχανoπo1ηαη των αιοθηoεωγ ε(,γαι η xινητr]qιog δυναμη πoυ ωθεi τo oγ oτo αεi γiγνεoθαι. H α|oθηoη ε[ναι αυτη πoυ δiγει δυναμη xαι ελπiδα oτoν ανθqωπo γα ταξιδευει. Η λoγιxη διαxqlνει χαι tσoQQoπεt 'ιιαι o1ετ|ξεται με τoν νoυ, ενcil η α|oθηοη με τηγ αγdπη. Oταγ o Ιηοorig αντixριoε τoυg 'Eλληνεζ πoυ ξητηοαν γα τoγ ουναντησoυγ, αγαγγωqιοε oτo πqooωπ6 τoυg τo (θνoE πoυ απ6 xαταβoληE xooμoυ

ται απ6 τo συνθετιχo Ελ (r]λιog, φωζ) χαι τo oυνθετιxo λdαg, πoυ εiγαι o λiθog' o π€τρog. H Eλλdg ε(ναι λ(θog φωτog, εiναι o λlθινog γ6νog επi τoυ oπo(oυ ευqloxεται oτεqεωμθνη η Exxληoiα τoυ Xριoτoti. Δι' αυτ6 xαι εiναι 

Ε_\ΛΗN' o ΦΩTΙΣTHΣ ΚAΙ EΚΠoΛΙTΙΣΤΗΣ TFIΣ OΙKoYMENHΣ

191

ηταν πρoετoιμαoμΕνo να φt'ρει ειE πtραg τoν {ψιoτoν σxoπ6ν, να δoξdoει τoν Yi6γ τol dνΘqιbπoυ. Tην μεγdλη αληΘεια μαg φανεριbνει o Αγιog Nεxταqιog:
τoυ Σωτηqog, 6ταν τoυ αντjyγειλαν 6τι εζτjτηoαν να 'ΕλληνεE, viv Βδoξαoθη δ υi6g τoυ d'νθqιbπoυ, εlyαν Toy δoυy 6αθια 6vvoια' rjταν λ6yoι πρoQητικo[, πq66λει.l'η τωv μελλ6ντων. oι εxεi εμQανιoθ6ντεE 'Ελληvεg i7ταν oι αvτιπqoσωπoι 6λoυ τoυ ελληuιxoυ iθνoυg. Ειg την παqoυαlαν τoυζ o Θεανθqωπog Ιηαo'ιig δι6xριvε το tθνοE εxε[vo' εLζ τo oπolov 6μελλε να παqαδrΙlσεL τηy ιεqα παqαxαταθrjxη δια yα την διαQυλαξει yαqιν τηg αιlθqωπ6τητοg. Aπ6 τov π6θo των Ελληνωu vα Toν αναξητrjαoυv, διtxqιvε την πqoθυμiα τηE απoδoyηg τηg διδααxαλlαg Του, πqo66λει!ε 6τι θα δoξαατεl απο τηv πloτη των εθνcbv, xαι αvαyνιbQLσε τo 6'θvog, πoυ απ6 xατα6oληE x6oμoυ rjταν πqoετοιμαoμ6νo να @6qει ειg π6qαE τoν ιjψιατοy αxoπ6ν. Δι6τι jτQαyματLχα απ6 xατα1oλfig x6αμoυ τo ελληνιxo 'Εθνog ηταν πλαoμ6ιlo δια τoν αxoπ6v αυτ6v. o Θε69 μ6αα ειg τα πλαloια τηE θεlαg Toυ Πρouolαg, διlπλααε τo ελληvιx6ν 'Εθνog ωE oQθαλμ6ιl ειg τo otilμα τηg αvθqωπ6τητog και απ' αυτηv την θtαιν'τo εxαλεoε να εqyααθεl δια την αναγ6ννηo[ν
τη ζ.

oι θεioι λ6yoι

(Αγιog Nεxταqιog, Πεq[ τηg ΕλληνιxfiE ΦιλoooQlαg ωg πρoπαιδεlαg ειE τoν Χqιατιανιαμ6ν, οελ. 15)
6qγoυ τoυ Αγ[oυ Nεxταqloυ φανεqιbνει την αqqηxτη ο16οη

μεταξυ Eλληνιxηg Φιλoooφiαg xαι Xqιοτιανιoμoυ. H Eλλdg ε|ναι o λlθog τoυ φωτog πoυ γεννα την ιδι6τητα τoυ λoγ[ξεoθαι, με την οπoiα xαθioταγται oιxεlεg oλεg oι επιoτημεg. Δι' αυτo oι Eλληνεg oιxειoπoιoυνται oλεg ανεξαιq6τωg τιg επιοτημεζ, με επιτευγματα :τoυ ε(γαι αοrjλληπτα 61ι μdνo για την επo1η τoυg, αλλd πoλλ6g φoQ6ζ cιzoμη χαι για τηγ σημεQtνη επoxη. Στoν Σμαραyδ6νιo π[,ναxα τoυ Eqμoυ υπoδηλιi:νoγται oL διαδιxαοiεg του xooμoυ τoυ ατ6μoυ, με τα ηλεxτρ6νια γα πεQtστQ6φoνται π6qιξ των τρωτoν|ων, 6πω9 oι πλανητεg πεqιοτq6φoνται π6ριξ τoυ ηλ(oυ. o ΘαληE o Mιληοιog (624-546 π.X.) με τoν μαθητη τoυ Αναξιμθνη υπooτηqιξαν 6τι τα doτqα εiναι γαιιbδη, δια να επιβεβαιωθofν απo την ουγ1qoι'η επιoτημη μετα απo δυo xιλιdδεg 6τη, με την εφευρεοη τoυ φασματoσχoτ[oυ. o Πυθαγ6qαg (58O-49O π.X.) θεμελiωoε τo oμωνυμo θειbqημα τo oπolo ετεxτεiγεται xαι π6ραν των τqιι.δν διαοτdoεωγ, υπoλoγιοε τιg απoοτdoειg oλων τωγ πλανητιilν του ηλιαxof ουoτηματog με x6ντρo τoν ηλιo xαι διετυτιυοε πριilτoζ τηγ σφαιQιxoτητα τηζ γηζ παgατηqιbνταζ τηγ o^ata τηg γηg επ|

o τiτλog τoυ 

192

TΑ ΑΡXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

τηζ σεληνηζ εγ ωQα εχλειψεωζ. o Αναξαγ6qαE (505-428 π.X.) ηταν o πqιbτog πoυ υπoστηqιξε 6τι η Σεληνη λdμπει αγταναxλι.δγταζ τo φωζ τoυ ηλloυ, o Αναξiμανδqog o Mιληoιog (585-528 π.Χ.) ηταν o πqιbτog πoυ χατασχεtjαoε ηλιαπ6 ρoλ6ι xαι o Etδoξog o Κνlδιog (408-355 π.X.) xαταoxεfαοε μ1α oυqdνια oφα|qα πoυ παqoυοiαξε τα οxηματα τωγ αστεQιομcδν, βoηθoυμενog απ6 τo αστεQoσχoπεio πoυ (δqυoε oτην Alγυπτo. o Αqioταρ1og o Σαμιog τo 265 π.X. διετfπωσε τηγ θεωρiα τoυ ηλιοxεντqιxoυ πλανητιxori μαg oυoτηματog, δια γα αγτιγQαφε[ 1800 1qoνια αργoτεqα απ6 τoν Koπ6qνιxo, 1ωqig χαγ γα μνημoνευθεi τo 6νoμd τoυ. Πqιδτog επ(oηg xqηοιμoπoiησε τQιγωγoμετqιxθg o16oειg δια γα υπoλoγiοει την απ6σταση τηζ γηζ απo τoν ηλιo. Στην Σdμo, o μηχανιxog Eυπαλiνog τoυ Nαυοτqoφoυ xαταoxευαoε oηqαγγα 1ιλiων μ6τ9ων για την riδρευοη τoυ ΠυΘαγoρεioυ, εγιil o Σdμιog μη1ανιxoE Mανδρoxληgτo 512 π.X. oυν6ξευξε για λoγαqιαομ6 τoυ Δαqεioυ τη θαλαοoα τoυ Booπoqoυ με γ6φυqα 700 μ6τqων. Στoν Tαqαντα, o φιλoοoφοg Αqxfταg (400 π.X') xαταοlηε"bαoε με χQηση πεπιεομ6νoυ α6ρα μια ιπταμενη περιoτεqd , ιιαταoτιευi1πoυ σηματoδoτεi την 6ναqξη τηg αεqoπλoiαg. Tην χaηση τoυ πεπιεσμ6νoυ α€ρα, την ουνανταμε χαι στo μoυοιx6 6qγανo τoυ Kτηoιβioυ' o Αλεξανδqιν6g μη1ανιxog τoυ 3oυ π.Χ. αιιilνα xαταoxευαοε μ1α εμβoλoφ6qo αγτλiα με πιoτ6νια η oπo[,α λειτoυργε(, μ6xρι οημερα. Tην δυναμη τoυ ατμot1 1ρηoιμoπoiησε χαι o Αρ1ιμηδηg (3og αι. π.X.) πoυ χατασχεr]αοε τo πqιilτo ατμoxlνητo ιαν6γι. Απ6 τoτε 1ρειαοτηxε να πεqdοoυγ 1500 περ[πoυ xρoνια για τηγ εφεfqεoη τηζ ατμoμηχαγηζ απ6 τoγ Aγγλo Watt. o xoqυφαlog μαθηματιx6ζ χαι μηχανιxog τηE αq1αιoτηταE Αρ1ιμηδηE θεμελiωoε την Αq1ιμηδειo αq1η τηE υδqooτατυ,ι!g' τoν τετQαγωνιομo τηg παqαβoληg' xαθιbg χαι τηγ μνημειιilδη (επ|oημη) αναxαλυιpη τoυ αqιθμoυ π, o oπo|og oqiξει τoν λoγο τηg πεqιφ6qειαg εν69 xυxλoυ πQoζ τη διαμετρ6 τoυ. o'Ηqων o μη1ανιx6ζ (1oζ αι. μ.X.) θεωqεiται o πατ6qαg τηg μη1ανιxηg, 61oνταg στo εγεQγητιxo τoυ δεxαδεg xαταoxευ6g αυτoμdτων μηxανιομιilν, με βαoη την ατμoσφαtQιxi xαι την υδρoοτατιxη π(εoη τoυ Aq1ιμηδη xαι τoυ Kτηοιβioυ. Xqηοιμoπoιιbνταg τα γεωμετQιxα θεωqηματα τωγ μεγαλων μαθηματιxιbν τηg επo1ηζ τoυ, πtτυγε γα χατασχευααει τoγ πqιbτo αυτoματo μετρητη διανυoμ6νωγ απoοταοεων, μ(,α μιxqτ] ατμoμηχαγη, υδραυλιxα qoλoγια xαι μ[α τ6λεια διoπτqα για γεωδαιτιx6g μετqηοειg' Mαξi, με τoγ Φ|λωγα τoν Bυξdντιo, θεωqofνταt oι χατασχευαστ6g τoυ πqιbτoυ θερμoοxoπioυ, 6qγανo πoυ μετρoυσε τηγ θερμoxραοiα. 

EΛΛΗN_ o ΦΩTΙΣTHΣ KΑΙ EKΠoΛΙTΙΣTHΣ THΣ oΙKoYMENHΣ

r93

νεtαζ, τo oπoio αγτ6γQαψε xατα λ6ξη 2.000 1q6νια αqγ6τεqα o Αγγλog Ioααx Nευτων. Πρoηγμ6νη ηταν xαι η oπτιxη τε1νoλoγ[α μετα απo τιg 6qευνεg τoυ Αq1ιμηδη για τηγ χατασχευη xατ6πτρωγ χαι oπτιxιilγ δioxων, αλλα xαι την θxδooη oxετιxcilν θqγων (Κατoπτριxα, Περ(' oπτιxiζ xαι αλλα). 'EναE αxομη αγτιγqαφ6αE τηg ελληνιxηg γνιilοηg, o Φλαμανδ6E xαqτoγρdφog M6qxατoρ, oιxειoπoιηΘηχε τηγ εφαρμoγr] τηg xυλινδqιxηg πρoβoληζ oτηγ 1αqτoγgαφiα, πoυ ηταν επινoηoη τoυ Mαq(νoυ τoυ Tυq|oυ. o 'Ιππαρ1og o P6διog (190-|20 π.X.), o xogυφα[og αoτqoνdμog 6λων των επo1ι.ilν, επινoηoε διαφoqα αστQoγoμι).ιd 6qγανα με τα oπo[α πρooδιoQισε τηγ διαqxεια τoυ θτoυg oε365,246 ημθQεζ, ειoηγαγε τo αατριιι6 ωρoλοyLoν xαL ουνθταξε 6να ανυπ6qβλητo θργo, πoυ ηταν θναg xαταλoγoE με τoγ αxριβη πqooδιoqιομo τηE θ6oη9 1.080 αοτ6qων. o Αναξαγ6qαg υπoοτr]qιξε oτι αxoμη χαt τo απειρoελdxιoτo μ6qιo τηg ιiληg ε(,ναι ofγθετo xαι δfγαται να τμηθε[. oι θεωqiεg τoυ επιβεβαιιbθηxαγ μετα απo 2.500 1q6νια με τηγ εφευqεοη των επιταχυντιilγ φoqτιαμ6νων oωματιδiων (π'x' x'l,ιχoτρoν) τα oπoiα χQησιμoπoιoυγται για τηγ τε1νητη διdοπαoη ατoμιxιilν πυQηγωγ. 'Eτοι απoδεLxΘηxε χαt επιστημoγιxd oτι τo ατομo απoτελε|ται απ6 μιxρoτεQα σωματ[δια (τα ηλεxτq6νια, τα πqωτoνια χαt τα νετρoνια), πoυ χαι αυτd δfναται γα διασπαoτoυν oε μiα διαδιxαοiα πoυ τεiνει εtζ τo απειρoν. o Πλdτωγ (428-34] π.X.), πqooδιoριοε την fπαqξη τωγ oπερματoξωαρ(,ων, των πoλri μιxgιilν χαt ασχηματιoτων ξωντανιilν oqγανιομιilν τα oπoiα αναxαλυφθηxαν απo τoυg επιoτημoγεζ με την βoηθεια xαι μ6νo τoυ μιχQoοxοπioυ.
€ωE δτoυ fi iπιθυμlα xαl δ '6ρωg τdιν δ6o Qιiλιιν αυyειlωθ6yτα, τρ6πoν τιyα oυλλlyoyτα d'π6 δ6νδqα xαqπ6ν' απε[qoυν μ6oα εig τrjν μrjτqαν, δg εiE αijλαxα xαλλιερyημ6νoυ d'yqoi, ξωαρια d'oqατα λ6yφ τfiE μιxqoτητ6g τωv xαl d'διαπλαclτα, xαi d'φoο παλιν τα διαyωqlcloυν, τα τq6Qoυν μ6oα εig τrjν μrjτqαν, τα μεyαλcilνoυν xα[ τ6λog τα Q6qoυν εig τo Qωg. (Πλατων, Τ [μαιοE, 91', d)

o Αqιoτoτθληg

(383_323 π.X.) πqιbτog διετυπωοε τo αξi,ωμα τηg αδqd-

Κα[ αδτ6 διαqxεT

o Πλατωγ xαταφεqε χαt τα δι6xqινε;

Aφoυ τα οπερματoξωdρια ε|ναι αoρατα λογω τηg μιxρ6τητdg τoυg, πωg

Tα επιτεfγματα τωγ Eλληνων παγεπιστημoνωγ δεν περιoq|ξoνται μoνo οτoν xιbqo τoυ μιxρ6xoσμoυ, αλλα επεxτεiγoγται χαι στoγ μαxρ6xoομo, xαθιbg xαταφεqαν να πqoβλ6ψoυν αxoμη xαι εxλε[ψειg ηλioυ, oεληνηg αλλd 

t94

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

χαt απoχQυψειζ αλλωγ oυQαγιωγ σωματωγ. o Θαληg o Mιληαιog πqoθβλειpε την θxλειιpη ηλ(oυ πoυ 6γινε οτιg 28 Mα'[oυ τo 585 π.X., εγω o Αριoτoτ€ληg πρoθβλεψε χαι xατ6γqαιpε την απ6χQυψη τoυ πλανητη Αaη απ6 την οελτ]νη αλλα xαι την απ6xqυιpη εν69 απo τα αατ6ρια των Διδfμωγ απ6 τoν πλανητη Δi,α!
Ενrb εξελιoo6ταy η μαχη, ξαQνιxα η ημ6Qα 6γινε ν6yτα' Tην μετα6ολrj αυτfiν τηg ημ6qαE o Θαλrjg o MιλτjαιoE πqoεlπε στoυζ'Ιωνεg 6τι θα y[uει. (Hq6δoτog , Ιoτoqlαt, 1,74,8)

Εtδαμε τo αoτqo τoυ Δ ι6E να αυν6qyεταL με τα αατqα τωll Δ δ6μων 24αι να απoxqυ6ει xαποιo απ' αυτd. (Aqιατoτ6ληg, M ετ εω q o λoy ιxd', 3436, 30)
αυτ69 πqoβλ6ψειg χαι χαταγQαφ6g απo τoν Θαλη χαt τoγ Αgιoτoτ6λη;

Mε πoια γνιiloη χαι πoια τεxνoλoγ[,α 6γιναν εφιxτ6g oι αoτρoνoμιxfg

oι ουμπαντιx6g οταθεqθg π χαι φ πoυ χQησιμoπoιoυγται απo τoυg 'Eλληνεg oε oλα τα πεqiλαμπρα μνημε(,α, πqιbτα απ' oλα βρloxονται μ6oα oτιg μνημεg χαι τα iδια τα γoν[δια τoυg. Δι' αυτo xαι δι6πoγται απ6 την χQυση αρμoνiα χαt τo παν μ6τρoν αgιoτoν. Oι επιoτημεg εiναι oιxεiεg στoυζ 'Eλληνεg, δι6τι μθoα τoυζ χατotχoυν 6λε9 oι επιoτημεg xαι 6λε9 oι γνιiloειg. Σxoπog τoυg εiναι να υπηρετησoυγ τηγ ανθqωπ6τητα χαι o1ι να γ[νoυν xυqιoι xαι εξoυοιαοτ69. To iδιο 6xαγαγ χαι oι Oλriμπιoι, τo [διo 6xαγε xαι o Ιηαoυg ο οπolog 6πλυγε τα π6δια των μαθητιilν τoυ. Kαπoιoι Θ6λoυγ γα πιοτευoυγ 6τι oι'Eλληνεg λdτρευαν τoυg xεqαυνotig xαι οτι δημιoυqγηoαν θεoτητεg επηqεαξoμεγoι εiτε απo oυqανια φαινoμενα' εiτε απo τηγ φαγτασiα τoυg. Δεγ ε(,γαι δυγατoγ ανθqωπoι πoυ γνωq(ξoυν oυμπαντιx6g οταθερ69, xqυooυg αqιθμor3g xαι 1qυo6g τoμ69 να πιoτευoυν oε πθτqεg, oε ξυλα χαt σε xεqαυνoυg. Mαxριd αυτd απ6 εμαg, διoτι 6πω9 αναφ6ρει xαι o Αγιog Nεxτdqιog, ε(μαoτε πλαoμ6νoι δια να διαδ(,δoυμε την αληθεια οτα dλλα 6θνη, εLμαοτε xατα την Θεiα Πρ6νoια γεννημθνoι διδdοxαλoι τηg ανθqωπoτηταg.
'.. o 'Ελλην εiναι πλααμ6νog Qιλ6ooQoE, ε[ναι xαι πλααμ6vog Χqιoτιαν6g, εiναι πλαoμ6νo5 να γνωqloει την αλτjθεια χαι τ,α την διαδ[δει ειg τα αλλα 6θνη. Nαι, o'Ελληv εγεννfiθη xατd την Θε[α Πρ6νοια διδαoxαλοζ τηζ ανθqωπoτητoE. Aυτ6 τo 6qyo εtναι η πvευματιxfi xληqoνoμια τoυ, αυτrj εlvαι η απooτoλ/7 τoυ, αυτ6 εlvαι τo ξεyωριατ6 xαλεoμα τoυ μεταξ'ιj τωy εΘvcbv. (Αγιog Nεxταριog, Πεqi τηg Ελληνιxrjg ΦιλoooQtαg ωE προπαιδε[αζ εLζ τoν Xqιατιανιoμ6ν, oε}". L2-13) 

Ε_\ΛΗN' o ΦΩTΙΣΤHΣ KAΙ EKΠOΛΙTΙΣTHΣ THΣ oΙKOYMENHΣ

r95

Π6gα απo τηγ πQoσφoqα των Eλλr]νων oτoν τoμ6α τωγ επιστημιi:ν, η επ(,δραοη τoυg ε(,ναι oρατη αx6μη χαι σε επ(,πεδo ανθρωπoλoγιxo xαι γλωoοoι-o^1ιxo. Oι εxπoλιτιoτιν'Lg εxατqατεiεg πQoζ την Αoiα τoυ Διoνυοoυ χαι τoυ Ηqαxλ6oυg, πoυ πqoηγηθηxαν απ6 την εxoτρατε(,α τoυ Mεγαλoυ Αλεξανδρoυ, oυνετ6λεοαγ τα μ6γιoτα πρog αυττ]ν την xατεfθυνοη. Στην νηοo Xoxα'ιγτo τηg Ιαπων(αζ, στιζ αQχθζ τoυ ειχoστori αιιbνα, ξoυοαν επτα εxατoμμυρια λευxoi Α'ιγof . Πιbg βq6θηxαν επτα εxατoμμιiρια λευz.ιδν μεταξυ των πoλυdqιθμων εxατoμμυqiωγ τηζ xiτρινηg φυληg;

ix δ' d'ρα λευyαλ6ων d.v6μων xαl yεlματog αiνοi Zε6g Βπαyει μεq6πεσσι δΓ i76ρoE εijδιον iiμoρ. (K6ιντog Σμυρvαiog, oι μεθ' oμηqοv λ6yοι,9,106)
Tην oνoμαοiα Γιoυγd.ν, δηλαδη Ιωγiα, διατηqεi 6ω9 xαι oημεgα η μεγαi.υτεqη επαq1[α τηg νoτloυ Κiναg. Mε την |δια oνoμαoiα απoxαλotiν τoυg Ei.ληνεg oι Αgαβεg χαι oι Π6ροε9. H oνoμαοiα Kiνα προ6ρ1εται απ6 τo ιiοτρo τoυ Kυνog, τoν Σε(,ριo, ενιil η oνoμαοlα τoυ γεtτoγιxori xqατoυg tαog' πqoθρ1εται απo την λ6ξη λαog. Eλληνιx6g oνoμαοiεg 6xoυν 1λαL τα :τεριoοoτερα oυμπλ6γματα νηoιιbν του Eιqηνιxoυ ωxεαγof, oπωg η Mελαrηoiα, η Πoλυνηο(,α, η Ινδoνησια, oι Φιλιππiνεg xαι η Αυοτραλ(,α. H ετυμo_ i.oγ[α τηg λ6ξη9 Αυοτραλiα πgo6qxεται απo τα ουνΘετιxd doτρα xαι αλιεiα, διoτι απo την νηαo αυτη, τα αοτqα φα[νoνται να βυθ[ξoνται μ6οα οτην αλιεiα, δηλαδη μθοα oτην Θαλαooα. o Γερμανog xαθηγητηE Γλωοοoλoγiαg Nors Josephson, οτο 6ργο του Ελληνιxα Γλωααιιια Στoιxεlα oτιg Πoλυνηoιαx6g Γλrbooεg - Ελληνιx6g Ειρηνιx6g, xατ6γqαψε πληθog ελληνιxιilν αιoλoδωqιxων λ6ξεων οτιg διαλ67.τoυζ των νηoιιbν τηg Xαβdηg, τηg Tα'ιτηg, των Mαoqi τηg N6αg Zηλανδiαg, τιυν νηoων Koυx, Kετοoυα, T6νγxα, Tοατεμ, Σαμ6α, Mαqxηοiων, τωγ ιηοων τoυ Πdοxα xαι πoλλιbγ dλλωγ, απoδειxγfoνταg 6τι oι xατoιxoι τoυ Ειρηνιxoti ωxεαγοt] μιλoυοαν xαι εξαxoλoυθoυγ να μιλofν Eλληνιxd, ιαΘωg οι πoλυνηoιαx6g γλωοοεg 61oυν τιg qiξεg τoυζ στηγ αρxαiα Eλληνιιη xαι xυqiωg στoυζ αq1αΤxorig τtiπoυg. Eπιπλ6oγ εxατoνταδεg λθξειg τηg '1i.ιilοοαg των 'Ινxαg ε[ναι βαoιoμ6νε9 οε oτoιxεiα τηg αιoλιxη6 xαι τηE δωριz.η; διαλ€xτoυ, εγιil oτην γλcbοοα τωγ Αqαoυxανων τηg Xιληg εντoπiξoνται εz-ατoνταδεg λ6ξειg δωqιxηg πqoελεtioεωg. Η Αμεριxανiδα oυγγqαφ6αg xαι αq1αιoλoγog E. Mertz υπooτηρiξει 6τι o oδυοοεrig δι6πλευοε τoγ Ατλαντιxo διαμ€αoυ τoυ θεqμori ρευματog Gulf Sιream xαι xατ6φθασε στtζ νηooυg Mπα1dμεg δια να oυνε1iοει την πεQLτλανηοη τoυ xατd. μηχoζ τωγ αxτιilγ τηg βoρεioυ Αμεριxηg. Mεταξυ των 

t96

TA ΑPxEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

πoλλιbν επι1ειqημdτων τηζ Mεqτξ(Z), η φQαση τoυ oμηρoυ αυτdρ iπεi πoταμoTo λtπεν ρ6ον ΩxεανoTo vησE(3), δηλαδη, αφoυ τo πλoioγ μαg αφηαε τo qεtiμα τoυ Ωxεαγoloυ πoταμου, εqμηνευεται ωζ πεgιγqαφη τoυ Pεfματog τoυ Κoλπoυ (Gulf Stream) τoυ Ατλαγτιxoυ ωπεαγoυ, τo oπolo εiγαι 6να εiδog πoταμoυ μ6oα στoγ ωχεαγ6, xαθωg τα νεqα τoυ 6xoυν διαφoqετιx6 χQωμα xαι θεqμoxραα(,α απ6 τα υπ6λoιπα νερα τoυ ωxεαγοt. 'Eναg δευτεQoζ συγγQαφ6αg, o R. Philippe, ιο1υq[ξεται xαι αυτ69 6τι o oδυοoευg ταξiδεψε oτoγ Ατλαγτιx6 ωxεαν6 xαταφΘdνoνταg μ6xρι τιg Bqετανιx6g νηοoυg(+). Tην dπoι|;η 6τι oι αqxαioι 'Eλληνεg 6φθαoαν oτην αμεQtχαγtχη ηπειqo αιcbνεg πρo Xqιoτoιi, τεxμηqιιilνει χαι o xαθηγητηg Ε. Mattievich(5), βαοιξ6μενo9 xυρ[ωg oτιg oμoι6τητεζ τηζ γλιbooαg των'Ινxαg με τη γλωooα τωγ Mυxηναiων, διαπiοτωoη στηγ oπo|αγ xατθληξε πqιbτog το 1871 o ερευνητηE V. Lopez(6). Ιδιαi,τεqη αξiα αναφoqιxd με την γνιiloη των αqxα|ων Eλληνων πεq(, τηg υπdρξεωE τηζ αμεQtχανιxηg ηπε|qoυ, 61ει χαι η αγαφoqα τoυ Πλdτωνog για τη\ χαταντtxρυ παoαν ηπuqoν πθqαν τoυ Ατλαγτιxor] ωxεαγοιj!

Δι6τι τd' yραπτd' μαg διηyoσνται πdιg fi π6λιg oαg xατ6'ατQεψε xd'πoτε μiαν δdναμιν, fi δπolα μ6 θqαoog Βπoqε'ιjετo oυyyq6νωg
"

ivαντloν δλoxλrjρoυ τηg Ε0ρωπηg xαl τfiE'Aα[αE, δρμηθεTαα d.π' Eξrυ, €ι.π6 τ6ν Aτλαvτιx6y cλxεαv6y. Δ ι6τι τ6τε τ6 ixεT π!λαyog fiτο δια6ατ6y' πρ6 τoi ατομ[ου δ6, τ6 δπoToy oεTE dνoμαξετε, xαθcilg λ6yετε,"Hqαxλ|oυg oτfiλαg, δπfiqyε νfiαog fi δπolα fiτo μεyαλυτ{qα d'π6 τrjν Λι6'iην κα[ τfiv Aα[αy μαξ[, d'π6 αiτrjν δ6 fiτo δυνατ6ν εig τοιjg τ6τε ταξιδιcbταg νd' δια6oδν εiE ταg iiλλαg νrjαoυg xαt iι'πo ταg vτjooυg εig 6ληv τrjv d'π6ναvτι iiπειqov τrjν yι3qω εig τfiv θαλαooαν iκεlνην..' (Πλατων, Tlμαιog,24e)
dνθρωπoζ πoυ θεωρεiται 6τι αγαxαλυψε πqωτoζ την αμεQιxανιxη ηπειρo, o Xqιοτdφoρog Κoλoμβog, ηταν xαι αυτog ελληνιxηg xαταγωγηE, απo τη νηoo X(o. Mεριxα επιπq6οθετα οτoι1εiα πoυ φαγεQιδγoυγ τηγ παQoυoiα τωγ αρxα[ων Eλληνων oτην Αμεριxη ε[ναι τα xρητιxd πιθαqια πoυ βq6θηxαν
(2) E. Mεqτξ, o7νoψ Πoντog, oελ. 154.

o

(3) oμiρoυ oδυααεια' Μ' 1. (4) R. Philippe, UΙysse est i] a]]e en Βretagne, Παρioι,
(5) E. Mattieviclι' Tαξiδι ατην μυθoλoyιxη xoλαoη' 'Ε'λληνεg. (6) V. Lopez, Les Races Aryennes du Perou,1871.

1

965. τηE AμεριxηE απo τoυg

Η αναxαλυψη 

Lι\ΗN, o ΦΩTΙΣTΗΣ KΑΙ EKΠOΛΙTΙΣTΗΣ THΣ OΙKoYMENHΣ
,:rτιΞ

19-7

νησoυζ Mπα1dμεg, oι xqητιxoi πθλεxειg πoυ βρθθηxαγ στo O1dιo των Η.Π.Α. χαι oι περiπoυ 2.000 επιγqαφ6g οε ελληνιxη γλιbooα (xυq[ωg oτo Κρητιx6 γqαμμιxo αλφαβητo) πoυ βq6θηxαν xατd μηχoζ τoυ Aμαξoν|oυ :ιoταμoυ' Eντfπωoη πqoxαλε(, xαι o αqιθμ6g των πoλεωγ τηg Bqαξιλ|αg με ιιρ7αiεg ελληγιx6ζ oνoμαoiεg, oπωg Διανdπoλιg, Πεγτd'πoλιg, Αqμoν(α, _\τταλεια, Σoλυμog x.α.. Η τελευταiα oνoμαoiα διατηqεiται 6ω9 xαι οημεqα ιτToUζ xαqτεg τηζ πεQιoχηg τoυ Αμαξoνi,oυ, xαθιilg χαι στo Mεξιxo, xαι -τ9oηλθε, 6πω9 xαι η oνoμαο(,α των Ιερoooλυμων, απo τoυg αρ1α|oυg Σoλυuοι,Ξ.

Η oνoμαoiα τoυ Αμαξoν[,oυ πoταμoυ εiγαι xαι αυτη ελληνιxη, xαθιbg o Πcιυoαν[αE την απoδiδει ωg επ(θετo τoυ Απ6λλωνog(7). Eπιπλθoγ, o ΠλoυτcιQΖoζ αναφ6ρει oτι o ααιατιx6g πoταμ6g Tdνα'ιg, πqιν λαβει την oνoμαoiα του αυτη, 6φερε την oνoμαοiα Αμαξoνιog(8). Eχτ6ζ του Αμαξoν[,oυ, μινωιxd tι'',ε(α χαι αμφoQε[g 61oυν ανευρεθε(, επloηg oτιg Bερμoriδεg, oτιg εxβολ6g του;ιoταμorj P|o γτε λα Πλdτα πoυ βq(,οxεται νoτ[ωg τoυ Aμαξoνioυ, xαθιbg ΖCιι σε oπηλαια τηg Mεγdληg Bqεταν[αg. To β6ρειo τμημα τηg Mεγdληg Bρετανiαg, oνoμαoθηxε Σxωτ(α, απo τoυg Εi.ληνεg θαλαοοoπoQoυζ oι oπoioι εβλεπαν την xιbqα παγτoτε oxoτειντ]xαι ιnινV€(ptσσβ6νη. Στιg δυo νηooυE τoυ Ατλαντιxotj ωπεαγoυ, τηγ Aλβιoνα -Bρετανiα) χαt τηγ Ι6ρνη (Ιρλανδiα), αναφ€qεται xαι o Aqιoτoτ6λη9.

xαi

πqoειqημlv9ζ'HQαxλεloυg oτiγλαg, δν {ξω πεqιqq6ει τrjν Βν τoι3τφ yε μiν νijαoι μ6'γιoται τυyyαvoυoιν oi'oαι δdo, Βρετταιlιxαi λεy6μεναι,' Aλ6ιtby xαi' Ι6qνη.'. ('Aqιοτoτd}ιηg, Π εq [ Κ6oμoυ, 393b)

yiy δ'Ωxεαν6g.

τd'g

O επoιπιoμog xαι η πoλιτιoτιxη επiδραoη τωγ Eλληνων ουνε1[oτηxε αzoμη βοqει6τερα, μ6χQι τη γηοo Θoυλη, η oπoiα θλαβε την oνoμαoiα(9) τηg rιτo τoγ Eλληνα βαοιλ6α τηg Αιγι)πτoυ Θofλη. Mεταξf τηg Θoυληg χαt τηζ Mεγdληg Bqετανiαg βqiοxεται τo ουγxρ6τηuα τωγ νηoων Φερoαι. To ουγxq6τημα απoτελεiται απo ε(xoοι νηοoυg, η δυτιxoτερη απ6 τιg oπo|εg απoιxt]Θηxε απ6 Eλληνεg Mυxηνα(oυg oτα μ6οα τηΞ 2ηζ π.X. xιλιετ(αg xαι διατηQεi μθ1ρι xαι oημερα τηγ oγoμασlα Mυxfγε:
!

oι αq1α[oι Mυxηναioι απoixηααν

την δυτιxoτεqη νηoo τoυ ουμπλ6γμα-

,
,

-} Παυσανιαg,
S

τιιι'παντoτε Θoλη' λ6γω των πoλλιδγ ηφαιoτε[,ων χαι τωγ θερμιilν πηγιilν πoυ oε ουνδυα,:τιιo

,9l Συμφωνα με μlα δεtiτεqη εxτi,μηoη, η νηοog θλαβε την oνoμαo[,α Θofλη, δι6τι φαιν6με τιg 1αμηλ69 θερμoxqαο[εE δημιoυqγoυοαν €να πθπλo υδρατμιilν.

l Πλoυταq1oq,

Λαιωνιxd,25, 3 Πεqi πoταμιilν xαi 6ρcυν ΒπωνυμiαE, 74'

1. 

198

TΑ AΡXΕΙΑ THΣ XΑMΕNHΣ ΓNΩΣΗΣ

Mιlxiνεζ'
ραoτα.oη

τoι'
χαL

σ.ναπ(ια\,ατ() ι

xτoρoιι

ταφιxοιi xιixλιlι A' . Mloα 2ηg π.Χ'
y'ιλιετ[,αg.

Vιoc,\' Fι6Loγ
l1ΑLSον BOROOY

εγSτυRoY

MγκlNEs

sτRοMο ιsLΑΝD

Aριoτερα, η νηoοq Mυxiνεζ τoL' στ'iιχQoτη[ιατog Φερoαι. Δεξια' η πoρε[α των MLtχηναk|)\ θαλααooπoριυy απo την Aλ|1κbνα (Μεiι611n Βρετταν(ι) jτQoζ την Θoιiλη (Ιoλανδiα)' 1ιε ενδιd'ριεoo oταθριo τη νηoο Mυxηνεg. Ε[ναι αΞιoθαιiμαoτo oτι oι xατoιxoι τη< νηooυ διcιτηρoυν trοζ xαι oη1"ιερα τα ηθη xαι τα tθι1'ια των αQχαkoν Mιιxηναkυy! 

ΕΛΛHN' o ΦΩTΙΣTHΣ ΚΑΙ ΕKπoΛΙTΙΣTΗΣ THΣ OΙΚoYMENHΣ

199

τoζ ΦεQ6αι, διoτι o διαπλoυg πQoζ τηγ Θoυλη γινoταν oτα δυτιxα αυτηζ τηζ ι,ηοoυ. Πoλrj νoτι6τεqα απ6 την παγωμ6νη θdλαοοα τηg Θoriληg χαι τωγ νηoων Φερoαι, oτα θεqμα νεqd τηg EρυΘραg θαλdooηζ πoυ oυγδ€ει την Mεοoγειo θαλααοα με τoγ Ιγδιxo ωxεαγo, βq[οxεται η νηοoE Ωγυqιg. Exεi υπαq1ει o βαoιλιxdg τdφog τoυ Eqυθραioυ βαοιλ6ω9 Δηqιαδoυ. Η νηoog Ωγυqιg oνoμαξεται oτ]μεqα Dehalak xαι ανηxει oτo xρdτog τηg Eqυθqα(αg τo oπo|o oτωg xαι η oμιilνυμoE θdλαοοα, διατηρεi μ61qι τιg ημ6Qεζ μαζ τηγ oνoμαοiα τoυ π8oζ τιμην τoυ EqυθραLoυ Δηqιαδη. Στo εoωτεqιx6 τηg νηooυ υπdρxουν δυo λiμνεE xαι ioωg δι' αυτoγ τoν λoγo οτo λεξιπo τoυ Zωναρα, τo λημμα Ωγυqιg επεξηγεiται ωg ονoμαoiα λiμνηg. H αναφoqd πεq[, τηg υπdqξεωg τoυ βαoιλιxoυ ταφoυ τoυ Eρυθqα[oυ -\ηqιαδoυ oτην νηoo Ωγυqι γ[νεται απ6 τoν Aqxιεπiαπoπo Eυοταθιo, αλλα ιαι απ6 τoν Eφ6οιo qητoqα Αλ6ξανδqo, o oπo|og επιoxθφθηxε τη νηoo τoν

lo π. X. αιιilνα.

μεoαo6αθi1g δ' dρα νfiαog δ'λ69 xατd' 66vθoE'Εqυθqfig "Ωyυqιg' ξνθα τε τι3μ6o9 dλ6g μεδ6oντog'Εqιiθρα x6xληταu NrjooE λoιπ6ν μετqtoυ 6αθoυ9 εxτεlνεται oτo 6αθog τηg Εqυθqd'g θαλαααηg, η 'ΩyυqιE, oτην oπolα υπαqyει ταQοg πoυ oνομαξεται τoυ Εqυθραioυ που επoπτειjει την θαλαααα. (Aλ€ξανδqog o Eφ6oιog, Fragmenta et tituΙus, απooπ' 32)

'Εξ αδτοi δl xα(' fi θd'λαooα xληθfiναι δoκεT δg πqoεγqαQη. oi δ6 xαtα Bπ[θετoy Bθyικ6v'ΕqυθqαTov 6ααιλ6α τ6v Δηqιαδη νooδoιy αiτ6θι τεθαμμtνoν, ol xαl πq6 τodτων iμνηαθημεν,6E'Ερυθqαiog μ6v fiν τQ y6νεη χQ6νφ δ6 iioτεqou εig'Ινδoυg Βλθιby d'ντ6oτη λαμπqωg τQ τoi Δι6E Διoνdoφ στQατευσαμ6vφ xατd" τ6ν'Ιyδ6ν. Aπ' αυτ6y λoιπ6ν QαIνεται 6τt tλα6ε τηv oνoμασlα xαι η θαλαo-

oα, oπωE πρoανεQ6qθη. Aυτot λοιπ6v, odμQωvα με τo εθνιx6 τoυE επ[θετο, θεωqο6ν Εqυθqαloν τον 6ααιλ6α o οποtog α' αυτ6 τo αημεio 6yει ταQε[, τον Δηqιd'δην, τoy oποlov 14αι' ΙτQo αυτrbv θυμηθfixαμε' αυτ6g /7ταν μεν Ερυθραiog στην 21αταyωyfi, αε μεταyεν6'ατεqo 6μω9 yq6νo' αQo'ι5 rjλθε oτoυg Ιvδoι3g, αντιπαqαταyθηxε με λαμπρ6τητα στoν Δι6vυoo, τoy υιoν τoυ Δι6g, πoυ εξεoτρατευoε xατα τcυιl Ινδιbν. (Eυoτdθιog , Σyoλια ειg Διoνυoιoν τoν Πεqιηyητην, παρ. 606)

xαταγραφ6E τoυ ρτ'1τoqα Aλεξdνδqoυ χαt τoυ Aqxιεπιox6πoυ Eυoταθioυ 61oυν μεγdλη αξiα, δι6τι επιβεβαιωνεταt αQχαtoλoγιπα 61ι μ6νoν η

oι 

200

TA ΑPXEΙΑ TΙ{Σ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

ιστoQιχη παQoυσια τoυ EQυθQαIoυ Δηριdδη, αλλα xαι η ουγxρουοη τoυ με τoγ Δι6νυοo Ζαyq('α' τoγ υιoν τoυ Διog. H μυθιxη εxπoλιτιoτιxη εxοτρατεiα τoυ Διoγfooυ στηγ Αoiα, πoυ πqoηγτ]Θηxε ,ιατα yιλ'ιαδεg 1qoνια απ6 την εxοτqατε(,α τoυ Mεγdλoυ Αλεξανδqoυ, απoτελε( xαι αυτη 6να αδιαμφιoβητητo χoσμo'ιατoqιx6 γεγoν6g. Συνεxiξoνταg τo ταξiδι μαg αx6μα νoτι6τεqα xατα μηxog τηg EρυθραE θαλαooηg, διαβαiνoυμε τoγ xoλπo τoυ Aγτεγ xαι πλ6oγταζ πια οτα νερd τoυ Ιγδιxoυ ωxεανoυ νoτiωg τηg Αqαβιxηg 1ερooνησoυ, συγαγταμε την πqιilτη νηοo, την 6νδoξη Παγ1α(α. Σ' αυτη τη ντ]οo, η oπo|α απoιxηθηxε απo Kρfτεg oε επoxθg xρoνoλoγιxα απρooδι6Qιστεζ, ταξiδεψε oτα τθλη τoυ 4oυ π. X. αιωγα o φιλ6ooφog τηg Kυρηνα'ιxηg οxoλτiE Eυημεqog, xατoπιν πρoτρoπηg τoυ βαοιλ6ω9 φ(,λoυ τoυ Kαood'νδρoυ'

o ΕυfiμερoE λoιπ6v εlyε ylvει Qi'λog τoυ 6ααιλ6'ω9 Καooαvδρου xαι επειδrj rjταv αναyxαoμ{νog vα εxτελεl μεριxig 6ααιλιx{g αvαyχεζ 2.ιαι μεyd'λεg απoδημ[εg, ιoyυqlζoνται 6τι ταξ[δεψε στoν ω}{,εαν6 πqog τov y6τo' Aπ6 τηv Ευδαiμονα Aqα6iα (λ6yεται) 6τι tπλευoε στoν ω2l'εαy6 επ(, πoλλ6ζ ημ6Qεζ και {,Qθααε oε νfiαoυE τoυ πελαyoυg' απ' αυτ6'g υπαqyει μiα η οπolα oνoμαξεται Παyyαtα. (Eυα66ιo9, Ευαyyελιxrj Πqoπαqαoxευη, 2, 2, 55)
Miα απo τιg π6λειE τηg νηooυ
αυτηg τηE π6ληg xαταγoνταν απ6 παναρχαιoυζ Kρητεg ι^atτεg τoυ Tqιφυλioυ Διog.
Παγ1α[,αg ηταν η Παναρα.

Oι xατoιxoι xαι oνoμαξoνταν

ντjclo oι ovoμαξoμενoι Παyyαioι, xαι το λt6ατηv oμdqνα μεταQ6qoυy clτo απ6ναuτι μ6ρog 2{,αL τo πoυλoιjy στoυζ Aqα6εg εμπ6ρoυg..'..'Εyει δε η Παyyαlα ατην 6xταofi τηg πολλα αξια ιατoqιxrjE αναyqαQηg. Κατoιxoυy δε α' αυτrjν εyyιbριoL πoυ λ6yονται Παyyαlοι, αλλoι δε πoυ rjλθαν απo την Ωxεανiα xαι Ιvδoi xαι Σxdθεg xαι Κqrjτεg. Υπαρyει δε α' αυτrjv αξι6λoyoE π6λιg oνoμαξ6μενη Παναqα, η οπο[α υπεq6yει κατα την ευQoqiα. Aυτot δε πoυ xατoιxoι3ιl o' αυτfiu ονoμαξoνται ιx6τεg τoυ Δ ιοE τoυ TqιQυλ[oυ.'.. Mετα δε την αναQερθε[oα πεδιαδα, υπαρyει υιpηλ6ν 6qog πoυ ε[ναι αQιερωμ6vo στoυζ θεοdg Ι{αL Jτoυ ovoμαξεται oυqανιον dqμα xαι TριQ6λιog Oλυμπog. (Δι6δ. Σιxελιιbτηg, Βι6λιoθτjxη, 5, 44' 5)
1)ι 1lαL

Κατoιxo6ααv δε την

To υψηλoν 6qοg τηg νηoου 6φεqε πqog τιμην τoυ Δι6g την oνoμαο(,α Τριφυλιog oλυμπog! (βλ. ειx. 116). oι ιεqεig τoυ γαorj τoυ Tqιφυλioυ Διog μαqτυρotiν oτι oι πρoγoνoι τουg xαταγoνταγ απ6 την Κqfτη xαι μεταφ6qθηχαν στη νηoo απ6 τoγ iδιo τoγ Δ[α, oταν αυτdg βαοiλευε oτην oιxουμ6νη! 

Ε^\ΛHN, o ΦΩTΙΣTΗΣ ΚΑΙ EKΠoΛΙTΙΣTrΙΣ THΣ

OΙKoYMENHΣ

201

μυθoλoyoioι δ' οi tεqεTE τ6 y6νo9 αδτοTg Βx Κqητηq δπαρyειv, δπ6 Δι69 iyμ6νoιE εig τrjν Παγyα[αν, δτε xατ' d'νθρrilπoυE rilν i6αotλευε τfig oixoυμ6νηg xαl τo6τωy oημεTα Q6qoυoι τfig διαλlxτoυ, δειxν6ντεg τα πολλα διαμ6νειν παq' αiτoTg Κqητιxdlg δνoμαξ6μενα.

Mυθολoyoιiy δε oι ιεqεlg 6τι υπαqyει η 21αταyωyη απ6 την Κqfiτη o' αυτo{E, oι oποlοι εlyαv μεταQεqθεt oτην Παγyαlα απ6 τoν Δ[α, 6ταν αυτ69 ευqιoxoμενog μεταξd τωu ανθqιilπcυll ε6αα[λευε στηy oιxoυμ6νη' xαι δnτηqodν oτoιyεlα τηg διαλ6xτoυ αυτcbν, @ανεριbyoyταζ 6τι oυνεylξoυν να ευqlακovται o' αυτoυE πoλλα τα οπolα θεωρoιiνται Κρητιxα. (Δι6δ. Σιxελιιilτηg, Bι6λιoθηxη, 5, 46, 4)
Kατα τo μαxρινd τουg ταξiδι oι παναq1αιoι Κqητεg xαθoδηγoυμεγoι απo τον Δiα, διηλθαν απ6 την διιbqυγα τηg Αρoινdγlζ (Σoυ6ξ)(t0), δι6oχιοαγ τηγ Eqυθρα θαλαooα xαι βγα[,νoνταg απ6 τoγ xoλπo τoυ Αντεγ oτoγ Ιγδιxo ωxεcινo πqooθγγισαγ τη νηoo Παγ1αiα, η oπoiα εiναι η oημεqινη νηοoE Σoxoτρg(11).

';€νoυg.

Πoλλ69 απo τLζ π6λειg τηg νηooυ Παγ1α[αg διατηqoυν θωg xαι oημερα τι; ελληνιx6g τoυg oγoμασιεζ επιβεβαιιilνoνταζ για αλλη μια φoρα 6τι η Ελληνιxη Mυθολoγiα ε(,ναι η αδιαιpευoτog πqo'ιατoρiα τoυ ανθρωπiνoυ

ΣτιE oνoμαοiεg επτα πoλεωγ τηg νηοoυ oυγαγταται τo oυνθετιxo Di, xαι οε δfo απ'αυτ6g τo oυγθετιx6 Dias (Diasmo, Diashus - βλ. ειx. 117). Πoοεg cιραγε xιλιετ(,εg, ot πoλειζ Dias-mo xαι Dias-hus διατηgoυν τιg oνoμαοi,εg τoυE πQoζ τιμην τoυ Δι6E; Eπιπλ6oγ, ελληνιx6g oνoμαoiεg 61oυν χαι oL πoλειg Sirihon (Σε(,ριoν)' Shirhin (Σειqηνα) xαι Shilhin (Σεληνη)! o Δι6δωqog xλε|νoνταζ τηγ πεQιγqαφη τoυ, επαναλαμβανει (για 6ooυg εoφαλμθνα xατατd,oooυν τη νηoo oτo οfμπλεγμα τηζ Ινδoνηo(,αg) 6τι η Παγ7.αtαxαι τα μιxqoτεqα γειτoνιxd. νηοιd βρlοxoνται απ€γαγτι απo τηγ Αραβιzη χε8o6νηoo.

zα.

ι l0) H oνoμαoiα Suez με αναγQαμματιoμo γ(νεται Zeνs (Zευg). H διιbqυγα τoυ Σoυ6ξ βqiσΖεται στην θ6oη τηE αρ1α(αg διιbqυγαg τηg Aqoιν6ηg, oτην oπoiα αναφ6ρεται o Στρdfuιν: Πληoioν δi τfig'Aριlιν6ηE.'. rj δ6 d'qyri τfiE διt1lρυyog τfiE ΞxδιδoiιlηE εiE την 'Εqυθρd.ν d'π6 xcbμη6 d'ρyεται Φαxodoηg, fi oυνεyηE Ξατι xαl i7 Φi'λωvοg xιbμη. πλατo; δ' {pι πηy6ν 6xατ6ν fi διdlqυξ' 6αθoE δ' 6αoν d.qxεTν μυριo@6qφ νηi (ΓεωyραQιΙ7 ι l 1)

Η νηoog Σoxoτqα 61ει 6xταoη 3.600 τ. xλμ. xαι ανηxει oτην Yεμ6νη.

'

\,26). 

202

TΑ AΡΧΕΙA TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

περt oflν τdιv xατ' d'ντixρυ τfig'Aρα6[αg Εν cbxεανQ vrjoων αθη α6μεθα τοTg Qη θεToι.

c1'qxε-

Για τα vηαια λoιπ6y πoυ ευρloxoyται'

απ6yα'l)τL
B

στoy ω24εαy6 θα αρxεoθo6με oε 6oα 6yoυν λεyθε[.

απ6 την Aqα6[α

(Δι6δ. Σιxελιιbτηg,

ι6λιoθrjxη, 5, 46, 7)

To ελληνιx6 παQελθ6ν τηg νηoου Παγxαi,αg, πoυ βQισχεται απ6γαγτι απo τo αχQωττiQιo τωγ Αqωματων (Γxoυρνταφoυι), oυνε1|ξεται xαι xατd τoυg πριilτoυg χQιστιαγιχofg αιιilνεg. Η νηooE απoxαλεiται πια Διooxoυqιαg (απ6 τoν Kλαfδιo Πτoλεμα|o) η νηοοg τoυ Διoαxoqiδοg' xαι 6πωg αναφ€Qεται σε διηγηοη ανωνtiμoυ πεqιηγητoυ τoυ 2oυ αιιbνα, oι xdτoιxo(, τηζ ηταγ Αραβεg, Ιγδoi xαι'Eλληνεg.

xαl τo6 π6qαν dxqωτηqloυ τdιy'Aqωμd'των, τQ Σψαyqω oυvoρtξoυoα μd'λλoν, fi Διoαxoρiδoυ xαλoυμ6νη, μεy[ατη μtv 'dqημoq δ6 xαl xαθυyρog', ilyoυαα πoταμodg Bν α0τfi xαi xqoxoδεlλoυg... of δ' iνoιxοiιlτεg αiτην 6λ[yoι xατα μiαν πλευqαν τfiE νfiooυ τrjν πq6g iιπαqxτ[αν oiκoδαι, xαθ' δ μ6Qog d'πο6λ6πει τi1ν iiπειρoν' εiαl δi Βπiξενoι xαl Bπ[μιxτoι'Aqα6ων τε xαl'Ιllδ6ν xαi ζτι'Ελλfiνιυν.
χαι o Κoομdg o Ιγδιxoπλευοτηg τoγ 6o μ.X. αιιbνα. Σfμφωνα με τη μαQτυq|α τoυ, oι xdτoιxoι μιλoυoαν Ελληνιxd xαι ηταν πλθoγ απ6γoνoι των Πτoλεμα(,ωγ Mαxεδ6γωγ τoυ Mεγdλoυ Αλεξdνδρoυ.
Tη νηοo τoυ Διooxoqiδoυg επιox€φθηxε

(Aνωνυμoυ - Aqqιανου ωg Q6ρεται, Περ[πλoυE τη g Ερυθραg θαλαoαη q, 30)

'oμοlωg xαi Βy τη vfiαφ τfi xαλoυμ6ν77 Δ noxoqiδoυg xατα τ6 αiτ6 'Ινδιx6v π6λαyog, ζvθα xαt oi παqoιxo0vτεg iλληνιoτi λαλoδαι, παρoιxoι τd.ly Πτoλεμαlcυv τiν μετα "Aλ6ξανδqoν τ6ν Mαxεδ6yα

δπαρyovτεg... (Koομαg Ιγδιxoπλευ oτηg, Χqιατ ιαv ιxrj Toπoy qαQ lα, 3, 65)

Συνε1[ξoνταg τo ταξ(,δι μαζ στα νεqα τoυ Ιγδιxot] ωxεαγoυ βορειoτεqα τηg Παγxαiαg xαι αγατoλιxα τηg Αqαβιxηg xεqοoνησoυ, συγαγτοιiμε τo oυγxq6τημα των νηoων τoυ Zηνoβioυ, τη νηοo oqγdνα χαt τη νηoo Σαqαπiα, oπoυ xαι υπηρ1ε ιεqo τoυ Σεραπιδog ΔιoE(12). Αxoμη βoqει6τερα βqlοxεται o xoλπog τoυ Oμαν, τα νεqα τoυ oπoioυ ομiγoυν με τα νεqα τoυ Περοιxof x6λπoυ δια τωγ οτεγιδγ τoυ oqμoriξ, τα oπoiα 6λαβαν τηγ oγoμασ(,α τoυg απ6 τo αxqωτηqι Αρμ6ξων(t:) 1η Αρμο(12) Kλαtδιog Πτoλεμαlog, Γεωyραφιxη Υφηyηαιg' 6' 7 46. ' (1 3)' A π6 δ 6' A ρ μo6 ξη q iπ i'' A q μ6ξων tι'xρωτfi ρ ιoν λεy 6 μ εν oν ατ d'δ ιo ι ol. (Mαqxιαν6g, Περ[πλoυE τηE 6ξω θαλdooηg, \,27). 

ΕΛΛΗN' o ΦΩTΙΣTHΣ KAΙ EΚΠoΛΙTΙΣTHΣ THΣ OΙKOYMENΗΣ
Ξoν(ι+)1

203

χαι τηγ πoλη Αqμoυξαν. Tην ελληγιxη oνoμαοiα Αρμoξων 61ει xαι η τριilτη νηoog πoυ συναγτουμε ειoεqx6μενoι οτoν Πεqοιτι'o y'oχπo. oι υπoi-oιπεg νηooι τoυ xoλπoυ, xατα τoγ Kλαυδιo Πτoλεμαio, 61oυν xαι αυτ6g oνoμαο|εg ελληνιx6g xαι ε|γαι η TυλoE, η Αραδog, η Θαqqιb, η Απφανα xαι η'Ιxαqog. H τελευταiα νηoog, 6πω9 μαE πληqoφogεi o Aqqιανog, 6λαβε την oνομαοiα τηg απ6 τoν M6γα Αλ6ξανδgo, oταγ o μεγαλog oτρατηλατηgxατf'φθαoε οτη νηoo'

(Aqqιαν6g, Aλεξανδρoυ Ayα6αoιg,7 ,20, 5) oπωg oτην Ιxαqiα τoυ Αιγα[oυ πελαγoυg tτσι ν,αι oτην 'Ιπαqoγ τoυ ' Πεqοιxoti πoλπoυ, τιμιbνταν τα δυo δiδυμα αδ6λφια, o Tαυqoπoλog Απ6λi-ιυγ xαι η Tαυqoπ6λog(l5) aρ'urr,.

xαl τα6την τrjν νfiooν λ6yει'Aqιoτ66oυλοg 6τι "Ιxαqoν Βx6λευoε xαλεToθαι 'Aλ6ξαvδqog Bπl τijE νηooυ τηg 'Ιxαqoυ τηζ θν τφ Aiyαiφ π6ντφ'..

"oτι περ[ τrjν Περα[δα θαλαoααν 6oρε[α νfioog fi "Ιxαροg, δμrbνυμoζ τn πεql το AiyαTov π6λαyoE' ijν xαl Βπαναλαμ6ανει δια τ6 '6νδoξov. Tιμd'ται δ6 iν αι)τfi πoλυτελ6E Tαυρoπoλog'Aπ6λλων ii
"AqτεμιE. (Eυοταθιog, Σy6λια ειg Διovιjoιoν τoy Πεqιηyητrjz, παg. 609) EπιπgooΘ6τΦζ, o Στραβων μαg πληqoφoρε| oτι στηγ μαχQtνη νηoo, 6τωg xαι στoυζ Δελφoυg, λειτoυqγofοε αγιoν ιεq6ν xαι μαντε|oν τoυ Απoλi-ιυνog
!

'

"o μ6ν olu Πεqoιx6g x6λπog λ6yεται xαl f7 xατα Π6ρoα9 θαλαττα. λ6γειν δ6 Qηoιv ixεTvov πεqιπλευxoτα oτ6λφ τ6v κ6λπoν, δτι dπ6 TερηδoνοE δξηE iν δεξιQ. Ξyoντι τrjν iiπειρoν δ παqαπλoυE {yει πqoxειμ6νην νfiαoν "Ιxαqov' xαi iν αδτ17 [εq6ν'Aπ6λλωyog d'γιoν xαi μαvτεToν Tαυρoπ6λoυ. (Στqα6ων, Γεωy qαQ ιxα, 76, 3)

H φρdoη iεq6v'Aπ6λλωνo9 flyιoν, δηλιbνει oτι η θννoια τηg αγιoτητog 7-αραxτηqιξε τo ιεqο τιαι xατα oυγ6πεια τα τιμιδμενα πρoοωπα εντ69 αυτoυ, τoν πqoφητη Aπoλλωνα χαι τηγ Σiβυλλα αδελφην τoυ Αqτεμιγ. Eξ αυτιilγ '|1) "Aρμoυξα π6λιg... "'Aρμoξov iixρoν. (Kλαυδιog Πτoλεμαiog, ΓεωyqαQιxη
ΥφιjγηαιE,6,8,5).
,

l5) ΙεQ6 τηg Tαυρoπ6λoυ Αqτθμιδog εxτιig απ6 την'Ιxαρo τoυ Πεqoιxοιi xdλπoυ χαι την Ιzαgiα τoυ Αιγαioυ πελαγoυg' υπηQχε χαι στηγ Αμφfuoλη τηg Mαxεδoν(αg. (Διoδ. Σιxεi-ιιδτηg, Bιβλιoθηxη, l8, 4, 5). 

2U

TΑ ΑPXEΙΑ TΙ{Σ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

συγαγεται oτι η 6ννoια τηζ αγιoτητo9(16) εγυπηQχε ατην oυνε(,δηαη των Eλληνων πQo τηζ Eλευoεωg τoυ Ιηooυ Xριoτori. Συμφωνα με τoγ Αqqιαν6, η νηοog 'Ιxαqog απ6xει 120 oτdδια απ6 τιE εxβoλ6g τoυ Eυφqdτη χαL η θαλdooια διαδqoμη πqog αυτην, nιατα τoν Στqdβωνα, ξεxινα απ6 την π6λη Tερηδoνα η oπolα βgιοxoταγ στιζ εxβoλ6g τoυ Eυφqd,τη(1t). Πλ€oγταζ xατα μηxog τoυ Πεqoιxoυ x6λπoυ xαι 6xoνταg δεξια την ηπειQωτιxη xcilρα τηg Αραβ(,αg ουναντoυμε την'Ιxαρo οτην oπo[α, oπωg αναφ6qει o Αιλιαν6g, υπηq1ε πλoυοιoτατη παν(,δα πανoμoιoτυπη με αυτην τoυ xυρiωg Eλλαδιxoυ 1ιilqoυ.
?tω'ν

Εκεi λoιπ6ν υπαqyει να6q τηE Aρτ6μιδο9 xαι πλrjθη αyqιoxαται,tαι xαλοθqεμμ6νων ελαQιcΙlv αλλα xαι λαyιbν. Εαv λoιπ6ν xd'πoιoE' αQoi υπο6αλει την παqαxληoη δια yα λα6ει εx μ6qoυg τηE θεαE, 6πειτα επιyειqηoει yα 21υ'ι)ηyηoεt 6oα ε[ναι xαλα' δεv διαπqαττει αQαλμα με τη1) εvαoyοληoη αυτrj, αλλα xαι αυλλαμ6d'yεL χαι επιyαlqει δια την δωqεα' εαν oμωE δεν παqαxαλlclει την θεα, δεν αυλλαμ6αvει xαy6'ιlα ξrbo' αλλα xαι τιμωρε[ται. (Aιλιαν6g, Πεql Qdoεωg τcυν ζcbων, 11, 9)

υπo1ρ6ωoη 6οων r]θελαν να xυνηγr]σoυγ γα πdqoυν την αδεια τηg Αqτ6μιδog, τηg θεαg τoυ xυνηγιoιi, με ειδιxη παραxληοη πoυ 6πρεπε να πρotlπoβληθεi. Διαφoρετιxd oυτε τo xυντ]γι ηταν τελεoφ6qoν xαι επιπλ€oν τιμωqoυνταν δια την αυθαiρετo πadξη. Tα 6qη τoυ Ιρdν πoυ βqiοxoνται αγατολιxd τηg νηooυ Ιxdqoυ, oνoμdξoνται Zαγqog xαι 6λαβαγ τηγ oνoμαoiα τoυg απo τoν Δι6γυoo Zαγq6α, o οπo1og xατα την εxοτqατε(α τoυ πQoζ την Ινδ(,α, διηλθε απo τα 6ρη' Απo τα [δια 6qη διηλΘε xαι o M6γαg Αλ6ξανδρo9 o oπoioE μετd απo xιλιdδεg xq6νια αxολoυθηoε τηγ (δια πoqεlα με τoγ Διoνυoo, xαθoδηγoυμενog απ6 τoν Αριοτοτ6λη. Απ6 τoγ Δι6γυoo Ζαyqtα, τoγ υι6 τoυ Δι6g, θλαβε την oνoμαoi,α τηζ χαt η χωQα τηg Ινδiαg, xαθιbg η ονoμαoiα Ιγ-δ|α, πqo6q1εται απo τιg λ6ξειg'Ινιg
(16) H αγιoτητα τωγ ιεqιbν των oλυμπiων, εxθειdξεται απo πoλλoιig αq1αioυg συγγQα-

Η xαθιεgωμ6νη ηθιxη τdξη πoυ επιxqατoυοε στην 'Ιxαqo επ6βαλε την

φεtq:"A6αg,xαθ'&gΒoτιy'Aπ6λλωνoE&yιoν jερdv(Δι6δωρog,Bι6λιoθrjxη,76,58,4), oiiνoμα τfi π6λι "Aταρ6η 7ιg, Βν δ' αδτfi 'AQρoδ[τη g iεq6ν tiy ιoν (Hq6δoτog, Ιατoρiαι, 2,47), π6λιg Πλευqιbν υπ6xειται, iερ6ν &'γιoν'Aθηνd'g Βατιν (Διoν'boιog, oιxoυμiνηE Πεqιi1yηoιg, oτ. 57), π6λι9 εiλlμενog fi Πiραoog... 'lyoυoα Δτjμητρoq d'λιlog xαi iερ6ν {ιyιoν (Στρα6ων, ΓειυyραQιxα,9,5, Ι4), iερ6ν &'yιoν αδτ6θι τfig τε Κλειτoag xαi τοi

Πooειδιtrνog &6ατoν dQεiτo. (Πλατων, Κριτlαg, L16c) (17) ivτεdθεν δ' Βπl τd'E Βx6oλαE τoδ ΕiQρdτoυ xαl π6λιν Tεqηδ6να. (Στqdβων, Ιεωyραφιxd',2' 1' 26) 

Ε.\ΛHN, o ΦΩTΙΣTHΣ KΑΙ EΚΠoΛΙTΙΣTHΣ ΤHΣ oΙKOYMENHΣ

205

Ζαι Διαζ, πoυ σημαιγoυγ υι6ζ τoυ Δt6ζ. Στo γoτιοαγατoλιχo dxρo τηg Ινδιxηg 1εqooνr]οoυ υπαq1ει dλλη μiα ι'ηoog με ελληνιx6 παqελθoν, η oνoμαξ6μενη Tαπqoβdνη. o o1oλιαοτηg τoυ εQγoυ oιιιoυμtνηg Περιηγηαιg τoυ Διoνυo|oυ τoυ Πεqιηγητoυ, μαg αναφ6qει οτι οι xατoιxoι τηg νηooυ Tαπqoβdνηg, η oπolα εiναι η αημεqινη Σqι Λανxα ιτqιbην Kευλdνη), τιμofoαν την θεα Aφρoδi,τη! 'ΕxεTθεν δ6 ατqαQεTE'6μπρooθεν τfig νoτiαg iixραg ταy6ωg iπt τfiν Tαπρo6ανηu, μεyαληv νfiαou τfig Κωλιαδoq ijτoι τηg'AQqoδ[τηg, παqαyενrjαn, τiν μητ6qα τrlν iλεQαuτωy τdly Bξ'Aαlαg τ6 y6νοE
B'y6vτωv.

Aπ6 xει λoιπ6v, αQod καπoιoE ατqαQεi μπqooτα απ6 την v6τια o"Qη, o'ι3vτoμα θα Qθαoει ειζ τηy μεyαλη νfioο τηg Κιυλιd'δοE,
δηλαδi1 τηq AQρoδ[τηg' ειE την Tαπqο6ανην την μητ6qα των ελεQαντων πoυ xαταyοvται απ6 την Aα[α. (Eυαταθιog, Σy6λια ειg Διoνdoιo'ν τo'ν Περιηyητηz' παq. 591)

Eναg δευτεqog α1oλιαoτηg τoυ 6qγoυ oιxoυμ€νηg Πεqιηγηοιg τoυ Διovυοioυ τoυ Περιηγητoυ εiναι o ηqωιx6g Αq1ιεπi,οxoπoζ Θεσσαλoνixηg Eυοταθιog, o oπo[,og μαζ πληQoφoqε| oτι η νηοog Tαπρoβdνη (18), 6πωζ xαι η Kυπρog, εθεωρε[τo νηoog τηζ θεdζ Αφqoδiτηg. Oι γυνα(xεg τηg νηooυ, ιιεΖQι χαt τo ταξ(,δι τoυ γεωγρdφoυ Διoνυοioυ τoγ 2o μ. X' αιιilγα, διατηqουοαν ελληνιxd 6θιμα οτoλιoμori, τα oπolα διδα1θηxαν απo την θεα τηg
οιιoqφιd.g.

Tα6την τ{7ν νfiαoν δ Διoνυαιog μητ6qα QηαIν των ΒλεQαντων 'Aoιηγεν6ωv. Λ6yει δ6 αiτi1ν xαl Κωλιαδog vfioον μεyαλην, δ' '{oτιν'AQqoδtτηg, δπoiα xαl f7 ΚdπqoE, δια τ6 κα[ τoδg iν τfi
,ι8) Σtη νηoo Tαπρoβανη αναφ6ρoνται επloηg o Αριοτoτ6λη9 (Πεq(' x6αμoυ' 393b), o ΞτΦβων (Γεωyραφιxα, |,4'2)' o Αγιog ΙωαννηE o Δαμαoxην6ζ (ΕXpositio fidei,24b) xαι ,r Kooμαg o Ινδιxoπλεfστηζ πoυ περιγqαφει την 1λωρiδα χαι την παν[δα τηg νηooυ oτo Ξμr'jo ToU Χριατιανιxη Toπoyραφiα παντog x6oμoυ. Στην πανiδα τηE Tαπρoβανηg αναφ€Jεται χαι o οoφιoτηg Αιλιαν69' o oπolog αφηγεiται oτι oτη νηoo ξoιioαν γι.1αντια(εg 7-εi.ιδνεg, πoυ τo μηxog τoυg 6φτανε τoυE δεxαπ6ντε πηxειg (δηλαδη τα δrixα μ6τqα) xαι τα
:ιεi.υφη τoυζ χQησιμoπoιoυντo ωg οτ6γε9 των oπιτιιbν!

τlxτονται

δE δπoιxεTν oδx δλlyουE. Γεννιbyται επομ{vωg α'αυτ/7ν την θαλαoαα xαι xελι/lvεE τεραατιεg, τοlν οπolωy αxριβιbg τα xελdφη ylνoντcιι ατ6yεq. διoτι μlα yελιbνα lyει μηxog μ6yρι xαι δεxαπ6yτε πrjyειg, ιioτε yα oτεyαξoνται πολλο[. (Αιλιαν6g, Περ[ φdoεωE των ξcbων,16'17)

"{λυτqα 6ρoQoι

δl

&ρα

lν ταιiτ77 τfi θrιλαττη xαl yελι|'lναι μ6yιαται, ilνπεq oiν τα y[νovται' xrιl yriq iατι xαl πεντεxαlδεxα πi1yεοlν !ν yελ6νιov' 

206

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ Tαπqo6d"ν71 d'νθqcbπoυg

τα εig'AQqoδ[τηv θqυπτoμ6νoυE, Ξτι δ6 xαl Βμπλεxoμ6νoυE ταg
τρ[γαE'

γυvαιxε[φ x6oμφ Qαιδρdνειlθαι, d.λλωg τε

o Διοviαιog ιoyυqlξεται 6τι αυτrj η νi7oog εlναι μητ6ρα τω'v ασLατιxcbιl ελεQαvτων' oνoμαξει δε αυτfiv μεγαλη v{1αo τηg Κωλιαδog, τo oπoto oημαiνει τηg AQqoδ[τηg, 6πωg εlyαι xαι η Κ6πρog, δια vα ευχαQLστoivται oι d'νθqrυπoι εLζ την Tαπρo6αvηy με τov yυvαLxεlo oτoλιoμ6, και μαλιατα απoαπcilyταE xαι πλ6xovταζ τα μαλλια αναQoqιxα με τα (6θιμα) πρoE την AQqoδiτη. (Eυοταθιog, Σy6λια ειE Δ ιοvδαιov τoy Πεqιηyητrjl, παq. 591) To ελληνιxo παρελθ6ν τηE Tαπρoβανηg επιβεβαιιilνεται χαι απo τηγ λεπτoμεqη πεqιγqαφη τoυ Kλαfδιoυ Πτολεμαiου, o oπo[og xαταγqαφει τιg ελληνιx6g oγoμασιεζ τηg νηooυ' μεταξυ αυτιilγ o Hλ[oυ λιμην, η Διog Axρα' τo Διoνυooυ Axqoν, o M6yαg Aιγιαλog' oι μιχQ6ζ νηο(δεg Ειρηνη τιαι Moνdxη, τα 6qη τoυ Mαλfu' ot πoλεtζ Mdρyανα, Ιωydνα ν,.α. oι περιηγηοεtζ τωγ Eλληνων θαλαοooπ6Qωγ χαι γεωγgαφων δεν oταματησαγ οτην νηoο Tαπqoβανη, αλλd επεxτdθηxαν xαι π6ραν αυτηζ οτα νερα τoυ Ιγδιxoιj ωxεαγoυ. o μεγαλog γεωγqαφoE Σxυλαξ o Kαqυανδειig(l9l πεqιηγηθηxε απ6 τα νεqα τoυ Ατλαντιxof ωχεαγoιi(zο) μ61qι χαι τoγ πoταμo Γαγγη τηg ΙνδiαE(21) xατα τη διdqxεια τoυ 5oυ π.X. αιιbγα! 'Eναg δειiτερog μεγdλοg xαι oυναμα αγνωοτog 'Eλλην γεωγqdφog xαι περιηγητηg, o Αλ6ξανδρog Πoλυlοτωq (2og-1oE αι. π.X.), ταξ(,δεψε oε 6λoγ τoν αρxαlo x6ομo xαι d'φηοε π[οω τoυ μ€γιoτo ουγγqαφιx6 6ργo απo τo oπoio ελαxιoτα απooπαoματα διαoιbθηxαγ. Στo 6qγo τoυ Tα Ινδιxd, χαταγρdφει γεωγqαφιxθg πληqoφoqiεg αλλα xαι ατoι1ε[α απo τoν πoλιτιoμo τηζ Ινδ|αg. Bραγιανoι yolν οiiτε tμι/lυyoν iclθloυoιν oilτε o|νov π[voυoιl'' d'λλ' ο[ μ6ν αiτdιy xαθ' ixαατην f7μ6ραv δg iμεTg τrjν τρoQrjν πρoα[ενται, '{vιoι δ" αiτdlν δια τριdlν fiμεqdιν' cυg Qηoιv'Aλ4ξαvδqog δ Πoλυloτωρ Bν τoTg'ΙνδιxoTg' xαταQρovoaαι δ6 θαyατoυ xαl παρ' οiδ6v fiyoiνται τ6 ξηu' πεlθoνται yαρ ε7vαι παλιyyενεαiαv, θεodg δ{ o66ουoιv'Ηραxλ6α xαl Παvα. oi xαλo'ιjμεyoι δi Σεμvol τ6ν

'ΙιlδrΙly yυμνo[ διαιτdιyται τ6y παvτα 6iov. (Kλη μη E Aλεξανδqε$g, ΣτqcυματεTg, 3, 7 , 60)
(19) o Σxtλαξ' εxτog απ6 γεωγρdφog-πεqιηγητηζ, ηταν μoυoιx6g xαι μαΘηματιx6g. Η xαταγωγη τoυ ηταν απd τα Kαρυανδα τηg Ιωνiαg, πληoioν τηE Αλιxαqναοοoυ. (20) Σxfλαξ, Περ(,πλoυE Qιιν εxτ6q των Hραιιλtων oτηλcby), 1|2. (21) Φιλooτρατoq, Tα εLζ τoν Tυανtα Aπoλλιbνtoy, 3, 47 xαι ΑqιoτoτθληE, Πoλιτιιια,
1332b. 

Lι\HN' o

ΦΩTΙΣTιΙΣ ΚAΙ EKΠOΛΙTΙΣTHΣ THΣ oΙKOYMENHΣ

20-7

πληqoφoq(εg πoυ μαg μεταφ6ρει o Αλ6ξανδqog Πoλυiοτωρ απo την ιιαzρινη Ινδiα απoδειxνυoυγ oτι η μυθιxη εxoτQατεiα τoυ Hραxλ6oυg πqoE την Ινδiα ε(γαι xαι αυτη, oπωg χαt τoυ Διoνυοoυ, 6να αδιαμφιοβητητo ιοτoι]ι7'o γεγoγog. Eιδαλλωζ' πωζ oι Ιγδoi, ελdτqευαν τoν Hqαxλη ωg θε6' xαι :τιδξ oι γυμγoσoφιστ69 απ' αυτoυE διηγαν οεμνo βio, 61oνταg ουγ1q6νωg την εi-i'ηνιxη oνoμαοiα Σεμνo('; Miα αxoμη μαqτυρiα τoυ Πoλυ|οτωQoζ απo την Ινδ(,α αναφ6qεται οτην ι'{oo T6παξoν χαι oτoν oμιbνυμo χQυσoπQαoινo λ[θo.

oι

T6παξoq νfioog"Ινδιxrj. τ6 iθνιx6y Toπαξιog.'Aλ{ξαvδqoE δ πoλυ[oτωq @ηoiν δg εδqlαxεαθαι xαl iν τfi τdlν Toπαζlωu vfioφ δμωvυμov λlθov τ71 vi1oψ xαl 6μoιoν εΙναι τfi χQo[α τoi y6oυ iλα[oυ' (Hqωδιαν6g, Πεq[ Παqωvdμcυz, oελ. BB1)
z-cιι π€qαν

Η θαλαooια εξερευνητιxη πoρε|α τoυ Mιληο(,oυ πεQιηγητoυ επεxταθηxε τηg Ινδιxηg xερooνηοoυ. o Kλαυδιog Πτoλεμαlog δι6οωοε θοτω zcιι ελd'xιοτεg πληqoφoqlεg απ6 τoν διαπλου τoυ Πoλυiοτωρog πoυ εi1ε ωg τελιx6 πqooqιoμo τoγ x6λπo τηg Kiναg!

Toi δ' d'π6 τfig Xqυclfig Xεqooνfiooυ iπt τα Καττlyαρα διαπλoιl τ6ν oταδιαoμ6ν δ MαρTνog oix 6.xτtθεται' Qηoi δ6'Aλtξανδρoν c}"ναyεyqαQlvαι τrjν yfiv Βντε6θεv d.yτ[αν ε7vαι τfi μεoημ6ρ[α' καi τo6E πλtονταζ JταQ' αiτιjν iν fiμ{qαιg ε[xooι xαταλαμ6αvειv π6λιv 2α6αg, d.π6 δ6 τ6y 2α66ν πq6g ν6τον διαπλεdoαyταg xαl μdλλον εig τd' εirbvυμα iμ6qos τιvαE ixδ6yεoθαι τα Καττlyαqα. Tηv πλε6oη απ6 τηu Xqυoτj Xεqo6νηαo oτα Καττlyαqα δεll την αναQi'qει o Mαqlvog (o Tdqιοg) ωζ ιπQoζ την απ6oταoη σε αταδ[oυE' λ6γει δε 6τι o Aλ6ξανδqoE εlyε αναyqd'ψει 6τι η yη απ' εxε[ εiναι αντιxqιv/1 πqog v6τo xαι 6τι oι παραπλ6oyτεζ αυτ{1ν oε εixοαι μ6Qεg Qταvουv oτηv πoλη 2α6α. Aπ6 την πoλη ταlν 2α6δν, πλ6oνταg πqoE ν6τo xαι ελαQρα πQoζ αQLστεqα εuτ6g xαπoιων ημερcbv Qθανoυμε στα Καττtyαρα. (Kλαυδιog Πτoλεμαiog, ΓεωyραQιxi1 Yφrjyη αιE, |, 14, 1)

o Αλ6ξανδqog Πoλυ[οτωρ εiναι o πριilτog πεqιηγητηg o oπo|og 6ναν αιιδνα πQo τηζ Eλευoεωg τoυ Xριοτoυ διαπλ6ει την απ6οταοη απo την Χρυοη 1εqooνηοo (1εqo6νηοog τηg Mαλαιο(,αg) πQoζ τηγ πoχη Ζαβα (oημεqrιι'o Xo Toι Mιν) xαι απ6 εxεi πqog την π6λη Kαττiγαρα, τηγ πιo απoμα_ z.ρυoμ6νη πoλη τoυ τoτε x6oμoυ πQoζ ανατoλαg. o Kλαυδιog Πτoλεμα(,og, θεωριilνταg οτι o Ινδιxοg ωxεαν6E εiγαι xλειαrη θdλαοοα, υπ6θεαε 6τι oταγ ο Αλ6ξανδqog xατ6φθασε στηγ πoΧη Ζαβα ουν€1ιoε την πορε[α τoυ για τα Καττ[γαQα πQoζ τo γoτo xαι δι' αυτo xαqτογραφεi την πoλη γoτιoαγατoλιxα τηg Ζaβαq. o Ινδιxog ωxεαν6g oμωE δεν εiγαι xλειοτη θαλαοοα xαι η πολη Kαττi','αgα δεν βqιοxoταν νoτiωg τηg Ζα(3αg αλλd βoρε|ωg. 

208

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

XαρτεE τoιι Κλαυδιoιι Πτoλερια[,oυ τoιl 2oυ μ.X. αιrbνα. Argentinae, 1513.

oλεg oι νηoιlι 1ιεταξιi Aλβκbνog (BQετανi,αζ) xcιι Ιοι'lεQy[cl'ζ (ΙQλαyδiαζ) Ε7οιlι' oι'6μtατcι ελληνιxα: Moι,α, Λ|μι,oq, ΑδρoE, Mονdclιδα.' Επiδιoν' Mαλαlιlg' Στo βo1ειιiτεριl oημεtιl
1111'

7ι|ιρτ11

ειxιlyitεται

η νηoog Θclιiλη (Ιoλαν<\(α).

Aι'τ[zριι τ()ι| (tχQωτηQ[clιι τιον Aριυ1ιdτιοι, (xατιιl) βρ[oxοι,ται ιlι νηoιlι τoυ A'',αθoιλi' ι] ιlι νηoιlι τιlιl ZηιηlJ[ιlιι' η Σα.qαπ[α xιιι ogr,,cιιιι. Ει,τιjζ τιlιι Περoιxoιi xιiλπιlιl ειxoν[ξoι,τιιι ,11 1,ηoιlL Aρμotιιlν' Tιiλιl<. AQcιδιl<.
\'tiσoξ ΔLοσ'ι(lιlρ[ct 7Πcι^,ιΥcιicι)' xcιι l)ιlqειιiτερcι
11

Θrιglριil' Aπφciνcι. Ιγdρcι xαι 'Ιxcιρι>c. 

Ε-\ΛΗN' o ΦΩTΙΣTΗΣ KΑΙ EKΠoΛΙTΙΣTΗΣ TΗΣ oΙKoYMENΗΣ
-Boλ-Ξ
Crlιbi

209

Η xεντριxη oQoσεLQα τηζ
νηooιl Tαπρoβανη< δQι Λ(ινxα) txει την
oνoμC/--

olα Μαλlα;, την k'Lα oνo|ιασ[α με τo oQoζ Mαλtαζ' τηζ Θεσσαλ[αζ χαL τo αχQω-

τηρι Μαλtα< τηζ Πελοπoνη-

'..:

σοι|.

lihqrπJlnι

Ν:llr.l;π

5' {t$"-**ξξ-ξ}, --'- ../ Ξ-*'|'!.*i
-j*.:- _:λΦ

'Υ'

.οΞ: -:

J
'
-,]

.\1lιtαιi Χερoιlι,ηoιlq. η
'/-Ιl
ιι
ε

Zdl]α χCιι
o

η

it6λη

;'| |ττι^lαQα' τ()

εσχ(ιτo

i'o τ ηζ

Lχo Lψι!νηζ

:ι-lιl1 11uo'o^o'r. 

210

TΑ ΑPXEΙΑ TΙ1Σ XΑMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

'Eναg αλλog μεγαλοg'Eλλην πεQιηγητηζ, o Hqαxλειilτηg Mαqxιαν69 απ6 τoν Π6γτo, τoπoθετεi τα Καττ(γαQα στoγ xολπo τηg K|ναg. o Mαqxιανog 6xαγε τoγ περ1πλoυ τoυ xoλπoυ τηg KLναg π6γτε αιι.δγεg μετd τoγ Πολυ[στωQα.

'Aπ6 δ6 τoδ ΚοττιαQιoυ xτoταμoi Βxδ6yεται Καττ[yαqα, 6qμog μ6v Σινdιν δπαqyωv, δqιoν δ6 τηg iyνωαμ6νηg xαl oixoυμ{vηE yηg τdlv
πq6g τfi μεoημ6q[q' μερrfiu.

Mαρxιαν6g, ΠερiπλουE τηg tξω θαλαααηg (Toυ τωu Σιyrilv κ6λπoυ πεq[πλoυg), 1' 46

Tα Kαττ|γαρα βριoxoταν πqαγματL στoγ xoλπo τηg Kiναg (Σινδν) xαι οημεqα αντιοτοι1otiγ στηγ πoλη Xα'ιπoνγx τoυ Bιετνdμ, oπωg επιβεβαιιilνεται χαι απo xαρτη με τtζ εμπoριx6g oδoυg τηg αρ1αιoτητoζ, πoυ βρioxεται oτoν υπ6γειo oρoφo τoυ Eθγιxoυ MoυοεLoυ, PaΙazzo Massimo, τηg Pιbμηg (βλ. ειx. 120). o Αλ6ξανδqog Πoλυiοτωρ ξεxi,νησε τηγ πoλri1qoνη περιηγηοη τoυ απ6 τηγ M(λητo τηg Ιωνiαg, διηλθε απo τιg αxτ€g τηg ΛυxLαgQ2), τηg ΚιλιιιLαqQ3), τηg KfπqoυQ4), τηζ Συq[αg, τηg Παλαιoτ[,νηg, δι6οxιοε την Eqυθρα θdλoooo,,'), εξηλθε oτoγ Ινδιx6 ωxεανo, 6xαγε τoγ πεqiπλoυ τηg ΙνδιxηE 1εροoνηοoυ, εν oυνεxεiα τoν πεgiπλoυ τηg 1εροoνηooυ τηζ Ιγδoxiγαg, δια να xαταλτ]ξεt στoγ xoλπo τηg K[ναg χαι τηγ πoλη Kαττ(,γαqα(26), τo 6Qtoγ τηg oιxoυμ6γηζ γηζ. Αξιooημεiωτη ε(,ναι η ουγxqιoη oτην oπoiα πρoβα|νει o Kλαυδιog Πτoλεμαiog ανdμεoα οτην θαλαooια πoρεiα τoυ ΠoλυioτωQoζ απo τo xατιilτατo oημεio τηg Xqυοηg 1ερooνηοoυ (Σινγxαπoυqη) μ61qι τα Καττ[γαqα, xαι oτην θαλαooια πoρε[α τoυ Θεoφlλoυ χαι τoυ Διooxορoυ απd τo αxqωτηριo των Αρωμdτων μ61ρι τo Πqαooν αxqωτηqιo.
παqα6αλωμεν τ6y d'πo τfig Xqυofig Xεqαoντjoου μiyqι Καττιyαqιυν πλoδν, oυyxεlμεvoν ζx τε ε'[xοoι f1μεqων τ6ν Bπi 2α6α9 xαl Εξ &λλων τιvdιν τ6ν iπl τα Καττ[yαρα, τφ πλζl τζl d"π6 τdιν
(22) Mαxρα, νξoog Λυxiαg, δg Aλ6ξανδρog θν πεqiπλφ αιiτfrg. (Στ6φανog, Εθνιxα. aεΧ428)

Kυπρoυ' (Aλ6ξανδqog Πολυioτωρ, απ6oπ.94) (25)'Aλ6ξανδροE iν τζι πεqlπλφ τijE'Ερυθρdg θαλαττηE λ6yει δQειg ioqcιxtvαι τετταρα' xoντα πfi γεαlν τ6 μijxoE xαl y !νog xαqx[vιιν... (Aιλιαν69, Π εq i Q{αεωg των ξilωv, l7 , 1'). (26) xαL δι'δγ θxτiΘεται διαoτηματων ιατα τ6ν πλoδν τ6ν απ6 τ{g'Ινδιxηg μ61qι τot τdlν Σινδγ ι6λπoυ παi Kαττιγιiqων. (ΠτoλεμαLog, ΓεωyqαQιxη ΥQιjyηαιE' l,13' \)
(24) Xυτρoi, Κιjπρoυ π6λι9... Aλ6ξανδρo9 θν τΦ πεqi

(23) ΑλθξανδqoE Πoλυioτωρ'

απooπ.

89-93. 

ΕΛΛHN' o ΦΩTΙΣTtΙΣ KAΙ EKΠOΛΙTΙΣTHΣ THΣ oΙKoYMΕNHΣ

21t

d'λλωv τινδιl τcb^ι, BπI τα Καττtyαqα, τQ πλζl τQ dπ6 τlν 'Aqωματων Επl τo Πρααoν d'xρωτrjqιoν' αυyxειμ6'vφ xαl αδτφ 'ix τε τdlv Τoων fiμεqωy ε|xooι τσlν Βπl τα'Pαπτα xατα Θε6Qιλoν xαl Βξ d'λλων πολλclν τ6y θπi τ6 Πραooν xατα Δι6αxoqoν..'
Ag παqα6αλoυμε την θαλααoια πoqεlα απ6 τηv Χqυαiγ yεqo6uηoo μ6χQι τα ΚαττlyαQα' πoυ απoτελεlταt απ6 διαqxεια εixooι ημερc[lν μ6xρι την 2α6α και απ6 μεριx6E αx6μη ημ6Qεζ μ6xqι τα Καττ[yαQα, lΙε τηv θαλαooια πoqεlα απ6 τα Aqcbματα μixQι το Πqααoν αxqωττjqιoν' πoυ απoτελεlται xαι αυτ/1 απ6 αναλoyεg εixooι ημ6qεg μ6yρι τα Pαπτα, odμQωνα με τoν Θε6Qιλoν, xαι απ6 αλλεg πoλλ{g ημ6qεg μ6xQι τo Πqααou αxqωτi1ριou, αdμQωvα με τoy Δι6oxoQoν...

(Kλαυδιog Πτολεμαiο

g,

ΓεωyραQιxfi Υφrjyη oιg, L,

14, 3)

Τo αxqωτηqιo τωγ Αqωμdτων (Γxoυαqνταφoυι) εiναι τo αγατoλιxoτεqo Aφqιx{g xαι ευqi,oxεται 220 1λμ. δυτιxα τηg νηοoυ Σoxdτqαg ιΠαγxα[αg), η oπo|α στoυζ 1αρτεg τoυ Πτoλεμαioυ oνoμαξεται Διoοxoυqιαg. To Πqαooν αxqωτηqιο ε(,γαι τo αxρωτηqιo τηg Kαληg Eλπ[δog xαι ατοτελεi τo νoτι6τερo αxρo τηE Αφριxηg, ενιil η π6λη Ραπτα βqιοx6ταν οτην oημεqινη Τανξανiα. Eiναι τυ1α[o 6τι oτo γoτι6τερo αxρo τηg Αφριxηg ετλευσε, oε d.γνωοτεE επo16E, o Διooxoρog, xαι μdλιοτα oqμιbμενog απo την νηoο ΔιoοxoυQiα; o Ελληνιxog πoλιτιομ69 εξαπλιbθηxε αε oλ6xληqo τoν πλανητη. o ',,oνog των Oλυμπ[ων διαμoρφωσε χαι επιτd.1υνε την αν€λιξη τηg ελληνιxηg φυληζ, η oπoiα με τηγ oειqα τηg θγινε o φωτιοτηg xαι εxπoλιτιοτηg τηg οιxoυμ6νηg. Oοoι oημεqα μα1oνται τoν Eλληνιομ6 xαι την oρΘoδoξlα ιιαταLoπoνofγ, διoτι εiγαι oαγ να μd1oνται την πηγη τηζ ξωηζ παγxoομ[ωg, zαΘιbg τo ελληνιxo οτoι1εioν, πqoΤ6ν θεiαg βoυληoεωg, εxτε[γεται απ' (ι7,Qoγ ειg αxρoν οτoν πλανr]τη. Πραγματι, μoνη li 'Ελλαs d'ψευδiE d'νθρωπoyoyεΓ, διoτι oπωg λ6ει xαι ο Διογ6νη9 Λα6qτιog, απo τoυg'Eλληνεg αq1ιoε τo γ6νo9 των ανθριilπων.
αημε[,o τηg

Λαvθαyoυαι δ' αiτoδg τα τdly 'Ελλiγνcυν κατoρθcbματα' iι.Q' λu 6τι yε QιλoooQ[α, d'λλα xαi y6vog d'νθqcbπcυν fiqξε.
των ανθρrbπωv.

μi

Δ ιαQειiγoυν o' αυτoιig τoυg ιδ[oυE τα κατoqθrbματα τ(ι)'ι, Ελληνωv, απ6 τoυg oπotoυg αqyιoε 6yι μ6νον η QιλoooQ[α αλλα xαι τo y6νog

(Διoγ6νηg Λα6qτιog, Β[οι

Φ

ιλoαoQων, 1, 3, 1)

z.τηq(,ξει τoυg 'Ελληνεζ χαt o Aναξαγoραg.

Mε oυqανιoυg βλαoτofg πoυ βλαοτηοαν απ6 τoν γoνo τoυ αιθ6ρog χαQα- 

212

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

ΓαTα μ6γιoτη xαi Δι6g Aiθriq, δ μ6ν d.νθqtbπων xαl θεclu yεν!τωq, rj δ' δγqo66λoυg αταy6ναg uoτiαE παqαδεξαμ6vη τixτει θvητotg, τixτει δ6 6oραv Qiλα τε θηqdlν, 6θεν οδx d'δixωE μiτηs πd'yτcυv νεν6μιoται. yωqεT δ' δπloω τα μ6v Βx yαlαg Qdντ' εig yαiαν, τα δ' d'π' αiθεqioυ 6λαoτ6yτα yονfig εig oδρανιoy πd'λιy fiλθε π6λoν'

Aπ6ραντη Γη xαι Aιθ6qα τoυ ΔιoE, yεννητoQα των ανθριbπωv xαι των θεcbν, η oπolα (Γη) δεy6μενη v6τιεg υyQ6ζ oταy6νεE yεννα θνητoιiE, yεννd' την τρoQrj δια τα ανθqιilπιιlα Qιiλα xαι τα αyρια ξdlα, xαι δixαια δι' αυτ6 6yει θεωqηθεi μητ!ρα 6λωιl' ΞαvαQ6ρνει π[αω 6oα 6yoυν Qυτρrboει απ6 την yη εLζ την yη, εyrΙl 6αα ε6λαστησαν απ6 y6vον τoυ αιθ6ρog, παλιν ειζ τoy oυρd'νιoν θ6λoν επιατq6Qoυv.

(Aναξαγ

6q αg, A πo oπ ασματ

α' απ6oπ. 112)

αιΘηq εθεωgεlτo τ6πoζ χατoι}ιιαζ τoυ Διog, αλλd xαι oπινΘηq, €ναυσμα τηζ ξωηg xαι αριοτoν oτoι1ε[oν τoυ xoομoυ(27). o γ6νog τoυ αιθ6qα, εiναι o αQιστoζ γ6νo9 τoυ Δι69 απ6 τoγ oπο[ον εβλdoτηoαν oι υtoι τoυ φωτ6ζ xατ'εντoλfγ Θεor]. o θεiog αυτ6ζ βλαoτog, o θεiog αυτ6E γ6νo9 δεν ανr]xει οτoν Δ[α, αλλα οτoν Δημιoυqγ6 τoυ Δι6E xαι oληg τηE πνευματιxηE ιεqαq1iαg, Ιηoor1ν Xqιoτ6ν. Δεν υπdq1ει πq6θεοη qατoιoτιxη υπ6q τηg ελληνιxηg φυλTiζ xαι αυτ6 πoυ απoμ6νει στoυζ Eλληνεg, 6πω9 xαι oε oλoυg ανεξαιq6τωζ τoυζ ανθριilπoυζ πoυ θεωρoιiν τoυg εαυτoriζ τoυζ υιoυg τoυ Φωτ6g, εiγαι να απoδε[ξoυν 6τι εiναι πqdγματι θεioι βλαοτoi, αρνoυμεγoι τo yαqαyμα τoυ θηρ(nυ"Βτoι, θα xερδiooυν την βααιλε[α τωγ oυqανιilν xαι Θα επιoτ96ψoυγ ειζ τoγ olxoγ τoυ Πατq6g, δι6τι 6πω9 λ6ει xαι o Αναξαγ6ραE, 6αα εβλdoτηoαν απ6 τoν yoνoν τoυ αιθΕqog, παλιν εLζ τoν oυρανιoν θ6λoν επιoτρ6φoυν'

o

(27) πd'αι ξωoTαιν '{ναυoμα' δψιφαvfiE Aiθi1ρ, x6oμoυ oτoι1εioν d'ριατον. (Π!μπτοg

oρQιx6g'Yμνοg). 

9.

o ΣEΡAΠΙΣ zΕΥΣ ΚAΙ o EΛΛANtΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ THΣ AΙΓYΠTOY

Kατd τιg πανdq1αιεg επo169 πoυ oι 6ννoιεg πoλιτιoμog. ηθog, ooφ[α xαι ιδαγιxd ηταν παντελιbg dγνωoτεg' oι oλιiμπιoι, υπηQετΦνταg τo θε[o ο16διo τoυ Xqιοτoυ, αν6λαβαν τoν εxπoλιτιομ6 xαι τη διαπαιδαγιbγηoη oλ6xληρηg τηg oιxoυμ6νηg. M[,α απ6 τιE αναρ(,θμητεζ πεQιoχ6g τηE υφηλioυ πoυ δ61θηxε την ευεQγεοiα τoυg ηταν xαι η χωQα τηg Aιγriπτoυ η οπo|α 6λαβε την oνoμαoiα τηg απ6 τoν 'Eλληνα Α|γυπτo, τoγ υι6 τoυ Bηλoυ χαι τηζ Αγ1ιρ6η9, xαι δiδυμo αδελφ6 τoυ Δαναotj. o Αιγιiπτιog ιοτoqιx6g Mαν6θων (309-241π.X.) μετθφQασε στα Eλληνιzα τα ιεqα Αιγυπτιαxα xεiμεγα, απ6 τα oπo(α oλ(γα απooπdoματα 61oυν διαοωθε[. Στoν τqiτo τ6μo των Aιyυπτιαxcbη o Mανθθων εξιοτoqεl oτι o πριilτog dνθρωπog πoυ βαoiλευσε στoυζ Aιγυπτioυg, ηταν o'Ηφαιοτog. ΣιiμQωνα λoιπ6ν με τηy ιατoq[α, ο Mαν6θωy ατoν τqlτo τ6μo των Aιyυπτιαxιbν υπoμνηματων, ιoyυρlξεται 6τι πqcbτog απ6 τoυE ανθqιbπoυg ε6αα[λευoε ειζ τoυζ AιyυπτIουE o 'ΙΙQαιoτog, o oπolog υπrjρξε δι' αυτo'ιjg xαι o εQευq6τηg τoυ πυq6g' (Ιωαννη g Λαυq6ντιo g, De Ιulensibus, 4, 86) Mετα τoγ'Ηφαιoτo, 6πωg xαταγρdφει o Mαγ6θωγ, βαolλειpε o 'ΗλιoE '1ια 30.000 1q6νια χαι εγ ουνε1ε[α o Κρ6νo9 χαι oι διilδεxα oλtiμπιoι για 3984 1q6νια. 'Hφαtoτου yq6νog oix '6ατι δια τ6 νυxτ6g xαl fiμ6ραE αι3τ6ι, φαiιrειν' "Hλιog "Hφαloτoυ iβαolλευαεv θτcbv μυqruδαg τqεTg. "Επειτα Κρ6voE, φηcl[, xαl oi λoιποl θεot διbδεxα Ββααiλευoαv 6τη Υλπδ. (Mαν6θωv, Aιyυπτ ιαxd', 5c, 9) Mεταξυ των πqιilτων βαoιλ6ων τηg Αιγυπτoυ xαταταοσoγται xαι απo τov Ι. Mαλαλα, o 'Ηφαιστoζ χαι o Eqμηg. 

214

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

'()ταv o Εqμis rjλθε ειg την Atyυπτoν ε6αα[λευσε ειζ τoυg Aιyυπτloυg....xαι μετα απ' αυτoy ε6αolλευoε o 'ΗQαιoτog....Toν δε 'Η Q αιoτoν θ ε6ν εxαλoυιl' (Mαλαλαg' Χρoνικi1 Ιoτoρ[α, oεχ.23, εxδ. oxonii)

H παρoυο|α των Oλυμπ[ων oτην 1ωqα τηg Αιγtiπτoυ εiγαι ταυτoχQoγη xαι δεγ πρoηγεiται 1ρoνιxd xαπoιog απ' αυτoυg. oι Aιγιiπτtoι τoυζ απ6δωσαγ τιE διxθg τoυg oνoμαolεg xαι θται o Ζευg oνoμdoτηxε Aμμων Ρα xαι Σ6ραπιg, o Δι6νυοoE ooιριg xαι Σε(,ριog, o Απoλλων Ωqog, η Δημητρα 'Ιoιδα xαι o'Ηφαιoτog Φθα.

Aπ6 τoυE παλαιoιig μυθoλ6yουg των Ελλτjνωy xαπoιoι oνoμαξoυι' τoν'oαιριv Δι6vυoo αλλα xαι Σεiqιoν.
(Eυoθ6ιοg, Ευαyy ελιxrj Πqoπαqααxευrj,
1', 9, 3)

Λ6vε 6τι o πqεo1dτεqog xαλεlται απo τουg Aιγυπτloυg ΩρoE xαι απ6 τoυg 'Ελληνεg Aπ6λλωy. (Πλουταq1og, Περ[ 'ΙoιδoE xαl oα[ριδoE,356)

Και
τQα.

o

μεv ooιριg εqμηνειiεται

ωg

Δι6vυoog,

εvc|l g, Β

η 'Ιoιg

ωg

Δiμη-

(Δι6δ. Σιxελιιbτη

ι6λιοθfi xη, t,13)

To 6νδoξo παqελθ6ν των πανdρχαιωγ Eλληνων χαι τωγ oλυμπiωl'
ΠατqιαgxΦγ τoυE παq€μεινε αγνωοτo για xιλιαδεg 1q6νια, 6πω9 απεxdλυψε o Αιγυπτιog ιερ6αg Σωγ1ιg οτoγ Σoλωγα πoυ επιοx6φθηxε την Αiγυπτo στα μ6οα τoυ 6oυ π.X. αιιilγα. Δtv θα ooi τ6 d'πoxqιjψω xαθoλoυ, dλλα θd. αoδ τo εtπω yαριv ooι1 xαi τfiE π6λεcΙlE oαE, xαi πqo παvτων yαριν τfiq θεd'E' fi δποlα xαi τi1ν iδιxτjv oαg π6λιν xαl τrjν iδιxrjν μαE Ξλαβε δπo την πρoαταo[αι' τηg xαl d.νtθqειllε xαi Bxπαlδευoε, πρdlτoν μ6ν τrjν iδιxην oαg xατιi ylλια'{τη iνωρ[τερα, d'φoi παq6λαβε τ6 oπ6ρμα oαg dπo τrjν yfiτ, xαl τ6τ, "Hφαιoτoll, '{π€ιτα δ6 αiτrju θδω τfiν iδιxrjν μαζ.Aφ' δτoυ δε iπoλιτioθη δ τ6πog μαg Βδdl, tyoυν περαoει, xαθιilE φ6qεται yQαμμ6νoν εig τα iεqα μαE βιβλ[α, δxτcb yιλιαδεg Ξτη. (Πλατων, T lμαιo g, 23, b-e)

Η εξιοτoqηση τoυ Αιγυπτioυ αρ1ιερ6α πQoζ τoγ Σ6λωγα, 6γινε οτην π6λη Σdιδα, η oπoiα βριox6ταν oτo δ6λτα τoυ Nε[λoυ xαι ηταν απoιxiα τωγ Aθηνα(ων.
Aθηνα πoυ ευqlαxεται στην Σd'ιδα, την α6'6oνται μlα Qoqd' τoν yρiνo τελcbνταE εoρτrj, την oποlα ονooλυyνoxαtαo. Επειδrj λoιπ6v στoυζ AιyυπτloυE o yρ6νo; μd'ξουv xαθoqlξεται α6μQωνα με τη1'' πανrjyυqη, oι περιoo6τερoι τoπoθετηy ?tαι την τιμodν

oι Aιyι3πτιoL 

o ΣEPAΠΙΣ ZEYΣ KAΙ o EΛΛANΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ THΣ ΑΙΓYΠTOY

215

τιbνταg τα λυyνd'ρια στιζ oyεδ|εg τoυg, πλloυν μ6αcυ τoυ Nεiλoυ oτηv Σαιδα' ?tαL αφo'ι3 φθαooυν στoν να6, oπoυ ευρlαxεται τo αyαλμα τηE θεαE, τηροtν τιE θρηαxευτιx6g τουg τελετ{E 6τoι 6πωE oρiζει o v6μog. Και τα λυyναqια xαlνε ατην 'ιjπαιθρo xoντα oτιg oxην6'E 24αι τα xqαoπεδα του περι66λου xαι η Σαιg Qεyyo6oλαει με ιεqη Qωτια oλη εxεiνη τηv νtyτα. oooι απ6 αδυvαμiα ε[τε απ6 Q66ο δια τo ταξiδι, εiτε δι6τι @ανηxε xαλ'ιiτερo o' αυτoιjg να μεlvoυv χαι δεv Qθd'uoυν στηu Σαιδα, τιμodv την Aθηνd' χατ' o[1loy. Και υπoλoylξoνταg τov xαιρ6 τηE εoρτi1g, o xαθ6'ναE oτην π6λη τoυ αyα6ει τα λυyνd'qια χαι υμνεl χ,αL την δoξd'ξει. Και εξαιτlαg αυτcby o Hρ6δοτog λ6ει 6τι δεν ylνεται μ6νoν oτην Σαιδαη πανrjyυQη, αλλα xαι oε oλ6xληqη την Aiyυπio' (Θεμioτιog0), ΠQoζ Aυτoxqατoqα Κωναταντιov, 7, 1)
_\θηναiων η oπo|α εξελi1θηxε oε x6ντρo λατqεiαg τηg Αθηναg i.[α οε oλoxληρη την Α(γυπτo.

o φιλ6ooφoζ Θεμιστιoζ μαζ γνωστoπoιεi 6τι

η Σdιg ηταν απoιx|α των με αxτινoβo-

zατaτη διdqxεια τηζ εoQτηζ, τtμofσαγ την Αθηνα στιζ π6λεtζ τουg παι μdλιστα στιζ oιxεlεg τoυg. To γεγoν6ζ 6τι η εορτη δεγ τελofνταν μoνoν oτην Σαιδα, αλλd oε oλ6xληqη την Αiγυπτo' φανεριilγεt την επιδQαση τωγ oλυμπiων oτογ εxπoλιτιoμ6 των Αιγυπτ(,ωγ xαι την διαμ6qφωση των θQηοxευτιxιilγ αντιληψεων, των παQαδ6oεωγ, των ηΘιilν χαι των εθ(μων τoυg. _\ξιooημε[ωτο εiγαι oτι xατa τη διαρxεια τηg εoqττ]E πoυ oνoμαξoταν )-υxνoxα[α, τα λυxναqια ιixαιγαν oλη την νtixτα, ενιb η Σdιg φεγγoβoλorioε uε ιεqη φωτια. Mε ιερη φωτια φεγγoβoλdει oημεqα xαι o Nαog τηg Αναoτασεωζ στα Ιερoo6λυμα, oπoυ βqloxεται o Πανdγιog Tdφοg τoυ Ιηοot Xριοτoιi. oπωg οτην Σdιδα oι πιoτol αυν6qqεαν απo oλoxληQη τηγ επιxgd.τεια τηE Αιγιiττoυ, θτoι xαι oημεqα oι oqΘ6δoξoι XριατιανoI oυqρ6ουν oτα Ιεqoo6λυμα ατo oλ6xληQη την oιxoυμ6νη, Φοτε να παραοτoυν oτην τελετη τoυ Αγioυ Φωτ6g χαι να υπoδεxτoυν.τo Φωg τoυ xoομoυ. Mετα τoγ'Ηφαιoτo, τoν Eρμr], τoν oοιρι-Διoγυoo χαι τoγ Ωqo-Απoλi-ωνα, την βαoιλεiα τηg Αιγriπτoυ <διαδ6xεται>> o Θor]ληζ.

'oooι 'Eλληγεζ χαι Αιγυπτιoι δεν xατdφεQγαγ να φθdooυν οτην Σdιδα

Και μετcL τον'oαιqι 6ααlλευoε o Ωρog, xαι μετα τov'Ωqo 6αα[λευoε ο Θoιjλιg' o oπolog πrjqε με ιαyυqrj δdναμη υπ6 την εξoυolαv

τoυ 6λην την yην 6ωg τov Ωxεαν6. (Mαλαλαg, ΧqoνoyqαQ[α, Λoγog 2og, oε}". 2)
θξηoε τoν 4o μ'X. αιιilνα, xαταγ6ταν απo την Παφλαγoν[α παι

l l)

o φιλoοoφog Θεμ[οτιog

t|ταν ιδρυτηg τηE φιλoooφιxηg oxoληg τηg Kωνoταντινoυπoλεωg. 

216

TΑ ΑPXEΙΑ TΙ{Σ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Kατα την παναq1αια αυτη επo1η o ooφ69 Θoυληg εξαπλωοε την βαoιλεiα τoυ oε oλoxληρη τηγ oιχoυμ6νη. Απ' αυτ6ν 6λαβε την oνoμαο(,α τηg η νηοog Θoυλη, oτην oπolα 6φθαoε τo 330 π'X o Eλλην φιλoooφog xαι εξεqευνητηE Πυθ6αg o Mαoαλιιbτηg.

o ΠυθειiE λ6ει 6τι η (νi1oo) Θoυλη απ6yει απo τη Bqετανιxη yη 6ξι μ6qεg πλεdαηE πQoζ την αρκτo xαι 6τι ε[ναι xoντα στην παyωμ6νη θαλαooα. (Στqα6ων, Γεrιγ qαQιxα, 7, 4, 2)
Στην Θουλη αναφ6qεται xαι o 'Eλλην αοτqoνoμog Κλεoμηδηg (2og μ.X. αιιilναg), o oπoiog xαταγqαφει oτι απ6 την παγωμθνη νι]oo ξεxινα o αQχτιxo6 x"lx}τoE, μ6αα oτoγ oπolo xαπoιoι απ6 τoυg αοτεqιoμotig εiναι oqατο[ oλην την ημθQα.
Toig μ6v yαq iν Θodλη αυμπiπτει δ θεqιν6g τqoπιx6E τrp d'ρxτιxQ'.. d'qxτιx6g μi'v yιv6μεvog, 6τι πεqιλαμβαvει τα d'ειφανfi τrlv d'oτqων... (Kλεoμηδη E, ΚυxλιxrjE θεωρIαE μετ6ωqoν, oελ. 70).

μαντεioν τηg Αιγtiπτου, ξητηοε χQησμo oγετtlι6 με τα σπoυδαiα πoυ ε[1ε πqdξει χαι με τoν βαoιλθα πoυ μθλλει γα τoν διαδε1θεi.

o οoφ69 Θoιiληg xυριαρ1ηoε oε oλo τoν αq1αio x6ομo xαι 6ταγ xd,πoτε επιoxθφΘηxε τo πεqiφημo μαντε|o τoυ Σεqdπιδog Δι6g, τo μεγαλυτερo

Θoιiλιg' αυτ69 6αo|λευoε ειE oλ6xληρη τηv Atγυπτo xαι μ6yρι τoν Ωxεαv6 xαι μ[α απ6 τιg vriαουg τoυ απ6 τo διxο τoυ 6νoμα ovoμαoε Θoιiλη. Mε 6παqoη δια τα xατoqθrilματα τoυ 6φθαoε ειζ τo μαντεioν τoυ Σεqαπιδog xαι αQot θυotαoε qιbτηoε αυτα' " πεg μαg, δυvατ6 δια τoυ πυρ6E, αληθιν!, μαxαριε, πoιj ξεπεqναg τoν αιθ6qιoν δq6μοv, πolog μπ6qεαε vα xd'νει τooο oπoυδαiα πρo τηg διxrjg μoυ 6ααιλε[αE, xαι πolοg θα υπαqξει μετα απ6 εμ6να;'' Και 1ρηoμ69 εδ6θη ειg αυτ6ν: " Πqrtlτα Θε6g, μετ6πειτα Λ6yoE xαt Πνεdμα oυv αυτιily' 6λα ε[ναι αdμQυτα xαι oδηyo'ιiv ειE 'Εναν, του oπoloυ η εξουolα εiναι αιrbνιοg. 'Ετrlι με yQiyoQα π6δια 6d'διζε, θνητ6, που διανtε4 αQαν6ρωτη ζωτj''. Και αμ6oω9 μ6λιg εξrjλθε απ6 το μαντε[oν, με παyoυQy[α απ6 τoυE lδιoυg εαQαyη εLζ την AQριxlj. (Λεξιx6 Σοdδα, λημμα Θoυλιg)

o 1qηoμ6g τoυ Δι69 απoxαλfπτει στoγ Θofλη την τριαδιxη φυοη τoυ Θεoυ o oπoiog δια τoγ Θεioυ Λ6γoυ χαι τoυ Αγ(oυ Πνεriματog ευqiοxoνται οriμφυτα xαι oδηγoυν ειg 'Eνα. Eαγ o Ζευg !ταν θεog' πιilg ε|ναι δυγατoν γα oμoλoγεi Πατθρα, Yιoν xαι Aγιoν Πνευμα; Δια τoυ ανωτ6qω 1ρηομoιi επι- 

o ΣΕPΑΠΙΣ ZΕYΣ KΑΙ o EΛΛΑNΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ TΗΣ AΙΓYΠToY

21-

σφQαγιξεται χαι παλι η oγτoλoγιχη υπooταοη xαι η θε[α απoοτoλη τoυ Διo;. ο orτoιoζ απoxαλεiται απο τoυg Aιγυπτioυg Σ€qαπιg xαι Αμμων.

Σινrbπιoν yαq δρog Βoτlν Bv M6μQιδι' iν δ τoi Σαραπιδog [ερol' iiτoι τoi Δι69 fiν, oδ τ6 iιyαλμα μετεxoμloθη εig τιjν πλι7o[oι' 'Aλεξαvδρειαv.

Δι6τι υπαqyει 6ρog ΣινcbπLoy στην M6μQιδα, oτo oπoio ευqιoxoμετεxo μ[oθη στη
1''

ταν ιερ6 τoυ Σεραπιδog, δηλαδrj τoυ Δι6g, τoυ oπotoυ τo αyαλμα (Σy6λια ειζ τov Δ ιονdoιoν τoν πεQιηyητιj 255' a) '
A λεξανδρ
ε

ια.

α0τ6g ξειiE Κqoνlδηg, αiτ6E μ6yαg 66qιμog''Aμμων, xoiρανog d'θανατtυv, πqoτετiμηται δ6 ΣαραπιE.

Aυτ6E o ZευE o υι6E τoυ Κρ6νου, αυτog o μ6yαE ιαyυqoE Aμμοlν, αυτ6ζ o αρyων των αθανατων' πoυ 6yει πρoτιμηθεi να απoxαλε[ται ΣαραπιE. (Mαvτιxιj Aνθoλoy [α, Mdξ. Πλανoυδηg' επlγραμμα 49)

Δι65 απιi την AλεΞανδρεια
xανιliι.
Aιiι1iiγγ91ι, 2og αι. μ.Χ.

Koλclooια[α ιεφαλη τιlιι ΣεQαπu\ιlζ
rηΞ

Moιιoεb Bcιτι- 

218

TΑ APXEΙA TΗΣ ΧAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

xαl xατd' δα[μoνα iεqομηνlα τol μεydλoυ θεoi, 6v Δ [α "'Ελληvεg, Σ6qαπιν δ6 xαλoioιν Aiγdπτιoι' fiν δ6 xαi πυq6g μ6v δαδoυy[α' xαl τοiτo μ6yιoτον Bθεαoαμην. 6απ6ρα μ!ν yαq fiν xαl δ fjλιog κατεδdετο xα[ νdξ fiv oδδαμοσ, d'λλα d'λλog d'ν6τειλεν ijλιog χατα2tεQματiξων' τ6τε yαq ε\δoy π6λιν Βqlξoυαα πεqi xαλλουE oι3qαvφ. iθεαoαμην δ6 κα[ τov Mειλ[yιoν Δ[α xαl τ6v Δι69 oι3qανloυ νεcbv.
' Hv δ6 πωE

Σι3μQωνα με τov θεo rjταv o ιεq6g μivαg του μεyd'λoυ θεοe3, τoν oπolo oι'Ελληvεg ovoμαξoυν Δ[α' ενcb oι Aιy'ι|πτιoι Σ6qαπι. Γιν6ταy χαι' η λαμπαδηδoQoqiα τoυ πυqog' xαι αυτ6 τo απoυδαι6τατo τo ε[δα. Δ ι6τι rjταν 6ραδυ xαι o rj λιog 6δυoε xαι δεv fiταν πουθενα νdyτα, αλλα 6ναE αλλοg fiλιog αv6τειλε διαoπιbνταg (τo clxoταδι)' τoτε ε[δα την πoλη vα Qιλoνιxεi δια τηv oμoqQια ειg τov oυqαv6. Ε[δα xαι τov Mειλ[yιo Δlα χαL τoν lrαo τoυ oυqαvloυ Δι6g. (A1ιλλ6α9 Tατιοg, Leucippe et Clitophon, 5,2, |\ 'Ηταγ βραδυ, πεQιγQdφει o Αxιλλευg Τατιog xαι παqoλo πoυ o ηλιog εi,7ε 'Eναg διαφοqετιx6g ηλιog ε[,1ε αναηδη δυoει, δεν υπτ]q1ε σχ6τoζ, αλλd φωE. τε|λει. 'Hταγ 6να9 ηλιoE εxτυφλωτιx6g, ηταν o Mειλlxιog ΖευE ψε τoν oυραγιo γαo τoυ, με τo πυqινo oxαφog τoυ, πoυ μετι6τqεψε τη νυ1τα αε ημθqα! To μαντεioν τoυ Σερdπιδog Διog, απo τo oπoio δ6Θηxε o xqηομ6g oτoν οoφo Θoυλη, βριοx6ταν στηγ M6μφιδα, η oπoiα ηταν η πqιbτη πqωτευoυoα τoυ ηνωμ6νoυ βαοιλε|oυ τηg Ανω χαι τηζ Kdτω Aιγriπτoυ. 'Ηταν παναρ1αια πoλη πoυ δ6oπoξε oτην εiooδo τoυ δθλτα τoυ Nε[λoυ, μθχQt πoυ xαταοτραφηxε απ6 τoν Πθgοη ηγεμoνα Kαμβr]οη τo 525 π.x. Oταν επi Mεγαλoυ Αλεξανδqoυ η Αλεξανδqεια oq(οτηxε πqωτεtioυσα τηζ Αιγυπτoυ, η M6μφιδα εξαxoλoυθηoε να θεωqεiται η θqηoxευτιxη μητqoπoλη των Aιγυπτiων. o M6γαg Aλ6ξανδqog iδρυoε oτην Αλεξdνδqεια 6να δευτεqo ΣεραπεTaι'. τo oπoio ηταν xαι αυτo αφιεqωμ6νo οτoν πατ6qα τoυ Αμμωνα Δ(,α. oται' ειoηλθε oτην Α|γυπτo, 1αιqετioτηxε απ6 τoυg Αιγυπτioυg ωg oωτηqαg, oτfφθηxε Φαqαιil οτoγ γα6 τoυ Φθα χαι αγαγγωQioτηxε απo τoυg εxε[ ιεqε(g ω; υιog τoυ ΑμμωνoE Δι6g. Στo ΣεραπεToν τηg Αλεξανδρειαg υπηρ1ε αγαλμα τoυ Διog τo oπoio ω1 εx θαυματoζ tσoQQoπoυoε oτoγ α6qα. Eντυπωση πQoχαλε(, xαι η μαρτυqiα oτι o ναog ηταν xαταμεoτog απo λαξευμdνουg οε μαqμαqα oταυqofg'xατι πoυ αφηοε αoυγx|νητoυζ τoγ Eπiοxoπο Θεoφιλo χαι τoυζ βανδdλoυg oι oπo[oι, με τηγ ουναiνεοη τoυ Mεγαλoυ Θεοδoοioυ, ιoοπθδωoαν τoγ γαο xαι xαταθqυμματιοαγ τo περiφημo dγαλμα τoυ ΣεqαπιδoE, 6qγo τoυ Αθηνα[oυ 

o ΣEPAIΙΙΣ ZEYΣ ΚAΙ o ΕΛΛΑNΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ THΣ AtΓYΠToY
γλυπτη Bqυdξιδog.

219

Tο ιεq6 των Ελλrjνω1) στηv Aλεξανδρεια o ΘεοQιλoE αQod τo ζrjτηoε απ6 τoy Θεoδ6oιo το xατ6oτρει.1lε και τo μετ6τρεψε σε εxxληoiα. Tα ελληuιxα λoιπ6v ιερα δι6ταξε να ιιαταστραQoυv xαι τα αyd'λματα τωy θεclly να λιωθοιjv 2'ιαL yα δοθο'ιill yια 6ξoδα στoυζ Qτωyoιig .....χαι 6ταv xαταoτqαQηxε o να69 τoυ Σεqαπιδog' ευρ6θηxαν ιερoyλυQιxα yραμματα πoιj εtyαν otμ6oλα αταυqo6, τoν οπolo μ6λιE εlδαv oL χQιστιανo[ απ6 τoυE 'Ελληvεg πoυ yvωqlζoυν τα ιεqoyλυQιxα yραμματα, εtπαν 6τι ο αταυρ6g αημαIνεL την επεQy6μενη ξωrj. Πεqi τoυ vαοιj τoυ Σεραπιδοg (τον oπoio xατ6ατρει/'lε o αqyιεπloxoπoE Θε6Qιλog μαζ[ με τo oμotωμα τoυ), τoιjτo oL με1) 6λεyαν 6τι ανrjxει oτοll Δ[α, oι δε oτοy Nε[λo.'... o vα6E εxτlαθηκε τεqαατιog ωζ πQo τo μ{yεθoE απ6 τoυg Aλεξανδρινodg xαι ηταν xαλλωπιoμ6νoE πεqlλαμπqα απ6 πoλυτιμoυg xioνεg xαι μαρμαρα εαωτεqιxd' xαι εξωτεqιxα. Στo μ6αoν τoυ yαod υπηρyε αyαλμα μεyαλο xαι Qo6εq6' Jτoυ με τo δεξ[ τoυ y6qι αυyxqατodαε τol, 6yα τolyo, ενcb με το αqιoτεq6 τοv αλλo. Εiyε xαταoxευαατεl ωg θαdμα απ6 xd'θε y6νoE xαιι5λη, xαι rjταν ατoλιoμ6'νoE απ6 yρυoα xαι αqyυqd' π{ταλα' Σ' αυτ6 τ6yαινε να υπαqyει xαι 6,yα διαQoρετιx6 εlδog πλανηg, xατι σαν παyoυρyiα. Υπαρyει xαπoιog λlθoq πoιi λ6yεται μαyvrjτηg, o oποlog 6yει ωE Qυαιxη εν6ρyεια yα 6λxει πQoζ τoν εαυτ6ν τoυ τo oiδηqo. AQod λoιπoν xατααxευαoαu μιxqo αyαλμα απ6 yαλκ6 και τoπoθ6'τησαν εντ6E τηg xεQαληg τoυ τo1) μαyνiγτη αυτ6y ωg olδηqo, τo ατεq6cυααν διαμετqιxα επαyω oτα xoιλιbματα τηg oτ6yηE. Aυτ6 oηxrbvεται ιlιηλα απ6 τηv Qυoιxiγ διiναμη τoυ μαyvrjτη, δι6τι xqεμι6ταν μετtωqo λoyω μεyαληg επιν6ηoηg xαι τ6yvηg, xαι oτεx6ταv στo μ6ooν μεταξd εδαQουE xαι oaoΦιζ ωg αξιo θαυμαoμoιj χαι με xαv6ναv τρoπo δεν μπoqodαε να π6oει π8oζ τα xατω. (Γειbqγιοg Moνα16g, Xρovιxη Ιoτoqiα, 71-6, 47)
oπωE διευxqινiζεται στηγ αq1η τoυ απoσπdσματoζ, τo ιεq6 τoυ ΣεραπιδoE ηταν ιεqo των Ελληνων ν'αι oγι των Αιγυπτiωγ. Απ6 την οτιγμη πoυ o ναog εxτ|oθηχε στηγ Aλεξανδqεια χατ' εντoλην τoυ Mεγdλoυ Αλεξdνδqoυ, δεγ θα μπoqofoε παQd γα ε(,ναι αφιερωμ6νoE oτoγ Δiα. Ιερα τoυ Σεραπιδog Δι6g δεν υπηρ1αν μoνoν ατην Α(,γυπτo αλλα χαι στηγ xυq[ωg Eλλαδα, oπωg οτην ΑΘηνα, στην Πdτρα, οτην Kιbπαt τηζ Boιωτ|αg, οτην o|τυλo τηg Mdνηg, οτην Σπαqτη χαt στηγ Θραxη. dπtyει δb τηE Εl3q6πηE iπl δcilδεxα oταδια πqδE τδ xαταντιxρil xε[μεvov Σαqαπιεioν τηq ΘρQxηq. (Πoλυβιog, Ιoτoqlα, 4, 39, 6). 

ll0
Bν

TA APXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Πατqαιg δb πqδg τζl d'λαει xαi fεqα δ{o |oτi Σαqd.πιδoE. (Παυoανiα g, Ayαixα, 2\, 13).
Βg

τα xατω τfig π6λεωg Σαρd.πιδ6g iατιν iεq6ν, δν AθηvαToι παρα Πτoλεμα|,oυ θεδν Bαηyαyoντo. (Παυoανiα g, Aττ ιxα, 18, 3).

iντεiθεv ioiαιy

ζoτι δb xαi ΣαqαπιδoE νε6τατoy τoiτο ΣπαqτιdταιE tεqδv xαi ΔιδE iπixληoιν 'oλυμπloυ. (Παυαανiα E, Λαxωv ιxd', L4' 5).

o Παυoαγiαg αναφ6qει oτι oτo ιεq6 τoυ Σεqαπιδog οτην Σπαqτη γινoτcιr'επixληoη τoυ oλυμπ[,oυ Δι69, ταυτιξoγταζ}ιατ'αυτ6ν τoν τρoπo τα δι]o τqoοωπα. Η ταυτo1qoγη παQoυσια τoυ Δι6g οε Αiγυπτo xαι Eλλαδα φανεριδνεται xαι απo την παρdδoση αγαφoQιxα με την iδρυoη των διjo αQχαιoτ€qων μαντεiων τoυ. Δυo μαυqα πεqιoτ6ρια αφ6θηoαν ελευθεqα oτιg Θηβεg τη; Αιγriπτoυ, εχ των oπoiωγ τo πgcbτo xατ6ληξε oτην oαoη τηg Σioυα oτην _\ιβυη, εγι.il τo δευτερo xατθληξε oε μiα βελανιδια oτην Δωδιbνη, oπoυ xαι ιδqυθηxε τo περ[φημo μαντε|oν τoυ Δι6E. Στην 6αoη Σioυα, ιδρtiθηxε τo Aμμtbνιoν, oτo oπo[o 1ιλιετiεg αqγ6τεqα, o M6γαg Αλ6ξανδqog 6γινε δεxτ6g απo τoυg ιεqε|g ωg υι6g τoυ Aμμωνog Δι6g. Στoν [διo τoπo o ZενE φανεριilθηxε oε 6νειqo τoυ Aλεξdνδgoυ, υπoδειxνtioντdg τoυ τoγ τoπo oπoυ 6πqεπε να xτιοτεi η Αλεξανδρεtα στo δ6λτα τoυ Nεiλoυ. Πqιilτog βαoιλιdg των Αιγυπτ(ων, μετd τoυg oλυμπioυg, αναφ6Qεται o Mηνdg η Mιν.
Mετα τo{g θεo'ιig τoiνυν πqdlτ6ν Qααι 6ααιλεiααι τfig Aiy6πτoυ
Mηνeιν.
(Δ ι6δωqog Σ ιxελιιδτη δ6
g

Βαoιλεlααι

πq6τoν Aiydπτoυ dνθρωπoν'{λεyoν MTyα. (Hρ6δoτοg , Ιατoqtαι,2' 4,16)

'

Β ι6λιoθrj xη ,

\, 45)

Mηναg ε(,ναι o ιδqυτηg τηE πqιilτηg θινιτιxηg δυναoτεiαg, γriqω οτo 3.300 π. X. xαι τo 6νoμα τoυ παQoυσιαξει μεγαλη oμoι6τητα με τo 6νoμα MiνωαE. Η επo1η πoυ θξηoε βqloxεται πoλt] xoγτα οτην επo1η τoυ Miνωog τoυ Α' , με τoγ oπo[oγ εiγαι πιθανoν να ταυτ[ξεται, διoτι o Mινωιx6g πoλιτιoμ69 εξαπλcbθηxε oε oλ6xληρη την Αiγυπτo. H dπoψη αυτri ενιο1tiεται απo μ|α ειx6γα πoυ βρ6θηxε στηγ Ιεραxoπoλη τηg Αιγυπτoυ η oπoiα δε|1νει τoν Mηνd γα xαθεται παγω oε ταυqο, ενcil oε οφqαγιδoλιθo πoυ βρ6θηxε oτo Kαρναx, φ6qει xρdνog με δυo x6ρατα oπωg αxριβιbg xαι o Miνωαg. Στην Αiγυπτo δ[δαξαν πoλλo| 'Eλληνεg οoφo[, μεταξυ τωγ oπoiωγ o oρφευg, o ΠυΘαγoραg, o ΑναξαγoραE, o Θαληg xαι o'Ιππαq1og.

o

Επ[αηE @oυ ε[πα) xαι 6αα ιερα λ6για διεxrjqυξα oτην Aiyυπτo, 6ταv πρoα6yγLσα την ιερi7 M6μQιδα xαL τιζ ιερ6g π6λει9 τoυ Aπιδοg. (oqQευg, Aρy oναυτ ιxα, 43) 

o ΣEPΑΠΙΣ ZEYΣ KΑΙ o EΛΛΑNΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ THΣ AΙΓYΠToY

221

oταγ o Θαληg

6φθαoε στηγ πυQαμ|δα τoυ X6oπog, αxoυoε τoυg Αιγυ-

πτ1oυg ιεqεlg να παιγεr]oγται για τo μεγαλoriqγημα πoυ xατασxευαοαγ oι πqoγoνoi τoυg. o Mιληοιog ooφ69 εγνωριξε πoιoι ηταν oι χατασχευαoτ6g των πυqαμiδωγ xαι δι' αυτo εξητηοε απo τoγ αqxιεq6α Αμαoι τo υψog τηg μεγdληg πυgαμiδαg. Exεi,νοg δεν εγνιbqιξε γα τoυ απαντηοει xαι o Θαληg χωQιζ να 61ει μαξ[ τoυ xαγ6γα 6gγανo, υπoλ6γιoε με αxq(,βεια τo υιilog τηE πυqαμiδαg ουγxqiνονταζ τηγ oxιατηg με τηγ αxιd ενog μιxρof ραβδιοrj.

Xωq[E να yqειαιlθεlE xανt'να oqyανo, αλλα αQod τoπoθ6τηoεζ τη'ι) qα6δo επανω oτo αxqo τηg αxιαE πoυ δημιoυqγoιjoε η πυqαμ[δα, xαι αQo6 oyηματloτη2(αν με την επαQrj τηg αxτlναg διjo τρlyωνα, απ6δειξεE την αναλοy[α πoυ εiyε η oxια τηg πυqαμtδoE xτQoζ τηy oxια τηg qα6δoυ. (Πλoυταq1oE, Tων επτα αoQrΙlν αυμποoιoν, 1'47, α, 6) To αxqιβθg fψog τηg πυqαμiδαE εiγαι h=146,51 μ., τo μηxog τηg βαoηg ε[ναι β=239,36 μ. xαι τo απ6oτημα τηg εiναι α=186,37 μ.. oι τιμθg αυτθg δεν εiναι τυxα|εg, xαθιbg η μεγαλη πυqαμ[δα xqυβει μ6οα τηg με xωδιxoπoιημ6νo τρoπo τιg xoομιx6g οταθεq6g πy'αLφ' 6πoυ φ= 1,618 o 1qυοoυg αqιθμ6g χαι π= 3,\4 τo πηλlxoν τoυ μηxoυg τηE πεqιφ6qειαg ενog xυxλoυ πQoζ τη διαμετρo τoυ (π= l/d). o 1qυοolig αqιθμoE Φ=1, 618.... πqoxυπτει απ6 τo πηλlxoν του απoοτημιατoζ α πQoE τo ημιoυ τoυ μηxoυg τηg βdoηg,

__S__ _
Pγz

1B6,368

lι5.182

=1.6t8

τηE βdoηg πQoζ τo riιpog τηg πυqαμiδαg,

ενιil o αριθμog π=3,14 πρoxυπτει απo τo πηλixoν τoυ διπλαοιoυ τoυ μηxoυE

2βhoι

460.128

146,5t4

=

-1-

14

oυμπαντιx€g οταθερ6E π xαι φ δεν οqlξoυν μ6νo την μεγαλη πυραμ1δα, αλλα χαι τOυζ πεqιαo6τεqoυg αq1α[oυE ελληνιxoυg ναοtig, oι oπoioι, oτωg απoδειxνfεται απo τιg 6ρευνε9 τηg δεxαετiαζ τoυ '70 τoυ Θ. Mανια, o7ηματιξαν μεταξti τoυζ ισoσχελη τρ(γωνα, τωγ oπoiων o λoγog τωγ αγιoωγ τλευqων, ηταν αναλoγ[α τηg χQυσηζ τoμηζ. o xoρυφαiog μαθηματιx6g xαι μη1ανιxog τηg αq1αι6τητog Αq1ιμηδηg liταν ο πριilτog πoυ 6ριoε xαι επ(οημα τoν αριθμ6 π, ωζ τoγ λ6γo τηg περι- 

722

TΑ ΑΡXEΙΑ TΗΣ XΑMΕNΗΣ ΓNΩΣΗΣ

H τ\ιαταξη

7191ι 7γ1ιραρι[c\ω1| τηζ Γιi'ξαq' αντLστoLχε[ με αxρ[l3εια ατηι' <\ιαταξη τιυι' τQιιbι' pιεiια)1l7fρx1γ αατριυν τoι| αστεQLσLιoLi

τοι| ΩQ[ωνoζ' ι|τcιι, cιιιτ(ι μεoιlιιρcιιιoιioαν τo Ι0.500 π.

X.

'Ελληνεg χQησιφ6Qεtαζ ενog xυxλoι' πQoζ τη διαμετρ6 τoυ. Εαγ oι αQχαιoL ι-ιoπoloισαγ τoν αQιθι"ιo π }ιαL τηγ αγαλoγ|α τηg χQυσηζ τoμηζ, αυτo δε\' ητα"ν απoτ6λεopια εξελiξεοlg, αλλα απoτ6λεoμια ε'τεLιβασεωζ. Απo τoγ θαλαμo τηζ βασιλισσαζ στo εσιυτεQLχo τηg πυρα1"ιiδαg τoυ X6ο;τoζ ξεχιγoιγ δυo α./ιr).,lo(, oι oτo(oι δεν φτανoιlν μ61ρι τιζ εξιυτεQtx6g πλει'ρdg, αλλα xαταλη^,l611γ οε αδι6ξoδo. o Γερpιανog μηxανιxοg P. Γxαντεν1"ιπρι^7x εξεqεfνησε ι"ιε τηγ βoηθεια ενog 1"ιιxρoil ρoμπoτ 6γαγ ατ'αυτofE χαι στι] τελoE τoυ εγτoπιοε 1"ιiα πoρτα. Κατιυ απo τη 1αραμαδα τηg πoρταg 6β.1αιι'ε 6γ61 .1αλαξιo εxτυφλιυτιxo φιυg. Oι 6qευνεg οτα1"ιατηoαν oτo οημε(,o εxε[γιl.

υoτερα απo διατα^,,η τoιl πqofδQoιt τηζ Αι',lγ;1191l, τo xαλoxα|ρι τoυ 1996. o Γxαντεν1"ιπQιγχ xαταφερε να 1-ιετρηoει την xλiοη τ(Dν αεQαγιυ'/ωγ χ(ιι |-ιε τηγ βoηθεια ενog αoτρoνoμιιxιlυ πqo^1qαμματoζ σε ηλεxτqoνιxo υπoλo^,'ιoτη δημιoι1ργησε τηγ νoητη πqo6xταοη 119γ ηι1,ιυ',lιδγ πQoζ τον oυqανo. Διεπioτωoε oτι o αγιilτερog βoρειog α^;ιυγog oδη^,lgi στoγ αστεQιo1"ιo τoυ Δραxoντoζ, εγιil o νoτιog oδη^1εi xαι παλι στoγ αστεQιoμιo τoυ Ωρiιυνog. Πoιoι €1oιlν xαγει αυτofζ τoυζ ιlπoλo^,11g1.16υg xαι πιbE ε|ναι ι)υνατoν η διαταξη τ(υγ πυQαι-ιlδιυγ επαγω στηγ γη γα ε|γαι η xαθετη πρoβoλη τι,;r' τgιιilν μεγαλυτ6ριυν αοτριυν τoυ αστεQLσ;"ιoυ τoυ Ωqiωνog, oταγ αυτα ι-ιεσoι'ρα.νι'lιioαν τo l0.500 π.X.; Πoιoι εφαρμooαν στην πυQαμiι\α τoιl X€oπα τιζ συ|"ιπαντιx6g oταθερε; π χσ"t φ, xαι πιilg xαταφεραν να xoιμoιlν, να 1"ιεταφ6ρoυγ χαι γα αγυψιbσoι'\' 

o ΣEΡΑΙΙΙΣ ZEYΣ KΑΙ o EΛΛΑNΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ THΣ ΑΙΓYΠToY

223

τoυζ τεQαστιoυζ oγχoλtθoυg απ6 τoυg oπoioυg απoτελεiται; Σιiμφωνα με τoυζ τελευτα|oυg αστQoγoμιχorig υπoλoγιoμoυg, oι πυQαμ(,δεg τηg Γxiξαg, xτloτηxαν γυqω oτo 10.500 π.X. oπωg oμωg πρoαναφ€ρθηxε, πqιilτog ιοτoqιxog βαοιλιαg τηg Αιγυπτoυ ηταν o'Eλληναg Mηναg, πoυ 6ξηoε γfρω oτo 3.300 π. X., ενι.b πqιν απ' αυτoγ, oι μoνoι πoυ αναφ6qoνται ωg βαoιλεig xαι xαΘoδηγητ6g των Αιγυπτiων εiγαι o 'Hφαιoτog' o Eρμηg, o ooιqιg ΔιoνυοoE, o Ωqog Απoλλωγ xαι η Αθηνα. Kαταλαβαiγετε πoιoι ε|γαι oι χατασχευαοτ69 των πυqαμiδων τηg ΓxiξαE xαι γιατi αυτ69 αντιοτoι1iξoνται με τη διdταξη των d'οτρων τoυ Ωρ|ωνoE. Oι αοτεqιομo| τoυ Σειρloυ χαL τoυ Ωq(,ωνog, ηταν ιερoi αοτεqιoμoi τηg 'Ιoιδog χαι τoυ Ωρoυ, δηλαδη τηg Δημητqαζ χαι τoυ Aπoλλωνog. 'Ηταν αοτεριoμoi xαταγωγηg των oλυμπiων.

To πλolo που οvoμαξoυν oι'Ελληνεg AQyrb, fiταv 6μoιο τoυ πλo[oυ τoυ oαlριδog' xαι δεv απεlyε μαxρια απ6 τον Ωρlωνα χαι τoy Κdνα, απ6 τoυg oποloυg oι Aιydπτιοι θεωρoιiν τον πqcilτo ιεq6 αoτρo τoυ'Ωqoυ χαι' τoy δε6τεqo τηE 'ΙoιδoE. (Πλoυταq1og, Πεq|'Ιoιδog xαι oolqιδog, 22e, ).

oι πυqαμ|δεζ τηζ Γx(,ξαg δεγ xαταoxευαoτηxαν δια ανθρωπiνων xειqιbν, αλλα δια τηq τεγνιxt1ζ τηζ ηχoβoλiαg xαι τoυ μετεωQιομoυ. Mε την |δια τεγνυ^aη 6πεoαγ τα τεi1η τηg Ιεqι1oυζ, oταγ ηχηoαγ oι odλπιγγεg απo το Σαqανταqιoν oqog. o ιεqιig ηxoζ τηg οαλπιγγαg, η ιεQη η1ιb, πqoο6δωοε οτην πoλη τηγ oγoμασiα Ιεqι1ιil. Oταγ oι Eβρα[oι διαφημ[ξoυν την Ιεριxιil ιυE παναq1αια π6λη πoυ 61ει τηγ αφετηQiα τηg oτηγ 8η π.X. 1ιλιετiα, αγγoofγ oτι διαφημ[ξoυν μ|α πoλη με oνoμα xαι παρελθον ελληνιxο. Mε τoγ |διο τqoπo πoυ 6πεοαγ τα τε[xη τηg Ιεqι1οιig, 1τ|οτηxαγ αγτιοτρ6φωg τα τεi1η τηg Θηβαg. o Αμφ(,ων ηταν 6να9 εξαiqετog xιθαqωδ6g, ','ιoζ τoυ Δι69 xαι τηg Αντιoπηζ, χαt δlδυμog αδελφ69 τoυ Zυθoυ. Κατα την zαταoν"ευη των τει1ι.δν τηg Θηβαg βoηθηοε τoν Kαδμo xqoυoνταg την λυρα τoυ, υπo τoυζ ηχoυζ τηg oπo(αg oι λ(θoι υπεQυψωνoγταγ χαt τoποθετofγταγ οτην xαταλληλη θ6οη μoνoι τoυg! 'AμQIων δ' BπI oi yρυoiη Qoqμιyyι λιyαlvωv ijιε, δlg τ6ααη δl μετ' tyνια vlααετo π6τρη.
?tαL μετα2{Lyεiτo

o AμQiωu δε πqοyωqoιjoε αδoyταζ ηχηQα με τηv χQυσi Q6qμιyyα

πoλ{ μεyd'λη π6τρα αQiγνoνταg ελαyιατα lyνη. (Aπολλιbνιog P6διοg, Aqyoναυτιxα, 1, 7 40)
λ(,θωγ

zαι

oι

για την oqιξ6ντια μεταxiνηση χαt τoπoθ€τηαr] τoυg. ιδια|τερεg η1ητιxθg xαι παλμιx6g αυ1ν6τητεg δημιoυqγoυοαγ ενεργειαxo
μi,α αλλη υπεriθυγη

Miα η1ητιxη ου1νoτητα ηταν υπευθυνη για την υπεqriιpωoη τωγ 

224

TA AΡXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

χενo π6Qιξ εν69 λiθoυ, με απoτθλεαμα γα μηδενi,ξεται τo βdqog τoυ χαι γα δημιoυQγεiται τo φαινoμεγo τoυ μετεωqιoμoυ. Mε τoγ iδιo τρoπo υπεQυψιilΘηχαν χαt τoπoΘετηθηχαν oι υπεqμεγ6θει; λiθoι πoυ δoμoυν την πυqαμiδα τoυ Xθoπog. Moνoγ oι εγγ6α μoνoλιθιx6; il"axεg πoυ βρloxoγται πd'γω απ6 τo δωμdτιo τoυ βαoιλια ξυγiξoυν 40Ο τoνoυg. Η xαταoxευη τηζ πυραμiδαg θγινε απo τoυg Eλλdνιoυg 'Eι|.lιλoν οτoγ τoπo εξoqυξηg τωγ υλιπι.δν πoυ χQησιμoπolηoαν. Mετα την xoπ( των μεγαλiθων πQαγματoπoιor]ταγ η βαθμιδωτη τoπoΘ6τηoη τoυg απ6 την βαoη πQoζ τηγ xoqυφη χωQιζ γα χQησιμoπoιεiται xoν[αμα. Oταν η xαταοxευ{ τελε[ωοε, μi,α ιδιαlτεqη oυ1ν6τητα ηταν υπευΘυνη για τηγ υπεqυψωoη oλoχληQηζ τηg πυραμiδαE, μiα δεriτεqη oυ1ν6τητα υπευθυνη για τηγ oριξoντια

μεταxiνηoη xιλιoμετqα μαxqια (στηγ σημεQιντ] τηg θ6οη) xαι μ(,α τqi,τη υπευθυνη για την xαθετη τoπoθ6τηοη τηζ. Στιg ιδι6τητεζ τoυ ηχoυ - λ6γoυ, με τoν oπo[ο εiναι δυγατ6ν να μεταxινηθεi o1ι μ6νo μ[α πυqαμ(,δα αλλα xαι θγα oλ6xληqo βoυνo, αναφ6qεται o Ιηoofg Xqιατ69.
Σd'g βεβαιCυ, Βαν 'dyετε πloτιy δg Εναν x6xxoν αιuαπεcυg', θα πητε τ6 βoυν6 α8τ6, μεταxιvfiooυ d"π' Εδω ixεT, xαl θd' μεταxινηθfi.

εi;

(MατθαIIE,77 ,20)

'Eναg λoγog, η θναg η1og αqxεl δια γα μεταxινηθεi 6να βoυνo. Xgειαξεται oμωg γνιbοη γtρω απo τoυg θεloυg ηxoυζ xαι πi,oτη οτoν Θεo. H πυραμ(,δα του X6oπog δεγ ε[,γαι ταφιxo μνημεio, αλλd μια xooμιxη γεννητqια η oπo[α 61ει αxqιβιδg απo xατω μiα αντiοτqoφη oμoια πυραμiδα. oι δfo αυτ6g πυραμ(,δεg 61oυν xoινη βdοη χαt σχηματiξoυν ρ6μβo, ο oπo[o< 61ει τo σχημα ενog αoτqoπλoιoυ. Δι' αυτo xαι βρ6Θηxε πληοi,oν τηg πυqαμiδαg τo πλoio τoυ oαlqιδog. To πqαγματιxo πλo|o τoυ oo[,qιδog ηταν 6να
oxαφog.

oιαξoνται στoγ φυσιχo μαg 1ιilqo. Αντιοτqoφωζ, η πυQαμiδα χQηoιμoπoιoυγταγ χαt ωg μ6οo διαxτινιoμof πqog τoυζ αστεQιoμotig τoυ ΩqiωνοE χαι τoυ Σειqioυ. o γqαν|τηg xαι o αoβεoτ6λιθog βoηΘoυoαν τo φυοιxo οιilμα νcι ουντηρεiται,6ταγ τo αοτριx6 οιbμα ταξiδευε. Toγ qoλo των πυqαμiδων οτηι' αρ1α|α Eλλαδα τιατεLγαν oι γαο(, oι xατ6ιpειg τωγ oπolωγ αντιoτoιxoυν οε πλαx6τα ενog τ6λειoυ ηλεxτρoνιxor] xυxλιbματoζ. oι x[,oνεg του Παqθενιbνog, εαν πqoεxταθoυν πQoζ τα πανω εγιilγoγται οε 6γα xoιγo oημεlo πoυ βρioxεται σε υιpoμετρo 1852 μ6τρων. Η πυqαμ[δα τoυ Παρθενιilνog πoυ o1ηματi,ξεται δια τηg πρoεxταoεωE αυτηg τωγ xι6γωι'

oι oλriμπιoι χQησιμoπoιofoαγ

την πυqαμ|δα του X6oπo9 δια γα παQoυ- 

o ΣEPAΠΙΣ ZEYΣ KΑΙ o EΛΛΑNΙoΣ ΠoΛΙTΙΣMoΣ TΗΣ AΙΓYΙΙToY

225

o^1xoυ τηg

o Παqθενcbγ }ιαι η πυqαμiδα τoυ Xθοπog διηγoυνται δ6ξα πνεfματog Ελληνων. oι oλtiμπιoι αν6θρεψαν xαι εxπoλlτιοαν 6xι μ6νoν τoυg 'Eλληνεζ χαt τoυE Αιγυπτioυg, αλλd oλoxληQη τηγ oιxoυμ6νη. Δι' αυτ6 χαι τα oν6ματα τoυg διαoωξoνται με παqαφθoρ€g οτoυg μfθoυg τLζ παqαδ6oειg oλων '{"αL των αρ1α[ωγ λαιitγ. oφεiλoυμε, oxι να τoυg λατqεfoυμε, αλλα να τoυg τιμαμε oπωg τιμαμε τoυg Αγ[oυg, δι6τι αυτoi μαg εδiδαξαν τα πd'γτα.

τdδεg.

ε1ει 6γxο 45.000.000 ελλην. xυβ. π6δε9 xαι ε(,γαι αxqιβιbg τo ημιου τoυ Πυqαμiδαg τoυ X6oπog (9Ο.Ο00.000 ελλην. xυβ. πoδεg). Eπιπλ6oγ η περ(,μετρog τηg βdoηζ τηζ πυQαμ[δαg τoυ X6oπog εiγαι π7 ελληνιxoιig 

10.

o APTOΣ THΣ zΩΗΣ' YΔΩP To ZΩN KAΙ o ΙAΣΩN TΩN ΨYxΩN

"'Υπαρyει Βδιb ξνα παιδ[ πol3 '€yει π6ντε d'qτoυg xqlθιloυg xαl δdo ι/'lαρια' d'λλα τi να xανoυν αδτα o6 τooουE πoλλo'ιjg;'' Ε7πε δ6 δ 'ΙηooδE, "Βαλτε τo'ιjg d.νθριbπoυg να ξαπλιbαoυν''.'Yπfiqyε ΒxεT πολ'ιj yoqταqι.'Εξαπλιilθηxαν λoιπ6ιl ο[ d'νδρεg, o[ δπoioι fioαν πεqlπoυ π6ντε yιλιαδεg''Επfiqε τ6τε δ'Ιηooδg τοιjE d'qτoυE xαl d'φoδ ει)yαq[στησε τ6ν Θεoν, διεμolρααεν εig τoι3g μαθηταg, of δ6 μαθητα[ eig τoι3g Βξαπλωμ6'νoυg δμoi'ωg xαi d'π6 τα ψαρια, δαo iiθελαv. (Ιcυd.ννηg, 6,9)
Π6γτε dqτoυg xαι δrjo ι1θιiεg εi1ε πdνω τoυ τo μιxρ6 παιδi. o Ιηooυg τα ευλ6γηoε χαι τα διεμoiqαοε oε 6λo τo πλτiθog. oι δrjo ι1θυεg, ηταγ iδιoι μεταξυ τoυζ, o 6να9 αντανdxλαoη xαι ειx6να τoυ αλλoυ.

O πoλλαπλαoιααμ6E τωy δ"ιjo ιxθυων, μoιαξει oxηματιxα με τo αναπτυγμα τηζ διπλig 6λιxαg τoυ DNA'

o πqιbτog ι1θriE εiναι τo αρ16τυπo, ενιb o δειiτεqog η πqoβoλη τoυ αQχετυπoυ. o πqιilτοg ΙXΘYΣ oυμβολ(,ξει τoν Ιηοoυ, τoν πqιilτo χαι τoγ θo1ατo Αδαμ, ενcb o δευτερog ι1θιig ε[ναι χατ' ειχ6γα τoυ πqΦτoυ xαι oυμβoλiξει την ανθqωπ6τητα, πoυ εiγαι χατ' ειχoνα τoυ Θεoιj. E(ναι η βεβαiωοη τηg εντoλτ]g τoυ θε'ιjxoυ γ6νoυ πoυ φθρει μ6oα τoυ o dνθqωπoζ, τo 2lατ' ειx6να Θεoιj' Συγ1q6νωg, oι διjo ιxθιiεg αναπαQιστoυγ xαι ουμβoλiξoυν τιg δtio θλιxεg 

228

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

τoυ DNΑ, oι oπoιεζ ε(,ναι επioη6}ιατ' ειx6γα ιαι xαΘ' oμoiωoη. Tα γqdμματα τηζ λθξηg ΙXΘYΣ απoτελoι]γ τα αQχιχα γqαμματα των λ6ξεων Ιηooυg Xqιoτog Θεoυ Yι6g Σωτηρ. oπωg Θα διαπιoτιboετε oε επ6μενo xεφdλαιo, η φQαση Ιηαo-ιig Xρειoτ6g Θεolj Υι69 Σωτηρ, απoτελε(. αχQoοτι1iδα τoυ πQoφητιxoυ λoγoυ τηg Σiβυλλαg τηE Eqυθqα|αg, πεqi τηg Eλευσεωζ τoυ Xριoτoυ στηγ γη. o Xqιοτ6g εiγαι o Πλdοτηg τηg δημιoυργiαE, ε[ναι o 'Eναg Κooμoπλαoτηg. o λεξdqιθμog τηg λ6ξηg Kooμoπλdοτηg εiναι ο αqιθμ6g 1219 xαι εiγαι lδιog με τoν λεξαqιθμo τηζ λ6ξηg ΙXΘYΣ. oπωg oι ιxθriεg πλ6oυγ στoυζ ωxεανoιig, oμoιoτqoπωζ χαι o ανθqωπo; πoυ απoτελεiται απ6 πνεriμα, ιi.lυ1η xαι oι.δμα, πλ6ει oτoυg xoομιxotig ωχεανoιig τoυ oυμπαντog. Σε αντ|θεoη πQoζ τoυζ δrio ι1θυεg, oι π6γτε dqτoι δεν θ1oυν ουγxεxqιμ6γη μoQφτi, xαθcbg εiναι μ(α αδιαμoρφωτη μdξα ξυμηg' oτην oπoiα μπoQεi γα διboει o xαθθναg τo o1τ]μα χαι την μoaφη πoυ θ6λει. Oι π6γτε αρτoι αυμβoλ[ξoυν την οdqxινη δoμτi τηg ιiληg, δηλαδη τα π6γτε oτoι1ε(α τηg δημιουργiαg: τoν αι1qα, την Υτl, τo νεq6, την φωτια χαι τoγ αιθ6qα, απo τα oπoiα απoτελε[ται χαι o ανθρωπog. Kατα τη διαqxεια παqαγωγt]g τoυ αqτoυ, μ(α διαδιxαοiα πoυ oτη Bιoλoγ[,α oνoμdξεται αλxooλιxriξυμωαη, ε(ναι απαqαiτητη η παqoυοiα μια; xατηγoqi,αg μιχQooQγαγιομΦν, των λεγoμ6νων ξυμιilν (yeasts). oι μιxρooργανιoμo[, αυτoi απoτελofνται απ6 ευxαqυωτιxα xtiτταρα xαι o1ι απ6 πρoxαρυωτιxd 6πω9 η oυντqιπτιxη πλειoι|.rηφ[,α των μιxqoβiωγ. Κατd oυγθπεια τα xιiτταρα των ξυμιilν oμoιdξoυν με τα ανθqιbπινα xυτταQα πoυ ε[γαι παι αυτα ευxαqιωτιxd,, xαθιilg oι βαoιxo[ ξωτιπoi τoυζ μηχανιoμoi (αναπαQαγωγη, μεταβoλιομ6g ι.α.) ε(,γαι xoιγoi. H απoxωδιxοπo(ηoη τηg διδαοxαλiαg τoυ Ιηoori απoxαλt]πτει την υφιοταμενη ο1€oη μεταξυ Αυτot] χαι τoυ ανθρcδπoυ. o Xqιoτog ηλθε οτην γη με ανΘριilπινo oc(lμα δια να δεiξει 6τι μθoα oτo υλιxo αυμπαν εiγαι πdντωγ Πατηρ.'oπωE ο dqτog ε[ναι απαqαiτητog για τηγ διατqoφf τoυ ανθqιilπoυ, xατα με[ξoνα λoγo o Aqτog τηζ ξωηζ ε(,ναι απαqαiτητog για την πνευματιxη oλoxληqωoη του ανθqιbπoυ.

μ6νφ ζrjαεται d'νθqωπog, dλλ' iπi παντ[ qrjματι Βκπoδια ατ6ματo9 Θεoi' ρευoμtνφ (Mατθαiog,4,4)
Bπ' d'ρτφ

οix

δι6τι εiναι dναqxoζ χαι τ6λειo9. o υλιxog αqτog ε[ναι dqτιog, dταν 61ει τo σχημα τoυ xυxλoυ, διoτι o xrixλog ε[ναι τo μoνo σχημα πoυ δεγ θ1ει αρ1f xαι τθλog, χαι ωζ εx τoυτoυ ε[ναι dναq1o.

o Aρτog τηζ ξωηζ

ε(,ναι Αqτιog, 

o ΑPToΣ THΣ ZΩΗΣ, YΔΩP To ZΩN KAΙ o ΙAΣΩN TΩN ΨYXΩN

229

Oι π6γτε αqτoι απειxoνiξoνται o1ηματιxd με πθντε x(sxλ.oυq. Oι π6ντε αυτoi xιjπλoι ο1ετ[ξoνται με τα π6ντε οτεqεd τoυ Πλdτωγoζ, με τα π6γτε οτoιxεiα πoυ δoμoυν την ιiλη }.ιαι τoυζ π€ντε x{y'}νoυζ τωγ oλυμπιαxιilν αγιilνων, πoυ oυγιoτotlν την ιδ6α τηζ συμπαγτιxoτηταg xαι διαμθooυ τηζ Πεμπτουoiαg
oδηγotiν oτην μ6Θεξη με τo Θεi,oν. o xυxλog με τo οημε(o τoυ x6ντqoυ Q ουμβoλ(ξει τo θεioγ, εξ oυ xαι τo γQαμμα Θ, τo αρ1ιx6 τηg λθξηg Θε6s. Eναg x"(lν"}ιoq θ1ει πεqιφ6qεια 360 μoiρεg' αρα oι π€ντε τιtxχoι (oι π€ντε dqτoι) δiνoυν γιν6μενo τoν αριΘμ6
1800.

αqιΘμog αντιoτoι1εi oτo αΘqoιoμα τωγ γqαμματων φ+χ+ψ αντιoτoι1εi oμωg xαι oτoν λεξdριθμo τηg φQασηζ Π(,ατιg Κυρ[oυ, =1800, xαθιilg χαι στoν λεξαριθμo τηq λθξηg Zωoyoνrb. M6γoν o Xqιoτ6g Ζωoyoνεt' διoτι Αυτ69 ε[γαι o Aρτog τηg Ζωt1g'
'Εγr1l εiμi δ d'qτog

o iδιog

τis ζωis.(Ιωαννηg,6,35)

χαι να εiμεθα xαθημερινd αqτιoι. oι αq1α(oι'Eλληνεg, γνcbqιξαν oτι oι xooμιxdg αxτινoβoλiεg εμπ6τιξαν zαι μεταμ6Qφωγαν την ξιboα riλη, δι6τι με την ανdλυοη εixαν xατανoτ]oει την φrioη των τεood,ρωγ πQωτoγενcδν oτoι1ε(ωγ. Αυτα τα oτoι1ε[α τα εi1αν απoδΦοει με τoν δυναμιxo οταυρo πoυ ηταν εγγεγραμμ6νoζ σε lηilx)ιo xαι διεμolqαξε την γη αε τ6oοεqα ioα τμηματα. 'Exαoτo των τμημdτωγ αυτιilν αντιατoιγεi oε 6γα εχ τωγ τεooαqων πρωτoγενιilν ατoι1εiων, τα oπο[α ανα δfo αγτιπαqαταοooνται xαι αλληλoουμπληριilγoγται.
τηg υπαqξειbζ μαζ

H δυναμη τoυ θαliματoζ τoυ πoλλαπλαοιαoμoιi τωγ διio ι1θriων χαι τωγ π6ντε dqτων, εiναι η δriναμη τηζ παQoυσiαg τoυ Πνεiματog τoυ Αγioυ. Mε την πρoοευ1η Πdτεq Hμcbν' αιτoυμε απ6 τoγ oυqdνιo Πατ6qα γα μαζ δωρioει τoν d'ρτoν fiμ6ν τ6ν Βπιo'ιjoιoν, δηλαδη την υλιxη τQoφη η oπolα μεταβoλιξoμ6νη εντ69 ημωγ, Θα ενεqγoπoιr]oει την δυναμη τoυ πνεtiματog, δια γα αιτηooυμε τηγ υπεQφυη τqoφγi τηζ ψυχτiζ πoυ εiγαι o Λ6γοg τoυ Θεoυ. Αιτot]με απ6 τoν Πατ6ρα γα μαζ δωοει τoν αρτoν μετd τηg oυσιαζ, τo Αρτιoν, ιbοτε γα πληoιdαoυμε την τελε(,ωση, να εxπληqιboουμε τoν oxoπo

Δι'α8τ6 λoιπ6ν δ

Θε6E, θ6oαg d'ναμεoα εig τ6 πiq xαl τrjν yfiν ijδωq xαl d'6qα xαi ταxτoπoιηoαg αδτα μεταξ6 των 6αoν fiτo δυνατ6ν xατα τrjν iδ[αv d.ναλoy[αv, xαθδg δηλαδτj τ6 πσq ε7ναι πρ6g τoν d'6ρα, 'iται δ drjq νd ε7ναι πρ6E τ6 8δωg, xαl xαθιbg δ ci.rjρ πq6E τ6 8δωq, ζτoι τo fiδωq πρ69 τi7ν yfiν, αυy6δεoε xαι oυν6oτηoε Ξνα oδqαν6ν δρατ6ν xαt d'πτoι,. M6 αiτ6ν λoιπ6v τ6ν τq6πoν iνερyε[αE xαl d'π' αι3τα τα ατoιyεTα, τd δπoTα ε7ναι τoιαιjτα xαt τ6oclαρα, τ6ν d'ριθμ6v, iyεννrjθη τ6 odlμα τoi x6αμoυ d'ρμouιx6ν δια τfig
d'ναλoy tαg.'.

(Πλατωv,

T

[μαιοg, 32, b) 

230

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENΙΙΣ ΓNΩΣHΣ

Τα τθoοερα πqωτoγενrj οτoιxεiα o1ετiξoνται με τα τ€οοεqα γνωoτα πεδiα δυνdμεων: την παγxooμια 6λξη, τoν ηλεxτqoμαγνητισμo, τιg αοθενεig xαι τιE ιο1υρθg πυqηνιxθg δυνdμειE. o Πλdτωγ oτoν T[μαιoγ αλλd χαι στoν Φα['δωνα' πρoοδιoρiξει 6τι τα οωματ(δια των oτoι1εiων 61oυν oυγxεxqιμ6να οxηματα πoυ εiγαι δυγατ6γ γα χατασχευαoθotjν γεωμετριxd. Tο τετqdεδqo, πoυ εiγαι τo πqcδτo oτεqε6, αντιπQoσωπευει τo πυQ, τo oxταεδqo τoν α6Qα, o xυβog τηγ γη χαι τo ειxoodεδqo τo ιiδωq. o Θαλτig o Mιλrjoιog ηταν o πριilτog πoυ υπεοτηqιξε 6τι πqωταρ1ιxo ατoι1εio τoυ αιiμπαντog ε(,ναι τo ιiδωq. Συγ1ρoνωg oν6μαoε τoγ Θε6 Nouι' τoυ xooμoυ, τo δε oυμπαν 6μιμυ1o xαι πληqεE πνευματιxιilν oντoτητωγ. Κατ' αυτ6γ τoν τq6πo Θεμελ(ωoε την αq1ην 6τι o Θε6g ε[γαι παγτα1oυ παqων xαι τα πdγτα πληqιilν, xαθΦE δια16εται μθοω τoυ oτoι1ειcbδoυE υyρolj τηg δημιoυqγiαg, ωg η θεiα xινητιxη δriναμη τηg δημιoυργ(,αg.

Περ[ θεoi. Θαλig voδν τoi x6oμoυ τ6ν θεoν, τ6 δt πd'l' {μι/lυyoν &μα xαl δαιμoνων πλfiqεg' δι/1xειν δl xα[ δια τoσ ατoιyειιbδoυ'< δyρoi δυναμιν θεiαν xινητιxfiν αiτoi. Περ[ Θεo'ιj' Noυy τoυ x6oμoυ ovoμαξει o Θαλrjg τoν Θε6ν, τo δε o{μπαν {μιllυyov xαι oυy1q6vωg πλrjρεE πνευματιxc'ilv ovτoτrjτων' (o Θε6Ο εxτεlιlεται δε μloω τoυ στoLχειrbδoυE υyqοd' τo oπoloν εlιlαι θε[α xινητιxrj δdναμη Aυτoιj. (A6τιog, Περ[ αqγbν χ'αι' στoιχεlων, oε}'.301)
Πoλλo[ θεωρotiν 6τι o Θαληg αναφ6qεται οτo φυοιx6 tiδωq, ενιb πqοφανιbg αυτ69 αναφ€qεται στo χoσμιχ6 υδωq τηg δημιoυργiαg, δια τoυ oπo(oυ o Noυg Θε6E ε[ναι δια1υτog. To φυοιxo υδωq εiναι τo αq16τυπoγ 6λωγ των υγqιilν xαι η βdoη xαΘε oργανιxηg oυνθ6οεωg τηg ιiληg. oπωg ρ6ει, μεταμoρφιilνεται οε πoμπ6 υψη_ λτ]g oυ1ν6τηταζ πoυ ξωoγoνεi την ιiλη. Eντ6E τωγ υδdτων των ωxεαγιitγ γεγνηΘηxαν τα πqcδτα oργανιxα μ6qια τηζ ξωηζ. Mεταξι} αυτιbγ πεgιλαμβdνo_ νται τα βαoιxα αμινoξ6α χαι τα γoυxλεΤxα oξθα. Tα εixoοι βαoιxα αμινoξ€α ο1ετ[.ξoνται αμεoα με τα π6ντε oτεqεα του Πλdτωνog, απ6 τα oπo(α το π6μπτo εiγαι τo ειxoodεδqo. Aυτd τα αμινoξθα μπoqoυν να o1ηματiooυν απεiqoυg oυνδυαoμoιig δoμιilν, αqxεl να εμβαπτιοτotjγ oτo φωg τoυ ηλi,ου χαι στo ιiδωq, την <μητρα>> τωγ ωχεανιbν. H επιφdνεια των υδατων τωγ ωχεανιδγ απoτελεi τo 72Ψo xι]ζ επιφανεiαg τηζ γηζ. Eντ6g τωγ υδdτωγ τηζ γυγαιxεiαg μητQαζ xυoφoqεiται τo 6μβqυo επ[ ενν6α μηνεg. αγαπγ6ει xαι τq6φεται εντ69 τoυ υδατog xαι, oταγ 6qxεται oε επαφli με τo φωζ τoυ ηλioυ, απoτελε(,ται xαι αυτo απ6 υδωq xατa ]2%. Eγτ6ζ τoυ riδατog oυγτελε(ται χαι τo πqιilτo μυστηQιo τηζ ξωηζ τoυ ανΘριir 

o ΑPToΣ TΗΣ ZΩHΣ' YΔΩP To ZΩN KAΙ o ΙΑΣΩN TΩN ΨYXΩN

231

,ιoυ, τo μυστηQιo τηζ Bαπτισεωζ. Η πqιilτη βdπτιαη γ(νεται ατoν α6gα, την ατιγμη xατa την oπoiαγ τo νεoγ€ννητo βρ6φog εξ6q1εται απo την γυναιxεiα μητQα oτo οτoι1εio τoυ α6qα. T6τε, απox6πτoυμε τoν oμφαλιo λιbqo τoυ εμβqυoυ χαι ασυγεiδητα τo ανυψιilνoυμε στoν αθqα, αφιεqιilνoνταg τo, xατa xαπoιoν τq6πoν, oτoν Δημιoυqγo. To μυοτηqιo τηg Bαπτi,oεωg ειE τo Oνoμα τoυ Ιηooυ Xqιoτof αποτελε(, λoυτρ6 παλιγγενεο[αE xαι oυγτελεi οτην xαΘαρση χαι απαλλαγη τoυ ανθρcδ_ πoυ απo τo πQoπατoqιx6ν αμαqτημα. To επ6μενo μυoτηqιo εiγαι τo Aγιoν Mtqoν τoυ Xqloματoζ τo oπoio δηλιilνει την επεν6qγεια τoυ τq[τoυ oτoι1εioυ, τoυ πυqdg. Δι6τι 6πω9 o Θεog εiγαι xαταγαλiοxoγ πυQ, με τoγ [διo τqoπo χαι με τo Αγιoν Mriρoν δια1θεται τo πυQ τηζ λυτqιbοεωg, ωg δωqεα. Σφqαyig δωqεd'g ΠvειjματogAy[,oυ. Αυτo απoτελεi την oφqαγ(,δα τoυ Ιηoof Xριoτori χαι τo βdπτιαμα τoυ πυρ6g τoυ παq6xεt στoγ dνθqωπo τo διxα[ωμα τηg θεiαg 1αqιτog χαι τoν xαθιοτα δοxιμo 1ριoτιαν6. Θα xαταoτoriμε xqηατoi xαι xε1qιoμ6νoι, 6ταν δι6λθoυμε την δoxιμαolα τoυ Αντιxρiοτoυ (666), χωQιζ να αγταλλdξoυμε τo οφqdγισμα τoυ μυoτηq[oυ τηg Bαπτi,oεωζ με τo oφραγιoμα τoυ Αντι1ρioτoυ. Διoτι o dνΘqωπog με την δoπιμαo(α xαθ[oταται δ6xιμog, oπωg xαι με τo πυρ δoxιμdξεται ο xqυο6g. 'Eτοι, τo 1αqαγμα (666), ωζ δoxιμαoτr]ριoγ πυQ, θα xqiνει την xαθαq6τητα τoυ παΘεγ69 μαg ανdλoγα με την πioτη την oπoiα διαθ€τει xαι xατa oυνLπεια με την θυoiα πoυ ε[,γαι απoφασισμθνog να πρooφ6gει: Καρδ[nν συντετQLμμ€νην xαi τεταπεινωμtνην δ Θε6g oδx Βξουδεvιbαει. 'Oooι λoιπ6γ υποοτorjγ την δoxιμαo[,α τoυ Αντιxqiοτoυ χαι υπoμεiνoυν €ωg τ6λoυ9 εδqαiοι, θα διαπιοτιilooυν 6τι τo 666, o αqιθμ6E του Θηρ[oυ, θα μεταστQαφεt oε 999, με απoτι1λεoμα η αυταπdτη, η ψευδαioΘηoη χαι o ευτελιoμ69 αυτηg τηζ ξωηζ, γα μεταστQαφoιiν oε εγρηγoρoη τoυ γoυ, οε δια1υoη τoυ φωτ6g τηg Αληθεiαζ 1,αι σε ιαταξiωoη τoυ Αγ[,oυ Πνεriματog oτην ξωη. Αυτ6 θα απoτελ6oει χαι τηγ oυντελιxτ] Bαπτιoη τηg Aπoλυτqιboεωg. To ιiδωρ τηg Bαπτioεωg, oπωg χαι τo riδωq των ωxεαγι.bγ απoτελε(,ται απ6 oξυγoνo xαι υδqoγoγo. To oξυγ6νo εiναι o oξυg γoνog πoυ ουν61ει την ξωη, ενιil τo υδqογoνo ε[ναι o 6τεqog γ6νoE τoυ riδατog. o γoνοg αυτ69 ε[ναι ταντα1ori παqoν, xαθιilg τo υδρoγ6νo βρioxεται παγτoυ οτo oriμπαν xαι απoτελεi τoν γ6νο τωγ χoσμιχων υδdτων. E[γαι 6να ε[,δog xooμιxo{ xυτταQoυ χαι οτo πqωτoνιo τoυ ατ6μoυ τoυ εμπεqι6χoγται oι ν6μoι τηg δημιoυqγiαg. To ατoμo τoυ υδqoγ6γoυ απoτελεiται απo ιiνα πρωτ6νιo χαι 6να ηλεz"τρ6νιo. Τo πqωτ6νιo oυμβoλiξει τoγ Πατ6qα, τo ηλεxτQ6γιo τoγ Yι6γ xαι η μεταξf τoυg ox6oη ουμβoλ(ξει το Πνεtiμα τo Αγιoν. 

232

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Edγ υπoθθοoυμε 6τι, 6πω9 o ανθqωπog, χαι τo υδqoγ6νo απoxτd τo oυνoλo των αιoθr]oεωγ, απ6 την oτιγμri πoυ ε[,ναι παντα1oti παρ6ν, θα μπoρεi να αxoι]ει, να θεαται χαι γα γνωq(,ξει τα πdντα'αx6μη xαι αυτd πoυ μ6λλoυμε να οxεφθofμε η να πqdξoυμε. Xqηoιμoπoιι.(l τo γνωοτ6 υδqoγ6νo πoυ δια16εται ατo τoπιx6 μαg οιiμπαν, ωg παgdδειγμα, δια γα πρooεγγiooυμε χαι να xατανoηooυμε τηγ ιδι6τητα τoυ Παγτα1oυ Παρdντoζ, πoυ αντ]xει μ6νo oτoν Θε6. Εν'τ69 απ6 τα τ6ooεqα βαoιxα oτερεd τoυ Πλdτωγoζ, πoυ απαιτoυνται για τηγ otioταoη τωγ σωματιδ(ωγ τωγ τεoodρων oτoι1εiων, υπdq1ει xαι μiα π6μπτη αtioταοη.
'Επειδrj δ6 δπηqyε d'x6μη μ[α π6μπτη otoτααιE, δ Θε6g τrjν iyqηoιμoπo[ηαε 6ταν Βoyεδ[αoε τrjv τελιxrjν διευθ6τηαιν τoσ oι3μπαντoE. (Πλατων, Tlμαιog, 55, c) H π6μπτη αυτη ουοταoη ε[ναι o αιθηρ, ο oπoiog απoτελε| μ(,α ανι(lτερη μoQφη ηλεxτqιομoιl. Eαγ πqooθ6ooυμε τα αq1ιxd γqαμματα τωγ π6γτε βαoιxιilν oτoι1εiων, παqατηqofμε 6τι o1ηματ[ξεται η λθξη AΓAΠY. Αιθτio, η, Atio, ΠυQ,'YδωQ > ΑΓΑΠY τo υδρoγ6νo 61oυν πριitτo γQdμμα το Y, πoυ oυμβoλ[ξει την To riδωρ χαι τqιουπ6oτατη δoμη τoυ χoσμιχori γoνιδloυ τo oπoioν εxτεlνεται στo αtiμπαν. Στoν πiναxα τηg 1ημεiαg τo υδqoγ6γo, δεγ oυμβολiξεται με Y, αλλd με Η. Η ΑΓΑΠY λoιπoγ, πoυ γ[,νεται AΓAΠΗ, ε(,ναι η δυναμη πoυ πηγαξει απo την xαρδια, την θδρα τoυ Αγioυ Πνεtματog. E[,ναι η πtψπτη δfναμη, η oπoiα δεν μεταβαλλεται, αλλd εγιilγει, εξoυοιdξει xαι εξιooρρoπε( τo oυνoλo τωγ δυνdμεων τoυ φυσιχot μαg x6oμoυ χαι τo οfγoλo τωγ ανταγαxλd,οειilν τoυg οτoγ εxdoτoτε παqαλληλo ι6ομo.

χαι πεQισσ6τερo εxλεπτυομθγη

t2345

2i,Ν
6789

10

H αγdπη ε(,ναι η δriναμη των δυνdμεων, ε[γαι η Πεμπτoυο[α τoυ Θεoυ, ε(,ναι η ι6xφραoη τoυ Aγαθor1. Edν xατoρθιiloειg να αγαπr]oειg oτιδηπoτε οε περιβdλλει, τ6τε αγαπαg τoν iδιoν τον Δημιoυqγo οoυ. 

o ΑΡToΣ THΣ ZΩHΣ, YΔΩP To ZΩN ΚAΙ o ΙΑΣΩN TΩN ΨYXΩN

233

"'Εyrb εiμαι δ dρτog δ ξctrν, πoι3 xατiβηxε d'π6 τ6ν oδραν6v. iαν xανεiE φαyy1 d'π6 τoν d'ρτoν αiτ6v, θd' ξτjoει αiων[ωg, δ &qτog δ6 τoν δπoToν Βyω θα δcilαφ, ε7ναι rj oαqξ μoυ, την δπolαv θα διυorυ δπ6ρ τfrs ξωis τofr x6αμoυ''. o['ΙoυδαToι Βφιλoνιxοioαv μεταξd τoυE xαl {λεyαv, "Πδs δdvαται αiτ6g να μd.g δrbo71 να φαyοlμεν την oαρxα τoυ;'' Toτε δ'ΙηooaE τo6g ε7πε, "Aλrjθεια, d.ληθεια od'g λ6'yω, Βαv δ6v φd'yετε τi7ν oαqxα τol Yioi τo6 d'νθqcbπoυ xαl δ6ν πιfiτε τ6 αiμα τoυ, δ6'ν '{yετε ξωrjν μ6oα ααE.'ΕxεTνog πod τqcbyει τrjν oαqxαv μoυ xαl πlyει τ6 αiμα μoυ, '!yει ξωηv αirbνιoν xαl iyω θα τ6v d'vαoτηoω ττj'u ioyατην fiμ6qαv. Δι6τι ri oαqξ μoυ εΙναι d'ληθινη τqoφfi xαl τ6 αΙμd' μoυ d'ληθινoν πoτοv.'ΕxεTνog πo6 τρrilyει την oαqxαν'μoυ xαl πlvει τ6 αiμα μoυ μ6νει μ6oα μoυ xαl Bycb μ6oα τoυ''. ('Ιωαvvηg,6,48) Τo οιbμα χαι τo α(,μα τoυ Ιηooυ Xριoτoυ ε[ναι η αιιilνιog ξωη. Ε|ναι η iαοη των ψυχωγ μαζ χαι η θεqαπε|α xαθε αoθεγεiαg. Η λ6ξη ΑΙMΑ, με αγα'iQαμματισμo μεταβαλλεται σε ΙΑMA. To ΑΙMΑ τoυ Xqιοτoi πoυ xυθηxε επ[ τoυ Σταυqoυ, εiγαι τo ΙΑMΑ τηg ανθρωπoτηταg.

ΙΑMΑ= 1O+1+4O+l=52 = ΞΞ To oυμβoλo τoυ αQχαιoελληνιxot μαιανδqoυ, ωg or1μβoλoν τoυ απεiρoυ, ο7.ετiξεται με τo απειρo τηg δημιoυργ(,αg τoυ Θεoιj. To ουμβoλo αυτo πoυ q6ει ειg τo απειρoν, αντιοτoι1ε[ oτoν αριθμo 77.

ΞΞΞ =bc -cΞ =52 + 25 =jJ=jυ+t Toυg αqιθμoυg 70 xαι 71qηoιμoπoιεi xαι o Ιηοoυg, δια να φανεριilοει τo .απειQoν, τηg αφ6οεωζ χαι τηζ ουγ1ωρηoεωg.
yωqiγαω τ6ν d'δελφo1', μoυ' Βαν iξαxoλoυθγ1 να μoa xανη xαxoν; "ΕωE 6πτα φoQtζ;, Λ6yει εig α8τ6ν δ'Ιηooσg, "Δ6ν αoi λ6yω {cυg 6πτα φoqlE, dλλα ΞωE 6βδομi7ντα φoQ6ζ τ6 6πτα,. (MατθαioE, Ι8,21)
Τo oνoμα Ιηooυg πρooεγγ|ξει xατd, την ετυμoλoγ[α τo oγoμα τoυ αρ1α[oυ ηqωα Ιηαoνog η Ιαοoνog, αρxηγoυ τηg Αργoναυτtxtg εxοτρατεiαg, αλλα Ζ-αι τo oνoμα τoυ ηqωα Ιdοoυ. Βyιb ε[μαι o Ιηoων o υtog τoυ A[ooνoE xαι qtει εξαιqετιxo α(μα oτιg φλtβεζ μoιjι), λ6ει o Ιαoωγ oτoν 0ρφ6α'
T6τε iπληolααε δ Π6τρog xαl τoδ ε7πε, '' Κdqιε, πooεg φoQ6ζ να αυy-

Eξαιρετιx6 α[μα ρ6ει oτιg φλ6βε9 τoυ ηqωα, o oπolog γνωρiξει τoυg χαι την Θε'ιxη xαταγωγη τoυ. 'Ηταγ γνιilοτηg τηg υπαρξεωE τoυ Ενog τQισυπoστατoυ Θεot] χαι τηζ μελλoντιxηg γ6ννηοηg τoυ Yιoυ τoυ Θεoυ απ6 την Παqθ6νo Mαρ[α.
z.ιbδιxεg των γoνιδiωγ τoυ l) oρφευg, Aρyoναυτιxα,81.

ι 

234

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

H Eλληνιxη Mυθoλoγi,α, η oπoiα ε[ναι η xωδιxoπoιημ6νη ιοτoq[.α xαι πρoΤατoρlα τoυ ανθρωπiνoυ γ6νoυ9, απoδ61εται τηγ ιδιαiτεqη xλioη τoυ Ιαοoνog στηγ ιατQιχt1τ€yνη, επιβεβαιιilνoγταζ πατ' αυτoγ τoν τq6πo χαι τη\' ετυμoλoγLα τoυ oνoματοg του. Πoια oμωg μoQφη λαμβανει τo oνoμα Ιαοωγ. εdν μεταΘ6οoυμε τoγ τ6γo; Mετατq6πεται oτην λθξη 'Ιαoων, η oπolα μα; μεταφθρει στηγ πQoσταxτι,ιi1τoυ ρηματog ιιilμαι, θεgαπευω, δηλαδη οτo iαοαι πoυ oημαiνει θεqdπευoε. "Ιααωv τd'g ιllυyαg iμrbr, αιτoυμε στιζ παQαχληoειE πQoζ τoγ Kυριo xαι Θε6 μαg. o Ιdοων τηg ανθqωπ6τηταg ε(,ναι αυτ69 πoυ θα αυντελθoει oτηι' [αoη των ι|.lυ1ιilν ημων, εiγαι o Ιηooυg Xqιoτog, o λυτqωτηg των ιpυ1ιilν xαι ιατ8oζ 6λωγ τωγ αoθεγειι.δγ. Ιατρ6g απoιαλε(ται o Ιηoorig χαι σε θγα oπαγιo χQησμ6 πoυ διαoιbξεται απ6 τoγ Πλor1ταρ1o xαι αναγqαφεταt σε 1ειq6γqαφo τoυ Αγioυ oqoυg.
'0ψ6πoτε δ dναqyοg d'ναρyoυ y6νo6, xαi τrjν πoλυαyεδrjν ταιjτην iλααειε yηv xαl xατoιx/1αει iν d'δαfi xoqη, εig τ6 δνoμα αι)τfi; Mαρ[α. Καt παqαδoθrjoεται εig φ6νoν Βξ d.πloτoυ λαoi, xαi oταυρωθrjoεται, xαl τ6λοg dναoτrjoεται. Κα[ αιboει παllτα x6oμoν.'Εoτι δ6 τ6 6νoμα αiτoi'ΙηooδE' 6 λ6yεται iατq6g. Bατoπεδloυ 754, φ. 182α (βλ. ειx. 53) Eξαιqετιx6 ενδιαφθρoν παqoυoιdξει χαι η πqooωνυμ[,α τoυ Πoιμ6γα τωγ λαιilγ, πoυ απoδ[δεται στoγ Ιdooγα απo τoγ Ηoioδo. Atαων, δE τ6xεθ' υ[6ν'Ιrjooνα πoιμ6vα λαcΤlv, δv Χε[ρων tθqεψ' BνI Πηλ[ωι δλriεντι. (Aπoαπαoματ α'Η α ι6 δου, 40)
μεταγεν6οτερα, απo τoν Αq1ιεπioxoπo Θεoοαλoγ[,xηg EυοταΘιo.

Η ιδ[α πqooωνυμiα

απoδ(,δεται

χαι πdλι οτoγ Ιααωνα, δυo xιλιετiεg

Ειiνυog o υι6g τoυ Ιdαoνoζ' τoy οπoloν εyi'νvηoε η Υ'ιpιπι3λη α'ιjξυyog του Ιααoyog τoυ πoιμ6vα τωy λα6y. (EυοταΘιog , Παqεx6oλαt ειg την Ιλιd'δα' 2, 505)
Ηο[oδoE (8og αι. π.X.) xαι o EυoτdθιoE (12og αι. μ.X.) απoδ(δoυγ οτoν Ιdοoγα τηγ πQoσωνυμiα τoυ πoιμ6να τωγ λαcilγ. o υιoE τoυ Αiooνog. Ιαoων, ωg ιαλ6g πoιμτ]ν, αναλαμβανει τηγ ευθυνη τηζ επαναφoqdg τoυ 1qυoοφ6ρoυ xqιoυ oτην πoiμνη. o xqιog αυτog εixε δoθε[ απ6 τoγ xριoφ6qo Eqμη oτην Nεφθλη, την μητθqα τoυ Φqiξoυ χαι τηζ 'Eλληg πoυ τoγ δι6θεοε για τηγ αωτηqiα τωγ τ6xγωγ τηζ, τα oπoiα εoιbθηoαν πετιilνταg υπεqdνω τηg
θαλαooηg. o αγγελιαφ6qog των θεcbν Eqμηg θ1ει την πρooωνυμ(α xqιoφ6qog, δι6τι

o

o 

o ΑPToΣ THΣ ZΩΗΣ' YΔΩP To ZΩN ΚΑΙ o ΙAΣΩN TΩN ΨYXΩN

235

παQLστανεται σε αγαλματα γα φ6Qεt στηγ αγχαλια τoυ χQιαQι. Στην πqιbτη Απoxdλυψη, την 11ην π. X. xιλιετηqiδα, o Θε69 απoπαλυφΘηxε υπo τo 6νoμα Πoιμdνδρηζ στoγ EQμη, τoγ oπoioν xατθοτηαε oδηγ6 xαι πoιμ6να των ανθριilπων. O iδιog o Θε69, εμφανιoθεlg εLζ την γη δια τoυ Yιoυ Toυ Ιηooυ Xqιoτoυ, γνωοτoπoiησε στoυζ ανΘqιilπoυg oτι Αυτ69 εiγαι o Πoιμην o xαλ6E. Kαι dταγ oυνd'ντηοε τoυζ πQoσελθoντεg πρog Αυτ6ν'Eλληνεg, απoγoνoυE του Ιαοoγoζ χαι τoυ Eqμori, εLπε την βαθυoτo1αοτoν Qηoιν 'Ελfiλυθεv i δρo'lνα δoξαoθn δ Υt6E τoi d'νθρcbπoυ. 

o APxAΓΓEΛoΣ MΙXAHΛ' H APΓOI\AYTΙKH EΚΣTPATEΙA KAΙ To ΠΛΗΓMA KATA ToY ΔPAKOI\ToΣ
L1.
'Εν δ6 τoΤg xαιρoΤE τoi Θdlλα frν 'Ηραxλ{g δ fiqrs xαi οi Αργoνα0ται oi περi'Ιαoογα τ6γ Θεοοαλ6γ xαi Kαατορα xαl Πoλυδευxηγ xα[ "Yλαγ xαi ΤελαμΦνα xαL τol/sg λoιπoυg. οiτινεg dνι6vτεg τ6ν Ξλληαπoντoν θπολεμηθηoαν εξαiφνηg δπο Kυξ[xoυ. βαοιλ6ωg τ{g'Eλληοπ6ντoυ. xαi oυγxρoυοαγτεζ γαυμα1iψ θφ6vευoαν τ6γ Kυξιxoν βαoιλ6α' xα[ εioελθ6ντεg νυxτ6g παq6λαβov τιiν Ktξιxoν, μητq6πoλιν τξg Ξλληαπ6ντου iπαq1iα g. xαt uεμαθηx6τεE dπ6 τΦγ πoλιτΦγ τ.α1τCυy oυγπλητιxdlν δτι Kυξιx6g θoτιγ δ αφαγεiE παρ'αιiτΦν, iτ6νθηααν δι' αιjτ6ν, δτι αι,γγενηg αiτΦγ δπflρ1ε xαL ?'x τξg αιiτδν xιbqαg dφεqε τ6 γ6vοg. Καi fiτoυν ουγγνιi.lμην τff τΦν αιιφoτ6qων dγνοiψ' παi &πoλoγηoαμενoι πq6g τoυτoυ g €z-τιoαγ θν τfl αriτff Kυξ(,xφ π6λει uετα την vixην iερ6ν. xαl ατελθ6ντεg o[ Aργoναtται εig τ6 uαντεToν, dνΘα λ6γεται τα Πυθια θερμα, xα[ πoιηoαντεg θυαiαν i-τηριilτηοαv λ6γoντε g τα8τα.

μcbvα χαL τoυζ υπoλotπoυg' oι oπo[-

ΕιE τoυg yq6νoυg τoυ ΘrΙlλα ξο6αε o rjρωαg Hqαxλτjq χαL oι Aρyoναι3τεg yυqω απδ τoν Ιαooyα τov Θεαααλ6' τoιl ΚαoτoQα 2lαL τov Πoλυδεdxη, τov 'Yλα xαι τov Tελα-

oι αvεqy6μεyoι τoy Ελληαπoντo, xαταπoλεμτjθηxαν αιφνιδtωg απo τov Κdζιxo, τoν βαoιλ6α τηg χιbQαq πεql τoν Ελληoπoντο. Και αφoυ oυyxρo'ι3αθηxαν εLζ vαυμαylαν, φ6νευoαν τoν βαoιλ6α Κιjξικo xαq αφod εια6βαλαν xατα τηv διαqxεια τηg vυxτ6g xυρlευoαν την Κtξιxo, η oποlα τjταv η μητq6πoλη τηE επαqyiαg τoυ Ελληαπ6ντoυ. Και, 6ταv πληρoφoρ{1θηxαν απo τoυE πoλlτεE ιdαL τoυζ αυyxλητιxoυE oτι o Κ'ι3ξιxog rjταv αυτ6g που εαφαyη απ' αυτoιjg' πtvθηααν πqog yαqιv τoυ, δι6τι rjταν αυyyεvτjg τωv xαι xαταy6ταν απ6 την ycbqα τωv. Και ξrjτηααν αυyyνιbμη δια τηv αyνoια αμφoτ6qωv, xαι αφot απoλoyηθη2lαν ττQoζ αυτοdg, ixτιoαv ιερoν ειg
την ιδ[α π6λη Κυξιxo μετα τηv v[κη' Και 6ταy αvαycbqηααν oι

Aqyovαι3τεζ ?τQoζ τo μαvτεlov, εxεl 6πoυ oνoμαξεται τα Πυθια θερμα, xαι αφoι3 πqoo6'φεqαv θυo[α, ερcbτησαν λlyoνταE τα εξηE: 

238

TΑ AΡXEΙA THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Πqoφητευooν f μTν, πρoφfiτα, Tιταν, ΦoTβε'Απoλλoν, τiνog Eoται δ6μog oδτog εi τl δ6 δoται; xαi, θδ6θη αriτoig 1qηομ6g παqα τfg ΠυΘiαg oδτog. "ooα μ6ν πρ6g dqετην xα[ x6oμov δρωqε πoιεTτε. θγιb δ6 θφετμευω τρεiν δνα μoiνoν ιiψιμ6δoντα θεoγ. oδ λoγoE ciφθιτog θγ dδαεi x6qη iγxυog iioται. oδτoζ δoπερ τ6ξoν πυqιφ6ρoν μ6oον διαδqαμιbν iπαγτα x6oμoν, ξωγρευοαg πατqi πρoοαξει δΦqoν. αriτflg iοται δ6μοg, Mαgiα δε τotiνoμα αιiτfig. Kαi γqαψαντεg τ6ν 1ρηoμ6ν oi fiqrεg θν λiθφ, iiτoι μαqμαqφ 1αλx6oιg γραμμααιν, θθηxαν εig τ6 δπ6qΘυqoγ τοl ναoi, xαλ6oαντεg τ6ν oixoν'P6αg μητQ6ζ θεΦγ. δατιg oixog μετα δ6 1ρ6νoυg πoλλουE θγ€νετo θxxληαiα τ{g &γ[αE xα[ θεoτ6xου Mαqiαg δπ6 ZηνωνoE βαoιλ6ω9. oi δε AqγoγαΟται bx τ\E 'Eλληαπ6ντoυ θξoρμηααγτεE xατ6πλευoαν θπi ταg Πριγxηπloυ g νηαoυE xdπεΤθεγ dνfiλΘoν τ6ν Xαλxηδ6νog πλoΟν, περσoαι βoυλ6μενoι τ6ν dγαπλoυγ τffg Πoντιxffg Θαλαooηg. παi θπoλεμηΘηααν παλιγ δπ6 τoδ Aμυxoυ xαi φoβηθ6ντεg τor &νδρ6g την δυναμιν xατθφυγoν θν x6λπφ τιν[ xαταλoφ, δααυτατφ παγυ xαi, dγqiφ xαi 8θεαoαγτo θγ δπταο[φ δυναμ[ν τινα δg θx τoσ oriρανoδ πqooπελαoαοαν πq6g αιiτoυg dνδρ69 φoβερoδ φ6qoντog τoΤE ωμoιg πτ6qυγαg δg dετoi, δoτιg ts1ρηματιoεν αriτοTg την xατα τor Aμυxoυ ν[xην.

αx6λoυθog χ,Qησμ6ζ. " 'ooα αυν6πoνται με την αρετrj xαι την ευπq6πεLα' yα πqαξετε. Εγrb 6μω; πqoφητευω' τQεLζ φ'ιjαειg ειg 6'να xαι μovαδιx6 ιjψιατoν Θε6v, τoυ oπoloυ o αφθαqτog Λ6yog θα κυoφoqηθε[ εντoE x6ρηζ αvυπoψ[αατηg' αυτ6E, 6πωE αxριβcλg τo πυqφ6ρoιl τ6ξov, αφot διατqlξει oλ6xληqoν τoν x6oμov xαι αφoυ περιλαβει την ξωιjν Θα την πqooφtqει δι1lρo πqog τoτ' Πατ6ρα. Ειg αυτrjν θα αν/1xει o olxog αυτ6g }dαL τo 6lroμα τηg θα ε[ναι Mαρ[α''. Και αφoι5 xατ6yραιpαν oι /1ρωεg τoν χQησμo oε λ[θo, δηλαδη oε μαρμαρo' με yαλxινα yραμματα, τoν τoπoθ6τησαν ειζ τo υπ6ρθυqoy τoυ ναoι3, αφot' oν6μαααν τoy olxo τηg P6αg τηg μητ6qαg τωv θεrbν. Aυτog ο oixoE μετα απ6 πoλλα yρ6νια' xαθιεqrbθηxε απ6 τoy βααιλ6α Zηvωvα yα εlvαι εxxληolα τηE Aγtαg xαι Θεoτoxoυ MαρiαE. oι δε Aρyoιlα{τεg, αφοι3 αναy6Qησαν απ6 την y6qα τoυ Ελληoπ6vτoυ, 6πλευoαν πQoζ τLζ Πqηyxιπoνrjooυ5 xαι απo εxεi αντjλθαν την θαλd'ooια

"Προφi1τευoε εLζ εμαζ, πqoφητα Tιτανα, Φolβε Aπ6λλων, πoloυ θα εtναι αυτ69 o οtxoE xαι τι θα ε[ναι;" Και εδ6θη ειE αυτo6E δια τηg Πυθlαg o

πoρεlα πQoζ την Χαλxηδ6να, θ6,λο' vταζ να διαν'ιjooυv τoιl πλoυv πQoζ την θαλααααν τoυ Π6yτου. Και πoλεμηθηxαν παλι υπ6 τoυ Aμtxoυ' ?tαι επειδη φoβrjθηxαν τηv δ'ιjvαμη τoυ αvδq6g, xατ6φυyαv ειE x6λπov xατα' φυτoy απ6 πολι3 πυxvo xαι αyριo δαoog' xαι εlδαv ειE οπτααiαν vα τoυζ πληoιαξει απo τoy oυqαv6 δι3ναμη,
εv6g φoβερoι5 ανδρ6E o oπoiog 6φερε εLζ τoυζ ι/lμoυE τoυ πτ6qυyεE 6πωg τoυ '{αL την νlxη τωι, εναyτioν τoυ Aμljxoυ.

αετoι3

o

oπo[oE oυνετtλεαεv ειE 

oΑPxΑΙΤEΛoΣMD(ΑΗΔHΑΡΓσ,ιAYΤ]KΗEKΣΙΡΑTEΙAKΑΙToΙΙΛΗΓλ4AKATΑToYΔPΑKα{ToΣ

239

τQ Aμυxφ' xαi νιxηoαντεg αι}τ6ν xα[ εri1αριατοδντε5 θixτιoαγ θγ τΦ αr}τQ τ6πφ δπoυ την δυναμιν δωqαxαoιν iεq6ν, oτηoαντεg θxεΤ

ο'iτινεg θαqqηααντεg αυνdβαλoν

Aυτοi, αφο{ 6λαβαν θαqqog, rjλθαv ειg oι3yxqoυσLv πQoζ τov Aμυxoν' xαι αφo'ιi τoν ενiκηoαv xαι πρoα6φετ6πoν αυτ6v, 6πoυ εlyαν αντιxρloει τηv δ'ι3ναμη, xαι αφod lclτηααv εxεl oμolωμα τηg δυvαμεωζ πoυ ε[δαν,
το Qαv ευχαQιατ[α, 6xτιααν ιερ6v ειζ
τo1',

θxτtπωμα τfrE παρ' αr]τδγ

6θεααατo dπελΘιilν doφαλlοααθαι αιjτ6 KωγoταντTνog δ μ6γα9 βααιλευg' δg γεν6μενο9 19ιοτιαν69, xαL τCp θxτυπιilματι τfrg ατηληs πqοοεo1ηxιbg τQ δoτΦτι θxεT, εiπεν δτι dγγ6λoυ oημεTov α1ηματι μoνα1oi παqα τo0 δ6γματo9 τδν 1ριατιαγΦγ. xαi θzπλαγεlg θπi τζl τ6πω xαi τQ ιτLoψατι, xαi εiξαμενοg γνδναι τolαg iατi δυναμεωg dγγ6λoυ τ6 €xτυπωμα, παqεxoιμηΘη τQ τ6πφ. zαi dxουoαg θν δqαματι τ6 δνoμα rQg δυναμεωg εiΘ6ω9 θγερθεig θz6αμηαε τ6ν τ6πoν, πoιηoαg z.ατιi d,γατoλαE ειi1ην. xαi Ξπων6μααε τ6 εlixτηgιoν, iiτoι τ6ν τoπoν, τoσ &γ[ου &g1αγγ6λoυ Mι1αηλ. oi δ6 Aqγoγαiται μετα την νixην τoδ Aμυxου θxεTθεγ θξoρμηααντεg θπi την Πoντιxην dν€πλευααγ δια τ6 1qιiαεoν δ6qαg' o[τινεg iλαβoν αιiτ6 xαi την Mηδειαν, την τoδ Αετoi θι'γατ6qα, βαoιλ6ω5 τflg Σxυθ[αg, α.το Koλ1i.δog 1ιbραg' δθεν ιστoQειται τα χατα -ιασoγα χαι Π.αυxην, τoδ Kρ6oντoE Θυγατdρα, βααιλ6ωE τflg
Θεαααλ[αE,

τ6γ αriτ6γ τ6πoγ fi τ6 iεq6ν αriτ6 ΣωoΘdνην, δι6τι θxεT φυγ6ντεg θoιbΘηoαν' δατιg τ6πo9 οδτωg z6x}'ηταt Eωg τfig νδν. δπεq iερ6ν μετα τ6 βααιλεiοαι Bυξdντιoν

ΘεαΘε[oηg δυναμεωg xαλ6οαντεg

ιεq6v αυτ6 Σωoθ6'νη, δι6τι orbθηxαv, αφod xατ6φυyαν εxεi' Aυτ6g o τ6πo9 ovoμd'ξεται 6ωg xαι αημερα μ' αυτ6 τo 6νoμα' Aυτ6 αxριβrbg τo ιερ6ν ο Κωyoταντ[vog o μ6yαg βαoιλειig, αφod εyxατααταθηxε ειζ την π6λιν Bυξαντιoν, εθεαθη vα πηyαlνει εxεt δια να τo εξααφαλ[oει. Aυτ6g, 6ταv 6yινε yqιατιαν6g xαι αφoι3 πληα[ααε πQoζ την αναyλυφη ατιjλη πoυ rjταν εxεt τoπoθετημtνη, εiπε 6τι αυτrj αποτελε[ oημεlo αyy6λoυ με oyrjμα μoναyoι3 απ6 το yqιoτιανιx6 δ6yμα. Και επειδrj εξεπλαγη δια την τoπoθεαlα xαι τo xτloμα, xαι αφoι3 πρooευyrjθηxε δια yα yνωq[oει πotαg αyyελιxrjg δυναμεrυg εlναι τo oμo[ωμα, xoιμrjθηxε πληαioν τoυ τ6πoυ xαι αφoιj αxουαε oε 6ραμα τo 6νoμα τηg δυνd'|Ιεωζ, αμ6oωE ηy6Qθη, διαxooμηαε τoν τ6πoν ?{αι πQoσευyrjθηxε πρog την ανατoλτj. Και ov6μααε τov τ6πo, 6πoυ πρoαευyrjθηxε, τ6πo τoυ Ayioυ Aqyαyy{λoυ Mιyαrjλ. oι δε Aρyoναιjτεg, μετα την νlxη xατα τoυ Aμ'ι3xoυ, εξ6qμηoαν απ6 εxεl πρog την yιbρα τoυ Π6ντoυ δια τo yqυα6μαλλον δ6qαg. Aυτo[ πrjραν αυτ6 xαι την Mrjδεια, την x6ρη τoυ Aετot, o oποiog rjτα'ιl βααιλε,ιjg τηg Σxυθ[αg, απ6 τη yιbρα τηg Κoλyiδog. Εξ αυτιbν εξιoτoqοιjνται τα αyαφεq6μενα ειζ τoν Ιααovα 2lαι την Γλα,ιjχηv' την x6qη τoυ Κqloντοg, τoυ βαoιλ6ωg τη g Θ εooαλlαE,

ov6μαααν τoν τ6πoν αυτον rj 

240

TA AΡXEΙΑ THΣ XAMENrΙΣ ΓNΩΣΗΣ

την xα[ θμπρηoθεToαν θx oυμβαντog τιν6g &μα τ{l πατqi θν τoΤg δμενloιg, xαLτα dλλα τfg iοτoqlαg, ατιγα δ οοφιbτατog Aπoλλιbνιog δ iατoριx6g oυνεγραψατo. Mετα δ6 ΘΦλαγ fγεΤτο τo0 'Ιoqαηλ Aiγλιbμ 6 Zαβoυλωνiτηg' θν θπεlvoιg δ6 τoTg 1ρ6νoιg flν παρ"'Eλληoι μαντιg dλλη, Σiβυλλα f 'Eρυθραiα. θν οig 1q6νoιg δβαοiλευοε τi1g Φqυγiαg δ Tρδog, δE θγ6νετo πατηq'Ιλioυ xαi Γανυμηδoυg. oδτog ijxτιοε π6λειg δtο, την Tqο(αν εig δνoμα'(διoγ xαi τ6 "Ιλιoν εig δνoμα'Ιλlου τo0 μεlξoνog αiτoδ

η oπolα πυρπολfiθηχε εχ

τυyα[oτ' αυμβαvτog μετατoυ πατq6E τηg xατα τηv τ6λεoη τrυν yαμων, xαι τα d.λλα oημεiα τηE ιoτoqlαg, τα oπoiα oυνiyQαψε ο ooφ6τατoE ιoτοqιx6g AπoλλιbνιoE' Mετα απ6 τον Θιbλα, κυβ6'qνηαε τo Ιoqαrjλ o AιyλrΙlμ απ6 τη Zαβoυλιbν'

xατ' εxεlνoυζ τoυζ yρ6voυg υπrjρy"ε πληαtoν τrυν Ελλrjvωll xαπoια αλλι7 μαντιE, η Σ[βυλλα η Εqυθqαlα. Κατ'

υioδ.

αυτodg τoυg yρoνoυg βαoiλευoε στηl' Φqυylα ο Tqrbog, ο oπoloE υπrjρξε πατfiq του Ιλloυ χαι τoυ Γανυμrjδo.-;. Aυτ6E txτιoε δυo π6λειE, την Tρoiαι'. η oπotα φ6qει τo 6νoμα τoυ χαι τo 'Ιλιoν, πoυ φ6qει τo 6νομα τoυ Ιλ[oι' τoυ μεyαλυτ6ρου υιod τoυ.
)

(Ιωαννηg Mαλαλαg, Χρoνoγqαφ[α' oε}".93-97, oxonii, 169l

Η μoναδιxη αυτη ιοτoqιxη αναφοqα τoυ χQoνoγqdφoυ Ιωαννη Mαλαi.ιι θεμελιιilνει την ταυτ61ρoνη oντoλoγιxτ] υπoοταση χαι ιoτoqιxη δqdoη τoυ Απoλλωνog, τωγ ΑqγoναυτΦν (Ιαοoνog, Hραxλ6oυg, Θηoθωg, Πηλ6ω;. Καoτoqog, Πoλυδεfxoυg x.α.) χαι τoυ Aρxαγγθλoυ Mι1αηλ, o oπoi,o; συμπαQαστdθηxε στoυζ Aqγoναυτεg, 1ιλιετiεg πQιν τηγ'Eλευoη τoυ Ιηooι' Xριoτoυ στηγ γη.

ΑγεQχoμεγoι oι Αργoναυτεg οτην θdλαoαα τoυ Eλληοπoντoυ, πoλεμηΘηxαν αιφνιδiωg απo τoν βααιλθα τηg 1ιbqαg τoυ Eλληοπ6ντoυ Κυξιxo. Αφoι' ουγxρoriοθηχαγ σε ναυμα1iα φ6νευοαν τoν Κυξιxο xαι xατ6λαβαν την oμιb. νυμo πoλη. oταν oμωg πληqoφoqηθηxαν oτι o Κfξιxoζ ηταν oυγγενηg τoυ;. βαοιλθαg των Πελαoγιilγ xαι υι6g τoυ ΑπoλλωνoE(1), π6γθηoαγ δι' αυτoγ xαι αφoυ μεταν6ηoαν, εξητηοαν ουγγνι(lμη. Η 1ειqoνoμiα τoυg αυτη φανεριilνει τo ηθog χαι τoγ oεβαoμo πoυ ε[1αν πQoζ την θε'ιxη τoυg xαταγωγη. Kατoπιγ' oι Aqγoναtτεg αναxωρησαγ για τo μαντε[oν τoυ Απoλλωνo;. τo oπo|o oνoμαξoταν Π'ιjθια θερμd' Exε( o Ιαoωγ, ξητα απo τoγ Απ6λλωr'cι γα πQoφητευoει, πoloυ θα εi,γαι o αγνωοτog olxog πoυ αντlxqιξαν χαι τι αxqιβιbE εiναι.
ΚιJξιxog δ6 Πελααyοdg '!αyεν oixητoραE xαl yαq Κiξιxoq δ Aπ6λλωνo; Πελαoydlν τdlν Βν Θεαααλlq' βαoιλειiοlν, δπ6 Aioλ!ων μετα Πελααyιδν Βxπεoων' τητ' Xερqδνηooν τfiE Ao[αE πoλ[ξει, δoυg αδτfi xαl τoijvoμα. (Φωτ[oυ Πατqι<iρ1oυ

(l) xαi

f1

Kωγoταγτιγoυπ6λεωg' Βιβλιoθrjxη, xωδ' 136, φ. 139α). 

o.\ΡxΑΙTΕΛoΣMxΑHΛHΑPΓOΔ{AYT]KHEKΣΙP{EΙAKΑΙToΙι\ΗΓΙ\4ηKη]ΑTOYΔΡΑKONΤOΣ

241

Αυτη εiναι xαι η μεγαλιjτεQη απoδειξη oτι o αγνωοτog ναog, τo oπoloγ cιι'τ[xριξαν oι Αργoναriτεg, ηταν αφιεqωμ6νog απo τoγ Απ6λλωγα εtζ τoγ Αγνωατον Θε6ν. Tα oνoματα Ιαoωγ xαι Απoλλων 61ουν τoγ iδιo λεξαριθμo:

ΑΠoΛΛΩN

=1061=

ΙAΣΩN

ση τoυ αφθdqτoυ Λ6γoυ πoυ θα xυoφogηθεi απ6 x6qη ανυπoι|-liαοτη ωζ -τQoζ τo αοfλληπτoν μυοτηqιoν τηg αοπdqoυ xυηoεωg. o Απoλλωγ πqoφητεfει oτι τo 6νoμα τηζ αγυπoψlαοτηg χoQηζ πoυ θα zυoφoqηoει τoν Αφθαρτo Λoγo τoυ Θεoυ, ε[ναι Mαq[α! Και α' αυτην Θα αι'ηxει o o(xog αυτdg. Γεγoνog πoυ 6λαβε xιbqα επi βααιλ6ω9 Ζt1νωνog. Γιατ( dqαγε τoιαfτη αληθεια δεν 6xει δει το φωζ τηζ δημoοι6τηταζ χαι ιιdιλιατα oταν η αφετηq[,α τηg εδqαξεται επi, τoυ αoφoτατoυ ιστoQιχoυ Απoλi.ιυνioυ τoυ Poδ(oυ xαι εxτiθεται στo xρoνιxo τoυ Ιωαννη Mαλαλα; oπωg _τροxtiπτει απo τo απ6oπαομα πoυ πρoηγηθηxε, o Ιωαννηg MαλαλαE ε|1ε ενδιατρiψει oτο 69γο Agyoναυτιxd τoυ διευθυγτoυ τηg βιβλιoθηxηζ τηζ .\i.εξανδqεiαg Aπoλλωγioυ τoυ Poδioυ (3og αι. π.X.) xαι 6xoνταg ωg βdοη tιυτo τo 6ργo αναφ6Qεται σε ooα ανωτ6qω εξετ6θηοαν. oταγ oι Aργoναυτεg 6λαβαν απo τoγ Aπoλλωγα τηγ πQoφητεiα πεq(, τηg ενοαqxιilοεωg τoυ ΘεLoυ Λ6γoυ δια τηg Παqθ6νoυ Mαρiαg, την απoτυπωoαν uε 1dλxινα γqαμματα oε μαqμαqo χαι τηγ τoπoθ6τηοαν oτo υπ6ρθυqo τoυ γιιot, ιδoτε γα διαoωθε[ για τιg επεq1oμενεg γενε6g. Ανα1ωqcδνταg oι Αqγoναυτεg απo τoγ Eλληoποντo ηλθαν αντιμ6τωπoι uε τoγ oτρατo τoυ Αμυxoυ xαι δια γα αγτιμετωπlooυγ τo πεQιστατι^ιo xατ(,qυγαγ oε πυxνoφυτo δdοog. Exεi αντixqtσαγ σε oπτααiα να xατ6q1εται απ6 τον oυρανο δυναμη υπo μoqφη φoβερoυ ανδqog, o oποlog 6φερε οτoυg l.:)ιιoυζ τoυ πτ6ρυγεg αετoυ. Mε την ουμβoλη αυτoυ τoυ ανδqog xατενixηoαν τον Aμυxo xαι απ6 ευγνωμoαtiνη θxτιοαν oτoγ τoπο εxεlγo ιεqo xαθcilg xαι ομιoiωμα τηg δυνdμεωζ πoυ αντixqιοαν. Tο ιεqο αυτo oνoμαoθηxε Σωoθ6ιη:, διoτι ηταν o τoπog οτoν oπo[o οcilθηxαν. Tην [δια oνoμαoiα εi1ε τo ιεg6 uε7ρι την επoxη του Mαλdλα (6og αι. μ.X.), δια γα επιβεβαιωθεL τιατ' αυτ6γ τoι'τq6πo η αληθεια oλωγ αυτΦγ τωγ γεγoν6των. Η μεγαλυτεQη oμωζ επιβεβα[ωoη πρo6ρ1εται απ6 τoν M6γα Kωνoταγτ[ι'o o oπolog ωg πqιbτog αυτoxqdτωq τoυ βυξαντioυ, θ6ληoε να εξαoφαλloει τo ιερo Σωoθtνηg, τo oπoio βριοxoταν πληοioν τηg Κωνοταντινoυπoλεωg. oταγ o Kωνoταγτiνog 6φθαoε για πqιbτη φoqα ατo ιεqd, αντεληφθη oτι τo οuolωμα τoυ φoβερoυ ανδρ69 ηταν θνδειξη αγγ6λoυ. Exπλαγε(,E απ6 τo ιερ6

o Απoλλωγ, διαμ6οoυ τηg Πυθiαg, απoxαλfπτει στoγ Ιdοoγα χαι στoυζ _\ργoναυτεg την τριουπ6στατη φυαη τoυ Θεoι] xαι πqoφητευει την ενοαqxω- 

242

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMEΝHΣ ΓNΩΣΗΣ

χαt απo τoγ τoπoγ oπoυ ηταν xτιoμ6νo, πQooευχηΘηxε ξητιilγταg απo τoι' Θεo γα τoυ απoxαλυφθε(, η αγγελιxη δυναμη οτην οπo|αν εixε αφιεqωθε[ το ιεq6. Tην iδια νυxτα τoυ απoxαλυφθηxε, 6τι η δυναμη αυτη ηταν o Αqxα',γελog Mι1αηλ! oι Αqγoναυτεg, αφoυ νixηoαν τoν Αμυxo, πqo1ιbqηοαν δια την oλox).ηQωση τηζ απoοτoληg τoυζ, πoυ ηταν η απoxτηoη τoυ 1ρυο6μαλλoυ δ6ρατο;
τoυ χ8υσoφ6ρoυ xριori. Αγαxυπτει oμωE τo εriλoγo εqιbτημα. Tι ηταν o 1qυοoφ6ρog xqιοg zαι δια πο[oγ λoγoν oυμμετεixαγ στηγ Αργoναυτιxη εxoτqατεiα oι oπoυδαιoτεqoι ηgωεE τoυ Eλληνιxof Πανθθoυ; o ΑπoλλoδωQoζ μαζ γγωστoπoιεi oτι η Nεφ6λη, η μητ6qα τoυ Φqiξοι' χαt τηζ'Eλληg, δια να oιilοει τα δυo τ€^aνα τηg απ6 β6βαιo θαγατo' τoυζ πQo_ ο6φεqε τoγ χQυσoφoρo xqιo, τoγ oπoioγ ε[1ε λαβει απo τoγ Eρμη.Tα δυο τ(:nινα, αφoυ επιβιβαoθηxαν oτo ιπταμενo 6xημα, φερ6μενα δια τoυ oυQα_ νoυ, υπεqθβησαγ γη xαι θdλαooα.

f7 "Ελλη, xd"xεT θαvoδoηE αiτηg d'π'ixεlνηg'Ελλi7oπoντog Βxλfiθη τδ π{λαyοg. Φqi.ξoE δ{ fiλθεν εig Κoλyoυg' δν Aifiτηg iβαolλευoε παi; 'Hλloυ κα[ Περoη[δog. (Aπoλλ6δω ρog, Β ιβ λιo θrj xη, 7, 82 l

Nεφiλη δ6 μετα τfiE θυyατρ6g αδτ6y d.νιjqπαoε, xαl παq''Ερμοιa λαβoioα yρυo6μαλλoν xqι6ν 'iδωxεν, δφ'oδ φερομενoι δi oiqανοt' yηv δπεq6βηoαν xαl θαλααoαy. δq δ6 iy6νoντo xατα τιjv μεταξι| xειμ6νην θd'λαooαιl Σιyεloυ xαl Xερqovιjαoυ, dlλιoθεν εig τ6ν βυθ6y

oπo|o μεταφ6qει τoυg δfo ν6oυ9 δια τoυ α6qog υπεqανω γηζ χαι θαλdοοη;To επiθετo yρυαoμαλλov φανεριilνει 6τι τo 6χημα αυτo ηταν απαoτqd'πτο'ι' xαι φεγγoβoλoγ. Eπιπλ6oν η λ6ξη δ6qαg xαι η λθξη πλoioγ θ1oυν xoιγ6 λεΞdιριΘμo, τo 310. H ολloθηoη τηg 'Eλληg oτην θdλαοoα dνω τηg oπo(,αg υπερ(,πταντo6δωαε την γνωοτη επωνυμiα Eλληοπoντog. Πιbg oμωg oλioθηoε η'Eλλη, ειτil βqιοxdταν oτo [,διo με τoγ αδελφ6 τηg οxαφog; Tην απdντηoη δ[δει o αq1ιεqεrig τoυ μαντεioυ τωγ Δελφιbν Πλoιiταq1o; ο Χαιqωνευg.

Eiναι φανεq6 6τι ατo ανωτθqω απ6oπαoμα υπoxqυπτεται αληθεια η oπo|α oυμβoλiξει τα εξηE: o 1qυooμαλλog xqιog υπoδηλιbνει 61ημα τι'l

Εilξειvov π6yτov "Ελληv, τrjν d'δελφιjν. xαl δια τα δlxαια τfig φdoεωζ συyχεχυμ6νο; iv ταTE d'xqcυqεtαι;
Φρi,ξοg d'πoβαλrbν παqα τoν
λ6 φ

oυ τ ιv6

E xατ 6λυ o εu.

(Πλουταq1og, Π εq[ ποταμcbν, L4, 4l
ενηρ-

o Φρiξog απ6βαλε, απιbθηoε την'Eλλη oτην θdλααοα. Διατi dqαγε 

oΑPXΑΙTEΛoΣMDGιι\ΗΑΡΓoΙ.,ΙΑYΤ]KHEKΣΙPΑTEΑKΑΙToΠΝ]Γλ4{K4TΑToYΔΡΑKα\ΤOΣ

243

O Διoνυοιog o Θqαξ, oε μ[αν επLγQαμματιxη Qηoη λ6γει τα εξiq: Aoxi ooφiαE oνoματων επ|,oxεψιg. Αg επιoxεφθoriμε λoιπ6ν τo 6νoμα Φqiξog. Λαμβανoμ6νoυ υπoψη 6τι τα oυμφωνα μιαg λ6ξηg ουντoνιξ6μενα αρθqιδνoυν την φωνη τηζ εμπεQιε1oμ6νηg εννoiαg, εγι.il τα φωνηεντα υπoβoηθoυν την 6xφqαoη τηg λ6ξηg, παQατηQoυμε oτι τα oυμφωνα τηg λ6ξηg ΦΡΙΞoΣ, δηλαδη φq, ξ xαι g' , ε|ναι ιooδυναμα τωγ χ, ξ, g' ' δηλαδfiτoυ 666' τoυ αqιθμori τoυ Αντι1ρ|oτoυ.
xατ6i'αβε τα δαιμ6νια, oταγ o Xqιoτ6g πατηλΘε oτoν Αδη, ...xα| dφqιξαγ'Αδoυ o[ πυλωqoi. Για τoν iδιo λ6γo απ61θεια xατθλαβε χαι τηγ Eιλεiθυιαγ, την θεα των τoxετιilν, η oπo|α πqo6βλειpε την γθννηoη τoυ oλ6θqιoυ Φρ|ξoυ, τoυ πoλtφθoνoυ y6νoυ,6πωg αναφ6ρει oε λ6γo τηg η Αλxιμ6δη, η μητ6ρα τoυ Ιαoo\'oζ.

γησε τoιoυτoτQ6πωζ o αδελφ6ζ πQoζ τηγ αδελφην; Mτ]πωg για τoγ [διo λoγo ;τoυ χαι o Kdιγ ενηqγηoε εγαντ[oγ τoυ Aβελ;

χ- φ+Q- 500+10Ο= 600, ξ= 60, ζ'= 6 - 666 Δι' αυτd xαι η oμdqgιξog τoυ Φρi,ξoυ λ6ξη φρ[xη, ηταν αυτη πoυ

Εiλεiθυια θεα πoλ6oE iμ6γηqε τ6κoιo' ril μoι iμηE ii'τηg' τ6 μ6ν oδδ' 6αοv oδδ' Βν 6νεlqφ cλιααμην, εi Φρtξog ΒμoI xαx6ν '!'ooετ' d'λdξαg.

Η θεα Ειλε[θυια 6δειξε απ6yθεια εξαιτ[αE τoυ πoλ6Qθoνoυ y6νoυ. Aλiμοvo clε μ6'να δια την oυμQoqα μoυ' αυτ6 οdτε 6oo oε 6νειqo δεy τo oυν6λα6α, dτι o Φqiξog θα εiιlαι oυμQoqα αε μ6να αQod
απoμαxρdνθηxε.

(AπoλλιbvιoE o P6διo

g,

Aqyoναυτιxd", L, 2B9)

H Αλxιμθδη εxφqαξεται με απoτQoπιαομ6 για τoγ Φqiξo' δι6τι αιοθαγεται τηγ ουμφoqα πoυ θα αντιμετωπ|αει o υιoE τηg Ιdoων, xαθιilg θα εxοτqατευει για την επαναxτηση τoυ 1ρυοoφoqoυ xqιoυ. Η'Eλλη' με τηγ oνoμαοiα τηg δηλωνει τoν'Eλληνα γονo o oπolog απεtji'ηθη απo τoγ πoλυφθoνoν yoνoν, τoν Φqiξo, πoυ xατ6ληξε οτoν βαoιλ6α _{ιητην παραδlδoνταg τoυ o1ι μ6νoν τo xρυooμαλλo δθραg αλλα xαι τoγ oπoqο απ6 τoυg oδoντεg τoυ δgαxoντog. 66α9 ξε6yλαιαι δαμd'ooατo πυqπν6oνταg τετqαyυoν θ6μενo9 oπ6qov αilλαxι, τ6v Q' ix6μιoε Φqi,ξog Βυμμελ[ηg, 6τ' Ξ6η δ6μov Airjταo, ξδyov Βyυd'λιov τε δqαxoντεlωι, dπ' δδ6νταlν.
rbg τε

jτυQ 66δια δια τoυ ξυyoιj, αQo6 6oπειqε απ6qον αε τετqαπλεθqov αιjλαxα, τoν μετ6Qερε o xαλλ[yQαμμoζ Φqlξog, 6ταν 6Qθαoε εLζ τov olκoy τoυ Aιrjτoυ, πoλεμιx6 διbqo απ6 τoυE oδ6ντεζ τoυ δραxoντog. (oqQευE, A ρy ov αυτ ιxd', 87 0)

Και xαθrbg εδd'μαoε τα εxπylollτα 

244

TA APXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Πoι6g ηταν o oxoπ6g τoυ oπoqoυ η τoυ γ6νoυ απo τoυE oδ6ντεζ τoυ δqαxoντog τoγ oπo[oγ μετ6φερε o Φq(ξog oτoν Αιητη; Αg θυμηθoυμε εδcb oτι την oτιγμη τηg εξoντιilσεωζ τoυ δqαxoντog τωι, Θηβωγ απo τoγ Kdδμo, επεν6βη η θεα Αθηνα xαι υπ6δειξε oτoν ηρωα τι oφειλε να πρdξει. d'yαναxτfioαg δ6 ΚαδμοE xτε(,νει τ6v δραxοvτα, xαl τfig Aθηνd'q δπoθεμ6vηg τotE dδ6νταg αiτoi oπεtρεt. τodτωv δ6 oπαρ6ντων d'v6τειλαν in yfis d'νδqεg'!voπλoι, oi|g ixαλεααv Σπαρτoιig. olτoι δε d'π{xτ ειναy d'λλi λoυ E... (Aπoλλ6δω ρog, Β ιβ λιo θrj xη, 3, 23) Kαδμοg oπoτιilγει τoν δρdxoντα χαι oπ6ρνει τoυg oδoντεg τoυ, απo τoυg oπo|oυg φrioνται 6γoπλoι ανδρεE πoυ oνoμαξονται oπαρτoi. Αυτo[. αγενε(,g xαι αo6βαoτoι, αλληλooxoτιbθηxαν. o oπoρog απo τoυg oδoντεg τoυ δραxoντoζ τωγ Θηβιilν, ε(γαι o oπ6ρo; πoυ μεταφ6qει o Φqlξoζ στoγ βαoιλια των Koλ1ων Αιητη. Oταγ oι ΑQγoναfτεg 6φθαoαν oτην 1ιbqα τηg Koλx|δog, ξητηoαν απo τoν Αιητη γα τoυΞ παqαδωoει τo xρυo6μαλλoν δ6ρα9, με ανταλλαγμα να πoλεμηooυγ τoυΞ εxθqofg των Κ6λ1ων. o Αιητηg απoδ61τηχε τηγ αiτηοη των Αqγoναυτιitι,. υπo τoγ 6qo να επιτελ6ooυγ τoν εξηg αθλo: Nα ξευξoυν δυo φoβεqofg xα}.xoπoδαρoυg ταriqoυg χαι γα oργιilooυν την γη oπθqνoνταg 61ι πριθαqι, αλλiι
τoυg oδoντεζ τoυ φoβερoιi δqαxoντoE των Θηβιbν.

o

o Ιαoωv oτrjλωoε τα ματια τoυ xατω yαμηλα ατα π6δια τoυ 21αι 6μεινε αxluητog, yαμ6νog απ6 την αx6ψη αυτrjg τηE oυμQοqαE. Για πολλfi ,ΔQo η αx6ψη τoυ oτqιQoyυqνoι3oε 2{'αL η xαqδια τoυ δει' 66qιoxε τo θαqqog δια να δεyθεt xατι τ6'τοιο. Δ ι6τι xαταλα6ε πoλ{ xαλα π6oo μεyαλo xαι αxατ6qθωτo 6qyo rjταν. Mα μiληoε αqyα xαι αταθερd α' αυτ6ν με xd'πoια πoνηqιd: Aιrjτη, μ' αυτrjν σoυ τηl| απ6Qαclη μ' 6yειg δυoxoλ!ψει πoλd' Δ ια τodτo, αν ι{αL τo αγιbνιoμα εiναι αxληq6 κι 6yει τερdατιo 6αqog, θα τo δεyθιb' 6αo xι αν o θανατog με πεqιμ6νει. (Aπoλλιbνι og, Aqy ovαυτ ιxd', 3, 423)
τησε τoυζ δto φoβεqoυg ταυqoυg πoυ 6φειλε να ξεtiξει. Oταγ oι δtio ταliρoι αντixριoαν τoν ηqωα, oQμηοαγ εγαγτioγ τoυ oαν βραyoζ πQoζ τηg θdλαooα; τα ιιιjματα, βγdξoνταg απo τo ατoμα τoυg φλ6γεζ. Mα παθιbg θπεoαγ επανιυ oτην αοπiδα τoυ ηρωα, δεν xατd,φεQαν να τoν xoυνηooυν oljτε απιθαμη απo

o Ιααωγ παq6λαβε απ6 τoγ Αιητη την οπoqd τoυ δqdxoντoζ χαι αναξη-

τoν τoπo τoυ. o Ιdoωγ γoνdτιoε τoυg δfo ταυqoυg xτυπιilνταg τα 1αλxινα π6δια τoυζ χαι αφor1 τoυg θξευξε, αqxιαε να oqγιilνει την γη. 

oΑPXΑΙΤEΛoΣλ4DGιηHΑPΓα\,ιΑYTΙKHEKΣΙPΑTEΙΑΚΑΙToΠΛΙ{λ4\KξTΑTOYΔPΑKoNToΣ

245

θα ξεπq66αλαν!...Και ξαQνoυ να! Φdτqωyαν yηyεyεlg αναμεαα oε 6λη τηv 6xταoη τoυ yαlραQιod. (Aπoλλιbνιog, Aqyoναυτιxα, 3, 1335- 1354)
Toτε o Ιαoωγ πηρε απ6 τoν xαμπo μια μεγαλη oτqoγγυλη π6τqα, πoυ τ6οoεριg δυνατo( ανδqεg δεν μπoρoυoαγ or]τε γα τηγ xoυνηooυν' την oηxωoε ψlηλα xαι την 6qριψε στoυζ γηγενεig μπqoοτα οτα ματια τoυ εμβqoντητoυ .{ιητη. την θηxη, x,αι yτυπαγε πανω lιατω θερi,ξoνταg τoυg (3,138O).

Και 6αo τ6πo 6qyωvε τo αλ6τqι τoυ, πετo6αε μαxqια τουE oδοντεg xoιταξoνταζ πQoζ τα Ιτ[σω, μiπωg xαι ξεQυτqrioει τo oταyυ τoυ oλ6θqου, xαι fiταν αυτog μπqoατα απ6 τoυE yηyενεlg αvδqεg που

Kατoπιγ, o ηρωαg ytθηxε στoυζ yηγενεlg με τo απαθ[' yυμνo, tξω απo

Αφoυ o ηρωαζ εξoλoθρευοε τoν ^16νo τoυ δρdxoντoζ τoγ oπoio μετ6φερε o Φqlξog, φ6qoνταg ειg π6gαg τoγ αθλo πoυ τoυ 6θεοε o Αιητηg, ε|1ε να cιr'τιμετωπ|oει 6γαγ αxoμη δqαxoντα. Aυτoγ πoυ φυλαττε τo xρυo6μαλλoγ δ€ραg τo oπoio ηταν xαqφωμ6νo οε δqυν (βελανιδια). Απo τo ξυλo τηg μαντιxηg δρυog τηg Δωδιbνηζ ηταγ χατασχευασμ6νo xαι τo oμιλotν ξtλoν' τo oπoio τoπoθ6τηοε η Αθηνα oτην πλωqη τηg Αqγoυg. Tι ηταν oμωg τo oμιλoυν ξ'ιjλoν χαι πoια η χQηοιμ6τητα τoυ; Tο ξυλo τηg φηγoυ (δoυog) παραλληλiξεταt πQoζ τo ξriλo τoυ παραδε|σoυ εχ τoυ δivδρoυ τηg yνrboεωζ τoυ xαλoυ 2{,αL τoυ καιιot, δια τo oπoio :τiοτευαγ oι πρωτ6πλαοτoι dτι, εαν 6τqωγαγ, θα απoxτofοαγ την γνιbοη. Ετειδη oμωE η γνιiloη, ooo πεqιοα6τερo πρoαγεται, δεν oδηγε(, αλλof παρd ιιογoγ ατo oυδ6ν, ξy o7δα 6τι oδδ6ι, oidα 1:ωxqατηζ), εdγ δεγ πρooημανθε| cιτo την αqετη, αυτo oυν6βη χαι με τoυζ πQωτoπλαoτoυg. εξητηοαν την '.'ι'ιiloη xαι xατηλθαγ στo πεδio τηg δυαδιx6τηταζ, τηζ γνιiloηg τωγ αγτιθ€τ(:)ν, τηζ γνιilοηg τoυ xαλoυ χαι τoυ Nα>ιo"b. Διoτι επιoτημη 1ωριξoμΕνη αρετη; πανoυρyiα xαι oυ ooφ('α φα(,νεται, ενω επιοτημη μετd αρετηE oδηγεi ιTτην σoφια. ΣoΦΙΑ= ΑΙ ΦoΣ= AEΙ ΦΩΣ oπoιog αγαπα την ooφ[α, δηλαδη oπoιog εiναι φ|λog τηg ooφ|αg, xαθi_ σταται φlλog τoυ φωτog. Αντιθ6τωg, εQημηγ τηg αρετηg, xαθ|oταται φlλog τη;

οι,μβολα τηζ υπoταγηζ τoυ xαy"o'l οτην δriναμη τηg ooφ(αζ, τoυ Φωτ6g. Στην δωqιxη διαλεxτo η oνoμαolα Αθηνd μετατρ6πεται oε Αθdγα, oυμpοi.o τηg αθαναοiαg. oπoιog διαθ6τει ooφiα, ωg διαθ€τωγ τo αιιbγιoγ φωζ ,-.ιεi Φωζ) ε|ναι αθανατog.

η ΦΙΛoΣ oΦΙΑΣ H Αθηνα' θεα τηg ooφiαg, φθqει οτην αoπiδα χαt στo δoqυ τηg 6φει9,
ΦΙΛoΣ ΣoΦΙΑΣ

oφiαg' 

216

TA ΑΡΧEΙΑ TΗΣ XAMΕNΗΣ ΓNΩΣΗΣ

Κoλoαoια[α πQoτoμi τηE Aθηνα1 αντ[^,,ραφo (τoιι 2oιι αι. μ.Χ.) τη< y'ρυoελεφαντινηg Aθηναζ τoιι Φεα\[α τoιl 5oιι αι. π'X. Βατιxανo, Moιloεlo Κιαραμoντι.

To ξυλo τηζ φηγoι πoυ τoπoθ6τησε η Αθηνα στηγ πλ(bQη τηζ ΑQγoιt; ειγαt τo ξfλo τηg σoφιαζ. Δι' αυτo χαι o λεξαQιθμog τηg λ6ξηg φηγoζ ειγαι iδιog με τoν λεξαριθμo τηζ λ6ξηg οoφ|α, αλλα χαι |"ιε τoν λεξαριθμo τη;
λ€ξηζ αγεμoγραφiα. 

oΑΡΧΑΙΤΕΛoΣMD(ΑΗΛΗΑPΓα.ΑYΤΙKΗEKΣΙP{EΙΑΚΑΙToΙΙΛHΓMAΚΑTAToYΔPΑKσ\ΙΤoΣ

24'7

ιερεig τoυ μαγτειoυ τηζ Δωδd)γηζ, 6διδαγ τoυζ χQησμoυζ τoυζ με τo θq6ιoμα τωγ φtλλωγ τηζ δQυoζ (αγεμoγQαφια), πoυ πQoχαλεiτo απo τα ουqdνια ρευματα χαι τtζ oυρανιεg oυ1νoτητεg. To ξιiλo τηg φηγoυ πoυ τoπoθ6τησε η Αθηνd oτην πλιδρη τηg Aqγoυg ηταν 6ναg πoμπoδ6xτηg, θναg υπoλoγιoτηg πλoηγηoεωg, o oπo|og φυλαoοoταν σε δρfινo xιβιilτιo. Δι' αυτ6 xαι €φεqε τηγ oνoμασtα oμιλoυν ξiλον' qαιν6ταν ωg ξιiλινo xιβιbτιo τo oπoio oμιλoυoε' oταγ οι αγυπoψιαστoι ιθα'iενε(g τηE Αφqιxηg εiδαν τo πριbτo γραμμ6φωνo, εgευνofoαγ στo εσωτεQιzo του δια γα εγτoπlooυγ τoυg ανθριilπoυζ χαt την oq1ηoτρα. Kαι o1ι dδιxα, διoτι απαιτotjοαγ μiαν εξηγηoη. Κατd τoγ αυτ6ν τqoπo διατηQηθηxε στηγ ιιυθoλoγiα xαι η xωδιxoπoιημ6νη φQαση' τo oμιλoυν ξtλον' To oμιλoυν αυτo ξυλoν, λειτoυργoυoε μ6νoν δια τηg ooφ|αE xαι δι' αυτ6 τoτoθετηθηχε στo oNαφog απo την θεα τηg ooφiαg. Πqoxαλε(, θαυμαoμ6 τo γεγoνog oτι oτην Αqγoναυτιxη εxοτqατε(,α συμuετε(1αν 6λoι oxεδoν οι dριoτoι ηQωεζ τoυ Eλληνιxorj Παγθ6oυ, γ6νoι θειilν, ηιιιθ6ων xαι ηριδων. Mεταξυ των Αργoναυτιilν, ηταν o Ιdοωγ τoυ ΑiοoνoE, ιr oQφεfζ τoυ oιαγqoυ, o Ηqαxληg τoυ Διog, o Θηoευg τoυ Αιγ6ω9, o Αιθα}.iδηg τoυ Eqμoυ, oι δ[δυμoι Kdοτωq xαι Πoλυδευxηg τoυ Δι6g, o Παλαιμ6νιoζ τoυ Ηφαioτoυ, o Φλ[αg τoυ Διoγtjοoν, o Ζt1τηζ χαι o Kαλα'ιg τoυ Boq6oυ, o Πηλευg xαι o Tελαμιbγ τoυ Αιαxoυ, o'Ιδμωναg τoυ Απoλλωνog, ιr .\γxα[oζ τoυ Πoοειδιbνog, o Αυτ6λυxog τoυ Eqμoυ x.α. Η oυμμετo1η των αρ|oτων Eλληνων ηqιbων ηταν αναγxαiα, δι6τι με επLz.εφαληg τoγ Ιαooγα, ετoιμdξoνταγ γα επαγαχαταχτηοoυν τo 1qυo6μαλλoν δεQαζ τo oπo[o ουμβoλιξε oυqανιo αxαφog. Στo oνoμα ΙΑΣΩN, oπωg xαι ατo oνoμα ΑΡΓΩ, εμπεριxλεioγται τα qclνηεντα Α xαι Ω. Στo oνoμα ΑPΓΩ, μεταξf των γqαμμdτωγ Α παι Ω, βqiσ7-oνται τα oυμφωνα P xαι Γ, πoυ ουμβoλiξoυν την qoη των παλμoδoνηoε(υγ Ζαι την γηινη oφα|ρα αντιοτo|1ωE. o Ιdoων ωg αq1ηγοg τηζ αQγoγαυτιiLηζ εχστ8ατεiαζ, ε(,χε τo διxα|ωμα εχ τωγ oλυμπi,ων γα χQησιμoπoιηαει την ιι-lνητιxη τωγ επτd' φωνη6ντων, τωγ επτα δoνηοεων xαι xqαδαoμιbν, δια να tkραπευoει τo τιατιo χαι γα πληξει τoν γ6νo τωγ oφtoνtδcδγ. Δι' αυτo xαι ιrγoLιαξεταt Ιααωγ, δι6τι η επ6μβαoη τoυ επ6φερε τηγ ισoQQoπ(α, τoν xαθαquδ zαι την iαοη. o φoβεqog xαι αxoiμητog δqαxων πoυ φqoυρoriοε τo 1qυooμαλλoν δεQαζ στo dλoog τoυ ΑρεωE' ηταν τo τελευτα|o εμπoδιo oτην πoqεlα των _\ρ1oναυτιδγ. Στα Aργoναυτιxα τoυ o oqφευg, o oπo|og oυμμετε(,1ε οτην εzοτρατεiα, μαg διηγε|ται oτι xdλεοε τoγ 'Yπγo xαι εxεiνog ' iλθε ατην yιbρα

oι

ΣoΦΙΑ =J8|= ΦHΓoΣ

=

ΑNEMOΓPΑΦΙA 

248

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENιΙΣ ΓNΩΣHΣ

των σχληQ6ν Κoλyων, πoυ lxει ωqα(n ανθη xαt αμ6oω9 δυνατη υπνηλ[α.. tooδιiναμη με θdνατo, ιιατiλαβε τα μd'τια τoυ πελrbριoυ δραNoντog (Aq^7oναυτιlιd 0ρφ6ο19, 1 015). o Διoδωqog o Σιπελιιilτηg, 6πω9 xαι o Απoλλoδιυρog, xατα^1ραφoυγ oτι Mηδεια ηταν αυτη πoυ θαγατωσε τoγ φoβερo δqd"xoντα, δ|δoντdg τoι, η xαπoιo δηλητηριo.

xαi τfiv Mιjδειαν €ν τQ τεμ!νει τ6ν μυθoλoyodμενoν d'υπνοv δqαχo'l)τα πεQι'εσπεLQαμlνoν τ6 δlqoE τoTg φαqμακoιg d'πoxτεTναι. (Δι6δωqog Σιxελιιbτr1g , Βιβλιoθηκη, 4, 48,31

oι Αqγgγ(Ιυτεg εi1αν τελιxo πqoοριομo γα επαγαχτηooυν τo απαoτρα._ πτoν oxd'φoE πoυ φυλασσ6ταγ απo τoγ πελωqιoν δραxoντα χαt γα πληξoυι, τo x6ντρo αγαπαQαγωγηζ τωγ oφιoνιδιbν πoυ θα φfονταν απ6 τoν πoλιiφθoνoν γoνoν πoυ μετ6φεqε o Φqiξog. To πληγμα xατd. τoυ δqαxoντog, αναφθqεται οε πoλλd οημε(α τηE Ελληνιxηg Mυθoλoγlαg. o ΖευE xαταxεραfνωσε τoγ Tυφιilνα δραxoντα, εγιil o Απoλλων, βρθφog αxoμη, φoνευoε τoν Πυθωγα Δρdxoντα xαι δι' αυτ6 φ6ρει την oγoμασiα Πιiθιog. Kατα την παqαδoοη, o Πυθωγ xατεδ|ωξε την Λητιδ. την μητ6qα τoυ ΑπoλλωνoE. Διατ[ dqαγε; oπωg o Απιiλλωγ, oμoιoτqoπωζ χαι o μ6γιoτo9 των ηριilων Ηqαxλη;. βq6φog αx6μη, θπνιξε δυo φoβεqoυg δqαxoντεg, ενιil οε 6γαν απ6 τoυ; αθλoυg τoυ απ6xoιpε τιg xεφαλ6ζ τηζ τεqατoμoρφηg Λεqνα|αg'Yδqαg. Ανdλoγog ηταν xαι o αθλog τoυ Πεqoθωζ, τoυ υιof τηg Δαναηg χαι τoυ Διog. Η 6μoqφη Δαναη, x6qη τηg Eυqυδ|xηg χαι τoυ βαoιλ6ω9 τoυ Αργoυ; Aπριoioυ, φυλαxiοτηxε απ6 τoγ πατθρα τηg δια γα απoφευχθεi η ουν€πεια τoυ oλ6θqιoυ δι' αυτ6γ xρηομoιi. Tο μαντεiον των Δελφιδν, xqηoμoδoτησε σε ογετιxt1εριilτηoη oτι, εαγ η Δανdη απoxτηοει υι6, αυτ6g θα απoβε| oλ6θριo; γLα τoγ βαοιλια τoυ Αργoυg. 'Eντρoμog o Αxq(οιog φυλαx(ξει την Δαναη αε υπ6γειo θαλαμo απo 1αλxo, δια γα μην xατoρθιboει πoτ6 να απoxτηοει υιo. o Ζευq oμωg μεταμoqφιilνεται αε 1qυoη βqοxη, q6ει οτoν υπoγειo θdλαχαι διo1ετεfει oτην παqθ6νo Δαναη τoν oλriμπιo γ6νo, απ6 τoγ oπolo μo γεννι6ται o ΠεqoεriE. H Ελληνιxη Mυθoλoγiα εμπεqιxλε(ει xιδδιxεg πoυ αναφ6qoγται σε πQα^/ματιxα γεγoν6τα τα oπoiα απoτελofν την πqo'ιoτoqiα τoυ ανθρωπiνoυ γ6νoυ9. Η 1ρυοη βρoxτi ατην oπoiα μεταμoqφιbγεται o Zευg δια να 6λθει οε επαφη με τηγ Δαναη απoτελεi 6γα xωδιxoπoιημθνo ουμβoλo τηg Eλληνιxη; Mυθoλoγiαg πoυ επιδ61εται ιδιαiτεQo απoσυμβoλιoμ6. Η βqoxη απoτελεiται απ6 πoλλ6E αταγ6νεg. Σε xdθε οτα-γoνα, εμπερι€χεταL o γ6νog. To oπεqματoξωdqιo πoυ xιγεiται επι1ειqιbνταζ γα 6λθει oε 

oΑΡΧΑΙΤΕΛoΣMΙXΑιΙ\HΑΡΓONΑYΤΙKHEKΣΙPΑTEΙAΚΑΙToΠΛΗΓMΑΚΑTΑTOYΔΡΑΚoΙ\,{ΙoΣ

249

επαφη με τo ωαQLo oμoιαξεt σχηματtχd με μια σταγoγα πoυ π€φτεL απo τoγ oυQαγo. Η x[νηοη αυτη oμoιαξει με βqoxη η oπoiα εiναι 1ρυοη, διoτι o χQυoog oυμβoλ[ξει την ooφiα χαι τηγ θε'ιxη xαταγωγη. Tα. φωτooτ6φαγα τ(Dγ Αγ|ων τα oπo|α εiναι xρυoα, εxτoE τηg ooφlαg δηλιbνoυν την ιεqoτητα xαι την αμεοη o16oη τoυζ με τo Πνευμα τo Αγιον. o γoνoE τoυ Διog €xει ooφiα xαι ιεqoτητα χαι εμπεQιNλε|ει την xdριν.ou 4γioυ Πνευματog. Αυτη η 1αριg εγxαθioταται στoγ υιo τoυ Διog xαι τηg Δαναηg, στoγ.7oνoxτ6νον Πεqo6α o oπo|og πQωτoστατε| oτoν πoλεμo 11ργ .1oνιδ(ων με oπλo την ooφ[α. Διoτι ανευ ooφ|αg, ι)εν υπαqxει oυτε αρετη, oυτε ιεqog οxoπog. o βαοιλ6αg Αxρ|οιog, αxoυγgγ1gg τα xλdματα τoυ μιxρoυ Πεqo6ωg, xαταλαβε oτι η xoQη τoυ ^16ννηοε υιo. 'Exλειoε λoιπoγ την μητ6qα χαL τoγ υι6 οε ξυλινo Nιβωτιo χαι τoυζ 6ρριξε oτην θαλαooα. To xιβιbτιo πρooαqαξε oτη νηoo Σ6qιφo χαι η Δαναη €γινε δoιiλη τoυ Πoλυδθχτoυ, τoυ βαoιλ6ωg τηg νηooιl. oταγ o Περοεfg ενηλιxιιbθηxε πρoοxληθηxε οε ουμπoοιo τoυ Πoλυδ6xτoυ, 6πoυ xαΘε xαλεoμ6νoE oφειλε γα πQoσφ6qει 6να dλoγo. oταν 6μωE ηλΘε η oειqα τoυ Περo6ωg δεν 6γινε απoδεxτη η πqooφoρα τoυ, αλλα τoυ ξητηθηxε γα πQoσχoμiοει την xεφαλη τηg Γoqγοrig M6δoυoαg. Tρειg νυμφεg Ιι{αΤαδεg βoηθoυν τoν ηqωα χαι τoυ πqoοφ6qουγ τα πτερωτα π6διλα, τoγ οxoυφo πoυ θα τoγ 6xαγε α6qατo, χαt τηγ xiβιαιν, δηλαδη τογ od,xo δια γα τoπoθετηoει την xεφαλη τηE M6δoυoαg. 'Eτoι εξoπλιoμθνoE ο Περοευg, υπo την oυγoδεiα τηg ΑθηναE χαι τoυ E'qμoιi, διαο1iξει τoν α6qα ιπταμενοg υπερανω τηg θαλαooηg.

Πεqoεdg μ6ν ταyυyoυνog' εiiπτεqov [yvog tλlooωy, c}'yyιvεQη δρ6μoν ε7yεv iν fi6qι πεξ6q δδ[τηg.

o Πεqoεdg ταydπoυg, διαyqαQονταg xαλoταξιδη πoqε[α, δqoμo νεQooxεπfi διιjvυε εLζ τoy α6qα πεξοE oδοιπoρog. (N6ννοg, Δ ιoνιlα ιαxα, 25, 32)

Αρxιxog τoυ πQooQισμoζ ηταγ η χωQα των Yπερβoρεiων, διoτι oπωg αναφ€ρω xαι οτο πρι.δτo μoυ βιβλ[,o, 6πqεπε να πd.qει τo 1q[ομα τoυ Σπερμoxτoνoυ πQιν απo την μεγαλη οfγxρoυοη. Eπoμενog πqooqιoμoE τoυ ηqωα ηταν o τoπog οτογ oπoio xατoιxoυoαν οι γοqγ6νεζ χαL o oπoioE πoτ6 δεγ 6βλεπε τo
φωζ τoυ r]λιου(z). Φθdνoνταg o Πεqoευg οτo oπηλαιo oπoυ xατoιxoυoαγ oι γoργoνεg, xατoqθιbνεt γα εxπληριilοει την αποoτoλη τoυ, απox6πτoνταg την xεφαλη τηg M6δoυοαg,
\2)
&'q

Θειig ΔεoμtbτηE,198)

oijθ'iiλιog πqoαδlQ2{εται d'xτToιν oiiθ'fi νixτεqoζ μivη ποτl. (A|ιoγil}"og, Πρoμη- 

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΙΙΣ

o Περαειig με τηy
ΚληLιεντ[,νo.

αΙτo2ωΙτε('oα xεφαλη τηg Mtδoυoαg Γoρyoιjg. Βατιxαy6, Moυαε('o

Πlo

- 

o AΡΧΑΓΓΕΛoΣ MD(ΑH\ Η ΑPΓOΝΑYTΙKΗ EKΣΙPΑTELA KΑΙ To ΠΛΗΓMΑ KΑTΑ ToY

ΔPΑΚoNΤoΣ

25 l

-,\$.f

'.) Hρcl.xληq ιιι[ει τηι'ιιθιiιιιτι1 ιεφαλιj τηζ /\εQ\τ|.[(ιg'Υδglcι;' Bcιτιxcιι,ιi. Mιlιlιτε[ιl
Κ ιι
ιιl11111j1,γ1. 

Ζ52

ΤΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Tιl oι'ιμιπλεi,μα τoιι ΛαolιoιοντoE,2oE αι. π.X. Moυoε[o Βατιxανoιi' oι διiιl ι.1φειζ Πoρxι< xαι Χαρ('|)oια' επιτ[θενται oτoν ιερεα τoυ ΠoσεLδ6νo5 Λαox6οlντα }lαL στoι|ζ διiιl τoιι ιιιoιiζ. Tιl

tξιlyιl
ρ().

i,)7ι1γγ11

λαξειiθηxε απo τoιlζ Por\toιιζ .,,λιiJττεζ A^,ιηoανc\ρo, Πoλιiι\ιυρo xαι Aθηνιiι\αl- 

oΑPXΑΙTFΛoΣMD<aιηHΑPΓα\,ΙΑYTΙΚΗEKΣΙPSEΑΚΑΙToΠΛΙlΓλ4{KAΤΑTOYΔPΑKoNΤoΣ

253

υπo την xαθoδηγηoη τηg Αθηνdg η oπolα ουμπαραοτdθηxε oτoν ηqωα 6πωg oυμπαραoταθηxε xαι oτoν Ηqαxλη. o υιog τoυ Δι6g χαι τηζ Αλxμηνηg, oτoν δευτεqo dθλo τoυ, απ6χoψε γ"αι τιατ6xαυσε την αθdνατη xεφαλη τηg Λεqνα|αg 'Yδqαg. Tooo λoιπoν o Πεqοεrig, oοo xαι o Hqαxληg, xαθoδηγoυμενoι απ6 την Αθηνα, 6πληξαν τα oφιoειδη γεννηματα τoυ xαxoυ. Δι6τι ε|ναι γνωoτo oτι η Γoργιil Mθδoυoα εtγε αντi πλoxαμων χoμηζ, πλoxαμoυg oφεων, xαι η Λερναiα 'Yδqα, oπoLα η ηταν xoqη τoυ Tυφω6οζ χαι τηζ'Exιδναg, εi1ε xεφαλ6g 6φεων. o μυθog αναφ6qει oτι η Γoqγιil ε|1ε επιπλ6oν 1θqια απo 1αλπ6 y"αι πτ(:qυγεg απ6 1qυοo, δια των oπoiωγ μπoqotoε γα πεταει, dπωg xαι o ΠηγαooE, o oπoiog ξεπηδηοε απ6 τo oιilμα τηg Γoqγorig 6ταν αυτη απoxεφαλiοθηxε απo τoγ Περοθα. o Πηγαοog r]ταν τ6xνo τoυ Πooειδcbνog xαι oταγ απελευθεριbθηxε απ6 τoγ Πεqο6α, 6πωg απειxoν[ξεται σε αγγεtoγQαφ|εg, χQησιμoπoιηθηxε απo τoν ηgωα δια να διαφυγει απ6 τιg δfo Γoqγoνεg, αδελφ6g τηg M6δoυοαg, oι oπo[εg τoγ xατεδ[ωxαγ' Πιbg 6μωg υπερiπτατο η M6δoυοα; Kαι γιατ(, αναφ6ρεται 6τι εi,xε 16qια xαι πτεqfγια μεταλλιxd; Mετα τoγ απoxεφαλιoμo τηζ Mθδoυoαg, o Πεqoευg τoπoθ6τηoε την zεφαλη τηζ στηγ x|βιοιν xαι επιβαiνoνταζ oτoν Πηγαοo, απoμαχQriνθηxε με αοτραπια(,α ταxυτητα. ε3τε yαρ io6θεoE Λι66ην δπεqiπταντo Πεqoεdg Εδqυμtδωv (xαi yαq τ6 xαλεox6 μιν oiiνoμα μiτηΦ Γoqyoνog iι'ρτiτoμov xεQαλrjv 6ααιλfiι xoμlξων, δαααι xυαv6oυ αταyεg α'[ματog oδδαg'[xovτo, αi πd'ααι xεlyωy dφ[ων y6νο9 i6λαoτηclαv. 'oταν o ια6θεo9 Πεqoειig o Ευqυμ6δrιν π6ταξε παvrυ απ6 την Λι6dη μεταQ6qoνταζ στo'ι) 6αoιλ6α την κεQαλην τηζ προ oλiyου απoxεQαλιαμ6vηE Γoqy6vαg, 6αεg αταy6νεg μελανοd αlματog 6πεQταν oτo 6δαQog, 6λεE αυτlg ε6λαoτηoαν τo γ6vog εxεivωv των
6Qεωv.

(Απολλιbνι og, Aqy ovαυτ ιxd', 4, Ι5\3)

o Περοεfg εLγε τιαt αυτ69 απooτoλη να πληξει την xεφαλr], τo x6ντρo αναπαQαγωγηζ τωγ oφεων. oμωζ, παρα την επιτυxη 6xβαοη τηg απooτoληg τoυ, τo xατιo ητταται μεγ, αλλd δεγ εξαφαν[ξεται. Eξαxoλoυθεi γα βλαoταiγει στηγ γη χαt να εξαναγxdξει τον dνθqωπo οε διαqxη xαι α6ναη παλη εναιτ[oν τoυ. Eνιil o Περοευg υπεq(,πτατo επιoτq6φoνταζ στηγ Σ6ριφo, εγτoπιοε oε βqαxιbδη αxτη τηg ΑιθιoπiαE την ωραiα Ανδqoμ6δα, η oπo[α ε|xε πqoοφερθεi απo τoν πατ6ρα τηζ ωζ τQoφη οε 6γα δραxoντα xατoπιγ 1qηoμoυ. Πιδg αqαγε υπεqiπτατo o Περoευg υπεqανω τηg 1ιbqαg των Αιθιoπων; 

254

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Aρyαiα αyyειoyραφ[α oτην oπo[α παριoτανεταL η μαχη τoυ ΠερoEωg με τoν δραxoντα υrτ6 τo βλtμμα τηg δεμtνηg Aνδρoμ('δαE. Ιερoooλυμα, Ββραfu6 Moυoεio'

ηqωαg υπoο1θθηxε οτoν Kηφθα, τoγ πατ6Qα τηg Ανδqoμθδαg, να φoνειiοει τoν δqαxoντα, υπ6 τoν 6qoν να λαβει την Ανδqομθδα ofξυγ6 τoυ μετα τηγ απελευθ6Qωση τηζ. o Kηφ6αE ουμφc(lνηoε χαι o Πεqοευg αφoυ φdνευοε τoν δqαxoντα χαι απελευθ6qωσε τηγ ωqα|α xoρη, ανα1cilρηοαι, πQoζ τηγ Σ6ριφo. Η dφιξη τoυ Πεqα6ωζ χαι τηζ Ανδρoμθδαζ στην Σ6qιφo, πqoξ6νηoε πoιxiλα oυγαιοθτ]ματα xαι ταqαxη. o ηqωαg θβγαλε την xεφαλη τηg M6δoυoα; απ6 την x['βιoιν χαι τηγ παqoυοlαoε οτoν βαοιλθα Πoλυδ6xτη χαι τo συγχεντρωμ6νo πληθοE. Oι παντεg μαqμαρωοαγ. Απο τoτε η Σ6ριφo9 ανηxει οτα μαqμαqωμ6να ξεqoνηοια τoυ Αιγα[oυ. Exτog απo τoγ Πεqo6α, τoγ πτεQωτo Πηγαoo 1ρηoιμoπo[ησε χαι o Bελλερεφοντηζ, με oxoπo να φoνευoει την Xiμαιqα. d'λλοι δ6 τ6ν Πfiyαooν ε7yαι τ6y εiE τα iΙατqα d'yαπταντα δπ6ρ τηq τoi ΒελεqοQoντoυ τqciloεωg. δια δ6 τ6 μfi '{yειv πτ6qυyαE dπlθανoν τoδτo τιo[ δoxεT.

o

Aλλoι λοιπ6ν (ε[παν) 6τι o Πιjyαclog ε[ναι αυτ6E που π6ταξε ιllηλα oτα αoτqα δια yα τιμωqηθε[ o ΒελλεqεQ6ντηg. Εξαιτiαg 6μωg τoι'
6τι δεν ε[yε πτ6ρυyεg αυτ6 QαIνεται απlθανo αε μεqιxosg. (Σy6λια εLζ τoy Aqατoν,205,
+) 

oΑΡΧΑΙΤEΛoΣMD(ΑΙ{ΔΗΑPΓα\ιAYTΙKΗΕΚΣΙPΑTEΙAKΑΙToΙΙΛHΓMΑKΑTAToYΔΡΑKoMoΣ

255

Tι αλλo θα μπoρofοε γα εiγαι o Πηγαoog εxτ6g απo 6να οxαφog, αφoυ ταξιδευει οτα αοτqα υπo την xαθoδηγηoη τoυ Bελλεqεφoντoυ; Aπoqofoαν μιεqιxοi, πωg μπoqoυoε γα πετd,ει χωQιζ πτερα. Και διxαιoλoγημθνα, διoτι πεqιοο6τερo θα παqαξ6γευε xατα την επo1η εxεLνη 6να περιοτ6qι πoυ θα τετotjoε χωQιζ πτεqd, παρd 6να ιπτd.μενo πτεqωτ6 6χημα. oπωg o Hqαxληg xαι o Πεqοευg, oμoiωg xαι o Bελλεqεφ6ντηg φoνευαε την X[μαιqα με τηγ αυμπαρdoταση τηζ Αθηνdg. Κατα τoγ Hο(oδo, η Xiμαιgα 6πω9 xαι η Λεqνα(,α'Yδqα, ηταν πoρη τoυ Tυφω6ωζ χαι τηζ'Ε1ιδναg xαι €φεqε τqειE xεφαλ€g, μiα απo λιoνταρι, την dλλη απ6 α[γα χαL τηγ τρiτη απ6
δ8αxoγτα(3).

To πληγμα xατα τoυ δqαxoντog, ταυτ(,ξεται στηγ χQtστLανιxη παραδoαη πληγμα xατα τoυ Eωοφ6qoυ. Εlιτog απo τoν Δiα, τoγ Απoλλωνα, τoγ με Hραxλη, τoυg Αργoναtiτεg xαι τoν Πεqo6α, 6να αx6μη πληγμα xατα τoυ δOα7-oντα xαταφ6qεται xαι απo τoν Αγιo Γειilργιο. Eαν παqατηqηooυμε την ειxoνα τoυ 6φιππoυ Αγioυ Γεωργ[ου πoυ 1τυπα τoν δqαxoντα, θα εντoπ|ooυμε μi,α γυναιxε|α μοqφτ] oτην αxqη τηg ειx6ναg ι'α αναμ€νει τo απoτ6λεσμα τηζ oriγxρoυoηg. Αυτη η μoaφη ε|ναι μια δεrjτερη Ανδqoμ6δα η oπo(,α oυμβoλiξει τo ανθqιbπινo γ6νog τo οπo[o λυτqιbνεται ιιε την παq6μβαoη τoυ Αγioυ. Ιδιαi,τεqo γνωqιoμα αυτηg τηg oυγxqoυoηg ε(,ναι oτι τo xα[,ριo πληγμα με το δoqυ τoυ Αγioυ xαταφθρεται ατo οτoμα τoυ δρdxoντα απo τo oπo|o εξ6ρΖεται η διαβoλη, ωg oυν61εια τηg διαβoληg τoυ Oφεωg τoυ αρ1α[oυ πQoζ τηγ Ευα. Exτog oμωg απ6 τoν λoγo-διαβoλη τoυ δqαxoντog, υπαq1ει χαι o λoγog τoυ εiγαι oυνιilνυμog με τoγ γ6νo. Στo οημεio αυτ6 ε[ναι 1qηοιμo γα επαι'ελθoυμε oτo απoοπασμα τoυ Αγioυ Ιoυoτiγoυ' oπoυ εγ ουντoμiα εxτ(θεται η αφετηqiα τoυ πoλ6μoυ τωγ γoνιδ(,ων στηγ γη.

Επειδfi η Εdα fiταν παqθ6νog xαι αyvi' μoλιg 6λα6ε μ6oα τηg τoν λ6yoν τoν xτQoεQχoμενoν απo τoy'oQι, εyt'ννησε τηy ανυπαxo/1 xαι τoy θd'νατoy. (Αγιοg Ιoυoτiνοg, Δ ιd'λoyog πqοg Tq{Qωuα,100, 5)
Αυτ6γ τoν λ6γo η μdλλoγ τoυg απoγoνoυg αυτoυ τoυ λογoυ πληττει o _\',,ιog Γειbργιog με τo δoqυ τo oπoio oυμβoλιxα υπoxqυπτει 6γγoια αxτ|ναg, ιιφαιριilνταg απ6 τoν δρdxoντα την δυνατoτητα γα <εxφθqει-μεταφ6ρει>, τoν
*

i.oγογ-γ6γoγrr.

Oooν αφoqα οτην ουνε1η ofγxqoυοη μεταξυ των ο'πεqμdτων τηg M6δι _1)

Ηοioδog,

Θ

εoyoνkι, 321. 

256

TA APΧΕΙA TΗΣ XAMΕNHΣ ΓNΩΣHΣ

oυσαζ χαι τηζ Ανδρo-μ6δ-αg, δεν πq6πει γα μαζ διαφευγει η xoινη ετυμoλoγιxη ρiξα τωγ δt]o oνoματων, πoυ ε[γαι η aιξα μεδ-. H xoινη αυτη q|ξα ενυπαρ1ει οτο qημα μ6δω πoυ αημα|νει xυβεqνιil, αQxω, πqoατατευω, επιβλ6πω. Η Ανδqoμ6δα λoιπoγ ε[ναι η γoνιμoπoι6g ανδρ(4 εχ τoυ ανδρ6E xαι δεν αιο1υνεται δια την γυμν6τητd τηζ' αλλd, ωg ανηxoυοα στoγ ανθqιbπινo γoνo, αγων[ξεται να διατηρηοει τoν αγνo xαι xαθαρo γ6νo, πληττoγταζ την αγoν|α δια τηg αγων|αg, δηλαδη την oτειqoτητα δια τoυ αγων|ξεoθαι. H Ανδqoμ6δα παρoυoιαξει την oυνιοταμ6νη αgετηg xαι ιxανoτητoζ τoυ αq1ειν (αγηQ+μ6δω), ενιb η M6δoυοα παqoυοιdξει τηγ δυναμη τoυ αq1ειν εQημηγ αqετηg xαι φρoνηoεωg. Απo την qiξα μεδ- πqoθqχεται χαι η λ6ξη μ6διμνog, τo μ6οoν oυναλλαγr]g, τo oπoio, πλαoτιxoπoιημ6νo επ[ των ημεριilν μαζ xυριαρxεi oτην παγx6σμια oιχoγoμlα με απιbτερo oxoπo γα υπoxατααταΘε(, με τo 1αqαγμα τoυ θηq(,ου, arcτε, vα μi μπoqn xανεlg vα d'yoqαoη ii vα πωληα71 παqα ixεTvog πο6 {yει τ6 yαqαyμ6νo oημαδι, δηλαδrj τo 6voμα τoi θηρioυ ij τ6v €ι'qιθμ6v τoδ 6ν6ματ6E τoυ.'ΕδιΙl εΙναι d'ναyxαTα fi ooQtα''ΕxεTνog ποd {yει v6ηoιν d'E λoyαqιαα77 τ6ν d'qιθμ6ν τoδ θηρloυ' ε7vαι d'ριθμ6g iι'vθρcbπoυ κα[ δ d'ριθμ6g αiτofr εivαι yξE' β66).

(Aπoxαλυιllι6, 13, 1B). 

12.

ΙHΣoYΣ xPΙΣToΣ KAΙ EΛΛHNEΣ
(Ιωiι'uνηg,12,23)

'o

δoξααθy1 δ Υi6E τo8 d'vθριilπoυ.

δ6 'Ιηαodg dπεxqiνατo αiτoTg λ6yωu. iληλυθεν ri τilqα tνα

''Ηλθε i δqα δια vα δοξαoθfi δ Yi6g τoi d'vθqιbπoυ, απεxqLΘη o Ιηοoυg, oταγ τoυ γνωατoπoιr]θηxε oτι'Eλληνεg εξητηοαν γα τoγ oυναντηοoυν. Oι 'Eλληνεg αυτo(,, oπωg αναφ6qεται oτo Eυαγγ6λιο, ηταν Βx τlν d.να6αιν6vτων'[vα πqooxυνrjαωαιν Βν τfi Βoqτfi. Πqdγματι oι 'Ελληνεg αυτo[ zατα την ιδ[α επoxη τηg ιoυδα'ιxηg εoqτηg, oε αντiθεoη με τoυζ Ιoυδαioυg oι οτoiοι λdτqευαν τoν Ιεxωβd oε αλλουg ναoυg' μετ6βηοαν οτα Ιεqoο6λυμα με οzoπo γα πQoσχυγηooυγ oτο ιεqo τoυ Mειλι1[oυ Διog, οτo ιερo τωγ Σoλr]ιι(ι)ν, αJΙo τo oπoio 6λαβε την πqooωνυμlα τηζ η πoλη των Ιεqoοoλιiμων. Η φυλη των Σoλυμων ηταν ελληνιxηg xαταγωγηg χαt η oγoμαo|α τωγ τgo6q1εται απo τoγ Σ6λυμo, τoγ υι6 του Διog χαι τηζ Xαλxηνηg.
To 6θνοE των Σoλυμων' πoυ ε[ναι oι clημεqινoi Πιoiδεg, πrjραν την oνομααiατoυE απ6 τou Σ6λυμo, τoν υι6ν τoυ Δι6g xαιτηg ΧαλxivηE. (Hqωδιαν6 g, Πεqi xαθoλιxτj g Πqooωδ[αg, ξ', L72)
Στην xιbqα των Σoλriμων 6φθαoε o Σαqπηδιbγ, 6ταγ εξoq|oτηxε απ6 τoγ tιοελφo τoυ M|γωα. o Σαqπηδιbγ, o M|γωαζ χαι o Pαδdμανθυg υπηqξαν ιιo[ τoυ Δι6g xαι τηζ EυQωπηE. H ονoμαoiα EY-P_ΩΠH ε|γαι oυμβoλιxη zιιι δηλιδνει τo πqooωπoν (ωψ - ωπ6ζ), ΩΠH, απ6 τo oπoιo ρ6ει (P) o γoνog του xαλλoυζ χαι τηζ αqμoνiαg (ΕY). H λ6ξη Ωπη, 6xει τoγ [διo λεξdριθμo με τo oνoμα ΙΗΣoYΣ.

Αg επαν6λθoυμε 6μωg oτoν Σαqπηδ6να' o oπoiog φιλoνixηoε με τoγ ιιδεi.Ψ6 τoυ Miγωα, αμφιoβητιilγταζ τηγ εξoυo|α τoυ στηγ Koητη. o Miνωαg ε:τεzqατηoε xατα την φιλoνιxiα xαι δια γα μην θανατιilοει τoν αδελφ6 του -ιι9τηδ6να απεφd'oιoε να τoγ εξoρ(οει απo τo νηoi.

ΩΠΗ=888=ΙHΣoYΣ 

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENΙ{Σ ΓNΩΣHΣ

Καθrbg Qιλoνικoιjααy ειζ την Κρτjτην δια την 6αoιλε[αν oι υιol τηE Ευρcbπηg, o Σαqπηδrilν χαL o M[νωg, επεxqατηoε ειζ τη1) Qιλoνιxlαv ο M[vωE xαι εξ6ριαε τov Σαqπηδoνα xαι 6ooυg εξεy6qθηoαν xατ' αυτοιj. Aυτoi λoιπ6y αQoιi εξεδιcbyθηoαν, 6φθαoαν ειζ την Aotαν ειζ τη1', yηy τηζ Mιλυαδog, την οπo('α τc|lqα εκμεταλλε6oyται oι Λιjxιoι' αυτrj η γbρα την παλαια επoyτj rjταv η Mιλυαg, oι δε Mlλυoι τoτε oνoμαξoντo Σ6λυμoι' (Ηρ6δoτo9, Ιατoq [αι, 1,, 1'73, 4)

'oταγ o Σαρπηδιilν εξoρioτηxε απo την Kqητη' xατ6φυγε με τoν οτρατο τoυ στηγ πεqιo1η τηζ Mιλυdδoζ, στα παραλια τηg Ιων(αg. Επεi, απθναγτι απ6 την Σαμo, iδqυoε την π6λη Miλητo, 61oντα9 πq6τυπo την oμcilνυμo π6λη Miλητo τηg Kρητηg. MiλητoE δ6, i1 Κqητιxrj α6τη, πqoδπfiqyε τfig AoιανfiE Mιλτjτoυ, fiν ξxτιαεν δ παλαι6g Σαρπηδrbv d'yαy6ν oixητoραg xαt xαλ6ααg αι)τfiν xατd' τ6ι, Γεrιyqαφov Βx τfiE ΚρητιxrjE Mιλrjτoυ. (EυαταΘιog, Παρεxβoλα[ ειE τrjν Ιλιd'δα,1, 486)
H M[λητog otiντoμα xατ€oτη η πλoυoι6τεqη π6λη τηg Ιωνiαg χαι αγαχηqri1θηxε πqιilτη οε εξαγωγη πoλιτιoμoυ με τηγ iδqυoη πεqιοοoτ6qωγ τωγ oγδoντα απoιxιι.bν ατα παqαλια τηg Mεooγειoυ. oι Σ6λυμoι dq1ιoαν να εξαπλιbγoνται ανατoλιxd, ιαταλαμβανoγταΞ oλ6xληρo τo γ6τιo τμημα τηζ σημεQιγηg Toυρx[αζ μ6χQι την Kιλιxiα(1), oτα oυνoρα τηζ σημεQιγrjE Συρ(,αg με τη γoτιoανατoλιxti Toυρx[α. Aπ' εlιεL, ουνε1iξoνταg την επ6xταoτi τoυζ xατd μt!πog των αxτιilν τη; Mεooγε(oυ, xατευθtiνθηxαν 61ι πλ6oν αγατoλιxd αλλα γoτια, πQoζ τηγ περιo1η τηg ΠαλαιοτiνηE. ΕτιεL iδqυααν τo ιεqoν των Σoλιiμωγ, τo oπolo τ]ταν αφιερωμ6νo oτoν Mειλi1ιo Δ(α, τoυ oπo(oυ o Σ6λυμog ηταν υιog. Πρo; αυτ6 τo ιερ6 xατευθtjγoγταγ oι Γαλιλα[oι Eλληνεg oι oπoioι εξητηοαν γα ουναντηooυν τoν Ιηοoυ. H π6λη η oπo(α ιδρriθηxε θxoυoα x6ντqo τo ιερ6 των Σoλ{μων, oνoμααΘηxε Σ6λυμα χαι εγ ουνε1εiα Ιεqoοoλυμα. Θd'ττoιl yαρ d'vτ[ τοiδε δυααε6οig Qoνoυ oεμvrjν 6oρτrjν τfiδε yfi πρoααψεται, xαt yfiν Σoλι3μων fερoν τειjξει π6δoι,.

Δι6τι ταyιiτεqoν 6ναι,τι αυτoυ εδιΙl τoυ απαιoioυ Q6νoυ θα xαθιε-

qιboει oεμνrjν εoqτrjν ειE αυτrjν εδιb την yιilqαν Ι{αι ειζ την γbqαν τωv Σoλυμων θα ιδρ'ι3oει ιεq6v. (Γρηγ6ριos Nαξιανξην 69, To xooμooωτrj q ιον ΠαθoE του Xριατo'ι|, oε}τ.969)
1ιαL την Κιλιx(,αν. (Hρωδιανdg, Περι

(l) Ε(,ναι tθνo; πoυ xατoιxεl εLζ την Aoπενδoν
xαθoλιxiζ Πρoαωδ[αg, βιβλ. ξ' , 175) 

ΙΗΣoYΣ XΡΙΣToΣ ΚΑΙ EΛΛHNEΣ

259

Mεταξ'ιj των αρxαiων ελληνιxtbν νoμιoματων πoυ εxτiθενται oτo Εβρα'ιix6 Moυoεlo των Ιερoooλιi!ιων, συγιl,αταλtγεται }ιαL τo ν6μLσμα στo oπo['o ειxoνlξεται o'ιjμβo-

αναyραφoνται ΣoΛΥMΩN.

)-o τoυ ιερolj των Σoλtμοlν xαι

oι λtξει5 ΙΕPo

H π6λη τωγ ΙεQoσoλυμων, dπωg μαE πληqoφoρε( o Eυο6βιog Καιoαgεiα;, ιδqrlθηxε χαt χατotχειτo απo 'Eλληνεg! Eπιπλ6oν oυδειζ Ιoυδαiog δεν
ετ6λμηoε να επιχειQtiσει τηγ υπoταγti τηζ. A δτrj ν y o i ν τrj v' Ι ε q oυ ααλrj μ " Ε λ λη Βπι6α[ιl ειll' Ιουδαioυ τζl τdπφ.
vε

g o ixoσ o ι μη δ εν 6 g

τ o

λμ6ντ

oE

Aυτιjν λoιπ6y την Ιεqoυoαλrjμ την xατoιxoιjν 'Ελληνεg xαι oυδεig Ιoυδαiog δεv τολμα να y[νει xαταxτητrjE αυτo,ιj του τ6πoυ. (Eυo66ιog, Σy6λια εLζ τo'ν Hoαtα,1'72)
ε},'αβαν την

Axoμη χαι τα oqη τα oπolα βqloxoνται στην πεQιoχη των Ιεqoooλυμων, oγoμασiα τoυg απ6 τoυg'Eλληνεg Σoλυμoυg.

Καi τα'Ιερoα6λυμα Βν 6ρεoι xεioθαι'
oνoμαξoνται Σ6λυμα.

τoTg

πα{''Ελληoι Σoλdμoιg δνoμαξoμ6voιg

Και τα Ιερoα6λυμα ευqioxoνται ειζ τα oqη πoυ απo τoυg 'Ελληνεg
(Eυα66ιog, Ευαyy. Πρoπαραoxευτj, 9, 9)

oπωg αναφ6ρει o Αq1ιεπ[,οχoπoζ EυοτdΘιog, απ6 τα 6qη των Σoλυμων ταρατηqηoε o Πooειδιilν τoν 0δυoo6α να απoμαxqιiνεται απ6 την 1ιbρα των ΑιΘι6πωγ.

Δι6τι νoμlξoυν μεqιxo[ 6τι o oμηqιx6E Πooειδtbν πoρειjθη2lε πQoζ τoυE Aιθioπεζ oι οπo[oι ευqiαxoνται ανατoλιx6τεqα, εξαιτlαg τoυ
6τι λ6yει o πoιητηg εu oυνεyε[α 6τι o ΠooειδcΙlv ε[δε τoν oδυαα6α να πλ6ει αyατoλιx6τεqα απ6 τα 6ρη των Σoλι3μων τα oπo[α ευρ[oxoντo εxε[. (EυοταΘιog, Παqεx6oλαl ειE την oδιiooεLαν, L, 22, 7) 

260

TΑ ΑPXΕΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Exτog απo τα Ιερoooλυμα, υπηqxε αλλη μiα ελληνιxη πολη πoυ 6λαβε την oγoμασlα τηg απo τoυg Σoλυμoυg, η πoλη Σαλημ η Συx6μ. To αρ1ιxο 6νoμα τηg π6λεω9 ηταν Σ[,xιμα, εν oυνε1ε[,α 6λαβε την oνoμασiα Σαλημ, ενιil 6ταγ xαταxτηθηxε απ6 τoυg Eβρα[oυg τoυ Αβqααμ πoυ εγxαταoτdθηxαν στηγ γη τηg Xαναdν, η π6λη 6λαβε την oνoμαoiα Συx6μ απo τoγ oμιilνυμo εγγoνo του Ιαxιbβ. Συy6μ ij xαl Σtxιμα ij καt Σαλrjμ, π6λι9'Ιαxrbβ νδv '6qημog. δε[xνυται δt δ τ6πog Β'v πρoαατεioιg Niαg π6λεωE. (Eυο6βιοg, oνoμαoτ ιx6ν, oilι. 150) Tα Σixιμα, απoτελot]οαν πρodoτειo τηg Nεαπ6λεωζ χαt, 6πωg μαg πληρoφoqεi o Mιληoιog πεqιηγητηg Αλ6ξανδqog Πoλυiοτωq, ηταν πανdqxαια ελληνιxη πoλη πoυ ιδρυθηxε απ6 τoγ Σιxiμιoν, τoγ υιoγ τoυ Eqμoυ!

Tα δ! Σixιμα φηoι Θε6δoτog Βν τQ Πεqt 'Ιoυδαlrυy d'π6 Σιxιμloυ τoδ 'Εqμοi λαβεTv τfiu 6voμαα[αy' τoiτον yαq xαi κτloαι τrjν πoλιv... "Υατεqov δ6 φηoιv αiτfiv δπ6 'Εβqα[ωu κατααyεθfiναι,
δυναατε'ιjoyτοg'Εμμcilq υi6ν y εννfioαι Συy6μ. (Aλ6ξανδρoE Πολυ[οτωρ, Aποαπαoματα, 9)

Στην xogυφη τoυ υψηλoτ6qoυ λoφoυ τηg πoλεωg των αρxαi,ων Σιx[μων. υπηq1ε ιεqo τoυ Yψιστoυ Διog. o εβqαiog εqευνητηg Mt. Gerizin xαταφερε γα αγαxαλυψει τo ιεq6 τoυ Διog, rioτεqα απo μελ6τη των αqxα|ων νoμιοματωγ τηζ π6λη9, τα oπoiα 1qηoιμoπoiησε ωs μιχQoσχoπιπoυg 1αqτεg. o Αλεξανδqινog φιλ6σoφoζ Φ|λωγ αναφ€qει ωζ χαQαχτηqιοτιx6 τηg πoληE Συx6μ την δρiν τrjν iψηλfiν, τo δ6νδqo ουμβoλo τoυ Διog πoυ χαQαxτηριξε χαι τo πανdq1αιo μαντεioν τoυ στηγ Δωδιbνη. 'Εξελθcby oδy ix τdlv xατα τi7ν Χαρqαy τ6πων δ νoυg λ6yεται διoδεiααι τrjν yην Ειιg τoi τ6πoυ Συy6μ Βπ[ τrjν δqδν τfiv δψηλfiν. (Φiλων, De migrαtione Αbrαhαmi' 276)

Exτog απ6 τα αq1α[α Σiπιμα }.ιαt τα Ιεqoo6λυμα, ιεqo τoυ Δι69 υπηq1ε χαι στo oqog Kdqμηλog, τo ιερ6ν 6qog τoυ Δι6g δυτιxα τηg Γαλιλαiαζ, στo
oπo|o πεQιηγηθηxε o μεγαλog γεωγqdφog Σxυλαξ o Καqυανδεrig τoν 5o π.X. αιιilγα.

ΚαqμηλοE δρoE fεqoν ΔιoE. (Σxt}ναξ, Πεqlπλoυg,104,22)
Στην πεqιoy'ητ'ηζ ΠαλαιοτiνηE, εxτoE απo τoυg'Ιωνεg Σoλfμoυg, εγxαταoταθηxαν χαι ot Φιλιαταioι KρητεE, απ6 τoυg oπo[oυg η ευρυτερη πεQιo1η oνoμαοτηxε Φιλιοτiγη χαt αργ6τερα Παλαιοτ[νη.
αυτoι3E εμεig τoυg ovoμαξoυμε Παλαιατινioυg.

oι αλλoι

ερμηνευτ6E oνoμαξoυν τoυE Φιλιαταloυg αλλoQdλoυE' (Θεoδιbρητog' Εqμηνε[α ειg τoυE Ψαλμodg, oεΧ.1'533) 

ΙΗΣoYΣ XΡΙΣToΣ KΑΙ ΕΛΛΗNEΣ

261

Mαxετα 7ρ1t 1gρoιi τoιl YψιστoL| Διoq'' πoυ yτιτrloιιειlαoτηxε απ6 τoν Mt' Gerizin βαoει τιυν αρyα[ιυν νoμισιιατ(oν Ioι| αναχαλιiφθηxαν στα α9y'α[α Σ[ιιμα,

l'ι'ν Συχ[!ι 1Shechem). Ιερoooλιιμα' Εβραi:xo
Moιιoεlιl.

Eτυpιoλoγιxα η λ6ξη Φιλιoταiog πQo6Qχεται απo τηγ λ6ξη φiλog χαι την q[ξα oτα(,ην, πoυ παQα./εt τo Qημα ioταμαι (ατ6xoμαι). Ευρυτατα διαδεδομ€γα στoγ ελλαδιxo 1ιδqo ηταν χαt τα αQχαια oνoματα Φ(,λιοτog, Φιλ|oτη xαι Φιλioτα, πoυ 6χoυγ qlξα τoυg τo επιθετo φiλog. Φιλιoταiog ηταν xαι o γιγαντooωμoζ Γoλιαθ o oπo[og, xατα τoυg Εβρα|oυg, ηττηθηxε απo τoγ Δαυiδ oε πoλεμo μεταξυ Φιλιoταiων χαt Ιoυδαιι'_)γ. Miα αxoμη φανταoτιxη ιστoQια, xαθιbg oι Εβρα|oι θ€ληoαν xαι αυτo[ γα. απoxτηοoυν 6ναν ηρωα αντ|oτoι1o πQoζ τoγ 0δυοo6α, o οπoiog τυφλι';oε xαι xατ6βαλε τoγ γιγαγτoσωμo Κυxλωπα.
'Ιδod 'Hλα.
f7

qoμφαlα Γoλιαθ

τol Φιλιoταtoυ, δv iπαταξαg iν

τ[i xoιλαδι

(Eυo6βιo9, Σ76λια εLζ τoυζ ΨαλμoιiE, oεΧ.293) 

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

To πqαγματιx6 oνoμα τoυ Φιλιoταioυ γ(γαντα δεν ε(,ναι τo εβgα'ιJx6 ΓολιdΘ, αλλd τo ελληνιι6 ΓoλιdΘηg, τo οπo[o ουγxεxομμ6νo xατα την πατdληξη, μετατρdπηxε oτην εβρα'ιιη διdλεxτo οε Γoλιdθ.

Γoλιαθηg' αυτ69 εiναι ΠαλαιoτiνιoE d.νδραE yιyαντ6oωμ0ζ''.

iδιoE ειg την ε6qα'[xfiν διαλεxτoν αvαQ6qεται' ωζ Γoλιαθ. (Λεξιx6 Σoι3δα)

o

oι Kqr]τεg Φιλιoτα(oι 6δωoαν ν6α ιbΘηoη oτoγ πoλιτιομo τηg ευqιlτερηg πεqιo1ηg, χωQιζ πoτι1 γα 1dooυν την επαφη τoυζ με τoν xυqi,ωg ελλαδιx6 χιilQo. Xαqαxτηριoτιιo ε[γαι το παqαδειγμα τoυ Παλαιοτιν[oυ οoφιoτη Γεγεθλioυ, o oπoiog, αγ χαι η xαταγωγη τoυ ηταν απ6 την πεqιoxη τηg Πθτραg, αρ1α[αE πoληg τηζ σημεQινηg Ιoqδανiαg, μετoixησε στηγ Αθηνα 6πoυ εxπα[δευoε τoν γνωoτ6 Καλλ(,γιxo.
Γεν6θλιο9, υι69 τoυ Γενεθλ[oυ, Παλαιoτlνιog απ6 την πεQLoχi τηE Π6τqαE, αoQιoτrjg, μαθητrjg τoυ Mινoυxιαyοd χαL τoυ Ayαπητo'ι3, εξεπαlδευoε εy συyεχεiα ειg την Aθτjvα τoν yνcυατ6 Καλλ[νιxo. (Λεξιx6 Σοdδα)
'Eλληνεg λoιπ6ν ηταν xυρ[αQχoι τηζ ευQriτεQηζ πεqιο1ηg τηg Παλαιoτ[,νηg χαι των αxτιllγ τoυ σημεQινoιi Ιαρατ]λ, ε[,τε ωg Σ6λυμoι, ε[τε ωE Κqητεg Φιλιoταioι, ε[τε ωg απογονoι τωγ Mαxεδ6γωγ τoυ Mεγdλoυ Αλεξανδρoυ, ε(,τε ωg dλλoι Αιγαιoπελαoγo( απoιxoι. Σε 1ωq[o τηg Παλαιαg ΔιαΘηxηg αναφ6qεται 6τι oι xd,τoιxoι τωγ παQαλiωγ τoυ oημεqινoιi Ιoqαηλ ηταν Κqητεg. Στo iδιο oμωg 1ωq[o επιβεβαιιilγεται για πoλλooτti φoqd τo μioog xαι η oQγιi τoυ Για1βθ, πατd τoυ γ6νoυE των Eλληνων.

oι

Δια τoδτo ταδε λ6yει

δ ΚdριoE' iδoιj ΒyιΔ Bxτεtνω τfiν yεTρα μoυ Bπi τoδg d'λλoφ'ι3λoυg xα[ Εξoλoθρεdαω Κρfiταg xαi dπoλδ τoιJg xαταλolπουg τoι3E xατoιxoσνταg τrjν παραλiαll' xαi πoιrjαω iν α8τoTg Βxδιx{γoειg μεyαλαg, xαi iπιγνιbσoνται δι6τι Βyιb Κι3qιog Bν τQ

δoiyαι τrjν Βxδixηoiν μoυ iπ' αδτo6E.

(Ιεξεxιηλ, 25' Ι6)

Πoiog εiγαι o <Κriqιog> αυτog, o oποiοg θα εγε(,qει την 1ε[qα τoυ δια να εξoλoθqειioει τoγ λαo τωγ Kqητων πoυ χατoιχεi οτα παqαλια τηg Παλαιοτiνηg; Και πolog εiναι αυτ69 o <Ktiqιog> πoυ τg6φει μθoα τoυ τ6oo μloog xαι εxδixηoη για τoυζ Kρητεg; Πιbg εiναι δυνατoγ oημεqα oι E,λληνεg να αποδε16μεθα αυτd τα xε(μενα ωg αμoλυντα, ενιδ ε(,ναι ηλioυ φαεινoτεqoν 6τι 61oυν xαxoπoιηθε(,; 

tHΣoYΣ XPΙΣTOΣ KΑΙ EΛΛHNΕΣ

263

σαγ στην περιo1η τηg Παλαιoτiνηg 1ιλιετ(,εg πριν απ6 την T,λευαη τoυ Ιηooυ

oι Φιλιοτα[oι

Kqτ]τεg

χαι oι Σ6λυμoι'Ιωνεg, αμφοτερoι'Eλληνεg, ξoιi-

Xριατot. Aπ' αυτ6 oυνdγεται xαι διxαιoλoγεiται η 6ντoνη παqoυο(α των Ελληνων στιζ πεQιoχθg πoυ 6ξηοε o Ιηοoυg. Eπιπλ6oγ, η επαQχlα τηg Γαλιλα[,αg oτην oπolα μεγαλωοε xαι δ[,δαξε o
H oνoμαο[α Γαλιλα(,α απoτελεiται απ6 την λ6ξη Γα' πoυ στηγ δωριxη xαι την αιoλιxη διαλεxτo ε[ναι η γη, χαt την λ6ξη Λiλαια πoυ εiναι αρ1α[.α π6λη τηE Φωx[,δαg, 80 oταδια απ6 τoυg Δελφoυg. 'oπωg η Γαλιλα[α ηταν 1ιilqα παqαλ[μνια πληoioγ τηg λiμνηE Γεννηοαqθτ, παqoμo[ωζ χαι η Λiλαια ι]ταν z"τιoμ6νη oτιg πηγ69 τoυ Kηφιooυ πoταμoti.

oι μαΘητθζ τoυ Xqιoτoυ.

ΙηooυE, ηταν xατεξo1ην η επαqxiα τωγ Eλληνων' απo την oπo[α xαταγoνταν

Στηv π6λη Λ[λαια υπαqyει θ6ατqo, αyoqα xαι λoυτqd' υπαqyoυν επtoηE xαι ιεqα τoυ Aπ6λλωyoζ χαL τηE Aρτ6μιδοζ.... H Λiλαια εlvαι μiα απ6 τιg Nαiδεg vdμQεg, x6qη τoυ ΚηQιαod xαι απ6 τo

6voμα τηg ovoμαατη2l.ε η πoλη Λiλαια' cl' αυτrjν 6yει τιE πηy6E του o ΚηQια6g πoταμ6E. (Παυαανi,αg, Ελλαδog Πεqιfiyηoι5, 10, 33)

Η ετυμoλoγ|α τηζ λ6ξηg Γαλιλαiα πρo6gxεται απ6 την λ6ξη Γα xαι την λ€ξη αλ(α πoυ εiγαι oυνηρημ6νo9 τriπoE τηζ αιτιατιχηg τoυ oυσιαστιχoυ αλιεlig xαι oυνoλιxα oημα(νει η γη τηζ αλιε[αE πoυ βρioxεται γriqω απ6 την λiμνη Γεννηoαq6τ. Kατα μiα dλλη εxδo1η η ετυμoλoγiα τηg λ6ξη9 Γαλιλα[α, τρo6ρxεται απ6 τo oυoιαoτιx6 αλιαiα, πoυ oημα(,νει ηλιαiα (λεξιx6 Lidell Scott) xαι o1ετ[,ξεται με τoν ηλιo χαι τo φωg, αναγoνταE θτoι την Γαλιλαiα σε γη τoυ φωτ69 χαι τoυ πνευματιχori 1qioματog, η oπolα υπoδθ1τηxε τo
Φωg τoυ xooμoυ.

Mεταξri των ελληνιxιbν π6λεων τηg Γαλιλαiαg περιλαμβανoνται η Kανd, τα Ndξαρα, τα Mdγδαλα, η Αqεθοriσα, χ.α. Eλληνιxη ε[γαι xαι η ονoμαoiα τηg λ(μνηg Γεννηoαρ6τ, αλλd χαι τoυ Ιoρδdνη πoταμoυ, o oπolog με αγα'l,Qαμματισμo γiνεται Ηqιδαν69. Απ6 την π6λη τηg Nαξαq6τ, πoυ ε[ναι τα αqxαiα Nαξαqα, πqooδ6θηxε οτoν Ιηοoti η oνoμαοiα Nαξωρα[,og. Δεν oνoμαoτηxε NαξαQηγoζ,6πω9 ουνηθιξoταν δια τoυg xατo(xoυg αυτηg τηg π6ληg, αλλα Nαξωραiog, διoτι ητανε οτην 6ψη Ωρα(og. Στα Ndξαρα 6ξηoε o Ιηοoυg τo μεγαλυτεqo μ€qog τηζ ξωηζ τoυ, θωg 6τoυ εγινε τqιdντα ετι.bγ. Eξαoxoιioε τo επαγγελμα τoυ μαqαγxori xαι η εqγαoiα τoυ ηταν oυνδεδεμθνη με τo ξυλo. To ξr1λo τηg ξωηζ ευQιox6ταγ oτo μθοoν τoυ παραδεiοoυ ιαι απo τoν απαγoQευμ6γo τoυ xαqπo δοx[μαοαν oι πQω- 

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

τ6πλαoτoι, θεωqιbνταg 6τι θα γiνoυν αθανατoι 6πω9 oι θεoi,' H εργαoiα τoυ Ιηαori με τηγ αΘανατη υλη ηταν ουνεxr]g xαι αδιαλειπτη. Eξαοxofοε την τ61νη τoυ ξυλoυργoli χαι πQoετoiμαξε την Σταfρωoη Toυ επανω oτo υλιx6 τoυ ξriλoυ, δια γα πdqει επαγω Toυ την αμαρτ(,α τoυ xooμoυ χαι γα πQoσδιbοει την αΘαναoiα oε 6λoυ9 oooι πιοτευσoυγ ειζ Αυτoγ. To ξυλo τo oπo|oγ επεξεqγαξoταν ωζ ξυλoυqγ6g, μθxqι να 6λθει η ιilρα γα απoxαλυφΘεi οτην ανθρωπoτητα, ηταν τo Tiμιoν Ξυλoγ, ηταν τo o16διo τηg αθαναoiαg τoυ ανθριilπoυ. Tην αθαναoiα nιαι την αιιbνιoν ξωην δεγ δrjγαταL γα τηγ πρoοφ6qει xανθναg oλfμπιog xαι xανθγαg υι6g τoυ Θεotj, παqd μ6νoν o Θεog. Edν oτην λ6ξη Ξ-YΛoN πεqιοτqθψoυμε τo γqdμμα Ξ xατα 90 μoiρεg, πqoxυπτει o ουνθετog λεξαqιθμog Ι Ι Ι-YΛoN, πoυ απoτελεiται απ6 τρειg μoναδεg χαt τo ουγθετιπo YΛoN, δηλαδη απo την ιiλη τηg αθαναο|αg η oπoiα πλαθεται χαι μoQφoπoιε[ται απ6 τoγ Tqιαδιxo Θε6. o λεξdqιθμog τηg λ6ξη9 YΛoN εiγαι o αqιθμ6g 550, o oπoiog απoτελε(,ται απ6 δυo 5, δηλαδr] απo δυo E, xαι 6γαν xrjxλo (EoE). Tο πρωτo E oυμβoλlξει τoγ Eυλoγημ6νo
(τoγ EY

ΛoΓoN)':i;

:lJ^:

;

:":

".T;:

Exτ6g απo την xωqα τηg Γαλιλαiαg, xαταμεoτη απ6'Eλληνεg ηταν xαι η γειτoνιxr] 1ωqα τηE Δεxαπ6λεωζ, πoυ ηταν μiα oμoοπoνδiα απo δ6xα ελληνιx6g π6λειg τηg Παλαιοτ(,νηg, oι πεqιoo6τερεg απo τιg οπoiεg ιδρfθηxαν χατα τηγ εxοτqατεiα τoυ Mεγαλoυ Aλεξανδρoυ. Mεταξυ των π6λεων τηg Δεxαπ6λεωζ χαι τηζ επ[oηg ελληνoφωνηζ γειτoγιχfg επαρ1iαg τηE Πεqα(,αg περιλαμβανoνται η Σxυθoπoλη η Nυαοα, o'Ιππog, η Γ6qαοα, τα Γαδαρα, τo Δioν παι η Πdλλα. H τελευτα(,α πoλη ιδqυθηxε απo τoγ Σ6λευxo τoγ Nιxd'νoqα(2), τoν στQατηγo τoυ Mεγdλoυ Αλεξανδqoυ πqog τιμην τηg xoινηg τoυE γεν6τειqαg πoυ ηταν η Πθλλα τηE Mαxεδoνiαg. Exτog απ6 την Π6λλα, με τιζ iδιεE oνoμαο[,εg oυναντιbνται oτην Mαxεδoγiα xαι oι π6λειg Δ[ογ xαι Γαδα-

;

",

Mαxεδ6νε6 τιατoιnιot τηζ Π€λλαg τηg Δεxαπ6λεωg, μαξi με τoυζ xατoi,xουg τηζ γειτoγιxηg επαq1[αg τηg Πεqαlαg ηταν αυτoi που ωg επ[ τo πλε[,oτoν πioτευoαγ οτoγ Xοιοτ6!
(2) Mαλαλαg, Xρoνoyραφ('α, oελ. 203. (3) '!oτι xαl Γαδαqα xιΙlμη Mαxεδoviα6 (Ηqωδ ιαν69, Περ[ xαθoλιxrjE Πρoαωδ|αg, oε},.

Qα(3).

oι

επιφανεig'EλληνεE πoυ xατιiγoνταν απ6 τα Γαδαqα τηg Δεxαπ6λεωg αναφ6Qεται o Στq<iβων: Βx δ! τ6ν Γαδαqων Φιλ6δημo9 τε δ'Επιxoιjρειog xαl Mελlαyρog xαl Mlνιπποg δ απουδoytλoιog xαi Θε6διυρoE δ xαθ'rjμαE dir'q.(Γεωyραφιxα,16,2,29).
38Ο). Σε 

ΙHΣoYΣ xPΙΣToΣ KAΙ EΛΛHNEΣ

265

iπειδfi yαρ παντεg οf' εig Xqιoτ6v πεπιoτευx6τεE ττjν Περαlαν xατ' ixεTvo καιqo6 κατcbxηoαν τ6 πλεTατov, iv Π6λλ71 τιvl π6λει xαλoυμ6ν1 τfig Δεxαπ6λεωg τfig Bv τφ εδαyyελlφ yεyραμμ6νηg'
ΠαντεE 6ooι επlατευσαν oτov Xριoτo cυg επ[ τo πλε[oτoy χατor κo6oαν clτηv Πεqαlα xαι ατηv π6λη Π6λλα πoυ συy?tαταλ6yεται oτηv Δεxαπoλη η oπoiα αvαQ6qεται oτo Ευαyy6λnv. (EπιQανιog, Παναqιoν, τoμ.1, oελ. 335)
Στην επαq1[α τηg Δεxαπ6λεωg αναφθqεται χαι o Eυαγγελιoτηg Mατθαiog.

Δεxαπ6λεωg...

Κα[ iγxoλoι3θηoαν αiτοv 6yλoι πολλol d'π6 τfig Γαλιλα[αg xαl
(Mατθα[οg, 4,25)

Πληθη λαori πqoo6QQεαγ πQoζ τoν Ιηοori χαι απ6 την γεLτoγιχη Συρiα, η oνoμαο(,α τηE oπoiαg πqoθq1εται απo τo doτρo τoυ Σειqioυ. O πιo επιφανηg Eλλην τηg Συqlαg ηταν o ΦεqεxιiδηE, o δdoxαλοg τoυ Πυθαγoρα(4) . oι μεγαλυτεqεg π6λειg τηg Συqiαg, ηταν η Αντιo1εια, η Σελεrixεια xαι η Λαoδ[xεια, oι oπo|εg επiοηg ιδqriθηπαν απo τoγ Σ6λευxo τoν Nιxανoρα, o oπo[og διετ6λεοε βαoιλιdg τηg Συρiαg. H πoλη τηg Αντιo1ειαζ πoυ ηταν η πqωτευoυοα τηg Συq|αg εixε πληθυομo πoυ 6φτανε τo μιo6 εxατoμμfριo. H αq1αι6τεqη 6μω9 π6λη τηg Συq(,αg χαt σημεQtγη πqωτευoυσα τηζ, εiναι η τoλη τηg Δαμαοxoυ, πoυ ιδριiθηxε oε παναρ1αιεg επo16ζ απ6 τoγ Δαμαoxo, τoγ υιo τoυ Eqμof τιαL τηζ Αλημηδηg. Αg επαν6λθoυμε 6μωζ τΦqα οτoυg 'Eλληνεg πqoοxυνητ6g πoυ 6ταν 6φθαoαν ατα Ιεqoο6λυμα πqoοηλθαν oτoγ Φiλιππo λ6γoντdζ τoυ: Κυριε, θ6λoυμε να ιδoυμε τoν Ιηooυν. O Eπioxoπog Aλεξανδqε(,αg Kυqιλλog, εqμηνεfoγταζ τo Kατd Ιωdννην Eυαγγ6λιoν' αιτιoλoγεi την α[τηoη τωγ Eλληνων, αλλα xαι την παρoυo|α τoυζ στηγ π6λη των Ιερoooλυμων.

"Aπoqιjoειε δ' &ν τιg Bv τoιjτoιg xαl διαox6ψαLτo, xατα τiyα λ6yov d'vα6αlvoυoι τδν 'Ελλrjvωv τιv6E προαxυvrjoouτεζ εiE "Ιεqoo6λυμα..' τt τ6 xoιyoν εig λατqεlαg λ6γoν "Ελληoι τε xαl 'Ιoυδαloιg; xαiτoι πoλιj διεoτωoαν εδqrjσoμεν τrjv iv d'μQoTν Εξιν τε xαi πρoαlqεoιν' of μ6ν yαq ττjv d'λrjθειαu' oi δ6 τ6 ι/'lεfiδοg τετιμrjxααι. τi oi'ν Εqolμεν Βν τodτoιg; παqαxειμ6νηζ τηζ'Ιoυδαlων xcbQαg τfi τrΙlv Γαλιλαlαlν, π6λειE τε xαi κrbμαE €ι'λλrjλαιg δμoρoυg Ξyοντεg"Ελληνεg τε xd'xεTyoι, oυyvαE μ{ν Βπoιoδντo ταg iπιμιξ[αE, Bφo[των δ6 παq'd'λλrjλοιq 6xατεqoι, ποιxiληg εig τοiτo xαλoιioηg dΦoρμis.
(4) Φερεx{δηg o Συριog tξηoε 85 iτη' (Λoυxιανoq, Mαxρoβιoι,22, 12) 

266

TΑ ΑPxEΙΑ TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

Θα απoρoιjαε λoιπ6ι, xαπoιog με αυτα xαι θα oxεπτoταν δια πoloy λ6yoν μεριxo[ απο τoυE 'ΕλληνεE αl,ε6αi'ι'oυν εLζ τα Ιερoα6λυμα με oxoπ6 να πQoσχυyrjooυu.'..' ΠoioE xοιν69' λ6yog λατρεIαE υπαρyει μεταξι5 Ελλrjvrυν xαι Ιoυδα[ωu; Παq6τι θα 6qoιjμε οτι απ6yει πoλd μεταξd τoυζ η xλloη 2tαι η πqoτiμηoη'διοτι oι μεy ('Ελληνεg) 6yoυν τιμrjoει την αλrjθεια, ενcb oι δε (Ιoυδαtoι) 6yoυν τιμrjoει τo ι/lε'ι3δog. Tι λoιπ6ν θα πoιjμε δι' αυτα; Επειδfi ευρtoxεται xoντα η yιbρα των Ιoυδαiων πQoζ την ycbqα των Γαλιλαiων xαι επειδrj 6'yoυν π6λειg χαι ?ιωμoxτ6λειg yειτovιx6E μεταξι3 τoυE oι 'Ελληuεg 2tαι ε2{'ε[yoL (oι Ιoυδα[oι), 6xαναν oυyνtg τιg αναμiξειg, αdyναξαν δε oι μεν πρog τουg δε' (Kυριλλog, Ερμηνε[α εLζ τo xατα Ιωαννηv Ευαyy tλιoy, τoψ. 2, αελ' 308)
τηg Γαλιλαlαg εiναι xιbqα με ελληνιx6g πoλειg xαι xωμoπoλειg xαι xατ'αυτ6γ τoν τQoπo ταυτiξει τoυg 'Eλληνεg με τoυζ Γαλιλαloυg. o ΙηooυE αqx[ξει τo χoσμoσωτηριo 6gγo τoυ απo 1ιilρα

o Κυqιλλog απoδ61εται 6τι η 1Φρα

Eλληνων χαι oι πριilτoι μαΘητ6ζ Toυ ε[,γαι 'Eλληνεg αλιεig, δι' αυτo xαι 61oυν oν6ματα ελληνιxα' 6πω9 o πqωτ6xλητoζ AνδQ6αζ, o Σiμων, o Ιωdγνηζ, o Φlλιππog.... 'Eλληνεg δε, πdλι χατα τoγ Κυqιλλo, δεν ξoriοαν μoνoν oτην xιilρα τηg Γαλιλα[αg, αλλd xαι οτην επioηg γειτoγιχη Παλαιoτ[,νη. yεtτoνα τrjν τdιν "Ιoυδαiων '!,yoυoι yωqαl,.
'(θog oδν

τιoι ΠαλαιστLνoτζ, " Ελληoι μαλιατα, παρεζευyμ6νην xαt

Συνrjθεια μαλιoτα ιlπαργει αε μεριxodg Παλαιατιν[ουg, μαλιoτα αε 'Ελληνεg, oι oποtoι 6yoυν yrbqα παqαxειμ6'νη ?{αι' yεLτo'νιxη πρog την yrΙlρα των Ιoυδαiωy' (τoμ.2, oελ. 309)
αιτιoλoγιilνταg την ανdβαoη των Eλληνων πoυ ξητoυν να oυναντηοoυν τoν Ιηοoιi, αναφ6qει xαι πdλι οτι oι Γαλιλα[oι ηταν'EλληνεE. διo xαl δE Βν eι'παρyfi τ6τε γ{yoνεν fi τdlv'Ελληνων πρooθrjxη, xαl δg Γαλιλαloι ot ''ΕλληνεE πqoofiλθoν τQ Φιλiππφ, δg xαt α'8τQ

o Kυριλλoζ,

Γαλιλα[φ 6ντι,'[να δε[ξy1 αδτοTg τ6ν'Ιηoofrν, 6v ijθελoν iδεTν'..
Δ

λαν yα

ι' αυτ6 τ6τε η αναQoρα των Ελλfivων 6y ινε clτην αQετηqlα xαι αlg Γαλιλαloι οι 'Ελληνεg πρoαfγλθαν ατoν Φ[λιππo, δι6τι xαι αυτ6E i1ταν Γαλιλα[oE, δια vα δεiξει α' αυτoιjg τoν Ιηoοd, τoi oπoiov rjθε-

δoυν"'

(τoμ. 2'

oελ.

310)

oι πqιbτoι μαθητ6ζ τoυζ oπoιoυg πdλεοε o Ιηooυg χoγτα τoυ ηταγ 'Eλληγεζ αλιε(g απ6 τηγ Γαλιλα(α, o Ανδρ6α9 xαι o αδελφog τoυ Σ(μων. 

ΙΗΣoYΣ xPΙΣToΣ KAΙ EΛΛHNEΣ

267

'Ενi

πεqπατoσαε xoyτα εi6 τfiv λ[μνην τfiE Γαλιλαiαg ε7δε τ6ν Σlμωνα xαt τov Avδq6αν τoν d'δελφ6y τoi Σlμωvog, o[ δπoioι '6qqιyναν τα δiyτυα εig την λiμνην, δι6τι fiααν d'λιεig' Καl δ'ΙηoοσE τodg ε7πε, "Axολουθfiστε με xαi θα od'g xαμω d'λιεTE d'νθq6πων''. Κα[ d'μ6oωg d'φηααν τα δlyτυα τoυg xαl τ6ν d.xoλοιjθηoαν'
(M6.qxoE,1,1.6)

Tα oνoματα Ανδqεαg xαι Σ[,μων απoδιδoνταν οε αqxαi,oυg 'Eλληνεg.

"oτι Σιxυωνloιg {yqηoεv rj Πυθ{α δxατo
ΒxαλεTτo Aνδq6α9.

{'τη... Εvεxα
ιβ

μαyειqαg, 69

(Διoδ. Σιxελιιbτηg, Β

λιo θi1xη, B, 24)

Σiμωv Aθηναlog, oxυτoτ6μogΘ. olτoE iρyομ6νoυ ΣωxqατoυE iπi τ6 Βqyαατrjριoν ιιαl διαλεyoμ{νoυ τινα, δν Βμνημ6vευσεy δπooημειιboειg iπoιεTτo. (Διoγ6νη9 Λα6qτιoE, Β lοι Φιλoα6φων, 2, 122)

To 6νομα Σiμων με αγαγQαμματιoμd μαg δiδει τo 6νoμα M[νωg, τo 6νομα τoυ γενdρ1η τωγ xρητιxιbν φfλων πoυ }.(ατιiχλυσαγ τηγ πεqιοxη τηg Παλαιοτ(,νηζ χαι τoυ oημεgινoυ Ιoqαηλ, 1ιλιετi,εg πQιγ τηγ εμφανιoη των Eβρα(ων oτιg ανατoλtx(.E ατιτ€g τηg Mεοoγεioυ. Eλληνιx6 ηταν xαι τo 6νoμα τoυ απoατoλoυ Φιλ(ππoυ, με πιo γνωοτo απo τoυg αqxαioυ6 'Eλληνεg, τoγ Φ[λιππo B', τoν πατ6ρα τoυ Mεγαλoυ Aλεξdνδρoυ. Eλληνιxη ετυμoλoγiα 61oυν χαι τα oνoματα τωγ αποοτ6λωγ Θωμα xαι Nαθαγαηλ. To 6νoμα Θcυμdg πqoερ1εται απo την αρxαιoελληνιxη λθξη θιbμα, πoυ oημα(,νει θαυμα, εγιil τo 6νoμα Nαθαναηλ, πqo€ρ1εται απo τo αυνθετιxd αθdνα xαι ηλ, xαι oημα[νει o ηλιog τηg αθαναoiαE xαι τηζ αιωνιoτηταg' oλα τα oν6ματα με xαταληξη τo oυνθετιxo -ηλ, υπoδηλιilνoυν τηγ χαταγωγη απ6 τον ηλιo χαι τo Φωg, 6πωg oι Αρxdγγελoι Mι1αηλ, Γαβqιηλ παι Pαφαηλ. To 6νoμα Mιxα-ηλ γ(νεται xαι Mυ1α-ηλ, xαι οημαiνει τo εγδoτατo oημε(o τoυ ηλ(oυ. Eλληνιxη ετυμoλoγ[,α 61ει xαι η λ6ξη πoυ oρ[ζει τo θΘνog των Eβρα[ωγ, δηλαδη η λθξη Ιο-qα-ηλ' η oπo|α απoτελε[ται απo τα oυνθετιxaΙq, Pα xαι Hλ. To Ιg ουμβoλ[ξει τηγ'Ιοιδα-ΔημητQα, τo Pα εiγαι o Ηλιαx6g Λ6γο9 χαι τo Ηλ ε(,γαι o υιog τoυ ηλ(oυ, o ηλιoγ6νog. Oταγ o Ιηooιig αναφ6qεται oτo Ιoραηλ' αναφ6qεται oε oλoxληQη τηγ ανθqωπ6τητα. Στην Απoxdλυψη του Ιωdγνoυ διαβαξoυμε oτι αυτoi πoυ θα o Σ(μων o Αθηναlog ηταν φιλoοoφog xαι μαθητηE τoυ Σιυxρατη. To επαγγελμα τoυ ηταν oxυτoτdμog (υπoδηματoπoι6g) xαι τo υπoδηματoπoιε[o τoυ ανευq6θηxε οτα oρια τηE αθηνα'ιxηg αγoqαg πqιν απo δεxαπθγτε πεqiπoιl 1qoνια, απo την αμεqιxανιxη αQχαιoλoγιxη αναoxαφη.
(5) 

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

σωθoυν, αQγofμεγoι τo χαQαγμα τoυ AγτtχQioτoυ, θα εiναι δci:δεxα xιλιdδεg
(144.Ο00), πoυ

απo xdθε φυλη τoυ Ιοqαηλ, δηλαδη εxατoν οαqαντα τ6ooεqιg 1ιλιdδεg

εiγαι 6να9 αριθμoE oυμβoλιx6g. To διbδεxα στoν εαυτ6γ τoυ, δ[νει γινoμενo |44. oι διbδεxα xιλιαδεg απo xαθε φυλη' ε(,ναι αυτo[ πoυ με επiγνωoη τoυ εαυτof τoυζ -με τo yνδθι oαυτ6ν- χαt τoυ Θεoril πoυ υπηQετoυγ, θα ειο6λθoυγ oτην βαoιλεiα τωγ oυqανιilν. oπωE oι διbδεxα φυλ6g τoυ Ιoραηλ ουμβoλiξoυν την ανθqωπ6τητα, 6τoι xαι το δωδεxdεδqo, πατα τoν Πλατωγα, ε(,ναι η βααη τηg δημιoυqγiαg τηg odqxινηg δoμηg τoυ ανθριi:που. Π6ραν τηg εβρα'ιxηζ γQαφηζ, ελληνιxη πqoθλευoη 61oυν χαι τα ουμβoλα τηg εβρα'ιxηE αqιθμητιxηg. o εβqαiog γλωoooλoγog ερευνηττ]g xαι xαθηγητηζ τoυ ΠανεπιoτημLoυ τoυ Tελ Aβ[β Ιωoηφ Για1oυντα, μετα απ6 τQtαχoνταετη 6ρευνα, απ6δειξε oτo βιβλi,o τoυ Hebrew is Greek,6τι τo 90Ψο τω\ εβqαΤxιilν χαι τωγ αqαβιxιilν λ6ξεων ε(,ναι ελληνιx6g. Kαι εiναι λoγιx6 να εiναι ελληνιxθg, διoτι, oταγ o Αβραdμ χαt oι υπ6λoιπoι τηg φυληg τoυ θφτασαν στηγ Παλαιoτ[νη απo τη γεν6τειqd τoυg oυg χαι τα βαθη τηg Bαβυλων(,αg, αντ|xQισαν τoγ πoλιτιομ6 των Φιλιoταiωγ Kρητιbν, με τα πoλυoρoφα xτ[oματα, τα υδραγωγεiα, τιg βιβλιoθηxεg, τα θ6ατqα y,αL τα λoυτρd. oι εβραioι ηταν νoμdδεζ πoυ ε[1αν πqoφoριxd λoγo, oxι oμωg xαι γραπτo. 'Επρεπε λoιπ6ν απo xdπου γα δαγειοτoriν την γQαφη. Eλληνιxα μιλoriοε o Ιηοoυg, oτα Eλληνιxd γραφτηxαγ τα ευαγγ6λια, 'Eλληνεg ηταν 6λoι oι μαθητθg τoυ Ιηοoυ πλην τoυ Ιoυδα, oτα Eλληγιxα τo 6νομα Ιηοoυg 61ει λεξαqιθμo τo 888 xαι απo τιg παναρ1αιεg Σiβυλλεg πqoφητευτηxε o λεξαqιθμog 888 τoυ oν6ματ6g Αυτof. Eλληνιxη ετυμoλογ(,α tγει xαι τo 6νoμα τηg Yπεqαγiαg Θεoτ6πoυ Mαρ[αg η oπoiα εθεωqε[τo στηγ χαταγωγη Α-qα-μαiα' 'Ηταγ η μαiα (πoυ ο1ετiξεται με τηγ γ6ννηοη τoυ Θεiου βq6φουg) ν'αι καταyεται απo την γη εν6g λαμπρori ηλιoυ η αοτ6qα (Pα). To oνoμα Mυριαμ οτα εβρα'ιxα οημαiνει αοτ8o τηg θdλαοοαζ.Tη νri1τα, τα doτqα τoυ oυQαγoυ μοιαξoυν με αοτqα τηg θdλαοοαg, διoτι αγταγαxλιbνται στα νεqd τηg θαλαοοαg. To λαμπgoτερo αoτρo του oυqd,νιoυ ωxεαγof , τo αoτρo τηg παρθ6νoυ MαqiαE τ] με αναγQαμματισμ6 τo αoτqo τηg παqθθνoυ Mα[qαg η MαiQηζ, ε(γαι τo αoτρo τoυ
ΣειqLoυ. xυν6g, δηλαδη o Σε[qιog (MαTqα' πυωγ τ6 dατρo). To ρημα μα(,qω oημαi,νει λαμπω. Στo αoτqo τηg Mα[qαE η Mαιqηg, αναφ6qoνται o N6γνoζ χαι o Eυφoρ[ων.

Στo λεξιx6 τoυ Ηoιi1ιoυ διαβdξoυμε 6τι η Mαiqα εiναι τo αoτqo τoυ

[ ]'ν xαt yoδvατ' d'ναqδ6α αειqαiνονται, [ Ια φραξovται' χαματrbδεog d'oτ6ραg Mαiqηg.

(Eυφοqiων, Aπooπααματα, απ6oπ. 443) 

tΗΣoYΣ XPΙΣToΣ KAΙ EΛΛHNEΣ

269

μετα ΣεIQLoν dατ6qα Mα[qηg αiθ6ρog ζνδov d'yω εig xαl ci'oτεq6εντα τελ6ooω. (N6ννog, Δ ιoyυ o ιαxd', 16, 200)

Eπιοτq6φoνταg απo τoν Σεiριo χαt τηγ Yπεqαγiα Θεoτ6xo oτo ξητημα τηζ ελληγιxηg xαταγωγηζ τωγ μαθητcbν τoυ Ιηοoti, διαπιoτι.ilγουμε 6τι ελληνιx6 ε|ναι χαι τo 6νoμα τoυ αγαπημθνoυ μαθητη τoυ Ιηooti, τoυ Aγ[oυ Ιωdγγoυ τoυ Θεoλoγoυ. Σriμφωνα με τoγ ιοτoqιxo xqονoγqαφo Ιωαννη Mαλdλα, oι'ΙωνεE 'Eλληνεg πoυ xαταγoγταγ απ6 την Ιcb, διδα1θηxαν οτo παqελθ6ν απ6 xαπoιoν γiγαντα Ιωαγ6α.

oι'Ιοlνεg πoυ πρo6ρyoyται απ6 τηv Ιril 6γιναν αqyηyoi (των Ελλfiνων). Δι6τι διδαyθηxαν απ6 τoν yiyαντα Ιωαylα. (MαλαλαE, Xqoνιx{7 Ιατoq[α, Λ6yoE 2οg, oε}"' 40)
H ετυμολογiα τoυ oνoματog Ιωαννηg,6πωg xαι τoυ oνoματog Ιωαν6αg, οxετiξεται με τoυζ 'Ιωνεg χαι την Ιιb (πoυ τ]ταν xoρη τoυ Ινd1oυ xαι πqιbτη ι6qεια τηE'Hραg), oxετiξεται oμωg xαι με τo θριαμβιxo επιφιbνημα ιωαν.
βod' τηλcυπ6y irυαιl. (Σoφoπληg, ΦιλoxτιjτηE, 216)

oαμd'vτριαν & δ6 πυραg Εν6ηd iωαν. (Kαλλiμα1ο

g,

Aπooπdαματα, 4, 40)

ΑξιooημεiωτoE εiναι χαL o απoσυμβoλιoμog τoυ oν6ματog Zεβεδα[og, ονoμα πoυ 6φερε o πατ6ραg τoυ Ιωd,γγoυ χαι τoυ Ιαxιbβoυ. oπωg μαζ απoxαλυπτει o Eυαγγελιοτηg Mdqxog, o Ιηooυg μετoνoμαoε τoυg δfo υιoιig τoυ Zεβεδα[oυ, Ιωαννη xαι Ιdxωβo, με τo oνoμα Boανεργ69 πoυ oημα[νει υιo|
τηg βqoντηg.

Κα[ τ6v Σlμωvα τ6ν δνδμααε Π6τρoν, τ6y δ6'Ιαxωβοv' τ6v υ[6v τοi Zεβεδα[oυ, xαl τoν'Ιωανvηv, τoν d.δελφον τοtl'Ιαxr'ilβoυ τotE dv6μααε ΒoανεQy6ζ' τ6 δποToy αημα[νει υiol βqouτηg. (MαqxoE,3,16)
Ιωαννηg παι o ΙαNωβog επoνoμαξoνται απ6 τoγ Ιηooυ υιoi τηg βqoντηg, διoτι τo oνoμα τoυ πατq6g τoυg φ6qει τηγ oγoμασiα τoυ Δια-1ειριoτη τηg βρoντηg, τo oνoμα του Ιδα[oυ Δι6g. H λ6ξη Ιδαiog με αναγQαμματιoμo ^1iνεται Ιog-Δια. Η oνoμαolα Zεβεδαiog πqo6q1εται απo τα παqαγωγα Ζενg τιαι Ιδα|og, xαι αημα(,νει τoγ Ιδαio ΖευEτηg βqoντηg χαt τoυ xεqαυνoυ' φανεριilνoνταg την oυγγ6νεtα τωγ υιιilγ τoυ Zεβεδα[oυ μετα τoυ oλυμπ|oυ Γεναq1oυ τηg
βρoντηg.

o

Eλληνιx6 oνoμα tγεt ν'αι o πατ6ραg των Aπooτoλων Σiμωνog Πθτρoυ 

TΑ APXEΙA TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

χαι AνδQ6oυ, o Ιωναζ, 6νoμα πoυ πqoθq1εται απ6 τoν'Ιωνα, τoν εγγoνo τoυ 'Eλληνog xαι γενdρ1oυ τωγ Ιcbγωγ. Tην oνoμαοiα Ιωνdg εLγε τιαι o πqoφ{τηζ τo oπoioν xαταπιε τo xητog. Η xαταγωγη τoυ πρoφητoυ αυτot] ηταγ απ6 τηγ γη τηg Καqιαθ6μ πoυ βgιox6ταν πληoioν dλληg μιαg ελληνιxηg πoλεωg τoυ ΙοQαηλ, τηg παραθαλdοoιαE Αξιbτoυ'
'Ιrυνd'g fiν Βx yfig

θαλαoααll.

Καqιαθ{μ πληoloν Aξιbτoυ π6λεωg'Ελλrjνων xατα
(De Prοphetαrum Vitα, o16λια Ηoυ1ιoυ, αελ. 100).

o Ιηooυg αλλαξει τo 6νoμα τoυ Σ|μωνoζ χαι τoγ πqooφωνε(, Κηφd, πoυ οημα[νει Π6τρog, δiνoντdg τoυ χαι παλι oνομα ελληγιxo.
'Εμβλ!ψαg δl εig αiτoν δ'ΙηooiE ε7πε' Σ{ ε7ααι δ Σ[μωv, δ υi,6g τoi "Ιωyd' od θα δνoμαoθfig Κηφdζ, τ6 δποToν 6qμηνειjεται Π6τqoE. (Ιωd'ννηg,1, 42)
To 6νομα Kηφαg o1ετiξεται με τoγ Κηφθα, τον πατθqα τηg Ανδqoμ6δαE. Edγ o Σiμων, o αδελφ6E τoυ Ανδρθαζ χαι o πατ6ραg τoυg Ιωνdg ηταν Eβqαioι, τ6τε γιατ(, εLxαν oν6ματα ελληγιxd; Kαι γιατi o Ιηooυg αλλdξει τo oνoμα τoυ Σ(μωνoζ χαι τoυ δ(γει τo oνoμα Π6τqog -πoU στηγ ελληνιxη αημαiνει π6τqα- γνωοτoπoιιbνταg τoυ 6τι επdγω oτην π6τρα θα xτiοει την Exxληo(α τoυ; Διoτι, o Απ6οτoλo9 Π6τρo9, o αδελφ69 τoυ Ανδqθαζ χαι o πατθqαg τoυg ΙωναE, ηταν Eλληνεg. 'oπωg'EλληνεE ηταγ o Αγιog Ιωdννηg o θεoλ6γog, o αδελφog τoυ Ιdxωβog, o Απ6οτoλog Θωμαg , o Απ6oτoλog Nαθαναηλ, o Απoοτoλog Φiλιππog xαι o Eυαγγελιoτηg Mατθα(og, πoυ 6λoι τoυg εi1αν oνdματα ελληνιxα. H oνoμαo(α'Eλλην δεν πqoοδιoq(ξει απλd μ(α φυλη, αλλα ε(ναι τiτλog xαι αξiωμα πoυ πqooδιoqiξει τoυg υιoυg τoυ φωτ69.

πiτραg ioytαουν xατ'αδτfiE.

Καi iyιb δt oo8 λ6γω, 6τι oιj εΙααι δ Π6τρog, xαi Βπi ταdτηE
θα oixoδoμrjoω τi1ν Εxxληolαv

μoυ' xαl πι3λαι &'δoυ δ6ν θα
(MατθαTog, 16, 18)

τfiE

Η oιxoδ6μηση τηζ εxxληο(,αg τoυ Xqιoτoυ, τηζ πνευματιxτ]g π6τqαg, δια τηg π6τqαg τoυ Πθτqoυ, εiναι xιilδιxαg αουλληπτηζ διανoηoεωg ιαι αντιληψεωζ, πoυ μ6νoν τo πνεriμα μπoqεi να πληοιαoει τo μεγαλε(o xαι την εγγoιoλoγιxη τηg διαοταση. Η ειxληoiα εiναι πνει1μα, εiγαι φωg. To Φωg τoυ xooμoυ εiναι o iδιog o Ιηοοιig.
'Εyrb εiμi' τ6
QcΙlg

τoi x6oμoυ. (Ιωαννη

g, 8, 12) 

ΙHΣoYΣ XPΙΣTOΣ KAΙ EΛΛHNEΣ

271

στηγ γη. Η ετυμoλoγiα τηg λ6ξηs Eλλαg απoτελεiται απ6 τα oυγΘετιxd Eλ xαι λαg. To Eλ oημαiνει ηλιoE xαι φωg, ενιil τo λαg, πρoθqxεται απo τo λααg, πoυ οημαiνει λ[θog. Η λ6ξη Eλλαg λoιπoν, oημα(,νει λiθοg φωτog. ΑQα η πνευματιxη π6τρα πανω οτην oπoiα Θα xτloει o Ιηoorig την εxxληο[α τoυ εiναι η Eλλdg, εiγαι τo πνευματιx6 οιilμα τoυ Π6τqoυ, ε|ναι oι μαθητ69 τoυ Ιηooιi ιαι 6λoι 6ooι δoξαξoυν χαt oμoλoγoυν τoν Ιηoof, δι6τι 6τοι ωg λ[θoι ξιilντεg oιπoδoμotiνται σε oiιo πνευματιx6. ΛlΘog φωτ69 εiναι η Eλλdg, ωg αναπ6oπαστo τμημα τoυ Xριoτoυ πoυ ε[γαι τo Φωg τoυ x6oμoυ, αλλα xαι o θεμ6λιo9 λiθog οτoν oπoio oτηq(ξεται oλ6xληqη η ανθqωπoτητα, o αληθινog Λiθog τηζ ξωηζ.
...

Φωg 6μω9 ε|γαι xαι η Eλλαg, πoυ εiγαι πνευματιxη πρoθxταοη τoυ Ιηoori

xαi παvτεg τ6 αι3τ6 πvευματιx6 πoτ6ι, ζπιναν' δι6τι ζπιναν iι'π6 πνευματιxfig π6τqαg d'xoλoυθotση; i δ6 π6τρα fiτo δ Xριoτ6g. (Πqos Κoρ ιvθ |,oυ g A', 1'0, 5)

η πνευματιιη π6τρα πoυ ξωoγoνεi xαι oτεqειilνει την ανΘqωπ6τητα. Eπαγω οε π6τρα oτηqιξ6ταν oταν πqoαευχηθηxε πQoζ τoν Πατθqα Toυ οτo 6ροg των Eλαιιilν, επανω οε π6τqα oτηqιξ6ταν χαι στo Σαqαντdριoν oρog, 6ταν oδηγηθηxε απ6 τo Πνεtlμα τo Αγιoν oτην 6qημo, δια να πειqαxθεl απo τoν διdβoλo για oαqdντα ημ6qεg xαι οαραντα νrlxτεg. Καθr1lg 'dqyεoθε εig αδτ6ν, τ6v λlθoν τoν ξdlντα, δ δπoTog d'πo μ6ν τo6E d'νθqιbπoυg'6yει dπoδoxιμαclθfi, d'λλα δια τ6ν θε6ν εiναι ixλεxτ6g, {'ντιμog, xαi αεTg, δg λiθoι ξdlντεg, oixoδoμεToθε εig οixoν πνευματιx6ν. (A' Επιoτoλτj Π 6τqoυ, 2,4)

o Xqιoτog ε[ναι

Xριατ6. Ωg λtθoι ξdlvτεE oμωg oιxoδoμτ|Θηxαν χαι oι 'Eλληνεg απ6 τoγ Δευxαλiωνα χαι τηγ Πυqqα, oι oποloι πρooεq16μεγoι στoν Παqναoo6 μετα τoν xαταxλυoμo, 6gqιπταν λ(,θινoυg γoνoυg xαι δημιoυργoυoαν ανθqιilπoυg. ...δια να xατ6'6oυν η Πdρρα xαι o Δευxαλlων ειζ τoν Παρνααα6, 6πoυ με τη 6otληoη του υψηλο6q6ιrτoυ Δι6E txτιααν πqιbτα ιερo, xαι yωqig λtθoυg ixτιoαν λlθιvο y6vo απ6 τo iδιo iθνοE' χαL oL y 6νo ι ovoμαoτη xαv λαo l. (Πiνδαgog, 0λ6μπια' 9, 42)

Ωg λiθoι ξ6ντεE οιxoδoμουνται 6οoι πιοτευoυγ xαι δoξdξoυν τoν Ιηooυ

Και αQoιi δι6ταξε o Zειjg vα αηxrλαει λ[θoυE 24αL να τoυg ρiξει πανω απ6 τo xεQαλι τoυ, αυτoι3g πoυ 6qι1νε ο Δευxαλiων ylvoνταv d.νδρεg, xαι αυτo'ιjg πoυ 6ριyνε η Πι3ρρα ylνoνταν yυναlxεg. Aπ' 

2-72

TA ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣrΙΣ

6πoυ oνoμαστηχα1'' μεταQοριxd' xαι λαo[ απ6 τo λααE πoυ αημα[νει λ[θog. (Aπoλλ6δωρog' Βι6λιoθixη 1, 48, 1Ο) ' Με λlθινoυg γ6νουg xτ[ξεται τo oιxoδ6μημα πoυ oνoμαξεται Eλλdg, τo oιxoδομημα πoυ αυξανει χαt πληθαLνει οε γα6 Aγιo Βν Κυρ|'ω, oπoυ o ανθρωπog αυμμετ6xει oτην δημιoυqγ(α τoυ δια τoυ πνεliματog τoυ η' oqθ6τερα, δια τoυ Πνευματ69 Toυ. Η λθξη λααg, πoυ οημαiνει λ[θog, με αγαγQαμματιoμo γiνεται xαι αλαg.
ΣεTg ε7oθε τ6 d'λαE

τηζ yηζ. (Mατθα[oE, 5, 13)

Tην oτιγμη πoυ o Ιηοoυg λ6γει οτoν Π6τqo oτι επd,γω οτην π6τρα θα xτiσει τηγ εxxληolα Toυ, την iδια οτιγμη, υπdq1ει oτην Πετqιbα Αqαβiα - σημεqινη Ιoqδανiα- τo ιεq6 τηg Π6τρα9. Η π6λη τηg Π6τραg ε(,ναι μiα π6λη λαξευμθνη στηγ π6τQα, με μiα μoναδιxη οτoν x6ομo ελληνιxη τεxνoτqoπiα, απoτθλεομα τηE επtν'ταaηζ τωγ Φιλιoτα|ων oε oλoπληQη τηγ πεQιoχη τηζ ΠετριbαE Αραβiαg. Απo τηγ Π6τρα, oπωg πqoαναφ6ρθηxε, xαταγoταν o Φιλιoταiog Γεν6θλιog. To oιxoδ6μημα πoυ θα xτιoτε| επ(, τηg πνευματιxηg π6τqαg τηζ ξωηζ, μπoqεl γα χαταστεi πqooιτ6 oε xαπoιoγ, μ6νoν εαν δι6λθει απo την ατενη πfλη τηζ αληθινηg ξωrig'o δρ6μo9 πoυ oδηγε( ο'αυτην την πfλη με oxoπo την ηθιπη τελεiωoη τoυ ανθριilπoυ, ε(,γαι δυαβατog xαι oλ[γoι xαταφθqνoυν να τoγ βρoυν.

Εiα6λθετε δια τfig oτεvfig πυληg' διoτι πλατεΤα ε7ναι f7 π6λη, καi εδqυyωqoE i δδoq f7 φ6qoυclα εig τrjν d'πιbλειαv, xαi πoλλοi ε7yαι oi εiclερyoμενoι δι' αiτiiE' "Επειδfi oτενfi ε7ναι τi πdλη, xαl τεθλιμ6vη f7 δδ6g i φ6ρoυαα εig τi1v ζrir, καi 6λiyoι ε7ναι oi εiqioxoντεg αiτfiν. (Mατθαlog,'7 ,13)
πυλεg χαι oι θιiqεg υπoδηλιbνoυν τoυg διαriλoυζ επιχoLγων|αg με τoυg παgαλληλoυg χoσμουζ χαι τιζ πνευματιx6g οφα|qεg τηg δημιoυqγiαg, xαθιilg η α6ναη xoομιxη πoqεlα τoυ ανθqιbπoυ δι6g1εται μ6αα απ' αυτι1g. Στην εxxληoiα τoυ Xqιoτoιi, oι πυλεg πoυ υπεQισ1rioυν ε|ναι η Ωqαiα Πυλη τoυ ιερoυ, αλλα xαι oι θυρεg πoυ εγγotoλoγoυνται απ6 την επixληοη τoυ ιεqθα, TαE θdqαE, ταg θdqαg Bν αoφlα πρ6αyωμεν. H λ6ξη Π-6τqα με τηγ πρoοθηxη εν69 ε η εν6g α γiνεται αντιοτo[xωg Πετ€oα xαι Π-ατ€ρα, oημαLνoνταg 6ται την πυλη την Eτ6ρα, την πυλη τoυ Πατ6ρα. Φfλαxαg αυτηζ τηg Πυληg εiγαι o Απ6οτoλo9 Π6τqog (Π- 6τερo9)' oτoγ oπoioν o Ιηοofg αγ6θεoε να xρατdει τα xλειδια τoυ Παqαδεiooυ. To γραμμα Π, τo πριilτo γρdμμα τoυ oνoματog Π6τqoE, 61ι μ6νo χεxτuηa

oι 

ΙHΣoYΣ XPΙΣToΣ KΑΙ EΛΛHNEΣ

273

η εννoιoλoγιxd, αλλα χαι γεωμετQιxα oημειoλoγεi μi,α πυλη. 01ι oμωg μiα τυ1αiα πυλη, αλλα την Π-YΛH του παραδεiooυ, δια τηg oπo|αg η YΛΗ μεταμoρφιδγεται χαι το οιbμα απ6 φθαqτo γ|νεται dφθαqτo. To γqαμμα Π αγτιoτoιxεl οτoν αqιθμ6 80. Στoγ lδιo αqιθμ6 αντιατoι1εi zαι η λ6ξη xλειδια. KΛEΙΔΙΑ= 20 + 30 +5 + 10 + 4 + 10 + 1 = 80 = Π Eπιβεβαιιilνεται 6τoι χαL με την ελληνιxη αqιθμoooφlα o απoουμβoλιομog των λ6ξεων Π6τρα xαι Π6τqog, η επoγoμαoiα τoυ Σlμωνog oε Π6τρo Ζαι o oQισμοg τoυ οε φfλαxα τoυ παραδεiooυ πoυ xqαταει τα KΛEΙΔΙΑ τηg Π-YΛHΣ τηg αιωνioυ ξωηg. Eντ6g ενog oixου, εxτ6g απ6 τιg πυλεg υπαρ1oυν χαL oι θυqεg. H επixληoη τoυ ιεq6α Tαg Θ'ι3qαg, ταg Θdqαg Bν ooφlα πq6αyοlμεν, πoυ τελε(ται στoυζ oqθoδoξoυg ναoυg πριν απ6 την εxφιilνηση τoυ oυμβολoυ τηg π[οτεωg Πιατει3οl ειg'Bνα Θε6ν Πατ6ρα Παντoxqd'toqα, υπoχQυπτει την πQoσμo_ νη xαι την ελπiδα τηg αναταoεωζ τoυ ανθρωπoυ πQoζ τηγ πυλη τηζ αιωγ[oυ ξωηg. M' αυττ]ν την επixληοη o ιερ€αg αιτε[ται να ανo[ξoυν oι oυqανιεg τfλεg, ιiloτε τo πoiμνιo γα 6λθει ειg xoινωνlαν με τηγ εοτ[α Nαι τoν πυρηνα τoυ Φωτog. Axoλoυθε| η επ|xληοη Tα oα iκ τGlν oιΙlν ψε την oπo|αν απoδε_ 1oμεθα 6τι 6λα oοα 6xoυμε εiγαι διxα Toυ. Kαι δι'αυτo Toυ τα αφιεqωνoυ|"ιε χαι παλι. Απoδεx6μεθα τιg δωqε6g τoυ Θεoυ xαι τιζ πqoοφ6ρoυμε εx νθoυ ειg Αυτ6ν. Tην ιbqα τωγ θε|ων μυοτηqiων oμoλoγoυμε, Aπ6 ΕαΕνα για Εotνα, xαι αιτoυμεθα απo TαAyια τ6ν Aylrυv, γα xατ6λθει τo Πνευμα τo Αγιον ιilατε γα λαβoυμε ξωην αιcilνιoν. 

To KAΘAPTIΙPΙON YΔΩP, o ΠYPAYΓEAΣ ΔΙΣKoΣ KAΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ ΓoNoΙ THΣ EΔΛΗNΙKHΣ ΦYΛHΣ
13.
""Ω, Σ6λων, Σdλων, αεTζ oi"Ελληνεg ε7oθε αiωνiωE παιδια' δ "'Ελλην δ6y ε7ναι πoτ6 y6ρων''!''oταν ijxoυoε α0τ6 δ Σ6λωy ε7πε: "Π6E; Ti iνvoεTE μ6 α8τ6''; " Ε7oθε 6λoι oαζ ν6oι, dπrjντηoε, xατd' τrjν ιl'ιυyrjν' δι6τι δ6ν '!yετε εig αiτην xαμμiαν παλαιdν yν6μην, fi δπolα να πqo-

6ρyεται d'πo d'qyαiαν παqαδοoιv, oi|τε xαμμlαν γνdloιν fi δπoiα νd' '6yη yηραoει μ6 τoν xαιρ6ν''. (Πλατων, T tμαιo g, 22, b)

αρxιεqθαg Σιilγxιg απεxdλυι|.lε oτoγ Σoλωγα o oπoiog επιox6φθηxε την Αiγυπτo χατα τα μ6oα τoυ 6oυ π.X. αιιilγog, oτι oι E,λληνεg εiναι αιων(ωg παιδια, δι6τι δεγ γνωqi.ξoυν τiπoτε απ6 τιg αqxαiεg παqαδoσειζ τoυE. Η xαταβι}θιση τηζ Aτλαντlδog χαι o χαταχλυoμ6g τoυ Δευxαλiωνo;, υπηqξαν oι λ6γoι εξαιτiαg τωγ oπoiων τo θνδoξo παqελθ6ν των Eλληνων παq6μεινε αγνωoτo, xαΘιbg 1αθηxαν τα επιτεtiγματα χαι oι παραδ6oειg
τιυν πανdq1αιων πqoγογωγ τoυζ.

o Aιγιiπτιog

τqoxαταxλυομιαiων Eλλr]νων. Mεταξυ αυτιilν oυγxαταλ6γεται χαι η απoxαi-υψη τoυ Eqμoυ τoυ Tριομεγiοτoυ. oι επιξηοαγτεζ στoν Eλλαδιx6 1ιilqo μετα τoν xαταxλυομo απ6θνησχαγ αδυνατoυντεζ γα εχφQαοθorjγ γραπτιbg xαι δι' αυτ6ν τoν λ6γo oι μεταγεν6στεQoι 'Eλληνεg αγνooυoαν 6τι oτην xιbqα τoυg Βyεννrjθη το δραι6τατoν zαι d.ριατoν, μεταξd των d'νθqcΙlπων, y6'νog. Απ6 τo γ6νo9 αυτo xατd,γεται o Σ6λων xαι 6λoι oι συμπoλιτεζ τoυ, z-αθιilE μετd απ6 τoν μεγdλo xαταxλυoμ6, διεοιbΘη, 6oτω xαι oλiγoν απ6 τo oπθρμα των πQoχαταxλυoμια(ων Eλληνων.

ρ6αοτη απ6 τoν xαταxλυoμo παι διθoωoε την γνcboη χαι τα γqαπτd θqγα των

Σε αγτ(θεoη

με τoν

Eλλαδιι6

χιbQo, η χωQα τηg Αιγr1πτoυ 6μεινε αγεπη- 

276

TA APXEΙΑ THΣ XAMENrΙΣ ΓNΩΣHΣ

εig τfiv yιbqαν oαg Byεννfiθη τ6 δqαι6τατoν xαi &'qιατoν, μεταξd των d'νθqcilπων y6νog' d'π6 τ6 δπoToιl xαταyoνται xαl oυ xαl 6λοι o[ oημεqινol oυμπoλTται αoυ, δι6τι διεocΙlθη dλlyoν oπ6ρμα' αδτα tyουν διαφ{yει τrjν πρoαoyi7u oαg δι6τι ot 6xαoτoτε διαoφξoμενoι πq1yoνol ααg, d'π!θνησ}dαv yωqlg να δtuαιlται να ixφρααθoδν yqαπτdlE. Δι6τι, Σ6λων, πqlu d'π6 τrjll μεyloτηy l{,αταστQoφrjν πod '{yινε c1"π6 τ6 t1δωρ, fi πoλιτεlα f1 δπolα ofiμερον ε7'vαι τιΙlν Aθηνα[rυν' fiτo d'qlατη εiE τ6ν π6λεμον xαl ixυβερyd.τo xατα τ6ν τελει6τεqoν τρ6πoν, d'π6 xd'θε iiπoιllιu. ΚαθcΙlg δ6 λ6yεται, Βπqαyματoπoιiγθηoαν d'π' αδτfiν τα δqαι6τεQα 21'ατoQθcilματα xαl τα xαλtτεqα πoλιτεdματα d'π6 6λα δi 6oα Ξyουμε d'xodoει νd' δμιλoυν κατω c]'π6 τ6ν oiραu6y''. ''oταν λoιπ6ν iixoυoε α8τα δ Σ6λων, εiπεν 6τι iθα6μαoε, xαi yεμd'τoE πρoθυμ[αv, παqεxαλεclε τoυg iεqεTg να τol Ξxθ6ooυν d.xqιβ6E xαl xατα oειqαν τα πεqi τdlν παλαιδν oυμπoλιτdlν τoυ. Κα[ δ iεqεdE dπεxq[θη: "Δ6y θα ooi τ6 d'πoxριjψοl xαθ6λoυ' ixλλα θα oοi τ6 ε[πω yαριν αol xαl τfig π6λει/lE oαg, xα[ πq6 παντων yαqιν τfig θεd'E, fi δπo[α xαl την iδιxfiν oαg π6λιν xα[ τfiν iδιxfiν μαg {λαβε δπ6 τi7v πρooταolαν τηg xαl d'ν6θρεψε xα[ Βxπαlδευαε' πρrlτov μ6v την iδιxην oαg xατα ylλια Ξτη Bνωqlτεqα, d'φo6 παq6λαβε τ6 ιlπtqμα oαg iι.π6 τ{1ν yiiν xαl τ6v "'Ηφαιoτοv, i\πειτα δ6 αδτfiv Βδω τηv iδιxfiν μαE. Aφ' δτου δ6 BπολιτIαθη δ τ6πoE μαg Βδfi, '{yoυv πεqαoει, xαθc[lg φ6qεται yqαμμ6vον εiE τα tεqα μαE βιβλ[α, 6xτcb yιλιαδεg {τη. Περi τdlv αυμπoλιτcbv αου λoιπ6ν, oi δπoToι'6ζηααv πq6 ivνfu yιλιαδωv iτcbν, θα ιloii φαuερrboω δi 6λiyων xαt τodg ν6μoυg των xαl d'π6 τα 'dqyα τοlν το δqαι6τεqον πο{' {xαμαν''. (Πλατων, Ttμαιog, 23, b-e)
O Αιγυπτιog ιεq6αg μεταφ6ρει οτoγ Σολωγα τιg αq1α|εg παραδooειζ τιΞ oπoiεg επi xιλιετiεg τo γθνog των Eλληνωγ g.1νooυoε. Η διdqxεια τoυ Αι.1υπτιαxoυ πoλιτισμoυ ηταν οxτιδ 1ιλιαδεg 1qoνια, εγιil oι Aθηναioι ουμπoλ[τεζ τoυ Σ6λωνo9 θξηoαν ενν6α 1ιλιαδεg 1q6νια πριν απ6 την επoxη τoυ Σoλωνog, δηλαδη 1 1.6Ο0 1ρoνια πQιγ τηγ σημεQιγη επo1η. oι Αθηνα|oι πoυ 6ξηοαγ πQιν τoγ μεγdλo xαταxλυoμo ηταν oι πλ6oι' γενναioι πoλεμιοτ69. o Αιγυπτιog ιεq6αg απoπαλυπτει στoγ Σoλωγα τα μεγαλα μυοτιxd τoυ παρελθoντog, 1αqιν τηg γενναι6τηταζ τωγ αq1α|ωι' Αθηναiων, αλλα xαι 1dqιν τηζ Αθηναζ, η oπo|α μετ6φεQε στoυζ'Eλληνεg τoι' γoνo τoυ Ηφαioτoυ!

"Καi κατ'dQχiu, αεTg ΒνθυμεToθε ξναιl μoνoν xαταxλυαμoν τfig yfig Bνφ πqoηyoυμ6νωg '!yουv yluει πoλλo[, xαl d'xομη δ6v yνωqiζετε 6τι

Πρ6τα d.π' 6λα λoιπ6y πq6πει να ξαναθυμηθoiμε δτι π{qαααν

oυyoλικα Βνvια yιλιαδεE '{τη iι'π6 τ6τε πod xηq'ιjyθηxε δ π6λεμoE iι.ναμεoα o6 xεlνoυg ποιj κατoιxoσν 6ξω d'π6 τig ατfiλεg τo;; 

To KΑΘAPTHPΙON YΔΩP, o ΠYΡΑYΓEAΣ ΔΙΣKoΣ KΑΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

271

'Hqαxλ6oυE xαl o6 xεlvoυg πod xατοιxoiν μi'oα d'f αiτ6g.'oφεtλω λoιπ6ν να od'E δμιλrjocι δια τ6ν π6λεμον λεπτoμερdls'Tiy d'ρyηyiαv 6αcυν ixατoιxoδoαy Βντ6g λ6yεται πciE ε7yε αiτrj fi πoλιτεlα (τdιv Aθηναiωv) μ6xρι τ6 τ6λog τoσ πολ6μoυ, Εvdl τ6v &'λλωy d'ρyηyoi fiααν οt βαoιλεTg τfig ντjooυ Aτλαντlδog, πoι3, 6πωE εi|παμε fiταν xd'πoτε μεyαλιjτεqη d'π6 τrju Λιβdη xαi τi1ν Aoi,α. kbqα δ{, Επειδrj iβυθ[oθη ffoτεqα d'π6 (μεyαλoυg) αειoμo'ιjE' {yει xαλυφθη d'πο λd'oπη πo6 iμπoδlζει 6αoυg ταξιδεdoυν μ6 πλεodμενα εiE τ6ν cbxεαν6ν πod ε8ρ[αxεται πι6 π6ρα. (Πλατων, Κqιτiαg, 108, e) Eγν6α 1ιλιdδεg 1ρoνια πQιν τηγ επo1η τoυ Σoλωγog oι λαoi τηζ μεσoγε[oυ αντιμετωπισαγ την εtτεy'τατιxτ] ειoβoλη των ηγεμονωγ τηζ Ατλαvτiδοg, τηE μεγdληg ηπεiρoυ πoυ εxτειγoταν π6ραν των Hqαxλε[ων oτηλιilν (oημεριν6 Γιβgαλτdq). Tα πριilτα φιiλα πoυ εγxαταοταθηχαν στηγ Ατλαντiδα ηταν ελληνιxα xαι τqo6q1oνταγ απo τoν πριitτo βαoιλ6α τηg ηπεlqoυ, τoν Πoοειδιbνα. Στoγ θεo τηζ θαλασσαζ 6λαχε τo μεγαλo αυτo τμημα τηζ γηζ, foτεqα απ6 χληQo τωγ θειbγ δια την διανoμη τηE γηE.
...δ Ποαειδcilv iι'φo6 τoi tλαyε f7 vfiαoE AτλαντIE iyxατ{oτηoε BxεT τα παιδια τoυ, πo6 iyεννrjθηααy d'π6 θvητη yυvαixα εig μiαv πεQιoxiν τfrs vrjαoυ. (Πλατων, Κριτ[αg, 113, c)

Η θνητη γυναixα oνoμαξ6ταν Λευxiππη xαι o Πooειδιbγ απ6xτησε απ' αυτην π6ντε ξευγη διδriμων, στoυζ oπoioυg διεμo[qαοε την Ατλαντiδα. o τριilτog xαι μεγαλυτεQoζ απ6 τoυg βαοιλεig υιoυg τoυ, ηταν o Ατλαg (διαφoρετιxog απ6 τoγ Ατλαγτα τoγ υι6 τoυ Ιαπετot).
T6 6νoμα τofr μεyαλυτ6qoυ xαl πq6τoυ βααιλ6ω9, d'πo τ6ν δποToν f1 νfioog xαi δ rλxεαν6g πrjqαν τfiν 6νoμαα[αAτλαιrτιx6g, fiταν'Aτλαg. (Πλιiτων, Κρ ιτ iαE, 114, a)

oι'Ελληνεg με επιπεφαληζ την πoλιτε(,α των Αθηνι(lν, απoδεlxθηχαν oι γενναι6τεqoι oλων, νixηοαν τoυg ειοβoλεigτιαι απελευθθρωoαν 6λoυg τoυg υτoδoυλωμθνoυg λαo{g τηg Mεooγεioυ, χωQιζ να απαιτηοoυγ τo παQαμιz.q6, 6πωg διηγε|ται o Kqιτiαg οτoν διdλoγo με τoγ Σωxρατη χαι τoυζ υπoi'ο(πoυg ουνoμιλητ6g τoυ. H ανδqε|α }ιαι η γεγγαιoψυχια oυγθθεταγ τo μεγαi.εio τωγ Αθηνα(,ων.

Δι6τι τα yqαπτα μαg διηyoδvται πcΙlg i πoλιg oαg xατ6oτQεψε xd'πoτε μlαv δdναμιu, rj δπolα μ6 θqαoog Βπoqε{ετo oυyyρ6νωg B'yα'ιlτloιl δλοxλfiρου τfig Εiq(bπηg xαl τfiE Aolαg, δqμηθεTαα d'π' 

2"78

TA ΑPXEΙATtΙΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

{ξω, d'π6 τ6y Aτλαντιx6ν δxεα'ι'6ν. Δι6τι τ6τε τ6 ixεT π6λαyog fiτo διαβατ6v' πq6 τoi ατoμioυ δ6, τ6 δπoToν αεTg δνoμαζετε, xαθιbg λ6yετε,'Hqαxλ6oυg ατrjλαg, δπfiqyε νfioog fi δπoiα fiτo μεyαλυτ6qα dπ6 τrjν Λιβιiην xαl τrjν Ao[αy μαξi'.. Εig τTi1, νfiαoν λoιπ6ν αδτrjν τi1ν Aτλαντ[δα, βαoιλεTE ε7yαν δqyανιboει μ6yα xαl θαυμαoτ6ν xρατoE..' "oλη λoιπ6y αiτrj fi δtναμιg, dφoi αυνεx6ντροlαε xαπoτε δλαE τηE ταE δυνd'μειg, Βπεyεtρηoε μ6 μlαv δQμiu, να δποδoυλcbα71 xαl τ6ν iδιx6v ααg τ6πoν xαl τ6y iδιx6ι, μαg xαl 6λου9 τo69 πρog τα μ!αα τoi πoqθμoi. T6τε, λoιπ6ν, Σ6λωv, f7 δdναμιg τfig π6λεcbg ααg 6λαμιllε εig τotE dφθαλμoι3E 6λωι, τ6ν d'νθρδπωιl xαi δια τrjν d'vδρεiαν xαl δια τfiν d'qεττjν τηE' Δι6τι δπεqτερf1oαoα 6λoυg δE πq6E τrjv ε'ι)ψυy[αv xαl ταg πoλεμιxαg τ6yναg, xατ' d'ρyαg μ6v 8πi xεφαλfig τdιν "Ελλrjνωv, Επειτα δ6 d'πoμoνωθεToα Βξ d'νd'yxηg, d.φoσ o[ d'λλoι dπεoτd'τηoαν, d'φoδ '!φθαoε εiE τoδE Βαγατoυg xινδdνoυg, ivixηαε τodg ΒπιδqoμεTE xα[ d'νrjyειqε τqoπαιoν, τoιjE δ6 μη δπoδoυλωμ6νουg d'x6μη Βμπ6διαε vα δπoδoυλωθoiν, xαi €λευθ6ρωoε yευναιoφq6vωg 6λoυg τοι3g d'λλoυg 6αoι xατoιxoσμεν πρog τα μ6αα τ6ν 'Hqαxλεiωv oτηλ6ν. Aρy6τεqα 6μωg, Bπειδrj {yιναν τρομεqol oειoμol xαi xαταxλυoμol, εig τ6 δruατημα μιd'g μ6νηg f7μ6qαg xαl μιd'g νυxτ6g φoβεqd'g, δλ6xληρog δ ατqατ6E clαg διd' μιdg xατεβυθiαθη εiE τfiν yfiν xαi Βπiαηg f1 νfioog AτλαντIE iβυθioθη εig τrjν θ αλααααν xαi iξηφαν toθη. (Πλατων, TiμαιoE,24, e-25, d)

Κατd τη διαρxεια εν6E ημεqoνυ1τ(oυ oλoxληρog o στQατ6ζ των ΑΘηναiων xαταβυΘ(οθηxε στηγ γη, εχτoζ απ6 μiα μolqα γαυτιχoυ η oπoiα χατ6Qθωοε γα διαοωθεi οτα παqαλια τηg Αιγυπτoυ. oι 'Eλληνεg πoυ επ6ξηoαν

xαι εξιoτ6qησαγ στoυζ Αιγυπτ[,oυg ιερεig τα χατoQΘωματα χαι την αυτoΘυ_ οiα τωγ oυμπoλεμιoτιilν τoυE. oι Aιγυπτιoι ιεqεig διατηρηoαν την γνιiloη τιαL τLζ παλαι6g παqαδ6oειg των Eλληνων, πoυ μετα απo ενν6α 1ιλιετ[εg παq6δωoαν τιμητιxd ατoγ Σoλωνα.
Η xαταβιiθιση τηζ Aτλαντlδog o τlατα\λλυομ6g τoυ Δευxαλlωνog πoυ 'lαL επαχoλoυθησε πQo}ιdλεoαν ευqε(,εg γεωλoγιχ6ζ αναoτατιiloειζ χαι μεταβoλεζ oτoν φλoι6 τηE γηζ. Σ' αυτ69 ουγxαταλθγεται χαι η μετατ6πιoη τoυ dξoνα τωγ π6λωγ τηg. Tα αναφεq6μενα στoγ T('μαιoν χαι τoγ Κριτ(nν επιβεβαιιilγoνται απo την οtiγ1ρoνη επιοττ]μη τLαL nλατ' αυτ6ν τoν τρoπoν απoδειxνtiεται 6τι δεν πq6xειται για φανταoτιx6ζ πεQtγQαφ6g, αλλα για πqαγματιxd ουμβdντα. Mετd την πεqioδo τηg τηξεωg των παγετιilνων dq1ιoαν εxτεταμθνεζ βQoxoπτωoειg oι οπoiεg διαx6πηxαν απoτoμα, ενιil ουγxρoνωg μεταβαλλ6ταγ το xλiμα, γεγoνog πoυ πqoUπoΘ6τει oτι επιτελ6oθηπαγ σημαγτιχθg αναxατα-

απ6 την φoβεaτi χαταστQoφη μετ6φεqαν τo νιχηφ6Qo απoτ6λεσμα τηζ μαχηζ 

To KAΘΑPTHPΙoN YΔΩP, o ΠYPAYΓEΑΣ ΔΙΣKoΣ KAΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

279

τdξειg στηγ πεQιoχη τoυ Ατλαγτιxot]. H επιoτημη τηg Γεωλoγ[,αg τoπoθετεi τιg ανωτ6qω αναxαταταξειζ, στηγ 10η π.X. 1ιλιετiα, επιβεβαιιilνoνταg 6τoι την 1qoνιxη αναφoqα τoυ Πλατωνog. Eπιπλ6oγ, παqατηρηοειg επi τηE μoρφoλoγiαg τωv αxτιjlν τoυ Aτλαγτιxot πιoτoπoιoυν, βdoει τηg Γεωλoγiαg, τoγ χαταπoντιομo μεγαληg εlηταoεωζ ξηaαE. o Pιboog ωxεανoγραφog Αντq6ι Αξ6νωφ, τoυ ιγστιτoιjτoυ Ωxεανογgαφ(,αg τηg M6ο1αg, 61ει εντοπi,oει τη θ6oη τηg βυθιoμθνηg ηπεi,ρoυ μεταξti των πoqτoγαλιxιbγ αxτωγ χαι τηζ ντ]ooυ Mαδ6ιρα, επιβεβαιιilνoγταζ χαι αυτ6g την αγετιxt1αναφoqα τoυ Πλατωγog oτι η Ατλαντ[,g ευqιox6ταν π6qαν των Hqαxλε[ων oτηλιbγ, τoυ οημεqινoιi Γιβqαλτdq. Oι xατoιιoι τηg 1αμ€νηg ηπε[ρoυ ξoυααν επ[ oειρd γενεΦν με ευo6βεια Ζαι σωφQoσυνη, ανταπoxqιν6μενoι επdξια oτην θε'ιxη xαταγωγη τoυg.

'Επi πoλλ69 yεvε6g, 6oo'ιl d'x6μη δπfiρyεν εig α0τo'ιjg fi iπiδραoιg τoi θεoδ (Πooειδdlνog) d'π6 τ6v δπoToν xαταyoνταν, fiταν δπd"xoυoι εi5 τodg ν6μoυg xαi τιμoiααν τoν θεo μ6 τ6y δπoioy αυyy6νευαν, δι6τι δι6θεταν d.ληθιvα φρovrjματα xαi d'πo xαθε πλευρα oπουδαTα'.. Moλιg δμωg τ6 θεioν ατoιyεToy πod εΙyαν μ6αα τoυg ixφυλloτηxε xαl yd'θηxε, δι6τι d'ναμ[yθηxε πoλ6 μ6 τo d.νθq6πu'o xαl ζτoι iπεxρατηoε τ6 τελευταTο, τ6τε πια 6πειδfi fiταν d'δtvαμoι vα δπoφ6qoυν τα παρ6ντα, Βxτρ6πoνταv εiE d.oyημiεE xα| φαlvoνταv xαθαρα αioyqoi εig α'iτ6ν πod fiταν δυνατ6ν να βλ6πει. (Πλατων, Κqιτ iαE, 120' Ε)
To ΘεToγ oτoι1εΤoν των xατo[xων τηE Aτλαντlδog εξαoΘ6νηoε xαι 1dΘηxεoyι μoνoν δι6τι αναμεi1θηxε με τo 1θ6νιo, αλλα xαι δι6τι oι xdτoιxo( τηg ηλθαν

αε επαφη

Fraternity) πoυ θ1ει θδρα τη Bαoιλε[α τηg Eλβετ(αg, ταξ[δειpαγ oτo xεγ6 τoυ διαοτηματog με οxαφη, θνα εx τωγ oπolων ηταγ η γνωοτι] μαg oελι]νη. Eπιxεφαληg τoυ πλανητιxoιi oxdφουg oεληνη, ηταν o απoxαλoιiμενοg οημεqα Για1β6, τoυ oπoioυ oι επιτελε(g ειoηλΘαγ oτo ηλιαx6 μαg oυoτημα, 6ταγ o Ζευq φυ}ιαxιξε οτα 6γxατα τηζ γηζ τoυζ απoστατεg Tιτdνεg. Στo οημε[o αυτ6 θα ηταν 1qηoιμo να γiνει μiα or1ντομη αναφoqα oτo γεγoνog τηg Tιτανoμα1[αg. oι Tιτανεg, ηταν 6ξι dρρενεg xαι 6ξι θηλειεg θε6(1) Η αδελφ6τητα ULF εοxεμμ6να παqαπληρoφoρεi xαι απoπQoσανατoλlξει xfπλoυg Eλληνων' χQηοιμoπoιιbνταg τε1νoλoγiα Η.Υ., oραματιομor1g, η αx6μη xαι τqιοδιdοτατεg
oλoγqαμμιx6g πqoβoλ6g εν υπνιiloει xαι εν γqηγdqoει.

oι πληθυoμo[ αυτoi πqo6q1oνταγ απ6 τoυζ αστεQιομorig τoυ δqdxoντοg χαι τoυ 6φεω9, xαι αtiμφωνα με αg1εiα τηζ ULF(I) (United Luciferian

τoυ Πooειδcbνog.

με πληθυoμoιig πoυ δεν ο1ετiξονταγ με τα ελληνιxα φriλα 

28ο

TΑ AΡxEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

τητεζ, τex.\lα τηζ Γαιαζ χαι τoυ oυρανor3. oπωg ειioτo1α επιοημα[νει o Aγιog Ιππoλυτog, τo oνoμα Tειταν, αντιοτoι1ε[ oτoν αριθμo 666.

Λl,ει o πqoφτjτηE και απ6oτoλοg: " 'Εδa ε7ναι fi ooφ[α' 6πoιog {yει νoiν, d'g λoyαqιαo71 τ6v d'ριθμ6ν τοi θηqlου' δι6τι ε7yαι d'qιθμog d'νθqcbπoυ, xαl δ c}'qιθμ6g αι\τoi ε7ναι yξg' ''. Πολλα ον6ματα ευqtσ2'ζ,oυμε vα εtyαι ιo6ψηφα πQoζ τoν αqιθμ6 αυτ6v, oπωE το 6νoμα Tειταν, πoυ εlvαι 6uoμα αqyαi'ou xαι 6,νδoξoν. (Ιππ6λυτog , Πεql Avτιyqioτoυ,50, 10)
Eπιxεφαλε(,ζ τωγ απoοτατι.bγ Tιταγωγ ηταν o Κqoνog xαι o Ιαπετog. Eτυμoλoγιxα τo 6νoμα Ιαπετog πqo6ρxεται απ6 τo qημα ισπτω, πoυ oημα(,νει πυρoβoλιil η πqooβdλλω με λ6για, εγιb xατ' αλλη εxδoxη πρo6ρxεται απo τo ι6γαι (απαq6μφ. τoυ iημι=q(,πτω) xαι τo π6τεσθαι (απαq6μφ. τoυ πθτoμαιΞ ιπταμαι). Στoν oμηQo η oνoμαoi,α ουνδ6εται με τηγ 6γγoια τoυ χαταxρημν(,ξω.

Eτυμoλoγιxd' τα αγωτ6qω o1ετ[ξoνταt με τoγ 6xπτωτo Tιταγα o oπoiog αντιoτqατευτηχε στιζ δυνdμειg τoυ ΔιoE, με απoτθλεσμα να εξαπoοταλεl xαι γα χατα}ιQημνιoτε[ oτα Tdqταρα μετα τωγ υπoλoiπωγ απooτατιilν. Tιτανεg, τ6xνα λαμπqα τηζ Γηζ 21αι τoυ oυqανod, πq6yoνoι τωv πατ6ρωu μαζ ?ιατoL'ζ'o6vτεE υπεoανοl τηζ yηζ, ενrb τrbqα xατoιxεlτε ειζ τoυζ oixoυg τrυν TαqταQων εξ τα βαθη τηζ yηζ. (oqφιx6E'Υμνog, 37) Στα βαθη τηζ γηζ λoιπoγ, εxτog τoυ Eωoφoρoυ, φυλαx(αθηxε xαι o Ιαπετog με τoυζ υπ6λoιπoυg Tιτdνεζ. Στηγ Απoxdλυι|.rη, o Eωoφoρog δηλιbνεται δια τoυ αριθμof 666. o iδιog αριθμog 666 απoτελε(, λεξdqιθμo των oνoματωγ Ιαπετ6g xαι Tειτd,ν. ΙΑΠEToΣ = 10+1+80+5+300+70+200 = 666= TEΙTΑN o Ζευg 6πληξε τoγ Ιαπετ6 tιαL }ιατα ουγ6πεια 6πληξε την αντiρρoπη πQoζ τo θεioγ φωE των Eλληνων δυναμη, τo 666. To |διo xαλoυνται να πqdξoυν xαι oημεqα oι'Eλληνεg, ωg γoνoι των Oλυμπ(,ων. Kατα τo τ6λog τηg TιτανoμαxiαE, o Για1βθ με τoυζ oμoφυλoυg τoυ ειαηλθαν οτo ηλιαxo μαg oιioτημα με τo πλανητιx6 oxdφog οεληνη. Σfμφωνα με αρxαlεg πηγ6ζ, oι Αgxαδεg υπηq1αν στηγ γη πριν απ6 την εμφανιση τηE oεληνηg παι δι'αυτoγ τoν λoγo oνoμdξoνταν πqoo6ληνoι.
Toι5g
y εy oν 6ν

yαq AqxαδαE d'qyαιoτατoυg xαl πq6 τfig αελfiνηE φααxovταg αι πq οo ελrjν oυ g Βxαλoυν. (Λεξιx6 Σodδα, λημ. Bεxεο6ληνog) 

To KΑΘΑPTHPΙoN YΔΩΡ, o ΙΙYPΑYΓEΑΣ ΔΙΣKoΣ KΑΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

281

ΔoxεT δi', φαo[, παλαι6τατα {θvη 'Ελλfivcυy ε7ι,αι τα Aρxαδιxα. δι6 xαl πqoo6ληuoι Bλ6yoντo oi Aρxαδεg. (Eυαταθιog, Παqεxβoλαl ειg την Ιλιαδα, 464, 26)

o xυβερνητηζ τηζ οεληνηg Για1β6, xατd παρdβαση τηζ εντoληg τoυ Δι6E, απoβiβαοε τμΙiμα των oμoφfλωγ τoυ οτη νηοo Ατλαντ(δα. oι απoβιβαοθ6r'τεg ηλθαν oε επιμειξ(,α με τoυζ xατolxoυg τηg νηooυ χαι τoυζ εμυηοαν ειq τo γα χQησιμoπoιoυν παντdg εiδoυg δηλητηqια χαι να μετ6gxονται πασηζ φυοεωg αxoλαοiαg. Συγ6πεια αυτηζ τηg επιμειξ(αg υπηqξε o εxφυλιoμog τιυν γηγενιilν τηg Ατλαντlδog oε ουντoμo 1qoνιxo διdoτημα. Πqιν απo την xαταβriθιοη τηg ηπεlqoυ χαι τoυ μεγαλoυ xαταxλυoμοf τoυ επαxoλoυθηοε, τμηματα απo τoυE xατελθ6γτεg απoixηοαν τιg ανατoλιzt3 αxτtg τηg K[,ναg χαL τηζ Σιβηqiαg, τιg ανατoλιτιtg ατιτtg τηg Αμεριxανιzηg ηπε[ρoυ χαι τtζ δυτιx6E αxτ6g τηg Eυρωπηg χαι τηζ Αφριxηg. Mε την ταqoδo τωγ αιιilνων εξαπλιbθηxαν μ6xρι χαι τηγ Α[γυπτo, 6πoυ xαι oυγd\'τησαγ τoυg περιπλανιilμενoυg Eβqαioυg τoυ Αβqαdμ oι oπο|oι xαταγoνταν απo τo 6qog oυρ τηE Bαβυλιbναg. Toυg εμυηοαν oτην λατqε[α τoυ Για1β6 7.αι τoυζ 6xαναν να πιατ6ψoυγ oτι ε(,γαι oι εxχεxτoi τoυ Θεoι]. Στoxog τoυg ηταν xαι παλι γα πληξoυν τoν ελληνιxo γ6νo χαι γα xαταoτqfιpoυν τo δημιotiργημα χαι τo οxθδιo τoυ Θεof επ| τηg γηg. o εxφυλιομ6ζ τηζ Aτλαντiδog xαι η εξdπλωση τoυ μoλυoμ6νoυ γ6νoυ ετ6φερε την επ6μβαoη των oλυμπiωγ. Mε τoγ xαταxλυoμo τoυ Δευxαλ[ωνog επ6qxεται η xdθαqοη oε oλoν τoν πλανητη xαι ξεxινα η πρoετoιμαοiα την ανθρωπ6τηταg δια την'Eλευoη τoυ Xριoτoti. Η επ6μβαοη τoυ Nαταxλυoμoυ τoυ Δευxαλiωνog 61ει 1αραxτηρα πλανητιxo. Δεγ διxαιoλoγεi,ται μ(,α τooo μεγαλη χαταστQoφη, εαγ δεν υπηq1ε o z[νδυνog εxφυλιoμof oλoxληρηE τηg ανθqωπ6τηταg. ΒNτog τηg Ατλαντ[δog zαταβυθ|ξεται χαL η ηπειQωτιχη Αιγη|δα παρα1ωqιbνταζ τηγ θ6oη τηq oτα οημεqινd νηοια τoυ Αι.1α(,oυ.
T6τε δε χ,αL τα oQη Θεooαλlαg ycυqlατηxαy xαι 6λα τα 6qη 'ηs πt'ραν απo τov ιoθμον 2ιαL τη|, Πελoπ6ννηαo ενcbθηxαν μεταξιi τουg. o Δευxαλlωv αφoιi ταξ[δεl/'lε εννια oλ6xληqα μεq6νυyτα μ6αα εLζ τηy θαλαooα, πqoo{xqουσε εLζ τoν Παρνααα6' (Aπoλλ6δω ρog, Β ιβλιοθfixη, 1, 48, 10) ταt στηγ 1Ο π.X. 1ιλιετ(α. 'Eτoι εxτog απo τoγ Πλd'τωγα, επιβεβαιιilνεται 7qoνιxα xαι o Απoλλoδωqog, o oπoiog xαταγgαφει τoν δια1ωριoμo των δrio βoυνων, αλλd xαι τιζ σημαγτιιιi:g ανατιαταταξειg πoυ πqoxληθηxαν απo τoγ Σfμφωνα με τηγ επιατημη τηg Γεωλoγiαg, o δια1ωριομ69 τoυ oλυμπoυ 7'αι τηζ γειτονιxηg oοoαg, τωγ δυo γνωατιi:ν βoυνιbν τηg Θεοοαλiαg, ανdγε- 

282

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

μεγαλo χαταχλυσμo. Στα απooπdoματα που αxoλoυΘoυν, o ΠiνδαqoE xαι o Απoλλ6δωqog απoxωδιxoπoιoι]γ την αναγθννηση τηζ Eλληνιxηg φυληζ, μετα την xαθαqoη που πgoxληΘηxε απ6 τoν μεγαλo xαταxλυομ6. ειg την θαλαααα, πqoα{xqoυσε ειζ τoν Παqναoo6ν' Εxε[, αφοd oταματησαy oι βqoy6g, βyαiνoνταg 6ξω θυoιαζεL ειζ τoy Φlξιoν Δ[α. o Zευg 6oτειλε τoν Ερμrj o' αυτ6ν χαι τoν παραxlνηoε να διαλ6ξει 6,τι θ6λει. Aυτ6g διαλεξε να δημιoυρyηθoιjν σ' αυτ6y τoν τ6πο ανθριυπoι. Και αφod δι6ταξε o ZευE να oηxι'iloει λiθουg tt'αι yα τουE q[ξει πανω απ6 τo xεφαλι τoυ, αυτoι3ζ πoυ {qqιπτε o Δευxαλlrυν y[νoνταν ανδqεE xαι αυτoιjζ πoυ 6qqιπτε η Πι3qqα yiνoνταν yυναixεg' Aτ{ 6πoυ ovoμαατηxαν μεταφoqιxα xαι λαot απ6 τo λααE πoυ oημαivει λiθog. (Aπoλλ6δω qog, B ιβλιoθrjxη, t, 48, 10)

o Δευxαλtων αφo{ ταξ[δεψε εyνtα oλ6xληqα μεq6νυyτα μ6αα

To [,διo γεγoν6g μαg εξιoτoqεi xαι o Πiνδαqog:
Φ6ρνειg ειζ τη1) π6λιν την yλcbααα τηg Πρωτοy6νειαg, δια yα xατ6βoυv η Πι3qqα xαι ο Δευxαλtων εLζ τoν Παρνααα6v, 6πoυ με τηv βo$ληoιν τoυ υιl'ιηλoβq6ντoυ Δι6E 6xτιoαν πqιbτα ιεq6ν, xαι yωqig λlθoυg 6xτιααy λiθινoν y6νoν απ6 τo iδιo 6θvog' χαL oL γ6νoι ovoμαατηxαν λαo[. (Πiνδαqog, oλtμπια, 9, 42)

o Ζευg xαι o Eqμηg δημιoυργoυν oτην xoqυφη τoυ Παqναooot τoυg πqιilτoυg ανθgιilπoυg, πqooφ6qoγταζ χαι πdλι τoγ διx6 τoυg γoνo. Η Πriqgα xαι ο Δευxαλ(ωγ διαοιilξoνται διoτι t]ταν αμ6λυντoι xαι xαθαρo[. 'oταν το oxdφοg τoυg πqoodqαξε oτην xoqυφη τoυ Παqναooo$, o Ζευg τoυg πρ6αταξε να qiξoυν λiθoυg, 1τiξoνταg λ|θινoυg γoνoυg απ6 τo διxο τoυg 6θνo9. To oνoμα Δευ-xαλ(,ωγ φανεqιilνει τoγ xαλλιoτo ανδρα τoυ Δι69, εγιb το oνoμα Πιiρ-ρα, φανεριilνει το πriqινo ηλιαxo οπθρμα, τoγ ν6o γ6νo πoυ θα φιλoξενηοει oτα απλα1να τηζ η πqιbτη γυναixα δια γα επ6λθoυν τα ν6α ελληνιxd φιiλλα. o Απoλλ6δωQoζ συγεχiζει την αφηγηση τoυ, εξιoτoqιδνταg την χαταγωτωγ ελληνιxιΙlν φυλων χαι χαταQQlπτoνταg τιζ σtωνιστιxθg θεωqiεg περi γη xαταγωγr]g των Eλληνων απo την ανυπαqxτη ινδoευρωπαΤxr] φυλη, περ(

xαθ6δoυ των Δωριθων x.χ.π. To πqιbτo παιδi πoυ 6q1εται στo φωζ απo τα οπλα1να τηg Πtigqαg, μετα την γoνιδιαxη παqθμβαση τoυ ιδioυ τoυ Δι69, εiναι o'Eλλην, 9.500 xq6νια πριν απ6 την'Eλευoη τoυ Ιηοoυ Xqιοτoti στηγ γη.
i1 

To KAΘΑPTHPΙoN YΔΩP' o ΠYPΑYΓEΑΣ ΔΙΣΚoΣ KAΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

283

απ6 τoιl Δiα, δε'ιjτεqog o Aμφιxτ'ιjωιl o oπolog βαα[λευαε μαξ[ με τoν εLζ τηy Aττιxfi xαι εlyε x6qη την Πρωτoy6vεια' Aπ' αυτrjν t{αL τoν Δiα yεννrjθηxε o A6θλιo9. Aπ6 τον'Ελληνα χαι τη'ι, νtμφη oρoηiδα yενιlrjθηxε o ΔodqoE, o ΞoιjθoE xαι o Aloλog' Aυτ69 λoιπ6v o 'Ελλην, απ6 τoy εαυτ6ι, τoυ oν6μαoε'Ελληνεg αυτodg πoυ oνoμαξovται γqαιxoi 21,αι ειζ τα παιδια τoυ διεμolρασε τη'ι) yrΙlqαv' xαι o Ξoιjθog παtρνoνταζ την Πελoπ6ννησ0, αxτ6 τηv Κq6'oυαα τηv x6qη τoυ Ερεyθ6α, ytvνηoε τoν Ayαι6 ?4αι τov'Ιωνα, απ6 τoυg oπo[oυg oνoμαξoyται oι' Ayαιo[ χαι oι'Ιωvεg, o ΔrΙlqog δε παlqvoνταg την ycbqαν π6ραν απ6 την Πελoπdννησo, απ6 τoy εαυτ6ν τoυ oν6μασε τoυζ xατoixoυg Δωqιε[g, o δε Aiολog βααιλε'ιjovταζ εLζ τoυζ τ6πoυg yιjqω απ6 την Θεαααλtα, τoυE xατo[xoυE oν6μαoε AιτλεIE. (Aπoλλ6δω ρog, B ιβλιoθrjxη, L, 49, 1)

Aπ6 τoν Δευxαλirυνα 1.ιαL την Πιjqqα yεννιοδνται παιδια, πqrbτoν εχ των oπoiων ιjταv o'Ελλην, δια τoν oπoioy λ6νε 6τι yεννrjθηxε
Κqανα6

Αυτη ε(,ναι η γενεαλoγiα τηζ ελληγιxηg φυληg, αυτη ειγαι η αγαθoγoνlα πoυ ουντελε(,ται οτην xoρυφη τoυ Παqναoooυ αμθoωζ μετα τoν μεγdλo z"αταxλυομ6. Eiγαι η πεqloδog πoυ εμφανiξoνται oτo πqoοxτ]γιo τηζ ιστo_ qiαg, oι Αιoλε[g, oι Δωqιε[g, oι'Ιωνεζ, oι Axαιoi,, oι Θεοoαλoi, oι Mαπεδo_ νεζ χαι oι Kρητεg. Eγγoν6g τoυ Διilqoυ, τoυ υιο1] τoυ Δευxαλiωνog, ε(,γαι o Αoτθqιog o οπoiog βαoiλευοε oτην Kρτ]τη. Συμφωνα με τoγ μυθo, o Ζευg υπ6 μoQφη ταλλευxoυ ταfqoυ, απηγαγε την Eυqιbπη χαι μεταφθQoγτdζ την στηγ πλdτη τoυ 6φθαοε oτην Kqητη ' ΒτιεL την xατ6oτησε μητθQα τoυ Mινωoζ, τoυ Pαδαμανθεωg χαt τoυ Σαqπηδ6νogxατxατoπιγ τηγ νυμφευoε με τoγ βαoιλ6α τηg νηooυ Αοτ6ριo, πoυ ηταν τqιο6γγoνog τoυ Δευxαλiωνog. o υιog πoυ γεννηΘηxε απ6 τoν M[νωα oνoμdoτηxε xαι πdλι Δευxαλ(ων. Η λ6ξη Miνωα, με αφoμolωοη τoυ (α) ειg (ε), μετατq6πεται oε Mι_ νιilε. IΙ λ6ξη νιilε πρo6ρ1εται απ6 τo νω[, πoυ εiγαι πoιητιxdg τtiπoE τoυ νω, xαιxατa την αττιxη-ιωνιxη διdλεxτo oημα(,νει, εμεig oι δυo.

μην μαζ πλαxιboει.

ν6i δ6 yαξcbμεαθα, Δι6E δ'd'λεrllμεθα μfiνιν. Και εμεlg oι δ6o (o Aqηs xαι η Aθηνd) να φιiyoυμε'

τoυ Δι6q η oρyri

(Ιλιαg, 5, 34)

Η λ6ξη Δευxαλ-iωγ, 6πω9 xαι η λ6ξη M|νωαg, εμπεqι61ει τo αυγθετιx6 νιilε, δι6τι η xατdληξη τηg λ6ξηg -ιωγ, με αγαγQαμματιoμ6 γ(,νεται γωi η νιilε. Η ετυμoλoγiα τoυ oν6ματog Δευxαλiωγ, πρoθρxεται απo τα oυγθετιxα Δευ zαι παλiωγ. To Δευ γ(,νεται lιαι Ζεν (λεξιx6 Lidell Scott), ενιil τo xαλ[ωγ, οημαiνει o xαλυτερog, o ξεxωqιοτ6g. Αqα η λθξη Δευxαλ[ωγ, οημα(,νει o 

284

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

ξεxωριοτ69, o xαλtτεqog ανδqαg τoυ Διog. Η λ6ξη Nιbε αναγραφoμενη με o αντ(, γLα ω, γ[νεται N6ε, xαι oημαLνει o θμφqων dνθqωπog πoυ μπoqε( χαι γα εγ-γoε[, oτι πqιbτα απ' 6λα ε|γαι ανθqωπog. Στo απooπασμα πoυ αxoλoυθεi, o Αγιog Ιoυoτiνog απoxαλfπτει 6τι o Nωε πqdγματι ταυτ[ξεται με τoγ Δευxαλ[ωγα.
... d'λλα τ6 πδq τ6 τfiE xq[oεωE xατελθ6ν d'ν6δηu πd'yτα διi'xριuεν, δg xαi πq6τεQoν δ xαταxλυoμ6E μηδ6να λιπrby dλλ'ii τ6ν μ6νoν odν τoTg iδloιg παq'fiμTv xαλodμενoν Ncbε, παq'δμiν δ6 Δευxαλ[cυνα.

...αλλα τo πυQ τηg xqlαεrυE εqy6μεvo απ6 ψηλα αφθ6νωg θα δι6λυε τα παντα, 6πωg xαι παλαι6τερα o xαταxλυαμ6g, o oπoloE δεν αφηoε xαy6yαy παρα μ6uoy αυτ6ν πoυ απ6 εμαg τoυg lδιoυg oνoμαξεται Ncllε, εuιb απ6 εoαE Δευxαλiωιl. (Αγιοg Ιoυοτiνog, Aπoλoy[α Β',7 ,2)

Tην ταυτιoη τoυ Nιbε με τoγ Δευxαλ[ωγα επιοη1"ιαiνει xαι o Φiλωγ o ΑλεξανδρινoE.

μετα d'διxlαE ξfioαααι 6u6g d'νδq6g oδκ d'ξιαt διxαιoo6v77 oυμβιo6ντoE. τolτοy "'Ελληvεg μ6'v Δευxαλ[ωνα' XαλδαToι δ! Ndιε iπoνoμd'ξoυαιν, Βφ'oδ τ6v μ6yαν xαταxλυoμ6ν αυv6βη yεv!,clθαι. Επειδi1 lζηoαν μετd' αδιxlαg δεν εlvαι αξιεg εν6g ανδq6g o οπolοg ξει με διxαιoodνηy. Aυτ6y oL μεν'Ελληvεg ovoμαζoυν Δευxαλiωνα, oι δε Xαλδα[oι Ncllε, xατα τοι, oπoloν, oυv{.βη να πQαyματoπoιηθε[ o μεyαλog xαταxλυoμ6g. (Φiλων o Aλεξανδqιν6g, Περ[ Aθλωy xαι Επιτιμιιbν,23)

Oι Ιoυδαioι oιxειoποιηθηχαγ τoν xαταxλυoμo τoυ Δευxαλiωνog o oπo[oζ πQαγματoπoι(θηxε οxτιil xιλιdδεg xqoνια πQιγ τηγ εμφανιοη τoυζ στo
πρooxηνιo τηE ιoτoρ(αg. To απ6oπασμα πoυ αxoλoυθεi απoτελεi τμημα των Σιβυλλιxων Xρηoμιilν xαι ε[ναι μ(,α απ6 τιg αq1αιoτερεg πqoφητεiεg τoυ ανθqωπiγoυ γ6νoυg. Mi,α απ6 τιg Σ|βυλλεζ τηζ αQχαιoτηταg, πρoφητευει τoγ xαταxλυoμo τoυ Nιbε xαι θρηνεi γtα τoυζ ανθqιbπoυg πoυ πq6xειταt γα xαθoυν!

..'τolτo, λ6yω, τ6 θεoδ φoβερον xαl Βπτjλυτoν i|δωq. δππ6τε xαινlει fερoν γ6νοE iν yθoν[ xiμα d'6ναoν qiξηE Βv d'διψrjτoιot τεθηλ6g, α'ιiτ6πQυμyoy d'ιατον ifi iν νυxτ[ y6'νηται, xαl π6λιg αδτr1'νδqoιg αειotyθων εiνoαiγαιοg, xευθμcυναg τε yα[ηE oxεδααει xαl τε[yεα λ{oει. κα[ τ6τε xooμog d.παg τε €ιπειqεαlωv d'vθqrΔπων θurjξεται. αiταq Βyrb π6αα πενθrjoω, ποoα κλαυαοl o|xω δουρατ6ω, π6rlα δαxqυα xdμαoι μtξω' iiu yoρ Βπ6λθη τοlτo θεoδ xεxελευαμ6'voν 8δωq, πλε6αει γfi, πλει3- 

To KΑΘΑPTHPΙON YΔΩP, o ΠYPΑYΓEΑΣ ΔΙΣKoΣ KAΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

285

σoυσw 6qη, πλειjoει δ6 xαl αiθfiq, tiδωρ ζoται d'παvτα xαl ijδαoι παl,τ' d'π6λεTται... τoToιν δ' Εν oτfiθεαoιν Βycb μετ6πειτα βαλoδμαι xτQoφQov6ωg i6ναι δπoαων ξωfiv Επιτεiλω. ιhg €φαt'' α8ταq δ βη, μtyα δ'tαyε, φrllνηo{ν τε. xαl τ6τε δ' α3 d'λoyog xαl υi6εE, i1δ6 yε νdμφαι, oLxω δoυqατ6ω Βoελljλυθou' αδταq {πειτα βiiααu τd.λλα Ξκαoτ'' δoαπεq θε6g ijθελε q6ξαι. d'λλ' 6τε δ' d'qμovlα xληtg πεql παlμ' iyενηθη, εig πλαyi d'qμοαθεTαα, πεqιξεατδ Βνi ycbqω, δfi τ6f iπoυρανioιo θεoi Βτελεtετo βoυhj. αdy δ'Ξβαλεv νεφ6λαg' κqdψεν δi πυqαυy6α δtoxov' ody δ' d"oτqoιE μiyηv xαl oλqανιoν ατεφανοlμα, πd'ντα περιoxεπαααg μεyαλ'{κτυπε δεTμα βqoτoToι, πqηoτfiqαg π6μπrυv. oυvεπηyεiqοντo δ' d'fiται παντεg xαl δδατωv φλ6βεg Ελdοyτo d.παoαι, oδqαv6θεv μεyαλιυν d.νεoιyμ6νων xαταqαxτ6ν, xαl μυycδv yαlηg xαl c1'βtoαoυ d'xαματοιo ijδατα μυqι6εvτα φd'νη xαl yfi ixαλdφθη πdoα d"πειqioιog.
.... αυτ6 ενvocb, δηλαδη τo φoβεq6v χαι oQμητι'l6v dδωq τoιl Θεοd. 0π6τε ακμαlo θα δημιoυqyfioει v6o ιερ6 y6νoE επl τηE yηg απδ αoτε[-

Qευτo x{μα αδιψαoτoυ ρ[ξηg, Ιτoυ εLζ μlαv vιiyτα θα xαταoτqαφεi ολοαyεqcbg' ?('αι η πoλιg xαθcbg θα oε[εταL εLζ τηy yην μαζi με τoυζ ανθqcbπoυE τηg, o Κοoμoαεtoτηg θα διαλ6αει τιg xqdπτεζ τηζ yηζ χαL θα απoδυναμcboει τα τει'yη τηg. Και τ6τε 6λog ο x6oμοg τωu απεlqων ανθqc|lπαlv θα πεθανει. oμωE εycb δια π6clα θα πεvθfioω, δια π6oα θα xλαdoω, π6oα δαxqυα με τα xdματα θα clμtξω; Δι6τι εαy 6λθει αυτ6 τo πqoxαθoqιαμlvoν dδωq τoυ Θεoi, θα πλεdoει η yη, θα πλειiσoυv τα 6qη, θα πλευoει xαι o αιθfiq, xαι 6λα θα εlιlαι dδωq και 6λα απd το υδωq θα }lαταστQαφody.... Ειg τηv xαρδlαν τoυg 6πειτα θα βαλω vα πoqευoνται με odvεoιν οoων τη ξωην xαθoqlclιυ.'Ετoι ε[πε, αλλα αυτo πoυ ομωE αυν6βη, 6βyαλε δηλαδη διlvατfi φωνfi, xαι
νdφεg, ειαηλθαν εLζ την xιβωτ6ν' i'ται 6πειτα τα αλλα, oυν!βηclαv το xαθ6yα ξεyωριoτα, oαα αxqιβrltg o Θε6E fiθελε να πqαξει. Aλλα 6ταy με αqμoνlα εφαρμ6στη2rε το xλειδi επαyω ειg το xαλυμμα, αφου πqooαqμooτηχε ειE τo πλα'ιv6 μ6Qoζ, λαξευμ6νo, τ6τε αxqιβιbE oλoxληqδθηxε η θ6ληoη τoυ επoυqαvιoυ Θεo{. MαξI τoυg 6βαλε oε νεφ{λεg' τoυE 6xqυι!ε μ{oα oε πιiqινoν δloκoν o οπoioE φεyyoβoλοdoε, μαξ[ με τηv oελιjνη, τα αoτ€qια χαι τoν ουqαvιον θ6λoν, xαι αφoιi καλυψε τα παvτα {ατειλε μεyαλo τq6μo εLζ τoυζ ανθqcbπoυg, με βqoντ6g xαι xεqαυvodg' oυyxεντqcbyoνταy oλοι oι αyqιoι c1'νεμoι xαι ξεyεtλιξαv oλεg oι φλ{βεg τcυv υδατωv, αφοd απ6 τον ουqαv6ν αvoιξαv μεyαλοι xαταqρd"24τεζ' 2dαL απo τα 6yxατα τηζ yηζ xαι απ6 την αxo6qαατηv αβυαooν φd'νηxαν αφθοvα dδατα xαι η απ6qαντη yη oλ6xληρη εxαλdφθη. Σιβυλλιαxo[ Χqηαμοi, Πqιbτog Λ6γog (6}'. ειτ".27)

Και τ6τε παλι η odξυγog χαι oι yιoι' ιtαι oι

φcbναξε. 

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

xη Απoxdλυψη, απoτελoriν αδιαι|-rευστη μαQτυQ[α υπαqξεωg ελληνιιηg πqoxαταxλυoμιαiαg γqαμματεiαg, διbδεxα 1ιλιετlεg πQo τηζ οημεqινηg επo1τ]g. To riδωρ τoυ xαταxλυoμoti εiναι η αιτ(,α τηζ δημιoυqγiαg εν6g νtoυ ιερoυ y6νoυE επ[ τηζ γηE. ΒLναι τo γθνog πoυ oιxoδoμεiται απ6 τoυg λ(,θινoυg γoνoυg τηg Πυρραg χαι τoυ Δευxαλ[,ωνog. oι Eβραioι oιxειoπoιτ]θηχαγ τoγ φoβεqo xαταxλυομ6 μετατq6πoνταE τoν Δευxαλiωνα oε Nιilε, αλλd δεν ιαταφεQαγ γα αλλoιιbooυγ τα xωδιxoπoιημ6να μηνυματα τoυ ανωτθqoυ απooπdσματoζ, 6πωg τoν πυραυyΕα δloxoν, δι6τι oι γενετιx6g τoυg xαταβoλ6g δεν τoυg επ6τρεψαγ να xατανo(ooυν αυτ69 τιE 6ννoιεg. To οιdφog oτo oπo[o επιβιβdoτηxε o Nιbε-Δευιαλ(,ωγ, δεν πgooqιξoταγ να ταξιδευει oτα xυματα τηg θdλαooαE, αλλd υπεqανω αυτι(lγ. Αυτ6 τo oxdφoζ πεQtγQdφεται απ6 την Σiβυλλα ωζ πυQαυγtαg δloxog xαι αυτη εiναι η απqιβ6oτεqη πεqιγqαφη για 6να απαοτρdπτoν οxαφog τo oπo[o βγαξει πυq xαι εiγαι oτρoγγυλ6 oπωE 6ναg ιπτdμενog δiοxog. Συμφωνα με τoγ χQησμ6, o Θε69 τoπoθ6τηoε την Πυρqα χαι τoγ Δευxαλ(,ωνα μ6οα οε νεφθλεg, τoυE θxqυιpε μ6οα oε πtiρινo φεγγoβoλo δloxo xαι τoυg τoπoΘ6τηοε oτoν oυqανιo θoλo μαξi, με την oεληνη χαι τα αoτ6qια. Edγ τo οxdφog τoυ Δευxαλiωνog ηταγ 6γα xαqdβι, πιilg εiναι δυγατ6γ να τoπoθετηθηxε μεταξf τηζ οεληγηζ χαι τωγ αoτρων τoυ oυqανoιi; Kαι γιατ(, πQιν ξεxιγησει o πυQαυγ6αg δi,oxog θπqεπε πqιbτα να εφαQμooτεi με αρμoνiα τo xλειδi επdγω στo στQoγγυλ6 xαλυμμα, τo oπoio με τη\' οειρα τoυ 6πqεπε γα πQoσαQμooτε( επαγω οτo πλα'ιγo τμημα τoυ δ[οxoυ; To πλαΤγo μ6Qoζ τoυ δlοxoυ 1αqαxτηq(,ξεται λαξευμθνo, διoτι υπηqxαν oι εγιoπ69 επανω ατιg oπo|εg θα εφηoμoξε τo xαλυμμα τoυ δ[oxoυ, πριν αυτ69 ξεxινηαει. Πιilg 6μωg μπoqεoαν να xωqθοoυν μ6αα oτην ιπτdμενη xιβωτ6 oλα τα εiδη τoυ ξωιxori βαoιλεioυ; Tα ξεrjγη των ξιbων τα oπoiα ουγx6ντρωoε o Δευxαλiωγ-Nιilε δεν μπoρofοαν να 1ωρ6οoυν μ6νo μ6οα oε 6ναν ιπταμεγo δ[oxo, αλλα αx6μη xαι μθοα αε 6να μιxq6 απιρτoxουτo, δι6τι ε(1αν ουλλε1θε(, υπ6 μoaφη γoνιδ(ωι'. Λ6γω τωγ xαταxλυoμων χαt των γεωλoγιxιilν αναxατατdξεων που 6πqεπε να επ6λθoυν δια να υπαρxει ιooρρoπ[,α επαγω στηγ γη, oι oλriμπιoι διατηρoυααν μθoα oτιg xιβωτoυg-oxdφη oλα τα αρ1θτυπα oε μoρφη γoνιδιαxη. Tα ξειiγη των γoνιδ(ων πoυ δια-φυλd1τηxαν πQo τoυ xαταxλυομoυ, αφ€Θηoαγ ξανd oτην γη, σε μιxqoτεqεg 6μωg διαοτααειg παι lιατ' oιxoνoμlαν Θεorj.'oπωg ε(1ε oυμβε(, χαι πQιγ απo ειατoμμυqια 1q6νια, 6ταγ oι oλυμπιoι <<oποqε[g>, εi1αν <σπε[qει>> τα αqx6τυπα xιiτταqα 6λων τωγ ειδιbν στην γη

o παναρxαιog αυτog Σιβυλλιx6g χQησμ6ζ oε oυγδυααμ6

με την Eρμητι- 

To KΑΘΑPTHPΙON YΔΩP, o πYPΑYΓEAΣ ΔΙΣKoΣ KΑΙ oΙ ΛΙΘΙNoΙ

ΓoNoΙ

287

χQησιμoπoιΦνταg μiαν ανdλoγη xιβωτ6, 6γαγ αγαλoγo πυραυγ6αν δ[,αxo η μiα μη1αντ] πυρ69, 6πω9 πεgιγqdφεται oε προηγoriμενo απooπαoμα τoυ Αρ1ιεπ ιοxoπoυ Eυoταθ ioυ. M' dλλα λoγια, εxατoμμυρια 1q6νια πQιγ τα εiδη των ξιbων ειo6λΘoυν oτην xιβωτ6 τoυ Nιbε, τα iδια ε(,δη εξηλΘαν απ6 μiαν αλλη xιβωτ6, o1ι oε φυοιx6 μ6γεΘo9, αλλα oε μoaφη γoνιδιαxη. oι 'Eι|lιλoν επιτηρotiν την δημιoυqγiα xαι επεμβαiνoυν oτην εξ6λιξη τωγ ειδιilγ, 6ταγ αυτ6 xqiνεται αναγxαio. oι Eλλην(,δεE Σ[βυλλεg, στtζ oπoiεg oφεiλoυμε την απoxdλυψη 6τι η xιβωτ6g τoυ NΦε ηταν πυqαυγθαg δ|αxog, ηταν ι6qειεg τoυ Απ6λλωγoζ χαι ot πQoφητε(,εg τoυg, πqog Δ6ξαν Θεorj, πλαιοιι.(lνoυν 6λη την ιοτoριxη διαδρoμη τηg ανθqωπ6τηταg απ6 τoν xαταxλυομo τoυ Δευxαλiωνog μθxρι xαι την Δευτ6qα Παρoυoiα τoυ Ιηooιi Xριoτoυ. 

288

TΑ ΑΡXΕΙΑ TΗΣ ΧΑMΕNHΣ ΓNΩΣΗΣ

Σ|.βυλλα !ιε α^,nιg)1yη ιιπooταoη. Γxραβoιiρα τoιι 1677 (Servatii GaΙΙaei, Dissertationes de
SibvΙΙis). 

L4. TΩΓ{ ΣΙBYΛΛΩI{ EΓKΩMΙA KAΙ MAPTYPΙAΙ EK TΩ|{ ΠAΛAΙΩ1\ ΣYΓΓΡAΦEΩN
Πλατωγ θν Θεαγ. Σωx. - E'dποιg diγ oδγ μoι τ[να θπωνυμlαν d1ει Bαxιg τε xαL Σiβυλλα zαi δ f1μεδαπ6g Aμφiλυτog; Θεαγ. - Tiγα γαq ciλλην, δ Σιbxqατεg πλην γε γqηομωδoi; 'Eν Φαlδρω. Τα μ6γιoτα τdlν dγαθδν f μΤν γ[γνεται δια μανiαg, θεlα μ6ντοι δ6oει διδoμθnηs. fi τε γαq δη θν Δελφoig πρoφfrτιg, α'd τ' θγ Δωδιbνη i6ρειαι, μανεΤoαι μ6ν πολλα δη xαi z'αλα iδiα τε xαL δημoοiα την 'Ελλαδα εiqγαοαντo. οωφqονoδoαι δ6 βqα16α ti οιiδ6ν' xαi θαv δη i'εγωμεν Σιβιiλλαν τε y'αL dλλουg, δοoι μαντιxfr 1ριbμενoι θγθ6ω τoλλα δη πoλλoΤg πρoυλεγον εig τo μ6λλον δρθδg, μηxυνoιμεν d,ν, δi1λα παντi λ6γoντεg.
Αqιοτoτ6ληg Πqοβληματων τμημα ).'. πqoβλ. α'. Πολλoi δ6 xαι δια τ6 θγγυg εivαι τoδ νοεqoi τ6που την Θεqμαolαv
(

Πλατωy, Θεαyηg, 124, ι,9. Σωκq: Θα μποqodαεg λoιπ6v να μoυ πειζ πoια ονομαα[α 6yει o Βακηg xαι η Σt6υλλα xαι o yτ6πιog AμQIλυτοE; Θεd'γ.: Πoια d'λλη Σωxqατη, παρα
μαντειE; Πλd'των,
Φ α[δροE,

γlνoνται σε μαζ με μαν[α, πoυ δ[δεται 6μωg με θε'ιxrjv 6o6ληαιν. Η πρoQiγτιg λoιπ6ν εLζ τoυζ ΔελQoig xαι oι ι6qειεζ εLζ τηv Δωδrbνην, μαιν6μεvεg πqoo6Qεραv εLζ τη1) Ελλαδα πoλλα xαι xαλα xαι αε ανθρc|lπoυζ ιtαL oε π6λειg, ενδ oταv i7ταν Qqdνιμεg 6xαμαν λtyα η xαι τ[ποτε. Και αν 666αια αvαQ6Qoυμε την Σi6υλλα χαL τoυζ αλλoυE, 6ooι yqηoιμoπoωbvταg την μαντιxlj τ6γη με θε'ιxrjν 6μπvευoιν πoλλα πρoQrjτευααν clε πoλλoιjE y ια τo μiλλoν με oqθ6v τq6πoν, θα μπoqoιjααμε 6μωg !'τoι vα μαxρηyoqησoυμε μιλιbνταg oλoQαvερα γ Lα τoν xαθ6ναν.
Aqιoτoτ6λη E' Πρo6λη ματα, 954, α, 35. Πoλλo[, επειδrj ε[ναι xoyτα η θερμ6τητα τoυ νoυ (xqαoεοlE μελαyyoλι-

Tα αημαντιx6τεqα απ6 τα αyαθα

244' α,

7.

ι'ooημααιν &λioxoγται μανιxoΤg, τi iνθουαιαοτιxoΤg. δθεν Σ(,βυλλαι, z.αi Bαxιδεg, xαi oi dνθεοι γ(,νονται τιiντεg, δταν μη νoοηματι γενωνται, dλλα φυoιxξ xqαοει.

z"ραοεωg μελαγ1ολιxf1 g),

xυριειiovται απο μανιαxα η ενθoυαιcbδη νoαfiματα. oπωg oL Σ[6υλλεg, ?dαL oL Bαxytδεg' xαι 6λoι oι αλλοι ylνovται θε6πνευστoL' 6ταν ylνoνται (6νθεoι) 6yι απ6 αoθ6'νεια, αλλα απ6 Qυoιxη ιδιoαυyxqαoiα.

xfiζ, 

290

TA ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

'o

αιiτ6g θν τ@ πεqi θαυμαα[ων dπoυoματων. 'Eν τff Kuμn τfr περl την'Ιταλiαν δεiπγυταi τιg, δE dοιxε, θαλαμog παταγειog Σιβυλληg τfig 1qηομολ6γoυ, f|ν πoλυ1qoνιωτατην γενoμθνην παqθ6νoν διαμεΤναi φασιγ, oδoαγ μ6ν'EρυΘqαiαγ, δπ6 δ6 τιγωγ δ6 την'Ιταλ[,αγ πατoιπουγτων Kυμαiωγ, δπ6 δ6 τιγωγ μαλαγ1ραιραν xαλουμ6νην. Πλoυταq1og πεg[ τoδ μη 1ρrν Eμμετρα την ΠυΘ[αν. Σiβυλλα δε μαινoμdνω οτ6ματι, xαΘ' 'Ηραxλειτoν, &γθλαατα xαi dxαλιbπιoτα xαi &μriριατα φθεγγομ6νη 1ιλ[ων θτΦν θξιxνεTται τff φωνfi δια τ6γ θε6γ. Παυοαν(αg Φω:ιιxοΙg. Π6τρα δd θoτιγ dνiα1oυαα δπεq τηE γηE' θπ1ταυτη Δελφo[ οτσ,oαγ φαo[ν &oαι τοtE 1ρηομoυg <γυναixα> δνoμα'Ηρoφlλην, Σi,βυλλαν δ6 θπixληoιν την <δε> πq6τεqoν γενoμενηv. ταυτην ταTg μαλιoτα δμolωg oδoαγ dq1αiων εtlqιαxoν, fiν θυγατdqα "Eλληνεg Δι69 xαi Λαμiαg τffg Ποοειδδνog φαolν εiγαι, παi 1qηομoυg τε αriτην γυναιxδν πqιilτην f,oαι xαi δπ6 τδν Λιβυων Σiβυλλαν λ6γoυαιν δνoμαοθffναι. f δ6'Ηρoφiλη νεωτ6qα μ6ν θxεi,νηg, φαiνεται δ6 δμωg πρ6 τol πoλ6μoυ γεγoνυTα xαi αt!τη τoΟ Tρωιxo0' xα['Eλ6νην τε πqoεδηλωoεν θν τοΙg 1qηoμοTg, δg θπ'δλ6θqφ τfig Aαiαg xαi Eιiqιbπηg τqαφηαoντo θν Σπψqτη, xαi δg "Ιλιογ &λιbαεται δι'αriτην tπ6'Eλληνων. Δηλιoι δθ xαi {1μνoν μ6μνηται τffg γυναιx6g θg Aπ6λλωγα.

o lδιog εLζ τo Περ[ Θαυμααiωv Axoυoμd'τωv,838, α, 5. ΕιE τηv Κ{μην τηg Ιταλlαg υπαqyει, 6πωE Qα[vεται' 6ναg θd'λαμog υπ6yεLoζ τηζ yqηαμoλ6yoυ Σ[6υλλαg. Λ6vε 6τι εxεl 6μενε η παqθ6νog δια παρα πoλλα yρ6νια, xαι παρ6λo πoυ i1ταv η Ερυθραiα, απ6 xαπoιoυζ πoυ xατοιxo6oαv εLζ την Ιταλiαv ovoμαξ6ταν Κυμαtα, ενcb απ6 αλλoυE μιαoμ6νη.

Πλoιiταρyog, Δtα vα μηy αδιxηαoυμε 6μμετqα την Πυθ[α, 397, α. H Σ[6υλλα με oρyιoμ6'νo oτ6μα oι3μQωνα με τoν Ηqαxλειτo, μιλcΙlvταE αy6λαατα xαι ακαλλcbππτα 2dαL αχαταλη πτα, επεκτε[νεται δια τη ζ Φωνis πQoζ τov Θε6ν oε διαατημα yιλlων ετc.bν. Παυααν[αg, Φωxιxα, 12, 1. Υπαρyει μiα π6τρα πoυ εξ6yει απ6 τo 6δαQog. oι ΔελQoi λ6νε πωE παyω o' αυτrjν την π6τqα αQoi αταθηxε, yυναtxα πoυ oνoμαξ6ταν HqoQlλη, εlyε 6μωg τηy πQoσωvυμlα Σ[6υλλα. H παλαι6τεqη Σ[6υλλα ε6ριαxα πωg

lψαλλε τoυζ yqηoμoig τηζ μlα

'ΕλληνεE λ6νε πωg τjταv x6ρη τoυ Δι6g xαι τηg Λαμ[αg, τηg x6qηg τoυ Ποαειδcbyοζ, πωζ αυτrj πqcbτη απ6 τιg yυvαlxεE 6ψαλλε yqηαμo6g xαι 1τωζ τηv ov6μαααv Σi6υλλα oι
Λ[6υεg.

i7ταv αqyαι6τατη yυvα[xα. oι

ται oμωE πωζ }lι αυτrj 6ξηαε πqιν απo τou Tρωιx6 π6λεμo xαι πqoQrjτευαε με τoυζ yqηoμoιiq τηζ πωζ η Ελ6vη θα τραQεi εLζ τηy Σπαρτην δια τοv oλεθρov τηE Ao[αg και τηg Ευριbπηζ ?lαL 1τωζ τo 'Ιλιoy θα xυqιευθε[ εξαιτIαE τηg απ6 τoυE 'Ελληvεg. oι Δ{1λιoι θυμo6νται xαι 6yαv ιiμνo τηg yυvαlxαg αυτrjE ιτQoζ τoν Aπ6λλωvα.

H δε HρoQiλη rjταv vεrilτερη, Qαivε- 

TEJNΣΙBYΛΛf2N EΓKΩMΙA KΑΙ MΑPTYPΙAΙ EKTΩNΠΑΛΑΙΩN

ΣYΓΓPAΦEΩN

29iΙ

ori1'Hqoφiλην μ6νoν dλλα xαi'Aqτεμιν θν τoTg θπεoιγ αδτηv, xαi Aπ6λλωνog γυνη γαμετη, πoτ6 δd dδελφη, xαi αδθιg Θυγατηq φηαiν εiγαι. ταΟτα μ6ν δη uαινoμ6νη τε xαL θx τoδ θεoi z-ιiτo1og πεπoiηxεν. θτ6qωΘι δθ εiπε τiγ 1qηoμδν, δg μητq6E μdν drΘανατηg εiη μιdg τΦν θν "Ιδη vυμφΦν, πατq6g δ6 dvθριbπoυ' z.αi otiτω λ6γει τα dπη.
z.αλεΤ δ6

Θνητoδ τε Θεσg τε, νυμφηg δ' dθανατηg, πατq6g δ'αδ xητoφαγoιo, μητρ6Θεν 'Ιδoγεvηg, πατqig δ6 μoi θoτιν θρυθρη MαqπηoοoE, μητQ6E iεqη, πoταμ6g Aιδωνευg. ην δ6 Eτι xαi θγ τfr "Ιδη τfr Tρωixfr τoλεωg Mαqπηαooυ τα θqεiπια z-αi θγ αιiτoΤg oixητoqεg δοoν iξηxoντα dvΘρωποι' δπ6qυΘqοg δ6 ταοα fl περi την Mαρπηoooν γη. zαi δεινΦg θοτιν αr}1μιbδηE δοτε zαL τ6 AΤδωγεΙ πoταμ@ z-αταδυεαθαi τε θg τηv 1ιilραν, xαi dιναo16ντι τo αrjτo αiΘιg παo1ειν.

Eiμi δ'θγιb γεγαυTα μ6οov

ΕιE τo πolημα τηg ovoμαξει τoν εαυτ6ν τηE 6yι μ6νov HqoQ[λη, αλλα xαι Aρτεμι xαι λ6ει πωE ε[ναι ν6μιμη oι3ξυyog τoυ Aπ6λλωνo9, d'λλoτε 6μωg αδελQrj τoυ xαι αλλoτε x6ρη τoυ. 'Εyει xαlrει τo πoiημα αυτ6 ευqιαx6μενη αε μανiα xαι xατεy6μεuη απ6 τoν Θε6v. Σε αλλoυg ατtyoυg των yρηαμcbντηgε[πε πωζ η μητ6qα τηg ε[ναι μiα απ6 τιg αθαvατεg ν'ι3μQεg τηg 'Ιδηg xαι o πατ6ραζ τηζ αvθqωπog. oι ατlyoι ε[ναι oι εξrjg: μιαrj θεixrj, απ6 αθανατη y6μΦη xαι απ6 πατ6'qα αιτoQαyo. Aπ6 την μητtρα μου xαταyoμαι απ6 την 'Ιδη, η πατqιxrj μoυ yη ε[ναι η x6xxιl,η Mαρπηooog, ιερrj τηg μεyαληg Mητρ6E xαι o Aiδωνε6g πoταμ6g''. Yπrjqyαν αx6μη τ6qα ειE την Tqωιπ6ληg Mαqπrjααoυ με xατoixoυg εξτjvτα

"Ε[μαι yεννημ6vη μιorj

θνητrj,

xiν 'Ιδη τα ερεiπια τηg

πεqlπoυ dτoμα. oλον τo 6δαQog

τ6λo9 δ6

οηραγγιbδηg θοτiν fl "Ιδη. &π61ει δ6 Aλεξανδρειαg τξg θν τfl Τρωψδι τεoααqαxoντα f Mαqπηooog xαi διαx6αια oταδια. την δ6'Ηqoφiλην ol θν τfr Αλεξανδρεiψ ταtτη νεωx6qον τε τoδ Aπ6λλωνog γεν6οθαι τoδ Σμινθ6ωg, xαL bπL τQ δνεiqατι τ(l 'Ειαβηg 1qfroαi φααiν αriτην d δη zαl θπιτελεoΘ6γτα'ι1oμεν. αtiτη f1 Σi.βυλλα δxηαε μ6ν τo πoλυ τoΦ β[oυ θν Σoμφ,

xαi dιφανlξεαΘαιxατ6 τηE γηE αiτιoγ iμol δoxεTν θοτιν, δτι λεπτη τε zατα τotsτo xαL

xιyωπ6 xαι τ6αo πoλ'ι3 ξερ6, cΙloτε xαι o πoταμ6g A'iδωvειig να yαvεται xατω απ6 τo 6δαQog, vα ξαvα6yαivει 2{αι yα ξαναπαθαiνει τo iδιo, cbαπoυ vα εξαQαvιoτεi εyτελcilE xατω απ6 τηy yηy. Aυτ6 y[νεται, μου Qα[νεται, επειδfi η 'Ιδη εlvαι εδιil λεπττj (yωqlg αρxετ6 xcbμα) xαι πωρcbδηg' H MαρπηoooE απlyει απ6 την Aλεξανδρειαv τηζ Tρωαδog διαx6oια oαqαvτα oταδια. Ειg τηv Aλεξανδqειαν αυτrjν λ6νε πωg η HρoQiλη ε[1ε γivει επιoτατηg τoυ ναo6 τoυ Aπ6λλωνog Σμινθ6ωg χαι 7τωζ σχετLxd με τo 6vειρo τηg Εxα6ηq JτaoΦiτευoε 6oα ξ6qoυμε πωζ πQαyματoπoιrjθηxαν' H Σ[6υλλα αυτrj 6ξηoε τo μεyαλι3τεqo μ6Qos τηζ ξωiζ τηζ εLζ τηv Σd'μov,

y'ι\qω απ6 τηv Mαρπηααov εivαι xox- 

292

TA ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

dφixετο δθ xαl θg Kλαgον την Koλoφονiων,xαL θg Δf1λoν τε,xαi θg Δελφουg' δπ6τε δd dφlxoιτo, θπi ταυτηg ioταμ6νη τi1g π6τ9αg frδε. τ6 μ6ντoι 1gειbν αιiτην θπ6λαβεν θν Tqωφδι, xα[ oi τ6 μνξμα θv τQ &λοει τoi Σμινθ6ωg ioτi, xαi θλεγεΙον θπi τfrg ατηληE'

Φolβoιo ααφηγoρig εiμι Σi,βυλλα, τQδ'δπ6 λαιν6φ ααματι xευθoμ6να, παqΘ6νοE αrjδαεοοα τ6 πριν, γδγ δ' αi6γ dναυδog, μoιQφ δπ6 oτιβαqQ τηνδε λα1oδoα π6δαγ.
&

dδ'θγιil

πηyε oμωE ?tαL εLζ την Κλαρoν τηg περιoyηg τηg ΚoλoQ6ναζ ?rαL ειζ τηv Δrjλoν 2.ιαL εLζ τoυE ΔελQo6g. Καθε Qoρd' πoυ επιαxεπτ6ταν τουg ΔελΦo{g 6ψαλλε παvω απ' αυτ6y τον 6qd'yo. To μoιqαlo τη 6ρηxε oτην Tρωαδα' μ6αα oτo αλαog τoυ Σμινθ6ωE ε[ναι o ταQοg τηζ με τo εξηE ελεyε[ον επt τηE ατfiληg:
" Ε[μαι εγ6' η αo@αλτη πqοQrjτιooα τoυ Φo[6oυ Σi6υλλα, xρυμμ{,νη xατω απ6 τov π!τριvoν αυτ6v ταQoν, παρθ6νog με Qωνfi πqιν, τcbρα 6μωg δια παvτα α@ωνη, πoυ εξαιτlαg μιαg μo[qαE ατι6αqrjg 6qrjxα τα δεαματo6τα''.

'Ιoυοτ[νog iν λ6γφ παραινετιxδ πq6g "Eλληναg. ...Πλην dλλ' iπειδηπεq. δ dνδqεg "Eλληνεg, οr]x θγ πoιητιxoTg μ6τqοιg τα τξg dληθoig Θεoo6βεια9 πqαγματα oιiδε θν τff παq' δμiν εriδoxιμoυαη παιδευοει, dφ6μενoι λoιπ6γ τηE τωγ μ6τqων xαi, λ6γων dxριβεlαg, τoΤg δπ' αriτi1g εiρημενoιg dφιλoνεlxωg πρoo61oντε9, γνδτε π6oων δμΤν dγαθΦν αiτiα iοται, την τoi oωτfiρog f μΦν'Ιηοoi Xqιατοi

dφιξιν oαφlg xαl φανεqig προαγoρευoυσα.

Κλiμηs δ Aλεξανδριν6E Στρωματ{ωv βιβλ. α'. 'Hqαxλειτοg γαρ orix dνΘqωπiνωg φηoiν, dλλα ουγ θεQ <τ6> μθλλoν Σιβυλλη πεφανθαι. φααl γoΟν θν ΔελφoΤg παqα τ6 βoυλευτηqιoν δεlxγυoθαι π6τραν τινα, θφ'frg λ6γεται xαθiξεαΘαι την πqιbτην Σlβυλλαν θx τoi 'Eλιxδνog παqαγενιμ6νην, r}π6 τΦγ Mουoδγ τqαφεTααν. dγιoι δ6 φαoιν ix Mαλι6ωγ dφixεoθαι, Λαμlαg oδοαν Θυγατερα τηg <Πo>οειδlνοg.

Ιoυoτlvog, Λ6yog παqαινετιx6ζ πQoζ 'Ελληναg' 36, ε, 5. ...Πλην 6μω9 επειδfi αxqι6cbg' ανδqεg 'Ελληνεg, δε ευρ[αxoνταL τα αyετιxd με την αληθινrjν θεoo{,6ειαy ο6τε ει; τα πoιητιxα μ6τqα odτε ειE την xαλ6Φημηv μ6ρQωα[v oαE, αQοι3 αΦηΦiσετε τηy αxqi6ειαν τωv λ6yωv ?{αL των μ6τqων τηζ' ?{αL αQo6 δcilαετε πQoσoψ oε 6oα 6yoυv λεyθεl αδιαQιλovlxητα απ' αυτιjν, μdθετε δια π6αα αγαθd' o' εααg θα ε[ναι αιτ[α, αQo6 xτQoαναγγ6λλει με αxρ[6ειαv xαι oαQfivειαι, τηv 6λευαιν τoυ Σωτi7ρoζ ημδv Ιηαot' Χριoτoι5.

Κλiμηs Aλεξανδρεtg, Στρrυματε[g,
1

1,

αvθρcbπινα αλλα με τηv βorjθεια τoι' Θεoυ. Λ6yε λoιπ6y 6τι 6δειξε xαπoια π6τqα πληαtoν τoυ βoυλευτηqloυ των Δελφr|lv' εLζ την oπolαν φημoλoyεlται 6τι xαθιαε πqcbτη η Σtβυλλα πoL' /φθαoε απ6 τoν Ελιxcbνα xαι ανατραφηxε απ6 τι5 Mo6oεg' ενril μεqιxo[ ιoyυρlξovται 6τι i1λθε απ6 τoυg MαλιεIE xαι 6τι ιjταν x6ρη τηg ΛαμIαE τηg x6 ρη E τoυ <Π o> oε ιδ cbνo g.

o Hραxλειτog ιαyυqlξεται, 6τι η Σiβυλλα φαν6qωαε τo μ6λλον 6y"ι

5, 70. 

ΤΩNΣΙBYΛΛΩNEΓKΩMΙΑKAΙMΑPTYPΙAΙEKTΩNΠΑΛAΙCJNΣYΓΓΡΑΦEΩN

293

f1 Σi,βυλλα'oρφ6ωg παλαιoτ6ρα' i.6γoνται γαq xαi περi τffg θπωνυμiαg αιiτfig xαl πεqi τd;ν 7.ρηoμδν τΦν Ζαταπεφημιαμ6νων θxεiνηg εiναι i-6γοι πλεioυg' Φqυγiαγ τε oδοαγ z.εxλfr αθαι'Αqτεμιν, xαl ταυτην ταQαγεγoμ6νην εig Δελφoυg &ααι.

Kαi αδθιE. Kαi οiiτι γε μ6νo9 oδτog, dλλα xαl

Και oyι μ6νov αυτ69 αλλd' και η Σtβυλλα εlvαι αρyαι6τεqη απ6 τoν 0ρφ6α' λ6yεται oτι οι πεqιαcl6τεqoι λoyoι εxεlνηg ε[ναι με αυτi1v τηy o'νoμαα[αν καL με αυτo'ι3g τoυg yρηclμο6g διατυπωμ6voι' λ6νε oτι rjταv η ΦQυy[α, ovoμαατηxε Aρτεμιg xαι 6ταν παqευριox6ταν εLζ τoυζ Δελφo69
6ψαλλε:

Axoλo0θωg (1,21, 108).

δ Δελφo[, θεραπoνεg δπηβ6λoυ Aπ6λλωνοg, frλθoν θγιb 1ρηαoυαα Δι6g ν6oν αiγι61oιo, αtiτoxαοιγνητφ xε1oλωμ6νη Aπ6λλωνι.
Eoτι δθ xαi αλλη 'EqυΘραiα 'Ηρoφiλη xαλουμdνη' μθμνηται τoυτωγ "Hqαπλεlδηg δ Πoντιx6g θν τQ Πεqi 1ρηοτηρiων. Σ1oλιαατηg Aqιoτoφανoυg θν

πoυ qlyvει xεραυνο6E, η εξoqyιαμ6vη με τoν lδιo τov αδελφ6ν μoυ Aπ6λλωνα.''

"ω Δελφo[, υπηρ6τεE τoυ τoξoβ6λoυ Aπ6λλωνoE' rjλθα εycb δια vα yρηoιμoποιfiσω τoν voυ τoυ Δι6E

yωρio τoυ oyετιx6 με τιg μαντε[εg.

Υπαρyει xαι αλλη μ[α πoυ λ6yεται Εqυθqαlα Hqoφiλη'o Ηqαxλεlδηq o Πoντιx6g θυμdται αυτ6g αε xd'πoιo

'oqνιoι.

Σ16λια εLζ ταζ'oqνιθαg τoυ Aqιoτoφαvoυg' 962,4. oιΣtβυλλεg fiταν τρειg, απ6 τιg oπolεg η μ[α εtναι, μ6oω τηE πo[ηαηg, αδελφfi

Σiβυλλαι τqεig θγ6νoντo, δν f1 μ6ν θoτιν, δg δια τ{g πoιηοεωE φησιγ, Απ6λλωγοg &δελφη. δευτερα δ6, 'Eqυθgαiα. τρiτη δ6, f1 Σαqδιανη.
Σ ιβυ λλιαxo
[

τoυ Aπ6λλωvog' δεtτερη δε,
Εqυθqα[α'τqlτη
δε, η

Σαqδιαvrj.

η

Χqη αμo [,

Eθνιxτ] Bι6λιoΘηxη Αθηνιilν, ε.s.648 (6λ. ειx. 19-22)
Σοt]δα(1), λημμα Σi,βυλλα.

Παqioι (1599),

Λεξιxo

πατtραg τηg Σi'βυλλαζ τηζ Xαλδα('αE oνoμαξ6ταν Βηρωααo; η δε μιητlρα τηg Ερυμd'νθη.
oυντd.xθηxε τoν 10o μ.X. αιιδνα απd oπoυδα(oυg λoγ(oυg τηg επo1ηg. Στoν πριilτo oτ[1o τoυ λεξιxoιi ουναντdμε την εξηζ αναφoqd: T6 μ!ν παρ6u βιβλiον Σοiδα' οi δ6 αυνταξd"ιιενoι τoδτo ilνδqεE ooφol. Μεταξli των οoφΦν ανδριilν πoυ ουν6ταξαν τo λεξιx6 ηταν o ρητωq Eυδημog, o Eλλdδιog, o Eυγθνιog Αυγoυoτoπ6λεωζ, o QητoQα E Ζωοιψog Γαξα[og, o Kεx[,λιog ΣιxελιΦτηζ, o Kdoοιog Λoγγ[νoζ x.α.

lqιν

H Σi'βυλλα

o

η Δελφ(,g, την oπo[αν 0ν6μαξαν lιαι Aqτεμι' αυτη εγεννiθη απ6 τα Tρωιιια, lιαι Εyραι]lε ηqηoμουg μtoω των επcbν.

ι1) To λεξιxo Σoιjδα ε(ναι τo πληQθoτεQo λεξιxo oy'ετιxα με τα αq1αiα δqιδμενα παι 

294

TA ΑPXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Σ('βυλλα, η ?{6Qη τoυ Aπ6λλωνo9 2lαL τηζ Λαμ['αg, ιιατd μεQLAqιoτoxρd'τoυζ 21,αL τηg Υδdληg' ενιb xατ' d'λλoυζ, τoυ Κριναγ6ρoυ' 6πω9 δε (ιoyυρ('ξεται) o'Ε,ρμιππog, τoυ Θεoδιbqoυ. Bρυθραiα oνoμd'oθηιιε επειδη εyεννηθη εLζ τον τ6πoν των Βqυθρι|lν πoυ oνoμαζoταν Βdττoι. Trbρα 6μωg αυτ6 τo 1ωqι6 ωg π6λη, τo oνoμd'ξoυν Eρυθρtg. Mεριxo[, αυτην ωg Σιxελην, dλλoι ωg Σαρδανην, dλλoι ωg Γεργιθ('αν, dλλoι ω5 Poδ['αν, dλλοι ωg Λ(,βυooαν, d'λλoι ωg Λευιιανην, dλλoι ωg Σαμ('αν εδ6ξαααν. Ε,γεννfiθη ειg τoυg xq6νoυζ τηζ Tρωιxηg αλrboεωE μετd απ6 υπy' (483) 7ρ6νια, xαι oυνtταξεν αυτα τα βιβλi'α, oyετιxd με ιpαλμoljg, λυριlιη πoi'ηoη χαL χQησμotg. Λ6γεται μdλιατα 6τι πριilτη αυτη βρrjxε fuα εi'δog λιjραg oε σχημα τριγrbνoυ. H Σ(,βυλλα η Eλιooα, tyραιtlε μαντεlεg 21,αL χQησμodg μtoω επcbν. H Σi'βυλλα η Κoλoφrbνια, η oπo['α oνoμαoθηxε xαι Λdμπoυoα, απ6yoνog τoυ Κdλyα, ιιαι αυτη (6yραΨε) μαντε['εE χQησμo'ιig μtαω tπων xαι αλλα. 'lαL H Σi'βυλλα η Θεooαλη, η oπoiα oνoμd'ζεται ιιαι Mαντrb, απ6γoνo9 τoυ

xotg rjταν τoυ

H

Tειρεo('α.

H Σi'βυλλα η Φqυγ[,α, πoυ oνoμαξεται απ6 μεqιxotg Σdqβιg' απ6 xαπoιoυg Καooανδρα, xαι απ6 d'λλoυg Tαραξανδρα''1,αL αυτη ((δινε) 1ρηoμo'ιJ5. H Σ(,βυλλα η Κυμα(n, xαι η Σ(,βυλλα απ6 την Θεoπqωτ(,αν, oμo(,ωg (tyqαH Σiβυλλα η Xαλδα[,α, η oνoμαξ6μενη ιιατd μεριιιo'ιjE xαι Bβραi'α, αιι6μη xαι Περo[δα, η oπoiα ατo ιιυρlωg 6νoμα λ6γεται Σαμβiθη, απo τo γt'νog τoυ μαxαqιoτdτoυ Nιbε, η oπolα 6δωαε πρoφητε('εg αxετι'lιd με τον Aλtξανδqoν τoν Mαxεδ6να 1ιαι την μνημoνεljει o Nιιιd'νωQ πoυ ιατ6ρηoε τoν β(,oν τoυ Aλεξανδρoυ' αυτη πρoφfiτευoε πdqα πoλλd αxετιxd με τoν Δεoπ6την Xqιατ6ν xαι την παQoυσ(,αν τoυ' Aλλd xαι oι υπ6λoιπεζ ψdλλoυν δι' αυτην, εlιτ69 τoυ 6τι υπαρ7oυν δι' αυτiν lιδ' Qa) βιβλ|'α πoυ περι(yoυν πληρoφoρ['εg δια xαθε Εθνog xαι ηrbραν. To 6τι 6μω9 oι oτ(,yoι τηE 6xoυν ευρεθε[ ατελε(,g xαι αμετρoι, η αιτ[α δε ευρ(,αxεταL εLζ την πρoφητιooα' αλλd, στoυζ ταyυγρdφoυg, επειδη δεν oυμμoρφιilθηlιαν με την Qoi τoυ λ6yoυ, η επειδη ηταν αxαλλιiρyητoι x,αι απειρoι εLζ την γραμματιxην'δι6τι ταυτ61ρoνα με την tμπνευoιν oταμd'τησε 2ιαL η μνiμη 6oων ε(,yαν ειπωθεi', xαι δι' αυτo παρατηρoιjνται oτlxoι ατελεi'g xαι olι(ψη 1ωλα(,νoυoα. Ε[τε 6,γινε αυτ6 xατ' oιxoνoμ['αν Θεoιj, r'boτε να μην εqμηνεljoνται απo πoλλo'ιig αναξιoυg oL χQηoμo(, τηg, εi'τε ιιαι τo μεydλo xρoνιx6 διαoτημα' 6πωg ιιαι δια πoλλd dλλα υπηρξε αi'τιoE αυτoυ. oyι μ6νoν αυτ6 αλλd, αx6μη xαι η αodφεια αυτrbν πoι' τo oτι αντιyρdφη''ιαν τα βtβλ('α ειπrhθηxαν απo την πρoφητιoαα, (,oωg 'dαL περιαo6τερεE φoρtg απ6 6oεE 6πqεπε, δεν ε(,ναι ιιαθ6λoυ αξιoπερ('ερyo 6τι
ψαν) xρηoμoιiE. 

TΩN ΣΙRYΛΛΩN EΓKΩMΙA KΑΙ MAPTYPΙAΙ EKTΩNΠΑΛΑΙΩN

ΣYΓΓPΑΦEΩN

295

πQoι'(,αλεσαν σtγχυσLν εLζ την

διανoιαν ?{'αL εLζ τα μtτρα τηg. oι θηλυx6g μdντιαoεg oνoμαoθηxαν με 6να oνoμα, Σ(βυλλεE' xαι 6πωg (yραψαν πoλλο(,, yεννηθηlιαν oε διαφoqoυg xρ6νoυg xαι τoπoυE xαι ηταν ειg τoν α9ιθμ6ν δΕιια. Πρrbτη λoιπ6ν η Χαλδα[n, η Περoi'δα, oπoυ ειg τo lιtqιoν oνoμα λεy6ταν Σαμβηθη, xαταγoμενη απ6 τo γtνog τoυ μαιιαριoτdτoυ Ncbε, η oπo[,α λbyεται oτι πρoφητευσε τα oyετιxα με τoν Aλtξανδρo τoν Mαxεδoνα' την oπoi'αν μνημoνεljει o Nιxdνωρ πoυ εξιατoρηoε τoν β[,oν τoυ Aλεξdνδρoυ. ΔευτεQη η Λ['βυooα, την oπolαν μνημoνε'ιiει o Ευριπ(iηζ εLζ τoν πq6λoγoν τηE Λαμi,αg. Tρi,τη η Δελφi'g πoυ εγεννηθη ειg τoυg Δελφoυg, δια την oποlαν μ('ληoε o Χqι3αιππog εLζ τo βιβλloν δια την θεoτητα. TtταQτη η Ιταλtxi πoυ tξηαε ειg την ΚιμμtqLαν τηζ Ιταλ|,αg, τηg oπo['αg υι69 ηταν o Ευανδρog πoυ 6ιιτιoε τo ιερ6ν τoυ Παν69 εLζ την Prbμην, τo oνoμαζ6μενoν Λoljπεqxoν. Πtμπτη η Εqυθραi'α, αυτη πoυ πρotβλειtlε τoν Tqωιx6 πoλεμo, δια την oπoi,αν διαβεβαιtbνει o Aπoλλ6δωQoζ o Eqυθqαi,og. Eιιτη η Σαμi'α Jτoυ στo xtριo 6νoμα λεγ6ταν Φυτιil, δια την oπolαν tyραψε o Ερατooθ6νηg.'E,βδoμη η Κυμαiα η oνoμαξoμενη Aμαλθεια η xαι Ερoφ(,λη, η oπoi,α απo μεριιιoυg (oνoμαξoταν) Tαραξανδρα. o Βιρyi'λιog oνoμαξει την Κυμα('q την θυγατtραν τoυ Γλαtzoυ, Δηιφοβη. oyδoη η Βλληαπoντ(n πoυ εγεννηθη εLζ την xωμ6πoλιν Mαρμηαo6 ytqω απo την πoλιν Γερy(,τιoν, πoυ tτυyε ιιdπoτε να ε[ναι ενoρ(n τηg Tρωαδοζ εLζ τoυζ xρ6νoυg τoυ Σ6λωνoζ 14αL τoυ Κtρoυ, 6πωg 6yqαιllε o Hραxλε(,δηg o Πoντιxog' 'Ενατη η Φρυyiα, δtxατη η Tιβoυρτ[α με τo oνoμα
-4βoυνα['α. Πεq(, των Σιβυλλεiων Xqηoμι(lν

χαι τηζ των αυτιilν επιox6ψεωg,
μαλιoτα δε τωγ τηg Κυμα[ηg ε|ναι λεxθ6ντων.

Θεωρεiται 6μωE xαι xατι αλλo κατα την διαqxειαv τηE δυναατεiαg τoυ Tαρxυν[oυ 6τι υπi1ρξε αξιoθαdμαoτoν ευτ'ι5yημα δια τηv π6λιν των Pωμα[ων, πoυ εiτε δrιρi1θηxε απ6 xαπoιoν απο τoυg θεodE, ε[τε απ6 την ε{νοια τrυy θεcily' αυτo αxριβιbg oyι δι' oλlγou xαιq6ν αλλα δι' 6λην τηE την ζωfiu την 6αcυαε απ6 μεyαλεg αυμφορ6E' Καπoια yυνα[xα, 6yι ντ6πια, tφθαoε ει'ζ τoν τdραννoν, θ6λονταg να πωλrjαει ενν6α βιβλiα με Σιβdλ' )-ειoυg yqηαμo6g. Επειδ{7 6μωE δεν αξιrilθηxε o Tαρxdνιog να αyορc1'σεL τα βιβλiα εLζ την τιμrjν που τoυ εξητrjθη, φειjyoνταg 6xαιρε τqlα απ' αυτα' uετα απ6 oλlyov καιρ6ν 6φεqε τα υπ6λoιπα 2lαL τα πoυλoι3oε ειg την ιδlαll τιμην. Επειδrj 6μωE θειbqηαε 6τι εlναι παqαλoyη xαι xαταy6'λαατη, δι6τι 'tητα την ιδ[αν τιμην δια τα xατrbτεqα, την oπoiαν δεν μπ6qεoε να xεqδ[oει δια τα ανιbτεqα, 6φυyε xαι πd'λι αφo6 ξανα6xαυoε τα μιoα απ6 τα 

296

TΑ AΡXEΙΑ THΣ XAMΕNHΣ ΓNΩΣHΣ

υπ6λoιπα, xαι φ6'ρνoι)ταζ τα υπ6λoιπα τq[α εξrjτηoε loο yqυo6"φι (ωg αvταμoιβfi)' Επειδrj απ6qηαε με την πq6θεoιν τηζ yυvαLlt6g o Tαqxtνιog, 6oτειλε και 6φεqε oLων0σχ6π0υζ' ?{'αL αφod δηyi1θι1xε εtg αιlτotg την ιlπ6θεσιν, ρcbτηαε τι 6φειλε uα πραξει. Εκε[νoι απ6 την εξrjyηoιu oqιclμιlvαlv oιωνιbν' επειδfi πεqιφq6νηoε θε6oταλτoν αyαθ6ν, εθειbqηααν μεγαλη oυμφoqα το 6τι δεv αy6qααε τα βιβλlα χαL τoν oυμβoιjλευσαν yα δrbαει ειg την γι'ινα[xα 6αo yριloαφι ξητodoε χαL να παqει τα βιβλ[α πoυ πεqιεiyαv τoυζ χQησμodE' H yιlvαixα λoιπ6ν μ6λιg 6δωoε τα βιβλtα xαι ε[πε yα τα πqoo{yουv με επιμ6λεια, εξαφανlαθηxε απo τoυg ανθρrbπoυg. o Tαqxivιog εξ6λεξε δυo επιφανεlg ανδρεg απ6 τoυg πoλlτεg xαι tδωoε ειg εxε[νoυg δdo ιlπηq6τεg ιυg φdλαxεζ yα τoυζ βoηθoιiν ειζ την φ'ιjλαξιν των βιβλicυν. Aπ' αυτoιig, τoν Mαqxoν Aτdλιov, επειδrj φαtνεται 6τι δι6πραξε xαπoια αδιxiα αε xατι πoυ αφoQo{oε την αμοιβα[α τoυζ εμπLστοodνη, xαταyy6λθηxε απο xαπoιoν απ6 τoυg φdλαxεg ωζ πατQo1tτ6υog, xαι αφo6 τoν iραιllε oε αoκ6 απ6 δtqμα βo6E τov lqριξε εLζ τo π6λαyoE. Mετα την εxδ[ωξιv των βααιλ6cυν η π6λιg ανtλαβε τη1) xτQoστααiαν τωl, yqηoμc|lv xαι δι6ριoε ανδρεg επιφανi'oτατoυζ ωζ φ6λαxεq οι οπotoι 6yoυι, δια βloυ την επιμ6λειαv αυτcbv, εyxαταλε[πo'l/ταζ τιg πολεμιx6g επt1ειqfiσεLζ xαL τLζ αλλεg αoyoλlεg τoυζ εLζ την π6λιν' τoυE δι6qιoαy ωζ φdλαxεE, ιboτε yωqlg αυτo1\ζ yα μηy επιτρ6πoνταt oι μελlτεζ τωy yρηoμ6ν απ6 του6' αι'θQιbπoυg. Δια να συ'ι)τoμε{αω, τiπoτα oι Pωμαioι δε φυλανε, οdτε 6clιo xτfiμα,

odτε ιεqo, oπωg τoυg Σtβιiλλειoυg yρηoμo{g' Aυτoι3g τoυζ χQησLμοπoιody οταv η Σtyxλητog αποφαα[oεL' ειζ τη! πεqiπτωoιν που xαταβληθεl η πoλιg απo εξ6yεραιv' i7 αν πβ'αει oε μεyαλη δυoτιlyiα εξαιτiαg πoλ6μoυ η αy φαyεQωθoιiν xαπoια απαyια φυoιxα φαιν6μεvα xαι μεydλα xαι διlαεπiλυτα 6νειqα, πoυ τβτoια πολλα αιlν6βηoαv. Aυτo[ οι yρηαμol παqiμειναν μ6xqι τov Mαρoιx6 ouoμαζ6μει'o π6λεμo, ευρtoxo1''ταy εLζ την yηy εLζ τoν ναoy τoυ Καπιτωλloυ Δι6g, ειE λlθινoν xιβritτιoν, φυλααo1μεvoll απ6 δ6xα αvδρεE. Mετα την 173η oλυμπιαδα επειδη πυρπoλfiθηxε o να6E, εiτε λ6yω καxοβoυλiαg, 6πωg πιατε6oυν μεριxol, εtτε τυγαiα, μαξ[ με τα αλλα αφιεgcbpιατα τoυ θεot xαταoτQαφη}{αν 2tαL αυτoi απ6 την φωτιd'. (Διoνiοιog Aλιxαqναoε"bg. Pωμα'ιxfi Aρyαιoλoy iα, 4' 62)
ετυμoλoγ(,α τηg λ6ξηE Σiβυλλα πqo6ρ1εται απ6 την giξα σιo, πoυ σημαιγει θεΤx6g, χαι τηγ ρ(,ξα βoυλη πoυ φαγεQωνεt την θ6ληoη τoυ Θεου, χαι σημαινει αυτηγ πoιr φανεqιilνει τη βoιlλη τoυ Θεoil. Kατα ουγθπεια δεν απoτελεi τo 6νoμα xdπoιαg γυγαιχαζ αλλd τo ιεραρxιx6 αξiωμα πoυ πQoσδιoqiξει 6λεg τιg Ελληνiδεg πqoφητιοοεζ τηζ αQχαιιiτηταg. o Tαρxfνιoζ ΠQισχoζ ηταν o π6μπτoζ βαoιλιdg τηζ PωμηE rc16-578 π'X.) xαι [,δρυοε τo Kαπιτιδλιo. Oταν ουνειδητoπoιησε τηγ αξiα των Σιβυλλιxωγ χQηομιbγ' διoριoε δυo επιφανε[E dνδρεg xαι δrjo φυλαxεg για την πQo-

H 

ΤΩNΣΙBYΛΛΩNEΓKΩMΙΑKΑΙMAPTYPΙAΙEKTΩNπΑΛΑΙΩNΣYΓΓPΑΦEΩN

297

δ€xα

στασια τoυζ. Mε τηγ παQoδo τωγ χQ6νωγ oι χQησμο(, μετατρdπηχαγ στoγ τoλυτιμoτεqo πoλιτιoτιx6 θηοαυqo τηg Pιbμηg, διoτι,6πω9 αναφθqει o Διoνυoιog Αλιxαqναοε"bg, τlπoτα oι Pωμα[ot δε φυλdνε, oυτε ooιo xτημα oυτε ιερo, oπωg τoυg Σιβυλλειoυg yρηoμotE. oι Pωμαioι χQησιμoπoιofoαγ τoυζ χQησμoυg, μoνoν μετd απo απoφαoη τηg Συγxλητoυ, χαι εLζ την περiπτωotν πoυ xαταβληθεi η πoλιg απo εξ6yερoιν' η αν π6αει oε μεγαλη δυoτυylαν εξαιτlαg πoλtμoυ η αν φανεqωθoυν zdπoια oπdνια φυoιxd φαιν6μενα. Αξιoοημε(,ωτo' oοoν αφoqd τα μ6τρα αοφαλε(,αg πoυ λαμβανoγταγ στηγ Ριbμη για τηγ πQoσταοiα τωγ xρηομιilν, ε(γαι 6τι ηταν τoπoθετημθνoι μ6αα oε λiθινη λdqναxα oτo γαo τoυ Δι69 ατo Καπιτιδλιo xαι φυλdοooνταγ απ6
ανδρεE.

0μoιoτρ6πωg' μετα απo θξι αιιilνεg, xατα την πεq(oδo πoυ διαδ6xτηxε τoν Αυγoυoτo oxταβιαν6, oι 1qηoμo[ εξαxoλoυθoυoαγ γα φυλdοοoνται εντ69 τoυ βαοιλιxor3 αναxτ6qoυ, 61ι πλθoν απo δ6xα, αλλα απo τριd.ντα τατριπioυg πoλ|τεg. "oτι μετd' τ6ν Aijyoυoτoll i'u ταTg τofj Παλατloυ τd"ξεoιu ηδqtαxετo xαl α'ι3oτημα 7τατQι2llων δξrjxoντα xταQ' o|g τd' διoπετfi 6πλα iφυλαττετo' ζτι δ6ll μηv xαi d.λλoι τριαxοντα, παq'oig iφυλαττoντo οi αιβ6λλειoι yqηoμoi. (Ιωαννηg ο Λυδ6g, De mensibus, 1,36)
Η λiθινη λdqναxα εiναι μ(,α xιβωτog οτην oπoiα διαφυλαoooταν η γνcilοη τoυ Θεorj. Σε xιβωτ6 φυλdοοoνταγ χαt oι δ6xα εντoλ69 τoυ Mωυο6ωg, z.αθωg xαι μθqog απo τo Mdνγα. Στην xιβωτ6 τoυ Nιbε - Δευxαλiωνog διαφυλd1τηxε xαι η γoνιδιαxη γνιbοη oλωγ τωγ ξωιxιilν ειδιbν τoυ πλανητη. M6oα o' αυτην την xιβωτo υπηq1ε xαι μiα δευτεqη xιβωτog, πoυ εiγαι τo iδιo τo oιilμα τoυ ανθqωπoυ. M6οα oτα οιbματα τηg Πriqqαg χαι τoυ Δευxα}-[ωνog ηταν εγγεγqαμμ6νoι 6λoι οι xιbδιxεg xαι η ooφiα τoυ Δημιoυργoυ. H xιβωτ6g εiναι 6να9 ναog xαι o Nι(lε εiγαι o γoιilγ, o πρoνoιilν, ε(,ναι αυτ6g πoυ χαταγoεixαι φθqει μ6oα τoυ τιζ εντoλdg τoυ Θεoυ. H λ6ξη γαog τqoθq1εται απo τo qημα ναiω πoυ oημαiνει xατoιxιil. To ανθριilπινo oιilμα εiναι 6ναg να6g πoυ φιλoξενεi τo πνεfμα, τo oπoio 61ει εμφυoηoει o Θε6g οτoν dνθρωπo. o ναog αυτ69 ταξιδευει oτα απειqα r]δατα τηg δημιoυqγ(,αg zαt f:yει αξiα δι6τι xατoιxεi μ6οα τoυ o Θε69. H λ6ξη ναog ε[ναι δωqιxη xαt αττι^aη πoιητιxη γενιxη τηg λθξηg ναυg, του oημαiνει πλo(o. oπωg τo πλo|o πλθει οτην θdλαoοα, €τoιxατ τo πγεfμα πλ6ει οτα ι]δατα. Δι6τι τo πνευμα εiναι 6πωg o ανεμog. Δεν ξθqειg oυτε απo πoυ 6q1εται, oυτε πoυ πηγα|νει. 

Ζ98

ΤA AΡXΕlΑ THΣ XΑMΕNHΣ ΓNΩΣHΣ

'o

xαl d'xoig τrjll βorjν τoυ, d'λλα δ6ν BξεdρειE d'π6 πoi Ξρyεται xαt πoσ πηyαlvει. ''Ετoι ε7vαι δ xαθ6να9 πoιi
d'νεμοg 6πoυ θ6λει πι16'ει ε7ναι yενvημ6νog Βx

τoi Πνεdματog.

('Ιωανvηg,3, B)

Τo βιβλ(,oν τηζ ξωηζ τoυ Aρν[,oυ βρioxεται εγγεγqαμμ6γo στo ανθqcbπινo οιilμα. oι εντoλ6g του Θεoυ ε[ναι εγγεγραμμιθνεE εντ69 ημιilν. H πqωτη xιβωτog, o πqιilτog να69, ε|ναι o iδιog o dνθρωπog, διoτι oτo αδυτoγ αυτoυ τoυ ναof διαφυλdoooνται Tα "Ayια τoTg'Aγloιg. Η 6δqα τoυ Αγioυ Πνευματog βq[oxεταt στηγ θ6oη τηg xαqδιdg. 'ΕxεTvog δ6 ποd μd'g oτερεcbvει μαζ[ μ' iod'g εiE τ6v Xqιατ6ν xαt μd'E '€yριoε, εΙναι δ Θε69, δ δποTοg μd'g iαφραyιoε xαl ξδωxε ατlg xαqδι6g μαE τ6ν d'ρqαβdιyα τoδ Πvει5ματog'

(Πqos Κoqινθloυg B', !, 22)

γιπα ουγγενε|g με την λ6ξη δελφυg πoυ αημα(νει μητqα. To δελφiνι ε(,ναι μαοτoφ6ρo Θηλαοτιxo τηg θdλααααζ χαι oφε|λει τηγ oγoμασiα τoυ oτην δελφυν τoυ, δηλαδτi οτην μητρα τoυ. Oμoιoτqoπωg χαι oι Δελφoi, 6λαβαν την oνoμαolα τoυg απ6 την λ6ξη δελφriν, διoτι εxεi βqioxεται η μητqα τoυ ανθρωπ[νoυ γ6νoυE. Eiναι o τ6πog 6πoυ η Πriqqα xαι o Δευxαλ(,ων 6qqιπταν λiθoυg xαι δημιoυqγουoαν ανθqιbπoυg, τoυζ πqιbτουg ανθqιbπoυg μετα τoν xαταxλυoμo. 'oταν εxτLaθηxε o ναog τoυ Απ6λλωνo9 στoυζ Δελφoυg, τoπoθετηθηxε στo εσωτεQιxo του 6ναg oτqoγγυλog λlθog o oπo|οg oυμβ6λιξε τoν oμφαλ6 τηζ γηζ. 'Ετot, ετιτog απ6 τηγ μητqα-δελφriν, υπηq1ε στoυζ Δελφorig xαι ο oμ-φαλog τηζ γηζ, η μητQα xαι o φαλ6ζ, τo γυγαιχε[o xαι τo ανδqιx6 μ6qιo πoυ εiναι απαραiτητα για τηγ αναπαQαγωγη τoυ ανθqιδπoυ' Δι' αυτoν τoν λ6γo oι Δελφo[ θεωqoιiνται τo xθντqo τηζ γηζ oτo oπoloγ o oμφdλιoE λιilqog τηg ΓαLαg ηταν oυνδεδεμ6νo9 με τoγ oυρdνιo γoνo των oλυμπiων απo τoγ oπoi,oν εβλαoτηοε τo γ6νo9 τωγ Eλληγωγ. To oνoμα τηg Σiβυλλαg τηg Δελφiδog ηταν Αρτεμιg' To [διo 6νoμα εi1ε xαι η Αqτεμιg, η αδελφrj τoυ Απoλλωνog. o oxoλιαoτr]g εLζ ταζ'oqνfiαgτoν Αριoτoφdνoυζ μαζ γγωστoπoιε[, oτι η πQιilτη μεταξf των Σιβυλλιbγ ε[γαι πqαγματι η Aqτεμιg η αδελφη τoυ Aπ6λλωνog!

Στο λεξιx6 Σoυδα γiνεται η πιo πληqηζ χαταγQαφη oλωγ των oνoματων των Σιβυλλιbν. H πqιbτη Σ[βυλλα πoυ αναγqαφεται ε[ναι η Σ|βυλλα η Δελφ(,g. Η λθξη Δελφ[E (πoυ oημαiνει δελφiνι) xαι η λ6ξη Δελφο(, ε(,ναι ετυμoλo-

oι Σ[6υλλεE rjταν τQεLζ' απo τιg oπolεg η πqrΙlτη ε[ναι, μ6'oω τηE ποiηαηg, αδελQη τoυ Aπ6λλωνοg, δε6τεqη εtναι η Εqυθqαiα, τqiτη δε η Σαqδιανi1. (Σy6λια ει'ζ ταζ oρvιθαg τoυ AqιoτoQανoυE) 

TΩNΣΙBYΛΛΩN EΓKΩMΙΑ KΑΙ MΑPTYΡΙΑΙ EK

TΩNΠΑΛAΙΩNΣYΓΓPAΦΕΩN

299

Η επιβεβαi,ωοη 6τι η Σiβυλλα Αqτεμιg εi,ναι η αδελφη τoυ Aπ6λλωνo9, 6q1εται xαι απ6 τoν Kλημη τoν Αλεξανδq6α, o oπolοg μαg διαoιitξει 6γα μιxq6 τμημα μιαζ πoιητιxηζ τηg ψαλμωδiαE. Λ6yε 6τι rjταν η Φρυy[α, πoυ oνομαστηχε Aqτεμιg, xαι 6ταv xταQευQισ216ταν ατoυE ΔελQotg (λ6νε) 6τι 6ψαλλε' " Ω ΔελQoi, υπηρ6τεg τoυ τoξo66λoυ Aπ6λλωνoE, rjλθα εytil δια yα χQησιμoπoιfioω τoν νoυ τoυ Δι6g πot qlyuει xεqαυνodg, η θυμωμ6ιlη με τoν [διο τoν αδελQ6ν μoυ Aπ6λλωιlα.''
(Kλη μη s Aλεξανδqε"bE, Στqrυματεlg, 1',21, 108)

Mε την ανωτ6ρω αναφoqα τoυ Kλημεντog απoxαλυπτεται oτι η πριbτη Σiβυλλα y'αι y'ατα oυγ6πειαγ η πQιilτη πqoφητιoοα τηg ανθqωπ6τηταg ε(,ναι η oλυμπi,α ΑqτεμιE, η δi,δυμη αδελφη τoυ πqoφητη ΑπdλλωνoE, x6qη τoυ Δι69 xαι τηg Λητoυg. Απo την οτιγμτ] πoυ η Αqτεμιg xληqoδoτηoε την ανΘqωπ6τητα με πQoφητε|εζ xαι υμνωδi,εg, επιβεβαιιilγεται η ιoτoριxη xαι οντoλoγιxη τηg υπ6oταση χαι φανεqιilνεται dτι δεγ ηταν oυτε εiδωλo, orjτε δα(,μων, otjτε αποxfημα φαντασ[αg. Αντιθ€τωζ, η Αqτεμιg, ηταν η πριbτη τρoφτ]τιooα τoυ Xριoτoti. o λ6γog των λεξαq(θμων πoυ αντιoτoι1oυν oτα oν6ματα Απoλλωγ χαι Αρτεμιg εiναι loog με τoγ xqυootiν αqιθμoν Φ. ΑΠoΛΛΩN : ΑPTEMΙΣ = 1061: 656= 1,6114 Ξ Φ! Δια τηg χQυσηζ τoμηζ, τo μεγαλυτερo τμημα τηg oπoiαg αντιοτoι1εi οτoν Απ6λλωνα, φανεριilνoνται τo xdλλog xαι η απoλυτη αqμoνiα μεταξri των διδriμων αδελφιilν χαt πQoφητιbν τoυ Θεoιj. Δι' αυτo xαι τo oνoμα Αqτεμιg ταqαγεται απ6 τιg λ6ξει9 dρτιoν xαι τ6μνω/τoμτ], xαι oυμβoλiξει την αqτιαν
τoμην, την 1qυoην τoμην.

ΠqoμηθειiE, 6E εδqε πqατoζ την yραμματιxην φιλoooφlαν. πεqi ol λ6yουαιν, 6τι dνθqcbπoυE '{'πλαoε, xαθ6 τιναg iδιrbταg δνταg Βπoiηoεν Βπιyιvciloxειν αοφiαιl' xαl'Επιμηθεdg' 6E Βξεiρε τi1ν μoυαιxrjv xαl'Aτλαg, 6g τrjν d'ατqovoμlαν f1qμrjνευoε δι6 λ6yουclιν, 6τι τ6ν oδqαν6ν βαoταζει' xαl δ πoλυ6μματοg'AQyoζ, δι6 πεqlβλεπτog fiν, xαθ6τι τfiν τεyvιxi1ν iπιoτrjμην αδτ6E iπεν6ηoε πqdιτog. fiν δi τoτε xα[ μαντιg Σlβυλλα. ( Σod δ α, λrj μ. Π q o μη θ ει3 d.

Απ6 τo ανωτ6qω απooπαoμα xαθioταται φανεqo oτι η επoxη τηg πριilτηg Σiβυλλαg ανdγεται oτην επo1η τoυ Eπιμηθ6ω9, τoυ Ατλαντog xαι τoυ Πρoμηθ6ωg' O τελευτα(og εφεriqε την yQαμματιιιην φιλoooφ|'ανν"αι xατd oυν6;τεια η γaαφη χαι τo αλφαβητο δεγ απoτελoυν επ(,τευγμα τηζ ανθqωπlνoυ ανελ(ξεωg, αλλα απoτ6λεoμα επεμβαoεωE χαt πQoσφoρdg, xατ' dλλoυg τoυ 

3ο0

TA APXEΙA THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ
^aαι

ΠqoμηθθωEQ)

xατ' dλλoυg τoυ Eqμoυ(3). oι Σιβυλλιxol Xqηομo| δ6θηxαγ oτην ελληνιxη γλιbοοα(4) xαt αυτο, oε oυνδυαoμ6 με τηγ πρoφητεiα για τoγ επεqx6μενo xαταxλυομ6 τoυ Δευxαλ|ωνog, απoτελεi μiα αδιdιpευστη μαQτυρiα πεqi υπαqξεωg ελληνιxηg γqαφηζ πQo τoυ xαταxλυαμori, δηλαδη πQo τηζ 10ηg π. X' 1ιλιετ(,αg. Η Σiβυλλα Aqτεμιg, 6νταg Oλυμπ|α, δεγ εiγαι απλα παγdg1αιη, αλλα α1qoνη, xαθι(lg πqoUπαqxει αx6μη χαι τηζ δημιoυqγ(,αg τoυ ανθqωπiγoυ γ6νoυ9 χαL τηζ οτερεοπoιησεωζ τηζ γηg. Δqoυοε στηγ γη ωζ αρxι6ρεια τoυ ιερατιxoυ αξιιilματog των Σιβυλλι.δγ xαι ηταν η υπευθυνη Κυqiα των Σιβυλλιilγ. Mετd τoγ xαταxλυομ6 τoυ Δευxαλlωνog, η Σiβυλλα ΑqτεμιE, oπωg xαι o Απ6λλων, εi1ε 6δqα τoυg Δελφoιig xαι δι' αυτo επoνoμdοτηxε Δελφ[δα. Στο μιxρo πoιητιxo τηg τqloτιxo τo oπoio διαοιbθηxε απo τoγ Κλημη τoν Αλεξανδq6α, η (,δια η Αqτεμιg γνωστoπoLε[ oτoυg xατoixoυg των Δελφων oτι παqευgiοxεται στoγ τoπo τουg δια να εxφ6qει τιζ πQoφητεiεζ τηζ, χQησιμoπoιιbνταg τoγ γoυ τoυ Δι69. Απ6 τιg λ6ξει9 γoυζ χαι Δ(,αg πqoxυπτει η λθξη διαγoια. Σxoπ6g των Oλυμπiωγ ηταγ να διδαξoυγ στoυζ ανθqιbπoυg τo ηθoζ, τηγ ευo6βεια χαι την αρετη, ιiloτε οταγ 6λΘει o ΚυqιoE των Kυqiωγ, γα τoγ αγαγνωqiοoυν oι dνθqωπot με τα 6ργα Toυ. oλεg oι Σ|βυλλεg, ανεξαιρθτωg τoυ τ6πoυ στoγ oπoioγ 6δqαοαν, ηταν ι6qειεg τoυ Απ6λλωνoE. H Σ[βυλλα η Xαλδαiα πqoφητευoε την'Eλευoη τoυ Xριoτoυ, αλλd xαι την ν"αταιιτηση τηζ Αo(,αg απo τoγ M6γα Aλ6ξανδqo' Στo xυ8|ωζ 6νoμα oνoμαξ6ταν Σαμβηθη' παταγdταν απo τo γθνog τoυ Nωε xαι. ουμφωνα με τoν Ιωαννη τoν Λυδo, πqoφητευοε την γ6ννηoη τoυ oμηρου. την Σταυρωση τoυ Xqιοτoυ ειζ τo Tiμιoν Ξυλoν, αλλα xαι τα γεγoνoτα τηg ουντ6λειαg τoυ x6αμoυ'

αναατfioει xαπoιoy ανθqωπo αοQ6' πoυ θα yqαψει δια τoν ηqωιx6 π6λεμo xαι θα υμνi1oει τoυζ yεvvαιoτατoυE πoλεμιoτ6g τoυ' xτQoμαντεdει 6μωg και δια τoν Χριoτ6 xαι ooα θα ylvoυv μετα την

Aλλα 6μω9 και αyετιxα με τoy oμηQo αναQ6qει,6τι o Θεog θα

τε

Δεoμιbτηg,460) (3) AI' αυτ6ν λoιπ6ν πρωτα (τoy EρμΦ διαρθρrbθηxε η ιιoινi διαλεxτog, πoλλα απ6 τα ανιbνυμα βρηxαν oνoμαo(,α xαι tγινε η ειiQεαη των yραμματωv. (Δι6δ. ΣιxελιtilτηE, Bιβλιoθηxη, 1, 15,9) (a) oi δ6 Σιβυλλιαιoi oτi1oι'Eλλαδι φωνfi θξην61Θηoαν. (Σιβυλλιαιoi Xqηoμoi, Παq(oι, 1599, o16λια Mαρxoυ Αντιμα1oυ).

(2) Πqoμηθεrig: ....παi μι]ν &qιΘμ6ν, 6ξo1oν ooφιoμιiτων, θξη0qoν αδτoTg, γqαμματων αυνΘ6oειζ, μγημην &παντωv, μoυαoμητoq' θqγανην. (Aιo1tλog, ΠqoμηΘευg 

TΩNΣΙBYΛΛΩN EΓKΩMΙΑ KAΙ MΑPTYPΙΑΙ EK TΩNπΑΛΑΙΩN

ΣYΓΓΡΑΦEC2N

30l

xταQoυσlα τoυ XQιστod και μαλιoτα 6αα θα y[νουν μ6χQι ?(αL την αυvτ6λεια. Περιλαμ6d'νoνταζ o' αυτα 2dαι' τηy Κdπqο xαι την Aντι6yεια πρoQητεdεt πqαyματα αxαθoqιατα, δtα τη μεy ρι[α 6τι θα xαταoτραQεi με πολεμo xαι δεv θα αvαoυαταθε[, εvcb δια τηv αλλη oτι θα ytvει υπo6ρdyιo ι,ηo[. (Ιωανvηg ο Λυδ6g, De Mensipus,4' 47,52)

Συμφωνα με τιζ πQoφητειεζ τηζ Σαμβηθηζ, o Θεoζ αν6oτηoε τoν oμηρo ο oπο(oζ ηταν 6να9 ανθρωπog ooφog. Bδιb τι γα υπoθ6ooιrμε, oτι αναφfρεταL σε μετενodqxωoη; Kαλrjτερα αq oιωπησoυμε, διoτι το o1oλιo μιλαει απo μoνo τoυ. Στην lδια Σiβυλλα αναφ6qεται o Πλατοlγ oτoν Φαiδρο, αλλα xαι o Aγιog Ιoυoτlνog o oπo|og α1oλιαξει τα λεγoμενα τoυ Πλατωνog. Oι Σ[βυλλεg δεν ε(xαν τη δυνατ6τητα γιι xαλλωπiξουν τoυg λoγoυg τoυg, διοτι μ6λι9 oλozληqων6ταν η 6μπνευoη τoυg, δεν ενθυμιoυγταν ooα ε[1αν πει. 'Ηταγ διαμεοα μεταξυ Θεoυ xαι ανθριilπιυν xαι xατεxoνταγ απo θεiα 6μπνευoη xαι φιilτιση.

Ιoυoτ|νog, oε δημ6oιo xηρυγμα τoυ, πqoτρ6πει τoυζ ανθριilπoυE να διbοoυγ πqοοοxη oτα λε^,,ομεγα τ(υν Σιβυλλιbν, διοτι θα οταθουγ αιτiα πoλλιbν αγαθιilν!

o Aγιog

Διiloτε πρoooyfi αε 6αα tyoυν λεyθεl αδιαQιλovixητα απ' αυτfiv (τηu Σi6υλλα), xαι trιαθετε δια π6αα αyαθα o' εoαg θα ε|ναt αιτ[α, αQod πqoαναγy{λλει με αxq[6εια 1lαL oαQfiνεια τηv 'ΕλευoLν τoυ Σωτfiqog ημcilν Ιηαo{ Xqιoτo{'. (Aγιοg Ιoυoτiνog, Λ6yοE Παqαιvετιx6q πqclq'Ελληναg, 36, 6, 5)
Αγνωοτo εLναι τo oνομα τηg Σiβυλλαζ πoυ πQoφητευoε την γ6ννηοη τoυ μεγ[οτου τιυν EλληνιDν ηQιbωγ Hραxλη.

oι απoλλωνιαx6q Φυxis πoυ διαyoιlv μαντιx6v xαι ευαε6η 6[oν xαλoυyται τ6xνα και yοvoι τoυ Aπoλλωνoζ....' δι6τι αυτlg (οι απολλω'ιlιαx6g ψιly6q) Qαι,εqcbuoυν τoυζ εαυτoι3g τωv vα iyoυv πqo6λθει απ6 αι,τiy την ταξιv την θεixιjν, oπωg αxqι1rbg xαι η Σ[6ιlλλα απ6 αυτιjν την ταξιν πρoεQrjτευσε την y6νι'ηclιu τoιl Ηραxλ{ουg, xατα τηl, διαρxειαν τηg oποiαE lyιuε @αvεq6g αυτ6q με χαQαχτη ρ ιατ ιxα oη μεtα' (Πρ6xλog, Σy6λια εLζ τoy T[μαιou,3' 159)
o γεoπλατωνιxog φιλoοοφog ΠqoxλoE εξιατoρε| oτι η εν λoγω Σ[βυλλα πρoερx6ταν απο την θε'ιxη ταξη oτην oπoiα περιλαμβανoγται ot γoνοι xαι τα τ€xγα τoυ Απoλλωγoζ, φανεqι.δνoνταζ τo πq6γραμμα γενετιxηg των oλυμπiιυν xαι ουνiιμα την ιδιαiτερη xαταγιυγη τιυν Σι[}υλλοlν. oι dθλoι τoυ Ηqαxλi'oυg 61oυν ιδια|τερo απoουμβoλιομ6, o oπo|oE δια 

302

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

γα γιγει χαταγoητoζ, πQ6πει oι αγθQωπoι γα ιαΘαρθoriν εoωτεqιxd. o
HoαxληE xαθαριoε την x6πqo τoυ Αυγε(,α χQησιμoπoιι(lνταg τo υδωq τoυ Πηνειoυ χαι τoυ Aλφειori πoταμot3. o πoταμog πoυ θα εξαλεiψει τιζ ψυχιx6g αxαθαqοiεg ε(,ναι o Ιoqδdνηg, διoτι oε αυτ6γ εβαπτiοθη o Ιηοofg δια γα φανεqιiloει 6τι μ6νoν δια τηg Bαπτ[oεωg δυγαται να επιτευ1θε[ o ψυ1ιxog xαθαQμoζ xαι η αναiqεση τoυ πQoπατoQιχoυ αμαqτηματog. Σε 6γα δειiτερo απooπαoμα τoυ Πρoxλoυ φανεqιbνεται εχ ν6oυ η τdξη xαι η ημιθεΤxri υπ6oταση των Σιβυλλιbν.

μαι μεταξd τωv θε6y χαL τιJy ανθqcilπωll''. (Πρ6xλog, Σyολια εLζ τoν Tiμαιoν,3,382)

Δι6τι 666αια η Σi6υλλα 6ταν fiλθε ειζ τo Qωg εQαν6ρωoε την ταξιν τηζxαL 6τι 6.yει αταλε[ απ6 τoυg Θεodg: "Εyω πoυ ομιλcΙl ευqtoxo-

oxoπoυ Θεooαλoν|xηζ Eυοταθioυ, η oυμβoλτ] τoυ oπoioυ οτην διαoωση τω\' αq1ε|ων τηg 1αμ6νη9 γνωoηg ε(,γαι αγεxτ|μητη, ειδιxα oταν η γνιbοη αυτη α1ετiξεται με dγνωoτεg πτυx6g τηζ ξωηζ τoυ oμηqoυ.

Eξαιρετιxd ενδιαφ6qoν παqoυoιαξoυγ χαι oι μαqτυqiεζ τoυ Αqxιεπι-

Aλ6ξαvδQoζ o ΠαQιog ιoτoρεl 6τι o oμηqog τjταν υι6E των Ελλrjνrυν τηE Aιydπτoυ Δμαααyoqα xαι A[θραg' η δε τqoQ6g τoτ' fiταν η πqoQrjτιoαα 21αL xoqη τoυ'Ωqoυ, τoυ ιεq6rυg' τηE'Ιoιδog, απ6 τoυE μαατo{g τηg oπoiαg 6qεε μ6λι ειζ τo ατ6μα τoυ παιδιο6. Σε μ[α νtyτα τo 6qlQoE αqyιoε να clQυqlξει με Qωντj εyy6α διαQoρετιxιbν πτηνcbv, πoυ /1ταν yελιδ6νι, παyc|lνι, πεqιατ6qι, xoυqotνα, π{qδιxα, νεq6xoτα, ιllαqονι, αηδ6vι xαι x6ταυQαg' ευq6θη δε τo παιδ[ να παlζει με εvν6'α πεqιατ6ρια επ[ τηg xλlνηg τoυ. Ενcb η Σi6υλλα περιπoι6ταy τo παιδ[ πoυ ευQLσ21,6ταν πληαlov τωy πεQιoτεριcbv, xατελfiQθη απo 6xαταoι1) 1{αι εμπ'ιlεdoθηxε τα 6πη τηg' (EυαταΘιog , Παqεx6oλαi ειg τηv oδ6ααεLαν,2,11, 19)

o

Η μoναδιxη αυτη μαqτυqiα τoυ Eυoταθ(oυ πqoθq1εται απ6 τoγ πQoγε_ νθoτερo τoυ Αλ6ξανδρo τoν Πdφιo χαι μαζ απoxαλυπτει 6τι μ(α απo τι; Σi,βυλλεg ηταν υπεriθυνη γtα την αγατQoφτ] xαι την διαπαιδαγΦγηoη τoυ

μιxρoυ oμηqoυ τoγ oπoio βυξαινε o1ι με γdλα, αλλα με μ6λι! Καπoια νυ1τα o μιxρ6g oμηρog dq1ιοε να oφυq[,ξει με τηγ φωνη ενν€α διαφoρετιxιilν πτηνιilν. oι ενγ6α διαφoqετιxo[ η1oι σχετιξoνται με τιζ ηχoβoλ|εg χαι τιζ η1oδoνητιx6g oυ1νoτητεζ, πoυ βαoiξoνται oτιg oxτdβεg xαι τιg εννεαδεζ. o oμηqog riταν γνιbοτηg τωγ ηχoφασματιxι(lν oυ1νoτητων oι oπoiεg o1ετiξoνται με τoγ dqqητo ηxo τoυ Θεoυ. Tην ο16αη τoυ oμrjqoυ με μiα δευτεqη Σiβυλλα, την μαντιοοα Δαφνη. xαταγqdφει xαι o Δι6δωρog o Σιxελιιilτηg. Η Δαφνη r]ταν x6qη τoυ μdντη Tειρεο[α xαι εξdoxηoε τηγ μαγτι'ιiτηζ τθxνη οτoυg Δελφoυg. 

TΩN ΣΙBYΛΛΩN EΓKΩMΙA KΑΙ MΑPT\?ΙAΙ EK TΩN πΑΛΑΙe2N ΣYΓΓΡAΦEΩN

Σ16υλλα' δηλαδrj τo vα εxQqαζεoαι θεixd' με την yλtbooα υπαqyει ειζ τηy oι6υλλιxfiν ox{'ψιu. (Δι6δ. Σιxελιιilτηg, Bι6λιoθrjxη, 4, 66, 6)

Mε αξιoθα{μαoτoν Qdαιv, 6yραψε xαθε εiδoυg yqηoμodg, διαQoqετιxodg ωζ πQoζ την απ6δoα[v τουE. απ6 τηv oπoiαν λ6uε 6τι xαι o πoιητrjg oμηQog πηqε πoλλα oτoιyεiα δια yα ατoλloει τηv [δια την πolηoiv τoυ' Επειδrj πoλλ6g Φoq6s αυτrj ευqιox6ταν ειE θε'ixην 6xclταoιν, xαι επειδrj διετtπωvε yqηαμo{E' λ6νε 6τι ouoμαoθηxε

τoυ Ωρoυ-Aπ6λλωνog, εiγαι πιθαγoγ γα ταυτ(,ξεται με τηγ Σ(,βυλλα την Eρυθραiα. Kατd τογ Ηqαxλειτo η Eρυθqαiα ηταν xoρη τηg Λαμ(,αg, τηE x6ρηE τoυ Πooειδιilγoζ. Στo λεξιπo Σoυδα επιβεβαιιilνεται η απoψη τoυ Hραxλεiτoυ, zαΘωg αναφ69εται oτι η Eqυθρα|α, ofμφωγα με την επιxρατ6oτεqη εxδoxη, {ταν xoρη τoυ Απ6λλωνoζ χαι τηg Λαμiαg, εγιil xατ' dλλoυE xoρη τoυ Αριoτoxqdτoυζ, τoυ Kqιναγ6qoυ, τoυ Eqμ[ππoυ t] xαπoιoυ βooxoυ ΘεoδωΣτo λεξιπo αναφ6qεται 6τι η Eqυθqαiα 6ξηαε την επo1η τoυ Tρωιxoυ τoλ€μoυ, εγιb o Παυoανlαg oτα Φωxικα τoυ αναφθqει oτι η Eqυθραiα 6ξηαε ;τQo τoυ Tρωιxoυ πoλ6μoυ o oπolog δεγ επιτελ6στηχε τo \.200π. X.,6πωg υτoατηρlξoυγ oι πεQισο6τερoι ιoτoqιxo(, αλλd πεq(, τo 3.OOO π. X.. Mην i-ηομoνε|τε 6τι πqιν τιζ ανασχαφ6g τηg Tqoiαg, oι επιφαν6oτεqoι αq1αιoλo?oι χαι ιοτoqιxoi, Θεωqoυoαν dτι o Tqωιπog πoλεμog υπηqxε μ6νoν oτην φανταoiα τoυ oμηgoυ. Eαγ oι (,διoι γνιilριξαν τoυg Σιβυλλιxoιig Xqηoμοfg, θα εξαπqiβωναγ τιζ αληΘινθg μαqτυqiεg τoυ oμτ]ρoυ, πoλυ πριν θλθoυν oτo φωE τα ευρr]ματα απo τιg αναoxαφ6g τoυ E. Σλr]μαν τo 1870. Η μαqτυρ(,α τoυ Παυοαγ(,α, 6τι η Eqυθqαiα θξηoε πqo τoυ Tρωιxoυ τoλθμoυ, επιβεβαιιilνεται χαι απ6 απoοπασμα τηζ Χρoνoyqαφlαg τoυ \{αλαλα πoυ 6xει τ]δη πqoαναφεqθε(, oυμφωνα με τo oπo[o η Εqυθqαi,α εξηoε xατα την (,δια επo1η με τoυζ AqγoναliτεE χαι τoγ βαoιλια Tριilo, τoν ιδρυτη τηg Tgo[αg. Η οπoυδαιoτεqη oμωg μαqτυρ(,α περi τηg αρ1αι6τητα9 τηg Σiβυλλαg τηg Eqυθqαiαg 6qxεται απd τoγ M6γα Αθαναoιo, o oπolog αξιιbθηxε Πατριαρ7η; Αλεξανδqε(,αg oε ηλιπiα μoλιg 33 ετιilν. E(ναι γνωοτ6g o αγιilναζ τoυ Αγ[oυ εγαντioν τηg αiρεoηg τoυ Αqεioυ. Mεταξri τωγ επιχειQημdτων πoυ 7qηοιμoπoiηοε δια να φανεqιboει στoγ Αρειo τoν Λ6γo τηg Aληθεiαg, ηταν Ζαι oι 1qηομo[ τηg Σ(,βυλλαg τηg Εqυθqαiαg, την oπoiα o Aγιog Αθαναoιoq
Qoυ.

Την πιo εξθxoυoα θ6oη μεταξυ των Σιβυλλιbν xατ€1ει αδιαμφιoβητητα η Σ(,βυλλα η Eqυθqαiα η oπoiα, xατd' την επιxρατ6oτεqη εxδo1η, ηταν x6ρη τoυ Απoλλωνog. H Σ[βυλλα τqoφ6g τoυ oμηρoυ, η oπoiα τ]ταν επiοηg xoρη 

3M

TΑ ΑPXElA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

περ(, τo 2.1oo

τoπoθετει χQoγιχd τQειζ χιλιαδεg xq6νια πqιν απ6 την επo1η τoυ, δηλαδτ]

π.Χ.

l

"Axoυε δi1 oδν μιxρ6ν δπooycbν τα fυτα, cλ dνooιε "Aρειε, xαl αdνεg τrjν ααδτoi d'yοιαν. cld δ6' fυ παντωy xηδεμcbν θε6g, ε'ι)μενrjg εΤηq τQ λεyoμ6νφ, εi πtoτεωE '6yoιτo' Bycb yd'q δ α6E &νθqωπog'[λειι 'iyων τfiν παqα αoδ πρoμfiθειαν xαl iξ 'ΕλληvιxηE xαi ix PωμαixfiE γQαφηζ πανυ d'qyαιοτατηg ααφ6E d"πoδε[ξω τrjν'Aqεloυ μαν[αν πq6 τqιoyιλiωy που iτ6y δπ6 τfig'ΕqυθqαiαE πqoqρηθεTααy τε κα[
πqoφημιoθεTααν.

Axoυyε λoιπ6v αφod δι' oλlyo αvoιξεg τα αυτιd' αoυ, ααεβfi Aρειε, και xαταλαβε την αφqoαdνην σoυ' συ δε Θε6 πoυ φQoyτlξειq δι' 6λoυg, μαxαqι να ε[ααι ευvoικ6g δι' αυτoy πoυ λ6yεται, εαν διαxατ6yεται απ6 πloτη. Δι6τι εyc|l o διx6g cloυ ανθρωπog 6yoνταE ευoπλαyv[α, τηv απ6 μ6ρουE ooυ πq6νοια θα απoδεtξω xαθαqα xαι απ6 Pωμα'ixi yq"φi xαι απ6 Ελληvικrj yaαφi παqα πoλ{ αqyαiα την μαvlα τoυ Aqεloυ' πoυ πQoελ6yθη 2lαι' εJτQoφητε{θη απ6 την Εqυθqαiα πqo τqιcbν yιλιαδωv πεqlπoυ ετcbν. (Αγιog Aθαναοιog, De decretis Nicαemαe Synodi,4Ο' 18)
Αν xαι τo bνoμα τηg Σiβυλλαζ ηταγ Hqoφiλη, επoνoμαoθηxε Eqυθqαiα διoτι γεννηθηxε oτoν τ6πo τωγ Eqυθqιbν πoυ oγoμαξ6ταν Bαττoι, αργoτερα oμωg ωg π6λη πηqε την oγoμασiα Eqυθq6g . ΒτιτoE απo Ερυθραiα, την απoπαλoυoαγ Σιxελη, Σαqδανη, Γεqγιθ(,α, Poδiα, Λ(,βυοοα, Λευxανη xαι Σαμiα.

oι Δfiλιoι θυμo'ιiνται xαι 6yαν dμνo τηg yυναlxαg αυτfig δια τoν Aπ6λλωvα. ΕιE το πο[ημα τηg ouομαξεL τoy εαυτ6 τηg 6yι μ6νoν HρoQ[λη, αλλα xαι Aρτεμη xαι λ6'ει πωg εiναι ν6μιμη odζυyog του Aπ6λλcυvog, αλλoτε 6μωE αδελQfi τoυ και αλλoτε x6ρη τoυ.
(Παυοανiα g,
Φ

ωxιxd', 12, 2)

Πρoφανιilg oι xατoιxoι τηg Δηλoυ αναφ6ρoνταt στLζ δυo διαφoqετιx6E Σ(,βυλλεg, την Αρτεμη χαL τηγ Hρoφiλη Eρυθρα[,α' απo τιζ oπoiεg η πqιbτη ηταν αδελφη τoυ Απ6λλωνo9 xαι η δευτεqη xoqη τoυ. Mε την Eρυθρα(,α Σ(,βυλλα γνωqιξoταν xαι o Θαληg o Mιληοιog.

Κατ' αυτodζ τoυζ yρ6νουE o Θαλiγg o Mιλfiαιog απε6[cυαε oτην
Eπιπλ6oγ, ουμφωνα με τoγ Hρdxλειτo, η Eqυθqαiα πρoφητευε επi xiλια

T6νεδo xαι yνωριζoταν με τηv Σ16υλλα την Εqυθqαtα. (Θαληg, Testimoniα, Aπ6οπ. 8, 3)

6τη με την βoηθεια τoυ Θεof.

H Σ[6υλλα μαιv6μενη xατα τol' Hqαxλειτo' μιλrilνταE δια ylλια 6τη με τηy 6oi7θεια του θεοd, λ6ει αy6λαατα, αxαλλδππτα xαι αxατα- 

ΤΩN ΣΙBYΛΛC2N EΓKΩMΙΑ KΑΙ MΑPT\?ΙAΙ ΕΚ Te2N ΠΑΛΑΙΩN ΣYΓΓPAΦEΩN

ληπτα πρd'yματα' (Πλoυταρ1oE, Πεql τo6 μfi yqd'v Ξμμετqα τrjv Πυθtαν, 397, A, 9) To iδιo αναφ6qει xαι o Φλ6γων:

o Aρyανθr[lνιog o 6ααιλιαg τωv Tαρτηo[ωv, 6πωE αQηyε[ται ο Hρ6δoτoE xαι ο Avαxq6ων o ποιητrjg, 6ξηoε 150 6τη' H Σi'6υλλα η Εqυθqαlα 6ξηoε λiyo πqιν oυμπληqωθo.ιju τα ylλια 6τη. (Φλ6γων, Aπoαπααματα, 37, 92)
Tα oυμπεgασματα διxd ααg. o Αqιoτoτ6ληE μαζ πληqoφoqεi 6τι η Eqυθqα[α 6ξηοε πoλλα 1ρoνια οτην Ktiμη τηg Ιταλiαg, oπoυ χαι επoγoμ6oτη,ιε Kυμαiα, εγιb oτo λεξιx6 Σofδα αναφ6qεται 6τι η Eqυθqα[α oνoμαξ6ταν xαι Σαμ[α. o Παυoανiαg ιια; επιβεβαιιilγει xαι αυτ6ζ oτι η Eqυθqαiα 6ξηoε τo μεγαλtiτεqo τμημα τηg ]ιυηg τηE oτην Σαμo (Φωxιιιd,, |2' 5). Η Σαμ(α Σ(βυλλα ε(,ναι γνωoτη με τo 6νoμα Φυτιδ, η oQθoτεQα Φoιτιil, cιτ6 τη λ6ξη φo[τoE, πoυ δηλιbνεt τηγ πεqιπλdνηoη, ιδiωg τoυ γoυ. Oι νεoτεqoι μελετητθg τηg Σαμoυ θεωqoυν oτι η xατoιxlα τηg βριox6ταν oτo oπηi-αιoν τηg Παναγiαg Σπηλιανr]g(5) τo oπoio πιθαγ6γ να ταυτiξεται χαι με τo cιντqo τoυ Πυθαγoρα, oriμφωνα με τιζ μαqτυqi,εE τoυ γεoπλατωνιxo{ φιλoEνδιαφ6ρoν παqoυοιdξει χαι η αναφoρd τoυ Συμεων ΛoγoΘ6τη του Mεταφqαoτη (o οημαντιxoτερog των Συναξαqιoτιilν τoυ Bυξαντ(oυ), ουμφωγα με την oπo|α η Σαμ|α Σ(,βυλλα ξorioε 6ταν xτioτηxε η πoλη Bυξdντιo, η πεqiφημη αq1α[α απoιnιtα των Mεγαρ6ων' η oπoiα μετατρdπηxε απo τoγ M€γα Kωνoταγτ|γo αε πqωτεtioυσα τηζ αυτoχQατoQ(αg τoυ, αφoυ αναxτi,στηχε χαι oνoμαoτηxε Kωγoταγτινoυπoλιg.
ooφoυ Πoqφυρ(,oυ.

Κατα τo{τoυE τodg yq6νoυg Σiβυλλα iν Σαμφ iyνωρiξετo, xαl τ6 Βυξαντιoν ixτlαθη δπ6 Mεyαq6ων. (Συμειbν Λογoθ6τηE, Λ6oντog Γqαμματιxo'ι3 Χqovoyqαφiα, oε}'. 37)
F'xτog απo τη νηοo Σdμo, o Παυοαν|αg αναφ6qει 6τι η Eρυθραiα €ξηoε οτην Αλεξανδqεια τηg Tqωdδoζ, στηγ Kλαρo τηg Koλοφιilνog, oτην Δηλo Ζαι στoυζ ΔελφoriE' οε τ6ooεριg δηλαδη τ6πoυE oπoυ υπηq1αν τα μεγαλfτερα ιερα τoυ Απoλλωνog. Απo την Kλdρo τηg Koλoφcilναg, oτην oπoiα o .{πoλλωγ επoνoμαξoταν Kλαgιog, δ6θηxε η πqoφητεiα oμoλoγ[α, 6τι oι oλυμπιoι ε|ναι μιxqo μθQoζ αγγθλων τoυ Θεotj. Eiγαι πιθαγ6 η πρoφητε(,α
ι5) To οπηλαιo τηg Σiβυλλαg βρioxεται πανω απ6 τo Πυθαγ6qειo τηg Σαμoυ }-{αι απoτεi-εi ιερ6 πqooxliνημα τηg ΠαναγiαE τηg Σπηλιανηg, τo σημαγτιx6τερo πqooxυνημα τηg

νηοoυ. 

306

TA ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

τoυ Απoλλωγoζ γα δoθηxε στoυζ xατoixoυg τηg Kλαρoυ, απo την ι6ρεια τoυ Eρυθραiα, θα μπoqoliοε 6μω9 να 61ει δoθε[ xαι απo μ|α δειiτεqη Σiβυλλα πoυ 6ξηοε επioηg οτην Κλαρo τηζ KoλoφιilναE, η oπoiα oνoμαξ6ται' Λαμπoυoα xαι ηταν x6qη τoυ μdντη Κdλxα. Η Eρυθqαi,α ηταν ιθqεια τoυ Απoλλωνoζ χαι οτo πεq(,φημo μαντεio τωι' Δελφcilν. Σε απoοτααη λ(,γων μθτqων απ6 τo μαντε[o υπηρ1ε βqαxog απo τoι' oπο(oγ 6ψαλλε τoυζ χQησμoυE τηg. Toν βqd1o αυτ6γ oεβdoτηxαν oλoι oι επιδqoμεig πoυ π6qαoαγ απo τoυg Δελφorig. Kατα τoγ Παυοανiα, o ταφog τηg βqιox6ταγ στo αλoog τoυ Σμινθθω; Aπoλλωνog oτην Αλεξανδgεια τηg Tqωαδoζ(6). Στηγ ατriλη πoυ βqιoxoται' πdγω απ6 τoν τdφo τηg υπηρ1ε επιγqαφη πoυ επιβεβαLωγε 6τι η Eqυθρα(α ηταν ιθqεια xαι πqoφητισσα τoυ Απoλλωνog: "Ε[μαι εyω, η dαφαλτη πρoφητιooα τoυ Φo[,βoυ Σiβυλλα, xρυμμ6νη ιιατιυ απ6 τoν π6'τρtνoν αυτoν ταφoν, παρθΕνog με φωνη πριν, τιbρα 6μω9 δια παντα dφωνη, πoυ εξαιτ(,αζ μLαζ μo('qαg oτιβαρηg βρixα τα δεoμα τoιjτα''. Σxετιxα με τηγ xαταγωγη τηg Eqυθqαiαg xαι τoν τρoπo με τoγ oπolo εμφαν(,οθηxε μεταξυ των ανθqιδπων, εξαιρετιxo ενδιαφθqoν παρoυoιdξoυν χαι τα o1oλια τoυ Eqμε(,α ειζ τoν Φα(,δρoν τoυ Πλdτωνog.

τi1ν Aλεξανδρεκιν τfig Tqιυαδoq. Δijλoν xαl d'xτlyα τi7ν d'π6oτααιν Δfiλoυ - Δελφδν, γρα4'ιυ' μεν περιφ6qειαν, α8τη διtqyεται Βπloηg d'π6 την Aλεξανδqειαν τijE Tqω6"δοg. . 'H εiθεiα Π6λλαE - Aλεξανδρεlαg τijE Tρωαδog, προεxτεινομ{vη, oυναντd' τηι' Aλεξανδρ6τταν τfig'Ιooοi, '!νθα Ξy6vετo i μoxη τfig'Ιooo6, xαl fiv €ι'νi1yειρεν δ M6yα3

{6) Κατα τi7ν παραδoαιν' δ M6yαgAλ6ξανδρog' 6ταu dπεβιβdιlθη εig την Mιxqαoιατιxιjι' dxτiγν πληoloν τfig TρoiαE, iν6πειξεν εig τfiν γijν τ6 d'x6ντι6y τoυ xαi ΒxεΤ d'νηy6ρθη i1 φεριbυυμog π6λι9 Aλεξανδqεια f1 Tρωαg. "ΙΙ θloιg τfig Aλεξανδρεια6 ταiτηE Ξyει τα xατωθι yεωμετριxα - yεωδαιτιxα χαQα2lτηQr ατιxd' Βπi τoi yεαlyραφιxoδ yαqτoυ: .'Εαν μ! xlντρον τfiν πρωτε6oυoαι, Π6λλαιl τfig Mαxεδον[αg xα| dxτlνα τy'1ν dπ6oταoιl' ΠlλλαE -AθηνιΙ'lu (NαoE'oλυμπ[oυ Δι69) γραφοlμεν περιφ6ρειαν αiiτη δι6ρyεται dπ6 τιjι' Aλεξανδρειαν τflE TρωαδoE, oυμβoλiζουoα oioνεl την μεταφoραν τoδ"Ελληνιxoi Πyει1' ματog εiE τfiν Mιxqαν Aα[αy. .'Εαν μ6 x!ντρoν τrjν ΔωδcΙνην xαl d'xτlyα τi7ν c)"π6αταoιν Διυδιbνηg - Δfiλoυ yqαφιυμει'

περιφ!ρειαν, αδτη δι!ρyεται d'π6

.'Εαν μl x6ντρoν

τi7ν νηoον

Aλ!'ξανδρog. . 'Η Aλεξανδρεια τijg Aiydπτoυ xαi fi Aλεξανδq6ττα τfiE'Ιoαoδ dπ6yoυν Ξξ [oου c1π6 τιjν Πlλλαν τijg Mαxεδoνlαg (xι|xλog M. Aλεξανδqoυ)."o iπoλoyιoμ6g τdlν τεqαατlοlν dπo' oτααειυν α8τ6ν Βy!'νετo πρoφαvιυg δι' dyνωατoυ dατρoνoμιxηE μεθ6δoυ xαl Βλαμβανo' ντo δ6 αημεTα dναφoραg τα παλαια παναρyαια'Ιερα τfig'ΕλλαδοE' Καl i μαyη τfig'Ιooοt. πιθαvrbτατα, Βy6νετo Βπi yεωδαιτιxιυE xαl yεωμετqιxιllg xαθιυριoμ!νoυ oημεlου, δι' δ zαι δ Aλ!ξανδρog Βyxατεoταθη μ! τα oτqατεdματα του εiE τ6 oημεToν ΒxεTνo xαl dν6μεvε τliι' Βπlθεoιν τo6 Δαρεioυ. (Θ. Mανιιig, Tα d'γvιυoτα μεyαλoυρyfiματα τc?lν dqyαiων'Ελhjνων, oελ. 41) 

ΤΓ2NΣΙBYΛΛeiNEΓKΩMΙAKΑΙMΑPT\?ΙAΙEKTe2NΠΑΛΑΙΩNΣYΓΓPAΦEΩN

3o'7

λ6yoυoι δ6 αiτfiν ε0θ{g πqoελθoioαν' ?τQoει?τεTν iξ 6vdματog 6xd'ατoυ, xαl'6μμετqα φθ6yξααθαι, xαl Βv βqαyεT χQ6yφ τ6λειoν ε1δoE
d'νθρcbπου λαβεTν.

Λ6νε 6μcυg 6τι μ6λιE αυτ{1 {7λθε, πqoφfiτευαε αμ6oω9 περ[ τoυ oν6ματoζ τoυ xαθεy6g xαι μιλo{oε 6μμετρα, xαι 6τι 6λαβε oε odντoμο yq6vo τ6λεια μoaφι ανθρcllπου' (Eρμεiαg, Σy6λια ει'ζ τo1', Φα[δqoν, oελ. 94)
πqoxαταxλυομια(oι Σιβυλλιxoi 1qηομοi, oπωg xαι τα Eqμητιxα xεLδιαοιbθηxαν αq1ιxα οτην A(γυπτo η oπo[,α 6μεινε ανθπαφη απ6 τoγ μενα, z.αταxλυoμo τoυ Δευxαλiωνog. o Eqμηg παq6δωoε στoυζ Αιγυπτioυg την ιεqoγλυφιxτ] γaαφη ιboτε γα διατηρηθεi η γνιiloη, χωQιζ να υπαρxει o xiγδυγoζ γα απoλεοθεi. 'oπωg o Xριοτog δεν 6γqαψε τiπoτε αλλα δiδαξε, ι1τσι xαι τo φωζ τoυ ηλιoυ, δεν 1ρειdξεται να τo φωτoγQαφηoειE δια γα το 6xειg. Φ6γγει απ6 μ6νo τoυ. Η γνιiloη oτην αρ1αiα Α[γυπτo ηταν oπαρμ6νη παντoυ, οε τ€τρεg, επιγqαφ6g, μνημεiα, πυgαμ(δεg xαι ηταν φανερη oε 6λoυg'οπωE τo Πνειiμα τoυ Θεoυ, πoυ δεν εiναι xρυμμ6γo αλλα εiναι διαxυτo. Η γνιilαη ηταν φανεqη μπqooτd οτα ματια 6λωγ, 6πqεπε 6μω9 oι ανθqω;τoι γα γνωqiξoυν τoυg ανdλoγoυg xιbδιxεζ χαt δια να γνωq(ξει xdπoιog τoυg oqθoυE xιbδιxεg, 6πqεπε γα θ6oει oε πειθαρxiα την διανoιd τoυ, 6xo\ταζ την oqθη λατqε|α πqog τoγ Θεο. Η λατρεi,α πoυ διθπεται απ6 π|oτη, τρoτqθπει τoν dνθqωπo να μελετησει τιζ γQαφθζ δια γα πληοιαoει τo Θεioν. _\υτoE ηταν xαι o λογog fπαρξηE των xωδιxιilν xαι 6xι δια γα εμπoδ|ooυν τoυg ανθqιbπoυζ γα πqoοεγγiοoυγ τηγ γνιilοη, αλλd αγτ(,θετα δια να ξε1ωq[σoυγ τoυζ εαυτoυg τoυg απo τoυg αμαθε|g xαι να γ|νoυν οι διαxεxριμ6νoι του πνειiματog. O Διoγιjoιog Aλιxαqναoευg αλλd xαι o Mdqxog Αντ[,μαxoζ μαζ πληqoφogoυν oτι τα βιβλiα oλωγ τωγ Σιβυλλιbν ε|1αν oυγxεντqωθε[ στo εσωτεQιzo τoυ γαoυ τoυ Διog, oτoν KαπιτωλLγo λ6φo τηg Ριbμηg. Mεταξυ τωγ χQηομιbν αυτιilν, μoνoν oι 1ρηομo( τηg Eqυθqα(,αg ηταν επιγεγQαμμ6νoι με τo δνομd τηg. oι |διoι χQηoμo|, εxτog απo τoγ γα6 τoυ Kαπιτωλiνoυ Διog, διααιbθηzαν }1"αL οτoν θηoαυQ6 των Σιxυων[,ων στoυζ Δελφoυg, θνα ναooxημo oιχoδoμημα τo oπoio φιλoξενoυoε τα αφιεριδματα πoυ δiδoγταγ πqog τιμην τoυ _\τoλλωνog.
ΒxεT τolνυv εδqηclετε yεyqαμμ6νoν, δg i,v τcp Σιxυωvlωv θηoαυqQ yqυαoδν d'y{'xειτo βιβλioν'Aqιoτoμαyηg d.vαθημα τηζ'Εqυθqαlαg iπιxζl ... ποnjματι δlg"Ιαθμια, νενιxηxυ[αE.

oι

Εxεi λoιπ6ν θα βρεtτε yραμμ6νo, 6πωE oτov θηααυρ6 των Σιxυω- 

TA APXΕΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

νtων ευqιoxοται' yqυα6 βιβλi'o με επιx6 πoiημα τηE Εqυθqαiα; αφι6ρωμα τηE Aqιoτoμαxηs πoυ εlyε νιxrjαει δι3ο φορ6g oτα'Ιαθμια. (Πλoυταq1oE, Συμπooιαxrbν βιβλiο π6μπτο' θ6μα β'l oι 1ρηoμoi τηg Eqυθqαiαg Σ[βυλλαg ηταν o πoλυτιμ6τεqog θηοαυρo; τoυ Θηoαυqotj των Σιxυωνiωγ xαι ηταν 1αqαγμθνoι επdγω οε φ{λλα απo 1qυο6 τιαι oγι oε φυλλα απ6 xαλx6 6πωE oι 1αλxινoι πriλινδqoι τoυ Koυμqdν. oι xqηομoi αυτo[ πoυ, εxτ6g απ6 τoυE Δελφoυg, φυλdοοoγταγ πQo 2'600 ετων εντ69 λ(θινηg λαqναxαg η oπoiα εφqoυqε[τo απ6 δ6xα εν6πλoυ; dνδρεg oτo αδυτoγ τoυ γαot] του Kαπιτωλiνoυ Διog' φανεριbνογται χαι παλι π8oζ δ6ξαν τoυ Kυqioυ ημιilν Ιηοori Xqιατoιi. 

Γxραβoιiρεg τoυ 1599 απo την Παριαινη oυλλoγη
Σ ιβυλλ ιαxo
('

X qηα μo

(''

Σ[βυλλα η Εqυθρα|'α

Σtβυλλα

η Δελφi,q 

ΣLβυλλα η Σαμ(α

Σ(,βυλλα η Ευρωπα[α 

Σ('βυλλα η Περoi'g

Σ[βυλλα Κoυμανα 

Σ('βυλλα

η

ΛLβυooα

Σ[βυλλα η Ελληoπoντi,α 

Σi,βυλλα η ΚιμμEρια

Σ(,βυλλα Tιβoιlρτ[,να 

..,j:

λ\

A'

rζ}

.q

F δy t

fr

,γ

F

l

;:.

'W
Ψ'

H Σiβιlλλα η Εριlθραiβ με αμνιi στην α)/χαλια τι]ζ. oπωζ o χQL('φoQoζ Ερμis' ετoι xcl.ι l Ε1ιlθραi'α ιιπηρετclιioε τιlν Καλι1 Πι'lιμενα Ιηoιlυ Xριατo. Γxρα|)oι\ρα τoιl 1677 (Serι'aril
Gallaei . Dissertationes de Sibyllis). 

L5. ΣΙBYΛΛΙKOΙ

xPtΙΣMoΙ

Aναλoγωg με την επo1η, τoγ γεωγQαφιxo τ6πo χαι τtζ oυνθηxεg πoυ επιzqατofοαν στηγ αQχαtoτητα, διαφoρα oxληQα xαι αγθεxτιtι"α νχιγ'α χQησιιoπoιηθηxαν για γqαφη, 6πω9 η π6τqα, τo ξυλo, τo μ€ταλλo. τo ελεφαντoδoγτo xαι o πηλog. o Παυοανiαg αναφ6qει oτι ε|δε τo 6ργo τoυ Hοιoδoυ Εργα x,αι Hμiραι γα εiγαι xαραγμ6νo επd'γω οε μoλυβδo. Κα[ μοι μ6λυβδoν iδεlκvυααv' Ξ'vθα i nηyi' τα πoλλα δπ6 τoi yq6νoυ λελυμααμ!'νον' Εyytyqαπται δ6 αι3τQ τα''Εqyα. (Παυοανiαg, Ελλd"δoE Περιfiyηoιg, 9, 31, 4)
Ετιτog απo τα φfλλα μoλυβδoυ η xαλxof (xfλινδρog Koυμqdν), διαδεδομ6νη ηταν η γaαφη οε ξυλινεg πιναx|δεg χαι σε λ|θινεg πλαxεg. To πιo διαδεδoμ6νo oμωg υλιx6 γaαφηζ oε ολη την xλαoιxη αq1αι6τητα ηταν o παπυQoζ' τoυ oπo|oυ η χaηση ξεxiνηoε την 4η π.X. 1ιλιετiα. oι παπυqoι ηταν τυλιγμ€νoι γυρω απ6 μiα ξυλινη η xoxαλιγη qαβδo χαι τo μηχoζ τoυg oυ1να Ξετεqνoυoε αxoμη χαι τα π6ντε μ6τρα. oι xr]λινδqoι απo παπυqo απετ6λεσαγ τo xυριoτεqo μ6oo για τη διdδooη χαι τηγ αντιγqαφη τηζ Eλληγιxliζ ',,qαμματε[αζ, μ6χQι χαt τα τ6λη τoυ 2oυ αι. μ.X. Tην επoχη αυτη o πdπυqog ιιq1[ξει oταδιαπα γα αγτιxαθ[oταται απo την πεqγαμηνη, εγιil oι xυλινδqoι ιιρ1[ξoυν να παQαχωqoυν την θ6αη τoυg στoυζ xιbδιxεg' αγτ[, γα τυλiγoυν τα φυλλα oε μεγαλα qoλα, αρxιοαγ γα ουγxqoτoυν τεfxη oπωg τα oημερινα Tα τευxη αυτα oνoμαστηχαγ xιbδιxεg, εixαν εξιbφυλλα απo ξυλo επενδεδυμ6γo με δ6qμα xαι απoτελoυoαν 6να αρτιo οιilμα xειρoγρdφων φυλλων, oυνηθωg απo πεqγαμηνη, πρo'ιoν μιαg πoλυδdπανηg xαι 1ρoνoβoqαg διαδιzααLαg. Η αναxαλυψη τηζ περγαμηνηg oφεiλεται ατoν βαοιλ6α τηg Πεqγαμoυ, Ευμθνιo B' , o oπoloζ στιζ αQχ6ζ τoυ 2oυ αι. π.X. επε1ε(ρηαε να δημιoυργηοει βιβλιoθηxη ιxανη γα επιoxιασει τη Bιβλιoθηxη τηg Αλεξανδρειαg. oι τεqγαμην6g ηταν ιαταoπευαομ6νεE απo δ6Qματα ξιbων, xυ8iωζ μoο1αριof,
βιβλ(,α. 

316

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

xατσLxαζ χαι αQγιoυ. To δ6ρμα τoυ ξωoυ π6βoνταν σε μεμoγωμθνα φυλλα, τα oπoiα 6πειτα απo διαδoxιxα oτdδια xατεργαo(αζ oxηματιξαν τo τειixog oτo επιθυμητo μθγεθog. Η πεqγαμηνη 6λαβε την oνoμασi,α τηg απo την π6λη τηE Πεqγdμoυ στηγ oπo|α τελειoπoιηθηxε η επεξεqγααiα τηζ χαι εδqαιιilθηxε τo εμπ69ιo τηg, με οxoπo xυρ|ωg τηγ αντιγQαφη των αq1αiων συγγQαμ-

Κατd τoυg πQι(lτoυζ χQιστιανtχofg αιιδνεg oι Σιβυλλιxo[ 1qηoμo[ αqxισαγ γα γiνoνται αντιxεiμενo μελ6τηg χαt αγτιγQαφηg απ6 τoυg πριilτoυg Xριoτιανoυg Πατ6qεg, Aγioυg χαt ιστoQιχoυg. H πριilτη μετd Xqιατ6γ αγαφoρα oτoυg 1qηoμoυg, γiνεται απo μαθητη τoυ Xqιoτoυ! Αxoλoυθoιiγ οι μαqτυqiεE τoυ Πλoυταρ1oυ. τoυ Αγioυ Ιoυoτiνoυ, τoυ Παυoαγiα, τoυ Kλημεντog τoυ Αλεξανδq6ωg χαι τoυ Ευoεβioυ Καιοαρε[αE. o ΚλημηE o Αλεξανδqεrig διετ6λεoε xαθηγητηg xαι μετ6πειτα διευθυντη; τηg oxoληg τηg Αλεξdνδqειαg, εγιδ o Eπioxoπog Kαιoαqεiαg Eυο6βιoE oπωg xαι o Ωqιγ6νη9- εixε υπo την επoπτεiαγ τoυ τo μεγαλιiτεqo βιβλιoγραφιxo εργαoτηqιo αντιγaαφηζ xειρoγqαφωγ οτo oπoio εργdξoνταν oι xαλtτερoι xαλλιγραφoι τηg επoxηg. oταν περi τo 33O μ.X. o M€γαg Kωγαταγτ[,νog θθληoε να εφoδιααει τι1 μεγαλεg Exxληo|εg τηζ αυτoχQατoρlαg τoυ με xε[μενα τηg Αγ(αg Γoαφη:. ανθθεοε oτoν Eυo6βιo να ετoιμdοει πενηντα 1ειqoγqαφoυg xιilδιxεg απo περγαμηγη. Exτ6g απ' αυτην την παQαγγελiα, την iδια επoχη o Eυο6βιog, αυ','γqdφει τo 6qγo Ειg τoν β(,oν Κωνoταντlνoυ πoυ 61ει ωg αντιπε(,μενo τoν βiο τoυ Mεγdλoυ Kωγοταγτiγoυ. Σε τoυτo το 6ργo, o Eυο6βιog xαταγqαφει τoυζ χQησμoιig τηg Σiβυλλα; τηg Eqυθρα(,αg, την oπo[α επαιγε( xαι απoxαλε(, θεoπγευοτη χαt μαxαqια. Η ι6ρεια τoυ Απ6λλωγoζ πQoεφητευoε απ6 την αq1αιoτητα την 'Eλευοη του Xριοτof στηγ γη' τoυg 6o1ατoυg Nαιqofg τoυ Αντι1qiοτoυ, την Δευτθ9cι Παρoυoiα τoυ Xqιοτoυ xαι την Tελιxη Kρioη ξιbγτωγ xαι νεxριilν...'

ματων. 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XΡHΣMOΙ

317

ΙHΣoYΣ XPEΙΣTOΣ ΘEoY YΙoΣ ΣΩTΗP ΣTAYPOΣ.
απo τo 6qγo τoυ Eυoεβ[oυ, ΕιE τoν β('oν Κωναταντ['νoυ. Aπoμi'νει εig Βμ6 να d'yαxαλiαω εig τηv μνημηv xαl xαπoιo μ6qos iι'πo ταg ξtvαg Χqιoτoi Θε6τητo9 μαqτυqlαg αyετιxι7lg μ6 τrjν θεoτητα τoi Χqιoτoσ' διοτι c1'x6μη xαi d'π6 α8ταg, απoμvημoνεrοαι' θx γαρ τoι αδτol πoυ βλαoφημo6ν' yνωqlξoυν τrjv τoυτωγ δηλoν6τι xα[ f τΦν iπαqξιν το6 iδloυ τo6 Θεol xαl τoσ παιβi.ααφημotγτωγ αiτ6γ διαγoια δ6g τoυ, Βαy πιoτευoυν εig τoυg λ6yoυg oiδεγ αrjτ6γ θε6γ δγτα xαi θεoi ταΙδα, εiπεq γoiν τoΤg δαυτΦn αδτdιν.'Η Σiβυλλα λoιπ6y η'Εqυθραlα, λoγοιg πιοτευoυαιv. f1 τo[νυν η, δπotα παqαδ6yετ,αι 6τι iyεννrjθη τrjν Εxτην yενεαν μετd' τ6ιl xαταxλυoμ6ν, Eqυθqα(,α Σiβυλλα, φαoxoυαα iτo i6qεια τoi Aπoλλωνog, xαt Cαυτην iπτη γενεQ μετα τ6ν zαταπλυομδv γεν6αθαι, idqεια frν φoq6νταg oτ6μμα παqoμotαE d'ξiαg μ6 τooAπ6λλrnog,διαδημα}π' τ6,ν θε6v δ δπoToE λατqευεται d'πo ioηg τQ θqηοxευoμ6νφ'δπ'αriτfrg αγτfiν' '":l ",6u ,τογοδy φρoντlζovταE ' yδqω απo τ6y δπoTον ητο πεqιτυλιyμ6θεφ φoqoi oo, τρiπoδα -' νoζ δφιg, xαl μ{ τrjν βoηθειαν τofr θεoσ τερi δνi δφιE "o[τ6ν εiλεTτo A^π6λλωvog' πρoεφητευε εig αδτotg πoι3 τερι6πουo'α, δ"oφorβ,lξoυoα τε dvαyxην' iξαιτlαg τfig d'voητoιg 1ρωμ6νo,s or]'niflλrθδ;; Ψ.''''ou o^iye τιΙιv yoνiωv πod τfiE εΙyαν dπoδιbτιilν γoνειυν σει-τoLαtτην λατρεiαν, εiE τrjν διαqxειαν τoιαυτη λατqεiψ, δ,";i; τfiE δπo[αE dπρεπεΓE θυμo['xα[ τlπoτε ,',',. , ασχημoγεE Uυμoι χαι oυoεν ' -'- ' ,. 1*6n θ πiγ i ν ετ α ι' x ατ α τ α α ι] τ ? :; : :;:"i γi:' ; ;' ;y;"| \'u|i "^|'7 :! -;;, τoι-g iοτοqoυμdνoιg πεgi τξg d'φoσ πρoyωqηoε εig τα "ono* ]dφnηs' αtiτη τo[νυν ε'joω τδγ ti'δoro τfig yενoμ6νηζ ειζ d"xαταλληλoν αδiτων ποτε τf1g dxαiqoυ ioφ6v θεoευα6βειαg, xα[ d'φoυ iπληqcΙι-

Xρηομ6g Σ[βυλλαg τηE Eρυθqαiαg με αxqooτι1|δα,

Παρiοτατo δ6 μoι xαi τiγ αλλoδαπδγ τι μαqτυρrιδν τ{g

τoδ

εr,,auorrj.;;ffi" "*

ιi

;;

d'πo dεi,αv'!'μπvευoιν,'-δια θεiαg θπιπνoiαg δντωg γενoμ6νη τωu Ξπλ, τηg Βπρoφητευε τα μ6λλ'oντα ugατr], δι' θπΦγ πεqi τoδ θεoδ τα αyετιx6g μ6''i6u δr6u' μ6 ααφηνεια αυμu€λλογταπqoεΘ6απιοεν,οαφδg φιilvωE'προE ταg πQωτoτoπoθετrjαiιg ταtg πqοταξεοι τδν πqιbτων τ6ν πρcilτων yqαμμαiωv τα δπo[α'd'πo1ραμματων, fiτιg dxqoοτι1lg τελοrν τfiν d'xi;qooτιylδα, c1'πoxαλtπτoi-εγεται, δηλoδαα την iατοq(,αν yταζ θται την iατoq[α-'ν τfig xαθ6δoυ τoδ rξ; τοΟ 'Ιηαo8 xατελεtοεωE. 'Ιηooδ εiE τηv yfiν.

δειαιδαιμoνiαgπqοα1θε[οαxαi θηλqαγματι 

318

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

'Ιδριbοει γαρ 1θιbν xρloεωg οημεTον δτ'doται. "Ηξει δ' οriqαν6θεν βαoιλευg αiioιγ δ μ6λλων, Σαρxα παριbν πσοαγ xqTναι xαl x6ομoν i,παγτα. "oι|oνται δ6 θε6γ μ6qoπεg πιoτoi xαi d,πιοτοι, "Yιpιoτoν μετα τΦν &γiων θπi τ6qμα 1ρ6νoιo Σαρxοφ6qoν' ιpυ1αg δ' dνδqΦν θπi βηματι xqiνει. X6ρoog δταγ ποτε x6oμοg δλοg xαi &xαγΘα γ6νηται. Piι|ωαiν τ' ε'ιjδωλα βqoτol xαi πλotrτoγ i,παγτα. 'Exxαυοει δ6 τ6 πσq γflν or}qαν6ν f1δ6 θαλαοοαv. 'Ι1vευoν qηξει τε πυλαg εiqxτi1g
&tδαo.

Θα'!λθη d.πo τoν oυqαv6v, δ μ6λλων βαoιλεig εig τoιjζ αi6ναg

Θα iδρωαει xρloεωg.
"

f7

yfi, δταν '6λθη fi dlqα τηg

δια yα xqlνη xαθ6να ποι3 φ6qει oαρxα xαl δλov c1vεξαιρ{τωg τ6v x6oμον, Θα iδoυν τ6ν Θε6ι, d'νθqωπoι, πιατo[ κα[ d'πιατoι,

"Υιριατoν, μετα τdlν d'y[ων, εig τ6 τ6λo; τotl yq6νoυ μ1: ααqxα' xqlvoνταg Bπl βηματoE τα;

"oταv xαπoτε δ x6oμog 6λοg γivει
Θα d"πoρρiψoυν oi iiνθqωπoι τd ε[δω' λα xαl 6λoν yεvιxα τ6y πλoστον. Θα xαταxαioει τo πiρ τfiν yfiν, τ6τ' oiqαv6ν d.xoμη xαl τ{7ν θαλααααv. Aνιyνε6oνταg θα πυqπoλ{1αει τα; π{λαg τfi6 φυλαxfiE τoσ'Aδoυ. Tα αcbματα τoτε δλωv τlv dvθqcΙlπωι' θd '!λθoυy εig τ6 φdlg τiig Bλευθεq[α; τ6ν dytων' τotE παqαvoμoυζ τoτε τ6 πυρ θα iλ6y' yει εig τo6g αilναg. "'oαα xαπoιog'6πQαξε xqυφα, τ6τε 6λα θα τα μαqτυqηoει. Δι6τι τα oxoτεινα oτfiθη, δ Θε69 με δ ιαφωτ ιoμotg θα αvo [ξει. Θρfivog θα φθααει d'π6 δλoυg xα( τqιyμ6g 6δ6ντωy. Θα Εκλεlψει τ6 φnlg τfig f7μ6ραE' i λ"μιllιE τoδ f1λ[oυ xαl τdlν d'ατtqωv' T6ν o8ρανoν θα πεqιoτq!ψει μ6 ταy6τητα xαl θd' μθη τ6 φεγyoβ6λημα τη-ξ
αελτjνηg.

Ψυxαs τ6v d'vθq6πων.

d'γoνog xαl yεμd'τog d'γxαθια.

Σαρξ τ6τε πσαα νεxqδν

θg

θλευΘ6qιoν φαοg fiξει. Toυg δγioυg dν6μoυg τε τ6

αiioιγ iλ6γξει.

πiρ

'oππ6οα τιg πραξαζ θλαθεγ, τ6τε παγτα λαληοει. Στηθεα γαρ ξoφ6εντα θε6g φωοτfiqοιν dνoiξει. Θqf1νog τ'θx παντωγ iioται παi
βquγμ6s δδ6γτωγ. 'Exλεlψει o6λαg ηελioυ ciατρolv τε
1oρεTαι.

φθγγos δλεTται. 'Yιpιilαει δε φαqαγγαg, δλεT δ' δψιbματα βoυνΦν. "Yψog δ'οr]x dτι λυγq6ν θν dνθqιbπoιαι φανεiται. "Ιοα τ'δqη πεδiοιg iioται, xαi πσ,oα

oriραν6ν εiλiξει, μηνηg δε τε

θαλαοoα

φρυ1θεΙoα xεραυvιp.

oιix εig πλoδγ ε'iξει, γfi γαρ

oτq6ψει τα δψcbματα τdlν βoυvdlν. T6 ijψoE δ6ν θα φαlνεται πλtoν λυπηρ6ι, εig τoιig dνθριbπoυg. Tα βoυνα μ6 ταg πεδιαδαg θα iαoπεδωθolv xαt εiE 6λην την θαλαooαy δ6ν

Θα δψrbαει τα φαqαyyια, xαl θα κατα-

θα δπαqyει δυνατ6τητα πλε6oεωE' διoτι fi yfi θd' καταxεqαυνωθεT. 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMoΙ

319

Συν πηγαTg ποταμοl δθ xo1λαξoντεg λεiψoυoιν. Σαλπιγξ δ' oιiραν6Θεν φωνην πολυΘqηνoν dφηοει, 'Ωρυoυοα μυoog μθλεoν xαi πηματα x6αμoυ. Tαqταρ6εν δ6 1αog δεlξει τ6τε γαΤα 1ανοδοα. "Hξoυαιν δ'θπi βflμα θεoi

μ6 μεyαλov θρfiνov θα d'φiγαει'

Σαλπιyξ δ6 d'π6 τov oiρανoν,

xτηyαζ θα Βxλεlψoυv.

Πoταμol πoιj κoyλd'ξoυv, μαξ[ μt ταg
φωv/1ν

Σfrμα δθ τoι τ6τε πdο'ι βqoτoTg &ριδεlxετoν οioν. Ιo ξυΛoν εν πιστoιE τo χεQαE τo πoθουμενoγ doται. 'Aνδgδν ειiοεβεωv ξωη, τq6oxoμμα τε x6ομoυ, "Yδαoι φωτlξoν xλητoυg θγ δ'δ6xα πηγαig' Pαβδog πoιμαiνoυαα αιδηqε[η γε

βαοιλf1εg δ,παvτεE. Ρεtiοει δ' oriqαν6Θεν πoταμ69 πυq6g ljδ6 τε Θεioυ.

πoταμ6E xαl μαλιoτα d'π6 θεTov. Σημαδι τ6τε θα δπαρyει δi δλoυg τodg c1νθρcbπουE, τ{τoιο πo{ θα ε7ναι Εvτ6_
vοlE φανερ6v.

xραυyαξoνταg τ6 μ[ααμα τdιν iλεεινdly xαt ταg αυμφoqαg τoi x6oμoυ. T6τε τ6 yαog τoδ xατω x6αμoυ' θ(ι' φαvεqcboει fi yfi d'voi'yovταg τ6 oτ6μα τηg xαl θα ξλθoυv Βνcbπιoν τoυ βfiματog τoi Θεo6, δλoι yενιxα ot βαclιλεTg. Θα qε6oει d'π6 τov οδρανoν πυqινog

δδηγoiοαg.

πεqιxoπτod ααg θξου οi αν,'ιι"αL t'πL τ6ν αιbφqονα τε xαL x6oμιoν βioν

oδτog δ νiν πqογqαφεlg θν €ιxqooτι1iοιg θε6g f μδν Σωτηρ dθανατog βααιλευg δ παθιilγ δνε1'f μδν. Kαi ταδτα τfr παqθ6νφ δηλαδη Θε6θεγ iπ6οτη πρoxηqυξαι. μαxαqiαν δ'αιiτην Eγωγε xρiνω, f|ν δ αωτηq θξελεξατo πqοφflτιν τηg θαυτoi πεqi fμ(lν πqoμηθεiαg. dιλλ'οi πολλoi τδν dνθριilπων dι'πιoτolαιγ, xαi τα0τα δμoλογolντεg'Eρυθραiαν γεγενff αΘαι Σiβυλλαν μαντιν' [,πoπτευoυoι. δε τιγα τιi,rν τξg l'1μετ6ρα9 θρηoxε(αg πoιητιxξg μoυαηg oι}x αμoιqoν, τα iiπη ταiτα τεπoιηx6ναι, γoθευεοθα[ τε αιjτα z'αi Σιβιiλληg θεoπ(oματα εiγαι λ6γεoθαι, d1oντα βιωφελεΙg γνιilμαg την πoλλην τlν fδoνiν

z"ρατηοει.

f1 oαλπιyξ πoθητη θα ε7yαι' 'H ξωi τδv ε8αεβδv d'νδq6ν, Εμπ6διov θα ε7vαι δια τ6ν x6αμov, φωτlξoνταg τoυg 6νoμαoτoι.ig διd τlv δδατωv εig δrbδεxα πηyαζ. Θα iξoυαιααει f7 πoιμαvτικiγ oιδηqd
f7

Τ6 ξ6λoν δια τoιig πιoτotg,

τεtoη. 'Εycb τfiν θεωq6 τoυλαyιατoν μαxαρ[αν, αδτfiν τfiν δπolαν Bπ6λεξε δ Σωτfiq δg πqoφrjτιαclα iξαιτ[αE τijg πq6νoιαg τoυ δi iμd'g. Aλλα oi' περιoo6τεqoι c]'π6 τotE ανθρtbπoυE δty πιoτε6oυv, xαl cΙy xαl

δ δπoTog τcbqα πqoανεφ6ρθη εiE c|'xqooτιytδα, ε7ναι δ διx6E μαE Θε6E' Σωτηρ d'θdνατog βααιλειig, αiτ6g δ δπoTog'{παθεν πq6g yαριν μαE''. Και αiτα εig τηv παρθtvoν d'πo τ6v Θε6ν παqoυαιααθηααν να πQoφη-

Aiτ6g

ραβδog.

τfig διxfig μαg θρηαxεlαg ξμπειQog τΠζ πoιητιxfig μodαηg '!yει oυνθ6oει αδτα τα '{πη xα[ αiτα Βνoθεdθηoαν xαl λtyεται δτι ε7ναι δημιoυqyfiματα τfig Σ[βυλλαE, πod περι6yoυν cilφελiμoυg d'π6ψειg δια τrjv ζωrjν xαl περιx6πτoυν τηv δπεqβoλfiν τdlν f7δoνlν,

παραδtyovται δτι iyεuνηθη i'Ερυθqαlα η Σiβυλλα fi μαvτιg, δπoπτεdovται 6τι xαπoιoE απ6 τo{E δπαδoig

εδπρεπfi ξωi7ν.

δδηyδνταg εig

τiν

oυνετfiν xαl 

320

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

δ' dληθεια, τ{g τiv f μετ6qων &νδρδv θπιμελεiαg oυλλεξαoηE τουg 1ρ6νoυg &xqιβ6ατεqoν, δg πρ6g τ6 μηδ6να τoπαξειν μετα την τoδ Xqιατoi xαθοδογ xαi xρioιν γεγενi1οθαι τ6 ποlημα xαi δg παλαι πqoλε1θdντωγ δπ6 Σιβυλληg τδγ θπΦγ ι|.lεδδog διαφημiξεαθαι.

θν

πρoφανετ

d'κqιβ6ατερov τq6πov, iclτε oiδεlg να μηv δπoνoεT 6τι'{yει ylνει τ6 πoiημα

μ6 τrjν iπιμ6λειαv τδν διxiν μαg dνδqων Βξιoτ6ρηoε τα yρ6νια μ6

M6 δλoφαvεqη d'λiγθεια (rj Σtβυλλα)

μετα την xαθoδov τoi Xqιoτoi xα| τ{1ν xqloιν τoυ xαl νd' διαδ[δεται δg ι!ευδog 6τι fi Σi'βυλλα δια τcbν 8π6ν
τηζ πQoφητευει d'π6 τrjν d'qyαι6τητα.

Eυo6βιοg, Βιg τoν β[,oν Kωναταντlνoυ (Constantini imperatoris oratio ad coetum sanctorum), Λ6γoE Πθμπτog, 18, 1. α. Σινd 42, φφ.286α-Ζ81α,14og αιιilν (βλ. ειx. 89-91). β' Σιβυλλιαιιo[, Xρηoμoi, oελ' |64-165, Παqiοι, 1599.

Η μoναδιxη πρoφητεLα τηg Σiβυλλαg τηg Eqυθqαiαg, εxτog απo τo fργο τoυ Eυοεβioυ, διαoιbξεται oε πoλλ6g oυλλoγ69 Σιβυλλιxιilν Xqηομιbν χαι σε πoλλd 1ειρ6γqαφα πoυ βqioxογται διαoπαQτα στoν Aγιoν oqoζ, οτo Σιγd χαι στιζ μεγdλεg βιβλιoθτiπεg τηg Δυoηg. Mεταξυ τωγ χειQoγqdφων αυτιilγ oυγxαταλθγoνται τα εξηg: α. Πατριαρyεi'o Ιερoαoλτiμων 419' ουλλ. Λαυραg Αγ[oυ Σαββα, 14oE αι. (βλ. ειx. 80-82). β. Σιβυλλιαxoi Xρηoμoi, Παq[oι, 1599 (βλ. ειx.23-24) y. Vatic. gr. 743, φ. 57β, 16og αι. Bατιxαν6 (βλ. ειx. 104-105). δ. ottobon. 8r. 301, φ. 69α, 1576, Bατιxαγ6. ε. Mεy(,ατηE Λαtραg 1626, φ.765β' 15og αι. Αγιoν oqoζ. oτ' Mεy[oτηE Λαtραg 1513, φφ. |96β-197α' 1560, Αγιoν 'oQoζ. ξ. Ιβηqων 386, φ. 175β,l6oq αι. Αγιoν oQoζ. η. Διoνυoi,ου 167, φφ. 150α-150β' 16o9 αι. Aγιoν oQoζ.

o θνατog oτ|1og τηζ πQoφητε|αζ τηζ Eρυθqα(,αg, 'Εxxαdoει δ6 τ6 πσρ yην οδqαν6v fiδ6 θαλααoαν, μετατq6πει στην αχQoστι1iδα το 6νομα
XPΙΣTOΣ
αε

XPEΙΣTOΣ. Η Σ|βυλλα oμoλoγε[ στoν πQoτελευταio οτlxo του

χQηομof τηg oτι τo oνoμα Ιηοorig Xqειoτ6E εiγαι τo oνoμα τoυ Θεoιi: Aδτ6E δ δπoTog τιbqα πqοανεφ6qθη εiE d'xqoατιylδα, ε7ναι δ διx6g μαg Θε6g! o oτixog 'Εxκαυclει δ6 τ6 πiq yfiν o8qαv6ν i1δ6 θdλαooαν πεqιλαμ-

βdνεται οτo απ6οπασμα τoυ 6ργoυ τoυ Eυoεβioυ απ6 τη Moντ] Σιγd xαι 6τοι βεβαιιilνεται 6τι ο Eυοθβιog τoν εi1ε oυμπεριλdβει στo πqωτ6τυπo 6ργo του, τoυ 330 μ' x.. o επiμαxog οτ[1og, εxτog απ6 τo xειqoγραφo τoυ Σινα, πεqιλαμβανεται οτην Παqιoιγη 6xδooη Σtβυλλιαιιo(, Χqηαμoi, (1599), oτoν ιιcbδιιια 419 τoυ 0ρθoδ6ξου Πατριαqxεioυ Ιερoooλriμων παθιbg χαι στoγ xιbδιxα 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMoΙ

321

Vatic. gr. 743 τoυ Bατιxανoti, ενω αγτιθ6τω9 παραλε|πεται απ6 τoγ xιbδιxα ottobon. gr. 301του Bατιxαγotj xαι απ6 τα xειqoγqαφα τoυ Αγ[oυ oqoυg. E[ναι φανεqo oτι o εν λoγω οτixog πqoxdλεοε μεγdλo προβληματιoμ6 xαι xd,πoιoι απ6 τoυg αντιγqαφε(,g τηg Σιβυλλιxηg πqoφητε[αE ([oωg υπ6 τιg πι6οει9 τηg εxxληoιαoτιxηg εξoυοiαg) πqoτ(μηoαν γα τoγ παqαλε(ψoυν, πρoxειμ6νoυ γα μηγ o1ηματ(,ξεται στηγ αxqooτι1iδα τoυ λoγoυ τo 6νoμα Χρειoτ69, αλλd τo oνομα Xριoτog. To πq6οθετo E πoυ υπdqxει στηγ αχQoστιx[δα ΙΗΣoYΣ XPEΙΣTOΣ, ουμβoλiξει τoν Eq1ομεγoν, τoυ oπoioυ η 'Eλευoη πρoετoιμdοτηxε απo τo €qγo πoυ επιτ6λεοαγ oι Eγqηγoqoι 'Eιpιλoν. Αυτoi, μετd την 'Eλευoη τoυ Xριοτof παq6μειναν oε οιωπη. oxι 6μω9 χαι σε απqαξi,α, διoτι επιβλ€πoυγ Ζαι χαταγQαφoυν τα δqιilμενα των ανθqιbπωγ. H δqαoτηqι6τητd τoυg παfει φαιγoμεγLχα, ο1ι oμωg xαι oυoιαοτιxα, xαθιbg ελ6γxoυν εdν η ανθρωπoτητα εφαqμ6ξει την διδααxαλiα τoυ Ιηoori. E|ναι oι Eλεγxτ6g χαι oι Eπιτηqητ6g των ανθρcδπων. Tα δr]o 'Eιpιλον πoυ υπηρ1αγ στo μαντεio τωγ Δελφων σχετιξoγται χαι αυτd με τoν Ερ16μεγo χαι τoυg EγρηγoQoυζ υιofg τoυ. H πρoφητε(,α τηg Σ|βυλλαg τηg Eqυθqα[αg, με αχQoστtχiδα Ιηoofg Xρειoτοg Θεori Yι6g Σωττ]q (ΙXΘYΣ), ε[ναι η πqιbτη εοxατoλoγιxη Απoxαλυψη τηg ανθqιbπινηg ιοτoq|αζ η oπo|α oλoxληqιilνεταL χαι επιoφgαγiξεται μετα Xqιοτ6ν, απ6 την Απoxαλυψη τoυ Ιωαγγoυ. oπωg απoδ61εται o Eυoθβιog, αυτ69 πoυ oμιλεi στtζ πQoφητε|εg τηg Eqυθρα(,αg ε(,γαι o [διog o Θεog: Καl αiτα εig τfiv παρθ6νοy d'π6 τ6ll Θε6ν παρου α ιααθη oαv ν α πq o φητ εdoη ! To [διo oυμβα(νει χαι στην Απoxαλυψη τoυ Ιωdγγoυ, στηγ oπο(,α xαι τdλι o Θε69 φανεqιilγει oτoν Ιωdννη τα μελλoliμενα. o Eυο6βιog, εγxωμιdξεt τoυζ χQηoμoυζ τηg Eρυθqα|αg η oπoiα oπω; απoδ6'1εται Βyεννiγθη τfiν €xτην yενεαv μετα τoν xαταxλυoμ6ν τoδ N.δε. ;τoυ πQαγματoπoιηθηxε περ| τo 9.600 π.X. Η μαqτυqiα αυτη τoπoθετε(, τηι, Σ(,βυλλα 1ρoνιxα οτo δε$τεqo μιo6 τηg 10ηζ π.X. xιλιετ|αg, εγιil xατα τοr, Αγιo Αθανααιo Αλεξανδqε(,αg oπωg πqoαναφ6qθη, η Eρυθqαiα πρoφητευοε τερ[ τo 2.70o π.Χ. o Eυo6βιog επιβεβαιιilνει χαL αυτog oτι η EρυθQαiα riταγ ι6qεια τoυ _{πoλλωνog xαι oυγ1qoνωg διευxριν|ξει oτι oL πQoφητε|εg τηg εxφ6ρoνταν με τηγ βoηθεια τoυ Απ6λλωνo9. Kαταλαβαiνετε τωqα' πoια ηταν η απoστoi.η τoυ Απ6λλωνo9, πoιoζ ηταν o Κυqιog πoυ υπηQετot]οε xαι πιilE oι 1ρηομoi τηg Ερυθραιαg επιοφραγ(,ξoυν με τoν xαλυτερo τροπo την oντoλoγιzη ι,τοοταοη των Oλυμπ[ων. H πqοφητε(,α ξεxινd με αναφoqd oτην <ilqα τηg Eo1dτηg Kρ[οεωq. εiναι 

322

TA ΑΡXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

η ωQα χατα τηγ oπoια Θα Ξλθη d'π6 τov oυgανoν, δ μ6λλων βαoιλεtE εig τoιig αidιναE διd' vα xρivη xαθ6να πod φ6qει ααρxα xαl 6λoy dνεξαιq6τωg τ6v x6oμov. Και τ6τε, Θoηγog θα υπdgxει παι τqιγμ6g oδ6γτωγ. Tα [δια λ6για oυναντdμε χαι στo Eυαγγ6λιo τoυ Mατθαioυ: 'ΕxεT θα ε7lrαι τ6 xλαμα xαl δ τριyμ6ζ τdlν δδ6ντων (24' 51). Bαqυνoυoα οημαo[α θ1ει η oμoι6τητα των 1qηoμιitν τηg Egυθqα(,αg με τιζ πQoφητεiεg τηg Aπoxαλtψεωζ τoυ Ιωdννoυ.

Καi δ

τ{'ταρτog d'yyελog Boαλπιαε xαl xτυπηθηxε τ6 τρlτoν τoi fiλiου xαi τ6 τqlτoν τfig oελrjνηE xαl τ6 τρlτoν τι7ν d'oτ6ρων, δια να oxoτιαθfi τ6 τρiτoν μ6Qos των, κα[ fl iμ{qo να yαα71 τ6 τqlτoν τoi (Aπoxd"λυψιg, B, t2)
Θd' Bxλε[ψει τ6 φdlE τfig f7μ6qαE,

i

λαμιl'tιg τoδ fiλioυ xαi τdιv d'clτ6ρων.

(Ερυθραtα)

Καi o[ δπτα d'yyελoι, πoιj
yα

oαλπlooυν.

ε7yαι, τtE δπτα ααλπιyγεg δτoιμαoθηoαν

(Aπoxαλυψιg, 8,6)
(Εqυθqα('α)

Σαλπιyξ

δ6 d'π6 τ6ν oδqαν6ν, φcινrjν μ6 μεyαλoν θqrjvoν θα d'φrjoει.

Καt δ τρlτog d.yyελoE 6ααλπιoε xαi tπεαε d'π6 τ6y oiqαν6v μtyαq xαι6μενoE d'ατfiq πod και6τανε δg λαμπαδα xαl ξπεαε Βπανω εig τ6 τρiτον τdlν πoταμdιν xαl Bπανω εig ταg πηydζ τriιιl δδατωιr.
(Aπoxαλυψιg.8.
10)

θεioll.

Θα ρεdoει d'π6 τ6ν o8qαv6ν πdρινoE πoταμ6E xαi μαλιατα

d.π6

(Εqυθqαtα)

'Eναg xoμητηζ πoυ πθφτει στηγ γη oμoιdξει xατd την Σ(,βυλλα με πtiρινo πoταμ6, εγcδ xατd τoν Ιωdννη με dοτρo πoυ π6φτει ωg πυqινη λαμπαδα πoυ Θα πληξει το τqiτo των πoταμιilγ χαι των πηγιilν. Ανdλoγη ε(γαι xαι η πQoφητεiα τηg Σiβυλλαg Πoτα7ιot πoυ xoyλαξoυv, μαζ[ μ6 ταg πηyαg θα Bxλε[ιlloυν. oι oμoι6τητεζ των xρηομιilν με την Aπoιιdλυψη τoυ Ιωανγoυ xoqυφιilγoγται, με τηγ πqoφητε(α περi τoυ 1αραγματog τoυ Αντι1ρloτoυ!

Καt δπεyq6cυoε δλoυg, μιxqodg xαi μεγαλoυg, πλoυoloυg xαi πτωyo'ιig, BλευθlqουE xαl δoιjλoυE, νd' Ξyoυν yαραyμ6νο oημαδι εig τδ δεξ[ τουE x6qι ii εig τ6 μετωπ6v τoυE.

(Aπoxd.λυψ ιg, 1,3, 1'6) 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPΗΣMoΙ

323

Σiμα

δ6 τoι τ6τε πd'oι 1qoτoTE d'ριδε[xετον οiov.

δηλαδfi, Σημαδι τ6τε θα δπαqyει δι' 6λουE τoιig d'νθqcilπoυg, τ6τοιo πo'ιj θα ε7yαι Βντ6ιrωg Qανερ6ν!

(Εqυθqαiα)

Η πqοQητεiα τηg Eqυθραlαg πεQι τoυ 1αqαγματog τoυ Aντι1ρlατoυ αυγαγταται oε μεqιxα 1ειq6γqαQα με μια διαQoqoποlηαη, xαθιbζ στηγ Θ€οη τηg Φρααηg αqιδε[xετot, o\oν υπαq1ει η Φqαoη αQqαyig επloημoE.

Σiμα

δ6 πd'clι 6qοτοToι τ6τε, oQqαylg iπloημog.

δηλαδη, Σημαδι τ6τε θα δπαqyει δι' δλoυg τotg d'νθρrbπoυg, αQqαyiδα Bπioημη! α. Σι6υλλιαxo[ Χqηoμoζ Παρioι, |599. (6χ. εtx.24) 6. Ιεqoo6λυμα 419, Q.270α. (6λ. ειx. 81) y. Vαtic. gr. 743, Q. 59α. (6λ. ειx. 1Ο5)
To xdραγμα τoυ Αντιxρioτoυ θα εi,ναι πqαγματι oφραylg iπloημog! Αυτη ε(,ναι φ1λoι η μoναδιxτ] πρoφητεiα πoυ πεQιγQdφει τo 1dqαγμα τoυ Αντι1q[,oτoυ πQo τηg Eλειiοεωg τoυ Xqιοτori οτην γη.To 1αqαγμθνo αημdδι τoυ Αντι1qiστoυ τo oπoio πρoφητεfτηxε απo τoν Aγιo Ιωαννη τoν Θεoλoγo τqo διio 1ιλιετιιilν παι απ6 την Eρυθqαiα Σ[βυλλα xιλιετ(εg πQo τoυ Ιωαγνoυ, ε[,ναι η oημαντιxoτεQη πQoφητε(,α πoυ 61ει δοθε(, oτο γ6νo9 των ανθqcδπωγ. Η πρoφητε(α αυτη ηταν 1αqαγμ6νη επdγω οε φriλλα 1qυoori xαι φυλdοσoγταν εντog τoυ θηoαυqo'0 των Σιxυων(ων aτoυg Δελφotg. o 1qηoμ6g τηg Σ(,βυλλαg ε(,ναι απoλtiτωg αxqιβτig χαι πεQιεχτιιog, δι6τι τo 1dqαγμα θα εiγαι πρdγματι oημαδι πoδ θα δπd'ρyει δi 6λoυg τoιiE d'vθqιil;τoυζ, μdλιοτα με τρ6πo πod θd' ε7ναι ivτ6νωE φανεq6ν ιατd την μ(,αν 'LαL εxδo1η, xαι oφραγ(,g iπi'oημog xατd την αλλη. To xdραγμα τoυ θηρ[oυ θα εiναι υπoθεση υπεQχQατιxη, Θα αφoρd oλα τα 6θνη τoυ x6ομoυ xαι Θα εφαQμooτεi με xdΘε επιoημ6τητα. 'Ηδη 61oυν oφqαγιoτεi 6λα οxεδoν τα πqoΤ6ντα τoυ πλανητη παι αxoλoυΘε( η οειQα των ανθρΦπων. oι πλανεqθg μεθoδευoειζ χαι τα απατηλd οημε(α του Αντι1ρiοτoυ, περιγρdφoνται χαι στηγ αρxη τoυ τρ[τoυ Σιβυλλιxoιi Λ6γoυ. 

324

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMΕNHΣ ΓNΩΣHΣ

ΑΠoΣΠAΣMΑ EK ToY TPΙTOY ΛoΓoY
τoΤg λ6γoιg,

ΠΡOBAΙNOYΣA Mετα d'π6 αδτα πqoyωρiνταg διiι. περi τol &πατεδνog τdlv λoyων, πεqt τo6 d.πατεδνοg δαiδαlμονog τo0 dντι1ρiοτoυ φηo[ν μovoζ τol Aντιyqlατoυ λ6yει d'oματα πQoφητL?tα. δδdπη.
META TAΔE
Aπ6
δ

θx δd Σεβαoτην6lν fiξει Bελlαg μετ6πιαθεν, xαl oτηoει δg6ων {iψoE, ατηαει δ6 Θαλαooαν, f16λιov πυq6εντα μ6γαν, λαμπqαν τε οεληνην, xαi ν bxυαg ατ{oει xαL οηματα πoλλα πoιηoει dνθqιilπoιg. dλλ'oιi1[ τελεαφ6qα θοοετ' θγ αriτζl, dλλα πλαγα' xα[ δη πολλoυg μ6ρoπαg πλανηoει...

δ6 τotE Σεβαoτηvoι5g θα φθααει Βελlαg ix τδll 6πιαθεv, xαl θα oτηoει tiψog 6q6ων, θα ατiηoει δ6 τrjν θαλαoααν, τ6ν μεγd'λο φλoycbδη iiλιoν, zαi τrjν λαμπqd'v oελ/7νην, xαl νεxqoig θci dvαατfiαει xαl αi7ματα πoλλα θα xiι'νει εig τo'ιjζ d'vθρcbπoυE' dλλα δ6 θα ε7τ,αι

πλd'vα' Καl μαλιατα πoλλoυE d'vθqdlπoυg θα πλαvrjoει...
30).

d'πoτελεoματιxα

εig α8τoν,

d'λi.α

Σι6υλλιαxoI Xqηαμoi, Λ6γog 3og (6λ. ειx.

Στo απoxαλυπτιxo απoσπασμα, πεqιγqdφoγταt oι μεθoδευoειg τoι dqxoντα τoυ xdτω π6ομoυ, Bελ[αλ, αλλd xαι τα σηματα πoυ θα πoιηoει στoυζ ανθρωπoυg, τα oπoια αν εxληφθoυν μεταφoqιxα αφoρoυγ τα απατηλd oημε(,α, oπωg η φαιγoμεγtχη ανdoταoη νεxqιbν, εdν oμωE εxληφΘoι.ν xυqιoλεπτιxd, αφoρoriν xαι πdλι τo 1αqαγμθνo oημαδι πoυ θα λαβoυν οι ανθqωπoι oι oπo|oι θα πqoοxυνηooυν τo θηqioν. Η |δια πρoφητεiα, περι των απατηλιbν οημεiων χαι τηζ πλανηE τoυ Αντι1qiατoυ, ουγαγταται zcιι oτην Aπoιιαλυψη τo\ Ιωdννoυ.
Καt xαllει αημεTα μεyαλα, ωctτε xαi φωτια d'x6μη να xατεβαζη iι.πδ τ6v oiqαν6ν εig τfiν yfiν Βμπροg εig τodg iι'νθρcbπoυg. Καl πλανd τodg xατοlxoυg τfig yis μ6 τα αημεTα πot τo6 iπετqαπη να xατ'17 iμπq6g εig τ6 θηqloν... (Aπoxαλυιllιg,13, |3l
H oμoιoτητα τωγ Σιβυλλιxιbν Xgηoμων με τηγ Aπoxd'λυιpη τoυ Ιωdγγoυ πρoxαλεi δ6o9 xαι φανεqιbνει 6τι η πηγη του πνευματoζ χαt η εοτiα τoυ

Εαγ oι'Eλληνεg γνωριξαν τoυg Σιβυλλιxoυg 1qηoμoυg, θα xαταλαβαιναν oτι η'Eλευoη τoυ XQιστof στηγ γη r]ταν η επαληθευση τωγ 1qηoμων αυτωγ. Eυτυ1ιilg πoυ μεQιχoi απo τoυg 'Eλληνεg παq6διδαν την πανdq1αια γνιitoη xαι ιoτoqi,α, πoυ oγoμαoτηxε Mυθoλoγiα, στιζ επdμεγεζ γενε6g δια τoυ λ6γoυ. Η λ6ξη μυθoλoγιb οημαiνει: παqαδiδω δια τoυ λ6γoυ ιoτoριxα γε.,,oγοτα xαι πανdqxαιεg παqαδ6oειg. oι 'Eλληνεζ πoυ διετηqηoαν την γνιiloη xαι αεβαoτηχαν τιζ αq1αlε;

φωτog εiναι μiα. 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMOΙ

325

;ταQαδoσειζ τoυζ ηταγ αυτoι πoυ δ61τηxαν τον Ιηοoυ, δι6τι 6βλεπαγ τα z.oινd οημεiα απ6 τα λεγ6μενα τωγ πατ6ρων τoυζ, πoυ πεqι6γqαφαγ τoυζ 7ρηαμotig των Σιβυλλιbγ xαι των Oλυμπ(,ων. H πqoφητε(,α τηg Eqυθqα(,αg Σiβυλλαζ με αχQoστιx[δα Ιηοoυg Xqειοτog, οπωg περιλαμβανεται ατoν xrbδιlια 419τηg Πατqιαρxιxηg Bιβλιoθηxηg Ιεqoαoλυμων αλλd xαι οτην oυλλoyt1 Σιβυλλιαxo(, Xρηoμoi (1), ουγεχ(,ξεται απo ενα δεr3τεqo μαxqooxελ€ζ πQoφητιχ6 λoγo, xατd τoγ oπoi,o πρoφητεriεται η Γfννηoη τoυ Ιηοoυ απo την παρθ6νo Mαρiα, τo θαtμα τoυ πoλλαπλαoιααμoιi των π6ντε dqτων, τo μαρτtiQιoγ τηζ Σταυqιilαεωζ' τα μαστtγιilματα xαι τα qαπioματα, τo αxαγΘιγo οτεφdνι, αλλd xαι o Eυαγγελιoμ6g τηg Θεoτ6Ζoυ με τoν Αq1dγγελο Γαβριηλ!

'ι)

ΑντιγQαφα τιg oυλλoγτ]g Σιβυλλιαxo(, Xρηoμo(, (ΠαρLaι 1599), υπαρ1ουν oτην Eθνιxη BΦλιoθηxη (ε.φ. 648) χαι στην Γεγγαδειo Bιβλιoθηxη τηg Aθτiναg (GC 2136). 

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

AΠOΣΠΑΣMA EK ToY ΛoΓoY TΗΣ EPYΘPΑΙAΣ ME ΑKΡOΣTΙXΙΔΑ ΙHΣoYΣ XPΕΙΣTOΣ...
Γνιbμηg oδν ταυτηg μεμνημ6νog xqioιν fiξει, dντ[,τυπoν μ[μημα φdρων εig παqΘ6νoν &γνην, tiδατι φωτiξων δια πqεοβυτ6qων &μα 1ειρd;ν, παγτα λ6γφ πραοoων, πσ,oαγ γ6αoγ θεραπευων. τoυg dν6μουg παυοει τε λ6γω, oτoq6αει δ6 θαλααααν μαινoμ6νην, πooiν εiρηνηg π[ατει τε πατηoαg. εig θxπτti oματα φαqμαx6εντα παρειαg αι]τol διbαει, x'εig μdoτιγαg &πλιbαει Θ' ιiγν6ν γdlτoγ. αιiτ6g γαg x6oμφ παQαδιbοει παρθ6νoν &γνην. xα[ xoλαφιξ6μενog oιγηoει, μη τιg θπιγνQ τiE, τlνog ιiiν, π6θεν, frλeεν iνα φθιμ6νοιοι λαληοη' xα[ ατ6φανoν φoρ6oει τ6γ dxαγθιγoγ. θx γαρ dxαγΘδγ τ6 ατεφog θxλεxτδγ τδν &γ[ων αiιbvιoν fiξει. πλευqα τε vriξoυoι xαλαμφ δια τ6ν ν6μoν αrjτδγ. θx xαλαμων γαq οειoμ6γωγ δπ6 πvευματοg αλλoυ, πq6E xqlματα ιpυ1flg δτqαφη δργηs xαi, dμoιβi1g. &λλ' δτε τα0τα γε παντα τελειωθff, απεQ ειπoγ, ειE αυτoγ τoτε παE λυεται ν6μo9, δoτιg-dπ' dρxiE δ6γμαοιν dνθqιbπων θδ6θη, δια λα6γ dπειθff. bxπετααει δ6 1εTgαg, xαi π6oμoν d,παγτα μετρτ]αει. θx δ'dqτων iμα π6ντε xαi i1θυog εiγαλloιo dνδρdlν 1ιλιdδαg θν θρημ, πtlτε xoq6οοει. xαL τα πεqιooευοαντα λαβιbν &μα xλααματα παντα, διbδεxα πληgιilοει xοφiνoυg εig θλπlδα λαΦγ. xα[ xαλ6οει ιpυ1αg μαxαqων, o1 xαλ6γ &γτi xαxoi 1λευαξ6μενoι, τυπτ6μενoι, μαoτιξ6μενοι, πενiην πoθ6oντεg.
θg

.,Ξ''

"Εyovταg λoιπ6y θυμηθfi αιΤτrjν την yνιbμην θα d'πoφαα[αεη πqooφ6'qoντα; πανoμoι6τυπoν δμolωμα εig d'yντjν παρθ6νoν, φωτtξoνταg δια τoσ iiδατog xαi αυy1q6νωE δια τιμιωτ6ρων yειqdlν, Εxπληρcbvων τα παvτα διd τoi λ6yoτ'. θεqαπεdων xαθε d'αθ6νειαv. Κα[ τodE αv6μoυg θα αταματrjαει δια τoσ λ6yoι'. θd' xαταπραi1νει τrjν d'yριεμ6vη θαλαoααv, d'φοσ τrjv πατrjoει δια πoδiν εiρηνηg xαt διd π[ατεωg. Θα πqoαφlρει τα μαyoυλα τoυ εig φτυα[ματα φαqμαxεqα xαl θα ατρ6ψει τrjν d'γνrjν τoυ πλd'τηι' εiE τ6 μαατ[yιoν' δι6τι αiτ6E θα παραδrbαει εig τ6ν x6αμoν τrjν d'yνην παρθ6νoν.Ax6μη xι 6ταν qαπlξεται θα oιωπηα9ι, yωqig νd' yνωq,[ξει oι3δε[g πoι6;, εLyαL' απo xτoLov χαταyεταL 2{αL αxτo πoι. fiλθε, μ6 αxoπ6v vα δμιλrjclει εig τoi; νεxqοιig. Καi θα φoq6'αει ατtφανοl, d'καvθινoν' δι6τι d'π6 τotg dxαvθoυg θci βyη τ6 φωτooτ6φαvov τ6 αicbvιoy τιΙlι' Βκλεxτdιv dy[ων' Θα xεντrjooυν τci πλευqd' τoυ μ6 καλαμov iξαιτi,αE τot v6μoυ τoυg' δι6τι Βx τdlv xαλαμων πoι1 θα δπoxιιlo0llται d'π6 πuεσμα iiλλoι'. d'νετqαφη δια xατηyoqlαg ιpυyflg, δsyi: xαl Βxδιxrjαεωg. Aλλα δταy 6λα αι)τα δλoxληρωθοfrν, τα δπoTα ε7πα, τ6τε xαθε ν6μog καταqyεTται δi αiτ6v, δ δπoioE ν6μog 6δ6θη d'πo τrjν d'qyrjν μi μoQφiν d'νθρωπiνων δoyματωv δια λα6v δ δπoToE δ6v πιατε'ιjει. Θα d"πλcbαει τd'g yεTqαg τoυ xαl6λoy τ6y x6αμoν θα yωq6αει. Tαυτoyρ1vωg δια π6ντε d'ρτων xαt θαλαoαινωv iyθ'ιjων Θα yoqταoει π6ντε yιλιαδαg d'νδqαg εig τrjι, '6qημoν' xαl d'φοδ πd'ρει 6λα τα πεqιαoε6ovτα xoμματια θα γεμ[αει δrΙlδεxα κoφiνουg δια τιjν iλπlδαν τdlν λαdlτ,. Καi, θα xαλ6oει ταg ψυ1αg τdlv εδτυxιoμ{,νων πo{ διd' xαλ6 d'ντi δια xαx6 'iyoυν δπoατfi yλευααμo'ι3g' δεq6μενoι. μαoτιγωv6μενoι, i'πειδτj Βπιθυμoiν τηι,
φτcbyεια. 

.ΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMoΙ

Παντα νo6lν, xαL παντα βλ6πων, z.αi παντ6E d'xotων, oπλα1να z-ατοπευoει παl γυμνιilαει πρ6g Ei.εγ1oν. αιiτ6g γαq παντων αzo"i1, xαl νotg, xαi δqααιg, xαl i.oγog δ xτiξων μoQφdE.δ παγθ'

xαL ν 6xυ αg οιbξων, πdoαγ δ6 γ6αoγ Θεqαπευων, εig αν6μων 1εTqαg xαi dπioτωγ iοτατoγ fiξει' xαl διbooυoι θεi ραπ[oματα 16ραιν dναγνoιg. εig δf βqδμα 1oλτ]ν. xα( πιεTν δξog Ξδωxαγ. τfrg δ6 <α> φιλoξενiηg ταr1την δε[ξoυoι τqαπεξαν. ναοδ ο'7.ιοθfl xαταπbταoμα, xαi fiματι uεοoφ νυξ doται oxoτ6εοοα τελιbριog θν τqιοiν δqαιg. oi'x6τι γαq ναζl xqυφlφ τε ν6μφ τε λατρευειν φανταoiαιg x6ομoυ z-εxαλυμμ6νoν αδΘιg θδε[1θη, αi,Θ6γτoυ xαταβαντog θπl 1Θονog d'ενιioιo. fiξει δ'εig dtδηv αγ.16λων θλπiδα πσ,αι, xαi Θανατoυ μοΤqαν τελ6oει τρiτoν

iταxotει,

Καταvo6νταE τα παvτα, xαt βλ6πoνταg τα παντα, d'xoυoνταg τ6ν xαθ6yα xαl τα Borbτερα τo6 xαθεν6g θα Βξεταξει xαl θd' τα tι'πoyυμνrbαει BλtyyoιlταE τα' διdτι αiτ6E πoi ε7ι,αι fi d'xoη 6λωy xαl δ νoig xα[ f1 δqααιg, xαl δ λ6yoE πot δημιουqyεT μoQφαζ, εig τ6ν δπoTov 6λoι δπαxo{oυν,

cιτoφθιμdνων dναλυοαg εig φιiog fiξει, πqΦτog &ναoταoεωg ι.i.ητoig dqxηu δ πoδ ε iξα g, αΘαγατoυ πηγηs dπoλoυoαμενoι δδατεoοι ταg πρ6τερoν ι.αxLαg, dναγεννηΘ6ντε g &νωθεν, ιιηx6τι δoυλευoυαιν dθ6oμoιg flΘεoι x6oμoυ. πqiτα δ6 τoΙE iδiοιg φανεq6g τ6τε xυριoE Eοται. οαρπινog. δE παqog flν. 7.εqοiν τε ποοlγ τ'θπιδεiξει τεοοαρα τoΤE iδiοιg'd1νη πη1Θθlτα μ6λεooιγ, &γατολlην, δυoιν τε. μεοημβqiαγ τε xαl αqxτoν. τoοoαι γαq x6ομου βααιληιδεg iz-τελdοουoι πqdξιν την αθ6μιτον θπiψογον εig τυπoν ημδγ.

fruαρ

δπνιbaαg'xαiτ6τ'

xαθε d'oθ6νειαv, θα xαταλrjξει εig τ6 τ6λog εig yεiqαg παqαν6μων xαl dπloτωιl, xαt θα δcbαoυv εiE τov Θεoν qαπloματα δια yειρdlν d'αεβr'ιlν. Toi Ξδωααιl δ6 vα φd'yη yoλην xα[ l,α πiη ξ6δr xαi 'iται θα τo6 φανεqr'ilαoυν τ6 d'φιλ6ξενov αι3τ6 τqαπι!ξι. Θα oyιαθfi τol ναoi τ6 xαταπ6τααμα, xαl εig τ6 μ6ooν τfiq iμ6qαg θα y[νει oxoτεινη f7 v'ιJyτα d'π6ραντη, Bντ6g τριdιν δqdlν. Δι6τι d'x6μη δ6v ε7yε dπoxαλυφθfi πεqαυ τ6qω δτι iλατρευoν α8τ6y εig μυατιx6ν να6y xαt αυμφcbvωg πqoE τα Ξθιμα, δι6τι fiτo θαμμlvog αυμφcbνωζ πQ6ζ ταg Βντυπι'boειE τoi x6oμoυ, μ6χQιζ 6τoυ xατ6λθη εig την αicilyιoν yiν δs xυqlαqyog. Θα '{λθη δ6 εig τ6v Aδηv δiνoνταg τiγv Βλπ[δα εig 6λoυE, xα[ θα φlqει εig τ6λoE τrjν μo[qαν τoδ θαvατoυ d'φoi xoιμηθfi διd' τqεTq iμ6ραs' xαl τoτε dφoσ λι3αει τα δεoμα τ6v νεxqlv θα τodg δδηyιjαει εiE τ6 φ6g, d'φo6 δπoδεlξη πq6τog τrjν Bξoυotαv τfiE d'vαoτααεωE εiE τoυζ 6voμαατo{6 d'φo6 d'πoπλiyoυν ταE πρoηyoυμ{vαE xαxiαE εig τα 8δατα d'θανατoυ Ιτηyηζ, xα[ d'φoσ d'ναyεννηθo6ν dvωθεν, καθ6λoυ δ6ν θd' δπoταyθoδv εig τα iiνoμα iiθη τoσ x6αμoυ' Πρdlτov θα ylvει δ Κυqιog φαvεq6g εig τodE iδ[oυE, μt oαqxα' δπωE fiταν πρiν. Εig ταg yεTραg xαi εig τoι3g π6δαE θd' Επιδε[ξει τ6oαεqα ιyνη πoυ θατεqεrbθηααν εig τα [δια τoυ τα μ6λη, δηλαδfi τrjν d'νατoλfiv, xαl την δ'ι3oιv, xαl τ6ν ν6τoν xαl τ6u βoqρdv' δι6τι τ6oαι βααιλεTαι τo6 x6oμoυ θα Bxτ ελ6'ooυv πq d'ξιv παqαν o μov d'ξιoxατ α2ιQιταν μ6 τrjν iδιxrjv μαE πqoτ'ι3πωαιι,.

xα[ otbξει νεxqo$g, δiνoνταg θεραπε[α εig 

TA APXEΙΑ TΙΙΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

πoλλα παΘolαα' αιiτ6g οoυ βαοιλευg θπιβαg θπ[ πδλoγ θoαγει, πρdog πσ,oι φανεig, iνα τοι ξυγ6ν δν πεq δπ'fμΦν, δoδλoγ δυoβαoτα1τoν θπ'αri16νι xεiμενoν &qη, xαl θεαμοtg dθ6oυg λυoη, δεoμodg τε βιαloυE. αι]τ6γ οoυ γiνωoxε θε6ν, Θεoi υi6γ θ6γτα' αιjτ6γ δοξαζoυοα, xαL bν οτθqνοιoιν ii1oυοα, θx ι1;υ1fig dγαπα, xαL τ' oiiνομα βαoταοον αιjτo0'oιi γαq αοι μtΘoιoιγ iλαoxεται, ot}τε λιταiοιν, οιi θυoiαιg προο61ει φθαqταTg' ciφΘαρτog δπαg1ων' dλλ' &γioυ oτ6ματog θυμδ πqoφ6qoντεg iαοιν. γνδθι τig 7ι doτ'oδτog, xαi τoγ γενετffρα τ6τ' δψει' 1ηqευoει τ6τε παγτα χQ6γφ oτoι1εiα τα x6αμoυ, dηρ, γαTα, θαλαααα, φαοg πυq6g αiΘομ6νoιo' xαi π6λog oιiρανιοg xαi νυξ, xαi fiματα παντα, εig dv π0q fiξoυoι, παi εig μoQφηγ παν6qημoν. dοτρα γαq or}qαν6θεν φωοτηρων παγτα πεοεTται. xoisx|τι δη πτηooνται θπ' d6ρog ε{iπτερoι δρνειg, οtiτε βdαιg γαiηg' θigεs γαq &παντεg δλoδγται. xorix &νδqiν φωναi, oιi θηqdlν, ο{iτε πετηνdlν' x6ομοg dταxτog θιbγ, oιj 1qηoιμoν .frχon, dxoυoει. f11ηοει δ6 βαΘυg πoντog μ6γαν ηxoν dπειλfrg. ξδα τε vηxτα τq6μoντα Θαλαοοηg παγτα θανεTται, xαi να0g φ6qτoν δ1ουα'iπ[ xυμααιv oιjx6τι πλευoει. μυπηαει δ6 1θιbν αiμαoooμ6νη πoλ6μoιoι.

1αΤqε δγνη Θυγατεq Σιιilγ,

xαi

ΧαTqε d'yνη θι3yατεQ τηζ Σιcbν, rj δπoiα δπiατηE πoλλd" αδτ6E δ βααιλειjE ooυ, d'φoi dν6βει εig πdιλov {qyεται, εig 6λoυE πqd'oE θα φανεqωθεT, δια vα d'ρη τ6ν ξυy6ν απo iμαg 6 δπoTog εΙναι δυoβd.σταχτoζ δoδλog πot xαθεται εiE τ6ν αδy6vα μαg, xαl ιlα δruλι3αει d'θ6oυg xαl βιαloυg θεoμoιjE.

τiν λ6yων, oijτε δια τdlν παρακλriαεcbv αoυ' oiiτε δια τdlν φθαqτδv θυαιδν πρocl6yει' δι6τι εΙναι d'φθαqτog' dλλα μ! τ6νAyιoν ατ6μα τot παρ6yει θεqαπεlαν. Γvcbqιoε πoTog ε7ναι αδτ6g xαl τ6τε θα iδεTg τ6ν Πατ6qα. T6τε εig xαθoqιoμ|νoν yq6uoν θα Βξαφανiαει 6λα τα oτoιyεTα το6 x6oμoυ' δηλαδτj τ6ν d'6ρα, την yfiv, τrjν θαλαooαν xαl τ6 φ6g τfig xαιoμ6,νηE φωτιd; xαl δ oδqiιvιog θδλog, xαl fi νdyτα, xα[ 6λαι αi riμ6qαι θα φθααουν εig tu πτlq xαi εiE μoQφiν iντελ6g Βqημιx{γν. Δι6τι 6λoι oi φωτεινol d'ατ6ρεg θα π6ooυy dπo τοv oδραv6ν. Κα[ δ6ν θα πετoiν εig τ6ν d'6qα πτηvα μt δqαTα πτερα, oiiτε τo '!δαφοg τηζ γηζ (θd' μεiνει αταθεq61' δι6τι 6λα τd' d'yqια θηqlα θα yαθo6v. Κι oiiτε φωvαl d'νδρdlν, oiiτε θηρ[ωv, oiτε πτηu6v (θα d'xodyoνται). ''ovταE Ενα; κ6αμog ψωqlg ταξιν, δlv θα d'xotαει yρηαιμoν fiyoν. Θα dντηyfiαει fi βαθια θαλααoα μ6yαν fiyov xαi d'π6 τ6v φ6βoν των' δλα τ(ι. δδq6βια ξωα τfiE θαλαααηE θα d'πoθανoυν' xαl δ6y θα δ6ναται πλloy yd' πλε{αη xαqαβι μ6 φoqτlον εig τα x6ματα τfig θαλααoηE' 'H y0 θα dvαατεναζει ματωμ6vη d.π6 τo'ι3g πoλ6μουg'
δ6v xαταπqαijνεται δια

Aπcbθηoε τoιjE πρoηyoυμ6voυE xαl c1'παλλαξoυ c1'π6 τ6 αiμα τoυ' δι6τι αiτ6;

ooυ, d"π6 τιjν ψυyrjν ooυ yα τ6ν d'yαπd.g' xα[ xρατηoε τ6 δνoμα τoυ.

Γνrbριoε τ6ι, tδιov τ6v Θε6ν ooυ, δ δπoTog ε7vαιΥi6g τo6 Θεoi' δoξαξoυoα αl3τ6v xαl xρατ6αα τoν εig τrjv d'yxαλητ' 

ΣΙBYΛΛΙKOΙ XPHΣMOΙ

:rασαι δ' dνθqιbπων ιpυ1α[ βρυξoυαι 6δoiοι, τΦν dν6μων ψυ1αl δλoγυγμoTοl τε φ6βφ τε, τηx6μεναι δ6 λιμQ, δiψη, λoιμQ τε, φ6νoι9 τε. xαL xαλθοoυαι z-αλ6γ τ6 θανεΤν, xαl φευξετ'dπ' αiτδγ. oixετι γαq ΘανατoE τ' αiτoυg, o8 νtξ d'γαπαυoει. τoλλα δ'θqωτηooυοι ματην θε6ν ι.ψιμ6δοντα , καL τ6τ' dπooτρ6ψει qανεqΦg τ6 πρ6oωπoγ &π' αi'τΦγ. δπτα γαq αiιilγωγ uετανolαg tiματ' dδωxεν dνδραοι τi'αξoμ6νoιg δια 1ειqδν παρθ6νου &γγfis.αriτ6g μοι ταδε Θε6g πρiναg πατ6λεξε, xαi δι' Ειιoi οτ6ματog τα λελεγμ6να τiιγτα τελεooει... εig αiδνα φωτ6g μεγαλου πεπoΘημενοg Eοται Xριοτ6g'Ιηαoσg αiιbγωγ. αγ6νητog, d1qαντog, d,6νναοg, αiδιοg τε, οiραvιοg... f'οτατlοιg τε 1q6νoιg 1Θ6να ημε[ψατο, xα[ βqα1υg θλΘιbγ ταρΘθνου θx Mαqiαg λαγ6νων τε. θξαν6τειλε νdον φΦg oιραν6Θεv δ6 μoλιbν, βqoτ6ηv ir'εδυοατο μoQφηγ. πqδτα μ6ν oιν Γαβqιηλ oθεναq6ν δ6μαg δ1v6ν θδεi,1θη' δευτερα xαi zουρην αriταγγελog iiγγεπε {ωνn' δ6ξαι d1qαγτoιoι θε6γ οoig παqθ6νε x6λπoιg. ωg εiπιbν, Eμτνευοε θε6E 1αqιν, f δ'αiε[ zoι1ρη' την dρα ταqβog δμο0, Θιiμβog θ'iλεγ θξαιo0ααν. οτfr &ρ'δπoτρoμ6oυoα, ν6o9 δd o[ iττoiητo παλλoμdνηg xqαδiηg, f'π' dγνιbατoιοιγ d,xoυαΤg, αδθιE δ" εliφρανθη xαi iανΘη x6αρ αi.δfl, xoυqlδιον δ' θγ6λαοοεν iιiν δ' iρυθηνε παρειην, 1αρματι τερπoμ6νη xαi θελγoμ6νη φq6να αiδοΙ.

μoιiE xα[ φ6βov, θα ξηqαlvoνται d'π6 πεivαν, δ[ψαν, d.oθ6νειαν xαi φ6voυg. Καi θα d'ποxαλ6'αoυν τ6ν θαyατoν δqαTov, d'λλα αδτog θα φε6yει d'πo αδτοι3g' δι6τι oijτε πλ6oν δ θαvατog oiiτε f7 νιiyτα θα τodg d'vαπαυεr ματαια θα ρωτιjooυν πoλλα τ6ν βαoιλεtoντα εig τd" iiψη θε6ν, xαi τ6τε φανεqα θα d'πooτqtψει τo πρ6αωπ6ν Toυ d.πo

'!yoυν δδ6νταg θα δαyxrbνουu, δηλαδη αi ψυyαl τδν παραν6μωv μ6 d'vαατ εvαy -

6λαι αi ιpυyαl τ6ν d'νθρcilπων δg vα

Δι6τι '6δωαε iμlqαg 6πτα αirbνωy δια μετανοιαv εig τoιjζ d'νθqrbπουE πot
Βπλααθηoαν δια τdlv yειq6v τfjg d'yνfig παρθlvoυ. "o tδιog δ Θεoq d'φoδ Ξκqιvε τα παvτα ε7πε 6λα α8τα εig Bμ6, xαi 6αα '6yoυv λεyθη d'π6 τ6 διxο μoυ oτoμα 6λα θ(ι' τα πQαyματoττoιτjoει..' Εig αilvα μεyαλoυ φωτ69 θα γiνει δ Χqιoτog'Ιηoο6g πoθητ6g δi αifiναg. Aγ6ννητog, ii'απιλoE,
d'ατ εiq ευτο g, αicΔv ιo g, oδ q αν ιo g...

αiτo6E.

μαyεμ6νη d'π6 τ6 δ6og τfiE αx6ψεωg,

d'xoιioματα. Κατ6πιν εiφqανθη xαl d'yαλλ[ααεν f7 xαqδiαν τηg λ6yω τijg φωyηζ τηv δπoiαν d'xoυσεν' fi νεαρα κ6ρη yαμoy6λααε' xoxxlyιαε τ6 μαyoυλo τηE' εδyαqιατημ6νη d'π6 yαqαν xαi

ΕiE τoι3E δoτατoυg yqovουg d'ντηλλαξεv τrjν yfiν, xαi δΓ 6λ[yoν yq6voν fiλθεν d'π6 τ6 α6μα τfig Παqθ6νoυ Mαqlαq y6oν φ6E d"νlτειλεν δταν ηλοεν απo τoν oδραν6ν, λαμβανονταg d'νθqωπ[νηv μoQφiν. Πqdιτoν δμωg iφανεq6θη ft ri'yvfi xαl ioyυqd' μoaφi τoυ Γαβριηλ' δε6τεqoν δ'[διog iL'yyελog rλμlληoεν εig τηv x6ρην' δ6ξoυ παqθ6νog εig τo$g d'yuo6g ooυ x6λπoυg τoν Θεdν. Aφoυ ε7πεy αι3τ6, δ Θε6g ζδωxεv yαριv, εig την παντoτινιjv x6qην' αδτη, μoλιg τ6 d'vτελiφθη, φ6βos μαξ[ xαl {xπληξιg τfiν xατ6λαβεν xαl Bαταθη ταραyμ{'νη' Βνdl Bταqαyθη f7 ox6ψιE τηE d'πo τηv xαqδlαv' f1 δπο[α παλλoταy d'πo d'γνωoτα 

330

TA APΧEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ
Βπ6ατqει1ιεν εiE αδτrjv τ6 θαqqoE, δ Λoyog εioεyrbqηαεν εig τrjν xoιλlαν τηE, μ6 τoν xαιq6ν {λαβε ααqxα xαl Βξωoyoνηθη εig τrjν xoιλlαv, Βπλαoθη μ6 dνθρω'

xαi οi Θαρoοg θπξλΘεν, dπog

xαi

δ' εio6πτατo vηδυν. οαqxωθ6ν δ6 1q6νφ xα[ γαoτ6qι ξφoγονηθ6ν, θπλαoΘη βρoτ6ην iδ6ηv xαi xoiρog θτυ1Θη παqθενιxοTg τoxετoTg' τ6δε γαg μ6γα θαiμα βρoτoΤoιν. dλλ' or)δ6γ μ6γα Θαδμα θεQ πατρl xαι ΘεQ υiQ. τιxτ6μεvoν δ6 βq6φog, πoτi δ' iφθατo γηθoουνη 1Θιbν, οriρανιog δ' θγ6λαooε θρ6νog xαi &γαλλετo x6αμoE. xαινoφανηg δ6 μαγoιαι oεβαοθη θ6οφατo9 dοτηq. απαqγανωθ6ν δε βq6φοg, δεi1θη θεοπειθθoι φατνη. xαi Λ6γου f1 8ηθλε6μ πατρig θε6xλητog θλ61θη' βoυτελαται g τε xαL αiγoν6μoιg xαi πoιμ6οιν dqνδν.

πlνηv μoρφην xαi iyειlνi1θη υ[6g μ6 παqθεyιx6ν τoxετ6ν' δι6τι α8τ6 Bδα fiτo μ6γα θαrμα δια τoυg dνθqrbπουg, d'λλα

xαθ6λoυ μ6yα θαfrμα δια τ6ι, Θε6ν Πατ6qα xαl τoy Θε6y Υi6y. M6λιq Βγεννηθη τo βρ6φoE, yαqα Bξη-

πλrbθη εig δλην τηv yfiν, yαμoy6λαoεν δ

oiqανιοg θq6νog xαl dyαλλiαoεy

δ

x6oμoE.'Ενdl τ6 βq6φos ηδρ[αxετo εig τα

απαqyανα, Ξνα ν6og d'αττjq d'π6 τ6ν Θε6ν πρoοριoμ6νog Ξyινε δqατ6E εig τo'ι3g μαyoυg, δπεδε[yθη δ6 fi φατνη εiE τoig πιατoι3g τoi Θεoδ xαl cbνoμαoθη η 8ηθλε6μ πατqlg τol Λ6yoυ Bxλεγμ6vη cj'π6 τ6y Θε6ν, εig τoιJE πoιμ6ναg τcilτ' βoδι6ιl xαi τoυE αiyoβoαxoig xαl τοιj;
πo ιμ6ναE τdlν d'qν ιdlν.

ξωη τoυ Ιηooil 1ιλιετiεg πQo τηζ Eλευoειilg Toυ. Mεταξυ των πqoφητειιilν αναφ6ρoντα L τα φαQμαι|ερα φτυo(ματα Ιιoυ θα δεxτεi o Ιηooυg οτα μdγoυλα τoυ, αλλα }.ιαι τα μαoτιγιilματα πoυ θα 1αqdξoυν τrjν d'yνi1y τoυ πλατηνAx6μη κι d'v qαπlζεται θα αιcυπrjαει, Aiτ6s πod fiλθεν μ6 oxoπ6ν να μιλη' αει εig τo6g νεxqodg.Πωg εiναι δυγατ6ν να μιλdει o Ιηootζ στoυζ νεxgoυg: 'AλλoE δ6 ci'πο τo{E μαθηταg τοi ε7πε, "Κ{lqιε, Bπtτρεψl μoυ να παω πq6τα να θαιl'lιυ τoν πατ6qα μoυ''. δ'Ιηoo6g το6 λi'yει, "Axoλo'ιjθηα6 με xα[ ti'φηoε τodg νεxqo6g νd' θd'ψoυν τo6g 6αυτ6ιl νεxρodg". (MατθαtoE, 8,21') Nεxρoi ε[ναι αυτo| πoυ ε|δαγ τoν Ιηοoυ xαι δεγ τoν εγνιbqιοαν.

H Eqυθqαi,α Σiβυλλα πρoφητεtiει τα σημα\,τιxoτερα γεγoνoτα απ6

την

Mαxαqιοι 6αoι δ6y ε7δαv xαl Βπloτευoαy. ('Ιωαννηg,20,29) o πqoφητιxog λ6γog oυνε1iξεται με αναφoqd οτo αxαγΘινo οτεφdνι. οτoν xdλαμo πoυ θα τqυπηoει τα πλευρα Τoυ xαι ατo θαriμα τoυ πoλλαπλαοιααμoυ τωγ π6γτε dρτων χαι τωγ ιxθυων, απ6 τα πεqιooευματα τωγ oποiων γ6μιoαν δtbδεxα xoφlνoυg. Tα διbδεxα xoφiνια ε(,ναι τo πεqiοοευμα πoυ δεν πεταχθηχε, αλλd φυλα1θηxε δια γα φαγωθε[ αqγoτερα. Δια πoi,oυg φυλα1θηxε αυτ6 τo πεgiοoευμα; 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XΡHΣMoΙ

331

Η Σ(,βυλλα αναφ6ρει 6τι τα δΦδεxα xoφlνια φυλdxτηxαν δια τrjν Βλπ[δα τιlν λαclv. To διbδεxα oτoγ εαυτ6ν τoυ, δ[,γει τoγ αριΘμ6 144. o αριθμoE αυτ6g ουμβoλi,ξει την πυqαμ(,δα πoυ 61ει τ6οοεqιg πλευρ€g, τ6oοεqιg αxμ6g z'αι μ(,α πdθετo γQαμμη πoυ oυγδ6ει τη βdoη με τηγ xoqυφη (xατω αgιoτερα). oτι ε(,γαι πdνω, ε(,γαι xαι νuaτω' μαg λθει o EρμηE.

Miα πυqαμiδα oε xdτoψη (x6ντρo), οxηματ(,ξει 6ναν oταυqo, ενι.δ oε oιpη ιδεξια) o1ηματiξει 6να τqiγωνo πoυ 61ει την xoqυφη ατqαμμ6νη πQoζ τoγ
oυραν6.

Απ6 τη βdοη μ61qι την xogυφη, υπαqxει η dπειqη ν"}'Lψαlια τoυ Θεoυ, oπoυ oτη βdoη υπdq1ει τo A, ενcb oτην xoρυφη τo Ω -Mθγα! Tο γραμμα Ωιι€γα, εiναι η αντιδιαοτoλη τoυ γρdμματog o-μιxρ6ν. ε|γαι 6γα μαxρoν o, τoυ xαταληγει σε Ω xαι δηλιilνει τoν θαυμαoμ6. o αqιθμog |44.000 αναφ6qεται oτην AπoxdλυΨη ωg o αqιθμog των ανθqιbπων πoυ θα ευqεθofν εγγεγqαμμ€γoι εrζ τo βιβλ(,oν τηζ ζωηζ xαι εiγαι αqιθμ6g ουμβoλιx6g' oι τqειg x,by"}"oι μετd τo 144 oυμβoλlξoυν τoν xooμo τιυν τqιιilν διαoταoεωγ, ενιil η πυραμ|δα oυμβoλiξει τoγ γαo χαι τηγ xλ|μα7-α τoυ Θεorj. Oπoιog εια6λθει o' αυτoγ τoγ γα6 πoυ ε[γαι οτqαμμ€νog πQoζ τoγ oυQαγo, θα 61ει οωθε[. Θα 61ει περdoει oτην αντiπεqα oxθη, απ6 την oπo(α ξεxινα η ανdβαση πQoζ την dπειqη x}"Lψαxα τoυ Θεoυ. o αqιΘμ6g 144 αγτιoτoι7εi οτoν λεξαqιθμo τηg λ6ξηg θε(,oγ. oπoιog ειoθλθει εντ69 τoυ γαof αυτot], θα 61ει εια6λθει εLζ τoν θε[oγ o[xoγ. Θε[oν oνoμαξ6ταν xαι ο να6g τoυ Mειλι7-[oυ Δι6g, πoυ ευqιοx6ταγ στo oqog Σιιilν, στo θειoγ 6ρog των Ιεqoooλriμων. Tα διbδεxα xoφ|νια φυλαoooνται δια γα 61oυν μεQiδιo αυτo| πoυ θα αzoλoυΘηooυγ τoν Xριοτ6, αυτo[ πoυ θα ευqεθofγ εγγεγQαμψ6νoι ειE τo βιβλ('oν τoυ Aρν(,ου. Δι' αυτ6 xαι η Σ(,βυλλα αναφ6qει oτι φυλdοooνται δια την ελπi,δα τωγ λαΦγ. H πqoφητεiα oτι o Θεoq θα xαλ6'αει ταg ψυyαg τdlν ειiτυyιoμ6νων πo6 δια xαλ6ν d'yτ[ xαxoi {,yoυν δπoατfi yλευααμoι3g, δεq6μενoι, μαατιyωνοιιενoι' Βπειδιj Βπιθυμoiν τrjv φτcil1εια, Θυμiξει 6γτoνα τoυζ μαχαQιομorig 

332

ΤΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

τoυ XQιστori οτην επi τoυ 6qoυg oμιλLα. o πqωτog μαxαqιoμ6g πoυ συγαγταται οτo Eυαγγ6λιo τoυ Mατθα(oυ, ε[,ναι τo μαxαριoι oi πταlyoi τQ πνε{ματι (MατθαLog,5,3). o μαxαqιομdg τoυ Ιηoου, αναφθqεται οε ατομα με διανoητιxη ανεπαqxεια. 'Eγα διανoητιxd, xαθυοτερημθνo παιδi, δεν θ1ει oυνεiδηοη των πραξειilν τoυ, δεν θxει 1ρ6og xαι 6ταν xωqig oυνε|δηoη λαβει τo 1αqαγμα, εξαxoλoυθεi γα εiγαι μαxdριo χαι τo 6νoμα τoυ ευρ[οxεται εγγεγqαμ6νo εLζ τo βιβλloν τηζ ξωηζ τoυ Aρν(,oυ. Oταγ o Ιηootig ηταν επL τoυ Σταυρoυ, 6γινε οx6τog ειg 6λην την γην, εiE τ6 μtooν τfiE iμtqαg. Η πqoφητεlα τηg Eqυθqα(αg, θα αyιαθεT τοσ ναoi τo xαταπ6ταoμα, xαl εig τ6 μ6αov τfig ftμ6qαq θd' ylνει oxoτεινrj f7 νdyτα d'π6Qαvτη Βvτ6g τqι6ν δqδv, επαληΘευεται με τLζ i,διεg o1εδoν λ6ξειg απ6 τoν Eυαγγελιoτη Λoυxα.

'Hτo ijδη πεqlπoυ Ξxτη δqα xαt {'yινε αxoταδι εig 6ληv την yfiν Eωg τiγu iνd'τηu δqαν, xαl δ ijλιoE δ6u iφαlνετo xαl Βoylαθηκε τo IαQαπ6τααμα τol ναoδ εig τ6 μtooν. (Λουxd'E,23,44)

Η 6Nτη ιbqα πoυ αναφ6qεται οτoν Eυαγγ6λιo αγτιοτoι1ε(, oημεqα οε ιilρα δωδεxdτη' διoτι τoτε η μ6τqηoη δεν γινoταν οε δfo 12ωρα, αλλd οε τ6oοερα εξαωρα. To ημερoλ6γιo τηζ επoxηg, πoυ ε[1ε θεoπιoτε| απo τoγ 'Eλληνα αoτqoν6μo Σωοιγ6νη τo 46 π.Χ.' διαδ6xτηxε τo παλαιoτεqo ημερoλoγιo τoυ Αθηνα[oυ αoτqoν6μoυ Mθτωνog, τo oπoLο θεαπiοτηxε τo 432 π.X. H επoμενη πqoφητεiα αναγγ6λλει την τgιτ]μεqo Tαφτ] χαι τηγ Ανdoταoη τoυ Xριoτof
!

τoi θανατoυ iι'φoυ xoιμηθεT δια τqεT; xαl τ6τε d'φofr λdαει τα δεαμα τdlu νεxρdlν θα τo6E δδηyiiμ6qo; σεL εig τ6 φδ6 d"φor δποδε[ξει πqdlτog τfiν Βξoυαlα τfig d'ναoταoεΘd' φtρει εig τ6λοg τrjν μotqαν ωg εig τotg δνoμαατο6E.

Στην αυν6xεtα τoυ λ6γoυ, o χαιQετισμog πoυ απευθυγεται πQoζ την αγνli θυγατ6qα τηE Σιι.δν, oυγαγτdται χαι στoν πρoφητη Ζαγαqtα'

Xαiqε αφ6δqα, θυγατ6qα Σιιby' xfiρυαε θυyατ6ρα
iδoιj, δ βαoιλευg ooυ '{qyεται πq6g ειE.

'Ιερoυααλrjμ'

(ZαyαρiαE,9' 9\

ΠΦE εiναι δυγατoγ να θεωqoυνται οημεqα η Σιιilγ χαι oι οιωνιατ6g διιilχτεζ τoυ Xqιoτof χαι τηζ Ελλdδαg, xαι oυγ1qoγωζ γα αναφθqεται o Ιηoori; ωg o βαοιλεfζ τηζ Σιιilγ; ΠιbE ε[ναι δυγατ6γ να ουμβιβdξoνται αυτ6g oι θννoιεg xαι γιατ(, xαγ6να< θεoλ6γo9 δεν oμιλεi για τα επiμα1α αυτα oημε[,α; Στην λαxωνιxη διαλεxτο, η λ6ξη οιog 1ρηαιμoπoιε|ται αντi τηE λθξη; 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMoΙ
θεοg. oμoιoτq6πωg

JJJ

τoυ Δι69, τo 6qog τωγ θε[,ωγ.'Hταγ τo oqog τωγ θεiωγ μυoτηq[ων, τωγ θεiωγ δυναμεων χαι των θεiωγ ανδριbν. 'Hταγ τo θε|oγ 6qog, τo 6qog Σιιilν. oι Eβqαioι δεν μπoqoriσαγ γα προφθρoυν την λθξη θεioγ, δι6τι δεν xqηι]ιιιoπoιoυσαν φωνηεντα στιζ λθξειE. 'Eτoι αλλαξαν τη δoμη, τoν τoνιoμo Ζαι τα πνεtiματα τηE λ6ξηg θεioγ, χαL μη 61oνταg διxα τoυg πνευματα dρxισαν γα πqoφ6qoυν την λ6ξη ωg Tξιων η Σιων, χQησtμoπotιbνταg τα oυμφωι'α τοαντ6 χαι γoυγ. Eαν ξητηοετε απo 6γαγ Ιοπαγo να πρoφ6qει την λ6ξη Σιιδγ, θα την πqoφ6qει Θειιbγ, ενcb 6να9 Ιταλog θα την πqoφ6qει Tξιιbν. To ιεqo τoυ Mειλι1[oυ Διog εxτog απ6 ιεqo των θε(,ων, oνoμαξ6ταν xαι Δ[oγ, zαι 6μεινε στηγ ιστoQ|α ωg ιεgo των Eλληνων Σoλiμων, εχ τoυ oποloυ τgoηλΘε η oνoμαο(,α Ιεqoooλυμα. Θε[oγ oρog τoυ Eλληνιoμoυ ηταν xαι o Αθωg, τo οημεqινo Aγιoν oQoζ, ι:τo oπoio πQo τηζ Ελευoεωg τoυ Xqιoτori υπr]ρ1ε να69 xαι dλoog τηζ πα8tJενoυ Αqτ6μιδog, ενιil μετα Xqιοτoν, 6γινε τo oqog τηg Παρθ6νoυ Mαρiαg, το τεqιβoλι τηg Παναγiαg. To oqog των Σoλυμων,6πωg xαι τo oρog Kαριιηλog δυτιxα τηg Γαλιλαiαg, ηταν αφιεqωμ6νo οτoγ Δiα. To [διo xαι o Αθωq -τoυ ηταν αφιεqωμ6νoζ στoγ Αθιbo Δiα. Η θυγατηρ Σιιilγ, οτα Eλληνιxα, ε[ναι η εxxληα(,α τωγ θε[ωγ μυoτηρ|ων. _+υτηE τηg εxxληοlαg Nυμφiog εiναι o Ιηooυg. Αυτog ε|γαι xαι o μυοτιx6g '.'cιμog. Oooι oμoλoγηοoυμε Xqιoτoν xαι αqνηθofμε τo xαqαγμα τoυ Αγτι7.ρ[οτoυ, θα oυμφdγoυμε εtζ τoν γαμoν τoυ Nυμφioυ με την Exxληolαν Toυ.

xαι η λ6ξη Σ(,βυλλα, πqo6q1εται απ6 τη δωqιxη λ6ξη Σιoβoλλα, πoυ στηγ αττιxη διdλεxτo γiνεται θεo-βoυλη. Mε τoγ iδιo τρoπo η i.€ξη Σιιilν εiναι παqαφθoqd των λ6ξεων θε[oν η τωγ θε(,ων. To oqog Σιιilγ πoυ υπηq1ε οτα Ιερoo6λυμα, αq1ιxα oνoμαξ6ταν Θεioν η τo oqog τωγ θε|ωγ. oπωg o να69 τηE παqθ6νoυ Αθηναg οτην Αxρoπoλη ηταν ο ναog των παρθ6νωγ χαι oνoμαξoταν Παqθενων, 6τοι xαι o να69 τoυ \Ιειλi1ιoυ Διog, ηταν o να69 τωγ θεiωγ, xαι oνoμαξoταγ Θεioγ. Συνιilνυμo ιιε τoν να6 ηταν χαι τo oqog των Ιεqoooλυμωγ οτo oπo|o ευριox6ταν o ναoE

Καi λ6yει πq6g iμ!, "Γqαψε: Mαxαqιoι oi xαλεoμ6voι τοi yd'μoυ τoσ Aρνloυ''.

εig τ6 δεTπyoy
79 ,

(Aπoxαλυ'ι/l ιg,

9)

H θυγατ6qα Σιιbγ εiγαι η Eπxληαiα τωγ θεiωγ μυοτηq|ων xαι o Θεog zcιτ€qxεται δια να xανει την txν"Χηoη τηg ανθρωπ6τητα9. H εxxληoiα γεννd του; πιoτoυg' ενιδ o Ιηοoυg ε|γαι o Nυμφiog, ε(,γαι o Πατ6qαg, o Πqιbτοg xαι
Eσχατoζ' Γvιbqιαε πoTog εΙναι αι)τδg xαi τoτε θα iδεTg τ6v Πατ6ρq πqoφητευει siβυλλα δια τoγ Ιηooυ. To (διo λ6γει παι o Ιηοoυg:
ι)
η 

334

TΑ ΑPxEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ "Εαν μ6 Βyvωqlζατε' θα Βyνωqlξατε xα[ τ6v Πατ6qα. ('Ιcυαvνηg, !4,7)

πρoφητιπ69 λ6γo9 oυνε1|ξεται με τα γεγoν6τα τηg ουντ6λειαζ τoυ χ6σμoυ. oι oμoι6τητεζ με τηγ Απoxαλυψη τoυ Ιωανγoυ ειναι xαι πdλι φαγεaθζ.

o

of ψυyαl τdlll παραv6μcυν μi d'ναoτεναyμodg xαl φ6βov, θα ξηqαιyoνταL dπ6 πεiναl', δiψαν, d'αθ6νειαy xαl φ6νoυ9. Καt θα d'πoxαλ6ooυy τ6 θαyατoy δqαTον, d'λλα α'ι3τ6g θα φε6yει d'π' αiτoιjE' διoτι oijτε πλ6oν δ θd'νατog o|iτε fi νdyτα θα το{E d'ιlαπαdει'
(Εqυθραiα)

Κατα ταg fiμtραg ixεTναg θα ξητrjooυν oi d'νθρωπoι τ6ιl θd'νατov, d'λλα δ6ν θα τ6ν εUqoυv, xαl θα θπιθυμrjoουv yα πεθαuoυν, d'λλα δ
θανατoE θα φεdyει dπ'αδτoι3g'

(Aπoxαλυψιg,9,6).

Η Απoxdλυψη τoυ Ιωdνγoυ συμπληQd)νει' επισφQαγ[ξει xαι oλoxληqιbγει τoυζ 1qηoμoυg τηg Σ(,βυλλαg τηE Eqυθqαiαg. Και στιζ δυo πεqιπτιilοειg τα γεγoν6τα δεν αxoλουθoυν χQoγιχη oειρd. o Ιωαννηg xαι η Eρυθqα[α πεqιγgdφoυν τα γεγoν6τα με σtγχυοη, oπωg αxqιβι(lg τα βλ6πoυν i1xα}'"(sτεQα τα βιωνουν. Δι' αυτο ουxνα xατd την πεqιγqαφη μελλoντιxιilν oυμβαντων, oμιλoυγ οε 1qoνo αoριoτo. To φαινoμεγo ε[γαι πιο 6ντoνo oτην Σiβυλλα, δι6τι μετα την εxφoρd των πQoφητειιilν τηg δεν ε[xε ιαμiα θυμιοη δι' αυτα πoυ ε[xε πει. Κατα την πqoφητε(α τoυ Eυαγγελιoμoυ τηg θεoτ6xoυ, η Eqυθqαiα πqoλ6γει αxομη }tαL τα αυναιoΘηματα τηζ παρΘ6νoυ Mαqiαg, oπωg τoν φoβo, την ταqα1f, την oεμν6τητα, τηγ 1αqd xαι τo θαqqog! Πρ6τoν δμωg Εφανεqrbθη i δ"yνi xαi ioyυqα μoaφi τoσ Γαβριrjλ' δεtτεqoν 6 |διoE &'yyελog cbμlληoεv εiE τrjν xoqην' δ6ξoυ παqθ6νoE εiE τoι3g dyνo'ιig ooυ x6λπoυg τ6ν Θε6ν. Aφoυ ε7πεν αiτ6, δ Θε69 ξδcυxεν yd'qιν, εig ττjν παντoτινrjν x6ρην' αδτrj, μ6λιg τ6 d'ντελrjφθη, φ6βog μαξi xαl'!xπληξιg τrju xατ6λαβεν xαl Βατd'θη ταραyμ6νη' BνιΙt Βταραyθη fi ox6ψιE τηg d'π6 τrjν xαρδ[αν, fi δποiα παλλ6ταν, d'π6 d'γνωoτα dxoιioματα. Κατ6πιιl ε0φρd'νθη xαl d.yαλλ[ααεν i1 xαρδlαν τηg λ6yω τfig φωνηζ τrjν δπotαν d'xoυαεν, ri νεαqα x6qη yαμoylλααε, xoxxiνιoε τ6 μαyoυλ6 τηg, εδyαgιoτημ6νη d'π6 yαqαν xαt μαyεμ6νη d'π6 τ6 δ6oE τfig ox6ψεωE, xαl Βπ6ατqεψεν εiE αiτrjv τ6 θαρρoE, δ Λ6γoE εiαεycbρηαεv εig τrjν xoιλlαν τηζ, μ6 τ6ν xαιq6ν {λαβε oαρxα xα[ |ξωoyovrjθη εig τrjν xoιλiαv, iπλd'oθη μ6 d'νθqωπ[νην μoQφiy xαl Βγεvνrjθη υi6g μ6 παqθενιx6ν τοxετ6ν.
τoxετog ηταν μ6γα Θαιiμα για τoυζ ανθqιilπoυg τo oπoio xdπoιoι oημεqα τoλμoυν να αμφιoβητoυγ. ΑγτιΘ6τωζ η μεταφoρd εν69 οτoι1ε[oυ (π.1. xoβαλτ[oυ) μ6oω αxτινoβoλ(αg για τη θεqαπεiα τoυ xαqxlνoυ η

o παqθενιx6g 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XΡHΣMoΙ

335

τoν θQυμματισμ6 μιαζ π6τQαζ (λιθοτριψlα) αντιμετωπlξεται ωg απoλυτα φυοιoλoγιxη. oταγ oημεqα η επιοτημη θ1ει xαταφ6gει αυτd τα επιτευγματα, ηταν δtiοxoλo για τoγ Θε6 να μεταφ6qει στα οπλα1να τηg Παqθ6νoυ Mαρ|αg τoν Θεio γoνo; H θεoτoxog ταqα1τηxε, η xαqδια τηg πdλλoνταγ χαt xυριευτηxε απo αγνωοτoυg ηxoυζ. 'Ηταγ η οτιγμη πoυ ειoηλθε οτα oπλdχγα τηζ o Κfqιog των επτd, ηxων xαι των απειqων xqαδαομιilν, τo Φωg τoυ ιιooμoυ' τo A ιιαι τo Ω. Η παρθ6νog Mαqiα ταqαμηxε, δι6τι δεγ εγνιbριξε αυτoυg τoυg η1oυg.
d'oτrjq d'π6 τ6v Θε6ι, πqooqιoμ!'νοg'{,yινε δρατ6g εig τoιjg μαyουg, δπεδεi'yθη δ6 rj φατνη εig τodg πιoτodg τοl Θεοi xαl cbvoμααθη f1 Βηθλε6μ πατρlg τoi Λ6yoυ Βxλεyμ6νη d.πo τ6ιl Θε6ν' εiE τodg πoιμ6ναg τr7ν βoδιιΙlν xαl τoιjE αiyoβοαxoιjg xαl τodg πoιμ6να9 τ6ν d'qνιdlν. Ιηοotlg γεννηθηxε oε οπηλιd πoιμ6νων, επαληΘευoνταE oυμβoλιxα την τριilτη ιδιoτητα, την ιδι6τητα τoυ Πoιμανδρη, δια τηg oπolαg o Θε69 απoz'αλtiφθηxε oτoν Eqμη.

'Εy6 τ6 βρ6φos ηδqloxετo εiE τα oπαqγανα' {ναg v6oE

o

o Πoιμdνδρηg εiναι αυτog πoυ πoιμα(,γεt τoυE ανδρεg, oπωg oε μ|α ποiιινη o πατ6qαg xqι6E πoιμα[νει τoγ υιo τoυ αμνo. Αυτ69 πoυ παQoυσιdοτηΖε στoγ Eqμη ωg Πoιμdνδρηg, εiναι o Πατ6qαg Θε69, πoυ οτ6λγει στην γη τoγ Moγd,xqιβoν τoυ Yι6ν, τoν πqog θυο(αν Αμν6ν, δια γα λυτρι(loει την αvΘqωπoτητα. o Πoιμανδqηg Θε69 δεν εiγαι πoιμ6ναE αμν<ilν, αλλd Πoιμ6ναg ανδριilν. Δι'αυτ6 oταν εμφανiξεται στηγ γη με τo 6νoμα Ιηoofg, γνωστoπoιε( oτoυg ανθριbπoυg 6τι αυτog ε[γαι o Πoιμην o xαλ6g. Στην γxqαβoιiρα τηg πρΦτηg οελiδαg τoυ xεφαλαioυ, η Eqυθραiα Σ[βυλi.α απειxoγ(ξεται με αμνo ατην αγxαλια τηE, διoτι πqoφητευoε τoν Eqxoμ6 τoυ Καλor1 Πoιμ6νo9 πoυ θα πoιμανει xαι θα λυτρcδoει την ανθρωπoτητα.
Θα iξoυαιαoει fi πoιμαντιxrj αιδηqd' qαβδog.
(Εqυθqα[α, ατ.20).

Καi Εγ6ννηαε παιδioν

dQQεν τ6 δπoToν μ6λλει να πoιμαν71 παντα τα {θνη Βν ραβδφ αιδηρ$. ( Aπo x αλυ ι/'l ιg, 12, 5).

z-ατα τoγ Ηαioδo, η π6μπτη γενεα των ανθqι.δπων, η γενεd η αιδηρd.

Η τελευταiα αυτη γενεα η oπoiα θα πoιμανθεi με qαβδo οιδηρα εiναι, Mαxαqι να μη yενvιιilμoυιlα εycb εLζ τo πtμπτo ytνog, μα rj πριν να π6θαινα τj μετα να εqy6μoυν. Tιbqα πια εiιlαι η oιδηqα yενεα. (Hoioδog,'ΕQyα xαι Hμ6ραι, 174) 

336

TA ΑΡXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

ΑΠOΣΠAΣMA EΚ ToY ΠPΩTOY ΛoΓoY
δl1 τ6τε xαι μεγαλoιo θεoΟ παTg €ινΘριilπoιοιν fi ξει οαqxoφ6qog ΘνητoTg δμoιoυμενοζ θγ γfi, τεαααρα φωvηεντα φεqων, τ6 δ' ctφωνoν θν αiτQ διαo6γ' θγιb δε x6 τoι dριθμ6v γ'δλoν θξoνομηνω' δxτιil γαρ μοναδαg, τ6οoαg δεxαδαg iπi τoυτoιg, fδ' 6xατoγταδα g 6xτω, dπιoτοx6qoιg &νΘqιbποιg οiiνoμα δηλιboει' ου δ' θνι φqεοi οi1oι v6ηοον, d,θαvατoιο θεοi Xqιοτ6γ παTδ' ιiψlατoιo. αiτ6g πληqιbαει δ6 Θεοr ν6μον, oi xαταλυοει, d,γτiτυπoγ μiμημα φ6qων, παi παγτα διδαξει. τoυτω πqooxoμiooυο' iεqεΤg 1qυο6ν πρoφ6qοντεg' ομυqναν, dταq λiβανοv. xαi γαq ταδε παγτα πoιηoει. dλλ'δπ6ταν φωνη τιg θqημαiηg δια 1ιbgηg fiξει, dπαγγ6λλoυοα βqοτoig xαi πloι βοηoει, εriΘεiαg dτραποt g ποιηοdμεν, f1δ' dπogiψαι θx xqαδlηE xαxLαg xαi {1δααι φωτiξεαθαι πdν δ6μαg dνθριilπων, Ινα γεννηΘdντεg ci,νωΘεν, μηx6τι μηδθν δλωg γε παqεxβαiνωοι διxαiωγ' την δ' αδ βαqβαρ6φqων πεπεδημ6νog δq1ηΘμoTαιν, δxx6ψαg διbοει μιoΘ6ν' τ6τε offμα βροτoiοιν δoται θξαiφνηg, δπ6ταν πεφυλαγμ6νog fiξει θπ γfrE Aiγυπτοιo xαλ6g λlθog. θν δ'αqα τουτω λα6g πρoοx6ψει'Eβραiων, dΘνη δ' dγεqοiνται αiτoδ δφηγηoει' xαi γαq θε6ν δψιμ6δοντα γνιbαoνται δια τoδδε' dταρπιτ6ν τ'θνi φαει. δεiξει γαq ξωην αiιbνιoν &νθqιbπoιoιν θxλεxτoTg &ν6μoιg δ6 τ6 πiq αiΦoιγ θπo[oει.

Καi τ6τε τ6 παιδlov τoσ
iνιlαρxωμ6νog, δμoιαξων

Θεoi θd '!λθει εig τoιig

d'νθqιbπoυg,

μεyαλoυ

d'νθqcbπoυg εig τrjv yην, τ6ααεqα φωviγεντα θα φ6qει, τd dφωνα δ6o εig αiτov φανερr'bνoνται διπλα, xαl δλoν τ6ν d'qιθμo θα d'πoxαλιjιpω. T6 δνoμα τoυ θα φαvεqcbαει εig τoι3g δυαπtoτoυg iι.νθqcbπoυE, dxτcb μovαδαg, τ6ααE δεxαδαg Βπ[ αδτδy xαl 6xτrb Εxατovταδαg. Σi xαταν6ηαov xαλα εig τ6v νo6ν σoυ, δια τ6 παιδloν τor d'θανdτoυ δψiclτoυ Θεo6 δηλαδfi τ6v Χqιoτoν. Aiτ6g θd. αυμπληqcboει τ6v νoμov τofr Θεofi, δ6ν θα τ6v xαταλ'jαει' φ6ρων πρ6τυπον πqog μ[μηoιv, xαl τα παντα θd' διδαξει. Εig α8τ6v θα μεταφi'ρoυv oi tεqεTg πqoαφ\qovταg yqυooν, αμυqνα xαι λiβανov' δι6τι δλα αδτα θα πQαy ματoxτoι/1αει. Aλλα 6ταv φθαoη xαποια φωνi7 μ6oω iqημιxηg χrbQαζ, d'παyγ6λλoυαα εiE τo6g θvητoυg θα dκoυoθfj δυvατd' εiE 6λoυg, rbατε να xανoυμε τo{g δq6μoυ5 εiθεTg, να d'πoqqlψoυμε ταg xαxlαE d'π6 τfiν xαρδlαv xαl δια τdlιl δδατων να φωτlζoνται δλoι oi d'vθρωπoι' μ6 oxοπov dφοl iyεννηθηααν iiνωθεν, xαθoλoυ πλ6oν να μηv παqαβαlνoυv τα δixαια' αiτi1ν 6μωq (τfiν φωνfiν) βαqβαqoE εiE τrjν αx6ψιv δεμ6νoE d'π6 τoι3g yoqoιig dφoυ την xoψη θα τrjν πρooφ6ρει δE d'νταμoιβηv' τ6τε αημαδι θα φαvεqωθfi ξαφvιxα εig τo'ιjg d'v Θ ρrbπoυ E' 6τ αν φθ ααη πρoαεy μ6v o E δqαTog λlθog d'πo τrjv Aiyυπτιαxιjν yiv.'o λαog τcbv'Εβqα[ων εiE αiτ6ν θα πqooxqoι3αεr θα αυyxεvτqωθoiν {θvη μ6 την xαθoδηγηαlν τoυ' xαι Βξαιτlαg αδτoi θα €ιvαyvωqlαoυy τ6ν 8ψιατoν Θε6v, δ δπoTog θα φ6qει ξωfiν εiθεTαν κα[ αic1lνιov δια τo{g 6νoμαoτo'ι3g d'νθqcilπoυg, iνdι δια τo6g παQαvoμoυE θα Βπιφ6qει τ6 αicbνιoν πiq.

μt

τoig 

ΣΙBYΛΛΙΚoΙ XΡΗΣMoΙ

337

ιαL τ6τε δη νoοεροtg iηoεται, f1δ' θπιμιbμουg πανταg, δooι τoυτφ π[oτιγ δν[ πoιηοονται. βλ6ψουαιν δ6 τυφλoi, dταρ βαδιοiαι τε 1ωλoi, z.ωφol τ' εioαtαoυαι, λαληοουo' oιi λαλ6oντεg' δαlμονεg θξελααει, νεxρdlν δ' θπαγααταοιg θοται' z.6ματα πεξευει xαi θρημαiω δνi xιbqφ θξ ciρτων &μα π6vτε παi ixθυog εiγαλlοιο 1ιλιdδαg xoρ6αει :ttντε, τα δ6 λε[ψαγα τοtτωγ διbδεxα πληqιboει xoφiνoυE, εig ταρθ6νoν &γνην. xαLτ6τε 'Ιoραηλ μεμεΘυoμ6νo9 ori1i νoηoει, or}δ6 u6ν αriδηoει μεμεθυομ6νog oiiααι i-επτoig' dλλ' δπ6ταν'Eβqαiοιg fiξI 7oλog δψiοτoιο oioτqoμανηg xαi πioτιγ θαυτδγ θξαφελεTται, oiρανιον δτι παΤδα θεoi διεδηληααντo, xαL τ6τε δη z-oλαφoυ g xαL πτ,b oψατα φαρμαx6εντα'Ιοραηλ διbαει μυααqοTg θν[ 1εiλεoι τotτφ. εig δ6 τ6 βρδμα 1oλην, xαi εig π6τoγ δξοg &xqατoν, δυοοεβ6ωg διbαoυ αι, xαx(ρ βεβoλη μ6νoι oiατqφ ατηΘεα xαi xqαδiην, &ταρ δμμαoιν oix θοoρΦντεg, τυφλ6τερoι οπαλαxων, φoβεριbτεqoι δqπυατηqων, θηq(lν ioβ6λων βαq6ι πεπεδημdνοι {iπγω. &λλ'δταγ bxπεταoη 1εΤqαg xαi τιiγτα μετρηοη , xαi ατ6φανoν φοq6oη τ6γ dxαγθινoν, δ6 γε τλευqαν νtξωoι xαλαμοιoιν, δτου 7.αqιν θν τqιοlν δgαιg νυξ θoται οxοτ6εαoα πελιbqιoE iiματι μ6oοω. ιαL τ6τε δη να6g Σoλoμιilνιog dινθqιbποιoιν, αfl μα μ6γ' θxτελ6oει, δπ6ταγ A[δων6oE oixoγ βηoεται &γγελ6ων θπαγαoτααιγ τεΘγεdloιγ.

Καi τ6τε θα θεραπε'jαει τoιig dαθεvεTE xαl 6λoυg τoι3g d'ξιoμεμπτoυζ' 6αoυg εiE αι3τov τ6v ξ'vα δε[ξoυν π[oτιy. Θα δoiν oi τυφλoi, θα βαδiooυv oi dyαπηQoL' θα d'xoιiαoυv οi xωφo[, Βνdl o[ μoυyyo[ θα μιλrjαoυν' τoιig δαtμovαg θα Bxδκbξει xαl θα yfνει Βξαvαατααιg νεxq6ν' θd' περπατrjoει εig τα xυματα xαl εiE 8vα iρημιx6v τ6πoν δια π6ντε d'qτων xαl θαλαoαιν6v iyθι3ων, θα yoρταoει π6ντε yιλιαδαE, Bvδ δια τdlν λειιpανων αδτlν θα yεμlαει διbδεxα
κoφiνoυE, πρ69 τrjv d.yvrjν παρθ6νoν. Κα[ τ6τε δ'Ιoραrjλ μεθυαμiνoE δlv θα καταvoτjoει, oijτε θα τα διαδιboει μεθυαμ6νog d'π6 τα d'αθενfi του αiτια. Aλλd' 6ταy φθααη fl 6syi τol δψlατoυ μανιrbδηg εig τoιig'Εβqαioυg xαl τiγv πiατ ιν τοιJg d'φαιρ 6αει δ ι6τι'{βλαψ αν τ6ν oδραvιoιl Υi6v τo6 Θεο6, τ6τε δ 'Ιαραηλ θα δrboει ραπloματα xαl φτυolματα φαρμαxερα μ6 τα βδελυqd' τoυ yεlλη εiE αiτ6y τ6ν "Εyα. Δια τρoφi1v yoλfiν xαi δια να πιfi δυνατ6'ξιjδι θα τol διbooυll μ6 dα6βειαv, πληyωμ6νoι εig τα ατrjθη xαi τrjν xαρδtαν d'π6 τ6 xαx6, μrj βλ6πovταg μ6 τα ματια, τυφλ6τερoι xαl d'π6 τoι3g τυφλoπ6ντιxαg' φoβεqcbτεqοι d'π6 τα Βρπετd, ααv vα ε7vαι δεμl,voι o/ βαqια vαρxη, d'π6 δη λητη ρ ιcil δη ii'y ρ ια ξ6α. Aλλα δταy d'πλcbαη ταg yεiqαg δψηλα xαi δλα τα oταθμiαη, xαi φoqlαει τ6ν d'xανθιvoll ατ6φαvov xαl xεντ/1αoυv τrjν πλευρα τoυ με xαλαμoυE, λ6yω τfig yαqιτ6g τoυ Βντ6g τριων δqδν θα y[νει Εxτεταμ6'νη oxoτειvη ν'ιjxτα εig τ6 μtαov μαxqαg iμ{qαE. Κα[ τ6τε δ να69 τoi ΣολoμdιντoE θα δ6oει μεyαλo oημεTov εiE τotE dνθρcbπoυE, 6ταν διαβεi τoν olxoν τoδ 'Aδoυ d'ναyyiλλoνταg εig τo6g νεκqoι3E τi7ν iξανd'ατασιy. 

338

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

αriταq θπην θλθη τqιoiν fiμαοιν θg φαog αδθιE, xαl δεiξη θνητoToιν {iπγoγ xαi παγτα διδαξη, θν νεφ6λαιg θπιβαg εig oιiρανol oiπoγ δδευοει, xαλλεlιpαg x6oμφ εiαγγελiηg διαδημα. τoi xαi θπωνυμlη βλαοτ6g ν6og dνθηοειεν, θξ θθγdlγ μεγαλoιο ν6μφ xαθοδηγηθ6ντε9. &λλα γε xαl μετα ταiτα Σ6λoι παθoδηγoi dσονται, xαi τ6τε δη παiοιg iioται μετ6πειτα πqoφητδν. θγΘεγ δ"EβqαΤoι τ6 xαtι6ν θ6qog dμηοoνται, πoλλ6γ δ'αδ 1qυo6ν τε xαL dqγυqoν iξαλα παξει PωμαTog βαoιλευg. μετ' δ' αδ βαoιληιδεg dλλαι αυνε16ωg iiααoγται &πoλλυμ6νων βααιλειδν' xαi θλiψoυοι βρoτoυg. μ6γα δ'iioοεται dδqαoι xεiνoιg πτ6lμ', δταν ιiρξωνται δπεqηφανiηg dδixοιo. &λλ' δπ6ταγ να6g Σoλoμιilvιog θν 1θoν[ δ[α xαππεoεTται, βληθεlg δπ' dvδqδν βαgβαqoφ6νων, 1αλxεoθωqηxων,'EβραΤoι δ' dπ6 γff g θλαοονται, πλαξ6μενοι, xεqα'ιξ6μενoι, πoλληv δ6 τοι α'dραν θν oiτφ μ[ξoυoι, xαπη οταoιg iiοται d,πααιν dνδρααιv' αi δ6 π6λειg δβριξ6μεναι παQ' ixαοτα dλληλαg xλαυooυoιν, θπεi xαx6γ iiλιτον dqγoν, δεξαμεναι μεγαλoιo θεο0 16λον θγ x6λπoιoι.

τα παιrτα θα διαφωτlαεr κα[ μoλιg Βπιβιβααθfi εiE νεφtλαg πq6E τov oiqανιol' olxov θα δδειjαει, d'φoi xαλ{Ψη τ6ν x6oμoν δια τoi oτ6ματog τol εδαyyελ[oυ. Κα[ δια τfig iπωνυμlαg αiτο6 θα dνθtαει vioE βλαατ6g (d'νΘqcbπωv), d.πo τα'iθνη πoιj θα xαθoδηyηθo6ν dπ6 τ6γ μεyαλoν ν6μov. Κα[ β6βαια μετα d.πo α8τα oi Σoλol θd' yiνoυv xαθoδηyηταi xαi τ6τε θα ξλθει τ6 τ6λog τdlv πρoφητ6v. Aπ6 ixεTyo τ6 αημεTov oi 'ΕβqαToι θα θεqlooυv τ6ν xαx6ν θεριoμ6ν, Βv6 δ PωμαTog βαoιλειig d.φθoνol' yρυcl6v xαl d'ρyυqov θα d'qπαξει. Mετd πd'λι d'λλαg βααιλιxαE Εξoυα[αE yαμiνωv βαoιλεlωv θα '!λθoυν iv oυνεyε[α xαi θα λυπfiαoυν τotE d'vθρcllπoυg. Θα 'iλθει μεyαλη δυατυylα εig αiτoig τoi'; d"νθqcΙlπoυg' 6ταν xυqιευθofrν d'πo τo d'διxoy xαi τrjν δπερηφανειαν. Ail.α δταν δ vα6g τo6 ΣoλoμdlvτoE εig τηl' θε'ικrjv yfiv oωριαoθii, yτυπημ6νog d.πδ βαq βαqoφωvoυE civδqαg, μ6 yαλκtυoι' ; θδqαxαg, ot "ΕβqαToι θα iκδιωyθoΓ'l' απδ τi1ν yiiv τoυE, πεqιπλανcbμενoι, λει:,λατoιiμενoι, xα[ μd'λιατα θα d'vαμεlξoι'ι' μεyd'λην πoα6τητα παqααιτιxοιi olτoι' μ! xαθαq6ν xαl ζτoι θα {λθoυν εi; δdαxoλην θ{,oιν 6λoι oi d'νθqωποι. o'ι δi π6λειg πεqιπlπτοvτεg εig d'xoλαo|α; μεταξιi των θα θρηνfiooυν, 6πειδιi f7μαρτηααν με xαxαE πραξειE xαl Bδiyθηααv εig τoιig x6λπoυE τωv τy'γv doy'i'' τofr μεy αλoδυvαμoυ Θ εοιi.

Aλλα 6μωg 6ταv παλιν '€λθη εiE τ6 φω; εig τρεTg iμ6Qog, θα φανερr1lαει τ6ι' θd'vατoν δg ijπνov εig τo69 θvητoυE xαi

To πρcilτo τμημα τoυ λ6γoυ, παqoυοιdoτηxε ηδη οε πqoηγofμενo xεφiιλαιo, xαι αναφθqεται στoν χαταχλυομ6 τoυ Nωε-Δευxαλiωνog χαι στo\' πυραυγ6α δloxo με τoγ oπoio διαoιbθηxαν 6xι μoνoν η Πtiρρα xαι o Δευz"cιλ(,ωγ, αλλd y'αL τα ε(δη τoυ ξωιxori βαoιλεloυ oε μoρφη γoνιδιαxη. Στην ουν€xεια τoυ λoγoυ η αγνωστη Σiβυλλα πρoφητεtiει τoν λεξαριθμι'l 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XΡHΣMOΙ

339

uoναδαg, τ6ααg δεxαδαE iπi αδτ6ν' xαi δxτιb 6xατoνταδαg. Πqαγματι o λεξdqιΘμoζ τoυ oν6ματog Ιηoorig ε[γαι 888. Oι επoμενεζ πQoφητειεg αναφθqoγται στoυζ τqειg μαγoυζ, oι oπo|oι cιτoxαλofγται ιεqεig' χαι στoν Αγιo Ιωdννη τoγ Bαπτιoτη. H φωνη πoυ z.ατα την Σ(,βυλλα θα φταoει μ6οω ερημιxηg 1ιbgαg, εiναι φωντ] βoiντog iν τi Ερiμφ.o Αγιog Ιωdννηg o Πρ6δqoμog πρoθτqεπε τoυζ ανθριδπoυg να βαπτiξoνται, διoτι αυτoi yεννηθηιιαν dνωθεv μoνoν θνα φυτ6 πoυ 61ει τιg ρ1ξεg τoυ στoν oυQαγ6, 6γα φυτ6ν oυρd'νιoν δυναται να γεννηθεi dγωΘεγ. o Bαπτιoτηg Ιωαννηg μαqτriqηoε δια τoυ απoxεφαλιoμori, xατoπιν αιτησει0ζ τηζ Σαλιilμηg, η oπoiα 6πω9 xαι o Ιoriδαg ανηxoυν oτα τθxγα τηζ απωi.ε[αg xαι στoυζ μη εγγεγQαμμθνoυg ειg τo βιβλioν τηζ ζωig'H Σ(βυλλα πρoαι'αγγ6λει αxoμη χαι τoγ απoxεφαλιομ6 τoυ Bαπτιoτotj Ιωdγγoυ: Aiτrjν 6uωE (τrjv φωντjν) βαqβαqoE εiE τrjν αx6,ψιu δεμtνog d'π6 τo6E yoqo{g αφo6 τrjv xoψη θα τrjν πqooφ6ρει δE c)'νταμoιβfiv. oι επ6μενεg πqoφητε[εg πρoλθγoυν τo θαυμα τoυ πoλλαπλαoιαoμoti των τ€ντε dqτωγ χαι τωγ δrio ι1θfων, την πoqεiα τoυ Ιηοoυ πdνω oτα xfματα τη; ΘαλαooαE, τιζ θεqαπεiεg των τυφλιbν, των xoυφι.δν, των μoυγγιilν xαι τιυν αναπηρων' στην ουνθxεια πρoαναγγθλεταt η απιστια, η αο6βεια χαt τo uiοog των Eβqα|ων πQoζ τo πqooωπo τoυ Xqιοτoυ, τo μαqτυQιoγ τηζ Σταυψδοεωg xαι τ6λo9 η Αναoταοη. oυδε|g αλλog πρoφητηg δεν θxει πqoφητευοει την ξωη χαι τo μαqτυqιo τoυ Xqιοτοti με τooη αxρ|βεια xαι οαφηνεια. Η τελευταiα πqoφητεiα τoυ πqιδτου λoγoυ, αφoqα την χαταστqoφη τoυ γαof τoυ Σoλoμιilντoζ χαι τηγ διαoπoqd των Eβραiων οε oλ6πλη8o τoν zoομo. Toτε, oπωg αναφωνεi η Σ[βυλλα, θα d.ναμεlξoυv μεyαλην ποα6τητα :ταQασLτιιtofr αlτoυ μ6 xαθαq6ν xαl ijτoι θα ζλθoυν εig δdoxoληy θ6'αιν 6λoι oi d'νθqωπoι. Εyyυg o xαιqog πoυ θα διαxωqιοτoυγ τα ξιξανια απ6 τoγ zαΘαρo oiτo.

τoυ oγoματoζ Ιησoυζ. T6 6νoμα τoυ θα φανεqιboει εig τoιjg δυαπioτoυg d'νθqιΙlπoυg, μ6 δxτcb

δ καλ6g απ6qog ε7vαι οt υiol τfig βαoιλεiαg' τα δ6 ξιξανια εΙναι o[ υio[ τοi πονηqol' δ 8yθq6g πo6 τα'{'oπειqε, ε7yαι δ διαβoλοE, δ δ6 θεqιoμ6g ε7ι,αι τ6 τ6λog τoi x6αμoυ, xαl ο[ θεριoταt ε7ναι ο[ dyyrλoι. δπωg λοιπ6ν' μαζε'ιjονται τα ξιζανια xαt xα[ονται,'6τoι θα ytν77 xαt εig τ6 τ6λo9 τοl x6oμoυ τo6τoυ. (Mατθαiog, t3,39) 

340

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

ΑΠOΣΠAΣMATΑ EK ToY ΔEYTEΡOY ΛoΓoY.
"Ημoζ δη xατ6παυoε Θε69 πoλυπαγooφον Qδην, πολλα λιταξoμ6vηg,xαL μoι παλιν θν
''oταy δ Θε6g xατ6παυoε τ6 πoλυπαyσoφoν d'αμα, τ6 δπoToll fiτo δ6ηoιq δια πολλα πqαyματα, εig τα oτrjθη μoυ παλιu '{θεαεν εδyαqιατoν φωντjν δπερ6yων λ6yωv. M6νω d'ναυδog d'π6 αδτα Bδω δι6τι oijτε yνωqlζω τi λ6yω xαl δ Θε6g μ6 Βμπν6ει vd' μιλrjoω δι(ι. xαθετl ξεyωριoτα. Aλλα 8ταν ylνoυν αειαμol εig τrjν yfiv, λυooαλloι xεqαυvoi, βρoνταl xαl d'oτραπα[, τ6τε θα ylνει μεταxiνηoιg τηζ yηζ, xαi μαν[α

oτηΘεοoι dγθετo Θεoπεo[ωγ θπ6ωγ πολυγηΘ6α φωνην. πdν δ6μα9 θxπλη1ΘεTαα ταδε oπΦμ'. ο{iτε γαq oiδα δττι λ6γω, x6λεται δ6 θε6E τα Ε.xαoτ' dγoqευειν. dλλ' δπ6ταγ θπi γffg oειαμoi, μαλερo[ τε xεqαυνοi, βqoνταi τ' d,οτεqοπαi τε, γflg θqυαiβη, πα[ μανiη Θιilωγ τε λυxωγ τ', d,νδρoπταο[αι τε, xαi φΘoqαi dνθqιbπων, fi xαi βoδν μυxωμθνων, τετqαπ6δων xτηνΦν τε xαL οiqηων ταλα6qγων, fδ' αiγdlν, δiωγ τε' dπειτα δ6 169oο9 αρoυqα πoλλη παλλειφθεIoα γενηαεται θξ dμελεi,αg, xαi xαρπoi λεiψoυοιν, θλευΘερoπqαξiα δ' ioται πλεiοτoιg θν μεq6πεοοι παi iεqoαυλlα να6γ. δη τ6τε xαi γενεη δεxατη μετα ταδτα φανεTται dνΘριbπωv, δπ6ταγ αειoi1θων dοτερoπητηg εiδιbλων ξfrλoγ θραυοει, λα6γ τε τιναξει P,bμηs δπταλ6φoιo μ6γαg δ6 τε πλoiτog δλεiται, δευομενog πυq[ πoλλQ δπ6 φλoγ69'Ηφαioτoιο. xαi τ6τε δ'

αlματ6εοoαι dπ' oιiqανloυ xαταβiααι. αriταq x6oμog δλog τε

dπειρεα[ων dνΘqιbπων dλλι]λoυg xτεiγoυoι μεμην6τεg, θν δ6 xυδoιμQ λιμoυg παi λoιμουg θηοει θε6g f|δ6 xεραυνοrig dνΘqιbπoιg, oi ατερθε δixηg xqiνoυoι Θ6μιαταg. λεTι|ιg δ'&νΘqιbπωγ iioται xατα x6oμoν &παντα, δg i1νoE εi xατiδη τιζ δπi 1θ6νι θαυμαοoειεν dνθριbπoυ.

τετραπoδωv ξrbων xαl xαρτεqιxdιι' xαl yιδdlν, xαl πρoβdτωι'. "Επειτα f1 εiiφoqη yη iπειδrj Byκαταλε[πεται θα ytνει iiyoνη, yωρ[E xαρπoι5E, xαt θα δπαqξει εig τo6g xτεQισooτ6qoυg dνθqιbπoυg d'αυδoolα πραξεων xαl iεqooυλiα vαδν. T6τε μετα d'πo α8τα θα φανερωθfi fi δεxατη yεvεα τ6ν dvθρrbπων, δαπoυ o d'ατqαπτωv xooμooεlατηE θα απαoει τ6v ξfiλo δια τα ε][δωλα, xαl θd' d'ναταραξει τ6ν λαoν τfiE 6πταλ6φoυ Prbμη;. "o μ6yαE πλοlτog θα yαθfi, xαθrbq θιi φλ6yεται d'π6 τ6 μεyαλov π6q τoι1 'Hφα[oτoυ. Κα[ xαθcbE θα xατεβαivoυν αiματηραi φλ6yεg ix το6 oδqανοσ, τ6τε oi d'πειqαριθμoι d'νθqωπoι θα oxoτcbιloνται μεταξ6 τωy με μαν[rι Βν6 δ Θε6E θα πqoξενi1αει xατα τηl' διαqxειαν τfig ταqαyfig πε[ναν r-αι' dαθεvεiαg κα[ xεqαυνοιjg εiE τoι1; d'νθρc'ilπoυg, δηλαδrj εig 6ooυE xq[νoι'ι' d'διxα. "H Ξλλειιpιg τδv d'νθqrbπωι, θα ε7ναι εiE δλoxληqoν τov xoαμoν (φατ'ε' q{), Βνdl θα i1δυvατo καπoιog vd. Cιloται3qων' μα

d'yqιων αxυλιlv xαl λ6xωv, xαf dνθqωπoxτoν lαι, xαl φθoqαl dvθqιΙlπων, ij xαi βoδιdlv πod μoυyxρ[ξoυτ''

ρioει Βαv '!βλεπε ιyvog
τηζ yηζ.

d'vθρcbπoυ

ilι 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ xPHΣMoΙ τoτε δ'αδτε μ6γα5 θε6E αiθdqι ι'αiωγ dνδρδν ει}oεβθων oωτηq zατα παντα γ6νηται. πα[ τ6τε δ' εiρηvη τε, βαθεΙα τε αυνεοιE Eοται, xα[ γi1 xαqπoφ6qog παλι τi.εloναg oilοει, o8δ6 μεριζομ6νη, οiδ'εiα6τι λατρεriουoα. πdE δ6 i.ιμιην, πrg δqμog iλευθερog ανθριbπoιοιν, dσσεται δg παqog flεν, &ναιδεiη τ'dπoλεTται. xαl τoτε δη μεγα ofrμα Θε6g μετ6πειτα πoιηοει. λιiμψει γαq οτεφιiνφ λαμπρQ παρoμoiιog αoτηq λαμπρ6g, παμφαiνων, d'π' oi,ρανoσ αiγληεντog, i|μαoιv orix δ}.iγoιg' τ6τε γαq oτ6φog αι,Θριbπoιoι δεiξει dπ' oιiqαν6θεν iναγιbνιoν &θλευoυοι. παi τ6Θμαι ιεγαg γαρ αiιbν εioελαατιx6g Ξoται, εig π6λιν otiρανιoν, oiz.oυμενιx6g δ6 τε πσοιγ iiοοετ' αvθριilπoιοιν i1ων xλ6oE αθανααiαg. xαLτ6τε πσg λα6g θπi αΘαγατοιοιν d6θλοιg dθληοει viz-ηg πεqιxαλλεog' ori γαq αναιδδE dργυqιον τιg BxεT δι.γαται oτ6φog δνηoαoΘαι. α ρ6s γαq Xqιoτ6g τoυτoιg τα δizαια βραβευoει, xαi δoxiμoυg οτ€ψει, αι}ταρ θεμα μαρτυαι αilοει dθανατoν, ιi1ρι πα[ υανιiτoυ τ6ν &γΦνα πoιoioι' παρΘενιxοΤg δ6 δqαμoioι xαλδg,

341

&φΘαρτoν dεΘλoγ διbοει τotr θεμιατoE, xαi, τoΤg τα δ[xαια γiuoυoιγ dνθριbποιg πdoiγ τε xαL Ξθνεoιγ dλλoδαπoΤoι, τoTg δoiωg τε, Θε6ν δ'iγα γινιbαxoυ=ιtο[ν ειγ. o[ δ' &γαπioι γαμον τε, yαμoxλοπιiν τ' dπ61ονται, διboει πλoiοια δiqα, αiιbγιoγ δλπiδα rα[ τoTE.

xεi εiE τ6v αiθ6qα θα γ[νει δια τα πd'vτα oωτrjρ τdlv εδαεβ6ν d'νθqιbπων. T6τε εiqTiνη xαl βαθιd' oι3νεαιg θα δπαqξει, xαl ri γ6νιμog γfi παλιν θd' φ6ρει d.φθ6'l)oυζ χαQπoig' yωρtg να ε7ναι τεμαχιαμ6νη εig μερtδια, xαl yωρlg να dντjxει εiE xαv6'να. Κd'θε λιμανι, xdθε 6Qμos d'δειog d'π6 d'νθρrbπουg, θd' ylvη 6πω9 fiταν πqιν, xαl θd' yαθfi d'π6 τ6 θρd'αog τoυg. Κα[ τ6τε μdλιoτα δ Θε6g θd' δεiξει oπoυδαToν αημεToν. Δι6τι θd' λαμψει δ Θε6g δg λαμπq6g d'oτrjq μ6 λαμπρ6ν ατ6φαvov, δλοφd'νεροg d'π6 τ6v δoξαoμ6vov oδραν6ν, δια πoλλαg iμlραs. δι6τι τ6τε θα δεtξει εig τoι3g d'vθρrbπoυE ατ6φανov dπo τ6ν o6ραν6ν δg Βπιβqαβευαιv δια τov διαρxfi d'γdlvα τoυE. Καi τ6τε θα ε7yαι δ αidlναg τfig iπελαoεωg, εiE τrjv oiρανιoν π6λιν, oixoυμενιxλg θα ε7ναι εig 6λoυg τo'ιig d'νθqrbπoυg (δ Θε6g) '!yων την δ6ξαv τfig d'θανααiαg. Κα[ τ6τε xαθε λα6E θα dyωνιoθεT δια τ6 d'ξιtπαιvov τfig ν[xηE δi d'θλoυg d'θανατoυg' δι6τι oiδεlg δ6yαται να Bξαyoqd'αη μ6 d'yαiδειαιl τ6ν ατ6φανoν (τfig νiκηg). Δι6τι δ d'γν6g Χqιoτog θα βραβε6αει εig αiτoι|g ταg δικαiαg πραξειg, θα τo6g ατ6ψη d'ξioυg, θα διiloει εig τo'ι3g μαqτυραg'{vαυαμα δi d'ydlvα πoιj θα δδηyεT εig τrjv d'θαναα[αv, δoτε vα dγωνιoθo6v μ6yqι θαvατoυ' Εig τo6E παqθ6voυE πoιi d'yωνlξovται μ6 6ρθδv τqoπoν, θd διioει iiφθαqτoν d.θλoν λ6yω τoi d.y6νoE των' xαl εig δλουE τoιig dνθq6πoυg πo'ιj d'πον6'μoυν διxαιooιjνην εig τα d.λλoδαπα tθvη, εiE α8τo{g oi δπoToι ξo6ν d'yvα, xαl εig α8τοι3g o[ δπoioι d'ναyνωqiξουν τo'ι, ξuα Θε6y' Aι3τo[ πod dyαπoδιl τoν yαμoν xαl d'π6yoυν d'πo ταg μoιyεlαg, θα τo'ι3E yαqloει πλoιjαια δ6qα xαl αirilνιov Bλπiδα.

Καiτ6τε ξανα

δ μ6yαg Θε6g πoιj χατoι,- 

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΙ{Σ

dvτi πqoφητiν ι{-lευδα παται πελααωoιγ θπi 1Θoνi, φημiξoντεg. xαi Bελiαg fiξει xαt oτ]ματα πoλλα πoιτ]αει dνΘριbπoιg. τ6τε δ' δαiωγ &πoxαταoταoιg dνδqlν θxλεxτδν, πιoτiγ τε, λεηλαoiη τε γενηται τoυτωγ f δ''Eβqαiων, δειν69 δ'αriτoTg 1oλ6g fiξει... δ μαxαqεg Θερdπoντεg, δοoυg θλΘιbγ dγqυπνoδντα5 εt1qoι δ δεoπ6ζων' τoι δ' Bγgηγoρθεν
πρooδoxαoντεg &xoιμητoιg βλεφιiρoιαιν.
d,παντεE, πd,γτοτε

πυλη ξωflg xα[ εiαoδog dΘαvαoi,ηg' fiν θε69 oriρανιoE τε διπαιoτατηg dνθqιilπoιE dοτηοεν ν[xηg θπα6Θλιoγ' o[ δd λαβ6ντεg τ6 ατ6φo9, θνδ6ξωg διελευooγται δια ταυτηg. &λλ'δπ6ταγ τ6δε α{μα φανff xαταx6oψoν d,παντα, θx γενετfrg παTδεg πoλιoxq6ταφοι γεγαδτεg, θλlψειE δ'dνθqιbπων, λoιμoi xαi λιμοi, π6λεμoi τε, xαιρΦv δ'dλλαγiη, π6vθημα τε, δαπρυα πολλα, αi δπ6αωγ παΙδεE xιbραg δνi θoινf οoνται, o'iπτρ' δλoφυρ6μενoι γεν6α9 θν φαqεοι οαρxαg, οην μdλεαιν Θαψoυαιν θπi 1θoνi μητ6ρι λαΦν, α'ι1μααι xαi, xoνlμαι πεφυgμdν'' δ μ6γα δειλoi, δοτατiηg γενεξE φΦτεg xαxo6ργεεg αiγoi, vηπιοι, oriδ6 νooδvτεg δ γιx& φ0λα γυναιxδν μη τixτωoιν. θφυ τ6 θ6ρoE μεq6πων dνθqιbπων, μηδd oυναigεoιν θγγus, δταν τιν69

πσ'oατε γαa ψυχη μερ6πων θεoi ioται 1ι1ιqιoμα, xoυΘ6μιE dνθριi-lπoιg την dγεoι π&οι μια[νειν. οδτoE dγιbν, ταiτ' θoτiγ d6Θλια ταδτα βραβεTα, τοδτo

'H Ψυxi δλωv τ6v d'νθqcbπων θα εiναι yαqιαμα τol Θεoi, xαl δ6v ε7yαι δixαιoν εig τotg d'νθqdlπoυg vα μoλ{lνoυν τηι' Φυxiν τωv μ6 μιααματα. Aiτ6g ε7yαι δ d'γcilν, αι)τα ε7vαι τα ξπαθλα' αι3τd τα βqαβεTα, αiτiγ ε7ναι f7 πdλη τfig ξωfiE zαι f1 ε'iαoδog εig τrjv d'θαιlαα[αv, ττjv δπo[αι' δ Θε69 δ οiqαvιog δqιαεν δE'{παθλoι'
πoυg' αι')τo[ δ6 d'φoυ λd'βoυv τoν ατ6φανoν' i,νδ6ξωg θd' διαβoiv μ6oω αι3τιj; (τfig π6ληg).

νlxηg δια τoιjE διxαιoτατoυg

d'νθ7ci-

Mα δταν φανεqωθfi εig 6λov τιjι' x6αμoν α8τo Βδdl τ6 oημεToν, τd' παιδ[α d'π6 τrjν y6ννηα[ν των θα d'ρψ[ξoυν l,iι βyαξoυv doπqαg τqtyαg, θλiψειE βιi yεννηθo6ν) εiE τo'ι3g d.νθρrbπoυg, πεTι,α xαi d'αθεyεiαg, πoλεμoι xαi d'λλαi,η xαιq6ν, π6vθoE xαl δαxρυα πoλλα, τci παιδ[α xαπoιων θα φιλoξεvηθoiν εi; τ6ν τ6πoν μιdg yrbραg, θρηνdlντα; oixτqα τoι5g yoνεTE @oυ θα εδqlαzoνται) εig τα vεxqιxα αεyτονια' θα τoι.; θαψoυν εiE τrjν d'θλtαν yfiv τrjν μητ6ρα τdlν λαfiν, d'vαμεμιyμ6νoυg μ6 α'iματα xαt αταyτη. 'Ω πoλd iλεειvol, τfiE τελευταiαg yενεα; xαx6βoυλoι τqoμεqo[, d'ν6ητoι, πo.ιj δ6r xαταλαβαlνετε αδτ6 πo'ιj ι3πoταooει τci yυvαιxεTα φiλα δια vd' μrjν γενvoτ-ι'"Εφθαoε δ θεqιoμoζ τdl'ιl θνητιbι. d'vθqrbπωv, χωQiζ vα εiναι xoντd' η αυνεqyααiα των, 6ταν xαπoιoι ψευδoπgoφfiται πληclιααoυν δfi θεν πρoφητεt oνταζ' Καi δ BελiαE θα Ξλθει xαl πoλj-ιi αi1ματα θα xαμει εig τoι3E Cι'νθρcbπoι';. T6τε θα d'πoδoθfi διxαιooι3vη εig τot'-: ΒxλεxτoιiE d.νθρcbπoυg xαi εiE τo{3 πιατoι3g, ivdι λεηλααiα θα yiνη εig τot'; 'Εβραloυg xαt φoβεqrj dqyrj θα 6λθει πd'vω τoυE...'Ω εl3τυyιαμ6voι δπηρ6ται 6αoυE xαl εiδoxlαv θα ε8qει dyρ{πyoυζ 6ταν '{λθη δ δεαπ6τηg (Θε6;ι Γqη y o q εTτ ε &'π αvτ ε g πρ o αδ oxcΙlν τ αg Toι" πd.yτoτε μ6 d'yqυπνα βλiφαqα. 

ΣΙBYΛΛΙKOΙ XPΗΣMoΙ
i_jξει
,

343

γιiq τ'f1ιilog, ii δεiληg' ii Υ (9 ) .,9 ιιεσoν ημαQ' ηξει o' ατQεχεωE χαι Eοοεται δg &γoqευω. iioαεται ioοoμdνoιg δτ'd,π'oiρανo8 &oτερ6εντog &oτqα τε παγτα u6οφ δνi fiματι πσ,oι φανεTται, αr]ν δυαi φωατfiροι

Δι6τι θα 'iλθει κατα τrjv αiyrj, ij τ6 βραδυ, ij εig τo μ6αον τηg ημ6qαg' θd' '6λθει c1'ληθωg xαl θα γ[νει 6πω9 d'ναyy6λλω. Θα '{λθει δηλαδrj xατα τrjν διαρxειαv τo6 ijπιloυ, 6ταν 6λα τα

7-ατεπειγoμθνoιo 1q6νoιο. xαl τοτ'δ Θεοβlτηg dπ6 oιiρανoσ &qμα τιταiνων οιiqανιoν, γα[η δ' θπιβαg, τ6τε o'ηματα τqιοοα z-ooμφ δλφ δεiξει, τoi &τολλυμενoυ βι6τoιο... iz μαλεqoTo πυq6g xα[ dΘαγατωγ ατ6 βqυγμδν dνθqιbπoυg αioαι διilοει' xα[ τotτo πoιηαει. i.εξαμενog γαq εrioταΘεΤg dπ6 qλoγ6g dxαματoιο ciλλo αποoτηοαg, π6μιpει δια λα6γ εαυτo0 εig ξωην δτ6qαν xαi αiιbγιoγ dΘαγατοιαιν'Hλυαiφ πεδ[φ, δθι oi π6λε xυματα μαxqα i-iμνηg αθναoυ A1εqoυαιαδoE βαθυx6λπoυ. αi, αT θγιb δειλη, τl γενηαομαι flματι τ(lδε; dγθ'δγ f1 δtoφρων Τε πoγησαμ6νη περ[ παγτωγ flλιτoν, oi!τε γdμων uεμελημ6νη, o{1τε λογιoμδν' &λλα zαt Lν μελαΘqoιαιν 6μοTg τολυμαμμovog &νδq6g, δευoμ6νoυg dπ6xλειαα' τα δ' Ezνoμα πqoοθεν iqεξα, εiδυTα. ot δ6 τε αiτεq θμδv &π6 uαοτιxτηqων ρiοαι δη με z-υνΦπιν, dναιδ6α πρη[ξαoαν. ηδ6 δ'θγιb λiτoμαi εig βαι6ν ταυο6μεν doιδfig, &γιε uανγoδ6τα, βαοιλεΦ μεγαληg βαοιλεiαg.

&ατρα τoi Ι!ναατqoυ oiqανοi ylνoυu εig δλoυg δρατα εig τo μ6αον μιαg iμ6qαg, μαξ[ μ6 τoι3g δυo φωατfiqεg πo{ θα xατ6λθoυy yoQyα' Καi τ6τε δ Θεαβlτηg δδηycilνταg o0ρανιov d'qμα d'π6 τ6y o8ραν6v, d'φoυ BπιβιβαατεT εiE την yfjν' θα φανεριΙloει εig 6λoν τ6ν xoαμoν τριπλα αημεTα τηE ζωfiE πoι3 1αvεται..'.Aπo λυαααλ6oll πiq xαl d'π6 dθανατoυg με τριγμ6v dδ6ντωv θd' δcboει τηv εδxαιqlαν εiζ τo'ιjg d'νθqrbπoυg vα oωθofiν' xαl αiτ6 θα τ6 xαμει. Διoτι'{'yονταE θεωρηθfi εδoταθfiE d'π6 τrjν d'xαματoν φλ6yαν, d'φofi d'πoμαxρ'ι3νει xαt τoιjg δ'ιjo, Θα ατεiλει τoιjE μ6u d'π6 τoy λα6ν τoυ εi6 τrjν d'λλην ξωrjν ττjv αirbvιol, εig τoι3g dθανdτoυE τdlιl'Hλυoiων Πεδiων, (τoιJg δ6) xoντα εig τα d'τελε[ωτα xι3ματα τfig d'ατε[ρευτηg Ayερoυαlαg λtμνηg μ6 τ6 μεγd'λo βαθog. Aλλο[μoνoν iyrb i δι3ατυyog, τt θα d'πoyiνω Εxεlνηu τrjν rjμ6ραv; Avτi αδτιΙlν rj δtαθυμog, fi βαααvιαμ6νη δια δλα διενooι3μην, μi φqovτlξoυoα δια yαμoυg, oijτε δια λoyιoμodg' d'λλd' d'π6xλειαα dπ6 τ6 d'ναxτoq6 μoυ μαλθαxoιjg dνδqαg, d'v xαl με παqεxd'λoυv' xτQαyματoπolηαα πρoηyoυμ6νωg τα παqανoμα, d'y xαi τα iyvcilqιξα xαλd.. 'Εα6 Σδτερ rjμdlν or7ooν με d'π6 τo6g τιμωρουg Βμ6 τηv d'να[αyυντoν, ri δπolα δι6πqαξα τooα μt d'yα[δειαy. Παραxαλdl μην μ6 Bγxαταλεiψηg xαt σταματrjoω τ6 αεβαατ6 d'oμα, &'yιε τρoφoδ6τα, βαoιλεfr τηg μεyαληE βααιλεtαE. 

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Η αγνωoτη Σiβυλλα oτην αq1η τoυ λ6γoυ τηg απoxαλυπτει 6τι μ6νει xαι η iδια dναυδη, διoτι δεγ θ1ει επiγνωση τωγ λεγoμθνων τηE. η 6μπνευoη τη; πqo6ρxεται απ6 τoγ [διo τoν Θε6. Oι πqoφητεiεg τηg αναφθqoνται σε σεισμofg, oε γεωλoγιπ69 αναoτατιilσεtE, στην αxαρπiα τηζ γηζ, oτην ααυδoo(,α τωγ πgdξεων, oτην ιερooυλlα των γαιilγ χαι στoυζ πoλυdqιθμουg Θανατoυg oι oπoioι θα πρoxληθoυν με μανiα μεταξιi των ανθgιilπων, σε βαθμ6 πoν θα μπορoιjαε xαπoιog να d.πoqrjoει Βαν Ξβλεπε ιyνog d'νθqd)πoυ Βπ[ τηs yis. H μ6λυνoη των ιεqιbν xαι η 6λλειψη τωγ ανθqιilπων πρoφητεtioνται χαι απo τoγ Aγιo Kooμα τoν Αιτωλ6:
.
.

oι ιεqεlg

θα y[νουν yειq6τεqoι xαι αoε66ατερoι 6λων.

αυνανττj ooυν αλλoν αvθρωπoν.

Mετα τοv π6λεμoν oι ανθqωπoι θα τq6yουv επ[ μιαrj ιbqα δια να
επ6λΘει

μ6νoν με την Δευτθqα Παqουoiα τoυ Ιηooυ Xqιoτoυ. H Σ(βυλλα περιγραφει τoν Eρ1oμεγoν ωζ d'oτ6ρα λαμπρ6ν πoυ Θα yiνει δλoφανεQoζ d'π6 τ6ν δoξαoμ6'vοv o'8ραν6ν'

Eiναι oι 6α1ατoι xαιqoi τηg ανθρωπoτηταg xαι η λfτρωαη Θα

"oταy δ6 '6λθη δ Yi6g τoi d'νθqιbπoυ Βν τfi δoξy1 α0τοi, xαl παντε: of d'γιoι dyyελoι μετ' α0τoσ, τoτε θα xαθloει iπl τoδ θq6νoυ τη; δ6ξηs αiτoδ. (Mατθα[og, 25 31l ' E(ναι η ημ6Qα xατα την oπoiαν o Xριoτog θα επιβqαβεtioει τoυg πιoτoυ: με τo oτεφdγι τηζ νixηg, τo oπoio o8δε[g διjιlαται να Βξαyορααει, αλλd ο xdθε dνθqωποg θα τo xεqδ[,αει μ6νoν με τιζ δ|xαιεg πqαξειg. Axoμη 6μω9 xαι αν τα 6qγα των ανθqιbπων εiναι ευοεβη xαι θεαqεοτα. oυδε(,g θα ευqεΘεi dξιog oωτηqiαg δια των 6ργων τoυ, αλλd μoνoν δια τη; xαριτog τoυ Αqνioυ' Ooοι λdβoυν τo oτεφανι τηζ νixηζ θα διαβoriν την πi'i-η
τηg αθαναoiαg.

(θα yεννηθo6ν) εig τodE d'νθqωπoυg, πεTνα xαl doθενε[αg, π6λεμoι r-αi dλλαyrj xαιqdlν, π6vθog xαt δαxqυα πoλλα... oλα τα φαιν6μενα πoυ πQoφητειjογται απ6 τηγ Σ(,βυλλα 61oυν ηδη αρ7i_ σει γα ουγτελoυγται επ(, τηζ γηζ. Mιπqα παιδιd με αoπqεg τqi,1εg, αoυνηΘιστεζ τεQατoγoνiεg, θλiψειg, λιμοxτoνlεg ανθριilπων xαι η αλλαγη των xαιqι.bν, απoτελoιiν oημεiα των ημεριilν μαg. To παγx6oμιo xλ(,μα 6xει ηδη αλλαξει, η θεqμoxραoiα τoυ πλανητη αυξdνεται δqαματιxd χαι oι επιδqdοειg απο τo φαιν6μεγo τoυ Θεqμoxηπioυ ε[γαι πλ6oν oρατθg. Mεταξιi των oημε[ιυι.

Mα 6ταν φανερωθfi εiE 6λoν τoν x6αμoν αiτ6 iδω τ6 oημεTον, τα παιδ[α d'π6 ττjv y!ννηotν ταlv θα d'ρfiξoυν vα βyαξoυv d'απqαg τρiyαE, θλ[ψει; 

sΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMOΙ
:τoυ πQoλ6γoγται απ6 την Σ(,βυλλα ε(,γαι

345

χαι τo παγxοoμιo φαινoμενo των

τρoοφιiγων.
ι'c|lνταg

...τα παιδ[α xαπoιωy θα φιλoξεvηθolν εiE τoν τ6ποy μtαg y6qαg, θqηoixτρα τo69 youεlg τoυζ... H επ6μενη πρoφητε(,α αναφ6qεται οτην εμφαγtση τoυ Αντιxqlατoυ , Bελiα) o oπolog oτjματα πoλλd' θα πoιrjαει στoυζ ανθρcbπoυE T6τε oμωg διz"αιoοriνη θα απoδoθεl οτoυg ετ"}"εν"τo'bq ανΘρΦπoυE, ενιb λεηλαoiα xαι
qoβεaη oργη θα επθλθει επ(, τoυ εβρα'ιxoυ λαotj.

'Ω εδτυyιoμ6νoι δπηq6ται, 6ooυg xατ' εδδoxiαν θα εiiqει d'γqdπyoυζ δταν Ξλθη δ δεoπ6τηg (Θε6g). ΓqηyoqεTτε dπαντεg, πρooδoxrbνταE Toy παvτoτε μ! d'yρυπvα 6λ6Qαρα. Δ ι6τι θα '!λθει xατd τfiν αiyi, ij τ6 6ραδυ' ii τ6 μ6αov τηE f1μ6qαg. 'iE (Σi6υλλα)
ΓqηyoqεTτε λoιπ6ν, δι6τι δεν ξ6ρετε π6τε Ξqyεται δ xdριoE τoσ oπιτιoδ, τ6 6qαδυ ii τα μεoαvυyτα ij δταy λαλoiy oi πετεινot ii τ6 πρω[, μrjπωg'{λθη 'dξαQνα xαι od'g 6qfi vα xoιμd'oθε.'ΕxεTyα πot λ6yω o' iod'g, τα λ6yω o6 6λoυg.'AyqυπvεTτε. (MαρxoE,13, 35)

Oι oμoι6τητεζ τωγ Σιβυλλιxων Xρηoμιilν με τoυζ λoγoυg τoυ Ιηοoυ γiνo\ται χαt πdλι φανεq6g. Η Σ|βυλλα με την Xαqιν τoυ Αγ(,oυ Πνεtiματog πρoτρ€πει τoυg ανθqιilπoυζ να γqηγoqoυν χαt γα αγqυπνoυν, δι6τι δεγ γνωq[;oυγ τηγ ημ6Qα τηg Δευτ6qαg Παρoυo|αg τoυ Xριoτoυ. Kατd την ημ6qαν αυτην, η Σiβυλλα πqoφητευει oτι δυo φωoτηρεg (δυoi gιιloτfiραι) θα xατ6λθoυν γoqγα επi, τηg γηζ. ot δυo φωοτηqεE(1) gi'.I, . τρoφητηg Ηλiαg χαι o πQoφητηg Eνιil1, εχ τωγ oπoiων, o Θεαβ|τηg Hλiα; δηγιilνταg ουρdνιoν αqμα απ6 τ6ν oυραν6ν, θα επιβιβαoτει ειg την .1ηι'!

xαl τoτε θα iδoiy τ6ιl Υiov τoυ d'uθqrbπoυ Βqy6μενoy iν νεφ6λαι; μετα δυνd'μεωg πoλλfiE xαi δ6ξηg'
(Mαρxog,13,26)

oι νεφ6λε9 πoυ θα φανεgωθoυν μετd τoυ Yιot] τoυ ανθqΦπoυ, δεν θα εiγαι απλα oυνεφdxια, αλλα oυqανια oxαφη, oπωg αυτo τoυ Θεoβ[τη Η).[α. Τo oυqανιoν dqμα τoυ πqoφητη Hλ(α περιγqdφεται απ6 τoγ Mι7αηλ Ψελλ6, ωg πυqινoν oxημα τo oπoiο μετεωqiξεται ειζ τoγ oυqανoν!
iiiνorbματον μ6ν' αiθ6qιον δt ij oδqαvιoν' oδ δτj τετdyηxεν 6 τε θεαβlτηg "Hλlαg.... μ6νηE δ{ τfiE θεlαg iiρτηται τ6 πραyμα y'αριτog
|ι τιilν μ!ν θεoφιλων λο"μπ6ντων δμoiωE τoiE o8ρανioιg φιιατfiρoιν, oioι fioαν ot παλαι:'i πρoφfiται (Eυo6βιog, Demonstrαtio eναngeΙicα, 2' 3' 104). 

346

TA APXEΙΑ ΤΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

τηζ τΦ d'πoρρrjτφ πυqi τrjv δλην ixδαπανιbαηg τoi αcΙlματog xαi τηι' 6μβqιθfi κα[ yεrilδη φιiαιv 6yrjματι πυqlvφ μετεωqιζο$oηE εig o'ι\qαy6ν. (Ψελλ69, Πεql ψυyiγg, οελ. 128)

oι oμoι6τητεζ τωγ xqηoμιilν με τηγ Απoπdλυιpη χαι τoυζ λoγoυg τoυ Ιηοoli ουνε1|ξoνται χαι στoγ επiλoγo τoυ λoγoυ o oπο(og αναφ6qεται οτην Eο1dτη Kqiοη τoυ θεoυ.
"o vιxcby θα κληqovoμrjαει τα παιlτα. xα|, iγrb θα τοi ε7μαι Θε69 xαi αι3τ69 θα μoδ ε7vαι υi6g. oi δ6 δειλol xαi d'πιoτοι καi βδελυxτol xαi φovεTg xαt π6qνoι κα[ μαyoι xαl εiδωλoλατqαι, xα[ παντεE ο[ ιllεioται, θα {yoυν ττjv μεqlδα αδτ6y Βν τfi λlμvη τfi xαιoμ6vη uε

πiρ xαl θεToν'

(Aπoxαλυψιζ,2!,7\

oι δειλoi χαι oι απιoτoι πoυ θα πqooxυνηooυγ την ειx6γα τoυ θηρ[oυθα λαβoυν την θ6oη τoυζ σε λ('μνη πoυ θα xα(,γεται με πυQ xαι θε['oν. H λ[μνη
τoυ πυρ6g, xατα την Σ(βυλλα, ταυτi,ξεται με τηγ Α1εqoυoiα λLμνη οτηι' oπoiα βρ|αxoνταν οι πriλεg τoυ Αδoυ.
... θα oτεlλει τοdg μ6v d'π6 τ6ν λα6ν τoυ εig τrjν d'λλην ξω{7ν τηι' αicilyιoν εig τoιjE d'θανατoυg τ6ν'Hλυo[ων Πεδ[ων, (τoυg δε) xovτci εig τα dτελεlωτα xdματα τηg doτεlqευτηg Ayερoυoiαg λ[μνηg μ6 τo μεyαλο βαθoE. Η Σ(,βυλλα απoxαλt]πτει τηγ πραγματιxη διdοταοη τωγ Ηλυοiωγ Πεδ[ο:γ των αq1α[ων Eλληνων. Oooι oμoλoγηooυν Ιηooυν Xgιoτ6ν, θα μεταβoυν oτα Hλυoια Πεδiα, θα ουναντησoυγ τoυζ αθανατoυg ηQωεg xαι Θα xληQoγoμηοoυν την αιιbνιoν ξωη.'oοoι λdβoυν τo xdqαγμα, θα λdβουν την θ6oη τoυ; oτην Αxερoυοiα λ[,μνη (xατα την Σiβυλλα) χαι στην λ[,μνη τoυ πυq6g (xατα τoν Ιωdννη). oι Eλληνεg γνιbqιξαν oτι o xooμog τoυτog αποτελεi μια πλαoματιzη xατdοταoη xαι δι' αυτ6 επιδ(ωxαν μ€oω τoυ ηQωισμotj xαι τηg αυτoθυοiα; γα ειο6λθoυν oτα Hλυoια Πεδ(,α η οτα νηοια των Mαxαρων. o Ιηooιig μα; υπoδειxγtjει τoν δqoμo πQoζ τα νηoια των Mαxdρων, με τoυζ μαχαQισμoυ; Toυ oτην επi τoυ oqoυg oμιλi,α. Tα νηοιd των Mαxαρων χαι τα Ηλtiοια Πεδiα ηταν o τoπog oτoγ oπoio ειo6qxoνταν oι ψυχ6ζ των Eλληνων ηριilων. Moγoν των ηριilων! Δι' αυτo χαι στηγ Απoxdλυψη αναφ6qεται oτι oι πqιilτoι πoυ θα λdβoιι' την θ6οη τoυζ στηγ λ(μνη τoυ πυq6g, θα εlγαι oι δειλoi! Kαι μετα οι d,πιoτoιl Σε αντ(,θεoη με τoυζ γενναioυg χαι τoυζ πιοτotg, πoυ θα λdβoυν τo οτεφdιvι τηg ν[xηE απ6 τoγ Δεoπ6τη Xqιοτo. 

ΣΙBYΛΛΙKOΙ XΡHΣMoΙ

347

oι Σιβυλλιxοi Xρηομo( πoυ διαoιbξoνται οτιg ημ69εg μαg απαqτiξoυν δεxαπ6γτε ουγoλιxd Λoγoυg, εχ των oπo(ωγ, λ6γω τoυ μεγαλoυ oγxoυ, ααg ταραθ6τω τα xυqιoτεqα απoοπdαματα. oι πqoφητε(,εg πoυ ξεxωq(,ξoυν απo τoν 6βδoμo Λoγo, ε(ναι η xαταβriθιαη τηg Kriπqoυ xαι o θd,γατog τηg iδιαg τηg Σiβυλλαg η oπoiα oτo τ6λo9 τoυ Λ6γoυ τηg oμoλoγεi 6τι o Πατ6qαg Θεog την αξiωαε να πQoφητευoει δια τoν Αγαπημθγoγ Toυ Yιoν!
'{vθα ταφoν μoι d'νθρωπoι τει3θoυoι, Βπανεqy6μενoι με θαλd'ooη, xαl με λ[θoιE 6λ!αoυαιy. Βπ[ μοι yαq πατqt λαλoδαα υΙα φlλov μετ6δωxε. βαλoιτ6 με' βαλλετε παvτεg, ofiτοl yαρ ξioω' xαt iE oδραν6ν δμματα πiξω'

d'νθqωπoι θα yτiαoυν τ6v ταφo μoυ' μεταφ6ρovταg με διαμ6ooυ τfig θαλλαoηg, xαl μ6 λlθoυg θα με φovεdooυν. Δι6τι iδ6θη εig Βμ6 fi δυvατ6τηg d'π6 τ6v Πατ6qα, να δμιλrjαω δια τοι' d'yαπημivoν τoυ Υi6ν. M6 yτυπrjoατε, ξανα1τυπfioτε με 6λοι' Δι6τι ξται θα ξiαω, xαl τα ματια μoυ εig τον oiραν6ν θα πρooηλtboιι.

'Εδi oi 

348

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΙlΣ

ΛoΓoΣ EΚToΣ
Aθαγατου μ6γαν υi6ν doiδιμoν θx φqεν6g αriδφ, β θ96νον tlψιοτog
γεν6τηE παq6δωxε λαβ6οθαι, μηπoυ γεννηΘ6ντοg. θπεi δια

'Ιoqδανoυ, δg φ6qεται γλαυπζl πoδi πυματα oυqων. 6x πυq6g θx πqιbτoυ πρiτog θε6g, δoτε xαi f δυν πνευματι γιν6μενoν λευxα[g πτεqυγεooι πελεiηg. dνθηoει δ' ciνθog παθαρ6ν, βρυoυοι δε παγτα. δεiξει δ' dνθqιbπoιoιν δδουg, δεiξει δ6 xελευθoυg oiqανioυg' πανταg δ6 οoφoig μυΘοιοι διδαξει. dξει δ'εig τε δixην, xαl πεioει λα6γ dπε1θff, αiνετ6γ αi1ηoαg πατq6g γ6νο9 oriqαγiδαo. xυματα πεζευαι, ν6ooυg δ' dνδρGlν d,πολυoει, οτηοει τεΘνεδταg, xd,πιbαεται αλγεα λυγρα. εχ oε μιηE QιζηE αQτoυ χoQoE iiααεται dνδqΦν, oixog δταν Δαβiδ φυη φυτ6ν. θν 1εql δ'αrjτoδ x6oμog δλog, xαl γαiα, xαi oιiραv6g, f1δ6 θαλαοοα. dοτραψει δ'iπi γηg. oioν πoτ6 πρδτα φαν6ντα εiδoγ &π' dλληλων πλευρΦν δ{ο γεννηθθντα. δαται, f1νixα γαTα 1αqηoεται θλπlδι παιδ6g. ool δ6 μ6νη Σoδoμiτη γα1η xαxα πηματα xεTται. αr}τη γαq δυαφρων τ6γ o6γ θε6γ oix θν6ηοαg. παlξoντ' θν θvητοiοι νoημαoιν' &λΓ θπ' dxανθηg θατει|αg οτεφανQ, φoβερην δ6 1oλην θx6qαοαg εig {1βριν. xαi πvεδμα τi ooι xαxα πηματα τευξει.

oαqxα τ6 διαo6γ flγ6qθη, πgo1oαig δ' dπoλoυoιiμεvog πoταμoΙo

μ6yαυ Υi6ν τol 'Aθανατoυ, εig τoι' δπoToιl δ iψιoτog yεννfiτωρ Πατ6qα3 d'ξiωαε νd' λαβη τ6ν θq6νoν, δ[y"ω; d'κ6μη να '6yη yεννηθfi.'Επειδfi iιlααρ" xωE τ6 διαυπ6oτατou (d'νθρcbπου ?ι(u Θεoi) iy6ρθη, d'φoυ iβαπτiαθη μ6 ρ6oντα ilδατα εig τ6ν πoταμ6ν'Ιoρδdνην. δruδ[δεται 6τι μεταxiνηoεν μ6 τci λαμπρ6ν τoυ π6δι τα x6ματα.'Aπ6 τo d'qyιxδ πiq δ πqlτoE Θε6g, Eγιι'ε μ6 λευxα πτεqα. Θα d'νθ[αει d'vθo; xαθαq6g xαl 6λα θα xαqπoφoqrjooι'ι'. Θα δπoδεlξει εiE τoι3E d'νθρι1lπoι'3 δδo{E, θα δε[ξει 6μωE xαt oiραν[οι'3
δδoig' θα διδαξειτoig πd'νταg μt oοφα; παqαβoλαg. Θd' δδηyi1oεt εiE δlxην zαι θd' πεloει τ6v λα6y τ6v μιαητ6ν, iπαινδι'
εiπq6oδεxτog μ6 πvε6μα d'π6 πεqιoτiρι

Θα δμvτjαω μ6 αdνεαιν τoν φημιoμ6νoι'

Πατρ69. Θα πεqπατiγoει εiE τα xdματαθα απαλλαξει τodE iι'vθρcΔπoυE Cι.πιi ci'oθεvεiαg, Θα d'vαατηαει νεxqoιjg, θα δωyθfi μ6 π6νoυE θλιβεqodq. 'Aπ6 ξvα xομματι d'qτoυ θd' Βπιτευ7Θη xoρεoμ6g dνδρiν, δταv φυτρrboη φtτri εiE τ6ν olxον τoi Δαβiδ. Εig τriν yε[ραr τoυ δλoE δ x6αμog, xαl fi yfi, xαl δ o'iqαν6E, μαλιoτα xαt fi θαλαooα. Θα λαμψ'ει iπ| τηE yfjE' 6πωE xαπoτε dqyιxα ε7δαr φανερα να yενvdlvται δ'ιjo d'π6 ταg μεταξιj των πλευqαE. Θα γεvνηθfi, 6ταv θα yαtqεται i yη μl τrjν πqooμοvιjv τoi παιδ[oυ' Δi Bμ6, μ6νοv τηv ΣoδoμTτα yιil' πρoκεινται μεyαλαι αυμφoqαi. Δι6τι Boι| δι)αθυμη yi δ6v d'ντελrjφθηg τ6y Θε6r αoυ, 6τι τov πεqι6'παιξαv μ6 dvθρωπ[να; Βπινoηoειg' d'λλα τov ΒoτεφαvωoαE μi d'xαyθιvov oτ6φαvoν xαi τo6 πρootφερεg πqog yλευααμ6v φoβεqrjv yoληι'. Κα[ πoToν πvεiμα θα ooi πqoξεvτjoει xαxαE oυμφoqαE;

τ6 δoξααμ6voν oιiqανιov yiνog

τoι- 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPΗΣMOΙ

θξετανιiοΘη. oιi1 δξει εig 1θων. dλλ' oriραν6ν οixoν θo6ψει, f1νlxα dοτqαψη τ6 γ6oγ θεoi dμπυqoν δμμα.
α.

δ qriλoν, δ μαxαqιοτ6ν, θφ'δ

0ε6g

'Ω ξι3λov, μαxαριov' εiE τ6 δπoTo δ Θε6g xειτ6ταν (Εαταυqωμlvog)' Δ6ν θα o6 xρατηoει fi yη' dλλα θα iδεTE τoν oExoν τ6v oiqανιoν, 6ταv d'ατqαψη τ6 y6o πι5ριvov βλlμμα τoi Θεo0.

Σιβυλλιαxoi Xqηoμoi, Παqioι, 1599 (βλ. ειx. 31) Ιεqoαολυμlτιxη Βιβλιoθιjxη, xωδ.419,14og αι. (βλ. ειx. B0) β.

o 6xτoE λoγoE αqxiξει με την πqoφητε(,α τηg Bαπτ(,οεωζ τoυ Ιηooυ οτoν Ιoqδανη πoταμ6. Eξαιτ|αg αυτηg τηζ πQoφητεiαg, o o1oλιαoτηg τηg oυλλo^liE Σιβυλλιαιιo(' Χρηoμoi αναφ6qει oε λατιγιxα o16λια πεq[ τo 1599 oτι, εφ' 6αον oυδε(,g αλλog πρoφητηg δεν πρoφητευαε αυτ6 τo yεyoν6g, διατ(, να μην θεωρηooυμε τιg Σ('βυλλεg ανcbτερεg των dλλοlν πρoφητrbγ
πoταμ69 Ιoqδdνηg 61ει τιg πηγ69 τoυ οτo oqog πoυ επιτελ6οθηxε η τqιilτη Απoxdλυιpη τoυ Ποιμdνδρoυ Θεoυ πQoζ τoγ Eρμη. Προg τιμην τoυ Eρμoυ, τo oqog oνoμαoτηxε Eqμιbν. Mεταξf τωγ πQoφητειιδν ουγxαταλθγεται η πoqε|α τoυ Ιηoof επαγω oτα zliματα, oι διδαx6g με ooφ69 παqαβoλ6g, τo θαυμα τηg Αναοτασεωζ τω\| νεxρΦν χαι τo θαιiμα τoυ πoλλαπλαoιαoμoυ των αρτων τo oπoi,o περι^1ραφεται με διαφoqετιxo τρ6πo απo την πqoηγoιiμενη Σ[βυλλα. Αν xαι oι ΣLβυλλεg πρoφητευαν τα iδια oυμβdντα, η xdΘε μiα 6δινε oτoν i'oγo τηE τo διxd τηg οτiγμα χαι τo διxo τηg riφog. To i,διo ουνθβη χαι με τoυΞ τ€οαεqιg Eυαγγελιοτ6g oι oπoioι, αγ χαι ηταν πληρωμ6νoι απo Πνευμα Α^1ιoν, ε[xαν την απ6λυτη ελευθερ[α να εxφgαξoνταt με τq6πo ξε1ωριoτo. Διαφoqετιxα δεγ θα υπriq1αν τθooεqα Eυαγγ6λια αλλα 6γα. o λoγog τηg Σ|βυλλαg απευθriνεται γtα αλλη μiα φoρd oτoν αφιλoξενo εβqαΤx6 λαo o oπoiog αντi γα αγαγγωQioει τoγ Θεανθρωπo Ιηooυ, τoν Βατεφανωαε μ6 dxανθινον oτ6'φανοv xαl τor πqoo6φεqε πqοg yλευαoμ6ν φoβεqiγv yoλιjν. o λ6γo9 xλε[,γει με τηγ υμνωδiα τηg Σ(,βυλλαζ πQoζ το T[μιoν Ξυλον, ει; τo oπolo εoταυρωθη o Kυριog των Κυρiων.

o

δ 6ιiλoν, δ μακαqιoτov, iφ'δ οε6q Εξεταvυοθη'
Η μoναδιxη αυτη πqoφητε[α διαoιbξεται χαι απ6 τoγ εxxληoιαoτιxo oυγ- 

35ο

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

γQαφ6α Σωξ6μενo, ο oπoiog την απoδ(,δει στηγ ελληνιxη φωνη τηg Σiβυλλα;.

xαl θαυμαατ6y oilπω τοooiτοv, δπoυ yε xαl πqoE αδτcΙlll των'Ελ).ιjvων συνωμoλoyηται Σιβ6λληq ε7yαι τoiτo' "δ 6υλoν μαxαριατ6ν iq
oδ θε6g Βξετανdoθη''.
(Σωξ6μενo g, Εxxλη
o

ιαoτ ιxrj

Ι oτ o q

[α, 2,

1-,

10

)

Eπιπλ6oγ, η iδια πρoφητε(,α διαoιbξεται xαι απ6 τoν Ιωαννη τoγ Λυδo. ιr oποiog απoxαλυπτει οτι η εν λ6γω Σ(,βυλλα πqoεφητευοε δυo 1ιλιdδεg €τη πQo τηζ Ελεfοεωg τoυ Xριοτoυ!

Πqotλαβε δ6 τrjν τοl Χqιoτoi παqoυolαν α8τη f1 Σi,βυλλα tτη διo7iλια, fig ioτt xαl τoiτo τ6 '6πog τ6ν Tiμιoν Σταυq6ν πqoμηνυoν' ''i ξdλov μαxαqιατ6v, δφ'oδ θε6g Βξετανdαθη''' (Ιωαννηg Λαυρ6ντιog o Λ.ιjδog, De Mensibus, 4, 47 ' 66l 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMOΙ

35Ι

AΠoΣΠAΣMA EK ToY oΓΔooY ΛoΓoY
ΤoΤg P6μη tiψιoτog dγoι οixτρηv τοτε μο[qην, πσσιν δ'dνθqιbπoιαην δρoιg θπi τoToιγ

δxεγ πολυ λιb'ι.6γ θοτιγ. αλλ'δπ6ταν δη πσοιν θπαυξηoη zαx6ν frμαρ λιμo0 xαl λoιμoi, δυoαναo16τoυ τε xυδoιμoi, xαi, τ6τ' iiπειτ' αδθιE xρεiων Eμπρoοθεν δ τλημων, oυγxαλ6oαg βoυλην, βoυλευoεται δg dιτoλ6αoει. ξηqα μdv dνθηαoυoιν δμoδ φυλλoιoι φαν6vτα. or}ρανιov δ'dδαφoE δεlξει οτεqεQ θπi π6τqη δμβρ6ν τε, φλoγμ6ν τε, πολtπγoιαγ τ'θπi γαTαν, xα[ οπoρiμων πληθυν oiδγ xατα 1α[αν &παοαγ. dλλα παλιγ τqαξoυαιv dγαιδ6α Θυμ6ν E7oντεE' o8 μηνιμα θεο0 δειδι6τεg, oδτ' dνθqιbπων, αiδoiην :τooλιπ6γτεg, dvαιδεiην δ6 θ' δi.οδγται dοταοiηοι τυραννoι, αμαρτωλo[ τε βlαιoι, ιpε0oται, ατιοτ6φυλoι, xαxoπριiγμoγεE' oi δεγ dληΘεTg, πιoτoπoρΘεTg, γευδ6αoι λ6γοι δυαφημα 16ovτεgoi'δ6 oφιν πλoυτοτ x6ρoE €ooεται, rii.λιi dγαιδΦg πλεioνα ουλλ6ξoυοι, τυqαvνωθ6ντεg ii.oδγται. dατqα πεαεTται παγτα $αλιiοoηg &ντiπqωqα' πολλα μ6ν iξi1g doτρα, xαi d,xτιν6εντα z-ομιητην, ctνθρωπoι xαλ6ουoι τ6γ iιοτ6ρα πfiμα π6vοιo, πολλoi iτερ1oμ6νου πoλ6μoυ, xαi δηι6τητοE. μη πoτ'θγιb ξωην δτε f1 ii.αgα βααιλευαη,

6λοiγται. dλλ'orj μη τειαθδoιν,

Εig τo69 εδqιoxoμ{voυg εig τfiν PrΔμην δ 'ΥψιατoE iπιφυλαooει Ελεειvην μoTραν xαt εig 6λoυE τoiE d'νθqrΙlπουg, μ! τ6τoιoυg 6ρoυg θd' ξλθει fi xαταατqoφη. Aλλα δ6v θα xαταφdyoυy xαπoυ δπoυ ε7ναι δυνατ6ν νiι' ε7vαι καλυτεqα' c1'λλα δταv εiE 6λoυg iπαυξηθη fi xαxrj iμtso iξαιτlαg τijg πεlvαg xαl τfiE dαθενε[αg, τo6 d'φορfiτoυ πoλ6μoυ' τoτε παλι d'qyωv δ δυoτυyιrlμ6νoE, c1'φo6 oυyxαλ6αει oυv!'λευoιν, θα d'πoφααloει πιbg να τo'ι3g oυvτρiψη. Tα ξηρα θα dyθiαoυν αφor Βμφανιαθoi'lν μαξi μ6 τα φtλλα' T6 oδραvιoν Ξδαφog θα φ6qει βqoxiu εig τιjν oτεqεαv π!τqαν xαl λαμψιν xαl αφoδqαv xαl oυνεyij πνoηv τo6 dν!.μoυ εig τi1v γfiv, xαl πλfiθoE xαταλλfiλων πq6E d'ναπαραyωyηv πρoβατων εig δληv yεvικ6g τrjν yην. Aλλα Εx vtoυ θα xαι,oυv πqαξειE μ6 oxληqαν xαρδlαν δlyωq να φoβorνται τrjν dρyrjν τoi Θεo6, oiiτε τιTιν d.νθqrbπων. d'φofr c1'φηαoυv πiαω τ6ν oεβααμoν xαl τfiv ντρoπrjv, θα 21αταστQαφorν d'π6 τfiν d'αταθειαν τoυg ot τυqανvοι, oi iι.μαqτωλol xαt of βiαιoι, oi d'πατεlvεg, oi ii"πιατoι' oi βλαβεqoi' of ψεσται, oi iξoλoθqευταl τd'lv πιoτdlv' Βξαπoλιioντεg iβρειE μt

oijτε θα δπαqξει εig αδτodg xoρεoμ6g πλo6τoυ, d'λλα iι'ναιoytντωg δλo xαi περιoo6τεqα θα clυyκεvτρcbvoυv xα[ θα yαθoσν d'φoσ κυβερνηθoσv d'π6
''oλα τα doτqα θα π6ooυv μ6 τιjv πλcilqην Βoτqαμμ6νηv πq6E την θαλαooαν. Πoλλd' xατα oειqαν dατρα θα π6αoυv, xαl of ii'νθqωπoι δvoμαξoυv d'xτινoβ6λov xoμιjτηv, τo d'ατqou oυμφoqα dπ6 τ6v π6vo xαi τηv d'yρι6τητα λ6yω τoi Βπεqyoμ6νoυ μεy αλoυ πoλ6μoυ' Mαxαqι να μjν ξι7 Byτb δταν fi φαιδq6τηg βααιλειjoη,
τυqανvουg.

ιpευδεEg λ6yoυE. 

352

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΞ

dλλ'τ6τ' oriραν[η δταν η χαQιg θμβααιλεtοn, xαL δπ6ταν παΤg π6θ' [ερ6g δoλoφιilν &παγτωγ θξολ6οη δεoμoΤg δλo6φqoνα βυoooν d,νoiγων' αiφν[διog δ6 βρoτoTg ξtλιvοg δ6μog dμφιxαλυψει. &λλ'δταγ f δεxατη γενεα δ6μoν αιδοg ε'doω, Θηλυτ6qηg μετ6πειτα μ6γα πρατo E, fi xαxα πoλλα αιiξηαει θε69 αιiτ6g, δταν βαoιληιδα τιμην οτει|.rαμ6νη τυ1η, oυμπαν δ'dτog tiπιoE αiιbv, fi6λιog μ6ν αri1μηqα τq61ων νυxτερινα φα[νει, λεiψει δ'dοτρα π6λoν, πoλλff δ6 τε λα[λαπι θυωγ γαTαν θρημιboει, νεxqδν δ6 dνααταοιg
δoται. 1ωλΦν δd δq6μog δxυτατοg, παl xωφ6g d,xoυαει, xαi τυφλοi βλ6ψoυoι, λαληαoυα' oιi λαλ6oντεg, xαi xoιν6g παγτεoαι

βloE xαi πλoiτog θοεΤται. γαTα δ"dοη παντων, oti τεl1εαιν, οιi πεQιφQαγμοTg, oiδ6 μεqιξoμ6νη xαρπουg τ6τε πλεioγαg o1oει. πηγαζ δε γλυxερoδ o'(νoυ, λευxoi τε γαλαxτog, xαi μ6λιτo9 διboει

xαl xρiοιν dθαγατoιo θεol dλλ'δταγ dλλαξη xαιqουg θε69

xεTμα Θ6qog

&λλ'δτε x6oμοg δλωλεγ.

πoιiν, τ6τε Θ6αφατα

d'λλα τ6τε ποd θα βααιλει3αει f1 oiqανιog yd'ριE' xαi τ6τε πoιj τ6 iερ6 παιδ[oν, δ δoλoφivoE 6λων, θα απααει τα δεoμd' d'νoiyovταg τrju 6λ6θqιαv dβι'oooν, ξαφνιx6g ξiλιvoE o1xog θα πρoατατ ε6oει τo6E dνθρrbπoυE. Aλλα 6ταv f7 δεxd'τη yενεα (εδρεθi) εi; τα d'ναxτoqα τor 'Aδoυ, μετ6πειτc μεyαλη Βξoυαlα θηλυxor y!'νoυg, loι: 6ξαιτlαg τηg δ Θε6g θα αδξrjαει τα; oυμφoqαg, 6ταν αυμβη να oτεφθfi uε βαoιλιxrjν τιμrjv δ αυμπαvτιx6E yqoνo; εig i1π[αν iπoyrjν, δ fiλιog θα φωτtξει τqαyιd' xατα τrjv διαqxειαv τfiE vυxτ6; τα d'ατqα θα Byxαταλεlψoυv τor π6λov, θα Bρημωθετ fl yi xαιoμ6νη uε μεγαλη θ{lελλα xαt θα yiνει dναoταoι: τδν νεxqdιv. 'o δq6μog τ6ν yωλdιν (θα y[νε| τα7ι|τατoζ' xαl δ xωφ6g θα d'xoυoει, xαi oi τυφλο[ θα d'ιlαβλ6ψoυν' oi μoυyyo[ θa δμιλfiooυν xαi θα y[νει xoινη fi ξωη zcu δ πλoiτog εig 6λoυg.'H yη θα ε7ναιtoη δi δλoυE, χωQiζ τε[yη, yωq[E πεqιφρα;'ματα xαl yωqlg να ε7ναι yωqιoμ6νη εi; τεμαyια θα φ6qει τ6τε πεqιoooτ6qοι'; xαρπoιjg. Θα δr1loει 7τηyαζ yλυr-ot ο'[νoυ, λευxo6 yαλαxτog xαl μελιotd'λλα xαi τrjν xqloιv τoδ d'θαvd.τoι' Θεoi' αλλα 6ταy dλλαξη τo6g καιqoι|: δ Θε6g μεταβαλλoνταg τ6ν yειμdινα oε xαλoxαiρι, τ6τε (θα Βπιβεβαιωθoiν1 οΙ θεToι yqηoμol, d'λλα τ6τε δ x6oμoE θα
'!yει yαθ71.

o oγδoog Λ6γog αναφ6qεται oτα γεγoνoτα πoυ θα πqoηγηθo{ν τη; oυντ6λεια9 τoυ xooμoυ. oι ανθqωπoι Θα εξαxoλoυθofγ να πqαττoυν 1ιε αoυδoοiα xαι αγαiδεια χαι δL' αυτ6 θα χαταστQαφoυγ απo την iδια την θρcιουτητα τoυg, 1ωqig να υπoλoγ(ξoυν την θεiα τιμωq[,α. Δεγ Θα δπαρξει εi; αiτo'ι\g κoρεoμ6g πλo6τoυ, d'λλα dναιoyυvτωg 6λo xαt πεqιoα6τεqα θα oυyr.εντρcbνoυν.

qdg

Για δειiτεqη φoQα γιγεται αναφoqα στoν αχτινoβ6λo xoμητη τηζ συμφoxαι τoυ π6γoυ πoυ θα πθοει oτην γη. Η Σi,βυλλα ευ1εται γα μηγ ξει oτoυ; 

ΣΙBYΛΛΙKoΙ XPHΣMoΙ

3s3

εσχατoυζ xαιqofg, πqoφητευoνταζ χαt πdλι την εμφdνιοη τoυ Αντιxρ(oτoυ.
τoτε δηλαδη πod τ6 iερ6 παιδloν, δ δoλoφ6νoE 6λων' θd' oπαoει τα δεoμα d'νo[yoνταg τfiν 6λ6θqιαν d'βυooov.

ανoιγμα τηg oλ6θqιαg αβυoooυ, ουγαγτd'ται με θαυμαoτη αNρiβεια χαt στην _\πoxαλυιpη τoυ Ιωαγγoυ!

Η πqoφητεiα τηg πτΦοεωg τoυ xoμητη στηγ γη, οε ουγδυαομ6 με

τo

τηq

Καi δ π6μπqοg d'yyελoE Β'oαλπιoε, xαl εiδα δτι Ξπεoεy εig τηv yfiν d.oτrjq ix τοi oiqανοi, καt iδ6θη εig αiτ6v το xλειδl τofr φρ6,ατog

d'βdαooυ'

(Aπoxαλυψιg,9,1)

Δια αλλη μiα φoρα oι Σιβυλλιxoi Xqηομoi επαληθεtioνται απ6 την _{τoxdλυψη τoυ Ιωαγγoυ. Η επ6μενη πρoφητε|α oτυ δ ijλιoE θα φωτ[ξει τρα7-ια

oτην Απoxαλυψη.

xατα τfiν διαqxειαv τfig νυκτ6g, €γει τιαι αυτη την αναλoγη αναφoρα

Καi

oεληνη '{'yιuεν δE αiμα.

clμ6g μ6yαg,

ε7δα, 6ταν d'νoιξε τfiv

xαl δ ijλιog {yιvε μαfjqοg

oφqαyiδα τfiν Exτην' xαl iδoδ' !γιvε oειcbE oαxxog τqlyιvog' xαi rj
(Aπoxαλυι/lιg, 6,1'2)

Αμεοo επαxoλoυθo ενog πυqηνιxoυ πoλ6μoυ εiγαι η μεiωοη τηζ ατμoοφαιριxηg μαξαg τηζ γηζ πoυ θα επιφ6qει διαφoqoπo|ηoη τηg διαθλαoηg τoυ c1ιυτog. Kατ' αυτ6γ τoν τροπo τo xqιbμα τoυ ηλioυ θα γiνει oxoυρo1qωμo' οι δε αxτiγεζ τoυ θα φαiνoνται χυματoειδε|g xαι θα oμoιαξoυν με τq(1ινo οαιo. ΕNτog αυτoυ, εξαιτiαg τηg με[ωoηg τηg ι\ιdθλαοηζ τoυ φωτ6g, oι αxτ[γεΞ τoυ ηλioυ θα φθανoυν με πoλf υψηλoτερη θερμoxραolα στηγ επιφανεια τηΞ γηζ.Αυτo τo φαινoμενo, πoυ 61ει ηδη αqxioει να διαφα[νεται λoγω τηq ιιε[ωοηg τoυ οτqιbματoζ τoυ oξoντog, επιοημαiνει xαι η Σiβυλλα λ6γoνταg οτι o ηλιog Θα φcυτlξει τqαyια κατα την διαqxειαv τfig νυxτoE Αx6μη xαι την ωρα τηg δυoεωg τoυ ηλ[oυ, oι αxτiνεg τoυ θα εξαxoλoυθoιjγ γα xα|γε. Eι'α δευτεqo xωq|o τηg Απoxdλυψηg αναφ6Qεται στo iδιo φαιν6μενo. Κα[ δ τ6ταqτog d'yyελoE iξ6yεε τιjv φιαλιν αδτotl Bπi τ6v ijλιoν. xαl τoσ iπετqαπη να xαυματiα77 τo{g d'νθqωπoυg μ6 πiρ. (AπoxαλυψιE,16' 8). Δεfτεqo επαπoλoυθo ενog πυρηνιxoυ πoλ6μoυ ε(,γαι η μετατoπιση τoυ ιιΞoνα τηζ γηζ πoυ θα επιφ6ρει την τα1ιiτεqη πεQιστQoφη τηg γηινηg oφαiΦιΞ. Κατ' αυτ6γ τoν τqoπo η πληaηζ πεqιατqoφη τηζ γηζ θα τελεiται οε i.ι',,oτεQo απo ειxoοιτdooεqιg ιδqεg, με απoτ6λεομα oι ημ6ρε9 μ6xρι την Δευτεqα Παqουοiα τoυ Xqιoτoυ να φα|νoνται συγτετμημ6νεg. 

TΑ ΑΡXEΙΑ TΙ{Σ XΑMENΙ{Σ ΓNΩΣΗs

oι ημ€ρε; θα oυντμηθoυν, ειδdλλωg, xανεlg dνθρωπog δεγ θα 6μενε ξωνταν69 δια ιτ:
εxε(νεg oυνανττ]oει τoν Mεoο[α.

Δι' αυτ6 xαι Eυαγγελιoτηζ Mατθα[oE πρoφητεtiει oτι

Κα[ Βαv δ6ν oυνετ6μν0ντ0 αf' fiμ6qαι ixεTvαι, xανεig d'νθqωπoE δiι θα iαcilξετo' δια τodg Βxλεxτoι3g δμωg θα clυντμηθoiν α[ f7μ6ραl
ΒxεTναt.

(MατθαtoE,24.2!ι

με αναφoqα oτην μεταβoi.τ των επoxιilν, πoυ ηδη οτιg ημ6gεg μαg 61ει αq1[,oει γα ουγτελεiται.

o oγδoog Σιβυλλιxog Λoγog oλoxληριilνεται

.'.6ταy iι.λλαξη τoι3g xαιρods δ Θε6s μεταβαλλoνταg τ6ν yειμιΙlvα oε xαλoxαlρι, τ6τε (θα Επιβεβαιωθoδν) ot θεToι yqηoμol, d'λλα τ6τε o x6oμog θα '{yει χ'αθfr. Ωg επiλoγo τoυ βαqυoημαγτoυ αυτoυ xεφαλα[,oυ σαζ παQoυσιαξω 6ιn λoγo τoυ Απooτ6λου Παrjλoυ o oπoiog, oε δημooιo xfqυγμα τoυ Απooτoi-οι' Π6τρoυ, παqεμβα[,νει χαι πQoτQ6πει τoυg ανθqιbπoυg να αγαxαλt]ψoυν τοι': Σιβυλλιxoυg Xqηομoυg αλλα xαι να μελετoυν τιg βiβλoυg των Eλληνων!
πqoE δ6 xαt 6τι δ α'iτ6g θε6g d'μφoTν ταTν διαθfixαιν yoqηy6ζ, δ zα" τfig"ΕλληνιxfiE φιλoαoφtαg δoτrjq τοiE"Ελληclιν, δi fig δ παντoxgdτωQ παQ'"Ελληαι δoξαξεται, παq!'ατηαεν. δfiλoν δ6 xd'vθ6νδε. iz yoδν τfig "Ελληνιxfig παιδεiαg' d'λλd' xαl ix τfig νoμιxfig εig τ6 Ξι γ6vog τoσ αφζoμ6νoυ αυναyoyται λαoi of τrjν πtoτην πqοoι6'μενoι oi yq6νφ διαιqoι3μενoν τdιν τqιdlν λαdlν, tνα τιE φ6αειE δπoλd'βoι τριτταg, διαφ6qoιg δ6' παιδευoμ6vων διαθrjxαιg τoδ 6ν6g xυqior6νταg 6ν69 xυqloυ Qrjματr Bπε[, δτι xαθαπεq'Ιoυδαioυg orbξεoθα'ι i7βoι3λετo δ θε6g τoig πqoφrjταg διδοιig, oiiτωg xαi'Ελλrjνων τoι1; δoxιμωτατoυg oixεloυg αι3τiν τfi διαλtxτφ πqoφrjταg d'ναατrjoαι δE οtol τε fiααν δ6yεoθαι τrjν παρd' τoσ θεoi ει\εqyεotαν, τdlν yυδαiων d'νθρcilπων δι6xqινεν, δηλιbαει πρ6g τQ Π6τqoυ xηqιiyματι ο d'π6ατoλog λ6yων Παυλog' "λαβετε xαl ταg 6λληνιxαE βiβλoυg. iπiyνωτε Σ[βυλλαν, δg δηλoi ξvα θε6ν xαi τα μ6λλoντα {,αεαθαι, r-αι τον Υoτααπηιl λαβ6vτεg d'ναyνcυτε, xαl εδqrjαετε πoλλQ τηλατ"''iστεQoν xαl oαφ6oτεQoy yεyQαμμ6νoν τ6ν υf'6ι, τoi θεoi''.

"Επειδfi παqευρ6θη δ '[διog δ Θεog δg yoqηy6g xαt τiν δδo δια' θηxdlv, α0τ6g ξδωαε την"Ελληνιxrjν Φιλoαoφtαν εig "Ελληvαg, δια τi7ν δπoiαv δg Παντoxρατωq δoξαζεται d'π6 τo{g "'Ελληναg. Ε7νo' φαvερ6ν λoιπ6ν xα[ iδω 6τι Βξαιτlαs τ0g 6λλη1rιxfig παιδεtαg, d.).i-α xαl τfig uoμιxfig, δπαyovται εig τo Ξvα y6νog τοi oωξoμ6yoυ λαoi 6αoι d'π6xτηoαν πiατιν, 6yι διαιqoυμενoι o[ τqεTg λαoi βααει τor| yqoνoυ δια vα διjyαται xαπoιog να παqει τtg φι3αειg καl τdlν τριιtrι'- 

ΣΙBYΛΛΙKOΙ XPHΣMoΙ

355

xrjqυyμα τoσ 'Aπooτ6λoυ Π6τqoυ: "Λαβετε καi ταg 'Ελληνιxαq βiβλoυg.'Aναxαλ6ψτε την Σ[βυλλαν rj δπolα c]'πoxαλ6πτει τ6y ξιlα Θεδv xαl αδτα ποd θα ylνoυν εig τo μtλλov' xαi λαμβd'νoνταg τ6ν 'Υατd"απην μελετfiατε .τον, xαi θα c]'yαxαλdψετε 6τι d'ναφ6ρεται εig τ6y Yi6ν τoδ θεοi μ6 πoλι3 πεqιoo6τεqη δια{yειαv xαi oαφrjνειαv'''
(Kλημηs Aλεξανδqε(lE, Στqωματε[E' 6, 5, 42) (βλ. ειx. 113)
απoδ61εται oτι o lδιog o Θεog διilριοε στoυζ Εi-ληνεg την φιλoοoφiα, μ6οω τηg oπo(,αg δoξαοτηxε απ6 αυτofg ωg Παντozρατωρ. Η παρθμβαση τoυ Απoοτ6λoυ Παυλoυ, xατα τη διαqxεια του xηqυγματoΞ τoυ Απooτoλoυ Π6τρoυ, απoxαλυπτει τo μ6γεθog τηg αξiαg τηg Eλληνιz{; φιλoοoφiαE xαι των Σιβυλλιxιbν Xqηομcilν. o Απ6oτoλog Παυλog πqoτρ6πει τoυg 'Eλληνεζ γα αναxαλυιpoυν τLζ Σiβυλλεg! Αυτη xαι μdνoν η μαqτυqiα εiναι ιxανη γα επισφQαγ[oει την oντoλoγιxη ι'τoοταoη χαι απoστoλη τoυ ΑπdλλωνoE χαL τωγ ιεqειιδν τoυ Σιβυλλιbν, ιιεταξf τωγ oπo(ωγ αυγxαταλ6γεται χαL η πqιbτη Σiβυλλα xαι αδελφη τoυ _\τoλλωνog, η oλυμπiα Αqτεμιg. Επιπρooθ6τω9, o Απ6oτoλog Παυλog δεν παqoτρυνει τoυg 'EλληνεE να αναxαλυψoυν μoνo τoυζ χQησμoυg των Σιβυλλιbν, αλλα να μελετoriν χαt τLζ Εi-ληνιxθg β(,βλoυg. Σε πoιεg βtβλoυg αναφ6qεται o Απoοτoλog Παυλog xαι γιατ(, τα λεγ6μεγα τoυ αυτα δεγ πεqιλαμβανoγται στtζ Πραξειg των Aπoατ6λων; oι βiβλoι οτιg oπolεg αναφ6ρεται o Απooτoλog εiναι τo oυνoλo τηg αρ1αιoελληνιxηg γqαμματειαζ, η oπoια, εξαιτiαg τoυ ανελ6ητoυ διωγμoli τoυ υπθοτη διαoιbξεται σημεQα ψoΧtgxατα5Ψo. Γιατi τα λεγoμενα πoυ Απoοτoλoυ Παυλoυ απoσιωπoιηθηxαν xαι .1ιατi οι Σιβυλλιxoi Xqηoμol πoδoπατηΘηχαγ χαL παραδoθηπαγ στηγ πυoα απo τoυ; διcbxτεg τoυ πνεriματoζ τoυ Θεor]; Tην μεγdλη αληθεια για τoυζ διωγμoυg πoυ υπ6ατησαγ oι Σιβυλλιxol Χρηoμoi μαg απoxαλtjπτει o φιλ6αoφoζ χαι μαqτυqαg τηg oqθoδoξiαg _\'i,ιoζ Ιoυoτlνog, o oπolog εγεννηΘη εβδoμηντα επτd 6τη μετα την Αναoταoη τoυ Xριoτoιi.

d'λλα xαλλιερyoiνται μ6 ταg διαφοqετιxαg διαθfixαg τoi 6ν6g Κυρioυ, πoιj d'νiγxoυν εiE τοu λοyoν τoi 6νοg Κυqioυ"Επειδrj d.xqιβ6g δ Θε69 riθ6ληαεy δια τcilv πρoφητδv να oωθorν oi'ΙoυδαToι, ζτoι xαl τo6E πλioν 1νoμαoτotg iι'π6 τoυg "ΕλληναE τotg r1'ξ[ωαε δE πρoφηταg εiE τrjν yqrjoιν τol λ6yoυ' δια yα μπoqolν αiτoi vα δ6yoνται τrjν εiεqyεolαy τoi Θεοa, τodg δι6xqιyεν d'π6 τoι\E yυδα[oυg d'νθqrilπoυg, δπcυE θα φανεqrΔαει δ'Aπ6ατολog Παiλog μιλδνταg o6

o Kλημηg o Αλεξανδqευg 

TΑ ΑPΧEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHτ

Κατ' Βv6qyειαy δ6 τδv φαιiλων δαιμ6vων θd'vατog δqlαθη κατd. τilt ταg"Υoταoπoυ ij Σιβdλληs ii τdlv πρoφητ6ν βlβλoυg d'ναyιuωozοντωv, δπωζ δια τοδ φ6βoυ d"πooτq6ψωαιv ivτυγyανoνταg τoιi: d'vθρcilπoυg τδv xαλ6v yνδoιν λαβεTν, α'8τoig δ6 δoυλεdoνταζ xατεχωσLν' 6περ εig τ6λog oδx [αyυααν πqd'ξαι. 'Aφ6βωE μtν yαρ οι\ μ6νoν Βντυyyαvoμεv αiταTE, d'λλα xα[ δμTν, δg δqd"τε, εiE Βπloxεq'ιt φ6,ρoμεν' iπιαταμενoL πασιv εiαρεoτα φανfiαεoθαι' xa'y δλ[yoτ'; δε πε[oωμεν, τα μ6yιoτα xεqδlγoαvτεg εiαrjμεθα'δE yεωqyol yd'q α,ι'αθo[ παρα τοδ δεαπ6ξoyτoζ την d'μoιβfiν Εξoμεv. M6 Βu6ρyειαv φαdλαlν δαιμ6νων δqloτηxε θd'νατog iyαyτloy αiτι:lι' of δπoToι διαβαξαν βιβλiα τofj Υατααπoυ, fi τiE ΣiβυλλαE, ij τc1τ προφητ6ν, riloτε yα r1πoτρ!ψoυν iξαιτtαE τoυ φ6βου τodg d'νθριυ7τoυζ' σπo1lδαζoνταE, vα λαβoυv yvloιv τdιy xαλdly, d'λλd' xαl διc vα τo6E Bπιβληθoiν δπηqετ6νταζ τoυζ' πρd'yμα τ6 δπoTo εig τc' τ6λοE δ6ν μπ6qεααν yα xαταφ6ρoυν' Δι6τι ΒμεTE δyι μ6νον c1.φ6βιυ: διαβαζωμεν α8τα, d'λλα xαl Βod'g 6πωg βλ6πετε αd"E παρoτqdνωμει ιlα τα μελετηoετε, Βπειδi7 yνωρlζcυμεν καλ6E 6τι θc1' φανoδν εi: 6λoυg ααg εδαρεατα"Ax6μη xαl d'ν πεloωμεν δλlyoυg, θd" yνωρ[oομεv δτι rλφεληθiγxατε τα μlyιατα. Δι6τι δg d'yαθol yεcυqyoi θα λαβωμεν d"μoιβιjν d'π6 τ6ι, Δεclπ6την. (Αγιog Ιουοτlνog, Aπoλoy[α A',44' |2ι Θανατog oρlοτηxε oε oooυg διdβαξαν τα βιβλiα των Σιβυλλιbγ xαι τοι Yoτdοπη. Tιbqα, πoιoζ εiγαι o Yατααπηg, o oπoiog εξoμoιιbνεται oε αξ[α ιιε τιg Σ(,βυλλεζ χαι τoυζ αλλουg πqoφητεg, θα τo διαπtστιδσετε οτo επoμιει'c,
Nεφαλαιο.

Κoινη θ€οη τoυ Απoοτoλου Παι]λoυ χαι τoυ Αγioυ Ιoυοτiγoυ εiγαι oτι χαι oι δυο ανδqεg παq6τqυναγ τoυζ ανθριilπoυE να μελετoυγ τoυζ Σιβυi.i.ιxoυg xqηoμoυg. Και δι'αυτo, oπωg αναφ6qει o μαqτυqαg Ιoυοτ|νoE, αxοιιη χαι αγ χαταφεQγαγ γα πεlooυγ 6οτω xαι oλiγoυg, θα xατdφερναγ τα με','ι-

οτα, διoτι ωg αγαθoi γεωqγo(, θα ελαμβαναγ τηγ αμoιβη τoυζ απo τoγ Δεοτοτη Θεo.... Ευγε! 

Cu'ι'?rι
Ξιz.'
18.

Σιβυλλιαxol Xqηoμoi, Παρioι (1599). Εθνιxη Bιβλιoθηxη Aθηνrbν

1ε.φ. 648) 

t6

T-QN ΣΙBYΛΛΩN
EΓΚΩMΙ
M1}TTΙ't.[I

Α,
!κ

K ΛΙ

τοzqδν oιdφιφlων.

τΩΝ

FΛΛTΩN
w

EN ΘEΑΓ.

Σ Ω K. ΕiτnιgΛoulμιι'ι!vωiπιυ'lx s J.,u e & $ >'€,Jλ", i ; iuJb.λe AμφizνGs; ΘΕAΓ. Tlιaγ}) l, nω, i ε cJ φ aπe,rλb-'! γ μi ψφ [ιi. EN ΦΑΙΔPΩ.

l

^λ ιΦι'uy6* ξlJ d'7&Jων y)ιιτdι 'lιuv J'λ μru iη,xΦ ι}'t''' a ω a a βiιη "i & yS Λ iu ιtιQiiq ηoQiτq,ξ d iv ιωJΥJn', lliao4, μd'la'"η ι'Bi Λ ηλ ^aaλ Jhμ";*,'tλ ελιdJt ι,oιλ iliψ& 'Gι eiρf*.{Ιo' o'φρονEoaa Jt, βesil"' λ i' l{,n.'ιsλ ι"} a\ ziψ lfu Σ'ξ'j.a,l* π'ιλ J ct n ts ιnμαivslωιnλ' d'/ν9ξ'oσ0 ι μilj ι/c'υy\ Μω μ}EJ oι τv{a?#λ -\

,

φP

,

. fu

/

ΑPΙΣToTEΛΗΣ

1), Λ ιτoι>oie η o,! ιεγν eiε λ srΙ;, μιt',.'!uoιρBφ ai, Jfiιq.'*λ 1iτ"ν τ β μort Χ'-e:Cι.

DΞ sIBΥι1Is.

πPoBΛιΙl.

β$'u zlyι,πs.

ir
19

πoaaο) $ r:J * ι{λΦ { uoeρoΓ''J*v 4;, xr ι'"{Υ (xglωωe fiaryozιιιλ),
l)1σ''μ'd,σιv d'λι61ι01l1d1

nn"iie',lseu Σ'ι€",,ιογ,
o ωn"o4,

μfl)ιlωlζ' η ινJDιi'-

tvJtσι yy 0v7dl 7ιτι)]τaζ'o7Φl

$Βωa
ιM
v 0σ?'

lνq,

Σιιλ

φ

ιoι'ξ

pιaτι )lι-

$

@

i aλ s a'.,ιf -?) 1* μooi"ν
d,|rΔυoμd'τωy.

"gΙoa'

τι 6,

l

'i εψψoj-, μ9l
G ιιω,i,ιτ,γ Κυ

alil.l} τ.'aιiαl, lνiιuυιaj z 6 xfl i24o q Σ ιe''! zι e n ι|7s ν, bi τ o λψ1, or''(l'"l- yμι ψ ι,8iω,#>s{'oν [ιaβvoj φωαr, Ιoυ,
ιi
q

ιν ff κ'!ψ

fi

t o ιiln,$J.

λE' μ

μ"ιιo,l'lgλouβtlω.
Eιx.
19-20. Σιβυλλιαxoi' Xqηoμo(', MαρτυρIαι
Β

Μ*

δ.'rlL"vωv!E lτυs,|υ ιιar..bδ

lt

Iιv ων pB5J.Ε

xαι Ε'γxιbμια, oελ.56' 59' Παq[oι (1599l

Εθνιxrj

ιβλιoθixη AθηνιΙlν

(ε.φ. 6a8). 

DΞ sΙBYLL1s.' 9? Φ"Ιν1v & μ\Δ'fl* a|ιωα'21J'φι'}st .J'ilλ αl'risr λiufr αlb,!ηa"ιulρ\"},

Σιξ'!λl'η.

*jr'*l,
'

;k,oι'
?ι

.Gn,Φ' .er'

τrt

Κ)
)i ua

|'d] Φ7,ζ'

ou"γ

ll

Σlιeυs'ιω o ρΦ[ωc τfl.λd4o''!eι'

μluos δff,(,j
Φ

Mωυαiζ) ΣλλJ
t

q

fγl

μι"yfil

ft 'i :Ρ

δl\ \

. \'e''

'nsξ,xl1s'
o
'-

xιi &q Aρτ"μu, $ ro''J't'o,#f νlιlεie Δ\Qοiξ"aa'

F r-Λ*zπQbιιo7ιe|ωy ΦιLtlπλt|cLξ' φρu/u & oioα.'l,'uα.v\μ op{-

iπιπ β"q a''r'''|

fi

zl_

rsl rl νcι

6?'φ, i fi nι * i i'-ι€r ? s υ ΑΑ λωl ''j ' ' \ ι ^-, t ' ι n'λ7ι ε^/Φ r->Υ ft m A ι. 3 \..; uv οP o' Ai ary--r' i nn u γ z.ω r.&'ιι Ατi πω ι.
ι
ν

ο

E

llailιlaζ

Φ c / !-.l , \ ' τω Φν- \ λ1η'fiuων' tω x 71ι!J λ+ ω ν Αξυ# iα'ν'tg) .'lλ * n_\
ιγ

κν7'δ,!

ι . pi

iιλυ ερrs9{ι
t','ν+h'a

Τ7paQiιι

ιαδ

G'j""ν L7gιιaiJ)ιe

κα'tμ;ο.zιv

$.ιoιγΙ e iδ c F-iJυ

iiλlJλ,

iψ
Φ iν

Gij

Jp

w,

δ

γιξιιe8

.ρ z[e"λΖ ; oιι i$i
6

ei
of}

;;;;

d

J-i]i
ι.l,a4

o

iιLyfto, oiarλε α)e ιrΔoc or}fi Ιooι, >πj ytJ } μoleι fuaφofωvrψio,,a δ
'c]7τ1'λησlωζ'

μoi\'ψ),ο!€υ

ΣxοΛΙΑsTΙ-ΙΣ ΑΡΙΣTo_
z ιC,! ιaoa η iε Ζ79foi o,au'i μ3) lnu,ιi 6 !ι) δ τn ιiαω E Φηλy, Aπl ιs.ωuoE i}lιΦi'
[' A, τl
φα'lιιι,

&

oριια.

; "'l. EΡλ{EΙΑΣ ΦΙΛoΣοΦοΣ
gι
),ε
p u

*

q n'

ot'lζ,

δ,i Σ"+

u

"J

εL-!,q

fi'i

llli e >'ξ,! zzηg o'j*c ?*) soozφ} μSμa, 3Eτ ttξq p'i$'qΦ. ι'-λ τ' l''τ") μ9'i. ι'C'J,ιs,oa ηayiνaoι πi*ι.
π e).
e

ΦQS'ρc'

λ' r72i7t' 7ιiωι.

toξ

+

'Ι*'n'l*oc

44* η βra"a. 'cr# Jλ δ qeιξιΛ.ιync G iiii
ei{zcfιo

μo'Ιt"λ' ixlμ*"a€!ou.zfr*ι

μλy'τoι

[ιJ.

ωe'JΜ.a

oζd-)g'

Εγψic

Ειx' 21-22. Σιβυλλιαxo(' Xρηαμo(,, Mαρτυρ('αι xαι Βγxιbμια, oελ' 99, 103, Παρi'oι (1599). Εθνιxη Bιβλιoθrixη Aθηνtbν (ε.φ' 648). 

380

s1BΥLL. οRAc.

Ακρorιfirrt
Ι Ι{

Χ.φ;n[.

TΙoΣ, ΣΩTΗΡ, ΣTΑΤΡoΣ,
Σt ρλu *γ!αωE oτγl*ioγ,Ji ξE"a. Η ξ{ 4ier;;%ν βααιλ/} ξJ'u δ μbιωυ €/\ι/tl Σ α1ttt' τra ρωυ πa'oaι xγιydη, Ι9) ιιsαμov i'zrlμτα,

Σ οΤ Σ Χ P EΙ Σ To Σ, Θ Ε ΟT

l ψi*'

l'$ μfu lW froa Χ l oο s lri r} ov' s'l lo E, "λ Ρ i"|ιιιtι εi eilsνλ* 9e9Gi, "λ ηλimγ l'olp*. Ε γ'"njαιj d *P vli, iρanδv,i εΙi;#,aE,.'l μ 1 ydJω. φλιΕ1) τ')ια εiριιis,ijsνo. Σ λtGητ lioo βφflf €,,' ixlulluou φJ'o E iiξl T Jy iy'"ι'ilμuiΘiρ oa{αyθil"yξl.
ρ

o 4l*, j )ιλu μlg'*E i!-φ,, ^φ'i,λ τ '|lr"ν ρ$ τΥivl'''€iλ "lμ-2ιlu'o, Σ αη,'φlρ'u Φβ ni 3φhg'y ρi μoι *ρ i'"v .tζτTΕ
γ
o

.

r ra,εi*li j, φJ'oε }λoζ,λklo'o') Ι.,γ"u, a iq9rιλu eιιiξl, μt)n, il* φlyΓ'E iιξ'ι,
Υ
+ +;
$'Ι;*'

z "ilι"b Φφa'*%Σe φωq;ro|γ "ioΙξ1. li J" rrλi*u Eξ1,a4' βρn'yr-λi Jil''"'n' Θ
ριios

o

ττaioo λ s rogiξaaξ x*γν,Gτε ττtiτa a*λi α'.

j

i"";"ii

φ"+

"i*' ;";δ'

Ja{4 i"βμon β9'*d''
rh

;

&e;

f",': i, oο{,oa'

1α

Ειx' 2j. Πρoφητεiα ΣiβυλλαE

τηE Eρυθqα[αζ με αrlQoστLχ[δα "Ιηooυg Xρειατ6g Θεo'ιj Υιog Σωτf1ρ Σταυρ69''', oελ. j80, Παρ[αι (1599). Εθνιxτi Βιβλιoθηxη Aθηνcbν (ε.φ. 648). 

tIBER οcTΑvvs. I adξ'Jρn lπl\o ζ rηg1 rt 9a l'E"'u ιrα'oa ρn 'πlfo'Eξqoι''(λ
'

βl

o iia''

ιe

d

oι

Ω ρjuo.- 1lι'oτs μλ{ωυr*λ iμo',o "Jψ". j T4 γLoe Gτε xlξ4 2fi ω 1;l,d oa
t['

Σ

o-^,;'{ξ1. fi #φεrβil ιeρaιlνξ, ιιtl L ιιll?πr)&tζ' *tgμ} st zei"|nι^οι. a*( Ιε, 'uη.i"ζfiεe ι5^νt ξigyβνifov φωνtλ.*iJ;γιno' iφiα',

' -\ 'ι -\ ξυfuι iu zπφιEr6lι"εglcs o rπ}ου1ιJμοy tξα'!' νtγJν lιr,C;i"y ζ"λ, οg;oχ9μμα. tldqιν' Τ lh.αφωτιζων *rr*λ d' 3νJ&"5 τ,τ 2'oi s. Φ' P l'ξ Σ\E *' lrd u" oo αt' l ρ ι,l n rφr- n,, o δrry δy"δ rπletγοQι}s oυ ixγosiγoιygo}e ;Ρξ'ι

't
E

ξorαν4'Φ βiρ*M-Γ βα.αλitq lωρ1eE. P lJα, ξigrnlkγ *tφpλE ou$s,iε! τt|ι|oυ. Σ i,'rs i dαβ φ.'i'G n, nφ gy) i ft! *pu s,",
o
ιFl a / a l n

"i*ν

λ!$"nι
λl'c'

A Σ

i

ι

ε

Ν ι xλy λY A μaaλn rdq4,{' q. λ; if,,α},y; ΕxxeιπvΦ Εx,ιeιπv dΦ'ιτa1oι'frφ ;ηgr d|aoν 9 υ' τ il€xι Δa€jξd τ}y a|$y dE't' ξnlg'',

ω,jρ igJ,uoGe, βa.αλ'!,},δ ",aθλ'{,ura' oyΜωiois Ξ"'J'**r ra€iyτtιIus iιlu*s

iβti λγi,

E'6

;i; iαε.,joaEξ'd ii''o''iξ1. o;Jι baεtξltχ's' O ΙΦ g, in 1- χλ ρφ *, & l,{Φig i ιrisν#*,. Κλφθq'ρτiEΘi'ι*rΦoigiyni ti*,kλ'
r,, o

d

Ειz. 24. Πρoφητε(ο Σi,βυλλαg τηE Ε'ρυθρα(,αζ με αχQoστLχ[δα ,,Ιηαo{5 Xρειoτ6g Θεot \ ιoE Σωτηρ Σταυq6E'', αελ. 383, Παρ['oι (1599)' Εθνιxη Bιβλιoθηxη Aθηνrbν (ε.φ' 648). 

f,λ-c

Ειx. 25-26. Σιβυλλιαxol Xρηoμoi', συνtχεLα τηζ πQoφητειαζ με αι{Qoστιxiδα ΙηooιjE Xρειoτ6E..., (oελ. 384, 387)' Εθyιxi Βιβλιoθηxη Aθηνcbν (ε.φ. 648). 

τ

|76
Κq)

ΓΙ g'φ φυlωe Ιlνaiτ1,*ν

ιi&'τbτ^lιYi) μτl"π'* "iα'
ξ"
|J''
,

sΙBYιι.

oRΛc.
βo.agfμgq

oα"ι[ ιω.

Ωι!φαi ' oiλ1t FΙ

λ ; Φ i'g ζ"l o"-?''; ζ';).λ ιξq' en k 44 μνi o,',^niι -υ τ; i ifu ;,'η, Eιe οrlιiy ξμo δ.fo., &ξιfi cιi βρφ,
Β;
e

oiλ kυq'ιiφ

4'i,ι|'Χ'; $ ξlrs''i Ν j'o'')μφq, "i''a jπiρ
io1ιf ι"ffv'

μiγ ξiLγ,qiυιo!,
6zπιπ
i

n,

.-- Σλ ξ!€ηeι ιeφlzα, η'J.s' j ιruρ*f* ioμ', Ξ|ι. Σ λ 4 qr ue p,Ιi ι., i, i φ!ν φQ ai ωβ' '
.
ιον

Δλ τli t"'uρ"ιλ'o )ι8 i'πzεlem

βtιi'

Pa'l*,ωfu*e"i'ooc

Γ γ'dgrs riμ'*ν, o
Κ
J a*ν i)ιv

i'"τvrπ $μgβφniα, oiloezιηciφιrω iiπlη
oιτo

μrfΧ

ΓΙJ*e, $ δtl,"'v φziees λ') )

T δνrι 1ιυale'ira φdj".

μιfi ' γ)ιc, I

μf

ι ω'

J

i!τaαq,
ι,

ξ

ie'Jo.u
η:λ

eo,7μ l,

oΤ. s k-ι.πo g, - ιx"Τ' i μ' η!fu 's P'ryilμ\l e, i n$,u1ι υ d lμ2' tzlλ |'z's + Ω ρνuπ t |μoil i s.'ln ι&' ε7 y μι ej * iq υι
o
ν

Πδoα izπιρlαog. dλg Ji irfin'!γω ζμΦφ

fi &'λ5'iΦ

"υ'gι(n15ι*τi iψιβ.'o,

iλ

Σπi6.

4 "j x& .!;;' Agailπυ βεriαr, ?& δdτε

κ4,k

ιπ'

ιιν

oρ8/.ι i,Ν"., *rλnηuζι&!.'

!.ε *Ιψω

lτaμ*

-,

qιελv'l'9τzι,'lφi ;*a;'! N nf os *ihfu,

9ιδs'ιg''τl*ιui δe.πfa'

Ω,'

Lr'.ι'L
:

iιηι'ιbν

ιz. 27-28. Σιβυλλιαxo[ Xρηoμo(', Λoyog ΠριbτoE @ελ. 176, 188). Εθνιxi Bιβλιoθηxη
(ε.φ. 648)' 

t9L

ΛοΓοΣ ΔEΤTEΡoΣ.

ΓΙEPΙ E:\ΔΗΝΩΝ,

.t

o'i,'rλ*)
λΙ

Φl-uφιαωE,

ξEω',
rL,λs

'λ

ΚΑΙ

oΣ

Σ')'g'-τ'αιrα

υ)?Jι?ΞJ/!'

,.,

\

τl,xυ7,ti1'|^

P aπλ >.n

ζ,4";, i

μnl

λι'' r,

Πi

o4ι xi.1n,idzιoa 11ιλ; Ti'i"-"r,! i2sρd'Jξv' Αiλ ;;cρ'Ω;'ri,; α:oμr'l,,ι.μnλz9i -ε'sρ*ro'i. Βφ,,l i, iag- J'-, iλs i :,Α€','' Κ) μ*iιΕ;i"' n )'Jlινi, *i;'γon-r-ioη -',
Κr) φiρd
T e$ ιτ.J Σt

Ε'Υ''r' * -ι i ω ; i4 υ'; :z }' υ'i'nt'' ι q ω t !.i. ;!μ,α: iι'rrx'εftirGλ Φiμ' . i=,1Σ o',lo.

Ποni r-*rιie9izι 7\ρi-τd' Zi i.ueλεia, Κd ιry-i ar,$ ι*', iLLfu g; a1"ξλ {tc Π)ιιiετ t ι c} μe g9 r,+ι,') i ι 99 -- a iι ι,ι δι'
Δ}
Αv6γΔ,τπιν, 6τlτsψ

'r, j fριτι->ivgjι' Ι1a|-oιiι ,ii"ι'π''i- ιro
",1*9

zτι ι o!' .ι'

J="r,

'3, ιin 'l ',!

)1

i

ρ

l

"

u

1ιu,-μ3f fu fu l g'/nv'
.
L

"a

ΛoΓοΣ TFΙToΣ.
Γt?oBΑ1ΝοΤΞ }1ETΑ TAΔE \.}., N n
τοιζ
α ' λη9ιζ'ΦP'L* αττanωrcg dal.μιγ οq Fι Δρ τ ι)<i;rν Φη λ' l c
/

"Jπ |

79ρzi ::

F:ΣtJaοl saοr

-" q o,{roa "i-' μ$ ?q;i"'1φrnλs oιιλρι' ψ i'u ,'λ;/υ ττιviξξ

Piμιιο

ωdι7fl.

yNtrt

Eιx. 29-30. Σιβυλλιαxol Χρηoμoi,, Λ6γoE Δευτερoζ (σελ.
Εθνιxη Bιβλιoθηxη Aθηνιbν (ε.φ. 648).

192)' Λ6γog TρI,τoE @ελ. 220) 

i44

ΛoΓoΣ

EΚ,ToΣ.
δ.b;i'

ν.{ψs"g;74

ffi ffi#
Ν|i
l
ο

,-tξ}*&l-ΞΦ
τπ υ yμ
ι

ξΣl i'i :'μa " Ηi;'""Τ': ξlυ Ω ξ!,ι.'ι i)J,ιv1 7\μ!.τιe on?!tn' ^ Δ-4o?ζ:τΞη
^

P! a

tτφ ?, 9tsχ)'' 4
Ει a
ρ

ι#ι

m;. d"- j

Jei Gi rg δ' n oJy
υ ζ,

'

λδ'iν,i
τ,-υ

cφ

e} :

A ,ll rι
eΙξ|

P l'J μaa
ν

^ι?3μ, γ z ω xδ ιa Λ ti 1a(q. i ρ ω ι. do ο-e!* s hλ E'l'.' η-') iΙ\λ i ρεa

>&n λ9

τdLoauio

o i ραliι u' ττl,lGιj oφoΤc 1ifi'α sιΝξξAz1 Δ:,:'ζ..Ε JΙ'"l'.,"λ rr'ioτ' ιeιλv J'.πιfi , Α! λ ν αo yi oa e zιι$ } e $p ι i a"'Ι εν)! Κn μo*'τrξΔ'l n','!a* ξ iφJ' >i*dJnu, Ξ'rlαι.rY-'lal@,,''.τ'J"ιraι ι'y"". l uy ' .
; o

ξ.}

ξ

oifu

t

ι"' j ;"a l"'o. '-ιθ " iΣλi;,x|t1 5 ux1,"%ιa -cφl^ιoιu
orρλ' ρ
ρ'J

yιJ1,fuaτ λ lυι:i e zfi

o$

zf,!

ιηαι πλeiι g.

ει

:Ι

ιq

Eλy j", Σ,,lιιiao ι

Κ l q'oι, Υas s,υλ γ'oj i *λ ι,i# ".η) ρ esι'.|'ζ ξ?Ω) μs,[$r**,62}'"

oT,ss'lr}μ ΔnC;Σ q'jη οu;y' ;r

ρuisiiιgc

ξ*

,-!g6'λεεa oilγι!;',

Ji. ;"{ 'ιd /a-".

ιrιtιβ

φ"1;ρ

δνo i\n1{ne.

f ,.tπ-

x"i χgrεo

c}tΞ

ιι

'Ξ..ie,

Ειx. 31-32. Σιβιιλλιαxol Xρηoμoi', ΛoγoE 6xτo5 @ελ. 344), Λ6γo9 oγδoog (oελ. 379). Εθνιιtη Bιβλιoθηxη Aθηνrbν (ε.φ. 648). 

Ε,ιx. 33. To ναoαyηpιo xτloμα πoυ διαxQ[yεται ε[ναι o θηoατιρ6g τιι)ν Σιxτιιιw[rυν στoL|ζ Δελφoιiq, εyτοζ τoιι oπoloυ φιιλαoooνταν oι yρηoμo[ τηg Σiβιιλλαg τηq ΕQι|θQαiαζ

Θooφ[ληg) yαραι,ιμtνoι oε ββλio απo φlιiχ)gι xριlooιi. ΔεΞια. ι\ιαxρ[νεται η πtτρα απo την oπoiα η Hρoφiλη t4lαλλε τgυq xρηαμoι\ζ' τηg. "Υπαρyει γιiα πΕτρα πoιi εξtχει απo τo iδαφoE' oι Δελφoi' λEνε πιυg πανιυ o' αιlτιiι την πtτρα αφot αταθηxε, t4lαλλε τoι'ζ χQησLιoιiq τη< μ[α )/υναt1('α πoιι oyoμαξoται'
Hρoφ|λη' ε[xε oρuοg τηy IQIσωνL'|ι(,α Σ('[)ιιλλα'''
(Π

αιloαν[αζ, Φrυxιxα,

12.

Ειι'

j4. Η Σ(,βυλλα ΙΙρoφ0.ι1

με τoν πρoφητη Ιερεμ[α oε trιιxρo1ι ραφ [α xε ιρoyρdφoι'. Ι'eοnardo di Βesozzo. ΚrbδιΞ Moρμπιανo, 15oE αι. Μιλανo. CoΙlezioni Crespi' 

"/

-"

il,'l :i'a
Ψε

flil

ι\
,

,ι

,b
rλi]

ι;
\l

J ^:Ι'il 'rifi,

lr

Jr b
Ειz'
ι')Ξ η :το)'ι'τιιι(ι,rκτι)'ε[αζ Tαρxιlνloιι (616-578 π.X.)' oι Σιβυλλιxιli Xρηoμιl[ c1'ιλαoooνταν' j11i;' ανδρε; oτιl dδι'τι'l τrlιl ι.αιlιi 11l1r aεLηl :τνει'LιατLxη xληρoνoμια' cιπιi δfuα εyιiπλ.lιlζ
35.

o

Kcιπιτιυλlνog λιiφo; xαι

ιl

νcιιiζ τoιl Διoζ oε pιcιx!τα τηq αqyα[α5 Ρrb1ιry'

Εlι 

Ειι. 36. Σιβι0J"ιι

l7 ΓΙεglιιιΞ.

l[ιιιxιι:

ιτε

)'(ι\ι τοι' Ι-xιlι'ιι(l|ι'ιl rl(l21'E.1). Ριilιιll' NΙιlι'ιτt
111 1ιτ1:1iQ7ι1111

Κιι:τιτr'lλ[ιlι'. Στl7ι'ε;rι.,,lxιιJlf ;τιlι,ιri,t'ιlι)ι.ιi{.l r()1''τ[ι'ιLxιι"

τηΞ;τιι'cι;ιclθl1;:

τιlι'Κιι;Γιτιι))ιι'1l1l 111ιl;,1ιi1ι1ιι'iιlι,i'ιirι ιlι Σι'βι'λλε<.1ιι.ιαt:ιi τ(ι)\| ()1τοι(Ι)\'xιιι η Πεglιτ[<. ι7τ, 'F)'ει'oll τιlL' Ιllιτ lι]()ι]lΙ]a τι)ι' Α;r(i),).(|)\'()(. ilι ( ι''τιιιta zΙlι'ιlττl{1'(Σrl)l' ιιgl7ιι[ο :l'ιiιτ1ιο τηι'

.\1llιiιιlii: Ιn υlcient 'sιlclen .5lbr]s lerc '\1lιllΙcl

'J 1]1ie.sre.\'ses. anι] haι] ιllc gilι li'lrereΙlillg t ('llri.srian rΓa(Ιiri()tl 5ib-l/,l ιι eΓe colιsi(ΙeΓed. ιnlοng ιlrllelr. iι.\ l}e/iι1d' ()1 Ι ]ilrιlre: in ιhe birth οl ('hri'sι' Lιlr rhl's lea,sιlll rlΙe-t .i/e ol'ten ι[epicteιl beside proρheΙs. Τhc.lιlblecl lr

[)ιΓticuΙarl! ιΙear to

('ιrΙιl Rιlllι]inelΙi.

tΙle

Gι>ι eΓΙ1oΓ οΙ' rhe ('cιlttl.

aurhιlr: ιΙle melιιllchcllic SibιΙτιas ριillred in ΒclΙοgna in l(l1^

'' 

To 1508, o Παπαg Ιoυλιog Β'' ανtθεαε oτoν Mιxαηλ Aγyελo την τoιxoyραφηση τηΞ Καπlλα Σιξτiνα, τoιι με)ιαλoιι παρεxxληoιot τoυ Παπtxot αναxτ6ρoυ oτo Bατιxανo. O \Ιιxαηλ A1ι\ιg1.a πoιι θεωρoυoε τoy εαιιτo τoιι πριbτα απ' oλαyλιiπτη, αρνηθηxε απcιι'τιbνταg λαxιυνιxα, "η νωπoyQαφ[α δεν ε[ναι η ι5oιιλεια μoιl". 'Υoτερα oμιυE απ6 τιE πιεσεLζ τoι' Παπα' δtxτηxε την πρoταoη τoυ xαι oλoxληρωoε αε δtαoτημα πενηντα μηνιbν τηι'
τοιyo'7ραφηoη τoιl τεQαoτιoιι θoλoιι.

H επιλo7,η των θεματων t1,ινε απoxλειoτιxα απ6 τoν

ιιoιι πQoτεινε xατι αλλo' να ξωγραφioω oτoy θ6λo 6τι ηθελα''' 'Ετoι, o xαλλιτtxνηg απoφααιαε να παραoτηoεL στα χεντQLχα τμηματα τoυ θ6λoυ oz.ηι'i: απ6 την δημιιoιιq1,tα τoιι x6oμoιι, τιg oπo[ε5 πλαιolιοoε με τι5 xoλoooια[εg' μoρφtg επτ(ι lρoφητιbν xαι π6ντε Σιβιιλλιbν. Σε μ(,α περloδo πoυ διαδtxεταL την αλωoη τη; Κιυναταντινoιιπ6λειυ5 χαL χαQαχτηQIξεται απo την αναβ[ιυαη των αρyαιoεληνιxιbν ιδει'l,\1ι11ι yq' τηy εντoνη σπoιk'η τι1: ελληνιxηg γρα1ιματε[αE.

|ττLχα: "Ε[χα xανει ριεριxα oy(δια πoυ μoL' φανηxαν oμωg xαπωE φτωxα' τoτε o Παπcι3

(,διo, 6πωE αναφtρεL χαQα1ιτηQι-

t[l,αι φανεqo oτι o Mιxαηλ

.\',1ελoζ yνrhριξε τoιlζ
ιι' αιιτ6 απoφαoιαε να αΙtεLzoν[oει πiντε Σ('βυλλεg
lελφΙE. Bριlθραiα' Περolg' ΣtβιλλιlιοιlE X ρηoμοιig xαι

\[|3υooα )lαL Κυμα('α) Lιετα'
Ξι\

'ττ(ι' στo πιo ιερ6 oη1ιεio τoυ

τιιlν π1oφητιilν xαι μαλι-

Πcιπιxoυ αναxτ6ρoιι.

Η τεyνoτρoπ('α τoυ xαλλιιι'oτηρη 1/εωμετQ[α, τιg' γλιι φ6ρμεg xαι τη δραματι'.ι7 ταgαxη τιυν πoλιδιiναμων ,ι;ι.oνων των Πρoφητιbν xαι :ιιlι, Σβιιλλιbν, εxαoτη εχ τ(')ν 'πo[ων φθανει oε μηxo5 τα
:\'ισηLιLσL μετQα!

:ε7ι'η γ[νεται φανερη με την

lτιιεg

Ειz. 37. Aπoψη τηE Καπiλα ΣιΞτiνα.

ffi 

,Ξξ

'rff":

{g

_d

."Ξ1 

F#

,.$r"

Ltr
'λ ''
!::."1

L

βΔ \+;

i

:'
I

Γ

3rξj&jΨ:

'' \Ιι7ιιt|' λ'''''ι').ιt:

() ()ιj)',.l: τιlΞ Κ(/:rε)'(ι

Σιtritιι

r.](l..j0

ι

l.3.-10 1ιι:τglcι.) 

,.*'#

sf,Ι:'
lr"q'-':;{

'μiιI:

i
iβ.

iJ

Ειx. 39. Σili0'λcι η Εgtυθρcι[cι 

Ειx. 40. Σ[βυλλcι

η

ΔελEi; 

tl
,.

.'l|Φ],,:'
1

.4.

ir

' +.Φ. r.r-,*

Α

?. 'it

ξ 'ξfu
.Ef '1

,:

Ι ιL. ]l. Σιl)ι').)'ιι l1 ΙΙιι'lιiιΞ 

{

ιb

ifr\)._

*j

!F

],*

rJ

,;,".f'ξ

..#-"

β

f Ι+
$
1

d

.i

,r'*
\

.f

:
.i,

*
$
Ι_

+

:.t &

*

Ειι. 1!.

\'ιβι,i').ι l

ll

\ιlj1'σ(Σ(l 

(o ΔΙΩΓMoΣ ToY EΛΛHNΙKOY ΠNEYMΑTOΣ KΑΙ Η ΛEΗΛAΣΙΑ TΩN MNΗMEΙΩN)
τoυg ΓοτθoυE, τoυg Σταυqoφoqουg, τoυg oθωμανoυg χαL τoν X|τλεq, επεχτατLzo[ πoλεμoL χαL τυQαγγιxα xαθεoτιbτα πqoxαλεoαγ βαναυοεg γενoxτoν|εg Ζαι αγεπανoqθωτεg πoλιτιοτιx6ζ χαταστQoφ6ζ.o αφανιoμοg xαι η αρπαγη τ(Dγ αQχαιoελληνιxιilν oυγγραμματωγ, η ιooπ6δωoη των μνημεiωγ χαL τωγ ιεgιilν, η χαταστQoφη ανεπαναληπτων θqγων τ61νηE χαι η πυQπoληοη oλων ο7εδoν των βιβλιoθηxιbγ, απoτθλεοαγ την μεγαλιiτεqη πoλιτιoμιxη τραγιυδiα τη; ανθριbπινηg ιοτoqiαg. Η ελληνιxη διdγoια πqoo6φεqε οτην ανθριυπoτητα τα μ6γιoτα, τιζ επLοτημεg, τιg τ61νε9, την πoiηoη, την ελευθερ|α τηg 6xφραοηg χαL τηγ διαυ^1εια του πνευματog, oλα πQoσαγατoλιομ6να πQoζ τoν Δημιoυργo Θεo τωγ ταντωγ, την Tριαδιxη υπooταοη τoυ oπo|oυ μoνoν oι'Eλληνεg μπoροιiοαν ι'α oυλλdβoυγ πQtγ την'Eλευoη Τoυ oτην γη. Tα επιτευ^7ματα τoυ πνεfματog τoυ χoQυφαioυ πoλιτιoμoιi πoυ αγθιοε στoυζ αιιilνεg, λεηλατηθηxαν, xλαπηxαγ χαι πoδoπατηΘηxαν αναρiθμητεg qoQ6ζ μ6oα oτην μαxqαiωνη ιoτoριxη διαδqoμη τoυ. Oι λεηλαo|εg χαL oι βαqβαρoτητεg, ξεxiνηoαγ με τηγ χαταχτητιxη εxoτρατεlα τιυν Περοιi;ν. o Ξ€qξηg xατα την ειoβoλη τoυ στηγ Eλλdδα, xατ6oτqει1lε ooα ιεqα oυναντηoε οτo π6ραoμα τoυ, εγιil τo 48Ο π.X., xατευθυνθηχε πQoζ τo μαντεio τωγ Δελqιδν, με oxoπo γα τo oυληοει. Oι xατoιxoι των Δελφιbν, βλ6πoνταζ τoυζ Π€qoεg να πληοιαξoυν, qιbτηοαγ στo μαντεio τoυ Απoλλωγoζ, α.ν θα 6πρετε να xρυψoυν η να μεταφ6ρoυν τα ιεqα αντιxεiμενα τoυ γαoυ.

16.

To xPoΓ{ΙKo THΣ NTPOΠΗΣ

Aπo τoγ 1qυοo{ν αιιbγα τoυ Πεqιxλ6oυg, μ6xρι τoυg Pωμαi,oυg'

o Θε6g δεν αφηoε yα τα μεταxtνηoουv. τoυζ ε[πε 6τι fiταν ιxαν6E 'να xτQoστατε6oει o,τι τoυ ανfixει.... 'oταv οι βαqβαqοι i.φθαoαν xoντα, βλ6πoνταg απ6 τηv θ6oη τoιlg το ιεq6, o πqoφιjτηg πoιι λεyoταν AxfiqατοE βλ6πει vα μετα}ιι'yodνται 6μπροoθεν τοιl ναoιi 6πλα ιεqα πoυ εξfiλθαν απ6 τo αδυτoy. αυτα δεy επιτqεπ6ταν να τα αyγ[- 

378

TA-ΑPXEΙΑ THΣ ΧΑMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

ξει xανε[g. Tρ6yει να αvαφ6qει τo αημεloν εLζ τoυζ κατoixoυg πoυ ε[7αv με[νει. Και oι βαqβαqοt 6μωg, 6ταν 6φθαclαν τq{.yoνταζ εLζ τo ιερoν τηg AθηvαE Πqovαtα; ε[δαν oημε[α μεyαλdτεqα απ6 τo πρcbτo. Β6βαια ε[ναι μεyαλo θαdμα vα φαvεQωθodv απ6 μ6vα τoι'; αυτoματα πoλεμιxα oπλα, 6μπqooθεν του vαod. Tα δεtτεqα 6μω; (αημεtα) πoιl αxoλoιiθηclαν, αξ[ξει vα τα θαυμααειg πεqιαcl6τερo απ' 6λα τα φαιvoμεyα''oταy οι βαqβαqοι tφθαclαv βιαατιxoi ειζ τo1' να6v τηg Aθηναg Πρoνα[αE, π6φτoυν επαvοl τoυζ χεQαυyo[ απ6 τoι' oυρανo, δdo xoqυφ6g απ6 τoν Παρvααα6 κoβoνταL }dαL ?ιατQαy-ι'λodv επαyω τoυζ με πoλd παταyo 2(,αL xαταπλαxcbvoυν πολλοι1; απ' αυτodg.... 'oαoι εocbθηααν xατευθdyθησαy ει'ζ τηv Βoιωτ[αι'. Aυτo[ οι βαρβαqo[ Ιτoυ επ6'oτqειllαv, oπωg μoυ ε[παv, εxτ6E απ' clυτα εiδαv xαι αλλα θε[α oημε[α. Δdo οπλIτεE με αναoτημα μεyαλdτερo απ6 ανθqοlxτo τoυζ αxoλoυθodoαv αxoτcbyovταζ xαι διcbxονταg τoυg. oι xατoιxoι λ6yε oτι αυτol oι δto εiναι oι yτ6πιoι rjqωε; ΦdλαxoE xαι AυτδνooE. (Hq6δoτog, Ι clτ o q [αι, 8,36| Αναλoγη τυ1η με τoυζ Π6Qσεζ ειχαγ χαι oι Γαλατεg oι oπoi,oι επ[oη; πρoσπdθησαγ γα συλησoυγ τo μαντεio των ΔελφιΙlν, τo 2'79 π.Χ.

M6λιg λoιπ6y αιlνεπλαxηoαv, αμtαcυζ 21εQαυvo[ κατευθdvoντα|' εvαvτlωv των Γαλατcbν xαι π6τρεE που απoxoπηxαy απ6 τov Παgναooo, xαι ανδρεg oπλιoμ!'νoι πρ6ξενoι τq6μoυ oqθrbθηκαv ενα' ντiov των βαρβαρrυv. Aπ' αυτodg λ6yεται 6τι αλλoι μεν fiλθαν απo τoιlg Υπεqβ6ρειοιlE. o Υπ6qοyoζ χαι o Aμαδoxog xαι τqlτoE, o
Πιiρqοg του Ayιλλ6ωg.
(Παυoανiα
g,

Aττιxα,

4.

1l

Mετα τιg επιδρoμ69 τωγ ΠεQσωγ χαt τωγ Γαλατιilγ, αχoλoυθoυγ τ6οοεαιιilνεg αγqιαg λεηλαοiαg, απo τoυg Ρωμαioυg. Aπo την Σιxελiα, 6ω9 τητ ριg Πελoπoννησo χαt την Ιων|α, oλεg oι αxμαξoυοεg ελληνιxθg πoλειg απo^i'υμνιi.lνoνται xαι λαφυραγωγoυνται η μiα μετd τηγ dλλη. Η Mαxεδoν[α εQημιbθηxε απo τoυζ xαλλιτε1νιxoυg τηg θηοαυρoυg, ενιil η Kοqινθog τo l-ι6 π.X. xυριoλεxτιxα ιοoπεδιbθηxε. o λα6g τηζ χατασφαγτη'ιε xαι oοα 6q','ιι τ6xνηg διαοιbθηxαν μεταφ6Qθηχαγ στηγ Pιbμη. To |διo γ|νεται χαt στα παραλια τηg Ιων[,αg. O ιοτoqιx6g Λiβιog, εξιοτoριilνταg τoυg θηoαυqoυE πoυ μετ6φερε οτην Ριbμη o Λoυxιog Σxιπ[ιυι'παταγqαφει τα xλoπιμα(,α ωg πρo'ιoν λεηλαolαg 134 πoλεων τηg Ιωνiαq{l'Ανυπoλ6γιoτoι oγxoι xρυooιi, γλυπτιilν xαι αρ1α|ωγ συγγQαμμdτων πα[ργoυγ τoγ δρoμo για τηγ Ριbμη.Tα δημ6oια xτiqια, oι oτo6E, oι δqoμoι, oι
(1) Λiβιog, Pοlμα'ιxη Ιατoρ[α,38, 59, 3. 

Τo ΧPoNΙKo TΗΣ NTΡoΠΗΣ

319

ε'ταfλεtζ, αχoμη χαL απλ6ζ χατoιχιεζ, γεμιξoυγ με ελληγιxα γλυπτα, τα oπolα πqoοδlδoυν στoυζ xατo1oυg τoυg γoητqo xαι παταξ|ωoη. Tα ελληνιzα ιδειbδη oμωg δεν αγ^1iξoυν τουg Pωμα[oυg, διoτι o οxoπog τουg εiναι o τλoυτιομo; xαι η δoξα. o N6ρων εqημιbνει τoυg Δελφoυg παι μεταφ6ρει oτα παλατια τoυ 500 αγαλματα ηριbων xαι θειbγ(2) μεταξυ των oπoiωγ 6γα περiφημo αγαλμα ΣiβυλλαE, τoγ Απoλλωγα τoυ γλυπτη Σx6πα xαι πoλλα αλλα. Moγαδιxη oε α^7qι6τητα λεηλαo|α, 6γινε απo τoν N€qιυνα χαι στηγ oλυμπ(,α. Ανεπαναληπτα αγαλματα τoυ Διog, τoυ Διoγυooυ, τoυ oqφ6ωζ χαι τoυ oδυoo6ωg μεταφθqθηxαν oτην Pιbμη(3).

να τεμαxiοoυν αxoμη χαL τα ',,ι^1αντιαi,α αγαλματα, τoυg λεγoμενoυg xoλooooυg, για την dνετη μεταφoρα τoυζ στηγ Ιταλ(,α. Αυτο επι1εiQησε γα xαγει xαι o Καλιγoυλαζ με τoγ xoλoοοο τoυ Διog οτην oλυμπ[α, 6ργo τoυ Φειδ|α xαι 6γα απ6 τα επτd θαυματα του xooμoυ. Moλιg 6μωg oι oτqατιιδτεg τoυ πληo|ασαν πQoζ τo αγαλμα, αυτ6 αρ1ιoε να xαγ1dξει πqoxαλιitνταg τqoμo xαι παγιxo, ενιb 6ναE χεQαυδ(,οτα'ξαγ

Oι qωμα|oι αυτoxρdτoqεζ δεγ

ι'og απoτ6φQωσε τo παqαβι πoυ πQooQtξoταν να μεταφ6qει τoγ xoλoοoo!

μ6ν Bπηπε[λει.

Κα[ d'yαλμα ig αδτ6v i7θ6ληoε τ6 το6 Δι6g τoi'oλυμπloιl ig τ6 6αυτor ε7δog μεταqqυθμ[ααι. μfi δυνηθεtE δi (τ6 τε yαq πλoToν τi7ν xoμιδfiν αiτοi ναυπηγηθ6ν Bxεqαυνcbθη, xα[ y6λωg, δoαxιg' τινlg δg xαl τoδ tδoυg iφαιlloμενoι πqoofiλθov, πολυE Βξηxοdετο) ixεlyω

διxfi τoυ μoaφi. Επειδfi 6μωg δεν τo xατ6qθωoε (δι6τι ιlαLτo πλolo 3τoυ ναυπηyfiθηxε yLα τη δικrj τoυ εξυπηq6τηαη χαταχεQαυν6θηxε, xαι y6λιo δυvατo αxoυyoταν, 6αε9 φoQ6ζ xαπoιoι πληolαoαv, αφod αyyιξαu τo 6δαφo9) xαι εxεlyo lyτoνα τoυE απειλο{αε. (ΔLων Kαoιog, Pωμαιxfi Aqyαιoλoytα, 59, 28, 3)

Και τo αyαλμα του oλυμπloυ Δι6g θ6ληαε vα μετατρ6ψεL

xτQoζ τη

oμofoαν την Pιbμη ηταν δημιoυqγηματα Eλληνων xαλλιτε1νιilν. H Pιbμη xαι τα υπoλoιπα αοτιxα N6ντρα, θtiμιξαν πλ6ογ ελληνιx6g πoλειg. Πρoxειται για ει'α μoναδιxo παγxooμlωg φαινoμενo: μiα xιilρα να διαxooμεiται ο1εδ6ν εξ oi"oxληρoυ, με θqγα τ6xνηg μιαE αλληg. oδυνηqoτερη oμωζ απo την xαταoτqoφη των μνημε|ωγ χαL την xλoπη το:ν 6qγων τ61νηg ηταν η λεηλαoiα των βιβλιoθηxιilν xαι η διαqπαγη αγυπoι7' ΠενταxoαlαE θεdlν τε dναμ(ξ dφεlλετo xα( iινθρrbπων εix6να5 xαλxd'g. (Παυoανiαg, HλαδoE Περιηyηαιg' 10, 7, 1)
l3) Παυoαγiαq' Ελλαδog Περιηyηoιg, 5,25, 8.

oλα o1εδoν τα εξαιqετιxα γλυπτα xαι αλλα 6qγα τ61νη9 πoυ διαxo- 

38Ο

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

λoγιoτoυ 6γxoυ αρxαιoελληγιxιilγ ουγγqαμματωγ. H Αθηνα φημιξoταν .,,ιιι την αφθoν|α τoυ πγευματιχoυ τηζ πλoυτoυ χαι τηγ oιχoυμενι}.ιη αz'τινoβoλ|α των βιβλιoθηxιbν τηg. Exτog απ6 τιg δημooιεg, υπηq1αν χαι με.,,(ι_ λεg ιδιωτιx6g, oπωg τoυ Αqιoτoτ6λoυg, τoυ Θεoφqαστoυ, τoυ Nηλ6ωg, τιlι' Ξεγoφιδγτoζ, τoυ Eυxλε|δη. Mεγαλεg βιβλιoθηxεE λειτoυqγoυoαν επioη: στoυζ ΔελφoυE, οτην Eπ|δαυQo, στην Π6λλα, οτην Δηλo, οτην Κω, οτηι. Kγωο6 xαι β6βαια oε oλεg τιg πoλειg τηg Ιωνiαg. To 64 π.X., o N6ρων πυρπoλεi τo μεγgχγ1εqo τμημα τηg Pωμηg z-cιι ουγ1ρoνωg 6λεg τιζ βιβλιoθηxεE τηg, απoλαμβανoνταg τo θ6αμα παιΞι\νταg λυρα oτην oτ6γη τωγ αγαxτoQων τoυ. Δεxαoxτι.δ 1ρoνια αqγ6τεqα. τ,_, 46 π.Χ., o Ιoυλιog Κα|oαρ πυqπoλε| την πεq|φημη βιβλιoθηxη τηζ ΑλεΞiιr' δqειαg, η oπo[α xατα τoν Ιωαννη Tξ6τξη φιλoξενoιiαε 4OO.O0O τoμoυ1,j 'Eναg αλλog Ρωμαiog οτqατηγog, o Αιμ(,λιοg Παυλog, μετd τη νixη τoυ οτηι. Mαxεδoγiα, μεταφ6ρει τη βιβλιoθηχη τoυ Πεqοθιυg δια γα οτoλ(οει τη\6παυλη τoυ. To iδιo xαγει o Συλλαg με τηγ περiφημη βιβλιoθηxη τιlι Απελλιxιbγog(5), 6u6, o Λoυxουλλog, μεταφ6qεL στηγ Pιbμη τιg oημαντιxoτε_ qεg βιβλιoθηπεg τηg Ιων(,αg. o φιλoooφoζ χαι πoLητηg Σεν6xαg oατιρiξει τoυg Pιυμα|oυg τηζ επo7.η: τoυ πoυ απoλαμβανoυγ τηγ πoλυτ6λεια χαt τηγ oπανιoτητα των βιβλiων. ο7ι ομιυg xαι τo πεqιεxoμενo τoυg. ΣNλαβoι αναγνιilοτεg παqευρioxoνταγ στ1_: oυμπooια των Pωμαiων oτqατηγιilν xαι διαβαξαν απooπασματα απo oπαr'ιιl αqxαιoελληνιxα oυγγqαμματα πρog επ(,δειξη των xλoπιμα(,ων τoυξ. ou πλoυoιoι Pωμα|oι αγoqαξαν μορφωμθνoυg δoυλoυg χαt τoυE χQησιμo;τιrιoυοαγ ω< αναγνι.bοτεg. Tην ιilρα που o αυθ6ντηg ευqιoxoταν oτo λoυτρδ. . αναγνωoτηg διαβαξε xαπoιo xε|μενo ^/ια ψυχαγωγ[α τoυ xυρ[oυ τoυ. To [δι. επαναλαμβαγoταν .1ια νανoυριoμα, λ|γo πQιγ o αυθ6ντηg τoυ απoχoιμηθει" Αυτη ηταν η πQoσφoQd τωγ Pωμαiων xαταxτητιilν oτην τ6xνη χαι τi: γραμματα: μ|α μαται6δoξη επ(,δειξη xλoπιμαiων 6ρ.1ων τ61νηg xαι σπαl,ιclι oυγγqαμματαlγ, απo την αξεοτη ταξη των ιο1υqιbν. 'Exτoτε, xαι ^/ια τι;
_

(4) oταν με την βoηθεια τoυ Δημητρ(οιι τoυ Φαληρtιυg xαι αλλων επιφανιilν αvδρrDr,. ι.: βαoιλιxη (oρηi,[α απo παyτoιi τα [1ιβλ(α oυyxtντροloε oτην Aλεξ1νδQεL(Ι, τα αιτtθεoε ,z: δυo βι[]λιoθixεg'o αριθμoE τoι'ζ στηy μεν εΕοlτεριxη ανερy'oτα'ν oε oαρανταδιio 1ιλι(ιδε' oxταxιjoια, oτην δε αλλη βιβλιoθηιη, η oπolα βριoNoταν μtoα ατα αναxτoρα, αριθμliθηxαν τετραxιiαιεg xιλιαδε5 oιiμμειNτrον βιβλ(,ιον xαι ενενηντα yιλιdδεq απλιilν, oπιοq o ι,εtιρoc Καλλfuαxoζ jτoυ αρ^γoτερα ηταν αιlλιxog Nατt^1ραι1lε τoιl5 xαταλo^1ouΞ rι,Uζ μετσ' τη. (5) Ξξετλεν iαιlτφ τfiν "Aπελλιxωνog' τoυ Tηlοιl 6ι6λιoθηxην, iν [ι τα πλεTατα A ρ ιoτ oτ ! λιl υ g x α[ Θ ειl rll ρ αoτ oιl 6 ι6 λ [ων li v. (Πλoυταρ γog' Σ ιi λλαg, 26, 1 \

ταξιθ6τηoη. (Tξ6τξηg, Προλεγιi1"ιενα στoν AQLστIφανη, πιl'ρ. 2)

τι:lι

' 

Τo XPoNΙKo TΗΣ NTPoΠHΣ ε:τoμεγεζ δυo 1ιλιετLεg,

3tζ

1

oι πoλιτιoτιπoi θηoαυqo[ των Ελληνων λεηλατoυ\'ταt χαι μεταφ6qoνταt στηγ Δυoη, ωE λεiα επιδqoμ6ων, oυλλεNτιilγ xαι cι9xαιoxαπηλων. Mετα τoυg Pωμαioυg, 6ναg νθoE τυφιilναg με πqοo1ημα τoγ ιoυδαtoχQιιττιανιoμo -^aαι oyι τoν oρθoδoξiα- οαριbνεL τα αγεπαναληπτα δημιoυqγη_ ιιατα τoυ xλαoιxoυ πoλιτιoμoυ. ΠυQ xαι οiδηqog ε[ναι η απdντηοη προg τουg αρxα[oυg ναουq, τα αγαλματα, τα xλαοιxα ουγγqdμματα χαt τιE βιβλιoιlηxεg. Η αυτoxρατoριxη τιαι εxx}νηaιαοτιxη εξoυοiα, δεν oταθηxαν ιxαν6g ι'α διαxωρiooυγ τηγ θqηοxευτιxη π[οτη απo την πνευματιxη xαι xαλλιτε1νιzη δημιoυqγiα, τo ι\ιxα[,ωμα oτην γνιiloη χαι τηγ ελευθερiα τoυ πνεfματog. \lε τιE εντoλ69 των ηγεμoνωγ τoυ xqατoυE χαι τLζ .u1g.1|ε6 πολλιbγ εβραιo79ιoτιανιbν αq1ιεq6ων των πριilτωγ αιιδγωγ, oι νεoπqoουλητoι <1qιoτιαγoi>> ιτι'\,τQιβoυν μνημε[α, xαταoτq6φoυν 6qγα τt'γνηg, xαiγε τιζ βιβλιoθηxεg xαι :rilνoυγ οτo 1υτηριo ανεπαναληπτα 1ρυoα xαι 1αλxινα xαλλιτε1νηματα. H επιxρdτηση τoυ χQιστιαγtσμoυ δεγ €γινε παντoυ με ελειiθεQo χαt ει8ηι'ι:z"o ενoτερνιoμo τωγ γ6ωγ θρηoxευτιxιbν πεπoιθηoεωγ, αλλα με β(,αιη τcι9fμβαoη τηg εξoυο'iαζ, με τQoμoxρατiα xαι ωμoτητεE, τo iδιo απoτρ6παιε: με τιζ ρωμα'ιx€g xαxoυργ(,εg εγαγτioγ τωγ χQLστtανωγ. Σε αντiθεoη με τoν ιι97αιoελληνιxo xoομo, o oπoiog ανε1oταν τιg ξ€νεg λατρεiεg, τo ιεqατεio τ(|)ν πQωτωγ αιιilγωγ επ6δειξε πνευμα αδιαλλαξiαζ χαt φαγατιoμoυ, πoυ ιτυlνα oδηγoυoε οτην εξoντωση τωγ αντιφqoνoυντων. Στoυg πqιbτoυg τqειg αιιilνεg, o Xqιοτιανιoμog παραμ6νει μειoιi.rηφ|α ι]τoγ ελληγoρωμα'fx6 x6ομo. To qευμα δυναμιilνει oταγ o Κωναταντiνog ιιι'αxηqfoοει τoν Xqιoτιανιoμo επioημη θqηoxε|α τoυ αγατoλιxoυ ρωμα'ιzου xqατoυg. H ν6α θqηoxε|α βρiοxει θεqμη απηxηοη οτoν ελληνιxo πληθυouo. Πoλλoi oμωg απo τoυg xατolxoυg τωγ αγQoτιxιbν πεqιo1ιilν παqαμθvoυγ πtστo| οτιg παqαδ6oειg τoυζ' με απoτ6λεομα γα υπoοτoυν τoν β|αιo -τgooηλυτιομ6 των <xqιoτιανιilν> επιδqoμ6ων. Tιg επιδqoμ6g αυτθg xατηγ'.'ειλε ο Λιβανιog αε επιoτoλη τoυ πqoE τoγ Θεoδoοιo Α' .
Σαqιbνoυv τα ιεqα στoυζ αyqoυg oπωE αxqιβιbg τα oqμητιxα vεqα τωy υδατωy. Διoτι 6πoιoυ αyqod τυy6ν xαταoτq6ψoυν το ιερo, αυτ6g xαι 6yει τυφλωθεi, xαι 6,yει xαταπi'oει xαι 6yει πεθαvει' Δι6τι βααιλια' τα ιεqα στoυζ αyqo6g ε[ναι η ιllυγj τoυg' (Λιβανιοg, orαtiones, 30, 9)

oι
o

ιι"'ρoτιxι.bν πληθυoμιilν. Ανηου1η η εxxληoιαοτιxη εξoυoiα ειoηγε[,ται στoυζ r-ιυτoxρdτoqεζ τoγ βiαιο πqoοηλυτιομo των Eλληνων τηg υπα(,θρoυ.

βαqβαq6τητεζ πQoχαλor]γ την αντ|οταση χαL την oυoπε[8ωση τωγ

Ιωαννηg o Xqυοoοτoμog xαλε[ τoUζ γαtoχτημoνεg τoυ Bυξαντioυ γα 

TA ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣΗ-

εχχQιστtαγισoυγ τoυζ δoυλoπαρotχoυζ, να πqooλαβoυν ιερε[g NαL να /.τlooυν εxxληαiεE, ενιil o Ιωdννηg τηg Εφ6οoυ, xαυ1ι6ται oτι xατα τηγ πQoσηλυτιoτιπη τoυ εχστQατε|α - με τηγ τQoμoχρατiα - βαπτιoε 7Ο.000 ειδωλoi.ιιτqεg(6).

o Λιβανιog περιγραφει τoυg βανδαλιoμoυg αδηφαγαlν μαυρoντυμι€r'ι'lr oι οπoioι με αομιατα xαι πoτα εξoqμoιiοαν εγαγτioγ των αρ1α[ων μνημιε(ι,tι'_ οπλιοpι6νoι με λooτουg, ρoπαλα Nαι π6τqεg. Oοον α.φoρα τoυg ιερε[g τιl.' 6μεναν πιοτοi οτιg παραδoαειg τoυg, 6πρεπε να επιλ6ξoυν μιεταξιi τoυ θαι'cιτoυ χαι τηg oιωπηg.
Κcι[ xρατoiντoE τoi νoμoυ θ!οιloιν Βφ' iεqα ξdλα φ6qοVT€ζ 7-Qι λ[θoυE xαi o[δηρoν, οt δ6 xαl d'vευ τοιiτωv yεTqαE xαi ποδαg. '{πειτr: Mυα6ν λε[α xαθαιqoυμ{νων dqoφ δν, ?lατασχα]ττoμ!vωv τo[7"ι'lι'.
xαταoπωμ6vr'lv c1'yαλματωv' d'νααπωμ6vων βωμiν' τodg iεQεTg δi otyd'ν fi τεθvανcιι δεT.
i;

ενrb loy'ιlε o ν6μog, εξoqμodv εyαντioy τωv ιεqcbv xqατcilντα: ξdλα xαι π!τqεg xαι αιδεq!νια 6qyαvα, cL'λλoι δε xαι χωQlζ αυτα' ut τα ytqια 21αL τα π6δια' 'Επειτα ενιb yxqεμ[ξονταν τcι xτloματcιλαφιlρα τωv Mυocbv' ενcb κατααxαπτoyταν oι τolyoη θqιlμματ[ξc'νταv τα αyαλματα' απox6βoνταy απ6 τιE βαoειg τoυζ oL βωμo[, ι', δε ιερεig επιβαλλεται ιj να oιωποdν fi να θαvατcbvovται. (Λιβανιog, orationes, 30. δ,

Και

Oι περιοοoτεqoι ιεqαqχεζ τηζ επoxηg, ηταν Ιoυδα(oι, βαρβαρoL χαt ασι(ιτεζ oι oπoioι διεiοδυοαγ οτoν Xριoτιανιoμo. Παραμι6ριoαν τη διδαoxαi.ι,: τoυ Ιηoof χαι τo μηνυμα τηζ αλληλεγγιηζ, τηζ α.1απηg χαt τηζ πQoσφoι)(lΞ πQoζ τoγ ουνανθρωπo, χαL επιxαλ6ατηχαγ τo μ|ooE xαι την oqγη τoυ Γιcι7β6, oπωg αυτα αποτυπιbγoγται oτην Παλαια Διαθηxη.

Και ολα τα αyαλματα θα xαταx1ψoιlv xαι 6λαg ταζ ενom,Lαξoμlrα;
oιxtαg θα xαταxαιiαo'ι'ly δια πυq6E.
(Mιyα[αE, A. '

Και ιυμlλησεy o ΚdqιοE πQoζ τo1/ Mωιlclιjν ευριox6μενoy ΙτQoΞ δυoμαg τηq Mωαβ πληolov τoιl Ιoqδαvoυ απtvαντι απδ τηv Ιερι7ι'' xαι ε[πεν' "Mlληoε ιτQoζ τoυζ ΙαqαηλtτεE ?(,αL 7τεζ ττQoζ αυτo1ig' oει: διlqyεατε τον Ιoqδαvηv ΙτQoζ τηv ycbqαν τηE Xανααν xαι θα εξι''
ντcbαετε 6λoυg τoυE xατo[xoυζ τηζ xcbQαg απo εμπq6g ααE, θα xατε-

δαφloετε τα υψcbματα 6πoυ λατqεdovται οι θεoi, θα xαταoτqtι1'ετε τoυζ χωvευτo'ιiζ θεodζ τωy ?tαL θα εξαφαvloετε 6λα τα ειδωλo)'cιτριxα αyαλματα. Θα εξοντcboετε oλoυE τoυg xατoixoυζ τηζ ycilρα; αυτfig xαι θα xατοιxηoετε εαεiE ειE αυτi7ν''. (Aριθμοt, ΛΓ'. 5] l

(6) Ιωdννηg Eφ6oοoιl, Εxxληoιαoτιxη Ιατoρ|α' 36. 

Τo XPoNΙKo THΣ NTPoΠHΣ

383

Πo|og ε|γαι o <ΚυριoE> πoυ τoλμα να ξητηαει απ6 τoγ Mωυoη τηγ χατα'οτqoφη τιυν μνημε|ωγ χαι την εξoντωoη oλιυν ανεξαιq6τιυζ των xατo|xιυι' τη< Xαναdν, η oπo|α εxατoιNεiτo ωE επ| τo πλεiοτογ απo Φιλιoταioιr; Κ9ητεg, πρoxειμ€νoυ γα χατotxηθεi απo τoυg Ιoυι)αioυg; Kαι πιilg εiναι δυνατoν oι 'EλληνεE , Ncl't oy'ι μoνoν, να απoδ61oνται μ61qι χαL τιζ ημ€Qεζ ιcιζ αυτ6ζ τιg βλαoφη1-ιiεg xαι τLζ πQoσταγ6g για τηγ γεγoχτoνiα ενog λαof ι,l: θεoπνευοτεE; o Kυριοg πoυ ωμiληoεγ πQoζ τoν Mωυoη πρooταξoνταζ την λεηλαοiα Ζ(ιι τηγ σφαγη των Nατoixωγ τηζ Xαγααγ, δεν ηταν ο Kυριog τηg α.1απη;. ιιi"λα o Γιαxβ€, oL τoυ oπoioυ τηρoυνται 6ωg xαι οημερα με τηγ 'τQoσταγ6g z-cιταληψη τηg παλαιoτινιαxηg γηζ χαL τoν διωγμo τιυγ Παλαιoτιγ|ιυγ. o βυξαντινog 1ρoνoγραφog Γ. Κεδρηνog αναφ6ρει oτι o ΠατρLαQχηΞ \i.εξανδρεiαg Θε6φιλog πqωτoοτατησε σε πQωτoφαγεig βαqβαρoτητεE xατα τ(ι)ν ελληγιχιilν μινημε|ιυν, |-ιεταξt τωγ oπoiωγ η ιοoπ6δωoη τoυ ναoυ τoυ Σεgαπιδog Δι6E οτην Aλεξανδρεια τηg Αιγυπτoυ, η πυρπoληοη τηζ βι[]λιoθηzηg τoυ γαoυ χαι η χαταστQoφη τηg περiφημηg Bιβλιoθηχηζ τηζ ΑλεξανδQειαζ, η oπo(,α τoτε αριθμoι1οε 8Ο0.000 τoμoυg y'αι |20 τoμoυg με xαταλo','oυζ συγγQαΨ6ιυγ(7). O Eυναπιog γραφει ειρωνιxα oτt oι ηρrοιxo[' επιδqoμεIE ','zq6μιoαν τα παγτα, πανηγυqiξoγταζ γLα την αο6βεια χαι τηγ ιεqoουλiα τoυζ.

βειαv εig {παινον αδτdιv xατελoytξovτo'

τοdg τε θεoιjg {φαoαν vενtxηxlvαι,

xαl τfiν iερooυλlαv κα[ τfiv

cl'o!-

Και !'λεyαv oτι

τoυg θεοιiE εlyαν νιxfioει' χαL τηv βεβιjλωσLy τωy ιερcbv χαL τηv αo6βειαv τηv xαταλ6yιξαv εq' lπαινov δm6v τουE. (Eυναπιog, Β loι Φιλοα6φων κα[ Σοφιατcilν, 6, 77, 5)

oι'Eλληνεg τηg Αλεξανδρειαg αντιοταθηxαγ στηγ xατεδαφιoη τoυ Σερα-τε[oυ, με απoτ6λεομα, o Πατqιαqxηg ΘεoφιλοE να πρooταξεt τηγ χαταστQoι111 oλων τωγ γαιilγ τηg Αλεξανδρειαg. 'Eναg αλλog ανθθλλην επ|oxoπog, o Aπαμε|αg Mαqxελλog, ιooπ6διυοε οi'ουg τoυg ναoυg τηg επιxqατειαg τoυ, μεταξυ τωγ oπoiαlγ xαι 6ναν περii-αμπρo γαo τoυ Διog με την βoηθεια 2.0Ο0 oτqατιωτιilγ. H xαταoτρoφη τιυγ ιιq1αiων μνημεiων ηταν t1 α.1απημθνη τoυ αoxoλiα. Kατα τη διαρxεια τη; :τυρπoληοηg ενog αρ1α[oυ γαoυ xαι εγιi'l παραxoλoυθoυoε απo μαxρια τι; qλ6γεg γα τoν τυλiγoυν, πιoτo[' πoυ εγαγτιιbθηxαν oτην πυqπoληαη τον ιι9παξαν αιφνιδ|ωg χαL τoγ 6qqιξαν οτιg φλo^7εg.'Eτoι αναxηρυ1θηxε Α^7ιog. o ooφιοτηg Λιβανιog xαταδιxαξεt τoυζ βανδαλιοpιoυζ τηζ εξoιloiαg xαι
l7' The Ηistory of the DecΙine and
fa]] of the Roman Εmpire, 1868, τ.

A' , a.

146 

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

υπεQασπιξεται με οθ6νog o1ι μoνoν την ανεξιθρηox[α, αλλα Nαι τtζ LεQεΞ αξlεg πoυ εxφρdξoυν τα δημιoυqγηματα των γλυπτιilγ, τωγ αρ1ιτεxτονι,;ι. χαι τωγ ξωγqαφων. Χαραxτηριoτιxη εiναι η xαταγγελiα τoυ για τη βdqβαqη xαταoτqoφη εν6g αγαλματoζ πoυ θαυμαξαν oι xατoιxoι τηg B6ρoιαζ στη\' Συqiα. 'Hταγ τo xdλxινο αγαλμα τoυ Αoxληπιof , 6qγo τoυ Φειδiα, τo oπo[ι) oι xατoιNoι υπεqαγαπoυσαγ χαι 1α[ρoνταν γα τo αγτιχqiξoυν xαθε ημ6qιι. Δεν ηταν dγαλμα λατρευτιx6, ηταγ απλα τo xooμημα τηζ π6ληq. Παρ' oi.ιι αυτα τo dγαλμα χαταχoμματιαοτηxε.

oQ6qoυν θυcllεg. Tουτo λoιπ6u, 6αoιλια, με πoλ6 x6πο, καθιbE ηται' Qυoιx6 ?dαι με λαμπqη πvofi ταxτoπoιημ6νo oτην εντ6λεια 67ει ?lατα2doμματtαoτεl και 6yει y[νει αQαvτo' χα[ τo tqyo τοlν yειρcbν του Φειδ[α πoλλ69 πoλειg διαμoιqαατη2dαν. δια πoloy αiμα; δια πolαy μαyαιqαν; δια πolαν 6ξω απ6 τoυg ν6μoυ9 διαxoviαν; (Λιβανιog, orαtiones, 30, 22:l 'Eλληνεg Nαταπι6οτηχαγ γα δε1θoυν τoν Xριoτιανιομo δια τηg βicι; xαι, εγιil ηταν oι μονoι πoυ λdτqευαν τoγ Θεo με τηγ τριαδιxη τoυ υπooτcιοη, βιdοτηxαγ γα δε1θofν τoν Xqιoτo ωE Θεo τoυg απo εxεlνoυg πoυ τoν εoταυρωοαν. oι'Eλληνεg ξoυν δια γα λατqευoυν τoν Ιηooυ, o1ι oμωg με τo\' τρoπo των μιαqιbν, αλλα με τoν τq6πo τoυ ιδioυ τoυ Ιηoof.

Tεxμjqιov δ6' ην dyαλμα iν Βεqoiμ τli π6λει yαλxorν,Aoκληπιo; iy ε|δει τοδ Κλειylου παιδ6g τoi καλoi κα[ fi τlyνη την Qdoιv ΕμιμεTτo, τoαo6τον δ6 ην τ6 τηE iQoζ' δoτε xαl o|g δπfiqyεy αι3τοι' xαθ' f1μ6qαν δqd'ν, ε7ναι τijg θ!αE 6μωg iπιθυμ[αν. τodτω θdεoθαι θιloiαg oδδεlg oiiτωg d'ναιδιjg, δg εiπεTν d'ν τoλμiioαι' τolτo τolνι,ι,' δ 6αoιλε6, τo τoιolτoν πoλλζl μ!ν, δg εix6E, πovcυ, λαμπqQ δi i7xρι6ωμiνoν ιpυ1fi xαταxlxoπται xαi ο7yεταq κα[ ταg Φειδ[oι' yεTqαg πoλλαl διενεlμαντo. δια πoT'oν αiμα: δια ποiαv μαyαιραι,: δια πolαy tξω τdlν v6μωv θεqαπε[αv; Aπ6δειξη λoιπ6y: Υπηqyε yαλxινo αyαλμα oτην πoλη Β6ροια, ο Aoxληπι6E oε μοqQη τoυ cυqαloυ yιnυ τoυ Κλειν[α, xαι η τ!'yl'η εμιμεlτo τηv Qdoη.τooo δε ιjταv oτηu αvθιαη τηg ηλικlαζ τoι' ωqα[o, cboτε xαι o' αυτodg πoυ υπfiqyε η δυvατoτητα vα τo il'iπoυv καθημεqινα, vα υπαqyει xαι παλι η επιθυμiα ιlα το 6λ6πoτ'ι'. Καvεig δεv fiταν τ6oο αvαιδfig cboτε να τολμfioεL yα 7τεL uα πQo-

oι

''oπoιoE θ6λει yα μt d'κολoυθio!1, dg c1"παρνηθ17 τ6v 6αυτ6v τoυ ?.αι d'g oηxcbo1 τ6ν oταυqoν τoυ xαl Ci'g μl d'xoλoυθfiαy1. (Mc1'ρκog, B,34l Mετα τη διαοπoρd τoυζ τo 70 μ.X. oι Ιoυδα|oι διεiοδυoαγ oτo υι|-lηi'(ι ιoταμενο ιερατε|o των πqιbτων χQιστιαγιxιδγ αιιilνων, φoqεoαν τα ρααcι- 

Τo xPoNΙKo THΣ NΤPoΠHΣ
€^1ιναν

385

επloxoπoι χαι με τoν μανδriα τoυ Xριατιανιoμoυ χαt την επιβoλ( τoυ φoβoυ πQoζ τoγ Θεo, πρoοηλυτιααγ τoυg 'Eλληνεg o1ι πQoζ τoν Ιηooυ Xριοτo, αλλd πQoζ τoγ Για1β6 τηg Παλαιdg Διαθηxηg. Αυτo[, μαξ| με dλλουg cιοιατεg επιοx6πoυg, επηq6αοαν τoυg πqιilτoυE αυτoxqατoQεζ τoυ βυξαντ[oυ τoυ εi1αν ωg xiνητqo τoγ πλoυτιoμd xαι την oτεq6ωση τηζ εξoυoiαg τoυg zαι οταθηxαν η βαoιxη αιτ[,α ενog ανευ πqoηγoυμ6νoυ διωγμoυ τoυ ελληνι-

zοf πνευματoE.

To 398 μ.X. o επ|οπoπog Πoρφυριog, στην περιo1η τηg Γdξαg τηg Παλαιοτ[νηE, oργανΦνει απoοτoλη ιεqαqxι(lν oτην Kωνoταγτιγoιjπoλη, δια να cιτooπαoει απ6 τoγ αυτoxqατogα Αρxαδιo την dδεια για τηγ xαταοτρoφη τιυν αq1αiων ελληνιπιilγ γαιilγ. 'Yοτεqα απ6 πιθοειg, o Αρxαδιog διατdοoει ι'α αυνταxθεi τo διdταγμα πoυ oqιξε, χαταστQαφiiναι τα εiδrbλεια xαl πυqi lαραδοθfivαι. Για φανταατε(,τε να 6βγαινε oημεqα μiα xqατιxη απoφαoη :τoυ γα δι6ταξε την ιooπ6δωση τoυ Παρθενιbνα oτην Αxρ6πoλη xαι τoυ γαof τoυ Απ6λλωγoζ στoυζ Δελφorig.... H Γdξα η oπo|α ηταν xαταμεoτη απ6 μνημε(,α xαι ιερd', αλλd xαι απo Eλληνεg απoγoνoυg τoυ Mεγαλoυ Αλεξdνδρoυ, ιooπεδιbνεται, δι6τι τα λεi\'ανα τoυ ελληνιxoυ πoλιτιαμoti χαι η σπoQd τoυ Mεγαλoυ Αλεξανδρoυ ι)φεtλαγ γα αφαγιστoυγ. oι βdqβαqoι ΑοιdτεE, oι Toυρdνιoι Moγγ6λoι xαι ιlι Ιoυδα[oι, φoρεοαν τo qαoo -τo oπoio εξαxoλoυθoυν να φoqofν 6ω9 xαι οημεqα- xαι xατ6oφαξαν τoυg'Eλληνεg. Δεν oλoxληριbθηxε oμωg αx6μη η σφαγη, μην γελι6oτε. oι μιο6λληνε9 επloxoπoι, με τηγ υπoοτηqιξη τηζ αυτoχQατoριxηg εξoυιτ[α; ατqαφηχαγ εγαγτioν τωγ oxτιil περiλαμπQωγ ναιilν τηg Γαξαg -τoυ _\πoλλωνog, τηg ΑφqoδLτηE, τηg Βxaτηg x.α.- αλλd xαι xατα τoυ Mαρνε[,oυ, τoυ πεq|φημoυ ναoυ τoυ Διog, o oπolοg εθεωρε|τo 6ναE απo τoυζ πιo ;cιzoυοτoυg ναoυg τηg oιxoυμ6νη9. E,ντqoμoι oι ιεqε(,g αμπαqι(lνουν τιg πoqτεζ χαι χαταφεfγουν οτo dδυτoν τoυ γαoυ, o oπoioE αλεiφεται με εμπQηστιxd υλιxα xαι παραδ(,δεται οτην πυqα(8). oι ιεQεig xαiγoνται ξωντανo|. 'Hταν τ6τoιo τo μlοog xαι η ι)Qγη, πoυ τα μαqμαqα τoυ γαoυ ξεqιξιbθηxαγ χαt χQησιμoπoιηθηxαγ για τηγ -τi-αx6οτρωση τωγ δqoμων. Δια να τα πατoιiν oyι μ6νoν oι dνθρωποι, αλλα 7.αι τα yoυqoυνια xαι τα ξtbα' Εν oυνε1εiα λεηλατηθηxαν 6λεg oι oιx|εg χαι χαταστqdφηxε xαθετ(, πoυ Ηυμιξε αqxα|α Eλλαδα. Tα βιβλ(,α των Eλληνων φιλoooφων oυγxεντqιbθηvα\' y'αL παραδoθηxαγ στηγ πυqα. Kατd τoγ βαοιx6 υπα|τιo τηζ χαταστQo-

'3l'Ayαyετε δyραν πlαoαν, θεΤoν τε xαi ατ6αq yolρειov xαl μiξατε τα τρ[α xιιi xρ[lcιτε ταE yαλxαE θiραg xαl Βπ' αiταE τ6 πiρ Βπι6αλετε. (Mαρxoq o Διαxoνog,66) 

386

TA ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

φηg ΠoqφυQιo -o oποioE οημεqα xαταταοoεται μεταξυ τωγ Αγ(,ων- oι 'Eλληνεg 6λαβαν απo τoυg βαqβαqoυg τα φιilτα (δτι πεq d'v βαqβαροlι' παqαλαβωαιν). Δεν ε|ναι oμωg o Πoqφriqιog, o μoνog απo τoυg ιεqd.q1ε;. πoυ πQoσπdθηoαν να δυoφημηοoυγ χαL γα διαxωμωδησoυν τηγ ελληγιzη πoλιτιoτιxη πqooφoρα. o Aντιo1ε(αg Θεoφιλog υπooτηρ|ξει 6τι oι'Eλληνε; λατρεrioυν πtτρεg, ξtλα, εi'δωλα xαι αιιαθαρτα δαιμoνια(9)' Η oνoμαοiιι 'Ελλην θεωρεiται πλ€oν ουνιbνυμη με την ειδωλoλατq|α xαι την μιαρ6τητcι. o Αγιog Ιωdννηg o Xqυα6oτoμog xαθι6qωοε πqιδτog την <χoQηγlα,. τη xρηματoδoτηoη δηλαδη των βανδαλιoμιbν απo τιg πλotiοιεg γυναixεg τoυ Bυξαντ(oυ, για τηγ πQαγματoπoiηοη τoυ <ιεqoυ σxoπof>>. Bqηxε πq6θυμη ανταπoxριoη xαι θτοι ξεθεμελiωοε πoλλorig απ6 τoυg ναorig τηg Παλαιoτ[νη;-

"o δ6 μ6yαg "Ιωαvvηg... d'oκηταg μ6ν ζjλφ θεiφ πυqπολoι5μενoι':

oυν6'λεξε, v6μoιg δ6 α0τodE δπλlααg βαoιλιxoig κατα τr0y εiδωλιxc]l' iξ6πεμι/lε τεμεν6ν. τd' δ6 τοTg xαταλdουαι τεyvlταιg xαl τoTg τodτωr' δπoυρyoTE yοqηyodμεvα yqfiματα oι)x Βx ταμιε[ων βαoιλιx6ν λαμβα-

νων d'vτjλιαxεy, d'λλα ταg πλodτφ xoμrilααE xαl π[ατει λαμπρυνouiναg yυvαTκαg φιλoτlμωg ταδτα παρ{yειν d'ν6πειθε' τfiv Βx τηζ χoQηylαg φυομ{νην εiλοylαv Bπιδειxvυ; τo6g μ!ν oiν δπoλειφθ6ντα; τdιv δαιμ6vcυv oηxo'ι3g τοiτoν τ6ν τq6πoν ix βαθqcυν d'v6oπαoεu.

δε M6yαE Ιωαvνηg.... ααxητ6g πoυ φλlyovταv απ6 θεiο ξιj).ο oυyxtντρωσε' 21αL αφoι3 τoυE εφoδlαoε με βαoιλιx6E απoφαoει; τoυg εξαπ6ατειλε εyαι'τ[ον ειδωλoλατριxriy uαrbv. Και τα yρrjματα που δtδoyταy στoυζ τεyv[τεE που xατ{oτQεφαν (τoυg vαoι3g) zαι στoυζ υπηql'τεg αυτ(b1.ι' δεν τα ξ6δευε απ6 τα βαoιλιxα ταμε[ααλλcj' {πειθε να τα πqoαφt'ρoυν με φιλoτιμiα οι yυναlxεg πoυ xαλλωπlξoνταν με τoν πλodτo xαι λαμπq6uovταν με πloτη, παρoυo[α-

o

ξε δε 6ντoνα την ευλoylα πoυ πqοεqy6ταν εξαιτIαE τηE πqooφoqα3ToυE ναοι5g λοιπ6^ι' τcυν δαιμoνlωιl που εlyαν διαoωθε[, μ' αυτ6ν τoν τq6πo τουg xατ6oτQεψε απ6 τα θεμ6λια. (Θεοδιbρητog, Εxxληoιαoτιxτj Ιoτoq[α, oελ. 33Ο l

Στα τ6λη τoυ 4oυ αιιilγα, o σoφιστηζ Σιilπατqog, μαθητηζ τoυ Ιαμβλ[1oυ. θαγατιilγεται με εγτoλTi τoυ Mεγαλoυ Kωγοταγτ|νoυ. Toγ xαταδ[xαοαγγqαφει o Eυνdπιog, διoτι με τηγ οoφiα τoυ, xατ6δηαε τodg d'νtμoυg zcιι εμπoδιoε 6τοι τα xαqαβια γα απoπλευooυγ!
d'λλα ΣcbπατQoζ yε' '!'φαoαν δ παρα ooδ τιμιilμενog κατ6δησε τoιiΞ d'v6μoυg δi δπεqβολrjν ooφlαg, iiν xαl αiτ6E ΒπαινεTg, xαl δΓ iiν Ξτι τoTg βαoιλεtoιg |yxd"θηται θq6νoιg. xαt δ ΚωνoταyτTνog ταtιτα
(9) BEΠΕΣ. τoμ. 5. oελ. l8. 

To XΡoNΙΚo THΣ NTPoΠΗΣ
d'xodcsαg

387

xαl αυμπειoθε[g, xαταxoπfiναι xελειjει τ6ν d'νδρα.

Aλλd. o Σrbπατqog β6βαια, που τιμoταy απ6 εo!να, εlπαv 6τι δ6αμευε τoυg αν6μoυE εξαιτlαg τηg υπερβoλιxfig αoφ[αζ, τfJy oπoiα xαι o lδιog επαινεiE, xαι αx6μη εξαιτlαg τηg οπotαg 6yει εyxατααταθε[ στoυζ βαoιλιxοdE θq6νoυg. Και ο ΚωyαταντlvoE αφo6 αxουoε αυτd' xαι πεlαθηxε μαζ[ με αλλoυg, διαταooει yα εxτελεατεi o
d'vδqαE.

(Eυναπιog, Β[oι Φιλoo6φων xαι Σoφιατrbv, τoψ' 6, xεφ.2o)
,

εz"λειοε oλoυg τoυg ναoυg οτιg π6λει9 χαι τηγ υπαιθρo, παι oqιοε θανατιxη πoινη oε 6ooυg επι1ειqofοαν δημoοιεE λατqευτιx6g πqdξειE.

o

γιog xαι διdδo1oζ τoυ Mεγdλoυ Κωγoταγτiγoυ, Kωνοτd,ντιog B'

o Συν6oιog o Κυqηναiog xατηγoqεi τoν διoιxητη

τηg λιβυxr]g Πενταπo-

ριov, σε τoπo μαρτυρiων. Απαqιθμε(, μαλιoτα χαι τα εqγαλεiα βαοανιομιoιi, 6πωg δαxτυλfiθqεg, πoδοατqαβη, πιεατηqιoν, qιvoλαβ[E, 1αλxοoτρ6φιοv(|o) x'α. H γενoxτoνiα των Eλληγων αυτηζ τηg πεqιoδoυ εiγαι ιοαξια xαι [οωg cιι'ιδτερη απ6 τη γενoxτoνiα τηg Mιxqαοιατιxηg xαταoτρoφηg. Φανταοτεiτε ;'ια λi,γo τoυE 'Eλληνεg να τq61oυγ γα χQυφθoυν διoτι ε(,1αν oτα σπιτtα τoυζ ουγγqdμματα τωγ αρxαiων φιλoοoφων, τιg μητ6qεζ να ψdχγoυγ να βqoυν τα ταιδιd, τoυζ, τoυζ ανημπoqoυζ γ6Qoυζ να οωqιdξoγται στην γη χαι τoυζ cινδρεg τηg υπαiθgoυ να οφαγιαξoνται ανελ6ητα, μoνo xαι μ6νo επειδη ηταν Ei.ληνεg! Κdπoιoι απ6 τoυg υπoxινητ6g αυτηg τηg τqαγωδiαE oνoμdξoνται αημεqα Mεγαλoι, 6πωg o M6γαg Θεoδ6oιog, xαι xαπoιoι αλλoι Aγιoι. Τo επiθετo M6γαg απoδ[δεται για πρωτη φoqα οτoν Mθγα Αλ6ξανδqo z-αι oφεiλεται στηγ υπεqdνθqωπη πqoαπαθειd. τoυ να μεταφθρει τo ελληνιxo :τι'εtiμα oτα π6ρατα τηg oιxoυμ6νηg δια γα εxπoλιτ(,σει τoυζ βαqβαqoυg. Δεν τoυ απoδ6θηχε τo επiθετo M6γαg λ6γω τoυ ιερατιxoυ τoυ αξιωματoζ, διoτι εz.ε[ τo επiθετo Mθγαg αqμ6ξει μoνoν οτoγ Θε6. oπωg χαι τo επiθετo ΑγιoE. Oτoιog dνθqωπog επιθ6τει τ(,τλoυg παι oν6ματα λατqευτιxα, πqoοωπoλατgε( xαι βλαoφημεi οτo πq6οωπo τoυ Θεoυ, διoτι 6λα τα λατρευτιxα επ|Θετα αρμ6ξoυν μ6νoν oτo πq6oωπo τoυ Ιηoof Xqιοτori εν oψει τoυ μαgτυqiου Toυ. Η πqoοωπoλατqlα oxετlξεται με τηγ λατqε(,α τηg ειxoναg τoυ Θεoυ ;1g1t φ6qει o ανθqωπog xαι 61ι με τoν [διo τoν Θε6. Tιμoriμε τoυζ oλυμπiουζ, τoυζ'Hqωεg χαι τoυζ Αγioυg, xαι λατqειioυμε μ6νoν Ιηοoriν Xqιoτoν. o Θεoδooloζ Α' , o επιxαλotiμενog M6γαg, δεν ηταν 'Eλλην αλλα ΙoπαvoρωμαioE αυτoxqατoqαζ τoυ Bυξαντ[oυ o oπo[og ξεπ6qαoε xdθε πρoxdτο10) KυQ. Σιμ6πoυλo9, Βαoανιατηρια

xαι Eξoυofu' oεχ.206 

388

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

χo τoυ σε βιαι6τητεζ χαι βανδαλιαμoυg. Πoινιxoπo[ηoε την αρ1αiα λατρε[cι με ειδιx6 ν6μo xαι oι αγτιφQoγοfντεg ε[1αν να αντιμετωπ(,σoυγ ωζ πoινf; την εξogiα η τoν Θdνατo. Παρdλληλα δημευoε τιζ πεQιoυσ(εg xαι τα xτημcιτd τoυg υπ6ρ τoυ βαoιλιxori θηοαυqoφυλαxioυ xαι xατ6οτρεψε o,τιδηπoτε ε(,1ε αx6oη με τoγ αρy.αιoελληνιx6 πoλιτιoμo. 'Hταγ τ6τoια η €1θqα τoυ xατd' τoυ ελληνιxoti πνεtiματoζ, πoυ τo 393 μ'X.' 6φταoε oτo 6o1ατo οημεio να xαταqγηoει αxoμη χαι τoυζ oλυμπιαxoι: Αγιbνεg, oι oπoioι τελotγταγ xαθ' dλην την διαρxεια τoυ 4oυ αιιilγα. Tελευταiog γνωoτog oλυμπιoν|xηg ηταν o Αρμ6νιog Bαqαοδατηg, xαι αυτo επιβεβαιιδνει τoν διεθνη xαqαxτηqα των αγcilνων, οι oπo|oι μ61qι τoτε απαριθμoυοαν 294 oλυμπιdδεg! To 380 μ.X. o Ιoπανoρωμαiog Θεoδoοιog επθβαλλε τoγ Xqιoτιανιομo ι''t: υπoχQεωτιχη ΘQηoxεiα χαι αγαχηQ(sγΘητιε Mθγαg. M6γαg σε τι; Στιg οφα.,,ε; χαι στoγ εξαναγxαομo τωγ ανθριilπων, oταγ o iδιoE o Ιηοoυg αφηνει ελει.θεqoυg τoυg ανΘριbπoυζ να επιλ6ξoυν; 'Ηταγ oμωg πqοοφιλθg μετd τoν M6γα Αλ6ξανδρo να αναxηqυοοoγται oλoι μεγdλoι. Επi, Θεoδoοloυ B' (εγγoνof τoυ πQoηγoυμενoυ), oλα τα oυγγqdμματιι των αq1αiων φιλoodφωγ συγχεγτQιbθηxαν xαι παqαδoθηxαν στηγ πυQ(ιουγ1ρ6νωE διατd1θηxε να oυντριβoυν oοoι ναol εi,1αν μεiνει μ61ρι τoτε αν6παφoι, με πqιbτo απ' ολoυg τoν γα6 τoυ oλυμπ(,oυ Δι69 οτην oλυμτ(tιΣxoπ6E τoυ τ]ταν να μη μεiνει oυτε ixνoE oτιE επoμενεg γενε6E!
ι'cι 2{αταστQαφo6ν απ6 τα θεμ6λια, cbατε να μην αφfiαουν "ι)α φαl'ει o6τε iyνοE αε αυτοιig πoυ θα υπαρξουν. (Θεoδιilqητog, Εxxληαιαατιxrj Ιατoqlα, οελ' 3,10
r

Και τoιlg ειδωλoλατqιxοdg ναodg πoυ υπoλεiπoνταv δι6ταξε

Παqαλληλα θ6οπιoε τoν νoμo 23 τoυ 423 ψ.Χ., με τoγ oπoloγ απειλoυoε 6οoυg δεν ενοτεqν|ξoνταν τoν Xqιoτιανιομ6 με θdνατo παι εξoρiα, zιιι νoμoθ6τηoε τηγ χαταστqoφη των αqxα|ων ουγγqαμματωγ τα oπo[α δηθει. εγαγτιι.bγoγταγ στηγ 1qιοτιανιxη παιδε|α. Η τgαγιxoτεqη πτυ1η των διωγμιilν αυττ]E τηg πεqι6δoυ ηταν για αi.i.n μια φoρd η χαταστQoφη τηζ ελληνιxηg γραμματε|αζ χαt η πυρπ6ληoη τιlrν βιβλιoθηxιilγ. Eπi Ιoυoτιγιαγof , oι εμπqηαμo(, των βιβλιoθηπιilγ απoτελoιη' τo πλ6oγ ουνηθεg φαινoμενo. O επioxoπog Ιωdννηg τηg Eφ6ooυ, αναλcιιιβανει xαθηxoντα ιεqoεξεταοτη xαι ιοoπεδιbγει στηγ επιxρατεια τoυ o,τιδrμ πoτε θυμ(,ξει αq1α[α Eλλdδα. Σε θναγ απo τoυg λ6γoυg τoυ xαυ1ι€ται oτι θxαψε δfo 1ιλιdδεg ειδωλoλατριπd oυγγρdμματα(t l). o αυτoxρατoQαζ Ιoβιανog πυqπολε| τη βιβλιoθηxη πof |δρυοε oτην
(11) Ιωdννηg Eφdoooυ, Exxληoιαoτιxη Ιoτoρ('α,3, 3,27. 

To XPoNΙΚo THΣ NTPoΠHΣ

δ(δαξε o Ιηoorig. Θαγατωααγ ιερεig, oυν6τqιιpαν αγdλματα xαι γxq6μιοαν ιερα' εγιb Exεiνog εiπε: Ayαπατε τoυg εxθρoυζ σαζ. Ιοoπ6δωoαν, πυρπ6ληoαγ χαι πoδoπdτηοαν τα πεq(,λαμπQα δημιoυqγηματα τηζ ελληνιxηg διdνοιαg, ενιb Exεlγog εiπε: Ευερyετεlτε εxεlνoυg πoυ ααg μιαo-ιiν. Aρπαξαν πεqιoυoiεg, λεηλdτηoαν τα ιεqd xαι oυληοαν τoυζ θηoαυρoriE τoυg, ενΦ Εxε[νog εtπε: o bxων διjo xιτcbναE να δrboει τoν ('να' Επ( Ιoυoτιγιαγoυ o διωγμ69 χαι η τQoμoxρατiα xoρυφιilνoνται. oι ελληνiξoντεg θεωqoυνται μιαoματα xαι πεqιθωριαxoi, xαι δεγ 61oυν πλ6oγ διxα(ωμα ot]τε να πoλιτευτofν.

Αντι6xεια o Ιoυλιαν69, ενcb τo 529 ψ'Χ.' o Ιoυoτιγιαν6g εξoqγιομ6νog απo την επιβiωοη τηg xλαooιxηg παιδεiαg, διιilxει τoυg'Eλληνεζ χαι διατdoαει τo xλε[oιμo 6λωγ των αθηναΤxων φιλoooφιxιilν o1oλιilν. Aναμεοd τoυζ συγχαταλ6γεται xαι η πεqiφημη αxαδημiα τoυ Πλατωνog πoυ oυγx6ντQωγε σπoυδαoτθg απo 6λo τoν αρxαio xoομo, μεταξri τωγ oπoiωγ ηταν xαι oι πρι.δτoι Πατ6ρε9 τoυ Xqιoτιανιoμoυ. H Αθηνα μαqαξιilνει. o πoλεμog πoυ xηqιiοοεται lιατα τηg xλαooιxηg παιδε(,αg ε(,ναι ανελ6ητo9. Oι πεqιoooτερoι επ(oxoπoι, με τηγ συμπαQαοταoη τωγ αυτoχQατoqων, xαπηλευθηxαγ τoν Xριoτιανιoμo xαι 6πqαξαν τα αγτ|θετα απ6 αυτd' πoυ

(Mαλαλαg, Xqονoy ραφ [α, oε}'. 449) o ανθ6λλην Ιoυοτιγιαγ6g δr]λωνε δημoοια oτι δεγ εi,ναι Eλλην χαι α;ταιτoυοε γα τoγ πQoσφωγoυγ Pωμαio αυτoxqdτoqα. 'Ηθελε να xαταρ.,,ηοει αz'6μη χαι την ελληνιxη γλιboοα, δεν μπoρoυοε oμωg να τo πqdξει, διoτι η Θεiα Πq6νoια μερiμνηοε γα γQαφofν τα Eυαγγ6λια oτα Eλληνιxd' Η γ"^i.αooιxη παιδεiα τoν εξ6qγιξε χαι τo 559 απoφdσισε γα εgημιilοει 6λε; τι; βιβλιoθηπεg τηg Kωνοταγτιγoυπoλεωg. Tα βιβλiα oυγxεντριbθηχαν στο x€ντqo τηg πoληg, oπoυ, σε δημ6οια τελετη, qi1θηxαν με διαταγη του ιτrην πυqd. oοoι μελετotοαγ την Koομoγoγ[α τoυ Eqμoυ η τoυ oρφ€(υΞ, τιζ τροφητε[εg των Σιβυλλιbγ xαι τα 6ργα των φιλoο6φων, ε(1αν πλ6oν να αντιuετωπiοoυν την εξoρiα χαι τoν θαγατo. Αg αναμνηοθoιiμε xαι παλι τoυg λoγoυg εν69 μαχητη τηg oρΘoδoξlαg,

Κατ' αυτ6ν δε τoιl yρ6νo μ6yαs διcυγμ6g 6γιuε xατα των Ελλτjνωv, xαι πoλλoi 6'yαααv τι'ζ πεQι,oυσlεg τoυg επειδi7 xαταoy6θηxαν υπ6ρ τoυ δημοα[ου. μεταξd αυτcbν εκτελioτηxαν o Mαxεδ6νιog, o Aαxληπι6δoτoζ, o Φcυxαg τoυ Κqατερod, και o Θcυμαg ο ΚδιαiστωQ' xαι λ6yω αυτοd πoλιjg φ6βos 6'yινε. Aποφααιoε με νdμo o [διoE o βαclιλε6g, cioτε ι,α μην πoλιτεdονται oι ελληνiξoντεE. 

39ο

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

πoυ φαγεQωνει με τoγ χαλυτεQo τQ6πo τηγ επιβoλTi τηζ εξoυσιαζ σε 6σoυΞ διαβαξαν τα 1ειρ6γqαφα τωγ Σιβυλλων χαι τωγ αq1αiων ooφcilν. M6 iν6ρyειαν φαδλων δαιμ6uωv δρloτηxε θαvατog Βναvτlov α6τdιι' ot δπoToι διαβαξαν βιβλi,α τo6 Υατααπoυ, ii τfig Σiβυλλαg, ij τ6τ' πρoφητ6ν, ωoτε να d'πoτρ6ψoυν Bξαιτiαg τoυ φ6βου τodg d'νθqcbπoυζ' σπoυδαξoνταg, να λαβoυν γνdloιν τ6ν xαλdιy' d'λλd' xαl δια να τodg Bπιβληθo6ν δπηρετ6νταζ τoυζ' πqαγμα τ6 δπoiο εig τo τ6λog δ6ν μπ6qεααy να xαταφ6qoυy. Δι6τι ΒμεTg δyι μ6νoν dφ6βω; διαβαξωμεν αδτα, d'λλα xαl Bαd'g δπωg βλ6πετε od'g παqoτqdνωμει' να τα μελετηαετε, 6πειδrj yνωρiζωμεν xαλ6g 6τι θd' φανo6v εi; 6λουg oαg εiαqεατα.'Ax6μη xαl d'v πεioωμεv 6λ[γoυE, θd' yνωqlαoμεv 6τι cλφεληθτjxατε τα μ6yιoτα. Δι6τι δg d'yαθοt yεωq^7ot θα λαβωμεν iι'μoιβ{7v d'π6 τ6y Δεαπ6τηv. (Ιoυoτiνοg, Aπoλoγiα A', 44,12)

xαν μθoω των δια1ειqιoτιilν τηζ αυτoχQατoqιxτ]g εξουo[αg, oq|ξoνταg τηι' θανατιxη ποινη oε 6αoυ9 διαβαξαν τα βιβλiα των Σιβυλλιilγ, τoυ Yοταοπη χαι των αλλων πqoφητιbν. 'Ηταγ δαlμoνεg xαι 6xι ανθqωπoι, αγ χαι 6μoιαξαν με ανθqcbπoυg, 6πωg δα(μoνεg εiγαι xαι αυτoi πoυ oημεqα εξoυοιdξoυν τoν πλανητη γη, υπηQετιilνταg τα ο1θδια τoυ Aντι1ρ|oτoυ. O oxoπog τιυv φαιiλων δαιμ6νων ηταν να απoμαxρυνoυγ τoυζ ανθqι(lπoυg απ6 την γνιilαη χαι τηγ αληΘεια, ωοτε μθoω τoυ φoβoυ να μπoρ6oουγ γα τoυg επιβληθoυl'. Kατι πoυ 6μω9 δεν xατdφεραν, διoτι oι ηρωιxo| Πατ6qεg xαι Αγιoι, 6πω; ο Aγιog Ιoυοτ[νog, τoυg παq6τQυγαγ να μελεττ]οoυν τα βιβλ|α τωγ Σιβυλλιδν χαι των dλλωγ πQoφητωγ, δι6τι τα 6xριναν θεoπγευοτα, ευαqεοτα χαι επ(i} φελη. Αxoμη χαι αγ 6ναν μ6νoν dνθqωπo xαταφεqναν να οτq6ιpoυγ πQo; τoν Xριοτ6, θα xαταφεQγαν τα μθγιoτα. Διoτι εγνιilqιξαν oτι oαγ xαλoι γεωqγoi, Θα ελdμβαναγ τηγ αμoιβη τoυg απ6 τoγ Δεoπoτη Xqιοτ6. o μαqτυqαg Ιoυατiνog ξεxωqiξει τιg Σiβυλλεζ χαι τoγ Yοταοπη ατo τoυg υπολoiπoυg πqoφητεg xαι θεωqε(, τoυg Σιβυλλιxorig xρηομoυg μ6οo το oπoio oδηγεi oτον Xqιoτ6' oε μ(α περloδo πoυ τα Eυαγγ6λια δεν ε[1αν αx6μη σχηματιστεi. o Ιoυοτiνog γνωqιξε dτι oι Σ[βυλλεg πqoεφητευοαν αx6μη χαι τo oνoμα Ιηooυg Xριοτog, xιλιετηq(,δεζ πQtγ την 'Eλευοη Toυ. αλλd xαι 1ιλιετηρiδεζ πQιγ την εμφdνιση τωγ Eβqαiων πqoφητιbν. Δι' αυτoγ τoν λoγο ξε1ωρiξει τιg Σ(βυλλεζ χαι τoγ Yoτααπη απo τoυg υπ6λoιπoυg πρoφητεg' Πoι6g ε[,ναι oμωg o Yoτdοπηζ, oι πQoφητεiεg τoυ oπο[oυ πqoανηγγειλαν στoυζ ανθριilπoυg την'Eλευοη τoυ Xριoτori;

o μdqτυqαg Ιoυoτlνog

μαg απoxαλυπτει oτι φαυλoι δαiμoνεg εxφqαoτη-

'Υoτdαπη νεcbτερog ην eι.δελφog Zαριαδqηg, πεq[ δν λ6yoυoιv oi 

Τo XPoNΙΚo THΣ NTPoΠHΣ

391

o Zαqιαδρηg rjταν o νε6τεqog αδελφ69 τoυ Υαταoπη, δια τουg oπoloυg λ6'νε ot yτ6πιoι 6τι yεννi1θηxαν απ6 την Aφqοδiτη xαι τον Aδωνι' Εξoυαlααε o μεy Υclταoπηg τηv Mηδlα χαι τηy απoxdτω ycbqα τηg' o δε Zαqιd'δqηE την ycbqα υπεqαyω τωy Κααπ[ων πυλrbv μ6xρι τoν (πoταμ6) Tαvαi(Ι2). (ΑθηναιoE, Δ ε ιπν o oo φ ιoτ α[, 73, 35, 6)
Γιog τoυ Αδωνιδog χαι τηζ oλυμπ(αg Αφqoδiτηg ηταν o Yοτdoπηg' απoδειxγι]oγταζ με τoν xαλυτεqo τQ6πo την oντoλoγιxη υπ6σταση τωγ oλυμπi,ων χαt τo πqoγραμμα γενετιxηg μεταξυ αθαγατωγ xαι θνητcδν. Eφoοoν o Yστdσπηg xληρoδoτησε στoυζ ανθqιbπoυg πQoφητιχo 6Qγo, δεν μπορεi παqα να ε(,ναι πq6oωπo υπαqxτo, 6πωE }ιαι oι γoνε|g τoυ Αδωγιζ χαι Αφqoδ(τη. o Αδωνιg ηταν γιog τoυ βαοιλ6ω9 τηg Kriπqoυ Kινtiροg 7αL τηζ αμαξdναg Σμriqναg(l3), τηζ βαo(,λισσαζ τηζ Εφ6ooυ απo τηγ oπo|α ελαβε την oνoμαolα τηg η 6νδοξη xαι πoλυπαθη Σμυqνη τηg ΙωνiαE πoυ ιδqυθηxε περi τo 3.000 π.X. Η επαφη τoυ Αδιbγιδoζ με τηγ Aφqoδiτη εi1ε ωg απoτ6λεoμα την γ6ννηση τoυ Yοτdοπη, η γqαπτη xληqoνoμια τoυ oπo(oυ, οε αγτ(,θεoη με την αντ(,στotχη των Σιβυλλιilν' θ1ει εξ oλoxληgoυ απoλεoθε[. Η απ6xqυψη των Σιβυλλιxιilν xgηoμιilν, o αφανιoμoζ των πqoφητειιilν τoυ Yοτααπη χαι η

Bπιγbq ιo ι δτ ι iξ'Aφqoδ tτη g xαl'Aδrilιl ιδog Βy εννιj θηoαν. Βxυqiευoεy δ{' δ μ6ν Υclτααπηg MηδIαE κα[ τηg δπoxd'τω ycbqαg, δ δ6 Zαqιd'δqηg τfig δπεqdνω Καoπlωιl πυλiν μ6xQι τoi Tαναιδog.

cιτcδλεια τoυ 95Ψο τηζ αQχαιoελληνιxηg γqαμματεiαg, απoτελoriν xαπηλεiα z.αι υβqη πQoζ τo Πνευμα τo Αγιoν. Δεν υπαq1ει πq6θεoη ο' αυτo τo xεφdλαιo γα αμφισβητηθεi oυτε η πqoοφoqα τoυ Bυξαντioυ oτoγ Eλληνιoμo, oυτε η αγιoτητα χαι τo oρθ6δoξo φρoνημα των Πατθqωγ χαι τωγ Αγ[,ων. To μεγdλo oμωE πληγμα xατα τηE oρθoδoξiαg χαι τoυ Eλληνιομori, επηλθε απ6 τo ιεqατεio πoυ δεν xαταφερε \'α εγαQμoγiοει τιg πqoφητε|εg των Oλυμπ(,ων, των Σιβυλλιilν xαι των φιλoοoφων με τηγ Aπoxαλυιtlη τoυ Ιωαγγoυ χαι τιζ πρoφητε|εg των Αγ(,ων Πατ6gων. 0υδ6ποτε τoλμηοαγ γα τα ουγxρiνoυν, γα τα παqαβdλoυγ χαt γα απoz.αλriψoυν την αληθεια. Αγτiθετα, τα απ6xρυιpαγ χαι τα απoοιιilπηoαν.

λαβετε xαι ταg "Ελληνιxαg βlβλουE. iπlyvωτε Σ[βυλλαv, δg δηλοT ξvαy θε6y xαi τα μ{λλoντα '{αεoθαι, xαi τ6y Υoταoπην λαβ6ντεg
ι

t2) o Πλofταρ1og αναφ6qει 6τι o αοιατιx6g πoταμ6g TαναΤg, oτα αρ1α(α 1ρ6νια oνoιιαξoταν Aμαξ6νιo9. (Πεqi πoταμ6ν xαi 6ρων iπωνυμkιE,14,r' Ι) ι l3) Στqdβων, Γεωyραφιxα, 1'4, l,4 xαι Eυoταθιo6, Σx6λια εLζ τoν Διoνυαιo τoν Περιη'.'ητη' 828. 

392

TΑ APXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

d.νd'yνωτε, xαl εδqrjoετε πoλλdl τηλαυy6,ατερoν yεyqαμμ{voy τ6ν υi6ν τol θεoδ.

xαl

oαφ6'ατερol,

Λαβετε xαt ταE "Ελληνιxαg β/,βλoυg' 'Aναxαλιiψτε τrjν Σiβυλλαν i1 δπolα dπoxαλtπτει τ6v ξyα Θε6y xαl αiτα πod θα ylνoυν εig το μ{λλoν' xαl λαμβανoyταζ τoν Υαταoπην μελετfiατε τo'ι)' xαl θα d'vαxαλι3ψετε 6τι d'ναφ6ρεται εiE τoν Υioν τοσ θεoσ μ6 πoλιi περιαo6τερη διαιiyειαν xαl ααφrjνειαν (Kλημηs Αλεξανδqεt E, Στρωματ ε[g, 6,5.4
1

ΛAΒΕTΕ ΚAΙ TAΣ ΕΛΛHNΙΚAΣ ΒΙΒΛoΥΣ, ειπε o Απoοτoλog Παυλog, αλλd oι ανΘ6λληνεζ επισχoπot χαι αυτo}.ιQατoQεζ χατ6χαυσαγ τιg ελ}.η_ νιπ6g βiβλoυg.

τoυg'Eλληνεg, αλλd oι μιαqoi τιμωρoυoαν με θdνατo 6πoιoγ μελετoυoε τcι 6πη των Σιβυλλιbν. Toν Mdqτιo τoυ 4Ι4, φανατιoμ6νoι ιoυδαιo1Qιστιαγoι οτqαφηxαν εναντioν τηg λαμπqηg φιλoo6φoυ xαι μαθηματιxoυ Yπατiαg, η oπoiα δ[δαoz.ε xαι αν6λυε οτα οoxαxια χαι στιζ πλατε(εg τηg ΑλεξανδqειαE τα oυγγραμματα τoυ Πλατωνog, του Αqιoτoτdλoυg χαι τωγ dλλων φιλoοdφων.

ANAΚAΛΥΨTΕ THN ΣΙΒΥΛΛAN' παqoτqυνε ο Απooτoλog Παυλo;

Πεqιβαλλ6μενη δ6 τρiβωνα i yuui xαl δια μ6αoυ τol d.oτεoE πoυ o{μενη τd'g πqo6δoυg ΒξηyεTτo δημoα{α τoTg iι'xqod'oθαι βoυλoριiνoιg ij τ6y Πλατωνα ij τ6ν'Aριoτoτ6λη ij d'λλoυ 6τoυ δrj τr1ν φιλοα6φωv.

Nτυμ6νη με παλαιωμ6vo επανωφ6qι η yυναixα μ6αα oτην π6i-η προyιιqrllνταg ανt'πτυoαε δημ6αια cl' αυτο'ι3g πoυ ηθελαν ,ιlα αy'oι1ooυν rj τoν Πλατωvα τj τoν Aριoτoτ6λη η τα 6qγα oπoιoυδrjπoτε αλλoυ απ6 τoυE φιλoα6φoυg. , (Λεξιx6 Σo{δα, Yπατiα l

Η oεμνoτητα χαι η ooφiα τηE Yπατiαg εξυμνε(,ται οε μ|α μιxqη υμνωδ[ιι τηg Παλλαδαζ απo την Eλληνιxti Ανθoλoγ[α.
''()ταν βλ6πω σε' πQoσχυνdl, xαt τoιjg λ6yουζ, τηζ παρθ6'voυ τoν o7,xoν doτρdloν βλ6πrυν' εiE oδραvoν yαQ iατi αου τα πqαyματα'Υπατiα αεμνfi, τ6ν λ6yωv εδμoqφiα, dyqαντoιl d'oτqον τηg ooφιj; παιδεdoεωg. ( Ελληνιxrj Aνθολoy iα, 6πδ. Mογα1oυ: Ηeimeran. βιβλ. 9ο, επiγραμμα 400l
Πρog απαντηση στηγ υπεqβoλιxη τηg οoφiα χαι στα 6oα εδi,δαoxε, δεzciδεg απoθηqιωμ6νoι <<χQιστtαγoi> ειo6βαλλαγ στηγ xατoιxiα τηg, την 6γδι. σαν, την 6ουqαν στoυζ δqoμoυE, την βαodνιoαν, xατ6xoψαν με ooτqαχα τι: 

Τo XPoNΙKo TΗΣ NTPOΠΗΣ σαQχεζ τηζ }.ιαι 6ρριξαν τo οιilμα τηζ στην πυgα.

393

xαi 8x τoυ δtφρoυ Βxβαλ6ντεg, Βπ[ τrjν Βxxληolαν fi
dyεTλoy. xαt μεληδ6y διααπαααvτεE, Βπ[ τ6v xαλodμενoν

Καιααριoν αυv6λxoυoιv, d'πoδdoαyτεζ τε ττjν ioθfiτα λoτqαxoιg
τα μ6λη oυναqαvτεg πυqi xατηναλωoαy. To6τo oδ μιxq6ν μδμoν Κυρiλλφ xαi τfi "Aλεξανδq6ων 6xxληα[α εiqyαoατο.

iπcbνυμoν

Κιναqiνα

Και απo τo αρμα αφod την 6βyαλαν xτQoζ την εxxληαiα ατην oπotα εtyε την επωvυμlα Καιoαqιog, τηv τqαβo'ιjααν πoλλol μαζ[, xαι αφot τηE 6βγαλαν τo !νδυμα με 6ατqαxα τηv φ6νευoαv. Και αφod την xoμματι,ασαν στηy τoπoθεolα πoυ oνoμαξ6ταν Κιναρrbναg, αηxωααν xαι μετ6φεQαν τα μ6λη τηg 24αι τα 6qqιξαν ατην πυqα. Aυτ6 πqoξ6νηoε μεyd'λη πρooβoλτj oτoν Κdριλλo xαι ατην εxκληolα την Aλεξαvδqιvrj. (Σωxqατηg Σ1oλαατιx6
g,

Εxxληα. Ιατoρ[α, τoψ.

7

,

xεφ. 15)

Aφof την xoμμdτιαoαν, 6xαιpαν τo oιilμα τηζ χαι δι6oπειραν τιE oτα1τεg
τηΞ σε oλoxληρη την π6λη.

xαi τ6 oδμα αiτfig Βvυβqιoθ6ν xαθ'6λη'ιl τi7u π6λιν διεαπαρη' τoiτo δ6 π6ποyθε δια φθ6νoν xαi τi7v δπερβαλλoυααν αoφiαv, κα[ μαλιατα εig τd' πεqi dατρovoμlαv.

Και τo

ocbμα τηg αφo6 πqooβλrjθηxε βαvαυαα, clε oλ6xληρη τηx, π6λη διαακoqπioθηxε' Aυτ6 τo {παθε εξαιτi'αg του φθ6voυ (πoυ 6τqεφαv δι' αυτrjν) xαι εξαιτlαg τηg υπ6ρτερηE αoφlαg τηg και μαλι-

oτα αyετικα με τηv αoτqovoμlα.

(Σodδα, λημ. Yπατiα)

Ανdλoγo θαγατo εixε o γεoπλατωγιxog φιλoοoφoζ Παμπρ6oιog, μαθηo λαμπgog φιλoooφog Ιεqoxληζ. o τελευταiog ηταν διανoια ατρ6πτoυ 'lιαι μεγαλoπρεπotg εtqoυg πoιj xατ6πληττε παντα1oυ τoυζ αχQoωμ6νoυg. Συνεληφθη οτην Kωνoταντινotjπoλη, διoτι xατηγoρηθηΖε γtα ελληνιx6τητα! Yπεβληθη oε φριxτα βαoανιoτηQια, xατα τη διαqxεια τοlν oποiων γ6μιoε τη 1otiφτα τoυ απo τo α[μα τoυ πoυ 6τqε1ε χαt τo εzαφενδ6νισε στo πρoοωπo τoυ βαoανιστη τoυ λ6γoντdg τoυ: ΙδoιJ Κυxλωlα, π(,yε o['νo, αφoιj tφαγεg ανθρrbπινα xρtατα.

τli; τoυ Πq6xλoυ, xαι

qε6μενog δ{ τQ, α'[ματι, βαψαg xoiλην τrjv yεTqα πqoαqαiνει τ6ν xqιτrjν &'μα λ6yωv' x6xλωψ, τfi, π[ε o7νoν, BπεI φαyεg d'νδq6μεα xρtατα. (Σo6δα, λημ. Ιεροxληg)

ΠoιoE Θα τιμηοει την μνημη τoυ Ιερoxλη, τoυ ΣωπdτQoυ, τoυ Παμπqεο[oυ, τηg Yπατiαg χαι τωγ αλλων μαρτfqων αυτηg τηg πεqιoδoυ; Mιαg πεqι6δoυ πoυ o διωγμ6g xατd' τoυ ελληνιxoυ πνευματog δεν πεqιo- 

394

TA ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

ρlξεται στα γεωγQαφιπd oρια τηg ελληνιxηE επιxqdτειαg, αλλα εξαπλιilνεται xαι π6qαν αυτηg, απo τoυg Λατlνoυg επιox6πουg χαι τoυζ εxxληoιαοτιxoυ: 'Eναg απd τoυζ πQωταγωνιoτ6g των διιbξεων αυτιilν, ηγ6τεg τηE Δfοηg. ητιιv o Παπαg Γqηγ6qιog ο Α' . o Jοhn of SaΙisbury μαg πληqoφoqε( 6τι o εν λο';ι,-, Πdπαg, διθταξε την πυρπ6ληση τωγ δfo πιo λαμπqιbν βιβλιoΘηxιilν τη; Pωμηg' τηg Παλατινηg βιβλιοθηxηg (πoυ ιδQυΘηxε τo 28 π.X., ι.bοτε γα οτεγαοτotiν oι αμ6τqητoι τoμoι που xλdπηxαγ απo την ελληνιxη επιxρdτειcι, χαι τηζ βιβλιoθηxηg τoυ Καπιτωλ[oυ, πoυ βριox6ταν πληο[oν τoυ γαoli τoυ ΔιoE. Αμ6τρητoι τoμoι αq1α[ων oυγγραμματων, μεταξυ τωγ oπo(,ωγ χαι oι ΣιβυλλιxoI Xqηαμo(,, €γιναν oε ελα1ιoτα λεπτd παραναλωμα τoυ πυq6g. Αυτη ηταν η πqιbτη πqoμελετημ6νη πυqπoληαη αq1α[ων 6qγων xαι μα).ιστα με επι1ειqηματα. Kατd τoγ Παπα Γqηγoριo, δεν θπqεπε να υπαq1ει αi-i-η πηγη γνι(lοηg, π6qαν τηg βιβλιxηg!(l+) o Martinus Polonus μαg πληqoφoρεl 6τι o [διog Παπαg θδωοε εντoλη να απolιεφαλlαoυν χαL να α}dQωτηQιαooυν 6λα τα αyαλματα τηg Prbμηζl5) εγ(l-, 6ναg dλλoE xαΘoλιxog oυγγqαφ6αg, o R. Volarerranus, €γραφε τo 1506, oτι ι. Γρηγoqιog πρoοταξε γα πεταχτofν οτoγ Ti,βεqη 6λα τα αq1α(,α 6ργα τ€7νη; δια γα μην δημιουqγοfν πqoβληματα στoν χQιστtαγιxo xληρo(16l. Και oμιιυ;o εν λoγω Παπαg, oπωg xαι o Θεoδooιog, επoνομαοτηxε M6γαg, δι6τι ητcιι" μθγαg διιilxτηζ τoυ ελληνιxoυ πνευματog, τηg γνιiloηg χαι τηζ οoφ[αg. Σημεqα o Παπαg Γqηγ6qιog ο Mθγαg -διαφoqετιx6g απo τoν Αγιο Γqηγ6ριo τοιΘεoλ6γo- τιμαται ωg ΑγιοE xαι απo την Καθoλιxη αλλα xαι απo την oρθοδoξη εxxληo|α. Πoια ιεqd oυνoδog θxqινε την αγιoτητα αυτιbγ των ανθρι.> πωγ χαι πoιo Πνευμα oυγxαταθεσε γtα τα εγxληματα πoυ επιτ6λεoαγ xατα των Eλληνων, oταν ο (,διog o Ιηαolig γγωστoπoιεl 6τι oι 'Eλληνεg Θα τoν δoξdooυγ; Tην θλi,ψη χαι τηγ oργη τoυ εxφqdξει o αναγεγγηoιαxog ξωγqdφo; Αlbert Durer, για τηγ tNταοη τωγ χαταστqoφcilν. Στo θργo τoυ Διατριβη πεgι ξωyραφιxηg διεxτqαγωδεi τoγ αφανιομo των αq1αiωγ συγγQαμμdτωγ: Αι'rα τα ανεlιτ(μητα tιε(,μενα xαταoτρdφrydαν στoυζ πρcbτoυg χQLστLανL'1'otg αιιi> νεζ, πoυ 6βλεπαν την ιιαλλιτεxνιιιη δημιoυργi,α ωg μαυQη μαyε(,α(11). 'Eναg αλλog Αγιog τωγ xαθoλιxιilγ, o Mαqτ|νoE, ιοoπεδιbγει oπoιoν αq1α|o γαo ουγαγτd oτο διαβα τoυ, απ6 τη Γαλατiα, €ωζ τηγ Αiγυπτo χαι τη Συρ(α. Toγ 8o μ.X. αιιδνα o Λ6ων Γ' o 'Ιoαυqog, παqαδLδεL στιζ φλoγεg τoυ;
(14) PoLictaticus, 6xδ. Webb, oξφoρδη 1909, A' , aεχ. |4Ζ. (15) Chronicon pontificum et imperatorum, €xδ. Weiland 1872, (|6) Commentaria Urbana, Roma 1506, XXΙΙ, οελ. 305. (l7) Durers schriftΙicher Nacft1ass, Ηale 1893, oελ. 315.

aε}".

422. 

Τo XPoNΙKo THΣ NTPoΠHΣ

395

300.000 τ6μoυζ πoυ φιλoξεγoυσε η πεQιφημη βιβλιoθηxη τηg Kωνoταντινoυπoλεωg, εγιil τo 1073 o ΠαπαE Γqηγ6gιog o Ζ' δLνει εγτoλη γα xαoυγ 6λα τα 6gγα των αqxαiων πoιητιilν πoυ υμνoιiν τoν 6ρωτα, ανdμεοα τoυζ χαι τα τoιηματα τηg Σαπφoυζ, χαQαχτηQiξoνταg τα αιo1qd xαι αxoλαοτα. To 1248 u.X' xαταρτiξεται επioημη λ(,οτα με τα απαγoQευμ6να βιβλ(,α χαt oι πυρ6E

φουντιilνoυν oε oλη την Eυqιbπη(l8). o διωγμog xατd τoυ ελληνιxoυ πνευματog xoqυφιilνεται τo 12o4 με τηγ τqιbτη dλωoη τηg Kωνοταγτιγoυπoλεωg απo τoυg Φqαγxoυg' 'Ηταν iοωg η τqoμαxτιx6τεQη χαταστQoφη π6λεω9 απo ειοβoλ6α οτην ανθqιbπινη ιοτoqiα. Πενηντα xιλιdδεg ανθqωπ6μoqφα τ6ρατα φ6ρoντα9 οταυρ6 οτην πλατη' ειo6βαλαν oτην Kωνoταγτιγotiπoλη xαταoτqθφoνταg, πυqπoλιbνταζ χαι z-oμματιαξoνταg o,τι oυγαγτoι]οαν ατo διαβα τoυg. Oι απoθηqιωμ6γoι oταυροφ6ρoι, 61oνταg xαλυμμα τoν μανδtiα τoυ <<χQιστιαγoυ>> ιππoτη, λεηλατησαγ μoγαστηρια, ναoυg, παλατια y'o.ι τιατoιτιLεg. Στιg ετιιι}"ηoLεg πoδoπατηοαν αxoμη χαι τα ιεqd oxευη δια γα απoxoλληθoυν τα πoλrjτιμα πετqdδια τoυg. o αυτ6πτηg μαqτυραg Robert de Clari, αναφ€qει oτo xρoνιx6 τoυ, oτι τoτθ oε 6ναν πdλεμο δεν πqoοxoμ(οτηxαν τoooι πoλλo( θηoαυqo|. Στηι' Αγiα Σoφiα oυνθτqιψαν με οφιiqεg την Αγ(,α Tqαπεξα, δια γα αρπdξoυν τα διαμdντια χαt τα ρoυμπiνια, χαι τo μ6νo πoυ απ6μεινε απo τoγ ναd ηταν oι zαμ6νoι τo(1oι' Mθoα οτo παqαληqημα τηζ λεηλαο(,αg xαι τηg αρπαγηg, οxυi.εψαν αx6μη χαι τoυζ νεxqoυg στα γεχQoταφε|α. H Κωνoταντινoυπoλη tγινε oλ6μαυQη απo την φωτια, γqαφει o αυτ6πτη9 μαqτυgαg N. Xωνιατη;. Η περiφημη αυτoχQατoQιxη βιβλιoθηxη τυλ(1θητ1"εy"αL παλι oτιE φλογε;. ooα 1ειqoγQαφα χαι αρ1αiα ουγγραμματα δι6φυγαν την πυqα, μεταφ6qθηΖαγ στηγ Ιταλiα. H βιβλιoθηχη αγασυστdθηxε πλoυoιoτερη αλλα 6γινε xαι ταλι oτα1τ\xατa την dλωoη απo τoυg Toυqxoυg, δυo αιιilνεE αργoτερα. Η αλωαη απo τoυg Φqαγxoυg - xαι 61ι απo τoυg oθωμανoυg 6πωg πιoτευεται - οημανε τo τ6λo9 τoυ βυξαντινoιi Eλληνιομof. To 1453 μ.X., oι Toυρxoι ιατατ,τητtE, λεηλdτηοαγ μtα παραxμαξoυoα πoλη 3Ο.0Ο0 εξαθλιωμ6νων zατoixων. Tα ιεqα βιβλiα τωγ Eλληγων φιλoo6φων για αλλη μiα φορα πoδoπατηΘηxαν xαι q(φθηxαγ στηγ πυρd.

B[βλoι τε [ερα[ xαl θεTαι, d'λλα δi xαi τdly '6ξω μαθηματαlν xαi φιλoαoφων αi πλεTαται, α[ μ6ν πυqi παqεδiδoντο, α[ δ6 d'τ[μωζ 2dατε;τατoδvτo.

ι18) Η. Lea, Ηistory of the Ιnquisition of the MiddΙe Αges, London 1911, τ. zαι τ. Γ' . oεχ.612.

Α',

oελ.554 

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

ιεq6E και θεlεg βi,βλοι των Ελληvων, αλλα μαλιoτα xαι εξωτεgιμαθηματων xαι φιλoo6φων oι περιαo6τερεg, αλλεg μεν ρ[y'ι'ovταy στηy πυq6', d'λλεE δε αδιαvτqoπα 24αταπατιotνταv. (Kριτ6βoυλ oE, Συy y q αφη Ιατ o q ιιbν, 1', 62. 3'
xcbν

oι

To 1453 o χαQδιγdλιoζ ΙσιδωQoζ πληQoφoQεi τoγ Παπα Nιx6λαo 6τι εiδε γα χαταστQθφoνται τα 1ειqoγgαφα τηζ Κωναταγτινoυπ6λεωg τα oπoiα αν6ρ1oνταν αε 120.0Ο0 τoμoυg(19). Mετd τη δεriτεqη dλωοη τηg Kωνoταrτινoυπoλεωg απo τoυζ oθωμανoυg, δημιoυqγηθηxε 6να ν6o μεγαλriτεqo πυμα φυγtiζ αQχαtoελληγιxιbγ oυγγραμματωγ με πqooqιομ6 xαι παλι την Ιταλ[Cι" oι μεγαλtiτερoι 6μωg ουλλ6xτεg αq1αiων xειμ6νων εixαν ηδη εγxαταoταθει oτην Kωνoταγτινoυπoλη, δεxαετ(,εζ πQιγ την dλωoη απ6 τoυg Toυρxoυ:. Αναμεoα τoυζ o Tξιoβdνι Αoυρloπα o oπoiog μετ6φεqε oτην Ιταλiα 238 7'ειQ6γQαφoυζ xιδδιxεg. Oταν oι ουλλθxτεg αυτoι επ6στQεφαγ οτην Ιταλicι. oυναγτoυααν μεγαλειιilδη υπoδo1η. Ηγεμdνεg χαι αQχιεQεig πληρωναν υ;τεQoγχα πood δια να απoxττ]οoυν μερiδιo απ6 τα λdφυqα τηg γνιδoηg χαι τηΞ ooφiαg. Tα αρ1α[α xε[μενα μεταφραατηχαγ στα λατινιxα, μελετηθηxαν, 6γιι,αν ουγxq[oειg xαι παqαβoλθg, xαι ξεx[νηοε μια μεγαλη εxδoτιxη επαναoταοη η oπoiα oδηγηοε την Eυqιbπη οτην Αναγ6γνηση. o Κoομαg τωγ Mεδixων, μετcι την ανοδ6 τoυ στην εξoυoiα χαι επηQεαoμ€νog απ6 τιζ διαxηqυξειg τoυ λαμπqori 'Eλληνα Πληθωνα Γεμιoτoυ, αναλαμβανει εχστQατεiα διdοωoη; τηζ αQχαιoελληνιxηg γqαμματεiαg. Tαυτοxqoνα ιδqriει oτην Φλωρεντ[,α τηv Πλατωνιxη Axαδημ[,α, δια γα oνoμαοτε[ διxαiωg η ιταλιxη πo}"η Aθηνα τη;
Ιταλ[αg.

Εxτog απ6 τα 1ειq6γqαφα, τoν δρ6μo πQoζ τηγ Ιταλiα, παiρνoυν z'αι πoλλo('Eλληνεg λoγιoι τηg επo1ηg. o Θ. Γαξηg δi,δαξε οτην Φεqαρα χαι στηγ Pιbμη' o Δ. Xαλxoxoνδriληg οτην Περoυτξια, oτην Φλωρεγτiα xαι oτo Mιλαγo, o Κ. ΛdοxαQtζ στη Ndπoλη χαι στo Mιλαγo, oυμβdλλoνταg €τοι τιι μ€γιoτα δια την αναγ6ννηοη τηg Eυqιbπηg. Αντιθ6τωg, xατd τη διdρxεια τηg Toυqxoxqατiαg' η μεγαλfτεQη χαταoτρoφη oτα μνημεiα των Eλληνων πgοxληθηχε για αλλη μια φoQα, απ6 τoυ: δυτιxoυg επιδρoμε(g. Yπ6 την ανo1η τωγ τoυQχtxιbν αq1ιilν, μ6oω ανταi.λαγματων xαι δωqoδoxιιilν, εξαφdνισαγ o,τι εi1ε απoμεiνει απo τιg λεηλαo[,εg των πqoηγoυμ6νωγ αιι.δγωγ. Exτog απ6 τα αρ1αiα 6qγα τ6xνηg, περιξ{τητα ε|ναι πλ6oγ χαι τα βυξαντινd 1ειq6γqαφα. Απεoταλμ6νoι ευρωπα(,ιυν ηγεμoνων χαL τoυ Bατιxαγoυ ειoβαλλoυν oτιg βιβλιoθηxεg των μoναστη-

(19) Kων. Παπαqρηγdπoυλog, Ιατoρ[α τoυ Ελληνιxoυ EθνoυE, τ.

Β' ,2, aεχ' 67 

to XPoNΙKo TΗΣ NTΡoΠΗΣ

397

qιιbν, dλλoτε εξαπατιilνταζ χαι αλλoτε πqooφfρoνταg υπ6qoγxα πood. oι xληqιxol Sevin xαι Fourmont xαταφθαγoυγ στην Eλλαδα τo 1788, ωg ειδιxo| απεοταλμ6νoι τoυ Λoυδoβlxoυ ΙE' . oι oδηγiεg πoυ 61oυν οτα 16ρια τoυg εi,ναι υπoγεγQαμμ6νεg απ6 τoγ iδιo τoν Λoυδoβixo: Πρoαoxη να μην δεiξετε ανυπoμoνηα['α για τα βιβλ(,α xαι πqοxαλ6oετε υπoι!liεζz11. Kυqι6τεqog ατo1oE τoυg ηταν oι βιβλιoθηχεζ τωγ μoναοτηριιbν τoυ Αγioυ oqoυg. Η xεqαdνηοoζ τoυ Aθω, oπωg xαι οημερα, ηταν η πλoυoιoτεaη rτηγη αρ1αi,ων 1ειqoγqdφωγ στoγ x6ομo. oι'E'λληνεg μoναyo(, δεν xλoν[Ξoνται με την πρoαφoρα υπtqoγxων πooιbν, γqdφει o Sevin οε αναφoρα rQoζ τoυζ βαoιλιxoriE πqol,οταμ6νoυζ τoυ. oι διαταγ6g 6μωg πoυ δ|δoνται ατ6 τoν βαoιλιx6 o[xo ε[γαι ξεxαθαqεg: Nα xανετε τα αδτjνατα δυνατα, δια l'α απoxτηoετε τα oπανια xαι περ[εqyα yειρoyραφα ..... o βαoιλιdg εyxρlνει zαθε μ6oo πρoxειμ6νου να τα απoxτηooυμε(2|). Oι δι1o Γαλλoι xληριxol oqγανιbνoυγ δixτυo πραxτoqων οε 6λη τηι, Ελλdδα xαι επιοτq6φoυν στo Παqioι με πεqιoοdτεgoυg απo 600 xειq6γραφουg xιbδιxεζ, oι πεQισο6τεqoι απ6 τoυg oπoloυg βρ|oxoνται oημερα οτηι, Εθνιxη Bιβλιoθηxη των Παqιοiων. Στιg |διεg μεθoδoυg xαταφεriγoυν Γερμιαι'oi, Ιταλoi xαι Αγγλoι ουνdδελφoi τoυg. To 15OO, o Ιανog ΛdοxαριE, αυλιz.οg τoυ Lorenzo τωγ Mεδixων, xαταφεQε με τη βoηθεια τoυ oουλτdνου Bαγιαξητ γα συγχεγτριbοει 250 πoλυτιμα 1ειq6γραφα, τα περιoοoτερα ατo τι; Moν6g τoυ Αγ[oυ oqoυg(22). Παqομo[ωE, o Αγγλog πqεοβευτηg oτην Kωνoταγτιγor]πoλη Thomas Roe τεριγρdφoνταζ τηγ πqooπdθεια τoυ γα εξαπατηοει τoν'Eλληνα Πατριαρ7η. '.'ραφει: Παox(,ξω να τoν πεi,αω oτι τα βιβλ('α αlιoν(,ξovται lιαι oαπ('ξoυν στα των αξtoτων Ελληνων... Διαπ(,oτωoα 6τι δεν (yει tδ6α yια την αξ[α 7tgια των θησαυQrbν τηE βιβλιoθiιιηζ τoυ Πατqιαρyε[,oυ...' Υπoox6θηxε να ριoι' lαραyωρηoεt μεqιιιd' βtβλi'α' αλλα εycil τα θtλω 6λαQ3). Σε μiα δευτερη πεq|πτωοη αQχαιoχαπηλ(,αg, o Αγγλog πq6οβηg Τ. Roe '.'ραφει χαQαχτηQιστιxd πqog τoυζ χQηματoδoτεg τoν: Επi 18 ημ6ρεg ταΞ(.δευε tνα ^1υναιxε[n αγαλμα πανω oε tνα μoυλαρι. Κd'θε τ6oo φoρτωνoτατ, z-αι ξεφoρτωνoταν. Eτoι, μια oυντρ[,βoνταν τα y6ρια, μLα τα xε('λη, μLα η ιιιjτη, ιιαι 6πω5 xαταντησε τo γλυπτo θυμ('ξει yειρoυρyε[,oQι).
,20) Henri Omont, Mission archeoΙogiques aux ΧVΙΙ et ΧVΙΙΙ, Paris 19O2, τ. '2Ι) Β]ation abregee du voyage Ιitteraire que M. abbe Fourmont, oε}". l24.

Α'

, oελ. 437.

i22) Κυq. ΣιμoπoυλoE, Ξtνoι ταξιδιιbτεg oτην Ε'λλαδα, τ. B', οελ. 141. '23) The negotiations of sir Thomas Roe in his embassy to the Ottoman PorΙe, London
I

743.

ι2-1)

Kυq. Σιμoπoυλog' Ξ6νoι ταξιδιιbτεζ στην Ελλαδα, τ.

Α',

oελ.

133. 

398

TA AΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

δωρoδox|αζ γα απooπdοει 1ειq6γραφoυζ xιbδιxεg απ6 τη βιβλιoθι]xη τη; Moνηg Πατμoυ, στoυζ oποloυg περι('xoνταν ιιαι 24 διαλoyoι τoυ Πλατωνog(25). Tα xειq6γqαφα φυγαδευτηxαν μ6oα οε 6να μεγαλo xoφlνι για Ψωμιd(26l xαι πωληθηχαν στηγ Bodleian βιβλιoθrixη τηE oξφ6qδηg.

To 1801 6ναg αλλog Αγγλog αqπαγαg, o E. Clarke, xατoqθωoε

μ6οιυ

Mετd την oυναλλαγη, ξ6οπαoε oxαγδαλo πoυ πqoxαλεσε αγαταQα1η οε oλoxληρo τo νηο[. Λ|γoυg μηνεg μετd την αqπαγη' oι μoναχol 1αqdoαoυν επi,γqαμμα οτην θυρα τηg βιβλιoθηxηg τo oπolo εiναι γqαμμ6γo oε εξαμετ8oυζ oτlxoυg: Σ' αυτoν τoν yωρo βq['oxoνται oλ6φωτα yειρ6γqαφα βιβλ[α. Δια τoν αoφ6ν d'νδqα εiναι πoλυτιμ6τερα απo τo yρυαdφι. Φυλαξt τα λoιπoν με πρoαoyη, πεqιoαoτεQo }ιαL απo την ξωiν ooυ. Διoτι ydριν αυτrbν tyινε πεq(,λαμπQo τo μoναoτηqι. Tην iδια τυ1η με τα αqxα|α χαι τα βυξαντινα 1ειρoγραφα ε(xαν xαι 6λoι o1εδ6ν oι αq1αιoλoγιxoi 1ιbqoι oι oπoioι ερημιbθηxαγ υπo τo πqoοxημα τιυι' αq1αιολoγιxιitγ αγαοxαφιbν. oι αqxαιoτητεg φoqτιilγoνταγ oε xαqdβια με πρooqιoμ6 τη Φλωρεντ(α, τη Bεγετiα χαι τtζ αλλεg πoλειg τηE Ιταλ|α;'Exπληxτog o Γαλλog πqεοβευτηg Ηaye, xατα την επ[,αxεψη τoυ ατην Δηi-o τo 1'639, εi,δε μια ουμμoρLα Αγγλων να διαμελ|ξoυγ με oιδηqoπqloνo €ι'cι xoλooοιαio αγαλμα τoυ Απoλλωνog. Σαραντα xρoνια αργ6τεqα 6ναg αλλo; Γαλλog πεqιηγητηg αντιxqiξει τo iδιo αγαλμα τελεiωg αμoqφo χαι αχQωτηqιαομ6νo. H πιo βαρβαqη χαι χαταστqoφιxη 6μω9 λεηλαοiα αυτηg τηg πεqι6δoυ. 6γινε απo τoγ Γαλλo ιεqωμ6νo xαι βαoιλιx6 βιβλιoθηxdqιo Fourmont, o oπoiog, αφου πqωτoοτατηοε οτηγ xλoπη τωγ χειQoγqαφων τoυ Αγ[oυ Oρoυg, αν6λαβε αq1αιoλoγιxη απooτoλη με επixεγτQo τηγ ΠελoπoννηοoΣε μiα απo τιζ αναφoQθg τoυ πQoζ τoυζ βαοιλιxoυg πρo'ιoταμ6νoυζ τoυγqdφει: Tα ιooπ{,δωσα' τα ξεθεμελiωαα 6λα' Aπo την μεyαλη αυτfi πoλιτε[α δεν απ6μεινε λ[θoE επ[ λiθoυ. Εδιb xαι 6vα μrjνα αυνεqyεlα απ6 30' 40 xαι 60 εqγατεE yxρεμlξoυν xαι εξoλoθqεdουν την αρyαiα Σπαg' τη. o βqoντoE απο την xατεδαφLση τωy τειycbν, απ6 τo xατqαx6λιoμα τουg ωζ τLζ οyθεg του Ευqcbτα, αxoυyεται 6yι μ6uoν ατηι' Λαxωvlα αλλα xαι αε oλ6xληQo τoy Moqια ....'Ειpαξα yα αyαxα(25) o xλεμμθνog xιbδιξ oνoμαξεται oημερα Codex Bodleianus Clarkianus 39 xαι απoτελει τoν σημαντιχoτερo xαι πιο αξιoπιoτo xιiiδιxα πoυ πεqι61ει τιg πqιbτεg 6ξι τετqαλoγiε3 τoυ Πλdτωνog.Eγsdφη τo 895 απ6 τoγ διαxoνo Ιιοdννη τoν xαλλιγραφo για τoν Αρ€θtι Kαιoαρε[αg. (26) TraνeΙs in various countries of Εurope, Asia and Africa, London 1812, oεχ. 362. 

Τo XPoNΙKo THΣ NTPoΠHΣ

399

λ'ιiψω τιE αqyαlεg π6λειg αυτi1g τηg yrbqαg xαι κατ6oτQεψα μεQLχ6ζ. Tην Εqμι6νΠ, τUv T[qυνθα, την Tροιζrjyα' τηv μιαfi Axρ6πoλη τoυ Aqyoυg, τηv Φλιo'ι3vτα' τηv Φενε6.... Εδ6 xαι {ξι εβδομαδεE ε[μαι oλoxληρωτιxα απαoyoλημ{νog με τov oλoxληρωτιx6 6λεθρo τηE Σπαqτηg..'. Trbqα xαταατq6φω τoy vα6 τoυ Aπ6λλrυνoζ στLζ Aμdxλεg' Βρloxω xαθε τ6oo θαυμαoτα πραyματα. Δεv μετανιcbνω. Θα εξαφανloω καt αλλoυg vαodg εαν με αφfiooυv...' Στην Tqoιξfiνα rcoπ{δaloα 2ιαL τα τελευτα[α λεiψαvα των αqyα('ωv τειyι'bv και
o παqαφqωγ μtσ6λλην ιερωμ6νog -6να9 απo τoυζ πoλλoυΞ -τoυ πθqαοαν xαι εξαxoλoυθoυγ να πεqνoυν απ6 τηγ 1ιbqα μαg- αε μ|α dλλη cιι,αφoqα τo 173Ο, πQoζ τoυζ Γαλλoυg απεοταλμ6νoυζ τoυ: 'Εoτειλα εQγατεζ xαι yxqtμιααν τα λε('ψανα τoυ πεq[φημoυ ναoi τoι' Aπ6λλωνog. Φανταoθεlτε την χαQα μoυ. Aλλα θα ηταν μεyαλυτερη εdν εixα λ(,yη ανεoη xρoνoυ. Υπ(ι'ρyoυν αlιoμη η Στυμφαλog, το Πα),λαδιoν, η Tεy6α xαt xυρ(ωE η Nεμtα xαι η oλυμπ[α. Θα αξιξε να τι; ξεθεμελιtboω' 'Εyω την δυναμη να τo xανω, διoτι δεν ε[μαι αΙτo εχε[νoυζ πoυ τρ6y'oυν απ6 πoλη oε π6λη μ6νo yια να δoυν. Θtλω να πα[9νω' Εiναι βtβαια εξαντλητtxη δoυλεια, αλλα {xω χQeoζ oτoν βαoιλια

Kαι oυνε1[ξει

vαcbv.

στoυζ πQoστdτεζ μoυ. Θα iμoυν ανd'ξιog να φΕqω τoν τ[τi'o μoυ ''ιαL τoυ βαoιλιxoυ ιιαθηyητi' τoυ μtλoυE τηg Axαδημ(,αg Επt^1ραφrΙlν xαι ΚαλcΙlν Tεxνcbν xαι βιβλιoθηιιd'ριoυ τoυ βαoυλtωg, εαν tπραττα
αλλιcilgQ1).

H παραφqooυνη xαι o ανθελληνιομog οε oλo τoυg το μεγαλεio. oι βαι,δcιλιομoi τoυ Γαλλου ιερωμθνoυ ξεπ6ραoαν αx6μη χαt τα 6ρια τηg α7ιξoqρ6νεια9. Καταλαβαiγετε τo μ6γεθo9 τηζ χαταστaoφηζ πoυ πqoxαλεοε ο εi-εειν6g υπανθρωπoζ -1ιαL oι αλλoι 6μoιoi τoυ- στtζ Moν6g τoυ Α^,ioυ oρoυg, τιg oπoiεE λεηλdτηoε με τo πρoοxημα τoυ xληqιxoυ. Eiναι απoρ[α: ιιξιo πιilg oι 1ειq6γqαφoι θηααυqo( τoυ Αγ|oυ'oqoυg πoυ φανεqιbγoνται στo :ταqoν βιβλio, xαταφεqαν να διαοωθor]ν απ6 τoυE φυλαxεg μoνα1oυ< z.αι ι'rεQασπtστθE τηE xληqoνoμιdζ τωγ Eλληνων, υoτεqα απ6 τιg αδ[oταz"τε; ε:τιδqoμ6g πqαxτ6qων, βαοιλιxcδν απεοταλμ6νωγ χαι ιεqωμ6νων, oπιυ; o Fourmont. Αυτo( oι δυοτυ1ιoμ6νoι μιxqανθqωπoι πoυ λεηλατηoαν τηr, Ε}-λdδα, απ6δειξαν με τα 6qγα τoυg oτι πqdγματι oτερoυνται πνευματo:.
]7) Λεπτoμ6Qειεζ για τιg βαρβαqoτητεζ τoυ Fourmont θα βqε(,τε οτo βιβλio τoυ KυqιαΣιμoπoυλoι, Ξι!νoι ταξιδιιbτεg oτην Ελλαδα, τ. B' , ν'εφ. AββdE Fourmont o Βανδαi-ιl;. Πoλλo( απd τoυE βανδαλιομoΦE πoυ πεqι61oνται o'αυτ6 τo xεφαλαιo, ανα:ττυσσoιτcιι αναλυτιxd ο'τo εξα(ρετo βιβλ[o τoυ [διoυ ουγγραφ6α με τ[τλo, H λεηλαo[α χαι /"ατα,nρoφi τοlν Ελληνιxιbν αρyαιoτητων.
7-ιrυ 

4ο0

TA AΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Διoτι εdγ εi1αν πνεriμα θα υπoxλiνoγταγ oτoν 'Eλληνα πoυ εξανΘqωπιoε oλ6xληqη τηγ oιχoυμ6νη xαι θα πqooxυνoυααγ 6xι τoυg'Eλληνεg, αλλd τι.

Πνευμα τoυ Θεof. Δι6τι η Eλλdg εiναι Πνεfμα, χαL δι' αυτ6 πoτ6 δεν ατoθνηoπει, αλλd παγτα αναδημιoυqγεi xαι αγαδtjεται στo φωζ, oοεg π6τqεg z.cιι 6οα μνημε(,α χαι αγ xαταoτqαφofν. o Αγγλog αqxαιoλdγog Doduell διαπloτωoε με λtiπη 6τι οε oλεg τιg ετιγQαφ6ζ πoυ βρθθηxαγ στηγ Πελoπ6ννηoo εi1αν χαταστQαφεi απo τoγ Fourmont τα λαξευμθνα γqαμματα, ιilοτε γα μη μπoρ6oει πoτ6 xανεig γα τιΞ διαβαoει! T6τoιoν εxθρ6' γqαφει o Doduell, δεν ε('yε αντιιιρ['αει η Ελλdδα μετd τοι' Aλαρι7o. o ιpυ1ααθενηE Γαλλog ιεqωμ6νo9 εxτελofoε εντoλ69 τηg γαλλιz'η: βαοιλιxηg Αυληg: Aν dφηνα τα αqyα[,α oε d'λλoυg, θα αημαινε πωg εtμαι ανd,ξιo< ι'tι να ειιτελ6oω τιg διcιαντιληφθcb τιg πρoθbαεLζ τoυ βααιλ6ωg μoυ 'dαL ταγtg τoυ' Toυg επoμενουg αιιilνεζ, μ6χQt χαι τιζ ημ6Qεζ μαζ, η ερημωoη των ελi.ηγιxιilγ αρxαιoτητων oλoxληqιbνεται, αλλoτε μ6oω <νoμiμωγ)> αQχαιoλo','ιxιilγ αγαοxαφιilν xαι αλλoτε μ6oω παqαν6μων xυxλωματωγ αQχαιoχα;τηλ[αg. o'Eλγιν ξεgιξιbνει τα μαqμαqα τoυ Παqθενι(lγα xαι πωλεi τα xλoτιμαiα oτo Bqετανιx6 Moυοεio. o Αγγλog λoqδοg Bυqων οxoλιαξει oε ει'ιl απoοπαoμα απ6 πoιητιxτ] τoυ oυλλoγη: ΠoιoE ηταν o τελευτα[,og oυλητηg' o xειq6τερoζ, o πLo xτηνrbδηΞ: NτQoπi ooυ Σιιωτi'α. Ε[,ναι διlιo ooυ τ6xνo.... Καταραμtνη η ιbLxι Ελλdδα, πoυ oL Ayyλoι πdλι πληγωσαν τα ατηθη σoυ χαL τoυE θεoι';
αoιl{2Ψ.

Γαλλoι ερημιilνoυν την oλυμπ(,α, εγιil o Eρρ|xog Σλημαν αγααxdπτει zcιι λεηλατε| την Tqo[α, τιg Mυxηνεζ χαι την Tiqυνθα. Oι ανεπανd'ληπτι'lι θηoαυ8oi xooμofν oημεqα τα μoυoεLα τoυ Bερoλ[νoυ. o Γαλλog αρ1αιoxαπηλog xαι πqoξενog τηg Γαλλiαg Fauvel xαι o επ[οη: αq1αιoxαπηλog xαι πqoξενog τηE Αυοτqiαg Gropius, λεηλατηoαγ τoγ \'Cιc τηg Αφα(,αg Αθηναg ατην Α(,γινα, την Φιγαλiα xαι την oλυμπ(,α. Η oπε[ql<ι μεταφθqει τα γλυπτα οτo εξωτεqιιo, δια να πoυληθoυγ oε πλειστηQιασμιr τoν No6μβqιo τoυ 1812 υoτεqα απ6 πλειoδooiα τoυ εxπq6αωπoυ τoυ Λoυδοβixου τηg Bαυαq[αg, 6ναντι 10.000 τoεxιγ[ωγ. Σημεqα oι αq1αιoτητεζ τoι' ναof τηE Αφαiαg Αθηναg απoτελoυγ τoν πυρηνα τηζ Γλυπτoθηxηg τοι'
Moνα1oυ.
(2s) The Ιast, worst duΙΙ spoiΙer' who was he! ΒΙush Ca]edonia! Such thy son cou]d be| (Tht poeticaΙ works of Lord Βyron,London 1935, oελ. 859). 

Τo XΡoNΙΚo THΣ NTPOΠHΣ

40r

oυν61ιoε τo θqγo τηg λεηλαoiαg xαι τηg αqπαγηζ στoν τερLλαμπqo γαo τoυ Eπιxoυqloυ Απoλλωνog οτιg Bdοοεg. Πoλλα γλυπτd μεταξf τωγ oπο[ωγ xαι23 πΧαxεg απo την ξωoφoqo με την μα1η Kενταfqων zαι Αμαξ6νων μεταφ6qΘηxαν ατo Λoνδ(γo, foτεqα απo πλειoδοolα τωγ Α^1γλων oε πλειoτηqιαομ6, 6γαγτι 19.000 λιqων' oι ξθνεg αqxαιoλογιx(,E oγo}τtE ελ6γ1oυν 6ω9 xαι oημερα τιg οημαντιx6τεQεζ αγασχαφ6g τηg χωQαζ (Δελφofg, Δηλo' oλυμπiα, Πυθαγ6qειo Σdμου, Κνωο69, Αq1α[α Αγoqd Αθηνιitν xλπ.) ενιil oε πoλλθg περιπτιilοειg η δραoη τoυE ε(ναι τελε(,ωg ανεξ6λεγxτη. Tην [δια τυ1η με τα μνημε|α €1ουν χαι oι δεxαδεg οxελετoi πoυ αναozd,πτoγται παθημερινα απ6 ξθνεg αρ1αιoλoγιx6g oμαδεg oε διdφoqα οημε(α τηg Eλλdδαg. oπωg oι οxελετoi των Mαραθωνoμα1ων τoυ Tυμβου, των στQατιωτιbγ τoυ Περιxλ6oυg χαι τωγ Mινωιτιilγ τωγ αγαxτoQωγ τηζ Zαxqoυ, πoυ θ1oυν φυγαδευτε( oτo εξωτεqιxo με ay'oπo την αναλυοη τoυ DNA των Eλληνων, δια γα φανερωΘε(, πατ' αυτoγ τoν τρ6πo 6τι 6xoυν τιυληθεi αx6μη χαι τα ιεqd ooτd αυτηg τηg xωραg.

Η iδια oπεiρα 

17.

oΙ ΠYPΙl\oΙ ΛoΓoΙ TΩNI AΓΙΩΙ{
α. ΑγιoE Ιoυoτiνo5

/

A^', ι ιl

ζ Ι ιl ι' ιlτ [ ι'ιl ζ. Γιρcβιlιiρα 7111ι ] $111ι

1

ι1ι ι lι'ι ι

O Α^,,ιoζ Ιoιloτiγoζ, ιl πριδτoq xριοτιανο; φιλoooφog Nclι μιιi.φτιtρ(ιξ. ','ι'\'i,ηθηxε τo l1O μ.X. α'πιl'Ελληνεg τηq Ι1αλιιιιlτiγηζ xcLι fξηoε τι, ιιι'',/({/.ιtτι(l{) ιιfQoζ τηζ ξιυηq τoιl oτην Αλεξα'νδqειcι. Eξ67oιlοα θ6oη oτην θειli.ιl','ι;,'t1 τιlι' ι)ιι)α'οxαλiα. ν,cl"τ{1ει η πεQ| σπεQι-ιατιχ(1ir ,Δ,(1^lg1l θειιlρiα. τι)ιt. στtl\' ();τ()ι(ι\' () 

4M

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

μαQτυQαζ χQησιμoπoιε( dqoυg xαι θννoιεg πoυ συναγτιilγται oτην οτωιxη φιλoooφ(α την oπoiαν εqμηνευει με τqοπo xριοτιανιxo. Kατα τη διδαοxαλiα τωγ oτωιxιbν φιλoo6φων, o Λ6γog απoτελε(, την θε(,αν αρyηv πoυ διαπεqνα, εμπoτiξει, ξωoγoνεi' εμι|.rυ1ιilνει xαι διoιxε[, τα πdγτα οτην δημιoυqγi,α. Η περi Λ6γoυ θεωqiα, oπωg 61ω ηδη αναλrioει στo πgcδτo xεφαλαιo, αναγεται πoλri πqιν τoυg Στωιxorig xαθιilg πQωτoπαQoυοιdξεται xαι θεμελιcbγεται απo τoν φιλ6ooφo Ηqdxλειτo. Kατα τoυg Στωιxουg, o x6ομog παqiοταται ωg ξωντανo τιατ 6λλoγo οtiνoλo, πoυ διαxqατε(,ται xαι oτερεcbγεται απ6 τoγ Θε[oγ Λ6γoν, o oπo(,oE xαλεiται χαι σπεQματtx6g'

πρ6g τrjν τdιν Εξfig y6νε'oιν.

Κατ' d'qyαg μiν oδν xαθ' αiτ6v 6vτα (τ6ν Θε6ν) τq6πειν τrjν πd'oαν oδoiαν δΓ d'tρog εiE ijδωq' xαi dloπερ θv τ71 yovfi τ6 oπ6qμα περι6χεται' oiτω xαl τoστoν oπερματιx6ν λ6yoν 6ιlτα τoi xooμoυ τoι6vδε δπoλεiπεoθαι Βv τrβ δyqq, biερy6ν αiτQ πoιοδιlτα τrjv 8λην

ΕιE την αQχηy μεν λoιπ6v oιjμQωνα με'τoν εαυτoν του ευqιox6μενoq (o Θε6g) τρ6πει xαθε oυαiαν δια τoυ α{qοg ειg ι3δωρ' xαι 6πω9 αxρι6rbg περιλαμ6d'vεται εLζ τo yi'νog τo απ{qμα, τoιoυτoτq6πιιE xαι αυτ6g 6νταg απεqματιx6g Λ6yοg τoυ x6αμου τ6'τoιov αyαθoεqy6ν ατoιyεioν αQrjνει ειζ τo υyρ6ν, δημιoυqyιbνταζ την ι3λην δια

την y6νεαιν των αxoλοιjθωv. (Διoγ6νηg Λα6qτιog, Βloι Qιλoα6Qων, 7, t36)

O oπεqματιxog Λ6γo9 ε[γαι ο (,διog o Θε69, ωg η oργανιxη αqxη iων παντων, εγιil o xoομog, απ6 τηγ οτιγμη πoυ απoτελεi, θλλoγη ξωντανη ενoτητα, θεωρεiται oτι χαι τα επιμ6ρoυg oργανιxd τoυ μθλη (τα €λλoγα 6γτα), ξωoγoνor1νται απ6 τoυζ σπεQματιιotig λoγoυg πoυ εμπεQιθ1oνται οτoν Θε[oγ Λ6γoν.

oi Στωιxoi νoεq6ν θε6ν d.πoQαlνoνται πiq τεyνητ6ν δδdl 6αδlξoν Bπi yεν{clει x6αμoυ iμπεqιειληQ6E πανταg τo'ιjg oπερματιxo65 λ6yoυg xαθ' oig dπαντα xαθ' εf'μαρμ6'νην y[νεται. oι Στωιxot νoερ6v Θε6v παρoυoιαξoυv τo πυQ xτoυ 2lατασχευαoμ6νo 6αδ[ξει ειζ την oδ6ν δημιoυqylαg τoυ x6oμoυ oυμπεqιλαμ-

6ανouταE 6λουg τoυζ σπεQματιxoιig λ6yoυg o6μQωνα με τoυg oπoioυζ τα παllτα δημιoυqyodνται αι3μQυτα με τηy ειμαQμ6νη (μoi,ρα). (Στo6αiog, Aνθoλ6yιo, 1, 1', 29b, 7 4)

γεν6αεω9, τηg διαμoqφιilοεωg

αq16g τη; χαι τηζ λoγιxηg ανελiξεωg των dντων, χαι επιτυγxdνoυν πληqη εν6τητα με τoν xαθoλιπ6γ Θεiογ Λ6γoν. H oτωιxη φιλοooφlα εi1ε υιploτη επιδQαση οτην διαμoQφωση τηζ χQιoτιανιxηg γνιiloηg τηg αλεξανδqινηg Θεoλoγiαg. Στην διδαοπαλiα τoυ Ιoυοτ[-

Oι οπεgματιxοl λ6γoι τωγ oντωγ, απoτελoυγ τιg ξωηφoqεg 

oΙ ΠYΡΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

νoυ, o Θε69 εξαxoλoυθε( να φ6qεται ωg η δημιoυqγιxη αq1η των παγτωγ. Δεν αντιμετωπ(,ξεται 6μωE ωg Λoγog ενδox6ομιoζ, αλλα ωg Λ6γo9 εξωxoσμιoζ. Kατd τoγ μdgτυqα, o σπεQματιx6g Λoγog ε(γαι o Θεiog ΛoγoE, ε(γαι o fμφυτoE Λ6γoE, o oπoiog δια16εται xαι εγxαθioταται στιζ ψυχ6ζ των ανθριitπωγ' E(γαι η απ6λυτη επiλαμψη τηg αληθε(,αg, εiναι η επεν6ργεια τoυ Λ6γoυ τoυ Θεoυ πoυ φωτ|ξει την διdνoια τωγ ανθqι.δπων, τoυζ ανυψωγει χαι τoυζ oδηγε(, οτην ανεfqεση τηζ αληθεi.αE. "oλoι οi αυyyραφεTE δdyαyται να βλ6πoυv τα δvτα δια τfig ΒνυπαqyoιioηE iμφ6τoυ απoqd'g τo6 Λ6yoυ d'μυδqdlE. (ΙoυoτlνοE, Aπολoy iα Β' , 14, 5)
μoνoν με τηγ ενοdρπωοη τoυ Yιotj παι Λ6γoυ του Θεoυ. o Aγιog Ιoυοτiνog πdνει λ6γo για 6μφυτη oπoρd τoυ Θεioυ Λ6γoυ στoυζ ανθριbπουg. Αg αναμνηoθoriμε εδcil τoγ ρ6λo πoυ επιτ6λεοαγ oι Oλfμπιoι οπoρεiζ, oι oπo(oι παρθλαβαν απ6 τoγ Δημιoυργ6 την αθανατη των oντων oυo(,α, δι6τι μdνoν o Θε6g μπoqεi γα διbοει ξωr], xαι μ6νoν τo Αγιoν Πγευμα μπoρε[ γα δcbοει πνευμα. oι oλυμπιoι εiγαι oι ..οπoqε(grr, ενι(l oι Eλληνεg ε(γαι oι <oπαqτo|r. Δεν πατdγoγται απo xαμiα ινδoευqωπαΤxη η αλλη 1θ6νια φυλη, αλλd ε[ναι φυτd oυqανια xαι βλαοτηματα θε(,α. ΑE αναμνηoθoυμε χαι την εμπεQιστατωμ6νη ανdλυoη πoυ παqατiθεται οτo 6βδoμo xεφdλαιo (μ6oω των επιστημιbν τηg Bιoλoγiαg χαι τηζ Aνθρωπoλoγiαg) oτι τo ανθqιbπινο ευχαQιωτtχo xυτταqo δεγ απoτελε[, αντιxεiμει,o εξ6λιξη9 απ6 γ"απoυo πQoχαQυωτι,ιo (oπωg 6γιvε με τα ξωα), αλλd εiγαι αντιxεiμενo oπoqαg η, xαλfτεqα, απoτ6λεομα πoιηαεωg. Oι οπεqματιxoi λ6γoι υπoδειxνfoυγ τηγ xαταγωγη, δι6τι oμιλofμε για οτ6ρματα πoυ xαταγoγται απ6 τoγ Θεioγ Λ6γoν. Oι oπεqματιxoi αυτo( i'oγoι ε[ναι φυτd oυqανια, ενιδ η Eλλαg γεννα λoyιoμoν πoυ xαθ['oταταt oιxεlog δια τηg επιατfiμηE. oι 'Eλληνεg xατdγoνται απ6 τoν Θεioγ Λoγoν xαι δια τηζ λoγιxηg επιoταο(αg xαθiοταγται xυqιoι 6λωγ τωγ επιoτημιilν. Δι' αυτo xαι o ΑγιoE Ιoυατ(νog θεωqεi dτι τo οπ6ρμα τoυ Θεioυ Λoγoυ, βρ[οxεται 6μφυτo oτην ελληνιxη πqo Xριoτori xoινωγiα, αναφ6qoνταg ω-< ΖαQαχτηQιστιx6 παqαδειγμα τoν Ηqαxλειτo.

Η πληρηg xαι τ6λεια 1qιοτιανιxη αληθεια επ6q1εται στoυζ ανθqιbπoυg

Γνωρlξoυμε iτι xαl d'π6 τοdg δπoατηρικτ6g τδν ατrυιxdιιl δoyματων, iπειδrj xατα τfiν fiθιxrjν τoυλαyιoτoν διδααxαλlαυ ε7ναι αοβαqoi, δπrυg εΙg μεqιxα oημεlα xαl oi πoιητα[, iξαιτ[αE τoδ Εμφιjτoυ εig 6λoν τ6 ciνθqιbπινοv y6νog απ6ρματog τoi Λ6yoυ, Ξyoυν μιoηθfi xαl tyoυν yoυμ6νωq d'φ' Βτ6του δ6 τ6ιl Moυαr'bvny xατα την Bπoyrjν μαE xαi d.λλoυE. Δι6τι δπωE Βπιαημαναμε, ο[ δαlμoνεg Βνερyoδν 'iτoι ωoτε να
φ o ν

ευ θ fi' y ν ω q tξoυ μ ε d'φ' 6ν 6 g

μ6v

τ6

ν "H q αxλε ιτ ov, 6 πcυ g εtπαμ ε

xτ Q

oη - 

406

TΑ ΑΡXEΙA TΗΣ XΑMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

μπoiyται ixεiιloι oi δπoTοι πqoαπαθofrv uα ξoiv
Λ6yov, d'πoφε6yovταg τrjν xαxiαy.

αι|μφcυvα μ6 τ6ν

(Ιoυοτiνog, Aπoλoy[α B', B, 1)

Η πεq(, τoυ Θειoυ Λoγoυ θεωρiα τoυ Hqαxλεiτoυ επηQ6αοε βαθυτατα τoι' Αγιo Ιoυoτiγo, δι' αυτo χαι εξυμνεi αε πoλλd oημεiα τoν Eφθοιo φιλ6οoφo. θεωqιbνταg oτι €ξηοε αυμφιilνωg πQoζ τoγ Θε[oγ Λ6γoν. To |διo θεωqε| ει' μθgει xαι για τoγ Πλdτωγα. 'Υπεoy6θηv να εδρεθω yqιoτιαν6E, εiy6μενog xαi d.yωνιζ6μενog μt δλην μoυ τiγv δdvαμιv' 6yι δι6τι τα διδαyματα τoδ Πλατωνog ε7ναι ξiνα πq6g τα τoδ Χριατοδ, d"λλd' δι6τι δ6v ε7vαι παντελdιg 6μoια. (Ιoυοτ[νog, Aπoλoylα B', B, 1)

θεoλoγιxo αυoτημα τoυ Ιoυοτiνoυ, απoτ6λεσε τo βαθqo επd'γω οτo oπoio οτηθηxε το οιxoδoμημα τηζ αλεξανδqινηg θεoλo_ γiαg. Θεμ6λιog λiθog τoυ ουoτηματog αυτof ηταν η ουμπνoια Nαι η εν6τητcι τηζ χQtστtανιxηg αληθε|αg με την ελληνιxη οoφiα xαι αqετη. Tα πνευματα τωγ οoφcδν τηg αρ1αιoτηταζ, ωζ oπbρματα αληθεi'αg' ηται' πqoΤoν τηg αoqατoυ επενεqγεiαζ τoυ σπεQματιχoυ Θεioυ Λdγoυ o oπo[o; εξυψωνε xαι xαθoδηγoυoε τoυg ανθριδπoυg ιilοτε να ξ(οoυν αriμφωνα με τo\' Λ6γoν τoυ Θεof εχ τoυ oπο|oυ εxπoqειioνται' Δι' αυτo xαι τα πνειiματα τιυγ οoφιbν αυτιi.lγ θεωqoυνται απo τoγ Αγιo ωg πqo Xqιoτof 1qιοτιανo[,. Eiγαι oτι αxqιβιbg υπooτηq(,ξω xαι εγιil, xαι διιilxoμαι ωζ αιQετιx6g' Αντi γα θειυqoυνται αιqετιxoi oλoι αυτoi πoυ 6xqυψαν την γνιδoη. Διoτι εdν εγιil εiμαι αιρετιxog, αυτoi εiγαι εγxληματiεg. oυα[!

Tο φιλoooφιxo

nLαι

Κα[ ο[ διαβιciloαντεg oιlμφcbνωζ πQoζ τoν Λoyov ε7ναι ΧqιoτιανoL d'x6μη xrιl d'ν Bθεωqfiθηoαν d'θεoι, δπωg εiE το6g "Ελληvαg μ6ν δ ΣωxρατηE xαl δ "Hραxλειτog xαl oi 6μoιoι μ! αiτο{g. (ΙουατivoE, Aπoλoy iα A', 46, 3'
oι'Eλληνεg πoυ 6ξηoαν oυμφιilνωg πQoζ τoν Θε(oγ Λ6γoν, πqιν Aυτo; ενoαqxωθεi στην γη, θεωqoυνται απo τoγ Αγιo Ιoυoτiνo xριοτιανo[, αxoμιη χαι αγ xαπoιoι απ' αυτoυg θεωqηθηxαν αθεoι. Mεταξυ αυτιilγ των Eλληνιυν περιλαμβdνoγται o Σωxqατηg, o Ηqαxλειτog, o Αιoxriλog, o Σoφoxληg, ο Πλατωγ, o Φιλημων, o oqφεfg χαι oι Σ[βυλλεg.
Διoτι πqcTlτοg δ Aiαydλog, ixθ6'τωv τfiν αdνταξιν τδν λ6ycυν τoυ μ6' τ6ι' διxον τoυ τq6πov' cbμtληoε δια τοv μovαδιx6ν Θε6ν, δg d'vαφ6qει: "Ξεyιbqιξε τov Θε6v d'πο τοtE θνητο{E, xαl μrjν πιoτεiειg δτι εiναι 6μoιog δ ααρxικ6g (d'vθqωπog) μ6 αδτov τ6v Tδιoy (Θε6ν). Δ6ν τ6ι' yvrυρiξειg xαλα' πoτε φαlvεται δE πdq, δg dxατανlxητη δQμi, π6τε δ; tiδrυρ, πoτε δg αx6τoE' xαl ylvεται παq6μoιog (εig τiν δtvαμιv) αδτο; μ6 τα θηq[α, τoν &νεμo, τrju vεφ6λην, τi7ν iι'ατqαπfiν, τrjν βqoντrjν, τi1ι' βqoxir.'H θαλαooα xαl αi π6τqαι τ6u δπηqετotlν xαl xαθε πηyfi xαl το 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩΝ

407

odνολo τcδy δδατcυν' τq6μoυν τα δqη xαi f1 yfi xα[ δ πελcbριοg βυθ6g τfiE θαλd'ααηg xαl τ6 μ6yα iiψog τσlν βoυvδν, 6ταν Βπιβλ6ι!ει τ6 yoρy6ν βλ6μμα τοi Δεαπ6τoυ. Δι6τι δλα ε7vαι δυνατα, μt τi7v δ6ξαν τoυ δψlατoυ Θεoi''. Aiτ6g δ6ν fiταν δ μ6νog δ δπoTog iμυηθη εiE τηv yνrbαιv τol Θεoδ, d'λλα xαl δ Σoφoxλfig d'φηyεkαι τηv ταξιv τoi μoναδιxoi Δημιoυρyοi τdlv παντωy xαl τoi δv6g Θεoσ δg 6ξηg: ""'Εναg εΙvαι μεταξυ τrlv dληθειiν, ΕναE ε?ναι δ Θεog, δ δπoTog Bδημιodqyηoεν τ6ν oiqαvoν καt την dπ6qαντον yijν, τ6 yαλi1vιov xυμα τfig θαλαooηg κα[ ταg δυναμειg τrΙlν iι'ν{μων''''. Aλλα xαi δ Φιλfiμων, μ6 εδφqαδειαv d'ναφερoμεllοg εig τα d'qyαTα ({θιμα),'{yει yνrbαιν περ[ τ6ν 6uτωv' 6πωE yραφει: "Πtg μoυ, πoToν Θεoν πq6πει να πιατε6ω; - Aiτ6y πo{ βλ6πει τα παvτα d'ν xαi δ Lδιog δiν ε7ναι δqατog''. T6'[διο iπιβεβαιrbvει καi δ'oqφε6g'. ""Εναg εΙναι, d'πo Ξναν εyενvi1θηααy δλα τα δημιoυqγηματα' Aiτ6g ε7ναι δπεqανω δλω,ιl. κανlναg iι'π6 τodE θνητodg δ6ν τ6ν βλ6πει, αiτ6g 6μcυg δλουg τoig βλ6πει,. (ΙουοτLνog, Περl MτναQχIαζ,1Ο4, A, 6-D' 5)
τoυ δεν ε(,ναι ξ6να με αυτd τoυ Xqιοτoυ, αλλd xαι dτι 61ει xατ€λθει εξ oυqαι'oυ! T,τοι, 61oνταg δει xαι 61oνταg γνωq(,οει με λεπτoμ6qεtα τα ο1ετιxα με τουg oυqανιoυg x6oμoυζ, υπoστηQ(,ξει 6τι o Θεog ε[ναι πυριilδηg oυο(α.
Σy'ετι^aa με τoγ Πλατωγα,

o Αγιog θεωqεi oτι o1ι μ6νoν τα διδαγματd

Πλατωy μ6v yαρ, δg d'vοlθεν xατεληλυθιbg xαi τα Βy oiρανoTg &'παyτα d'xqι6ωg 6ωgαxcbg, τ6ν d'vωτατω θε6ν Βν τη πυρcbδει oiαlφ
ε7ναι λ6γ ει.

Δι6τι o Πλατωll, ωg xατερyoμεvoE ανωθεy tlαL ωζ

6χων μαθει λεπτομερcllg 6λα τα αyετιxα με τov oυqαν6ν αλλα xαι {'yoνταg δει, λ{yει 6τι o ανrΙlτατog Θεog ε[ναι πυqιbδηg oυαiα. (Ιoυoτiνog, Λ6yog Παqαινετιx6E πqoE 'Ελληναg,6, A, 6)

Ψελλ6g:

Παρoμoια απoψη για τoν Πλdτωγα 6γειxαι o βυξαντιν6E οoφ6g Mι1αηλ

εi yαq καi δg Bν φqoυqψ τQ ocΔματl 6oμεν ο[ d'νθqωποι, ig πoυ δrj xαl Πλατων ε[qηxεν Βv d'πoρρi1τoιg λ6yoιE, τrjv ii'νω δ6ξαν μεμαθηxcbg, d'λλ' οi δεT 6αυτoν d'πoκτιyvdιlαι τιuα πqiν d.ν d'ναyxηv θε6g
Βπιπ6μψy7.

(Ψελλ6E, Πεqi Ψυyfig, oε}'. \29)

Mεταξιi των Eλληνων ooφιilν που πρoφητευσαγ ^aαι xατηγησαγ τoυζ ιιι'Θqιbπoυg περi τoυ αληθινoιi Θεoυ, o Aγιog Ιoυoτlνog δεγ θα μπoqofοε να ιιην συγχαταλθξει χαt τιζ Σiβυλλεg. 

TA APXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Tιvα δ6 xαi ττjν d'qyαiαν xαl αQ6δqα παλαιαιl Σi6υλλαν, fig xα' Πλd'των xαi 'Aqιατo@ανηE xαl Ετεqοι πλεiουg δg yqηαμωδοt μ6μνηνται, δια yqηαμ6ν δμd'E διδdαxειv πεql 6ν6g xαi μ6uoυ θεoιoυμ6αiνει, d'ναyxαToν δπομνfioαι. Λ6yει δ6 o8τrυg. Ε7g δ6 θε6g μ6νog Ξατιν, δπερyεμ{θηg, d'y6νητog,
A8τ69 δ' oιj 6λ6πεται θvητfiE δπ6 oαqx6g d'πααηg.
Π αvτ
o

xq ατ ω ρ, d'6

q

ατ o E, δ q

cb

μ εν o E αι3τ o E

dπαντ α,

Ποι6ν λoιπ6ν η αqyαlα xαι παλαιoτατη Σi6υλλα, την oπolαy xαι ο Πλατωll xαι o Aqιατοτ6ληg μvημoνε6oυy ωζ yqηoμωδ6, oυμ6α[ι'ει να διδααxει εααg με 1qηoμοιjg πεqi τoυ εv6g και μ6voυ Θεoιi, εiτ'αι αναyxαloν vα σαζ υπενθυμioω. Λ6yει δε ωE εξτjg: 'Εναg και μovαδιx6g Θε6g υπαqyει, αμετqog, αy6uνητog, Παντoxqατωρ, α6qατoE, ο oπoIοE 6λ6πει τα παντα, o iδιog 6μωg δεν 6λ6πεται απ6 xαy{.yαν θνητ6 ανθρωπo. (Ιουoτiνog, Λoyοg Παqαινετιx6g πρ6g 'Ελληναg,16, D. -l,.
Στoν επ(λoγo του ιδ(oυ 6ργoυ, o Αγιog εξυμνε(, xαι παλι τιg θεoπνευοτε: πρoφητεiεg των Σιβυλλιbγ xαι xλεiνoνταE τoν λ6γo τoυ παQoτQt]νει του: ανθqιbπoυg γα αxotjνε τoυg λ6γoυ9 τoυ Aμμωγoζ χαι τoυ Eqμof!
τo[νυν, δ d'νδqεg "Ελληνεg, μrj πqoτιμoτ6qαν rjyεToθε τfig δμaι' αiτlll αcυτηqlαg τrjν πεql τd-ιν μ{1 δyτωι, θεdlv ιlιευδfi φαvταo[αι'. πεloθητε, δoπεq '{φην, τ71 d'qyαιoτατy1 xαl oφ6δρα παλαι8 Σιβ,ιiil-n. Bν πααη τfi oixoυμ{vyγ orbξεαθαι oυμβαivει, περ[ μει. fis 'os βiβλoυg τiν λεyομ6νων θεdlν, δs μi 6ντων' c1'π6 τινog δυνατfig Bπιhνo[α; δι(ι' yρηαμων δμd'g διδαoxoιjα7γ. πεql δ6 τig τoi ocυτfiqoq fiμdr 'Ιηαol Χριατoa μελλoι3oηg ζαεαθαι παqoυαlαg xαl περ[ παyτcυν τιiι. δπ' αιiτoi ylνεoθαι μελλ6ντων ααφdlg καl φανεqci7 πQoαyαφωνoιio7η. {oται yαq δμTν d'vαγxαToν πqoy6μyασμα r} τoι|των yvdlαιg τfiE τdtν tεqdlν d'νδq6v πqoφητεlαg. Ει δ6 τιg oiτo παρα τdlν πqεαβυτατων παq" αiτoTg 6voμααθ6ντιυν φιλoo6φcυv τ6v πεqι θεoi μεμαθηx6vαι λoyov, 'Aμμωllοg τε xαi 'Εqμοi d'κoυ6τω"Aμμωνog μ6ν Βν τoig πεql αiτoδ λ6yοιg παyxqυφoν τ6y θε6y 6γομd'ξoντοE,"Ερμoυ δt ααφdlg xαt φανεq6E λ6youτoE, θε6ν νofiααι uiιΒατι yαλεπ6ν, φqαoαι δ6 d'διjνατον, δ xαl νofiααι δυνατ6ιl. Πανταy6θεν τolνυν εiδ6ναι πqoαηxει, 6τι oδδαμClE 6τtqωg πεqi θεoi ij τιj; 6eθis θεοoεβε[αE μανθανειv oΙ6v τε, ij παqα τ6ν πqoφητ6ν μ6νaι.. τ6ν διd' τfiE θεlαg iπιπνolαg διδααxοντων δμCιE'

Εi

'Εαy λοιπ6ν, d'νδρεq"EλληνεE, θεcυqεTτε πqoτιμoτ6qαν τfig διxfiE oα3 oωτηqlαg τi1v d"πατηλτjν φαντααiαν δια τοdg d'νυπαQ21τoυζ θεoι1;. πειoθεTτε, 6πωE ε7πα, με την d"ρyαιοτατην Σ|,βυλλαv, τfig δπo[α; τυyyανει να αιbξoνται βιβλiα εig δλ6xληqoν τrjν oixoυμ6'νη, rj δπoiα od'g διδd'αxει μ6'oω τdlν yρηαμων μ6 iαyυqαν i!μπνευoιν δια τoι.; 

oΙ ΙΙYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

409

λεyoμ{voυE θεoι3E, δτι δ6ιl δπαqyoυv, iνrΙl πqoφητευει τrjν μ6λλoυσαu παQoυα[αν τofj αωτfiqοg fiμων 'Ιηαoi Χqιoτoδ xαl 6λα 6oα πρ6xειται να y[νουν d'π6 αδτ6ν μ6 ααφfiνειo-ιl κα[ φανεqα' Δι6τι θα ε7ναι d'ναyxαlα πρoασ?tησLζ εig δμαE ri yνiαιg τfig πqoφητεiαg αiτ6v τcilν tεqdlν d'νδqiν.'Εαν λoιπ6v xαπoιog πιατειjει 6τι Ξyει μαθει τou λ6γov τoi Θεoδ eι'πo τoιig μεyαλυτtqoυg, 6πωg 6νομαoθηxαν εig αδτoι3g φιλoα6φουg, &'E d'xo'ι3ει τ6ν 'Aμμιυνα καi τ6ν 'Εqμi' δ'Aμμων d'ναφ6qει εiE τo{g διxo'ι3E τoυ λ6yoυg τ6ν d'π6κqυφoν Θε6ν, δ δ6'Ερμfig λ6yει μ6 oαφrjvειαν xαl φαvεqα: "Ε7yαι δdoxoλo να αυλλαβωμεν μ6 τrjν ν6ηoιν τ6y Θε6v xαi ε7yαι d'δdνατov yα τ6ιl εxφqααωμεν, xι d'ν d'x6μη τ6v oυλλαβωμεν μ6 τfiτ, ν6ηoιν''. Aπ6 παιlτοi λoιπ6ιl d'qμ6ξει νd' yvωqiξετε 6τι πoυθεyd' d'λλοi δiν ε7ναι δυνατ6y ιlα μd'θετε δια τ6y Θε6ν ij δια τrju dρθrjν θεoα6'βειαι, παρα μ6νou d"π6 τo6E πρoφfiταg oi δπoToι αd'E διδαoxoυu μ6 τηι' θε[αν '!μπνευσLν. Ιoυoτlνog, Λ6yoE Παqαινετιx6E πq6g 'Ελληνα;. 36,Ε,2 (6χ. ειx. 111)
ιδQυσε θεoλoγιxη oxoλη, ηταν o πqιbτog πoυ απoτoλμησε τηγ δι6νωαη ελ)'η-

o

μεγαλog φιλoαoφog xαι Aγιog, πoυ μαQτfQησε στην Pιilμη oπoυ z"cιι

ι'ιxου πγευματoζ χαι χQιστιανιxηg π(oτηζ. XαQαχτηq[,ξει τoυg oλυμπ[oυ; ιινιiπαqxτoυζ ωζ θεoυζ διoτι η λθξη Θεog απoδ[δεται μ6νoν oτoν Ιηooυ Χgιoτo. Απευθυν6μενo9 oε 'Eλληγεζ, χQησtμoπoιεi ωg βαοιx6 επι1ε[ρημα διcι την πQoτQoπη τoυ αυτη τoυζ θε6πγευoτoυg λoγoυg τωγ αQχαιoτατων Eλi'η_ γiδωγ Σιβυλλιbν, πoυ πρoφητευσαγ την 'Eλευoη τoυ Xριoτori στη\, ',,η. Ταυτ61ρoνα 6μωζ, ενιil θεωqε(, τoυg oλυμπioυg ανυπαqxτουg ωg Θεoυ;. τoυg θεωqε(, υπαqxτoυg ωg oντ6τητεζ χαt απoτoλμιi:νταg αυτ6 πoυ oυδε[; ιεqωμ6νog ετoλμηοε, τoυζ απoχαλε( dνδρεg ιεqofg xαι πqoτq6πει τoυΞ ιινθριbπoυE γα αxot]γ τoυg λ6γoυg τoυ ΑμμωVog xαι τoυ Eρμoυ! o Aγιog απoxαλυπτει oτι o Αμμων (Ζε'0g) αναφtρει στoυζ διxoιiζ τoι' i-o^1oυg τoν απ6ιιρυφoν Θε6ν, ενιb o Eqμηg' με oαφηνεLαν }{,αL φανερd' oμιi'ε[ z-αι αυτ69 δια τoγ'Eγα Θεo, o oπolog ε(γαι δυoxoλo να γ(,νει αντιληπτo; με την ανθριilπινη ν6ηαη. o μαqτυqαg, xλε|νει την τελευτα[α παqαγqαφo τoυ εQγoυ τoυ εxφ6ρoνταg 6να 1αqαxτηριoτιxo oτi1o απ6 λoγo τoυ Eρμoυ: Θε6ν νofiααι μ6ν Bατι yαλεπ6ν, Qραααι δ6 d'δ{yατοu, fυ xαl νoΓ1oαι
δυνατ6ν.

Ε7ιlαι δdoxολo νd' αυλλα6ωμεu μ6' τfiν ν6ηoιv τ6y Θεoν xα[ εΙναι d'δdyατoν να τ6v ΒxQqαclωμεv, xι d.ν d'x6μη τ6ιl rsυλλα6ωμεν μ6 τιjν
ν6ηoιν.
στε σε πoιoγ λ6γo τoυ

Eαν εxπληττεατε απo τoυg λoγoυg τoυ Aγioυ χαι αγ ευν6ητα αναρωτι6Eqμof πεqιλαμβdνεται o oτi1og πoυ εxφ€ρεται απ6 

410

TA ΑΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

τoν Ιoυστιγo, δεγ 61ετε παρd να ανατq6ξετε στην oελ|δα 81, δια γα δε[τε oλoxληριilμεγo τoγ λoγo τoυ Eρμoυ, 6πω9 xαταγqαφεται oτoν φθαqμ6ι.ιr 1ειq6γqαφο xιbδιxα |317 τηg Moνηg Ιβηρων. ται τoγ Αμμωνα(1) χαι τoγ Eqμτi ωg πρoφητεg τoυ Θεoυ πoυ διδααxoυν ui τηv θει|αν {μπvευoιν. Εxτog απo τoυg λdγoυg τoυ Αμμωνog Δι6g χαι τoυ Eqμoυ, o μαqτυqcι; πqo6τρεπε τoυg'Eλληνεg να μελετoυγ xαι τα βιβλiα των Σιβυλλιilγ xαι τοι' Yoτααπoυ, παρα τo oτι εixε oqιoτεi θdνατog oε oooυg διdβαξαν τιg θεοπγευστεζ πqοφητε|εg των Eλληνων οoφιilν.
M6 iνtqyειαv φαdλων δαιμ6νων δqloτηxε θανατoE ivαvτlοy αiτιill' oi δπoToι διαβαξαv βιβλtα τoi'Υoταoπου, ij τfig Σiβυλλαg, fi τι7lι'
Στην τελευτα(,α πρ6ταoη τoυ λ6γoυ τoυ, o μαqτυqαg Ιoυοτlνog απoδ67ε-

πqoφητ6v, ioτε yα d'πoτq6ψoυν ΒξαιτIαE τo6 φ6βoυ τodg Cι'νθgιυΙτoυζ' σπoυδαξoνταg' να λd'βoυν yv6αιv τdly xαλiν, dλλα xαl διeι vα τodE iπιβληθoiν δπηqετdινταζ τoυζ' πqαyμα τ6 δπoTo εig τι' τ6λog δ6v μπ6qεoαv να xαταφ6qoυy. Δι6τι iμεTg 6yι μ6νoν d'φ6βιυ: διαβd'ξωμεv αiτd", d"λλd" xαi ΞααE 6πωE βλ6πετε odE παqoτqdνωιιει' llα τα μελετfiαετε' iπειδiγ yνωqlξωμεν καλ6g 6τι θα φανoiν εi:
δλoυE oαE εδαρεclτα.

(Ιoυοτiνοg, Aπoλoγ [α A', 44. Ι2ι

o μαρτυqαg Ιoυοτ|νog ηταν 6ναE απ6 τoυg μ6γιoτoυ9 Σπαρτιdτε;,. ι. oπo[og xqατηoε τιg Θερμoπυλεg τηg ogθoδoξiαg. 'Hταγ 6να9 απo τoυζ τQι(ιxοοιoυg NαιεLy'ε τo οθ6νog χαt τηγ γενναιoτητα να παρoτqυνει δημooια τoυ1 'Eλληνεg να μελετofν τιg Σ(,βυλλεζ χαι τoγ Yoταοπη, oπωg xαι o Απoοτoi.ο; Παfλog, οε μiαv επιlχη που δεγ γνιbqιξε εαν την επoμενη oτιγμη τo xεφcii.ι τoυ θα εξαxoλoυθotοε γα βqioxεται στoυζ ιilμoυg τoυ, αφoυ αντιμετιilπι:ε απo τη μια τoυζ διωγμofg τoυ ιoυδα'ιxoυ ιερατε|oυ xαι απ6 την αλλη τoυ; διωγμoυg των Pωμα|ων. o Αγιog απoxεφαλiοτηχε στηγ PΦμη, τo 167 μ. \. Αιωγiα η μγημη o' αυτoυg τoυg 'Eλληνεζ πoυ 61oυν πεqαoει oτην αθαναοiιι χωQιζ να θ1oυν αιoθαγθε| θανατo. Ευγε!

(1) Απo τηγ πQoσωνυμiα Αμμων, τo μαντεio τoυ Διog οτην oαoη Σ(oυα oνoμdoτηz: Αμμιilνειoν. To επiθετo Αμμolν δεν δ6θηxε οτoν Δiα, επειδη τo μαντε(o τoυ οτην οιιιτ, πεqιοτoιxiξεται απo αμ6τqητεg εxταοειg αμμoυ, αλλd δ6θηxε, διoτι xυqiαq1o στoι/ειι oτην αεqιιilι\η μαξα τoυ πλανητη Δ[α εiναι τo οτoι1εio τηE αμμων(,αg (NΗ3), τo μ6qιo τη; oπo(αg αποτελε(ται απo 6γα dτoμo αξιδτoυ xαι τρiα dτoμα υδρoγ6νoυ. ΠΦg γνιbριξαν ι. αqxα(oι ooφoi πoια ε(,ναι η περιεxτιx6τητα τηg αεqιιδδoυg μdξαg τoυ πλαγητη Δi.α; 

β.

Aγιo5'Ιωαννη5 δ Δαμαoxηγ6ζ

Ειx6να Aγιoιι Ιιυαννoιι τclι'
Δαριαoxηνoυ. Ιερoooλυpια, Γεθoηριανη.

Αγιog Ιωαννηg o Δαμαοxηνog υπηqξε o πατ6qαg τηg φιλoοoφιΖηζ θεωqiαg τηg ΑνατολιxfiE Εnx}ιηo|αg xαι ηταν πoιητηζ, μoυοιxog xαι μι6.,,ιστoζ υμνoγQαφoζ. Γεννηθηxε τo 616 οτη Δαμαoxo τηg Συq[αg, oτην πoλη τoυ 6λαβε τηγ oγoμασ|α τηg απo τoγ ιδρυτη τηg Δαμαοxoν, τoγ υιo τη;
_\λιμηδηg χαt τoυ Eρμoυ.

o 

412

TΑ ΑPXEΙΑ TΙ{Σ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

εμφανιoη τoυ παqdξενoυ αoτ€qα πoυ xαθoδηγησε τoυζ τqειg Mdγoυg απo τoν να6 τηg oλυμπ(,αg 'Ηqαg στηγ μαχQινη Πεqolα πQoζ τo οπηλαιoν τηg Γεννηοεωg τηg Bηθλε6μ. o Λ6γo9 τoυ Αγioυ Ιωd'γγoυ τoυ Δαμααxηνof διααιilξεται οε επτd διαφoqετιxoυg xιbδιxεg oι oπo|oι βqioxoνται οτη Moνη Eοφιγμθνoυ (xωδ. 14) χαι στη Moνη Παντoxqατoqog (zωδ. Φ τoυ Αγ[oυ Oqoυg, οτη Bιβλιoθηxη τoυ Bατιxαγof(t) (Vat. gr.555), oτην Αμβqoοιανη Bιβλιοθηxη τoυ Mιλdνoυ (M 15 Sup.), ο'την Eθνιxη Bιβλιoθηxη τηg Mαδq(,τηg (Madrit p.135 xxxv' 101) χαι στηγ Πατqιαρxιxη Bιβλιoθηxη Ιερoοoλυμων (ιιωδ. 14 xαι ιιωδ. 178, oυχλoγηg Παναγ(oυ Tαφoυ). Στo οημε[o αυτo θα ηταν 1ρηοιμo να γ(,νει μια οfντoμη πεQιγQαφη τωι, oημαντιxoτεqων βιβλιoγqαφιxιilν εqγαoτηρ(,ων τηζ βυξαντινηg περι6δoυ. xαθιbg χαt τωγ οημεqινι(lν βιβλιoθηxων στιζ oπolεg xατ6ληξαν τα xιλιdδε; 1ειq6γραφα τηζ αQχαιoελληνιxηg xαι ελληνoβυξαντινηg xληqoνoμιdg. Στα μεγdλα μoναατηqια τoυ Bυξαντioυ, oτιE μεγαλεg βιβλιoθηxεg xαι oτo M6γα Παλdτιoγ τηg Κωναταγτιγoυπ6λεω9, υπηq1αν ειδιxo[ 1ιitρoι, τα scriptoria, γνωοτα oημεqα ωg xαλλιγqαφεiα η βιβλιoγqαφιxα εqγαoτηqια. oτα oπoiα oι αγτtγQαφε(,g (μoνα1oi, xληqιxoi xαι λα'ixo[) με επιxεφαληζ τογ πρωτoxαλλιγqdφo, αντ6γqαφαν φQαση πρog φqdοη τo πqωτoτυπo xειρ6γQαφo, χωQιζ να 61oυν τo διxαiωμα να πqooθ6οoυγ oriτε μ[,α λ6ξη. Κανoνα; πoυ δεγ τηρoυταν πdγτα, δι' αυτo xαι o Θεoδωqog ΣτoυδtτηE 059-826)' o oπo(og διετ6λεoε ηγofμενog οτη Moνη Στoυδ(oυ τηg Κωνοταντινoυπ6λεω<. θ6οπιoε για τoυζ παραβdτεg μoνα1oυg αυοτηρd επιτiμια, μεταξf των οπo[ων, γoνυxλιolεg, ξηqoφαγ|α παι απoμ6νωοη για πdπoιεg ημ6Qεζ οτo xελi τoυg. Exτog τηg Moνηg Στoυδ|oυ, 6γα δεriτεqo oπoυδα|o βιβλιoγqαφιxo εqγαοτηριo τηg βυξαντινηE πεqι6δoυ ηταν τo εργαοτηQιo τoυ Eπιox6πoυ Καιοαqε[,αg Αρ6θα (B50-932)' o oπoiog αγων|oτηxε με ξηλo για τηγ διαοωοη τηζ αQχαιoελληνιx{g γqαμματεiαg' αντιγqαφoνταζ oπoυδα(α 6ργα τoυ Πλdτωγoζ, τoυ Αqιοτoτ€λoυg, τoυ Eυxλε[δη, τoυ Λoυxιανotj x.α. Σπoυδα[α βιβλιoγqαφιxd εqγαoτηqια δημιoυqγηθηxαν επiοηg oτιg με.1αλεg Moν6g τηg Κωνοταγτιγoυπoλεωζ, στιζ Moν6g τoυ Αγioυ oqoυg (με

o Λ6yοg τoi "Ayioυ'Ιωαvνoυ τo6 Δαμαoxηνοi εiE τιjν Γ6vνηoιν τοi Χqιατοi, εiναι 6γα απo τα σημαντιx6τερα xαι oυναμα ξεxαoμ6να 6qγα oλωγ των επoxων. Απ' αυτo αντλofμε ανεxτ[μητεg μαqτυqiεg για την Θε(α Γ6ννηoη, για τιζ oγετι,ιi'g πgoφητε(,εg των ελληνιxιilν ιεριilν αλλα xαι την

(|) o xtilδιξ Vatican gr. 555, oε αντ[θεoη με τoυζ υπoλofuoυg tξι, t7ει τiτλo'Εξrjyηoι; πεqi τ6ν Εν Περoiδι πραγθlντιllv. 

oΙ ΠYΡΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

413

σημαγτιχoτεQo τηζ Mεγ(,οτηg Λαriραg), oτην Παλαιoτiνη, oτην Αλεξανδρεια. οτην Kυπqo, στηγ KQητη, oτo Σιγα }l'αL στα ελληνιxα μoναoτηρια τηg Kατω Ιταλ(,αg. oταγ τα τελευταLα αρxιoαν να παQαχμdξoυν, τα πoλυτιμα xειρo'/Qαφα μεταφθQθηπαγ στη βιβλιoθηxη τoυ Bατιxαγotj, οτo Παq(oι χαt σε αλλεg μεγdλεg ευρωπα'ιx6g πoλειg. o ελληνιx6g μoναxιαμog ουνετ6λεσε τα μ6γιoτα οτην διαοωση τηζ αq1αιoελληγιxηζ xληQoνoμιdE xαι δημιoυQγησε τιg βαoειg για την αναξωπυρωση τηζ αρ1α[αg ελληνιxηg φλoγαg xατα την τεg(οδo τηg Αναγθννησηζ. Σημεqα, oι 30.0Ο0 πεqlπoυ ελληνιxoi xειρoγgαφoι xΦδιxεg βρ(,οιονται διαοπαρτoι oε oλ6πληQo τoν x6oμo. o αxqιβηg αgιΘμog των χειQoγqαφιυν ταραμ6νει iιγνιυoτog, διoτι oι πεqιοo6τεqεg βιβλιoθrixεg δεν διαθθτoυγ ιxανoπoιητtχoυg xαταλoγoυg, ενι.b xαπoιεg δεν 61oυν oυτε απλα ευqετηqια. H μεγαλυτερη oυλλογη ελληνιιι(lν xειρoγρd,φων βq(oxεται oημερα oτη βιβλιoθηπη τoυ Bατιxαγoυ xαι αqιθμε(, πεqiπoυ 5.700 xιbδιxεζ. Σ' αυτην, εzτog απo τη oυλλoγη Vaticanus πoυ αριθμεt 2.632 xιbδιxεg, ουγxαταλ6γoνταt oι oυλλoγεg Rossiani, Palatini, Barberini, Ottoboniani x.α' Αxoλoυθεi η ΕΘνιxη Bιβλιοθηxη των Παqιo(ωγ με 5.000 περ(,πoυ ελληνιxoυg xιbδιxεg, η βιβλιoθηxη τηg Moνηg Αγiαg Αιxατεq|νηE oτo Σινd με 3.000 xιbδιxεg, oι βιβλιoθηπεg των τριιilν μεγdλων Moγιilγ τoυ Αγ[oυ oqoυg (Mεγiοτηg Λαtiραg, Ιβτ]qωγ xαι Bατoπεδi,oυ με 2'100,2.000' xαι 1.500 xιbδιxεg αγτιoτoi/.ιυζ), η Πατqιαq1ιxη Bιβλιoθηxη Ιεqoοoλυμωγ με 2.000 xιbδιxεζ, η Eθγιxη Bιβλιoθηxη των AθηνΦγ, oι τQειζ μεγdλεg βιβλιoθηπεg τηE Ιταλiαg μετα τη Bατιxανη, η Mαρxιανη τηζ Bεγετiαg, η Αμβρoαιανη τoυ Mιλdνoυ xαι η .\αυqεντιανη τηE Φλωqεντiαg με πανω απ6 1.000 xιbδιxεg 6xαoτη, η Bodleian βιβλιoθηxη τηs oξφoρδηζ, η Bιβλιoθηxη τoυ Bqετανιxoi Moυοε[ου' τoυ Bερoλiνoυ, τoυ Moνα1ου, τηζ Moοxαg, τoυ Πατqιαρxεioιr Κωνοταιτιγουπ6λεωζ, τηζ Πdτμoυ, x.α. Συνoλιxα, η πλoυοιoτερη oυλλoγη ελληνιπιbν xειqoγgdφων βqiοxεται oτoν Αγιoν oqoζ, oτιg Moν6g τoυ oπoioυ αgιθμoυνται πεqi,πoυ 8.000 1ειρoγραφoι xιbδιxεg. Mεταξυ τωγ επτα xειρoγqdφιυγ xωδ(xων στoυE oπoloυg πεqιλαμιβdνεται ο Λoγog τoυ Αγ[oυ Ιωd,γνoυ τoυ Δαμαοxηνoιi, τo μεγαλυτεqo ενδιαφ6ρoν παρoυoιαξoνν o xτΙlδιξ 14τηζ Moνηg Eοφιγμ6νου xαι επioηg o xtbδtξ 14τηg Πατριαρ1ιxηg Bιβλιoθηxηg Ιεqoooλυμων, πoυ ε[γαι oι πλoυοι6τερoι oε διαz-oομηοη εξαιτiαζ τωγ oπdγιωγ μιχQoγQαφιιbν τoυE. o περγαμηνoE xrbδιξ 14 τηg Moνηg Eοφιγμ€νoυ απoτελε[ Mηνoλoγιo τηE \Ιoνηg Στoυδloυ τηg Kωνoταντιγoυπoλεωζ χαι ε(,ναι πρoΤoν αντιγραφηg του l1oυ αιι.bνα, απo το πεqiφημo βιβλιoγqαφιxo εργαoτr]Qιo τoυ Θεoδιbqoυ Στoυδiτoυ. 

4t4

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

xα xεφαλαiωγ τoυ Mηνoλoγ[ου xαι xαταλαμβανει τα φυλλα 385α-419β. Tα oημαδια απo τιg επιδqoμ69 τoυ παρελθoντog εiναι φανεqd δι6τι, πoλλα τμηματα τoυ δioτηλoυ xειμ6νoυ χαt τωγ oπανιωγ μιχQoγQαφιιbν 61oυν απoχoπεi, δια γα μετατQαπoυγ oε λαφυρα oτα 16ρια xαπoιωγ απo τoυg αναρiΘμητoυζ ευqωπαioυg επιδρoμεlg χαt αQχαιoxαπηλoυg τoυ Αγioυ 'oρoυ;. oπωg o παqαφqων Γαλλog ιεqωμ6νog xαι βαoιλιx6g βιβλιoθηxαριo;

o Λ6γo9 τoυ Ιωαγγoυ Δαμαoxηνoυ απoτελε( τo 6νατo μεταξυ των

6γτε-

Fourmοnt. Σε αντiθεοη με τoγ ανωτ6ρω xιbδιxα, τo δioτηλo xεlμενo χαι oι μιχQoγqαφLεg τoυ xrilδιxα 14 τoυ Πατqιαq1εioυ Ιεqoooλιiμων διατηqoυνται αx€Qαtεζ. H αυγxριοη τωγ μtχQoγqαφiων τωγ δυo xωδixωγ παqoυoιαξει εξαιρετιxo ενδιαφ6qoν, xαθcbE φανεqιbνεται o τρoπog με τoν oπoiο εμπνευoτηχαγ ot δfo xαλλιτ6χγεζ αγιoγQαφoι απo τη διηγηοη τoυ Δαμαοxηνoυ. Η παρdθεoη τoυ αq1α|oυ xειμ6νoυ πoυ αxoλoυθεi εiγαι βαοιαμ6νη ατoι' ιιtbδικα 11 τη6 Moνηg Eοφιγμθνoυ, o oπo|og παqoυoιdξει ελdxιoτεg διαφoρ6E (xυρ[ωg oqθoγqαφιxθg) απ6 τoυg υπολo|πoυg θξι' O ουγxεxριμ6νo; xιbδιξ ε(γαι o oημαντιxoτεQoζ τηζ Moνηg Eoφι^1μ6νoυ xαι 6ναg απo τoυ; πoλυτιμoτεqoυg ΘηοαυρoriE τoυ ΑγLoυ oρoυg o oπoiog, xατ' εξα[,ρεοη. φυλαοοεται μ6oα oε ειδιxη γυαλινη υπoδo1η oτo γα6 τηg Moνηg. oμoiωg, o lιτbδιξ 14 τoν Πατqιαqxε[oυ Ιεqoooλυμων, απoτελε[ xαι αυτο1 τoν πoλυτιμoτεqo xcδδιxα τηg πλoυοιoτdτηg Πατqιαq1ιxηg Bιβλιoθηxη;. 6πιυg 1αραxτηqιοτιxα αναγqαφεται χαι στoγ αγαλυτιπo xαταλογo τηg:

μ6νων πqoαcbπcυv.

'o xιbδιξ oδτog iατιν δ λαμπq6τεqog παντcυν τδιl iν τQ Πατqιαgyεiφ 'Ιεqoαολυμωv εδqιαxoμ6'vωu τευyδν δια τ6 πλfiθog τdιν iτ' α8τQ εixoνων, δια τfiν δqαlαν αι)τδν yQαφiy, δια τιjν xαλλ[ατηl' αiτdly διατηqηoιν xαl δια την μοναδιxrjv iyνoyqαφ[αν μυθoλoγoι'- 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

41.5

ToY EN AΓΙoΙΣ ΠΑTPoΣ ΗMΩN ΙΩΑNNOY ToY ΔΑMΑΣKHNOY ΛoΓoΣ EΙΣ TΗN XPΙΣTOY ΓENNHΣΙN
...Tηn τoδ Bαλααμ πqοφητεiα iιναλαβ6ντεg, τ6 dνατ6λλει ιiοτρoν θξ 'Ιαxιilβ xαl dναοτηoεται ciνθqωπog θξ 'Ιοqαηλ xαi θραυαει τotg dg1ηγoυg Mωαβ, δοτε βααιλ6α μ6γαν ιπoνoηααντεg, τfl τol dαυνηθoυg dιoτ6ρog μεγαλoπqεπεoτατη ixλαμι!ει, xυqiαν αι}τ6γ xρατεTν μεγαλην παoηg τηs γηE xαLτfig οixoυμ6νηg θθ6οπιαεγ. oδ μ6νοv δ6 θz τοΟ Bαλααμ πρoφητεiαg τoδτo νoηοαντεg, dλλα xαi, ctλλoθεν την αxρiβειαν τoΟ τε1Θ6ντog Xριοτoδ τοl
θν

iπ6γνωοαν. Kαοαανδqοg γαq τελευτi z-αταλε[ψαg &δελφην Δωqιαδα Πυλαδoυ τoδ εig'Eλλαδα αναιqεθ6ντοg' fiντινα θπ6Θηoεν λταλog δ τδγ Λαxεδαιμ6νων βαοιλευg' xαi εiαελθιilν θπ'εiνi1E τoi z-αΘηoαι μετ' αiτfl g, d1ουoα μα1αιραν Eπηξεν αιiτην θν τfr xαgδiψ αr}τoΟ' z-αi τοδτογ οφαξαοα xατε|ιxε τt1ν βαοιλε[αv αι]τoi. Toυτoυ δθ ',,ενoμενoυ φ6βoν θxτηααντo πoλλυ. δ δε dδελφ6g τoδ &ναιρεΘ6ντo9 δν6ματι Φ[λιπποg φoβηθεig την -\ιυρlιαδα, τoυg Α1αιουg xατ6λαβεν' zdιxεi λαβιilν γυναΤxα, Kαλλι6πoυ αrρατηγoi αriτΦν, xαλουμ6νην Αλοιβiδα' iξηει τoΟ πoλεμfiααι την -\ιυριαδα xαLτ6 dθνog αiτfig xαl iφοβoδντo' frn γoρ μετα πoλλoTg τgoαβαλλοr oα' xαt πανταg δλdoαο'α. :ιiιντα γαq τα xtx}"φ αiτflg dθνη. cιρεοx6μενα τoδ xαλλoυg αr}τfrg, iτotqγoυν αriτff' δπωg τΦ τυ16ντι cιi'τδγ παqαδQ δαυτr1ν εig γιiμov' φοβoν οδν εi1oν παντεg dπ6
πρloοι.δπoυ αι}τflg.

Θαιiματοg φριxτοi γεγον6τωg

Θεoi fμδν

τf αiτδν

1ιbqφ

βααιλε6E τ6y Λαxεδαιμoνtων'

...'Εξfiyηααν τiν πqoφητε[αν τo6 Βαλααμ, fi δπoiα λtει δτι, θα αyατεlλει d'ατqo dπ6 τ6ν'ΙαxrΙlβ xαl θα dναατηθεT iivθqωπog d'π6 τ6Ιαqαitλ xαl θα oυντρ[ψει τodg d'qyηyo6g τoi Mωαβ, μ{ d'πoτ6λεαμα yα δπoπτευθoσν τ6ν μ6yαν βαoιλ6α, λ6yω τfig μεyαλoπρεπo6g λαμι/lη; τ oi ciαυνfi θ ιmoυ d'ατ ερ ιoi.' o'ιδ ιοg 6 ρ ιo ε να iξουαιαξει 6λην τηv yην xαl την oixoυμ6νην. Aδτ6 δβν τo xαταλαβαν μ6νον απδ την πρoφητεinν τoa Bαλαdμ, r]'λλα xα[ d.π6 iι'λλoυ dναγνcbqιααν μt αxqlβειαν την Γ{νvηαιv τoo Χρπτoi τot' Θεo6 μαE εiE τrjν διxfiv τoυg yιilρα, dφoι1 oυv6βη θα6μα τρoμε96. Δηλαδrj πεθαiνει δ ΚαooαvδρoE μ6λι; oυνετqtβη εig τi7ν'Ελλαδα d.φfiνoντα: τrjν iι'δελφfi τoυ Δcυqιαδcι τoij Πι')-αδoυ, δ δπoTog Βφονευθη εig τιjι' 'Ελλαδα. Aiτfiv d'yαπηoε δ'Aτταλο;. δ
z.α[ Bqy1μενog αδτ69 vα κoιμηθfi μαξ[ τη;. αiτη xqατcbvταE μαyαiqι το '6μπηξε εi3

φ6βον' διoτι αiτη εΙxε πoλλoιi; :τQooβαλει xαl 6λoυE τodg ε7yε oιlντg[ψει. "oλα τα '!θνη ydqω τηg yoητεdoνταv d'π6 τfiv 6μoρφια τηg xαl την πεqιτqιyιiριξαv μ6 oxoπo xαπoιog να xαταφ!qει vα τfiν παvτρευθεi, μri 6λoι {vιωθαν αεβαoμ6 πqδg τ6 πq6clωπ6ν τηg.

β[δα, xαl Βξεoτqατευoεv vα πd'εμiγoη τfiv Δωqιαδα xαl τo 'dθνoE τηζ μ!

Καλλι6πoυ, τfiν δνομαξ6μενην A).oι-

πιiqε την yυναlxα τoσ oτρατη,ι,ot

την xαqδlαν του xαl oφαξoντα; τol' xατ{λαβε την iξoυolαν τoυ. Md-ι; {'yινε αiτ6 πολλol Ετqoμαξαν"o αδε).φ6g τoδ oxoτωμ{'νoυ, δνoμαξ6μει'o: Φ[λιππog, iπειδη Βφoβfiθη την Διυριαδα, xατ6λαβε τoιig A1αιo6E' xα| izεΤ 

416

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

"Eδoξε πoτθ τoTg Α1αιοTg π6μιpαι εig ΔελφoυE' x6'x{' λαβ6ντε9 1qηoμ6ν περi τo0 πoλ6μoυ' dπελθ6ντεg δ6 θxεTνoι πρ69 Eιjoπτ[αγ την i6qειαν εig τ6 Kαοταλoν tiδωq. fiqιbτων γνδναι αιiτουg θφ'Q παqffoαν' fiτιg γευoαμdνη τol πηγα[oυ μαντιxoΟ tiδατog πρoεφητευοεν o{1τωg'

δψ6πoτ6 τig, φηαiν, θπ[ την πoλυα1εδη ταυτην θλαoειε γffν, xαl δ[1α αφαλματog γεννηοεται οαqξ' dxαματoιg δ6 θε6τητοg δqoιg d'γιατωγ παΘΦγ λυoη φθoqαγ'xαi τoυτoυ φΘ6νog γενηοεται θξ dπiοτου λαol' xαi πρ6g t1ψog xqεμααΘηαεται δg Θαγατoυ xαταδιxog'ταlτα δ6 παγτα δxιbγ πqοoπεiοεται φ6qειν' ΘανεΤg δ6 εig ζωην αiιilνιoγ' dγτi τoi θγεiρεται ωgτο. o[ δ6 xαταγελαααντεg xαi xαταqαoαμενoι αιiτην εiπoγ' τqιοxαταqατε περ[ γυναιx6g f1ρωτηoαμεγ μη γαρ πεqi dνδg6g;f| δd λ6γει αriτoTE' dηττητoι xαιqοi iiqξαντo &γiοταoθαι, xαl αiτη γαq x&xεΤνοg' xαi oi μετ'αriτ6ν αι]τol dνδρεg πανταg νιxηoουoιv. oι δ6 dπ6oτηoαν dτιμαoαντεg την πρoφfrτιν' xαi μετi1λθoν εig τ6 τfig Aθηνσg iεq6ν. iατor δ6 δφαινoμ6νoυ iεqατιxoδ xαi πoqφυqαg δαυτQ θπιoημου βαλλoμ6νη g αriτoμoληoαγτεζ εiοεπηδηααν' f δ6 i6qεια ΞανΘiππη dγαναxτηααοα dφη αriτoTg' xαxff δqψ εiοηλθατε δδε πgoπετεiE dγαx6λoυθoι' {1βqιααν δ6 xαi ταυτην λθγοvτεg' dναξlα παoηg τιμηE, dλλoτqi,α τoδ iερατιxoi iiΘουg' δβρ(,ξειg τηv πoqφυqαv fiνπεq oi θεoi τoig βαοιλεδoιν θ1αq(οαντo' δ,' is τιμην xα(, δ6ξαv xbxτηνται oi φoqoiντεg αιiτην; παioαι dλλ6xoτα λαλoδοα ιiπερηφανε xαi &λαξιbν'

'Εφαvη τ6τε xαλ6 εig τo6gAyαιo6g να ατεlλoυν dπεoταλμ6νoυE εig Δ ελφoι1 ; xαi d'π6 ΒxεT vα λd'βoυv yρηoμ6ν α7-ετιx6g μ6 τ6ν π6λεμo.'ΕxεTvoι dνεy.ιiQησαv πρ69 τi1ν i6ρεια Εδoπτ[α εiE την Καoταλiαιl πηyiν.'Εξητoυν vα τo{; πρoφητε6αει δια τ6ν λ6yov πoι3 ε7yαι' παει. Aδτrj yευ6μενη τ6 μαvτιx6 frδωρ τfrs πηyfls πρoεφfiτευoε τα 6ξfig: "Mετα πoλλα yq6vια, λtει, θα φθαoει xαπoιog εig α0τrjv τfiν πoλυδιηρημiνην yfiν xαl θα yενvηθεT μ6 αd'qzα d'λαθητη. M6 d'vεξαvτλητα δqια δ; Θε6τητα θα d'παλλαξει τ6v dνθqωπot' d'π6 τrjν φθoραν τ6y dνιατωv παθιbl'. Καl θα τ6l, φθovrjoει d'πιατoE λα6g zαi θα xqεμαoθετ δψηλα δg xαταδιxog εi; θαllατoy."oλα αiτα μ6 τi1 θ6ληαiιl τον θα τα δπooτεT' Aφoδ πεθανει θα d.ναατηθεT δια τrjν αirbvιoν ζ'iu''. Aδτo[ d'φo6 τηu iλoιδιbρηααν xαi την xατηqααθηoαy ε7παy: "Δια yυναlzα α6 iγρωτrjoαμεν iπαqατη, 6yι δι' d'vδqα''. A'1τrj λ6yει ειζ αδτoυ;: ""Hqyιααν να '{q1oνται d'νlxητoι xαιρol δι6τι xαi αiτi1, xαl BxεTνοE xαt oi iivδρεg μαξi μ6 αiτ6y θα τo69 νιr-ηαoυv iλουg". Aι3τo[ Ξφυyαν d'φo6 d'τ[μαααν τηι' μαντιoααν xαl μετ6βηααν εig τ6 iεqoι' τfi g Aθηνd'g' xαθcbg δφαιvoταν δ iερατιx6g ioτ6E xαt fi Επ[αημη πoqφι3qα τrjv δποlαν τfiE d.φι6ρωναν, iνl'dφει'y αν, d'v επfi δηααv"Η i6q εια Ξαvθiππη μ6 d'yαναxτηαιv ε7πεν εig α6τoιig: "Εi: xαxiγν rnραν Εφθαoατε θρααεTg xαi d'oυνεπεTg''. A8τo[ Βyλειjαoαν xαi αiτrjν λ6.yoντεE: "Avαξια xαθε τιμijg. d'ναρμooτη εig τo iερατιxoν fiθo;. εδτελIξειE τiν πoqφtqαν, αδτi7ι' d'xριβrδE πo6 οi θεοi Byαqιααν εig τo{; βααιλεTE, μ6 την δπolαv d'π6xτηoαι' τιμrjv xαt δoξαv 6αoι τrjv i'φoqoiααι'. Nα αταματrjoειg vα μιλd'E d'λλ6xoτcι δπερηφανη xαl dλαξιby''. 

oI ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙTΩN ΑΓΙΩN

417

'Η δ6 λ6γει αriτοΙg' ταδτα oix θμoi &λλα τoTg iινυβqlοτοιg πδg πqooηγαγετε' τλην xλυδονα dο'φαλfr λαβ6ντεg τοqευεoθαι' dνδq6g γαq τfis οηβδν εiνfig μιγαδοg θνεqγ6g δν zιiημα πρυτανη Θεoi dηττητoν a6μηγ €1ων τ6ν dτ6ρμoνα x6αμoν ι'υg δ6ν xυxλoOγτι δλιjειγ. o[ δ6 εμφυoηοαντεg αtτην riνε1ιilgηααν' o'ι1τινεg λ6γoυοι' ot 7.ρηοιμεtoμεv δαυτοΙg' εiμη τoρευθδμιεν πρ6g Aπ6λλωγα τ6γ φοiβoν xαi μ6γα.'ΕλΘ6ντεE δ6 θν τQ τoδ Aπ6λλωνo9 iερζl εiπoν δε6μενoι' νιxι1ταi xα( xαθαρoi ciριοτoι θεoi. [να τi oΙiτωg πoιεTτε τoΤg 6αυτδν δoυλoιζl π6λεμoν ',,υναιxεToν γιxσγ αiτoδνταE dvτi :τoλ6μoυ π6λεμoν εioαγαγετε fjμαζ; μη οtiτωE &θαγατοι Θεoi αληΘινoi δεοπ6ται. Kαi θξαi,φνηg εΞηλUε φιυνη αoQατωs ουτω' αrραφεlg δ τqiπoυg τριττην αrq6φηoιν πqοφητη g πυθμειiει' τριττα γαq τoυτων δωoφ6ρο9 τig oi'qανοπεμπη g παq6αει iδcbν iελ6:ν oixolγει διoixω δεαμαg iαυτQ διαπλαττωγ' δνoμα δ6 αt'τ{E δig 6βδoμηxoντα iξ' δg ταg τυqαννiδαg' xαi πdγ iερ6ν r]μΦν o6βαομα xαθελΦγ iπi την iixραν τi1g παν6λβoυ ooφiηg μεταξει ταντ6g xλ6oυE τ6 γ6qαg. oi δ6 ταΟτα dxoυoαντεg dνε1ιilρηoαν ιιετα λυπηg. Κδqog δ6 βαοιλευg Περοσlν να6ν γ-ατεαxεtαoεγ' xαi dπ6θηxεν θν αi'τι} ΘεΦν &νδριανταg 1ρυooυg z-α[ dqγυqο{:g' τιαL θx6ομηοεv αιiτ6γ λiθoυg πoλυτελ6oι. xατ' izεwαg δ6 ταg r'1ιι6ρα9, δg αi ;'ε.1ραμμ6να ι πτυγαι διδααπoυoιγ,

μα. Td δνoμα δ{ αiτηq εiναι δι;
Aiτ6q xαταqycbvταg

A8τη λ6yει εig α8τo6g: "Aiτα 6yι εiq Bμ6, d'λλα πηyαtνετε εiE θεo69 τo69 δπoloυg δεν yλευαξουν' iι"φoυ Bλαβατε δλoxληqcυμlνoν yρηoμov, πηyα[vετε' διdτι d'νθρωπog πod θd' {yει Cιναμιxθfi εig τ6 διx6ν μαg xρεβ(ι'τι (εiq τfiv d'uθρc|lπινην φ{ow) θα Βvερyoπoιηθfi μ{oω xυiγoεωζ, δζ ci'ντιπqδoωπog τoδ d'ηττrjτoυ θεoi πoι1 'iyει d"νtxητoν διiναμιν, xαl τ6y d'π6qαντoν x6αpιov θα περιxλεloει 6πωg Ξνα αiy6 xαi 6λουg (τo6g δπαρxτo{g x6αμoυ) θd τoiE d.φαν[oεi'. Aiτoi αφοfr iμlληααv εiE αδτfiv, dνεycbQησαν xαl ε7παν: "Δ6ν βoηθ6μεν τoιig 6αυτo{g μαg, παqα μ6νoν Βd.y πoQευθlμεν πq6E τoν Aπ6λλωνα, τ6u ΦoTβoν xαi μlyα''. "oταy iλoαν λoιπoι,' εig τo iερoν τoD AπoλλωνoE εiπαν lαραxαλιilνταg: "Nιxητα[ xαi ii'qιατoι c1'yνo[ θεo[, διατ[ xαταφ6ρετε Ξτoι εic αiτoι3g o[ δπoToι ε7yαι δπ6δουλoι τσly 6αυτ6ν τoυE, διατ[ δδηyεΤτε τoν πoλεμoν εiE νlxην yυvαικ6g, αvτ1να δδηyfiαετε Βμd'E εig π6λεμον xανoνιx6; Mrjv πqαξετε Ξτoι Cι'θανατoι θεo[ xαι xiqιοι α)'ηθιvo[''. Κα[ ξαφνιxα i7xo6oθη d'oρατη φωvi, xαθ6g δ τqlπoδαg '{ατqιβε εig τηl, τqiτην τoι' πεqιoτqoφfi xαl τo{g δiδεται d.π6 τoν πqoφητη δ 6ξis yqηoμ6E: "Tριoυπ6στατoζ oiqανoπεμπτοg πoιi θα φ['ρει το φdlE' θα παρευρεθfj iξαπλcilνoνταE τ6τ' t'αυτ6ν τoιl εig xρυαταλλινov oixoδ6μη76.

xαθε διxo μαq iεq6ν o{βαoμα, θα μεταφ6qει μ6yqι τηv d'xqη τηζ yηζ iνδ6ξω;, δg δGlqol,, τηv μαxαqιoτci.τl1ν ooφ[αν του''. Aδτo[ d'φoδ d'xoυααν αiτα Ξφυyαν με λυπη. 'o ΚiqοE δ βαoιλεtq τ6ν Πεqαdlν' }{ατεoxεdααεν να6v xαl c1'φι6ρωαεv εiE αiτ6ν ηqυαoυg xαl iι.ρyυρo{lE d.νδριανταg τιilν θε6v xαl τ6v Εατoλιoεν μ6 πoλιlτελε7g λ[θoυg' xαt BxεTναE ταg fiμtραE δπωE διδααxουv α[ γqαμμiναι πτυy.α[,

ταE τυqανν[δαg r-α[ 

418

TA APXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

τoi βαoιλεωg θν τQ iερQ λυoιν δνειqατoυ δ6ξαoθαι, iφη αriτQ δ iεqευg Πqoυππιπτog' αυγ1αiqω οοι βαoιλεi, f1"Ηρα θν γαoτqi dλαβεν' δ δ6 βααιλευg μειδιαoαg λ6γει αriτQ' f1 θανoδoα θν γαoτqi i1ει; δg φηoi ναi' f1 Θαγo0οα dν6ξηοε xαi ξωην γεννσ. 'o δ6 βαοιλευE' τi τoΟτo; ααφηνιοο6ν μoι'δ δ6' dληΘΦg, δ6απoτα, xαιqiωg iφθαoαg τα θνταlθα' πdoαν γαq την νυxτα τα dγαλματα dμειναν 1oqευoνταg τα τε dνδqιxατατε γυναιxεTα λ6γoντα dλληλοιg' δεiτε oυγ1αρΦμεν τfr "Hqg' παi λ6γoυα[ μoι' δευqω προφητα xαi συγχα8ητι τfr "Hρψ δτι θφιληΘη' iγιi δd εiποn' τ[ εixε φιληθfrναι δτι θμη θoτιν' &τινα λθγουοιν &v6ξηοεν' xαL o'tγ"6τι λθγεται "HQα' dλλ oriqανiα' μ6γαg γαq fiλιoE θφiληοε αδτην' αΙ, δ6 Θηλειαι πo6g τoυE ιiνδραg dλεγoν' δE δξΘεν τ6 πρ&γμα εriτελlξoυοαι. Πηγη θοτιν f φιληΘεiοα μri γιiq "HQα' τ6xτoν α θμνηoτευoατo "HQα'δτι μdν Πηγη διxαiωg ε1qηται dπoδε16μεΘα. Mαqiα δ6 αriτfig τoiiνoμα'fiτιg δν μητρφ δs θν πελdγει μυqιαγωγoν δλx6δαg φ6qει'f1 δ6 Πηγη αδτη νoε[oθω' πηγη γda t1δατoE, πηγηγ πνευματog dενναtξεr iνα μ6νoν i1Θυv d1oυoα τ6 τfig Θε6τητog ciγxιoτqoν λαμβαν6μενoγ τ6γ παντα π6αμoν δg θν Θαλαααη διαγεν6μενoν iδ[ψ οαqxl τqθφoν' xαλ6g dφη τ6xτoνα i1ει θxεiνη' &λΓ oιjx θx λ61oυ δγ τixτει τ6xτoγα' o{1τog γαq δ γεν6μενoE τ6xτωγ δ τoδ τεπτoναρ1ου παIg τ6ν τριoυατατoγ τδγ oιiqανiν δρoφoν θτεxτ6νηoεν'
εioελΘ6ντog

f

μoλιg εiαfiλθεν δ βαoιλειig εig τ6 iερoι' δια vα δεyθfi τrjv 6ξηyηαιv τoi 6νε[ρoι' τoυ, ε7πεv εig αι3τ6v δ iεqευg Πqoιjππιπτog: "Σ6 αυyyαlqω βαoιλεi, i "'Hρo αυv6λαβεν εiE τrjν xoλlαl, τηg''."o βααιλευg λ6yει yαμoyελcilνταg εiE i,xεTνov:'"H πεθαμiνη {yει oυλλαβει;'' Aiτoζ ε7;τε: 'Nα[, f7 πεθαμ6vη ξαναξfi xαl ττjν ξωηι' yειlvd'''. Ε7πεy δ βαoιλευg: "Tt Βvνoεξ μi αiτo, Bξrjyηα6 μoυ''.'o δ6 d'πηvτησετ': AληθdlE δ6oπoτα, Ξφθααεg εig τiι' xαταλληλoν oτιγμrjv Bδ6' δι6τι xαl τα d'vδqιxα κα[ τα yυναιxεlα d'γαλματcι Βπ6μεναν vd yoqει5oυv 6λην τrjν νι3γτrι λlyoνταg μεταξιj τωv: Βμπq6g' d'g αυγyαρδμειl τi1v "Hραν. Κα[ λ6νε εig Βμε. "Βμπq6g πqoφrjτη, d'E oυyyαq|s τi'' "Hρα κα[ Βoι5, δι6τι r)yαπrjθη''.'Εyrb εbrcι "πrbg μπoqεT νd dyαπηθfi d.φoσ εΙναι δ ιxη μoυ;'"'oπωE'iλεy αν τα dγ d'λματω αiτrj ξανα6ξηoε xαl δ6v λ6yεται μ6 xανiναν τq6πo "Hqα, d'λλα oiρανlα. M6yα; "Ηλιog i1yαπηoεu αiτηv. Tα γυvαιxεiα dyαλματα'!λεγαν πq6g τα d'νδqιxα, πιb7 ταyα διακωμωδoiv τ6 yεyov6E: "Aδτi η δπolα i1yαπi1θη ε7ναι fi Πηyfi xαt δyι η ''Hρα.'H "'Ηqα Ενυμφει3θη τoν Δημιoυqy6ιl. "oτι διxαkιζ dνoμαξεται Πηyfi, τo
εiE π6λαγog μεταφ6ρει d'πt'ραvτoν πoλι-oημαντoν xαqαβι.'H δ6 Πηyi1 αδτη, Ξ,ται d'g y[νει xαταvoητrj' δι6τι ε7vαι πηyiγ τot tiδατog, ε7vαι πηyrj τoσ doqατoυ π'ιlειiμα-

d'πoδεy6μεθα. T6 6'ιloμα τηζ ε7να, Mαρtα, αiτrj πoιj εig τα απλαyι,α τηζ δζ

τog, ?lyovταg Ε'να μ6νoν i1θ6ιl δ δπoT'o3 λαμβανεται μ6 τo d'yxloτqι τfig θε6τητo5' δg να εδρlαxεται εig θαλαoααν, δλ6xληρoν τ6ν xoαμov τq6φoνταE d'π6 τrjν iδ[αν τoυ την oαqxα. Καλ6g, ε7πε, Bxεivη φιλoξεvεT τ6v Δημιoυqy6v, d'λλα δtν yεννd τ6v Δημιoυρyoν μ6 τ6ιl d'νθρrilπιvoν τq6πo, δι6τι αiτ6E δ δπoTog Βyεννrjθη δg Δημιoυρy6E, ε7ναι δ υi6g τoσ Δημιoυρyo6, δ δπoTog Βφιλoτ6yvηoε τ6 τριoυπ6στατov μ6yεθog τdlιl oδqαν6ν 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

4t9

παγσ6φoιE τ61ναιg την τgιπατoιxoν ταυτην ατεγ6τιδα λ6γω πηξαg. -Eμειναν oδγ τα dγαλματα φιλονιxoδντα πεqi "Ηραg xαl Πηγfis παi δμoφιbνωE εΙπον' τληρουμ6νηg τflg flμ6qαg τ6 oαφ69 d,παντεg xαi &παοαι γνωα6μεθα. Kα[ ατqαφεig δ iερευg, φηαi παqα τQ βαoιλ6ψ' νδν παqαμειγoγ' δ6oπoτα, τ6 λoιπ6γ τflE tμ6qαg δλωg γαq iξει τ6 πgdγμα τελεiαγ δηλωoιν'τ6 γαq dναxυψαν, oδx 6oτιν δE τ6 τυ16ν. Mε[ναντog δd θxεi τοi βαοιλ6ω9 xαi Θεωqoiντog τα dγαλματα, αι}τoματωE iiqξαντo 1oρευoυααι αi z.ινυq[oτqιαι, xqουειv ταg xινυραg zαi αi" μoσoαι dδειγ xαi δoα iγδoγ τετραπoδα xαLπετεtνα &ργυq61qυoα δxαoτογ την iδiαν dτoτελεTγ φωνην. Toi δ6 βαοιλ6ωg φριxι<ioαντog xα[ δλου φ6βoυ πληαΘ6ντo9 dμελλεν dvα1ωqεTν' oix iφερε γαq τoi αtiτoματιoμoσ τ6v ταρα1oν' λdγει δ6 αι}τι8 δ iερευ g ΠqoυππιπτoE' &ναμεινoν βαoιλεδ παρεoτι γαρ τελεiα α.τoxιiλυιpιg' fiν Θε69 ΘεΦν oαφην[ααι f μTν f1qετioαντo. Τoυτωγ δ6 otiτωg λε1θ6ντων διηνoιxτo δ δqoφog τol γαo0 xαi zατξλΘεν dατηρ λαμπq6E xαL F,oτη Gπαγω τffg oτr]ληg τffg Πηγfrg xαl gιονη fxoυοθη τoιαυτη' Δ€oπoινα Πηγη, δ μ6γα9 fiλιog dπ6οτειλ6 μoι μηνυααι ooι dμα xα[ foαxoνfrααι τα πρ6g τ6xoν, &μiαντoν γαμoν ποιoυμενog πρ6g oε' μητηq τoi πριbτoυ πd,γτων τdlγ ταγματων γενoμ6νη, γυμφη τριιbνυμε μoγοχQατoQiαE oδoα' zαλεTται δ6 τ6 ιioπoqον βρ6φog αρ7aη xαi τ6λοg' dq1η μ6ν αωτηqiαg, τελog δ6 dπωλεiαg.

τq ιαυπ6ατατov αδτrjν oτ6yην''. 'Εξαxoλoυθoioαy 6μωg τα d'yαλματα να φιλoνιxoσy δια τrjv "Hqαv xαl τrfv Πηyiu xα[ 6λα δμoφιλνιυg ε7παv: "''oταv δλoxληqωθfi fi fiμ6ρα, θα μαθoυμε 6λoι xαl 6λαι τrjν d'λrjθειαν''' Καi d'φoσ Βoτραφη δ iεqει3g πqog τ6ν βααιλ6α ε'ιπεν: "Tcbqα παqαμεινε xι3ριε δια τ6 δπ6λoιπoιl τfig fiμ6ραg, δι6τι θα δπαqξει πλiqηs Βξηyηαιg τdιν yεyoνoτωu, xαθcbE αiτ6 πoι3 πρo6xυψεv δ6ν ε7ι, αι x αθ 6 λoυ τυyαTo ν "' Aφoυ παq6'μεινεv ixεT δ βαoιλε'ι5g xαl '!βλεπε τα d'yαλματα, ξαφνικα d'ρyιααν να yoqει5oυν αi xιθαqlατqιαι xqοι3oνταg ταg xιθαqαE xαl αi μoσααι να τqαyoυδoiy'xαl 6αα d'ρyυρoyqυoα τετραπoδα xαt πτηvα δπfiqyαν μ6'αα, τ6 xαθ6vα Ξβyαξε xαi μiαv φωνrjv.'o δ6 βααιλευg iπειδη Βτq6μαξε xαi Bxυριε'ιiθη d"π6 φ6βον, iπq6xειτo vd' φ{yει, δι6τι δ6y d'vτεyε την d'πρooδ6xητov ταqαyηv.'o δ6 iερει3E ΠρoιJππιπτog, λ6yει εig αδτ6ν: "Πεq[μενε βααιλεδ δι6τι πληαιαξει rj τελεiα d'πoxαλυι/'lιg, τrjν δπolαv δ Θε6g Βξ6λεξε νd' διαααφηvloει εig fημd'g''. Aδτα d.φoi εiπcbθηxαv Βαfioθη rj 6ρoφi τo8 ναor xαl xατfiλθεν doτηρ φωτειν6g δπεqdνω τoi d'yd'λματoE τfig Πηγηs xαl i7xoι5αθη ri d'xoλoυθοE φωνfi: "Δ6απoινα Πηyi, δ M6yαE "Hλιog μ6 '6ατειλεν vα αoδ φανεριboω xαl ταυτ6yρoνα vα δπηqετrjαω τα α11ετιxd' μ6 τrjν y6ννηαιν, xαθoδηycΙlνταg αε εig yαμov d.μ6λυντoν. Mητ6ρα d'φoσ yiνειg τoσ Πqcilτoυ εig 6λα τα ταyματα, θα ε7ααι i ,6μφη τoi μoναδιxofi Tqιαδιxoσ Θεoi' dνoμαζεται δ6 τδ d'oπoρoν βq6φos xαi ε7vαι i dqxi xαi τo τ6λog' i dρxi τfiE αωτηρiαg xαl

μ6 ταg πανo6φoυg ixαν6τηταg τoυ, d'φoi δια τo6 Λ6yoυ i'oτεq6ωoεν την

τ6 τ6λoE τfig d'πωλε[αg''' 

TΑ ΑPxΕΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗ:

Kαl ταυτηg

xηqυττει παγθν διαδημα βαoιλιx6ν' i1ον δπανω αrjτoδ θξ ciνθqαxog xαi oμαgαγδoυ λιΘox6λλητoν &οτ6ρα' δπερανω δε αι}τflg ioτατο doτηρ. Tα1υ δ6 πqoαταττει δ βαoιλευg θνε1θflναι πανταg τoιig οoφoυg αημειoλυταg δοoι frοαv δπ6 την βαοιλεiαν αrjτoδ' τ6γ δ6 xηqtxων ταTg οαλπιγξιν θπιαπευδ6ντων, παqεγ6νoντο' δg δ6 εiδογ τ6γ doτ6qα iπαγω τis Πηγls xαLτ6 διαδημα τφ doτεgoλiθφ τα τε ε'dδωλα iπ' θδαφoυg oυvτqιβεντα. εiπoγ' βαοιλεr giξα iνθεog x,αi βααιλιxη dγ6τειλεγ οiqανioυ παi θπιγεioυ βααιλ6ωg 1αqαxτξρα φ6ρoυαα'flγιiρ Πηγη Mαρlαg τi1g Bηθλεεμiτιδ6g iατιν θυγατηρ'τ6 δ6 διαδημα βαoιλιx6g θοτiν τ6πog' δ δε doτηq oriqανιον θοτiν μηνυμα iπi γfrg τεqατευ6μενog' θξ'Ιotδα dν6oτη βααιλεiα fiτιg παντα θξαιqεT τα τΦγ'Ιoυδαlωγ μνημ6αυvα. T6 δ6 τουg θεουg θδαφιoθffναι, τ6λοg τ{g τιμ(g αiτ6ν dφθαοεν' δ γαq θλθιbν πρεοβυτ6qαs dξiαg δν' δπωg τoυg νεαξoνταg iν αiτη iαοει' νδγ οδν βαοιλεl, π6μιi-lον εig'Ιεgoο6λυμα' εδqηοειg γαρ τ6ν υiον τoδ παγταγαxτog οωματιxαTg γυναιxεiαιg φερ6μενov. "Eμεινεν δd δ doτηρ θπανω τffg Πηγ1g, τffg xαλoυμ6νηg oδρανiαg, αχQιE oυ εξηλUoγ oι μαγoι' χαι μετ θxεlγωγ θπορευθη' δ oδν βααιλευg ΠεqοΦν μηδθν μεληοαg μηδ'δλωg dναμε[ναg' πqoοxαλεοαμενοg τουg δπ6 1εΤρα αiτo0 βααιλεig μαγoυg dπεμι|.rε μετα διbρων εig πqoox.υνηoιγ τo0 τε1θ6ντοE βαοιλ6ωg θθνδν dπαq1ην εiααγoμ6νoυg.
ν Ξ lc_^ ^

τfrE φωvfrE δoθεiαηg, δ,παγτα τα dγαλματα Eπεαoγ θπi πρ6oωπoν xαi θλεπτυγΘηοαν, μ6γηζ τηg Πηγis iαταμ6νηg' θν fr

Καt μoλιE i1xo6oθη αnτη η φωνη, δiι τα d'yαλματα 'ι!πεααy μ6 τ6 πq6oωπο'' xαl Βxλεπτιjνθηααν xαt μ6νoν τιj:Πηyis oτεκ6ταν δqθιo' εig αiτηv αι'εxoινcbθη τ6 βααιλιx6ν ατ6μμα, τ,:' δπoToν ε7yε 6πανω τoυ doτ6ρα α:ττ &νθρακα xαl oμαqαyδι λιθox6λλητo' [' δt d'ατfiρ oτεx6ταν πdvω d"π6 αiτιγz Aμ6oω9 δ βαoιλειig πqoαταζει l','] μαξευτoσν δλoι oi ooφol xαl oi iqurγ

παqoυαιαoθηααν τq{,yoνταg. Md-"; εΙδαv τoν d'oτtρα dvωθεv τis Πη';η;

vευταl oi δπoToι d'νijxoν εiE τ6 βαo[)-εu του iν6 oi xηρυxεg μt ταg oαλπιi";c;

xαt τo oτtμμα μ6 τ6ν doτεqωτ6 λ[θo zr:τα αyαλματα τα δπo|α εΙyαν αυντqψ}ε'. εig τ6 '!δαφog' εiπαν oi αoφo[: "βo^λεσ, q[ξα θε'ιxη xαl βααιλιxrj dνiτεi: φ6qvoνταg τ6 fiθoq τofr oiQανloι' ι'-r:^ Επιyεloυ βααιλ6ωE' δι6τι fi Πηyη εiνcu i xoqη τηE Mαqlαg τηg Βηθλεεμlτιδo;- τ': δ6 oτ6μμα ε'wαι βααιλιxdv yαqαr'τη7nατιxoν' θν[l δ d.oτrjq δ δπoToE πρoξει"εΙ τ6ν θαυμααμ6y ε7yαι oδqαvιoν μηι'ι'u+

δια τo{g dvθρcbπoυg. Aπδ τ6ν'Ιoι|,1ι d'νηy6qθη f7 βαoιλεlα πo6 d'πoqgLττε'

τo μrjνυμα dπoμαxq{νει τoυg θεoι:Ξ

δλα τα μvημoclυyα τdlν'Ιoυδα[ων. Atτ'':
xαθcbg '!φθααε τ6 τ6λo9 τfiE δ6ξηg τι,llδιοτι Aiτog δ δπoTog'{ρyεται'{yει με,'α-

λυτ6qαν d'ξ[αν δια νd dφηαει τo,''; ν{'oυE Θεo6g εig την θ6oιν τoυg. Tdη": βαoιλεi oτεTλε (d'πεαταλμ6voυg1 εi: 'Ιερoαoλυμα' δι6τι θα αυvαντi1σειΞ τ(1'g Υiοv τoσ Παvτoxqατoρog να εδρicrιsται εig yυναιxεlαv d'yxαλην.'' Παq6μεινεv δ d'oτiq d'νωθεν τiζ Πηy\g, τfig xαλoι5μενηE oδqανiαg, Ξc'; 6τoυ fiλθαν oi μαyoι xαl μαξl τoι Βπoρευθη' δ βααιλε{E λoιπ6ν τdlν Πεqαdlv yωρlg vα xαθυατεqrjclει r'α| ι* πεqιμtνει, πqοoεxαλεclε τo{ιE μα^,'oι.': τo6 διxoi τoυ βαoιλεloυ xαl τoι'ig Ξcτrε''λε μ6 δδρα να πqoαxυvi1ooυv τ6v βαa. λ{'α τ6ν iθvdlv δ δπoTog Εyεννιjttτ xαθιερrilνoνταg τηv d'qyrj μιd'E νic: ξωiE. 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

421

7-ρ6νον μετqητδν fμεqδν τα 'Ιερoo6λυμα xατ6λαβον xαl fiριilτων i.εγοντεE' ποδ θoτιγ δ τε1θεig βαoιλευg τΦγ'Ιoυδαiων; εig γαρ iz-εiγoυ πqοαxυvηοιv f|xoμεν' εiδoμεν γαq αι}τοr τ6ν dατ6ρα θν τff &νατoλfr xαi fiλθoμεν πqoοxυνfioαι αiτ6γ' dxoυααg δd ταiτα'Hq6δηE iταρα1θη xαL πσ"αα 'Ιερoο6λυμα μετ' αi'τol' παi πqοoxαλεααμενog τoυE iερεΤg xα[ γραμματεΙg τoi λαoi iτυγθdγετo παq'αιiτiν ποl δ Χριοτ6E γεννσται' οi δθ εiπoγ αriτQ' δν BηΘλε6μ τfig'Ιoυδαlαg' ο{1τωE γαρ γεγqαπται δια τoσ πqoφητoυ' xαL otl Bηθλε6μ, γf] 'Ιoυδα, oriδαμιiiE ii-αxiατη εi iν τoΤg f1γεμ6oιν'Ιοtδα' iz- οοl γαq μoι θξελευοεται ηγoυμενog' δατιg πoιμαγεT τ6γ λα6ν uoυ τ6γ'Ιαqαηλ. T6τε'HgιbδηE i_ιiθρα xαλ6oαg τoυg μαγoυg ηz-ρiβωoε παρ'αιiτQ τ6ν 1ρ6νoν τoδ qαινoμ6νoυ dοτ6ρog. oi δ6 εiπoγ αiτQ, δτι 1q6νον fμεqδν d1ομεν αημερoν τ6ν dοτ6ρα Θεωρoiντεg' xαl εi1ριE oδ την δδoιπoq|αν πoιotμεθα €ιυ; τδν δδε ιjπ'αι}τo0 δδηγουμενoι' iξητει γαq 'Hqωδηg τ6ν xαιq6ν uαΘεΙγ τfrg γεννηοεωg τοδ Xριοτoδ, oιx δg τιμffoαι θ6λωγ, dλλ'&γελεΤγ τoδτoγ βoυλ6μενog' xαi θξητoυν oi 'ΙoυδαToι παqα τδν μαγων "'6 iooμενoν xαi δι'δ παqειoι' xαi εiπoγ oi μαγoι' δν λ6γετε Mεoαiαγ θτ61Θη' oi δ6'ΙoυδαToι θΘoρυβηΘηoαν xαi αιτιoτfiναι αriτoTg oι}x iτ6λμων' iΦoυοι δ6 πq6g αι}τoιig'τηv oriραlnoν δixην εiπατε f1μιν τ(, θγνωτε' oi δi εiπoγ αιiτoΤE' d,πιοτ[αγ γooεTτε xαi οi'τε μεθ'δgxoυ otiτε 1ωρlg δqxου τιατευετε. o γαρ Xριo'τ6g δ τoσ i'ψioτου παTg θγεvνηΘη παταλυων i'uιilν τoγ νoμoν xα[ τιig oυναγωγιiE.

oi

δθ την δδοιπoρiαν πoιουμενoι

fi π6λιg τδν "Ιερooολυμων' xαl πqoαxαλcilνταg 6λoυg τoig iερεTg xαi yqαμματεTg τoi λαoδ' Bπληρoφoρηθη d"π6 αδτoιiE πol yεννιlται δ Xριατog. Aδτoi τoi ε7παv, εig Bηθλεtμ τfig 'Ιoυδα[αE, δι6τι Ξτoι '6yει γqαφεT iι'πo τov πqoφrjτη: "Καl αι) Βηθλε6μ yfi τoi'Ιoι3δα, δ6v ε7oαι xαθ6λου ααriμαντη μεταξ6 τ6ν fiyεμ6νων τoδ'Ιoιjδα' διoτι d'πo 6o6να θd" yεννηθfi δ δδηy6g τoi λαoi μoυ, τoi 'Ιαqαrjλ.'' T6τε δ'Hρr|lδηg Εxαλεoε xqυφα τo6g μαyoυg xαl iξηxqlβωoε π6τε iφανεqrbθη δ iι'oτηq. Aiτo[ ε7παν εig αδτ6ν δτι αrjμεqα xλεlνoυμε Ενα yq6νoν xoιταξoνταg τ6ν d'ατ6qα καi τcbqα δδoιπoqoiμε '{'yονταE δδηy6ν αiτ6y. Zητofroε τ6τε δ'Hqcbδηq να μαθει τ6ν yqoνο τfig yεννrjαεωE τοr Χρrcτoi, μη θ6λοly yα τ6v τιμrjoη, d'λλα να τ6ν d'φαv iαη. Κα[ o['ΙoυδαToι ζητo6oαν ri'π6 τoι5E μαyoυg να μαθoυν δια τo γεyoν6g τfiE yεννηαεωE xαi τ6ν λ6yo δια τ6y δπoToν εδρloxoντo ixεT. Κα[ ε7παν oi μαyoι: "Aiτoy τ6ν δπoToy δνoμαξατε μεαα[α Εyεννηθη.'' oi'ΙoυδαTo ι iθoqυ βrj θηααν xαi δ6ν τoλμοσααν να τo6E φ6ρoυν d'ντlqqηoιν. Ε7παy εig α8τo69: "Mιλfioατε yια oiqαvια δlxη εiE ημαq' τι yνuLq[ξετε:'' Aiτo[ εiπαν εiE α8τoι3g: "'Εξαιτ[αg τfiE d'πιoτlαg ααg δπoφ6ρετε xαl oijτε μ6' δρxo, oilτε δlyωg 6ρxo πιoτε6ετε.'o Χριoτ6g, δ Y i6 E τ oυ'Υ'ι/l loτoυ' Βy εvvη θη χατ αλtoνταg τ6ν νoμo oαg xαl ταE oυναyωyαg ααg.''

ν d" τ6ν πQ oσ2dυ ντjαωμεν.'' Moλιg τα ijxoυαε αiτα δ "Hqc|lδηE, Βταqαyθη xαl μαζ[ τoυ δλη

A6τoi πεξοπoqcbνταg tπl d'qxεταg iμ6Qog, tφθαααv εig'Ιερoα6λυμα xαl qωτoioαν λ6γoνταg'"πo6 εδρ[σ2ιεταL δ yεvνημ6νog βααιλε69 τdlν
'Ιoυ δ αtων ;'' H λθ o μεν 

422

TA APXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

oi δ6 xαΘ'iαυτorig βoυλευοαμενοι παqεxαλoυν αδτoυg δ6ξαoθαι δδqα τ6 τoιoδτoγ αιωπξoαι bx τ\g χιbQαE αtiτΦν, [να μη d,πooταα[α γ6νηται θν
πq6E τ6 xηρtξαι & θν τfr 1ιilqψ f1μΦν μεγdλα γ6γoνεν θαυμαoια θν τQ γεννdαΘαι αι]τ6γ' xα[

δiρα fν6γxαμεv

αιiτoTg' oi δ6 εiπoγ' f1μεTg πq6g τιμην αriτοδ

τινα; oiiφηαι' μεμνηoτευμαι μ6ν μ6νον, πqoγαμιαlων γενoμ6νων ουμβoλαlων' oi δd μαγoι πq6g αriτην' τiνog γ6νoυg δπαq1ειg, δτι τοιoδτoγ

Εiπογ δ6 o[ μαγoι τff Παqθενφ'τig xαλεT εig πεqlφημε Παqθ6νε; f δ6 λ6γεr Mαqlα' οi δd' π6Θεγ δqμωμ6νη; θx ταυτηg, φηoi, τffg Bηθλεεμiτιδοg xιbραg' oi δ6' oι}x do1εE oδν ciνδqα
-.i

xqυψαι xαLτα τοr iδioυ βαoιλ6ωg θνταλματα παqιδεTν; ο[ δ6 φoβηΘ6ντεg τ'αL παψπo}"λα π αqαxαλ6ααντεE αriτoriE dπ6λυοαγ. oi δ6 θξελΘ6ντεg τα'Ιεqoο6λυμα, frλθoν dνθα dπεατιiληααν τoσ dοτ6ρog αriτoTE δειxνυοντοg τ6 δεoπoτιx6γ βqrφos' xαi εiδoν την γεννηααααν xαLτ6ν γεννηθ6ντα xαi &νo[ξαντεg τoυg Θηoαυqουg αriτΦν xλιΘ6ντεg πq6g γffν, fiνεγxον αιiτQ δδqα 1qυο6ν xαi λiβανoν xαi ομυqναv' 1qυo6v δE βααιλεT, λiβανoν δg ΘεQ, oμυqναν δg ΘνητQ. T6τε θπληqιbΘη τ6 qηΘ6ν δια τoi προφητου' βαoιλεig Aqαβων παi Σαββιi δdlρα πρooolοoυαιγ' παi δoΘηαεται αιiτQ θx τoi 1ρυοioυ τflg Aqαβ(,αg.

λ6γετε λαβ6νταE δΦqα f|μαg τα δπ6 ο8qανloυ θε6τητo9 δημooιευθ6ντα

των, τoιiE πρoiτqειpαν να δεyθoσν τα δdlρα τoυg xαl εig τrjv αυν6yειαv να oιωπrjαoυν εig ττjv γΙlqαν τoυg δια νd' μrjν ylνη xαπoια d'πoαταoiα εi3 αiτoι3g. oi δ6 μαyoι ε7παy: "'ΕμεiE 6xoμiααμεν πρ6g τιμrjv τoυ τα δ6qα μαE δια vα d'vαxoινcbαoυμε 6αα oπoυδαTα xαl d'ξια θαυμαoμoi '{yoυv γ[νει εi; τrjν ycbρα μαg, τrjν oτιyμrjv πoιi Βyεννd'τo AiτδE. Καi iαεTg πρoτεlνετε d'φoσ λαβoυμε d'π6 Εαd'g δdιqα, να d'πoxqιiψ ω μεv 6oα'{'yoυν φαu ερωθ εΙ δια τrjν Bπoυqαvια θεδτητα, xαl να d'πoxρι3ψωμεν ταE Βντολαg τo6 iδinι. τoσ βααιλ6ωg;'' Aiτοi (oi'Ιoυδαio) φoβιoμlνoι xαi παραxαλδνταζ τoυζ πoλλαE φoQaζ τo{E iδιcbξαν' oi δ6 (μαyoa Βξερx6μενoι τlν "Ιεqoαoλιjμων {φθαoαν xαθoδηyo'ιjμενoι d'π6 τ6ν d'oτ6ρα εi3 τ6 δεαπoτιx6ν βρ6φo9' xαl εΙδαν τηι' μητ6qα μ6 τ6 παιδloy xαl δπoxλιyoμενoι dvoιξαv τo6g θηααυρoι3g τoυ;. πρoαφ6qoνταg εig Aι3τ6ν δq δd)ρL yρυo6ν, λiβανoν xαl oμυρναv. T6τε ΕπληριΙlθη δ λ6yoq τo6 πρoφriτoι': "βαoιλεTg Aραβωv xαl Σαββd θα πρooxομlαoυν δdlqα' xαi θα δoθoιaι'

A0τoi, dφol αυαx6φθηααν μεταξt'

dπεπιiηααg;f δ6 γ6νoυg μ6ν βαοιλιxoδ xα[ iεqατιxoi, τoi τε Δαυiδ xαi Aαριbν θγιil ιiπαq1ω, Q[ξηg τε τoσ 'Ιoυδα'

ioyυqloτηxε, ""Εyω μ6voν μyηστειL θεT, d'φoσ '{yιναν πqoyαμιαiα αυμβoλαια.'' oi δ! μαγoι εiπαν εig αι)τηι'. "ΕiE πoΤov yivoE dνrjxειg d'φ6τoι' iy6vνηoεE ixεTνoν:''"H δi εEπε' "Εi3 yivog βαoιλιx6y xαl i,ερατιx6ν τot Δαυ[δ xαl τo6 Aαq6ν iγrb dvηr"ιυ. d'π6 τrj qlξα τoυ'Ιo'ιjδα,

αδτη' "Aπ' αiτrjv, τηv 1ωρα τfi3 oi δ6, "Δ6ν d"π6xτηαε; λoιπ6ν xαπoιoν d'νδqα;'' Aδτη δi
Βηθλε6μ.''

Aραβ[αg.'' Ε7παy δt oi Mαyoι πq6g τrjv Παqθi'νoν' "Πσlg δνoμαξεααι πεqlφημε Παρθ6νε;'' Λlyει αiτfi, "Mαρ[α." oi δ6, "Aπ6 ποl πρo6qyεααι;'' Λiγει

εig Aiτoν, d'π6 τ6ν yqυo6ν τj3 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

423

θυγατηq μ6ν τoΟ'Ιωαπε[μ, γ6ννημα δ6 τflg δ6 πqooηνΦg πq6g }unηs'oi αυτηγ ειπoγ' μητηQ μητεQωγ, παντεg ol θεo[ τΦγ θΘγΦγ θμαxαριoαν ειg. T6 παυ1ημα ooυ μ6γα' δπερfiQαE γαQ παoαg ταg θνδ6ξoυg γυvαTxαg' παοdlγ βαoιλιαδων βαoιλιxωτ6qα θφανηg. To δ6 παιδioγ θπi γ{E θxαθητo δειiτεqoν θναqξαμενoν dτοg' μεqιxoν τfig τεxoυοηg 1αqαxτξqα 'ι1 εχωγ'ηγ γαQ αυτη μιχQoγ τφ μηχει d,γαγευoυοα, τQ δ6 oιilματι τqυφερ6ν, oιτo1ρoo0oα πωg τρ[,1ωμα τε xαλλιατoν την xεφαλην δεδεμ6νη' δ1oντεg δd μεθ'iαυτ6γ παTδα ζωγqαφoν &μφoτ6qων την δμοiωoιν τff xιbqφ dπηγαγov xαi θγ τιp iεqΦ α8τδγ θoτηoαν τρooπυνεToθαι δπ6 παγτων γραψαντεg o{1τωE θν 1ρυooTg τεταλoιg' θν τQ διoπετεΤ iεqQ διηλiφ ΘεQ μεγαλφ βαoιλεT'ΙηαoΦ, τ6 Πεqαιπ6ν xρατog dν6θηxεν. -Αqαντεg oi μαγoι τ6 παιδioγ 'Ιηooiν θν &γxαλαιg αιiτΦν εig €xαoτοg doπαοαμενοι xαi πρoοxυνηoαντεg αriτQ εiπογ' ooι τα οα φιλoτιμο0μεν ειE οr}gανoδtναμε 'Ιηooσ' oti xαλΦg θδιoιxoiγτο τα dιδιoixητα εiμη παρffg' oδx θτ6qωg iμiγετo τα dγω τoTg xατω, εiμη αriτ6g xατdβηg' dπρεπε γαq τo0τo τfl αoφff ooυ μεθ6δφ δ6oπoτα τoυg iινταqταg τoιoυτφ iν οιbματι μιεθoδεiααι τff off γεvνηoει. Τ6 δ6γ παιδioγ θγ6λα xαi θαxlqτα τff z-oλαxεiψ τδν μαγων' εiτα oυνταξαμενοι τff μητq[, παi αiτη αriτουg τιμηoαοα' xα[ oδτoι ταυτην δoξαοαντεg. δg θ!δει. fiλθoν θν δ τoπφ xατ6λυoγ xαi διηγoiντo πq6g dιλληλουg τα περi τοl παιδ[oυ xαi 1ωS dρα θφα[νετο α;.lτoτs' δ πqδτoE εiπεν' θγιil νηπιoν αl]τ6γ θΘειbρoυν' 6 δειiτεqog' θγιil, φηο[, νειilτεqoν τQιαχoγταετι]ν εiδoν'

'Aνuηg''. Aiτoi εiλαβιxα ε7παv εig ixεivην, "Mητ6qα τ6ν μητ6ρωv, δλoι of Θεol τdly ΒΘνdιv o6 iμαxαριoαν' T6 xαυyημα ooυ μεyαλo, δι6τι δπεq6βηg 6λαg ταg

θυyατ6ρα τoδ 'Ιωαxεtμ, y!'vνημα τfl;

T6 δ6 παιδlov Bxαθητo εig τo {δαφog xαl μ6λιg εlyεν εio6λθει εiE τ6 δει3τερoν ΞτoE τfig ξωfiE τoυ. Κατα ξιlα μ6ρog ε7yε τα yαqαxτηqιoτιxd' τfig μητ6ραζ τoυ' δι6τι α'iτrj fiταv μιxqd', μ6 d'παλ6 δ6qμα xαl αιτ6yρωμα μαλλru τα δπolα ε7yε δεμivα μ6 δqαToν τqoπoν. "ΕyovταE μαξ[ τoυg (oi, μαyoι) ξ'να παιδ[ ξωyqαφo, {φεραv εig τηv yrbραν τουg τi1ν εix6να xαl τδy διjo, xα[ την i'τoπoθ6τηoαv εiE τ6 iεq6v τoυg, rnoτε να πρoαxυvηθεi dπ' δλoυE, yρd'φoνταg εig αδτηv τd" 6ξfig: "Εig τδ θειx6'v i'εq6ν, εiE τ6v διrjλιoν Θε6ν, τ6ν μεyαλoν βαoιλ6α 'Ιηooσv, τ6 πεqαιx6ν xρατog iιφι6ρωAφofr o[ μdyoι ijψωclαν εig ταE yε[ραE τωv τ6 παιδtoy'Ιηαoσv, δ xαθ6ναg d.fi αiτo6g τ6v r)oπαoθη xαl πqoαxυvcΙlνταE τoi ε7παv: "Πq6g yd'ριν ooυ δoξαξoμεν o6 κα[ τd''!qyα αoυ oλqανoδιjναμε 'Ιηαoδ' Δ6v θα Βxυβερν6ντo καλατα d'διo[xητα, Βαy δ6ν παqευριαx6ooυν Βod. Δ6ι, θα {oμιyαν τα πd'νω μ{ τα xατω, iαv δ6v κατ6βαινεg δ 7διog, διoτι αiτ6 yqειαζ6ταv μ6 τfiv ooφlα αoυ δ{,oπoτα' να αυμμoρφcboειg τo6E d'πooταταg μ{' τfiv y{νvηolv ooυ εiE d'vθqcbπινov αdιμα.'' T6 παιδloν yελoloε xαl ακιqτoioεv d.π6 τα xαλd' λ6για τdlv μαyων. Aδτo[ Χ!ιοετωνταζ τηy μητεQα 2lαL αυτη τ[μωνταζ αι3τoιjg, xαl αiτoI d'φoδ iδ6ξαααv αiτrjv δπωg &'qμoξε, μετ6βηoαν εiE τ6v τoπoν δπoυ ε7yαν xαταλιjαει xαl διηyoivτo μεταξi των ταg Βντυπcbαειg των d'π6 τ6 βq6φos xαi πι1lg τoυg Βφα[vετo. 'O πρaτog iξ αiτιΙιν ε7πεν' "'Εyιil τoν '!βλεπα δg βq6φog,' δ δευτερoζ, "Εy(b τ6ν 'iβλεπα δg νiov τριαvτα Βτdlv'"
σε.''

βααιλιxoτ lρα δλων

Βvδ6ξoυq yυνα[xαE

τiν βααλιoαr7ν''.

xαl

d'πεδεlyθηg 

424

TΑ AΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ δ δ6 τqiτog"'Bγcb τ6ν {βλεπα δE y6qo-

δ δ6 τq[τog' θγιil γ6qoντα πεπαλαιωμ6γογ αiτ6γ Eβλεπoν. Θαυμαξ6ντων δ6 αιiτΦν την θναλλαγην τffg θdαg τo0 βρ6φoυg, δοπθqαg xαταλαβουαη g, θπdoτη αiτoTg dγγελo g iξαo'τqιiπτων φoβερ6g τff δqαοει λθγων αriτoΤg' τ6 ταγog θξελθετε τ6γ δδε μη τινα θπιβoυλην δπooτfiτε' θxεTγoι δ6 μετα δειλiαg εiπoν' xαi τ[g δ θπιβoυλευων τηλιxαυτη g πρεoβεiαg θεTε οτραγηγ6: δ υ6 εiπεν''Hριbδηg δ τΦγ'Ιoυδα[ων βαoιλευE. Tαlτα dxoυoαντεg oi μαγoι 1qηματιoθ6ντε9 δπ6 τor dγγ6λου, ειiοθενεTg [ππoυg θπιβιiντεg δι'ιiλληg δδot dvε1ιilQησαγ εiE την

α8τo[ μ6 τrjν iναλλαyrjν τfiE εix6νo; τoi βρ6φoυE. M6λιE i.ι,6xτωαεν, i'νεφανioθη εiE αδτodg d'παατραπτωι' &'yyελog φoβεo6g τfiν δψιν' λ6yoντα; τoυg: "Φι3γετε yqrjyoqα απ6 Εδa' μrjπc'lg αyεδιααoυv xαπoιo xακ6 Bναντ|oν oαg." 'ΕxεΓνoι εΙπαν μ! φ6βο. "Κα[ πoToE ε7yαι BxεTνog θεTε ατρατηγ6 πoi '{yει αy6δια καxα δι'α'1τrjν τηr d.ποoτoλrjν:'' Aiτ6E ε7πεv,""o'H ριilδηζ, δ βααιλειig τdιν 'Ιoυδα[ων."Yπαxoι3oνταg oi μd'yoι εig ττjv oυuβoυλrjν τoυ d'yy6λoυ, d'ν6βηoαv εi: yaiyoaα d'λoyα xαi d'vεyrΙlρηoαv dπδ

vτα fiλιxιωμ6νoν.'' Κα[ d'πoρoroαι'

1ιbραν

διαφoqετιx6 δq6μo δια τrjv γbραι'
τoυζ..'

αr]τΦγ...

α. Moνη Eοφιγμ6ι,oυ, x6δ. 14, φφ'195α - 209α (βλ. ειx. 56-62) β. Πατριαq1εio Ιεqοαoλυμων, xiδ. 14,φφ.97β - 1Ο7β (βλ. ειx' 64-76) γ. Bιβλιoθηxη Bατιxανo,t, xcΙlδ.555' φφ. 313β - 322α (β}". ειx. 107-108)

Ιωdννηg o Δαμαoxηνog, o μεγαλog Πατ6ραg τηg ανατoλιx{; Επxληo|αg, oτην αqxη τoυ Λ6γoυ τoυ, μαζ διαoι(lξει τqειg μoναδιx6g πρo_ φητεiεE πεQι τηζ Γενντ]οεωg τoυ Xqιοτor] πoυ πqo6ρ1oνταt απ6 τo μαντεioι' των Δελφιbγ, απo 6να ιεq6 τηg Αθηναg xαι απ6 6να δεriτεqo ιερo τoυ Απoi.λωνog' Kατα τα λεγ6μενd τoυ, oι 'Eλληνεg αναγνιbqιααν με αxqiβεια τη\' Γ6ννηoη τoυ Xριoτoυ, δι6τι oτην xΦqα τoυg oυν6βη θαυμα τqoμερ6ν| Oταγ o Aτταλog, o βαoιλιdg των Λαxεδαιμoνιων, xατtτιτηoε τo βαο[λειo τoυ Kαood,νδρoυ, αγαπησε τηγ αδελφη τoυ βαοιλ6ωg, την Δωqιαδα. Η τελευταiα δια να απoφfγει τoγ 6ρωτα τoυ Λαxεδαiμονα βαoιλ6ω9, 6ταν αυτο; επι1ε|qηoε να xοιμηθεt μαξ(, τηζ' τoγ μα1αiqωοε nιαι γ'ατoπιν xατ6λαβε τoι' θρ6νo τoυ. Mετd τoγ θαγατo τoυ Αττdλoυ, o αδεqφog τoυ Φlλιππog xατ6λαβε τo βαoiλειo των Α1αιιilγ xαι xατ6πιν εξεoτqατευοε xατα τηg Δωριαδαg. Mε μεγαλo φoβo oμωg, δι6τι η βαοiλιοoα ε[1ε ηδη xατατρoπιilσει τoυζ εxθρoυ; τηg. Eξαιτ|αζ τoυ φ6βoυ χαt τηζ αβεβαι6τητdg τoυ, εθειilρηαε 1qηoιμo ι'cι oτε[λει αγτιπQoσωπiα τωγ Αxαιιbν οτo μαντεioν των Δελφιbν δια να λdβoυι' χQησμo oγετιν'a με τηγ θxβαoη του πoλ6μoυ. Φθdνoνταg oι αντιπρooωπoι τoυ Φιλiππoυ στoυζ Δελφorig, 6λαβαν xρη-

o ΑγιoE 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

425

σμ6 o oπoιoζ αγαφεQ6ταγ oxι oτην 6xβαoη τoυ πoλθμoυ, αλλd την Γ6ννηoη του Xqιoτof . Η ι6ρεια Eυoπτ[α πρoανηγγειλε τη γ6ννηoη αλdθητoυ ανθριil:τoυ o oπo|og, δg Θε6τητα θα d'παλλαξει τov dνθρωπoν c}'π6 τfiν φθoραν τly d'νιατωy παθdlll. o φΘ6νog ηlαLτo μiοog τoυ απιστoυ εβqαΤxoυ λαor] θα οταθorjγ η αιτ[α δια να xρεμααθεT δψηλα δg xαταδιxog εig θd'νατον,υπoιι6νoνταg τo μαρτυριoν ψε τηv θ6ληolν Toυ.Η ι6ρεια oλoxληqιbνεt τo χQηoμ6 πqoφητευoνταg αxoμη χαt τηγ Ανdoταoη τoυ Xqιατoυ: Aφoi πεθανει θα iι"ναoτηθεT δια τfiν αicbνιoν ζ'iu. 'Exπληxτoι oι απεαταλμ6νoι απo τoν 1qηομ6 τηg ι6qειαE χαt μη μπoqω\'ταζ να xατανor]ooυν τα λεγ6μενd' τηg, αναρωτιoυνται γιατi τoυg δiδεται Ζaησμ6ζ για ανδρα, εγιb εxε|γοι ξητoυγ χQησμo για τηγ βαoiλιooα Δωριαδα. Η ι6qεια τoυζ απαντd oτι πληoιαξουν ανixητoι xαιqoi, διoτι oπωg η -\ωqιαδα ηταν ανixητη, 6τοι xαι Exεlγog αλλα χαι oι dνδqεE -Mαθητ6g, Αγιoι xαι Mαqτυqεg- πoυ θα παραμε[νoυν πιστo|' μαξi με Aiτ6v θd' τoιig ι,ιxrjooυν 6λoυE. H πqoφητεiα τoυ μαγτεioυ τωγ Δελφιilν δεγ ιxαγοπoιε[ τoυg απεoταλμ6νoυζ, oι oπo|oι με πεqιφqoνηoη μεταβα[γoυγ oε ιεqo τηg Αθηνdg δια γα i.αβoυν dλλo xqηoμo. Βxε| η ι6qεια Ξανθ|ππη, γνωρiξoνταg την αναρμooτη συμπεQtφoQα τωγ απεoταλμ6νων, με α^1ανd,xτηοη τoυζ απo}-('αλε[, θραοε|g xαι τoυg επιπληττει διoτι ειoηλθαν οτo ιεq6 oε xq6νo αxατdλληλo. Αυτo[ με τηγ oειqd τoυg την xλευαξoυγ χαι τηg ξητoυν να αταματησει γα ιιιλα αλλoxoτα χαι υπερηφανα. Η ι6qεια τηE Αθηναg, oπωg xαι η ι6ρεια τoυ ιαγτεioυ των Δελφιilγ, πQoφητευει την γ6ννηαη τoυ θεανθqιbπoυ o oπo(og Θα αναμι1θεi oε ανθqΦπινo xqεβατι, δηλαδτ] θα αναμιxθεi με την ανθqιbπιι'η φfοη xαι θα ενoαqxωθεi μ6οω xυηoεωg. Aiτοg, δg cLντιπρ6αωπog τoδ αηττrjτoυ θεo6 πod '{yει d'νlxητoν δdναμιv, τ6ν d'π6'ραyτoy x6αμoν θα lεριxλεlαει 6πωg 8να αiy6 xαl 6λoυ9 (τoιig δπαqκτοdE κ6αμoυg) θα τodg αφανloει. Σε ιερτ] θxοταοη η ι6qεια, ατεν|ξει την Δoξαν τoυ Xριοτoυ xαι μη μπoριi'lνταg γα τηγ απoδιboει διαφoqετιxd, την πεqιγqαφει με τo o1ημα ενog ιιυ^1ου που πεqιxλεi,ει xαι ξωoγoνε[ 6λογ τoγ xooμo. Απoγoητευμ6γoι xαι πdλι oι απεoταλμ6νoι τωγ Αxαιιilν, απoφαοltoυν ι'α πoqευθofγ απ6 τoγ γα6 τηg Aθηναg οε αλλo ναo τoυ Απ6λλωνog. Η ιιoqατη φωνη τηg εxε| ι6qειαE πqoφητεliει για τqiτη φoρd την 'Eλευοη τoυ Χqιoτoυ στηγ γη, o oπolog oνταg oυρανoπεμπτog, θα xυoφoqηθεi απ6 παρθfνo γυνα[xα. H oνoμαο|α τηg παqθ6νoυ, oυμφωνα με τoν xqηομo, αντιοτoι1ε[, οτoν αqιθμ6 δ('g \βδoμrjxoντα 6ξ, δηλαδη οτoν αριθμo 152, o oπo[o; πραγματι αγτιστoιχεi ατoγ λεξdqιθμo τoυ oν6ματog Mαρiα.

MΑΡΙA=

40+1+10Ο+10+1= 152= δlg

iβδoμrjxovτα Εξ! 

426

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Mετd xαι απo την τq(,τη πρoφητε[α, η διηγηoη του Ιωαγνoυ τoυ Δαμαοxηνoυ μαE μεταφ6Qει στην μαxqινη Πεqo|α y'αL εltLιιεντ,qι(lνεται οτον τgoπo μιε τoγ oπoio η ανθρωπoτητα πληρoφoqηθηxε την Γ6ννηoη τoυ Xqιoτoυ, τηι' οτιγμη πoυ η Παρθ6νo9 Mαqiα 6φερνε ειζ τo φωζ τo Φωg τoυ x6oμoυ! Eνα απo τα πoλλα ελληνιxd ιερd πoυ ευρiαxoνταν διdοπαρτα oε 6λoι' τον αq1αio xooμo, ηταν xαι τo ιεq6 τηg'Hgαg πoυ ευQισχ6ταγ οτα αγαxτoQα τoυ Π6qοη βαοιλ€ωg Κυqoυ. Συμφωνα με τη διηγηoη, xατα τη διd,qxεια μιαg νυ1ταg, τα αγαλματα τωγ θειilν εντ6g τoυ ιεqoυ dρxιoαν αιφνιδ[,ωg να 1oqεfoυν, δια να γιoqταοoυι' την Γ6ννηοη τoυ Σωτηqog. Tα ανδριxα αγdλματα 6λεγαν oτι η'Ηρα γ6ννηoε τ6xγo, εγι.δ τα γυναιxεiα, επιπληττoνταζ τα ανδqιxα, θλεγαν 6τι δεν ηταν η 'Ηqα αυτη πoυ γ6ννηoε τbτινo, αλλd η Πηγη xαι δixαια θα τηγ απoδεxτοtiν. Στoυg επ6μενoυg ατixoυg τηg θε(,αg τoυg υμνωδiαg τα αγdλματα απoχαλυπτoυγ 6τι η γυναixα Πηγη πoυ γ6ννηoε το τ6xγo oνoμαξεται Mαqiα: 'oτι διxαiωE δνoμαζεται Πηyi, τ6 d'πoδεy6μεθα. T6 δνoμα τηE εΙναι Mαρ[α' αιjτrj πoιj εig τα oπλαyνα τηζ δζ εig π6λαyog μεταφ6ρει d'π6ραντoν πoλι'αrjμαντoν xαραβι"H δ6 Πηyιj αiτιj, tται d'g ylνει xατανoητη' δι6τι εΙναι πηyrj τoi iδατog, ε7ναι πηyiγ τoi d'oqd'τoυ πνεdματog... To dγαλμα τηζ Πηγηζ, εiγαι τo dγαλμα τηq Ζωoδoγoυ Πηγηg xαι Yπεqαγiαg Θεoτ6xoυ. Eαγ oι oλυμπιoι δεν ηταν πqoπομπol τoυ Xqιοτor], δια πoioν λoγoν τιι αγαλματα oτo γαo τηg 'Hqαg 1oρευαν oλη την νυ1τα, πqoυπαντιilνταζ τoν Κυqιoν των Kυq[ων; Kαι πιilg ε|γαι δυγατoν τα αγαλματα γα απoxαλυπτoυγ τo 6νoμα τη: Θεoτ6xoυ, επεξηγιilνταζ τηγ πQoσωνυμiα τηζ Πηγηζ, ωζ πηγη τoυ αoρατoυ Αγioυ Πνεtματog; Edν για xαπoιoυg o Παναγιcilτηg Toυλατog εξαxoλoυθε( γα θεωρε[ται αιρετιxoE, τoτε οτην λiοτα τωγ αιgετιxιilν θα πρ6πει να πqoατεθε[, xαι ο Αγιog Ιωαννηg o Δαμαοxην6g. Mεριxα απo τα αγdλματα, αμ6οωg μετα, αQχtσαγ γα xqoυoυν τιg xιΘcιQεζ, oι μoυoεg dq1ιοαν να τραγoυδor]γ xαι τα αqγυqo1qυοα τετραπoδα xαι πτηνα αυγ6δευαγ την μελωδ|α με μια φωγη. o βαoιλιdg Kυqog xυqιεfθηzε απ6 φ6βo xαι αδυγατιilνταg να αντ6ξει την ταqα1η απoφαoιoε να απo1ωρηοει. oμωg, o ιεq6αg Πqofππιπτoζ τoγ ουμβofλειμε γα παQαμε(,νει, διοτι εxεiνη αxqιβι(lg την oτιγμη ξεxινoυoε η θεiα Απoxαλυψη. Kαι μoλιg αυτα ειπιbθηxαν, εο1[oθη η oqoφη τoυ ναου xαι o λαμπρo; αoτ6ραg θqιξε την φωτεινη τoυ δθομη οτo αγαλμα τηg Mαρiαζ ΠηγηΞ. Αμ6αω9, φωνη αxoυoτηxε απ6 τoν αοτθgα πQoζ τo dγαλμα τηg Mαqiαg: 

oΙ ΠYΡΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

427

Δ6απoινα Πηyi, δ M6yαg''HλιoE μ6 {oτειλεν να αol φανεqιilαω xαl ταυτ6yqoνα να δπηqετrjαω τα oyετιxα μ6 τrjν y6'νvηoιν, xαθoδηycbvταζ σε εiq yαμoν d'μ6λυντoν. Mητ6qα d.φoi ylνειg τoυ ΠqιΙlτoυ εig 6λα τα ταyματα, θα εΙoαι i ,uμφη τol μovαδιxoσ Tqιαδιxoi Θεoυ. δνoμαξεται δ6 τ6 doποqoν βρ6φos xαl ε7ι,αι i d"qxi κα[ τ6 τ6λog' fi dqxi τis αωτηρlαg xαl τ6 τ6λo9 τfig dπωλεtαg.
Moλιg oλoxληqιbθηxε o θεlog λ6γog, τα αγαλματα 6πεoαγ επi πρ6oωπoν, 6πεoαγ xαι πqooxιiγησαγ τo αγαλμα τηg Mαq(αg Πηγηζ, πoυ ηταν τo μoνo πoυ oταθηxε oqθιο. H Mαq(α Πηγη, 6νταg η ξωoδoxog Πηγη, θα φιλoξενoriσε στα oπλd1να τηζ τoγ Yιoγ τoυ Θεorj' Δι' αυτo xαι εοτ6φΘη με ατ6μμα βααιλιx6, ενιil υπεqdνω τoυ ναoυ τηg 'ΗQαζ o αoτ6qαg μετεωqιξ6ταγ στoγ
αθρα.

Πωg 6μωg δtjναται 6να αoτθqαζ γα μετεωQ[ξεται xαι πολυ περιoα6τεqo να oμιλεi; Tην απdντηση μαζ δiνει 6να9 αλλog Πατ6ρα9 τηg oqθoδoξi,αg, o Αγιog ΙωαννηE o Xqυo6οτoμoζ, o oπolog φανεqιbνει με χαQαχτηqιοτιπη οαφηνεια τιg dγνωoτεq πτυγ('q τoυ παρdξενoυ αoτ6qα, o oπo|og μoνoν αοτ6qαg δεν ηταγ.

Δι6τι ο αατ6ρα9 αυτog δεv εiyαι t'ναg απ6 τoυg πoλλoιig, μαλλov δεν ε[ναι αoτ6qαg 6πωg φαiνεται τoυλαyιoτov oε μiνα, αλλα xαπoια α6ρατη δiναμη η oπoiα μεταμoqφcbθηxε αε αυττju την 6ψη xαι {'yινε φανερη απ6 την ποqεiα τηg. Δι6τι δεν εiyαι δυνατ6y xαπoιog αατ6qαg vα πoqεdεταL πQoζ αυτrjν την xατεdθυνoη. Aλλα χαL αν τoy πειζ τjλιo, αx6μη 2{αι, αν τoν xτεLζ αελrjvη, αx6μη xαι 6λα τα αλλα αατ6ρια, βλlπoυμε να πoqευoνται απ6 την ανατoλi πρos την δ{oη. Aυτ6g 6μωg πορειjεται απ6 τoν βoρqα πQoζ τoy ν6τo. Δfiτι τ6αo απ6yει η Παλαιoτlνη απ6 την Πεqoiα. Δε6τεqoν, αυτ6 μπoqεlτε να τo xαταλαβετε xαι απ6 τoy xαιρ6. Δι6τι δεy φα[νεται μ6'αα oτην ν6yτα, αλλα ατo μ6oον τηg ημ6ραg, 6ταy o rjλιoE λαμπει' αυτ6 αxqιβcbg δεv εiναι χαQα2{τηQιστιx6 εv6E αατεqιod' o{τε τηg αελrjνηg' διοτι αυτη απ6yει τ6oo απ' 6λα ιbατε xqι3βεται xαι αφαviξεται 6ταv o rjλιοg λαμπει. Aυτ6g 6μω9 (o αoτiqαg) vlxηoε τιg ηλιαxlg αxτiνεg εξαιτiαg τηg υπεqβoλιxfiE τoυ λαuιllηg. ΦαiνεταL πLo φαlτειν6g απo τoυg αλλoυg αoτ6ρεg 2dαι σε αy6oη με τo φωζ τoυE 61ει την μεyαλdτεqη λαμψη. Tqiτοv, εξαιτiαg του 6τι αλλoτε ε[ναι oqατ6g xαι αλλοτε xρυβεται. Δι6τι φαιν6ταy oτι φιbτιξε τoν δq6μo μ6xQι ttαL την Παλαιoτ[νη. μ6λιg 6μωg 6φθαoαy στα Ιερoα6λυμα, xριiφθηxε''Επειτα παλι, 6ταν oυναvτηoαν (oι Mαyoι) τoν Hq6δη χαι τoυ εξrjyηoαν τoυE λ6yoυg δια τoυg oπoloυg εiyαu tλθει, 6xαyαv να φιjyoυν' xαι τdτε φανερc{lθηxε ξανα μπρooτα τoυg. Aυτ6 β6βαια δεy ε[yαι η xlνηαη xαπoιoυ 

428

TΑ ΑΡXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

αστεQιod, αλλα η xlνηoη xαποιαg δυναμεωE με υπεqβoλιxrj λoyιxrj. Δι6τι δεν εiyε xd'πoια διxrj του πoqεiα, αλλα 6ταy αυτol t'πqεπε να πqoyωρrjooυy' πQoχωQodαε μπqooτα τoυg.'()ταν 6μω9 oταματοdσαν' σταματo'ιjαε 2dαL αυτ6ζ' ενεqyιbνταg πd"ντα 6πωg αqμoξε' 6πωg αxqιβrΔE ο oτfiλog τηg vεφ6ληg, ο oπolog αλλοτε oτεx6ταν xαι αλλοτε ξεofixωνε τoυζ ΙoυδαloυE, 6πoτε yqειαζ6ταν. T6ταqτoν, απ6 τοιl τq6πo πoυ φαιν6ταy αυτ6ζ, θα μπoqotσεζ^ι)α τoν αναyνωqlαειg με oαφfiνεια. Δι6τι yωqlg yα oτ6'xεται ιpηλα, υπoδεlκvυε τoy τ6πo. oιiτε fiταv δυνατ6y oε αυτodg 1)α τoy δουν. Aλλα xατεβαtvoνταζ πQoζ τr]ν Υ0, 6δειyνε τoν δρ6μo. Δι6τι yνωqiζετε xαλα 6τι τoclο μιxρ6 τ6πο, 6αo καλυπτε μlα xαλdβα, rj 6αo ycbρo rjταν δυνατ6y yα xαταλαμβαyει τo clcbμα εν6g μιxqo{ παιδιoι3, δεν rjταν δυνατ6 yα τo yνωqiζει o αoτ6ρα; Δι6τι τo ι3ψog πoυ ατεx6ταv {7ταν πoλd μεyαλo xαι δεν αρxoιjαε δια ιlα εyτοπloει τ6oo oτει,6 τolτo, xαι vα τoν πqoαδιoqloει oε αυτοdζ Ιτoυ ιjθελαν yα τoy δoυy. Και αυτ6 (τo παιδ[) θα μπoqo6oε xαπoιοg να τo δει και απ6 τo φωζ τηg αεληvηg' η oπolα τ6clo ξεyωqlξει απo 6λα τα αoτ6ρια oε 6λoυE τoυg κατolxoυζ τηζ οιxουμiνηg πoυ {'yουν εξαπλωθε[ oε μεydλog πλατoE' ιbατε oε oλoυg φαlνεται 6τι ε[yαι xοlrτα' Πcbg λoιπ6ν o αoτ6qαg, 7τεζ μoυ' φανlqωoε τov τ6oo oτεy6 τ6πo τηE φατvηg xαι τηg xαλ6βαE, εαν δεν αφηνε τo τ6oo υι!lηλ6 αημεlo πoυ oτεx6ταν, δια ιlα xατ6λθει 21αL l,α clταθεl αxριβcbE παyω απ6 τo xεφαλι τoυ παιδιod; α. Ιωαννηg Xρυο6οτομog, Aπαντα, Kεφ. β', Oμιλlα οτ'. οελ. 63, εxδ' Kαqυοφυλλη, Aθηνα 1872. Tα ευριαx6μενα Παντα, τoψ. 57, oμιλiα aτ', oε}ι.57. β. 6xδ. J. Dumortier, Παρiοι: Cerζ 1966. Ιωdννηg o Xqυoοοτoμog πdνει φανεqο με διαφoqετιxd επιxειQηματα oτι o αoτ6qαζ πoυ oδτ]γηοε τoυg MdγoυE, δεν ηταν 6να9 απo τoυΞ πoλλoιig αστθQεζ τoυ oυQαγoυ, αλλα xαπoια αoρατη δυναμη η oπo(,α μεταμoQφωθη''ιε σε αυτην την 6ψη. E(ναι πρoφαν69 oτι o φωτειγoζ αoτ6qαg ο oπolog με τηγ φωτ-ειγη δ6αμη τQυπησε την oρoφη τoυ γαoυ τηE'Hqαg, ηταν 6να υπ6QλαμπQo σχαφoζ πoυ oρθα πεqιγqdφεται πqo 1ιλιdδωγ ετιilγ ωζ αστηQ, δι6τι xαι θνα φωτεινo οxdφog η θναg δoqυφoqog, την νυ1τα oμoιdξoυν με 6ναν αστθQα. O oυγxεx8ιμ6γoζ αστ6Qαζ δεν πορευ6ταν 6πω9 oι υπ6λoιπoι απo την ανατoλτ] πqo; την δυαη, αλλd απ6 βoqqα πqog ν6τo' δεν φαινoταν μoνoν την νυ1τα αλλα χαι τηγ ημ6Qα, xαι μdλιοτα η λαμΨη τoυ ηταν πιo δυνατη αx6μη xαι απ6 τη λαμψη του ηλioυ! Aλλοτε γιν6ταν φανερog xαι αλλoτε xρυβ6ταν, εγιb 6ται' προxωρουoαν oι μαγoι, πρo1ωρotiσε χαι o αοτ6ρα9, εγιb 6ταγ oταματoυοαν. oταματoυoε xαι αυτdg. oταγ δε oι μdγoι πληoiαοαν οτo oπηλαιoν τηg Γεννηoεωg, o αοτηq-oxαφog xατηλθε απ6 τo μεγαλo υψog ατo oπoio μετεωQι-

o Αγιog 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

429

ξoταν χαι με την υπ6qλαμπρη δ6oμη τoυ φιilτιοε τo οημεio oπoυ ευqιαxoται, τo Θεioγ βq6φog. o αoτ6qαg ξεxiνηοε την πoρεiα τoυ απ6 τo ιεqo τηg 'Ηqαg oπoυ φιilτιoε με τη δ6αμη τoυ τo αγαλμα τηE Mαρ|αg Πηγηg xαι oλoxληQωσε τη διαδρoμη τoυ στo οπηλαιoν τηg Γεννηoεωg oπoυ xαι παλι θπεμψε την υπ6ρλαμπρη δ6σμη τoυ πQoζ τo θε[oγ βqθφog' Moγoγ μ|α ανιbτεqη πγευματιxη oντoτητα μπoqεi γα διοιxε| χαι γα z'ατευθυγει τoν αοτθρα-oxdφog xαι oqθd ο Αγιog ΙωdννηE o Xρυoooτoμo; την περιγqαφει ωζ δ'ιjναμη με υπερβoλιNη λoyιxη. Η υπθρλoγη αυτη δυναμη δια γα πρot1παντησεt τηγ Γ6ννηoη τoυ Xqιoτoυ, εxφ6qει υμνωδiα ατα Eλληι'ιxd. xαι oνoμαξει την Θεoτ6xo, Δ6oπoιγα(2) Πηγη. Εxτog απ6 τoγ αοτ6qα, φωνη εξεqx6ταγ xαι απ6 την oμιλoυοα φηγo τηι, oπoiα τoπoθ6τηοε η Αθηγα οτην Αργιil. Kαι o αoτ€ραg παι η Αqγιil ηται, ozαφη πqooριoμ6να γα επιτελ6ooυγ μια συγχεχQιμθνη απooτoλη. Δεν ηταν oμωg τα μ6να' Σαg αναφθqω τoγ πυqαυy6α ξ[6y6G) τoυ Nιbε-Δευxαλ[ωνoE, τoν y'ρυαouαλλoν xqfiιλ'ι) με τoγ oπoiο πoqεriθηxαν oτoν α6qα o Φqiξog xαι η 'Eλλη,
τα πτεqoφoρα oyηματα πoυ ταξ(δευαν στLζ πτυχtζ τoυ αιθtρα(5), τo πτεQοlτo dρμα τoυ Διo9(6), τo πυρtλαμπEg oxημα('l) πoυ ταξiδευε πQoζ τoν oλυμπo ει'μ6οω θυελλιilγ χαL τo πυqινo oχημα τoυ πqoφητη Hλ[α τo oπo|o μετεωQιζoταν ειζ τoγ oυρανoν(8).
ι21 Δθoπoινα oνoμαξdταν παι η x6qη τoυ Πoοειδιbνoζ

χαι τηζ Δημητ8αq.

ι3\ Σιβυλλιαxo(, Xqηoμo(', Λ6γo9 πqιilτog. t-l) ΑπoλλoδωρoE, Βιβλιoθηxη, |, 82

oτρoQαλιyξι. (Kων/νog Πoρφυρoγ6ννητo9, De Sentetiis, ειx. 82, xαι Ευγαπιo:.
Fragmenta HistoΙjca, aεΧ. 229)

Eυqιπ(,δηg, oρtατηg, 999α.. Φερεxυδηg, Aπooπααματα, απι1oπ. 60. ι 5 ) EυqιπiδηE , Aπoαπαoματα Φαtθoντog, l7 1 ' ι6) o μtyαζ λoιπoν ηyεμιbν ZευE, oτoν oυραν6 πρoyοlριilνταg με πτερωτo αoμα πo8ε[εται πριilτog, διαxooμrbνταg xαι φρoντi'ζoνταg δια τα παντα' αιιoλoυθεi δε αυτoy oτρατια l)ειilν xαι δαιμoνων' (Πλατιoν, Φα(iρog,246, Ε) ι7) διj τ6τε oi πρ6E"oλυμπclν il'yει πυριλαμπ!5 iyημα dμQi θιlελλεlηαι xυxιilμεvoν iν

πυqlνφ μετεωqιξodαηg εig oδραvdv. (Ψελλog, Περ[ Ψυxig, σελ.

(8) παqαινεi oδν, [vα xαl αδτ6 τ6 oιυμα' 6περ Qηαlv "ijληE ox66αλoν'', πυρl θε|q'l izδαπανιjoιιμεν, ii d'πoλεπτ6ι,αντεg εig αiθlqα xoυ@iαο.lμεν, ij μετεωριoθιilμεν iπδ θεofi εiE τ6πoy iiιlλoν xαi riαcbμrιτoν' ij Βναcbματoν μlν, αiθ6ριον δl ij oδρανιoν' ot: δfi τετd1ηxεν δ τε θει16[τηE'Hλiιιg, xαl προ τodτου"Ενclly, μετατεθ6ντεg dπ6 τηE iνταiθα -Ξιυij6 xαl εiE θειoτlραν λijξιν ilπoxαταrlταντεg xαi "μηδ! τ6 τηq ijληq oxd6αλoν'', fiτoι τ6 6αυτιbν oιυμα, "xqημνφ'' xαταλε[ψαyτεζ. xqημνog δ! Βoτιν' dlαπερ εiρηxαμεν, δ πεqlyειοg τ6πoE... μ6vηq δ! τηE θεiαE ijρτηται το πρσ.yμα xαqιτog τηζ τΦ iπoρρfiτφ lυol τiν 8λην Ξxδαπανιbαηg τoυ αc[lματoE xαl τfiv Βμ6ριθη xαi yειbδη Qdoιν 6ynματι
128) 

430

TA ΑPXEΙA THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

To 1989, €να μητqιxo οxαφog με 16 μιxρoτερα αxαφη πoυ οxηματιtαι, €να xεφαλαio λαμδα (Λ), π6qαοαγ oταδιαxα παγω απo την oλλανδiα, το B€λγιo χαt τo Λoυξεμβoυργo. H τεxνoλoγ|α τoυ N.Α.Τ.o. μπρoοτα οτηι' τεxνoλoγiα αυτιilγ των οxαφιilν 6μoιαξε γα εLναι πρωτο^7oνη. Tην oτιγμη πoυ τα φωτoγqαφιξαν' την |δια oτιγμη τα ρανταq τoυg 6δει1ναγ oτι δεν υπηq1αι' πoυθεγα. To μηνυμα πoυ τoυζ δοθηxε t1ταν, ε[,μαoτε εδcb. To μητριxo αxαφo; ε|1ε oτo xθντqo τoυ τo ουμβoλo * . ,o iδιo οfμβoλο εμφανiοτηχε χαι σε 6γα αλλo oxαφog oτo Boqoντεχ τηζ Pωο[αg, oταν 6ναg γιγαντoοωμo; ανδqαg εξαφανιοε δυο μιxqα παιδια απo την xεντqιxη πλατε|α τηg πολη;. Oταγ τα παιδια επανηλθαν, πεqι6γραψαγ τo |διo oilμβoλo, τo oπolo οπιυ: τoυζ απoχαλriφθηxε βρ(,οxεται xωδιxoπoιημ€νo οτην α|θoυαα τoυ βαoιλιιι Miνωα, οτην Kνωoo τηg Κρητηζ (βλ. εm. 125). Αg επαν6λθoυμε oμωg τιilρα οτην διηγηoη τoυ Ιωαγγoυ τoυ Δαμαοxηνoυ. Oταγ o αοτ6qαg oxαφog απηυθυνε την θεiα υμνωδ|α rτQoζ τo αγαλμα τη; Mαρiαg Πηγηg μετεωριξoμενοg dνωθεν τoυ ναoιi τηg 'ΗQαE, o βαoιλια; Kυρog 6ντρoμo9 πρ6οταξε γq 6γr1xενTρωθoυν oλοι oι ooφoi χαι oι σημειoλfτεg τoυ βαoιλε[oυ τoυ. o αοτ6ραg παρ€μεινε αγωθεγ τoυ αγαλματoζ τηζ Mαρiαg, μ€1qι πoυ oι τρειg Mαγoι ηλθαν δια γα ουμπoqευθoυν. o Π6ρoηg βαοιλιαg τodg'6ατειi.ε μ6 δ6qα να πρoακυνfiooυv τ6ν βαoιλ6α τδν iθvrlν. oι μαγoι, oδoιπoριbνταg επ| πoλλoυg μηγεζ, 6φθαoαν oτα Ιεqoooλυpια. oπoυ xαι ριilτηoαν τoυg Ιoυδα[ουE πoυ ευqloxεται o γεννημ6νoE βαoιλια;. διoτι ηθελαγ γα τoγ πqooxυνηαoυν. Moλιg τα fixoυoε αiτα δ "Hqcilδηg, iταραxθη xαt μαξ[ τοιl 6λη fi π6λιE τ6ν "Ιεqoooλdμων. Oι Ιoυδαioι ξητηoαν να μαθoυν απo τoυg μαγoυg ο1ετιxα με τo γεγoγoζ τηζ Γεννηoεωg xαι oι μα^1oι τoυζ γγωστoπoiηοαν oτι, Aiτog τ6 δπoTον ιλv6μαζoν Mεoo[αν Βyενvηθη. oι Ιoυδα[oι, θoρυβημθνoι, δεγ τoλμofααν να φ€ρoυν αντiqρηoη. Oι μα.1oι τoυg επαν6λαβαν oτι' δ Xριoτog, δ Yiog τol'Υιllioτoυ' iyενvηθη xαταλdoνταE τ6ν v6μo τoυE xαl ταg oυναγωyrLg τoυg. Θoρυβημ6νoι oι Ιoυδαloι γqαμματε[g, 6διωξαν τoυg μαγoυg απo την πολη τoυζ χαt τoυg πρo€τQεψα\' να oιωπrjooυν δια να μfiν y[νη xαποiα d'πoαταα[α. Αυτo|, xαθoδηγof μενoι απo"τoν αoτ6qα, 6φταoαν oτo oπηλαιo τηg Γεl'νηοεωg. Aμ6oω9 πqoοxυνηοαγ τoγ Yιoγ τoυ Θεoυ xαι πρoo6φεραν τα διbqα τoυζ, πoυ ηταν 1qυooζ για τoγ βαoιλια, λiβανog για τoγ Θεo xαι ομυqνα γιcι τoν θνητo' Toτε απευθυνθηxαν πQoζ τηγ Θεoτoxo: ΠιΙιg dνoμαξεααι Παρθ{'νε; Και αυτη απoxρiθηxε, Mαρ('α. Απo πoυ ηλθεE; Η Mαρiα απd.ντηοε. Aπ6 τrjν 8ηθλε6μ. Tην οτιγμη εxεiνη τo θεioν βq6φog' xαθoταγ oτo 6δαφo9 xαι αq1ιξε τo δευτεqo dτoE τηE ξωηg τoυ' 6μοιαξε oτην μητ6ρα τoυ πoυ ηταν μιxqoχαμ(υμ6νη, με απαλo δ6qμα χαι χQυσαφ6νια μαλλια πoυ τα εi1ε με ωqαlo τqoπo δεμθνα οτην xεφαλη τηg. 

oΙ ΠYPΙΝoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

431

zqiθηxε:

o γ6qων απ' αυτoυg πliQε στηγ αγxαλια τoυ τo θεioν βqθφoζ χαt τoυ απoΠq6s yαqιν αoυ δoξαξoμεν α6 xαl τα '{qyα αoυ o'iqανοδdναμε 'Ιηooi' Δ6v θd' Βxυβερνcbντo xαλα τα d'διo[xητα, Bαv δ6ν παρευqιox6oουv iod' To δε βρ6φoq yελoυoε xαι oxιρτoljoεν απo τα xαλα λoyια των μαyων.

Oι τρειE μαγoι πqoοxυνηoαγ τoγ Ιηoori χαι τoυ απηtiθυναν 1αιqετιoμo.

ενα xqoνo οδoιπoqiαg' oταγ oι μdγoι 6φθαoαν oτoν Ιηooti, oυμφωνα με τη διηγηοη τoυ Ιωd'γγου τoυ Δαμαoxηνoti, τo θεioγ βq6φog 6μπαινε oτo δευτεqo 6τog τηζ ξωηζ τoυ. Δι' αυτ6γ τoν λ6γo o Ηριbδηg δι6ταξε να θαγατωθoυγ oλα τα νηπια πoυ ηταν xατω τωγ δυo ετιilν. Απ6 τoυg τθοοεριg Eυαγγελιoτ6g μ6νον o Mατθα|og αναφθqεται στoυE τρειg μdγουg. Δεν αναφθρει 6μω9 τoν 1q6νo πoυ εμφανiστηχε τo αστ6Qι, oυτε τoν 1q6νo πoυ 19ειdοτηχαγ oι μαγoι να μεταβoυγ απd την Περo[α oτην Bηθλε6μ. Aφoυ oι τqειg μdγoι πρooxυνηoαγ τoγ Ιηοoti,1αιρ6τηoαν τιμΦνταg xαι δοξαξoνταg την μητ6qα Toυ xαι ανα1ιilρηoαγ για τo μεQoζ οτo oπo|o εixαν zαταλιjοει' εxεi διηγoιiνταν μεταξti τoυg πεq[ τηg εναλλαγηg τηg μoqφηg τoυ Ιηooti, δεδoμ6νoυ oτι o γ6qων μαγoζ τον 6βλεπε ωg βρΕφog, o μεoηλιξ ωg l'6oν τριdντα ετcbν xαι o ν6og απ6 τoυg μdγoυg ωg yiρoντα ηλιxιωμ6νoν| Και απoqoιlσαγ oι μdγοι με την εναλλαγη τηζ μoaφTiζ τoυ θε[oυ βq6φουg. T6τε απαoτρdπτων dγγελog Κυq[oυ, φoβερ69 οτην 6ψη, εμφανiοτηxε ο' αυτotig πρoτqdπoντdg τoυg να αναxωqηooυν γρηγoqα, δι6τι o Ηqωδηg ε(1ε α,ιοπ6 να τoυζ xαταδιιbξει. oι τqειg μdγoι υπαxoυοαγ xαι πηqαν τo δqoμo τη; επιστQoφηE, ενω o Hqωδηg ματαια τoυg περ[μενε στα Ιε9oο6λυμα.

TqoμoxqατημθνoE με τηγ εiδηοη τηg Γεννηoεωζ τoυ Xριoτori o Hριilδηg, ε[1ε xαλ6oει xqυφd τoυζ τQεtζ μαγoυg δια γα εξαxqιβιiloει τoν xq6νo πoυ εμφανloτηxε o αoτ6qαg. Αυτoi τoυ απd,ντηoαγ 6τι ουμπληρωoαν oε ημ6qεg

T6τε δ "Hρcbδηg iπειδrj εiδε 6τι Βξαπατηθηxε d'π6 τo'ι3g μαyoυE, Βθdμωoε πd'ρα πoλιj xαi ξoτειλε xαi Bαx6τωoε δλα τα παιδια εig τrjν Bηθλε6μ xαi εig τd' περlyωqα τηE d'πο διjo Βτdlν xαi xατω, αι)μφcυvα πq6g τ6ν yρ6νoν, τ6ν δπoToν Βξαxρlβωoε d'π6 τoιig μαyoυg. (Mατθα[og, 2,16)

H oνoμαoiα μdγoζ oτην Πεqοiα, απoδιδdταγ σε ιερεig xαι ερμηνευτθg των Θε'ιxιilγ οημε(,ων. oι τρειg μdγoι δεν ηταν μdγoι με τηγ oημεQινη θγνoια τη; λ€ξηE, αλλd xατd την Σ(,βυλλα, ηταν ιεqε|g. oι'Eλληνεg ιεqεig τoυ ναoυ
τη;'Ηραg.

λtβαvoν.

Εig αiτ6ν θα μεταφ6qoυv oi

iεqεTg πqooφ\ρoνταg yqυα6ν,

oμtqνα xαι

(Σiβυλλα, Λ6y og Π ρrbτog) 

432

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHs

παι η Περο(,E, ηταν ι6ρειεg τoυ Απoλλωγoζ, oι oπo[εg xηqυτταν στoγ αQΖ(ιιιr xooμo τηγ'Eλευοη τoυ Ιηooιi Xριoτof (βλ. ειx. 36). oι 1qηομoi τoυ μαντε|oυ τηg 'Ηqαg οτην Πεqoiα, 6πωE xαι 6λoι γε\'ιΖ.(ι oι 1qηομo| των ελληνιxιbν μαντεiων τηg Αιγυπτoυ, τηζ ΙταλiαE, τηg Παλιιιοτiνηg xαι γενιxα τoυ αqxαioυ xooμoυ, δiδoνταν απo 'Eλληνεg ιεqεlg zιιι ι6qειεg οτηγ ελληγιxη γλιbοoα. Στην iδια γλιbοoα δoθηxε η υμνωδ[α τοι' αατ6ρα dνωθεγ τoυ αγαλματoζ τηζ Mαρ[αg Πηγηζ, oτην iδια γλιilooα εγqcιφησαγ τα Eυαγγ6λια. oι τqειg μαγoι πρooxoμιοαν οτo θε(oγ βq6φog 1qυοo, ομυqνα xαι λιftινι. Σμυqνα xαι λιβdνι, oπωg 61ει πQoαγαφεQθεi, παρηγαγαγ χαι oι Kρητε; τηg νηooυ Παγ1α|αg (Σox6τqαg) χαι τo πωλofοαγ οτην απθναντι 1ιbqα τη; Ευδα[μoνog Αqαβiαg. Eπιπλ6oγ oτην Περo|α, υπηρxε πληΘog ελληνιxιbν πdλεωγ xαι ιεριilν τι'lι' ιδqfθηxαν xατα την εxoτqατεiα τoυ Mεγαλoυ Αλεξdνδρoυ. Exτ6g τηE'Ηριι; τιμoνταν xαι η ΑρτεμιE(9), g'r' νηοo'Ιxαqoν τηg Περοιxηg θαλdoοηg, oτι,r: €1ει πρoαναφεqθε[,, υπηρxε, iεq6ν 'Aπ6λλωvog 6'yιοv xαl μαντε|οι' Tαυqoπ6λοr(10), ενι.δ 6αoιλιαg τηg Πεqοiαg εi1ε διατελ6oει xαι ο'Eλi-ηι' Yoταοπηg, o υι6g τoυ Αδιbγιδοg xαι τηg AQρoδiτηg, o oπoiog, xατα τογ Aπ6ατoλο Παυλo, πqoεQητευoε τ6ν Υi6ν τoi θεoσ μ6 δια6yειαν zcιι
ααφ/1νειαν.

Αg αναμνηoθoυμε oτι μεταξri των Σιβυλλιbν υπηq1ε xαι η Σiβυλλα η Πεqοig η oπoiα, oπωg xαι oι υπoλoιπεg Σ(,βυλλεg, ηταγ ι6qεια τoυ Απ6λλι'> νοE. Η Σiβυλλα η Πεqoig, ειxoν|ξεται oε πiγαxα απ6 λdδι τoυ ξωγραφoυ Γxoυερiνo' πoυ βρ|οxεται στηγ xεντριxη οαλα τηE πιναxoθηxηE τoυ Kατιτωλioυ τηg Ριbμηg. Στην επιγqαφη πoυ ουνoδεfει τoγ π[γαxα oι υπεr]θυι'οι τηg πιναxoθηxηg υπoγραμμlξoυν oτι 6λε9 oι Σiβυλλεg, μεταξυ τωγ oποiι,;ι'

παραθ6τoνταζ τoυζ 1qηομoυg πoυ δoθηxαγ απo τα ιερd τoυ Απ6λλωγoζ 7-(ιι τηg Αθηνdg. Η παqoυoiα τoυ xgυοoυ αγαλματog τηg παqθ6νoυ Mαq|αg oτoι' γαo τηζ'HQαζ απoδειxγυει 6τι oι'Ε,λληνεg ιεqεig xαθoδηγoυμενoι απo τoι'; Πατqιαqxεg τoυg, ανdμεγαγ την Γ6ννηoη τoυ Ιηοoυ Xqιοτof απ6 την Παqθ6νo Mαρ|α. Δι' αυτo xαι 6οπευoαγ γα πQoσχυνηοoυν τo θεioγ βq6φog π9ooφ6qoνταg τoυ διi:ρα. Eiθε oι 'Eλληνεg γα οπευοoυν xαι οημεqα να Toυ πqooφdqoυν oxι oμiqι να, λιβdνι Nαι 1qυoo, αλλd π[oτη, γενναιoτητα Nαι oμoλoγiα'
(9) την δ''Αρτεμιν πεqi την "Eφεοoν xαi τ6ν Π6ντoν, 3τι δ6 την Πεqoiδα xα[ τηr Kφητη. (Δι6δωρog, Βιβλιoθfixη,5'77 6). ' (10) Στqαβων, Γεωγραφιxd'' |6' 3.

Mε τη μoναδιxη αυτη διηγηοη, o Aγιog ΙωdννηE o ΔαμαoNηνoE απoz-ιιλυπτει oτι η Γ6ννηση τoυ Xqιoτof πqoφητευτηxε απ6 τoυE oλυμπ(oυ;. 

γ. Αγιog AθαγαoιoE AλεξανδqεiαE

A),ιιlζ Aθcιναoιoζ. Γxραβιlιiρα τoιl Ι698

Xαμενη< Γι'ιilπεqi τηg Ελευoει,;; τoυ Xριοτoυ οτην γη, τoυζ oπoioυg δι6oωoε o ηqωιxog Πατριαρ1ηg ΑλεΞαγ09ε|αg Αγιog ΑθαναοιoE, πoλλoi αμφιοβητηοαγ τηγ αυθεντιxoτητιi τoυζ.
τo1"ιoυ Tα Aρxεi,α τηg

oταν oτo oγδoo xεφαλαιo τoυ πριilτoυ

ση5, παQoυσ|αοα τoυg xρηoμoυg των Ελληνων φιλooοφων 

434

TΑ APXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ 'ΗλΘε
η οτιγμη να παQoυσιd,oω τα αυθεντιxα 1ειqoγqαφα με τoυE 1qηομofg

τωγ Eλλτiγων πqoφητων τoυ Ιηοoυ Xqιοτori, 6πωg αxqιβιbg τουg δι6oωoε o Αγιog Aθαναoιog, δι6τι πριν τo τ6λo9 θα φανεqωθε[ 6λη η αλtiΘεια. o Αγιog ηταν γνιilατηζ τηζ αληθε(αg, xαθιbg επ( πoλλd 6τη διετ6λεοε διευθυντηg τηg περ(φημηg βιβλιoθηχηζ τηζ Αλεξdνδρειαζ στηγ oπolα ηταν oυγxεντρωμθνα τα oπoυδαιoτεqα γqαπτα xεiμενα τoυ αq1αioυ x6oμoυ. Αξιoοημεiωτo ε[γαι dτι οτην εiooδo τηE ιεqηg βιβλιoθηxηg υπηqxε επιγqαφη πoυ 6γραφε Ψυxi g'ΙατρεToιΛ|) ' o Aγιog Αθαναoιog διθοωoε οτιg επ6μενεg γενε69 6oα επi αιωνεg oι μιαρo| πqooπdθηoαν να αφανiοoυγ. Στo 6qγo τoυ 'Εξηyητιx6v πεql τoi Βι' Aθrjναιg yαοδ, επεξηγεi σε πoιoν πραγματιxd ανηxε o να6g τoυ Αγνι(lοτoυ Θεοt] των Αθηνιbν, παραθ6τoνταζ τιζ πρoφητεiεE των Eλληνων δια τηι' 'Eλευοη τoυ Xριοτoυ oτην γη. To εν λ6γω 6qγo τoυ Αγioυ διαoιbξεται οτoν xιbδιxα Vat. gr. 1198 τη3 Bατιxαγliζ Bιβλιoθr]xηζ' στoγ xιbδιxα Βod]eianus Roe 5 τηζ Bodleian Bιβλιoθτixηg τηg oξφ6qδηg xαθιilg χαι σε δΦo αυλλoγ69 με τ[τλo Tα Ευριαιιoμενα Παντα Aγ(,oυ Aθαναo(,oυ' oι oπoiεE βq|oxoνται στηγ Eθνιz"li BιβλιoΘηxη τηg Aθηναg (θεoλ. 665 τιαt θεoλ. 667).

(l) 6ξηE δι} δπαρ1ειν τ/1ν iεqdυ 6ι6λιoθιjxη, ΒQ' fiE Επιy6yραQθαι "Ψux|s'Ιατρεioι'(Δι6δωqog, Β ι6λιoθi1xη, l' 49' 3) 

oΙ ΙΙYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

435

Πεql τoi ναoi, xαi, πεql τΦγ διδααπαλεi.ων, xαi τδγ Θεατρων τΦγ δγ'AΘηναιg. 'Eξηγητιx6ν περ[ τοδ θγ'AΘηναιg γαoδ.
ToυE ταg Θεiαg γραφαE μη θπιοταμθνoυg, θξ αιiτfrg λoιπ6ν τfig τδν πgαγματων φυαεωg, πεTσαι δφε[λoμεν περi θεoγνωoiαg λdγειν. δqdlμεν γαρ τιναg oriαlαg θν τfi πτiοει οri xατα φυoιν, dλλιi δπ6ρ
Aι3τoι3g

AΘΑNAΣΙOY ToY MEΓAΛOY

φυοιν μετα dλληλων δπηqετoυοαg oi6γ τι λ6γω, φυoιg f1 τδν δδατων, oι]αiα Qευoτη, xαi xατωφεqηg δπαρ1ει, πΦg δqiμεν τoυg λεγoμ6νoυ9 olφωναg bx τfig Θαλαoαηg {1δωq πg69 ταg νεφ6λα9 dναγoνταg'τ6 δ6 Θαυμαατ6ν qητ6ν τ6 δλμυq6ν &νεq16μενoν, γλυxυ θπi γffg δια τδγ δμβgων xατ6g1εται;πδg δ6 παλιν f1τlν oωματων φυoιg βoλιoτmfi xατα φυoιν δπαρ1oυοα. δραται dβ6λιoτog, xα[ ιiδυτog θν τoTg tiδαoι τξE Mαρμαqιxf,E Πεγταπ6λεωg;oιi μ6νoν δ6, &λλd γαq xαi tiδατog xαl πυq6g θγαγτiα f1 φιiαιg δπαq1oυοα, θν τQ iμα frν, δτε θν Λυxiαg τQ δqει τQ λεγoμ6νφ Ολυμπφ, xαθιilg μυqιαδεg dνδqrν δωqαxαοι, xαi μ61ρι τol γδγ θxε[νων βλεπoυοι, xαi &λλα παqαδoξα θν τfl xτlαει θεωqουμενα, xαi Θαυμαξ6μενα, d,τινα or]x dγ otiτωg δπ6ρ φυoιν γενdoΘαι dμελλον εi μη oriοiαg τιg θεol frν τoυτων δεαπ6ζoυoα, xαi τoυτoιg Bπιτq6πoυοα' dλληλoιg μη dγτιταττεoΘαι. δ'ελληνων παTδεg, βqoντffg oτεqρσg γινoμ6νη9, πδg d,παoα f τΦν dνθqιbπων φυoιg τq6μει, φq[ττει τε xαL θξioταται μηνυoυοα δια τor ο1ηματog, δτι rjπ6 δεοπ6τoυ iοτiν, τοδ ταg βqονταg θργαξoμενoυ.

iδiαy λoιπ6ν τrjν φtoιv τdlν πqαyματων, 6φε[λoμεν vd' πε[αωμεν rilατε να δμιλoiν διd. την θε[αν yvdlon,. Δι6τι βλiπoμε μεριxαg oiolαg εig τrjν δημιoυqy[αν να ε7ναι 6γι oυμφιbνωg πqoE την φιjoιν τoυg, d'λλα δπεqανω τfig φυαεrbq τoυg vα δπηqετolν fi μ[α την &λληv' δE παραδειyμα d'vαφ6ρω, τηv φdoιν τδν δδατων, τj δπotα δg oiαtα qευατη xαl xαθoδιxrj δπαqyει, πdlg βλtπoυμε τotg λεyoμ6νoυE ατρoβlλoυζ d'πo την θαλαooαv νd. δδηyo6v τo νεq6 d'νω πq6g ταg vεφ6λαg, xαi τo θαυμαατ6ν qητ6v 6τι τ6 d'λμυq6ν νεq6v d'll6qyεται, Βνδ τ6 yλυx6 xατεβαlvει μ6 τfiν βqoxi, εiE τrjv yfiν; Πdιg λoιπ6ν παλιν f1 φιioιE τdlν αωματων dν xα[ ε7yαι αιjμφωνog πρog τrjν φιjαιν, φα[νεται μη xαθoδιxη xαi αβ6θιατog εig τα νεqα τfiE Mαρμαριxfig Πεuταπ6λεωζ; ''oχL μoνov αiτ6, d'λλα μαλιατα xαifi φι3oιE iy6 ε7ναι dvτlθετog μ6 τo [iδωq xαl τ6 πδq, αυyyq6νωg fiτo xαπoτε εiE τ6 6qoE τfig Λυxlαg τ6 6yoτd'E θεlαg yQαφαζ, d'πo τrjν

oi δπoToι δ6ν yνωρlξoυν xαλα

μαζ6μενo "oλυμπoν, 6πω9 yιλιαδαι

dνθqrbπων '6yoυν δεT xαi, μ6yqι oημεqoν Βxεlyων βλ6πoυν, xαi d'λλα παqαδoξα δρατα εiE την κτloιy xαt d'ξια d'πoq[αg,

τα δπoiα δ6v Βπρ6xειτo ιlα δπεqβoυν τfiν φυoιν τωv i'αv δ6ι, Εδtoπoξε εiE αiτα xαπoια θεixη oδo[α, Βπιτρ{πoνταE
τωy vα μrjν dντιταααωvται μεταξ6 των' δ παiδεg"Ελληνωv, δταν ξεαπαoει ioγυ_

ρrj βρovτη, πdlE τq6μει xα[ Βξloταται δλ6xληρog i φtoιg τ6ν dνθρι|lπωv φαvεqrbvovταζ μ6 τ6 αyημα τηg, 6τι εδqloxεται xατω d'π6 τ6v Δεoπ6την, δ
δπoTοE πqoxαλεT ταE βρoνταE. 

436

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENΙΙΣ ΓNΩΣΗΣ

Kα[ τα0τα μθν πqog τουg dφελεατ6ρoυ g τΦν'Eλληνων f1γoiν dγραμματoιg, εig Θεoγνωoiαν φ6ρoντα δπoδε[γματα. πq6g δ6 τουg παqα αriτoTg ooφoυg, θx φιλoo6φων dρ1αiων δυνατiν, μαgτυq[αg πoλλdg περi Θεoοεβε[,αg τινθg 'Eλληνων οoφoi iiφαoαν, dλλα xαi την τoυ λQιστoυ oιχoγoμιαγ &μυδqΦg πgοεμηνυοαν. xαi γαρ πρ6 πoλλrν 1q6νων τξE Xqιoτoi θπιδημiαg, ooφ6g τιg 6v6ματι Aπ6λλωγ, θε6θεγ, δg οiμαι, θπιxινηΘε[,g, t'xτιαε τ6γ θγ Aθηναιg να6ν, γqαψαg θν αriτQ βωμΦ, dγνιilατω θεQ' θν αιiτQ τoiνυν αυνη1θηoαν οl πgdlτoι τΦν 'Eλληνων φιλ6ooφoι,'iνα πεqi τoσ ναoδ θqωτησωσιγ αiτ6ν, xαi πεql πqoφητεiαg xα[ θεoοεβεlαg, δν τα δν6ματα θqοlμεν ταiτα. πρδτoν Tiτων, δευτεqοg BiαE, τρiτog Σ6λωγ, τ6ταqτog Xεiλων, π6μπτog Θουxυδiδη g, Ετ'τog M6νανδqog, δβδoμog Πλατωγ. oδτοι oi δπτα φιλ6οoφoι dφηoαν τQ Aπ6λλωνι' Πqoφητευooν f1μTν, πρoφffτα, δ'Απολλoγ' τιg θoτιν δδε εiπoγ. τiνog 3τι δ μετα α6 βωμ6s οδτog; πq6E oδg δ Απ6λλων dφη' "ooα μ6ν πq6g dqετην xαl x6αμoν δριilρετε πoι ε[ν. πoιεΤτε. θγιil γαρ θφετμευω τqιο6να δψιμθδoντα. oδ λ6γοg ciφΘεγxτog θν dδεiω x6ρη dγxυμog iioται, ωσπεQ πυQoφoQoγ τoξoγ απαγτα x6ομον ξωγqηααg, πατρi, πqoααξει δδρoν. Mαqiα δ6 τ6 δνoμα αιiτfg.

μ6 τo{E ooφoιig, xd'πoιoι "Ελληνεg
ooφol Βx τ6ν d'ρyαlωv απoυδαiων φιλoαoφωll, dv6φεqαν πoλλαE μαqτυq[α-c δια τrjν θεoα6βειαν, d'λλα πqoανiyyεu λαν d'μυδqdιg xαlτην τo6 Xqιατoa oixoνoμ[αν.

d.μ6qφωτoυE, πot φ6qνoυv παqαδε[yματα διd' τrjv θεoyνωαiαν.'Εydl oyετιxα

Κα[ αiτα 6ooν d'φoqd' clτo6E d'φελ6oτεqoυE d'π6 τo'ι3g ''Ελληναg, δηλαδrj τoιig

Δι6τι πoλλα

πq6 τfig'Ελει3oεωg τot' Χριατoi, καπoιog αoφ6E dν6ματι Aπ6λλωη d'π6 τ6v Θε6v παqαxινo{μενog 6πωg πιστε{ω,'!xτιαεv τ6v vα6v εi3 AθfiναE, d'φoυ {yqαι/lε εig αiτ6v τ6ι, βωμ6ν, Ayvcbατφ ΘεΦ. ΕiE αiτ6y λoιπoν oυvεyxεvτqcbθηααv oi πq6τoι φιλdσoφoL τ6v'Ελλτjνων, δια vd' τ6ν ρωτησoυy σχετLι{iE μ6 τ6v vα6v, xαl δια τηι' προφητε[αv, xαl τrjν θεοo6βειαν' τrbι, δπolωy τd' dν6ματα α8τα θα d'vαφ6qoμεν' ΠqδτoE δ T[τωv, δε'ι)τερog δ B[α'<' τq[τoE δ Σ6λωv, τ6ταqτοg δ Χεiλων.
'{τη

π6μπτog
M
6'ν

δ

Θoυxυδ[δηE, ΕxτoE δ
Π λd'των.

A8τo[ oi 6πτd' φιλ6ooφoι ε7παv πρ6; τov Aπoλλωνα: " Πρoφrjτευσoν εiE fiμα; πρoφητα Aπoλλιυνα' πoToE fiτo iδιi. τlvog d'x6μη ε7vαι δ βrμ6s α8τ6g μετα
6otvα;'' Πqog αiτoig δ Aπ6λλων εiπεν: '"'ooα αyετιxα μ6 τfiν d'qετην xαl τrjν xoαμιοτητα παQα2lινεTτε να xdνoυν' πqd'ττετε xαl oεΤg. Διoτι iycb πρoφητε{ω xυβερνητην με τριπλην δπoclταoιy εiE μiαν. Toσ δπo[oι' δ dνε[πωτoE Λ6yog θd' xυoφoqηθfi εi; d'vυπoψlαατoν xoqηv, 6πωg d'xqιβωg το πυqφoρoν τ6ξov, d'φoi αiyμαλωτloει 6λou yεvιxlg τ6ν x6αμov' θd' τ6ν πρoαφtρει δg δdιqov εig τ6ν Πατ6.ραι'. Mαq[α δ6 τ6 δvoμα αiτfiE''.
c1π6

αv δρo E, 8βδo μo g δ 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

437

"Eοτι δ6 η λυoιg πqoφητεlαg oδτωg' πεqi μ6ν τοi γαo0 θoτιγ δ πρδτog λ6γog.6oα, φηαl, πρ6g x6αμoν τoi ναο0, xαi xαλλog δυγατ6γ δμTν πoιξoαι, τα dq6oxoντα τζl θεQ xαi dνθριbπoιg <πoιεTτε>. θγιb γιiq ιiπολαμβανω εΙγαι θγ τQ oι}qανQ τριαυπ6oτατov μ6γαν {iψιoτov βααιλ6α. τoυτoυ dναρ1og Θε69, xαi λ6γo9 θν dγαμω x6ρη oαρxorται, xαi δαπεq πυρoφ6qoν τ6ξoν, i| δg δυναμιbτερoν, <εig> d,παγτα x6αμoν φανηαεται, &λιεriωγ τoυg &νθριbπουg, δοπερ i1θυα θx το0 βυθol τξg dπιoτlαg xαi dγνωoiαg, o{ioτιναg πqooαξει τQ δαυτoδ πατq[ δΦqον.Mαqiα δ6 τ6 δνoμα αriτi1g. xαi τoiτo μ6ν πρoφητεtiωγ δ Απ6λλων εiπε' Tiτωγ dφη"'Ηξα f1 dνlα1oυαα δμTν μ6λλων τ6ν oriρανιoν τol Θεoδ' xαi πατq6g παTδα f1 dναq1og x6qη πdει. Biαg εiπεν' oδτoE θoτιγ &π6
τq6μει οriραν6g γfl τε <xαi> Θαλαοαα, ταqτατoι xαi βυθιoι δαiμονεE, αιiτoπατωq τqια6λβιog. Σ6λωγ εiπεν' 0ψ6 πoτε θπi την <πoλυ>ο1εδην ταυτην θλαoειg

'Yπdqyει f7 Βξιjyηαιg τfig πρoφητεlαg δg iξfig: Σyετιxωg μ6 τoν να6ν εlναι δ πqlτog λ6yog' Aναφtqει, 6αα ε7vαι o1ετιxα μ6 τrjv διακ6oμηαιν τoi yαoδ xαl ε7vαι δυνατ6ν εiE δμd'g vα πqoξενrjooυν 6μoqφια' εig τ6ν Θε6v xαi εig τo'ιjg d'νθqr1lπoυg 6αα ci'ρ6αxoυν νd' xd'ιlετε. Διoτι Εyrb θεωρdl δτι ε7ναι δ μ6yαq iψιoτog βαoιλειjE δ τριoυπ6ατατog εig τ6ν oλqανov. Καt δ Λ6yog αι3τol δE d'vαqyog Θεog, εig παqθ6νoν κ6ρηv
ΕvααqxcΙlνεται, 6πω9 d.xqιβdlq τ6 πυρφ6qov τ6ξoν, ij 6oo ylvεται iαyυρ6τεqα, 6λα θα τα d'πoxαλυψει εig τ6v x6αμov, d'λιεtoνταg το69 d'vθρcbπoυE, 6πω9 d'xqιβΦg τ6ν iyθυv d'πo τ6y βυθ6ν τfig d'πιατ[αg

oiρανδν βεβηxιilg, φλoγ6g iπoβαλιbv dΘαγατoγ πlρ. δν

oνταg ε7πε δ Aπ6λλων. ε7πε: " Θα ξλθει αι3τη fi δπoiα θα δψriloει πq6g yαqιv μαg τ6 oδqαunν παLδlov τoδ Θεol καi Πατρ6g' f1 παρθ{uog κ6ρη xυoφoρεΤ''. 'o Βiαg ε7πε: "Aδτ6g ε7vαι δ δπoTog ηλθεν d'π6 τo'ιiq ο'ι3qαvoig, d'φoδ δπ6ταξεv τ6 d'θανατoιl πσρ τfig φλoy6E. A8τ6ιl τρ6μει δ oiqαν6g, f1 yfi xαi fi θαλααoα, oi ταq-

xαl τfig d'yvolαg, το6g δπobυg θα πqoαφ6qει δg δrtlqoν εig τ6v Πατ6ραν τoυ. Mαq[α τ6 δvoμα αiτfiE. Aiτα πqoφητε6-

'o Tπων

ταqoι xαi oi δπoyθ6νιoι δαlμoνεζ,

τQι'-

Θε6E γαΤαν, xαl δl1α αφαλματog oαρξ γενηοεται d,παμd'τoυ θε6τητo9, &γιατωγ παθδγ λυoειg φoροloα, xα[ τoυτω πιπρ69 γενηοεται φθ6νog λαοδ, πα[ πq6g fiψog xρεμαoθεig, δE θαγατoυ xαταδιxog' εig παντα πρdοg

τ6v d'νθqωπov dπ6 τfiν φθoqd'ν τrtry d'νιατων παθiy. Κα[ τolτoν θd" τ6ν φθoνrjαει d"πιoτog λα6E xαl d'φofi xqεμαoτεT
δψηλα δE xαταδιxoE εig θαvατoν,8λα θα τα δπoφ6ρει μ6 πρα6τητα''. "o Xε[λωv ε7πεv: " 'Aφθαqτog φdαιg τoδ

oμαxαq ιog δ'lδ ιog Πατ6qαE''. 'o Σ6λων ε7πεv: ""Ωg ΘεoE θα φθαoει εiE αδτιjν τrjv πoλυδιηqημivηv yfiν xαl θα yεννηθη μ6 od'ρxαv d.λαθητoν. M6 d'vεξαvτλητα 6ρια δE θεoτητα θα Cι'παλλαξει

πεοεTται.

Xεiλωγ εiπεν' Αxαματog φυοιg Θεo0 γενηοεται, θξ αιjτor δ6 δ αriτ6g oiοiα, xαl λ6γog.

Θεoδ θα yεvνηθεT, Εξ oiolα xαl Λoyog''.

αiτoi

δ6 δ |διοg (λg 

438

TΑ APXEΙΑ TΗΣ XΑMENΗΣ rNΩΣHΣ

Θoυxυδiδηg εiπε' θε6γ α6βoυ xα[ μανΘανε. μη ξητει δ6 τιg θοτι xα[, πig;oιi γαq dατιν δτε oiπ δoτιν, δg δντα τoΦτoγ ο6βoυ παi μdνθανε. dοεβηE γαρ τ6ν γolγ δ θ6λωγ μανΘανειν θε6v. M6νανδρog εiπεγ' δ παλαι69 ν6o9, xαi δ νdog dq1αTog. δ πατηρ μ6νo9, xαl δ μ6νo9 πατηg. τ6 δν τρiα παi, τα τρiα iν. doαqxoν ααρxιπ6ν. γfr τdτoπε τ6ν oriρανιoν βαoιλ6α. Πλατωγ εiπεγ' θπειδη δ θε69 dγαθ6g. otj παγτων εiναι α1τιog. δg oi πoλλol λ6γoυoιν. πoλλΦγ δ6 d,ναiτιog, xαi τΦγ μ6ν dγαΘΦν, orjδ6γ αλλo φαμ6ν αiτιoγ εiγαι μ6νov τδν xαλΦν, xαxδγ δ6 oι]xdτι. Aδ παλιγ dφηoαν oδτoι oi ιi επτα χαι ειπoγ. ει μεγ πεQι τηE τoδ Xριατοδ oixoνoμiαg, xα[ πεqi τfrg &γlαg τριαδog. Aλλοs δ6 τιg τΦν'Eλλτ]νων οoφ69 μεθ' δτ6ρων τινιilν. Aoxληπι6g λεγ6μενoE, αiτηoαντων δqμηνεlαν τδν παγτωγ φιλοo6φων φιλoαoφιbτεgoν δo0ναι αδτοTE λ6γoν πεqi Θεoi φυοεωg. δ δ6'Eqμfrg λαβιbν oιφ6qιoν dγqαιpεν otiτωg' εi μη πρ6voια τιg τoΟ τΦγ παγτωγ xυρioυ, or} μην τ6ν λ6γoν τoΟτoγ dπoxαλυψαι f1βoυλoντo' oiδd δμαE τoιoυτoιg iργoιg xατεiγεν,iνα πεqi τoιjτωγ iqωτηoητε. οιi γαq θφιxτ6ν θoτιν εig dμυητoυg τοιαδτα παqαo16οθαι μυοτηρια' &λλα τζl γoi dxoυααγτωγ dxoυoατε' iiγ ιΞ μoγoγ ηγ' φωE γoεQογ πQo φωτoE ιΞ 5 ' γoεQoυ, χαι ηγ αυτα'.r εγωσιζ εχ τoΟ γol φωτ[ xαi πνεtματι.

'o Θoυxυδlδηg ε7πεν: "Nα αi'βεoαι τ6ν Θε6v xαl vα xατανo/1s. Miv ζητεTg (vα μαθειg) ποTo5 ε7ναι, xαl πrilg. Δι6τι oι3δiπoτε ε7ναι dv'ιiπαqxτog, δg δπαqyoντα λoιπov vα τoy o6βεααι xαi vα τ6y dvτιλαμβdιlεoαι. Δι6τι ε7ναι d.oεβig αδτ6E δ δπoTοg θ6λει oιiμφωνα μ6 τ6ν yoδy ν(ι.
"o M6νανδρoE ε7πεν: *o παλαι69 ν6o9 xαi δ vlog d'ρyαTog' 'o Πατ6qαE μoναδιxo;' xαl δ μovαδιx6g Πατ6qαg. To 8'vα τqiα-

Bξαxριβrbαει τ6y Θε6ιl''.

xαi τα τqlα Εvα.'Aααqxoν, 'ιlvoαqxov.'H yfi Βy6vνηαεν τ6v oiqανιον βαoιλ6α". 'o Πλατων ε7πεy: "'Επειδτj δ Θε6E ε7ναι dyαθ6E, δ6v ε7vαι αkιog δια τα παντcι

xαxα δ6 xαθ6λoυ''. Κα[ παλιv αiτoi oi 6πτα ooφol ioγυρloτηxαν xαl ε7παν.'Επειδi Gμ[ληoαν) δια τηι' oixονoμlαν τoi Xqιατoσ xαt διd' τfiνAy[α Tριαδα. Καπoιog &λλog "'Ελληναg ooφι53 μαξi μ6 xαπoιoυg d'λλoυE, δ λεy6μενo3 Aαxληπι6E, iπειδfi Ξξrjτηoαν δλoι o[ φλιiσoφoL yα διΙlαει 6qμηνεiα μ6 φιλoooφιxoτεqoν λ6yoν εiE αiτoι\E δια την φioιν τot'

δπωg oi πoλλoi λ6yoυv' Ε7vαι dναlτιog δi διd' πoλλd', xαt δια τα μ6v cLyαθα εiναι α|ιτιoE, δια τiπoτε d'λλo δtv λ6με 6τι εiνcu αhιog παqα μ6ι,oν δια τα xαλd', διd τα

'o δ6'Εqμη g λαμβανoνταg'{'ναυoμα'!yραψε δg 6ξig:

θεoδ'

"'Εαν δ6v δπfiργεν f7 πq6νoια τo0 Κυρbι' 6λωιl, δ6v θα iiθελαv να d'πoxαλl3ψoι'ι' τ6ν λ6yoν α'ι3τ6ν, oiiτε Βαd'g θα xυgtει'ε τoιαι3τη 6πιθυμtα δια ι,α ρωτfioετε δι' αiτα. Δι6τι δ6ν ε'ι,ναι δυνατ6y εig d'μι,η' τoυg να παqαδlδoνται τοια0τα μυoτηqια' d'λλd. cLφofr xατανorjαατε μ6 τ6ν νot'. d'xoιjoατε. ''Ενα xαl μoναδιx6 fiτo Φιυ; voερ6v, τ6 δπoTov πqotπfiqyεv τoυ yoερoi Φωτ6E' xαt fiτo αiτα €'vωαιg dπ6 τ6ι' Nοiν δια τofr Φωτ6E xαi τoσ Πvει3ματo;. 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

439

τα παγτα θξ αriτor, xαl εig αι]τ6γ, εiE γ6νιμoν θx γoν[μου, xατελΘιilγ θπi γoνiμφ {iδατι dγxυον τ6 tiδωρ θπoiηoεν. oiδαg πΦg oi τΦν'Eλληνων παiδεg πρoεφητευααγ xα[ τ6γ πρoαναq1oγ Θε6γ xαtτ6ν ουναναρ1oν αrjτoΟ υi6γ xα[ λ6γoν, xαLτ6 oυνθqoνoν αriτoσ xαi δμooυαιoν πνεi μα πqoεxηqυξαν, xαLτα τiμια τoδ αταυgoΟ παΘη πqoεxηqυξαν' αr}τQ fl δ6ξα xαi τ6 xqατog otν τQ &ναρ1φ πατq[, xαi τζl παναγiφ πνευματι, εig τoυg αiωναg τΦγ αiιbγωγ. dμηγ.

Tα παl,τα 6ξ α8τo6 xαl εig αδτoν, αφor xατfiλθε εig yoνιμoν (φ6αιv) Βx yoνlμoυ (Φι5oεωζ, εiE yoνιμoν iiδωρ, '6yxυoν

ΓνωqiξειE πrΙlg τα παιδια τ,7ν'Ελλrjνων πρoεφrjτευoαν xαl τ6ν πqoαναQχoy Θε6y xαi τ6l, oυvαyαρyoν Υi6ν αδτo6 xαi Λ6yoν, xαt τ6 δμ6θqoνoν αiτol xαi δμooιjoιoll Πνεiμα πqoεxrjρυξαν, xαi τα τ[μια παθη τoσ Σταυρo6 πqoεxiηρυξαν' εiE αiτδν fi δoξα xαl i iαydg μαξi μi τ6ν dναqyoν Πατt'qαv xαi τ6 παναyιoν Πνε6μα εig τotE αilναE τ6v αicbvων, Aμiu.

xατ6'oτηoε τ6 8δωρ.

α. Vat. gr.1 198, φφ' 65α-67α, (βλ. ειx. 98- 102)
β.

Tα Ευριαx6μενα Παντα Aγ('oυ Aθαyαoi,oυ, Παq[,oι 1698' Eθνιxη Bιβλιoθηxη Aθηνιilν, θεoλ. 665' οελ. 598, 599'

o Αγιog Αθαναoιog μαg εξιοτoρεi oτι πoλλα 1ρoνια πQo τηE Eλεrioεωg τoυ Xριoτoti οτην γη, xdπoιog οoφ69 oν6ματι Απoλλωγ, iιπ6 τoν Θε6ιl παqαxινoιjμεyoζ' 6πω9 πιoτε"bει, {'xτιoε τ6 yα6y εigAθrjναg, d'φoi'{yqαψε εig αδτ6ν τ6ν βωμ6v, "Ayνrboτφ θειj''. Η μαqτυqiα τoυ Αγ[oυ, φανεριilνει την μεγdλη αληΘεια πoυ επi, αιιilνεg πqooπαθηoαγ να απoxρtiψoυγ oι μεταγεν6οτεqo[ τoυ Ιoυδαloι παι Aοιατεg επ(oπoπoι oι oπoioι θεωρotiοαν τoυg oλυμπioυg δαiμoνεg ιαι φαντdoματα, αγ xαι εγνιbqιξαγ τιζ πρoφητεiεg πoυ απoxαλι|rπτoγται σ' αυτo τo xεφdλαιo. o Αγιog Αθανdoιog απoxαλεi τoγ Απoλλωνα ooφ6 χαι παQαχινoιiμενo απ6 τoγ Θε6! o Απ6λλωγ, xατ' εγτoλην Θεoυ, iδqυoε τoγ γαo των Αθηνιilν o oπo(og ηταν αφιερωμ6νog aτoν Ayνωoτoν Θε6ν. oι 'Eλληνεζ γνιilqιξαν dτι o να6g αυτog εi1ε ιδqυθε(, απ6 τoγ Απ6λλωγα, δεν γνιbqιξαν oμωg τoν Θε6 oτoγ oπolo ηταν αφιεqωμ6νoE o να6E. Δι' αυτ6 χαι oι ooφoi, πoυ συγχεγτριilθη7.αν σ' αυτ6γ τoγ γα6, qιbτηοαν τογ Απ6λλωγα σε πoιoν αx6μη ε(,ναι αφιερωμ6νo9: T[νog d'x6μη ε7ναι δ β'μ6s α8τ6g μετd' d'π6 Βα6να; o να69 xαι o βωμ6g πoυ υπηq1ε εxτ6E τoυ ναoti, ηταν αφιεqωμ6νoι στoν Aγνωoτoν Θε6ν' τoυ oπoioυ την 'Eλευoη στηγ γη, μoνoν oι 'Eλληνεg αν6με-

γαγ δι6τι εγνιbqιξαν τιζ πQoφητε(εg τoυ Aπ6λλωνo9 χαt των dλλων oλυμπ[ων. Δι' αυτ6 xαι η 1αqμ6συγη αγαγγελiα τηg ΓεννηοεωE τoυ Xqιοτoti δoθηxε oτoγ γα6 τηg'Ηqαg στην μαχQιγη Περοiα. Δι' αυτ6 χαι τo γυναιxε|o αγαλμα τoυ ναotj αυτotj ηταν αφιεgωμ€νo οτην μητ6ρα τoυ Yιου τoυ Θεoti, 

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Mαρlα Πηγη. Δι6τι oι ιεqε(g τoυ μαχQιγof αυτoυ ναoti, εγνιilριξαν τoυ; xqηομoυg χαι τιζ αληθειεE πoυ μαζ φανεριilνει σ' αυτo τo xεφdλαιo o Aγιo;
Αθανdοιog.
1. Πqoφητε(,α

Απ6λλωγoζ:

""ooα αyετιxα μt τfiν d'ρετiγν xαl τfiν xoαμι6τητα παqαxwεTτε νd' xανoυν. πρd'ττετε xαl αεTg' Δι6τι Βy6 πqoφητε'ι\ω xυβεqνrjτην μ6 τqιπλrjν δπ6ατααιv εi; μ[αν. Toi δπoioυ δ d'νεlπωτog Λ6yoE θα xυoφoρηθΠ εig d'vυπoιliαoτol' x6ρην, 6πωg d'xqιβ6g τ6 πυqφ6ρoν τ6ξoν, d'φoi αiyμαλωτiαει 6λoν yενιx6; τ6ν x6oμoν, θα τoν πqooφ6qει δg δ6qoν εiE τ6ν Πατ6qαν' Mαq[α δ6 τ6 δνoμα
αδτfig''.

H πgοφητεiα τoυ Απoλλωνog ουγανταται oε τ6ooερι9 1ειq6γραφoυ;
α. Vat gr. 1198, φ. 65β (βλ. ειx. 99) β' Σtνα 327' φ.236α (βλ. ειx. B8). y. Διoνυoi,oυ 281, φ. 103α (βλ. ειx. 48).
δ.

xιbδιxεg:

Σινd

1189' φ. 6β.

Η [δια πqoφητεiα δoθηxε χαι στoυζ Αqγoναυτεg, oταν αυτoi επιαxfφθηxαν τα Πιiθια Θερμd ατην π6λη Kυξιxo τηg Πqoποντlδog. Oπωg xαι οτην Αθηνα, Lτoι ,ιαι oτην Kυξιxo' υπηq1ε να69 τoυ AγνΦoτoυ Θεoυ, πoυ
ιδqriθηxε xαι αυτ69 απo τoγ Απ6λλωγα. H υπαgξη τoυ γαot] αυτoυ παραz"i_ γησε τoυζ Αqγoναυτεg να qωτηooυγ τoγ Απoλλωγα, σε πotoγ ανηxει o ναo;. Eπιπλ6oν, η iδια προφητε[,α απειxoνiξεται χαι σε τoι1oγqαφiα πoυ βρ(oxεται οτo πqooτωoγ τηζ xεντqιxτ]g πriληg τηg MoνηE Bατoπεδi,oυ (β).. εtι. 7). o αγιoγqdφog αυτηg τηζ τoιχoγQαφ[,αg, oπωg xαι o Αγιog Αθανασιoζ, απoχαλεi τoν Απ6λλωγα οoφo.

2. Πqoφητεlα T|τωνog:
δπo(n θα δψrilαει πρog yαqιν μαg τ6 o0qανιoν παιδ[oι' τoδ Θεoi xαl Πατρ6q f7 παqθ6νοζ χdQη xυoφoqεT.
f7

Θα ξλθει αiτη

3. ΠρoφητεLα Απoλλωγoζ:

oαqxαv d.λαθητoν. M6 d'νεξαντλητα 6qια δg θε6τητα θd' d'παλλαξει τ6ι'
d'νθρωπoν d'π6 τi7v φθoqαν τdιv dyιd'τωy παθdly' Κα[ τorτoy θd' τ6v φθovi1oει

'Ωq Θεog θα φθααει εig α8τ{7ιl τrjν πoλυδιηqημ6νην yην xαl θα yεννηθεT μ6 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

441

iiπιατog λα69 καt iιqo6 xρεμαατεT δψηλα δg xατd'διxog εig θαvατoν, δλα θα τα δπoφ6ρει μ6 πραoτητα. oπωg ε[δαμε oτo 6qγo Λ6yog εig ττjν Γ6ννηoιν τoi Χριoτοσ τoυ Αγ[,oυ Ιωαγγoυ τoυ Δαμαοxηνoυ, η πqoφητεiα αυττ] ανηxει oτoν Απoλλωνα xαι αναγγ6λθηxε απo την ι6qεια τoυ Eυoπτiα σε αντιπρooωπiα των Α1αιιbν. O Αγιog Αθανdoιog απoδ[δει την iδια πqoφητεiα oτoγ Σ6λωγα. Στo oημε|o αυτd ε[ναι ωφ6λιμo να διευxqινιoτεi 6τι πoλλ69 απo τιg τρoφητεlεg πoυ απoδ[,δoνται στoυg φιλoooφoυg, δεν ανηxoυν οε αυτoυg, αλλα oτoυg oλυμπioυg. Διαμ6ooυ τωγ αιιilγωγ, oι πQoφητε(,εg αυτ69 xατα','qdφηxαν xαι διαoι(lθηχαγ ωζ θεΤx6E διδα16g απo τoυg 'Eλληνεg φιλoο6φoυζ χαι 6τοι διατηρηθηπε η γνιiloη απ6 γενεα oε γενεα. Kατα τoυg πρΦτoυg χQιστιανιχoυg αιιilνεg η αρ1αιoελληνιxη γραμματεiα υπ6οτη 6ναγ αγελ6ητo διωγμo, πoυ εi1ε ωg απoτ6λεσμα τηγ απιbλεια τoυ ιιε^1αλυτ6ρoυ τμηματ6g τηg. 'Eτοι εiτε λ6γω xαταoτρoφτ]g τi φθoραg τωγ χειρoγρdφων, εiτε λ6γω αμθλειαg, εiτε λ6γω εoxεμμ€νηg παραπoiηoηE, αλλd z-υρiωg λ6γω dγνoιαζ χαι μη αγαγQαφηg xαπoιoυ ον6ματog, oι αντιγραφε(,g τιυν επoμ6νωγ αιιilγωγ απoδiδoυγ τιζ πQoφητε|εg oε διαφoqετιxorig φιλoοοφoυg.

Xαqαxτηριoτιxo παqαδειγμα ε(,ναι η ανωτ6ρω πqoφητε|α περi τoυ μαρτυq[oυ τoυ Xqιoτof, η oπolα απo τoγ Αγιo Ιωdννη τoν Δαμαoxηνo απoδiδεται στoν Απoλλωγα, απ6 τoγ Αγιo Αθανdoιo απoδ[δεται στoγ Σoλωγα, ενιil oε επτα διαφoρετιxd 1ειρoγqαφα πoυ φυλαοοoγταt σε μoνθE τoυ Αγ|oυ δgoυg χαι στo Σινd, η iδια πρoφητεiα απoδiδεται oτoγ Πλατωνα, οτον Χ[λωγα, oτoν Αγτ[o1o Koλoφιbγoζ, στoγ oμηQo χαι στιζ Σiβυλλεg. Kαθε μ(,α απ6 τιg xαταγραφ6E αυτ69 61ει τη διxη τηg υπ6oταση χαι τη διxη τηg εγπυq6τητα, διoτι o [,διog χQησμ6ζ τoυ Απ6λλωνog, διαοcδθηχε τoυζ ετ6μενoυg αιιilνεg απo πoλλoυg διαφoqετιxoυg φιλoα6φoυ9. Tα επτd 1ειqoγραφα οτα oπoiα xαταγqαφεται η πQoφητε|α τoυ Απoλi.ιυνog, εxτ6g τoυ Αγioυ Αθαναα|oυ χαι τoυ Αγ[oυ Ιωαγγoυ τoυ Δαμαοxηνoυ, εiναι τα εξηg: α. Σινα 327, φφ.235α-235β, Πλατων (βλ. ειx. 86-87). β' Δoηεruq[,oυ 5' φ. |24α, ΣLβυ\λα (βλ. ειx. 51). γ. Βατoπεδ('oυ 754, φ. 182β, oμηqoζ (βλ' ειπ. 54). δ. Διoνυα(,oυ 281, φφ. 103α- 103β, Πλατων. ε. Ιβηρων 386, φ. 174β, Πλατων. οτ. Richard Βent]eii Βpisto]a, οελ. 10, Aντioxog. ξ' Σινd 1189, φ.7, X[λωγ. 

142

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENΙΙΣ ΓNΩΣHΣ

4. Πρoφητε|α Σ6λωνo9:
Aδτ6g εΙyαι δ δποiog fiλθεv d'π6 τoιig oiqαvo'tE, d.φoi δπ6ταξεν τι) iι.θανατoιl πδρ τfiE φλoy6g. Aδτ6y τρ6μει δ o'8ραν6g, fi yfi xαt f1 θαλαoαα. ot ταρταqoι, xαl oi δποyθ6νιoι δαtμoνεg, τqιαμαxαqιog δ tδιog Πατ6qαE. H Lδια πqoφητεiα, αν }.{'αι απ6 τoγ Αγιo Aθανααιo απoδiδεται οτor' B[,α, αε τ6οoερα απ6 τα επτd 1ειq6γQαφα στα oπo[α ουγαγτd'ται, απoδ(δεται oτoγ Σ6λωνα. α. Vat gr. 1198, φ. 66α (βλ. ειx. 100). β. Σινα 327' φ.235β' Σoλων (βλ. ειx. 87). y' Διoνυoioυ 281, φ. 103α, Πλoυταq1og (βλ. ειx. 48). δ. Διoνυα(,oυ 167, φ. 151α,1ρ. Xiλων (βλ. ειπ.49). ε. Richard Βentleii ΕpistoΙa, oε}ι. 1, Σ6λων. aτ. Σινd 1189' φ.7α, Σ6λωγ. ξ' Ιβiρων 386' φ. Ι76α , Σoλωγ. 5. Πqoφητε(,α Αqιοτoτ6λoυζ: Aφθαρτog φdoιg τoi θεoi θd' yενvηθεi, Βξ α'iτoi δ6 δ [διog δg oio|α xαl Λ6yog. α.Vat gr' 1198, φ' 66α (βλ. ειx. 100). β. Σινd 327, φ' 235α (βλ. ειx' 86). y. Δtoνυαioυ 281, φ. 103α (βλ. ειx. 48). δ. Διoνυαloυ 167, φ. 151α (βλ. ειι. 49). ε. Richard ΒentΙeii ΕρistoΙa' oεχ. 7. oτ. ΙβiQων 386' φ. 114α.
Αqιoτoτθληζ, σε τoιχoγραφiεg πoυ βqlοxoνται στιζ μoν69 Bατoπεδ[oυ xαι ΠαντoxρατoQoζ τoυ Αγioυ oqoυg, χαι στηγ Moντ] Παναγ(,αg τηg BελλαTτισαζ των Ιωαγγiγωγ. 6. Πqoφητεlα Mεναγδρoυ η Θoυxιδiδoυ:
ε7ναι, xα[ πdlE.

o (διog χQησμ6ζ απειxoνlξεται oε πdπυQo πoυ xρατdει oτα 1€ρια

τoυ o

Nα α6βεoαι τ6ν Θε6l, xαi να xατανofig. Mην ξητεTE oα μαθειg) πο[o; Δι6τι oι]δ6πoτε ε7yαι dνιjπαQιdτoζ' δE δπαρyοντα λoιπ6v vα τoν o6βεααι xα[ yα τ6ν d'ντιλαμβανεoαι. Δι6τι ε7ιrαι d'oεβrjE αδτ69 δ δπoTo; θ6λει o{lμφωνα μ6 τoy yorv vα Bξαxqιβιboει τ6ν Θε6ν. α. Διoνυα(,oυ 281, φ. 103α, Θoυxιδlδηζ (βλ. ειx. 48). β. Vat gr. 1198' φ' 66β, Θoυxιδ[δηg (βλ. ειx. 101).
γ. Ιβηρων 386, φ.176α, M6γανδqog. δ' Σινd, 1189' φ' 7β, M6νανδρog. 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

443

7. Πqoφητεlα Πλατωνog: ν6oE xαl δ ν6og d'qyαTog.'o Πατtραg μovαδιx6g, xαi δ Πατ6ρα9. T6 ξιlα τqiα, xαl τα τq[α {'να. Aααqxoν' '6vααqxoy.'Η μoναδιxog yfi iy6ννηoεy τον o0ρανιov βααιλ6α. α. Διoνυo['oυ 167, φ. 151α, Πλdτωγ (βλ. ειx.49). β' Ιβηρων 386' φ. Ι74α , Πλατωγ. y. Σινd 1189' φ. 7β, Πλdτων. δ' Σινα 327, φ' 235β, ΠλoυταQχoζ (βλ. ειx. 87). ε. Διoνυoioυ 281, φ. 103α, Xiλων (βλ. ειι.48). oτ. Richard ΒentΙeii ΕpistoΙa, oελ. 7-B, Θoυxιδlδηg - Πλotiταqxog. ζ. Vat gr. 1198, φ. 66β' Mθνανδqog (βλ. ειx. 101).

'o παλαι6E

Mετd απo την παqdθεση χαt τηE πQoφητειαζ τoυ Πλdτωνog, o ΑγιoE Aθανdοιog απoδ61εται 6τι πqαγματι οι επτα οoφo( Βμlληααν δια τfiν oixoνoμ[αv τοσ Xqιατoσ κα[ δια τrjν Ay[α Tqιαδα! Eν oυνε1ε[α, oι επτd οoφol ξητoriν απ6 τoν Αοxληπι6 να δcbοει τη διxη τoυ εqμηνεiα πεq( τηg φrioεωg τoυ Θεoιj. Στην θ6αη τoυ ΑσχληπιoU παιQνει τoν λoγo o Egμηg παι διευxqιν[ξει 6τι oι λoγoι αυτo[ απoxαλυπτoνται 1αριν τηg πρoνoιαζ τoυ Kυqi,oυ για 6λoυg τoυg ανθqιbπoυg! 'Eτοι, για αλλη μiα φoρα o Eρμηs oμoλoγεi τoν Kυριoν τoυ.

8. ΠQoφητεiα Eqμoιi:
"Εαy δ6y δπfiqyεν fi πq6voια τoi Κυρioυ 6λων' δ6ll θα iiθελαν να d'πoxαλιiψoυν τ6ν λ6yov αι3τ6ν, oijτε Βod'E θα xυq[ευε τoια'ιjτη iπιθυμtα δια yα qωτrjoετε δi αδτd.. Διoτι δ{y ε7yαι δυyατ6ν εiE d'μυrjτoυE, να παqαδlδoνται τoιαιjτα μυoτrjρια' d'λλα d'φoi xατανorjoατε μ6 τ6ν νoiν, d'xoιjoατε. "Ενα

xαi μoναδιx6 fiταv Φdg νoεq6v, τ6 δπoioν πqoδπfiqyεν το6 νoερoi Φωτ6g' xαl fiταν αiτα 8yωαιg d'π6 τ6y Noiy δια τoi Φωτ6E xαl τoi Πνεdματoζ' Td' παντα Bξ α'8τo6 xαl εig αδτ6ν, d'φo6 xατfiλθε εiE y6νιμον
(φιiαιν)

ix

yovlμoυ (Φtoεωg), εig y6νιμov fiδωq, {yxυov xατ6ατηoε τ6

ijδωρ.

α. Vat gr. 1198, φ. 66β' 67α (βλ. ειx. 101-102). β' Σινα 327, φ' 235α (βλ. ειx. 86). γ. Διoνυo[,oυ 281, φ. 103α (βλ. ειx. 48). δ. Mαλαλαg, Χqoνoyραφlα, oε}".26. ε. Kfqιλλog, Κατd Ιoυλιανoυ, Ι,552 B xαι Ι,556 Α.
οτ. Ιβηρων 386' φφ. 173β,174α. 

444

ΤA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Αφoιi o αγιog Αθανdοιog παq6θεoε τιg πqoφητε(,εg τoυ Απoλλωνoζ, τoυ Eqμoυ χαL τωγ αρ1α|ων οoφιilν, oτoν επiλoγo τoυ λ6γoυ τoυ διατυπιilνει τη\' dπoψη τoυ o1ετιxd με τηγ εγxυρ6τητα χαι την αληθινη υπoοτααη oλοlι' αυτιδγ των πρoφητειιbν: Γνωqtξειg παlg τα παιδια των'Ελληνωv πqoεφfiτευσαν xαt τov πqοdναqyoν Θε6v xαi τ6y αυlrαναρyον Υi6ν αιjτοi xαl Λ6yoν, xαl το δμ6θqoνoν αiτoi xαl δμoo6oιov Πvεiiμα πqoεxrjqυξαν, xαl τci τ[μια πd'θη τo6 Σταυqoi πqoεxiγρυξαv, εig α'ι3τ6ιl i δ6ξα xαl fi iαyι|; μαξi μ6 τ6ν d'ναqyoν Πατ6qα xαl τ6 πανd'yιον Πvεfrμα εiE τo6E αidlναg τ6ν αirbνων, Aμir. Tα oυμπερασματα διxd oαE... 

δ.

Aγiα Aιxατεqiνη

A^,ι[c1

11yCι7gρ[1ιη.
t 7οLl (ιι(|)\'(ι

Φooητi ειxoνα τoι'

H Αγ[α μεγαλoμαqτυg Αιxατερiνη γεννηθηxε τo 294 μ'X. oτην Αl'εΞιιr,δρεια xαι ηταν xoρη τoυ'Eλληνα ηγεμoνα τηg πoληE Koοτoυ o oπo[o;. τ9ιι, αναλαβει την διαxυβ6Qγηση τηg Αιγυπτoυ με εντoλη τoυ Pωμαioι' c/.ι1τoχQα-τoρα Διoxλητιανoυ, ηταν βαoιλιdζ τηζ Kυπqoυ. Η Αγiα ηταν.7νιυοτt1 .,,ια την 

446

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

σoφια τηζ χαι εixε οπoυδdσει στιζ εθνιxθg ο1oλ69 τηg Αλεξdνδqειαg φιλoooφ(α, πoiηοη, qητoqιxη, ιατqιxη, μoυoιxη, φυοιxη, μαθηματιxd χαι αστQoνoμiα. Η εξαιρετιxη τηg μ6qφωση, η αQιστoχQατιx!τηq xαταγωγη, η αqετη χαι η εχτυφλωτιxη τηζ oμoQφιd, την xατ6οτηoαν περιξητητη νfφη τηg επoΧηζτηζ. Eπiμoνα oμωg αqνι6ταγ xαθε υπoψηφια πρ6ταoη,6ωg 6τoυ xαπoιog μoνα169 τηg γνιbριαε τoν αληθιν6 Nυμφio των ιpυ1ιilν, τoν Ιηοoti Xριατo. Eβαπτ[oθη 1qιoτιανη ιαι 1dριν τoυ Κυqloυ τηg παρ6μεινε παρθθνoζ μ6χQι τo μαqτtiqι6 τηζ, με oxoπ6 να <γυμφευθε1r> τoγ Nυμφ(oν. Θεωqε(,ται η Αγiα τηg γνι(loηg χαι τηζ ooφ[,αg xαι ε[γαι η πqoοτdτιδα τωγ φιλoαoφων, των xαθηγητων χαι τωγ oπoυδαοτcδγ. Mετα την Yπεqαγiα Θεoτoxo θεωqε(ται η πιo oεβαοτη xαι δημoφιληg Aγiα οτιE ταξειg τoυ Xqιoτιανιομoυ. Στιg αq16g τoυ 4oυ μ.X. αιιbνog, 6ταν βαoiλευε oτo ΡωμαΤx6 xqατog o αυτoxqdτoqαg Mαξθντιog, η Αγiα oμoλ6γηoε την πioτη τηζ στoγ Xριοτ6 xαι xατηγoρηαε δημ6οια τoν Pωμαio αυτoxqdτoρα γtα τιζ θυοLεE τoυ oτα ε[,δωλα. oι Pωμα[oι, οε αγτ[Θεοη με τoυζ'EλληνεE, δεν εξυμνoυσαγ τo xdλλoE, αλλα λdτρευαγ τα ε|δωλα y'αL τLζ π6τρεg. Η Αγ(α παqoυoιdoτηxε ενιilπιον τoυ Mαξεντ[oυ γνωoτοπoιΦνταg τoυ τo oνoμα τηg αλλα χαι τηγ ελληνιxη τηg μ6qφωoη: "Ε7'μαι x6ρη τoi βαoιλiωg πoιj fiταν πρiν €ιπ6 oiνα καt δvoμαξoμαι Aixατεqlνη."Εχω oπoυδααει xαθε Βπιατrjμη, 6πωE ρητoριxrj, φιλooοφlα, yεrυμετρ[α xαl d.λλεE''. o αυτoxρατoQαζ 6μεινε 6xθαμβog απo την oμoqφια τηg γυναixαζ χαι oυγx6ντqωoε πενηντα qητoqεg απ6 6λη τηγ αυτoχQατoqlα τoυ δια γα τηγ πεiooυγ να αρνηθεi τoν Xqιοτ6. Αγτ| 6μωE oι ρητoqεg γα πε|ooυγ την Αγ[α. πεioτηxαν oι (διοι απo τα επι1ειqηματd τηζ, δι6τι αυτα ηταν βαoιoμ6γα oτα ρητα xαι τιζ πQoφητε(εE των oλυμπ(,ων Αθαγατωγ χαι τωγ Eλληνων φιλoooφων, περi τηg Eλειioεωg τoυ Ιηoοti Xριοτoli επ(, τηg γηg. oι λ6γoι τηg Αγiαg οταθηxαν αφoQμη να οτqαφofν oι πενηντα qητoρε; πQoζ τoγ Xqιοτιανιoμ6. 'Eξαλλog o αυτoxqdτoQαζ διθταξε να ρι1τoιiν oτην πυqα. H Αγ[,α φυλαxloτηxε xαι βαοανLoτηιιε' αντi 6μωg να xαμφθεi η π|oτη τηg, πqoo6λχυσε στoγ Xqιοτιανιομ6 την γυνα[xα τoυ αUτoχQdτoρα, €ναν αξιωματιxo τoυ χαt διαxoοιoυg oτρατιιilτεg. Mετα τoγ απoχεφαλιομo τη;αγγελoι παρ6λαβαν τo oιδμα τηζ χαι τo μετ6φεqαγ στηγ xoqυφη τoυ υψηλoτ6qoυ oρoυg τηg xεροoνηooυ τoυ Σιγα. oι γqαπτ6g πηγ6ζ πoυ αναφ6qoνται στo μαqτυριo τηE Αγ[αg Aιxατερi_ νηg,6γιναν αντιxεiμενo εντατιxηg 6qευναg. To 1897 o J. Viteau εξ6δωοε τρει; 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

447

διαφoqετιx6g εxδo16g τoυ μαQτυQ(oυ τηζ, απ6 τιg oπoiεg τo Α' Mαρτυριo βααiξεται oτoγ xιδδιxα PaΙatinus 4, τo Β' στoυζ xιbδιxεg Paτis gr. 1180, Vaticanus gr. B02γ"αι 1246, χαι τo Γ' oτoγ ιιbδιxα Paris gr. 1525. Λ[γo πριν η Αγ(α αντιμετωπiσει τoυζ πενηντα qητoqεg, dγγελog Kυq[oυ

παρoυοιαξεται χαι τηγ εμψυχd)γεt:

λoυg θα τoι3E δδηyrjαηg εig τ6ν Θεoy. Mετα, θα λαβειg τ6 oτ6φog

"Mfiν φoβd'oαι παδ[ τoi Θεoi, ε7πε, δι6τι θα ooυ δcboη δ Θε69 ooφlαν xol,τα εig τi7ν διxrjν αoυ xαt θα πεtoειg τodE πεvτrjχoyτα ρrjτoρεg. Δ6ν θα τoιiE πεloηg d'πλcfiζ, d'λλα αδτodE xαl d'λλουE πολτοl μαqτυq[gγ''(\).

πενηντα qητoqεg παqoυoιdξoγται εγιδπιoν τηg Αγ(,αg xαι o oπoυδαιoτεqog απ' αυτo{g αμφιoβητεi την Θε6τητα του Ιηαoυ, υπooτηqiξoνταg oτι oυδ6πoτε oι αρ1αioι φιλoοoφoι oνoμαααν η τiμηoαν Αυτον:

oι

Mηδi od τolνυν δπ6

τfig c1πατηE xλεπτομ6vηg πqooαv61ηE oiα Θεο)

τQ Βoταυqωμtνφ, δy o'ιjδt τrly παλαιcΙlν τιg ooφ6v 6νoμαααE εδρ|' σ2lεται' oiδ6 εi Θεog xαλoTτo εiδιbE.

Λoιπον μfi παqαoυq6μενη

c1'π6

την d'πατη Βπιμ6vειg εig τ6ν

'Εαταυqωμ6νον δg Θε6ν, τ6v δπoToy oiδεlg Bx τdlv παλαιdιν δ6ν τoν 6νoμαoε ooφ6, oilτε iyνιbριζε Βαv 6νoμαζoταv Θε6gQ).

Στην απαντηση τηζ η Αγiα, χQησιμoπoιε[, τιg γραπτ69 πρoφητεiεg τωι' αqy.α(ων φιλoooφων, oπωg τoυ Διoδιbρoυ, τoυ Πλoυταq1ου, τoυ oμηqoυ. τoυ oqφθωζ, τoυ Σoφoxλ6oυζ χαL ωζ απoxoqυφωμα δυo xqηομoυg τη; Σ(,βυλλαE χαι τoυ Απoλλωνog, οι oπoioι αφηνoυν xυqιoλεxτιNd dναυδoυ; τoυg πεντ]ντα ρητoqεg. EυΘυg αμ6οω9 σαζ παQoυσιαξω τoυζ δυo τελευτα[oυζ χQησμoυg, 6πω9 αυτoi xαταγqdφoνται οτην Γ' εxδoxη τoυ Mαρτυρioυ (Mαρτυqoλ6yιoν τoυ Σινα, οελ. 10Ο-133), αλλd χαι σε θνα 1ειqoγqαφo απo πεqγαμηνη τoυ 12oυ αιΦνog, τo oπoio φυλαooεται oτη Moνη Δoxειαq[ου τoυ Αγioυ oqoυg. oι qητoqεE αναφ6qoυν οτην Αγ(,α, oτι oυδ6πoτε διdβαoαγ στα βιβλiα τoυg δια xαπoιoγ Eοταυqωμ6νoγ Θεoγ. H απdντηoη τηg Αγlαg εiναι xαταπ6λτηg:

1. Mαρτυρoλ6yιoν Σιν(ι', Γ' MαQτfQιo, 8' οελ. 111. 2. Mαρτυρoλoyιoy Σινd., Γ' Mαqτ{ριο, 9, oελ. 113. 

448

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΙl:

"oτι δ6 τ6ν θoταυρωμ6νoν μηδ6 τιμdν τιν6g τυ1εTν παqα τoΙg παλαιoTE δν6ματo9 iφηg, θ1qfrν μ6ν μη πεqιεqγαξεαθαι xαi πoλυπqαγμoνεTν μηδ6 λoγιoμoυg θqευν&ν dνθqωπiνoυg πεqi αιiτoδ, δg δoτι Θε69 dληθηg oιiqανoi xα[ γffg, ΘαλαττηgxαL fλioυ παi οεληνηg xαi ctατqων, xαι παvτ6g τoδ τδγ &θqιbπων γ6νoυg δημιουqγ6E. dxαταληπτog, dνεξεqευνητοg, &π6qαντog, dνεξι1νiαoτοg, dqqητοg. lγα δ6 ooι τα περi αrjτoi xαi &π6 τΦν δμετ6ρων πιoτιboωμαι. o{1τω γαq dν εiη παvτωg dνtπoπτog xαl f1 μαqτυqiα, τflg οoφωτατηg iν γυναιξiν απoυε Σιβυλληg, τi1ν ν"ατα οαgxα γ6ννηοιν αr3τo0, xαLτi1ν πεqi, f1μdg πq6νoιαν xαL την ciφατoν αr]τoi xηδεμονiαν οαφδg δπoαημαινoυαηg, εi βoυλει δε, xαi αr]τδγ θπαxoυαμεν τΦν qηματων. "'Oψ6 πoτ;.' τtg φηo[ν, iπi την πoλυο1εδδ ταtτην θλαοειε γfrν, xαi δ11α αφαλματog γεννηαεται oαρξ' dxαματoιg δ6 θε6τητog δqοιg d'γιατωγ παΘδγ λtoη φθoqαγ'xαi τoυτoυ φθ6νοg γενηoεται θξ dπiοτoυ λαo0' xαi πq6g {1ψοg xρεμαoθηοεται δg θαγατoυ xαταδιxog' ταlτα δd παντα πεiοεται πqαωg' δρα δ6 ooι xαi τογ dψευδfi μαντιν Απ6λλωνα' τi1g oυνηθoυg dοαφειαg xαi τi1g λoξ6τητog θπιλεομ6νoν xαi γυμνην την dληθειαγ dγαδlδoγτα xαi μη βουλ6μενoν. "Eig με", φηoi, "Eig μ6 βιαξεται oiqανιog δg θοτi φig τριλαμπ6g.'o δ6 δ παθιbν Θε6g θοτi xαi oι} θε6τηg παθεν αiτfi. Aμφω γαq βqoτ6g xαi ciμβqοτog. Ariτ6g Θε6g fiδη xαl dνηq, παγτα φ6qων θx ΘνητοΤg' Σταυq6ν' "Yβqιv'Tαφην'

oιig, δ6v θα '!πρεπε να δαπανdlμεν τo7 yq6νoν μαE, oijτε yα τ6 πoλυεξεταξωuεl'

vd' τιμηθfi d'πo xαy6vαν d'π6 τoι3E πα)-ψ-

Τo 6τι δ Εoταυρωμ6νog' ε7πε, δ6ν Ξτι7ε

y6ννηolv τoυ, δια τfiν πq6voιαy τoι' δ f1μαg κα[ δια τrjν d.μ6τqητov τoυ φQolτιδα.'Aν θ6λειE d'E d'κo6αoυμε τα 7δια τη: τα λ6yια: ""'Υατεqα d'π6 πoλιjv xαιq6 θα φθαoε' xαπoιog εig αiτrjν τi7ν πoλυδιηρημiι'ηl yfiν xαt θα yεvνηθεT μ6 oαqxαν €ι'μoi-ι.'ντoν. M6 d'νεξd'ντλητα 6qια δE Θε6τητr: θα λυτqcbαει τ6ν iivθqωπoν d'πo τηz φθoρd'ν τδy d'νιατωy παθδy. Κα[ θα τοι φθovfioει ciπιατog λα6E xαl θα xρεuαoθεT δψηλα δg κατd'διxoE εig θαyατor "oλα αδτα θα τα δποφ!ρει μ6 πραoτητα''' Πρ6clεξε xαl τ6v d"ληθινoν μdντιι Aπ6λλωνα, πoi '{yει ξεyααει τ/1ν oυνι1θιαμiνη τoυ d'ααφεια xαl τα dμφιλεγ6μει'r: τoυ xαl φανεqcbνει yυμvηv τfiν d'ληθειατ χωQIζ τηv διxη τoυ βotληαιν. Λ['''ει

y tνoυg, d'xαταληπτog, αι"ε d'π6qαντog, d'vεξιyν[αoτo'ξερε6vητoE' &qqητog. Δια να ooi d'πoδε[ξω τα a1ετιxd" μ' αδτ6ν μ6 τηv βofiθεια τdιν διzoι ooυ, διoτι Ξτoι f7 d'π6δειξ[g μoυ θα ελ'r* d'πoλiτωg {yκυqη, πq6oεξε τ[ d'πoxαi-ι|πτει ξεxαθαρα, r} πιo ooφrj d'f 6λαg τιi: γυνα[xαg, Σ[βυλλα, διd' τi1ν xατα od'qzαι

oijτε να καvωμε Bqει3ναE δi α'8τoτ, uι dνθqωπivoυg λoyιαμo'ιig. Δι6τι ε7ναι i' d'ληθιν6g Θε6E τoi oiραvoσ xαi τfiE ^,'η; τfig θαλαooηg, τoi fiλlου, τfig oεληιη; τδν d'oτqων xαl δημιoυqy6g 6λoυ το,:d'vθρωπlνoυ

""Εvαg oδqανιog μ6 πι6ξει iαyυρα. ιi Aδτ6g εil'αι δ παθιbν Θε6g, yωqlg vα παθη τ[ποτε ιi θε6τηE τoυ, δι6τι ε7ναι αυyyq6νωg θι'ητog xα[ c}.θανατoE. AiτoE ε7ναι oυy7gοvωg Θε6g xαl &νθqωπog, 6λα δπoφ6ρι'Lι" d'π6 τo69 θνητotg' δηλαδτj τ6v oταυρoι'τfiν iβριν, τrjν ταφfiν'
δπoToE ε7vαι φdlg τριλαμπ!,g.

αδτ6g: 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

6gxαi dπ6 βλεφαqωγ πoτ6 1ευατo δαxρυα θεgμα. "og π6ντε 1ιλιαδαg <i:x πLντε πυqδν> xoρ6oε. T6 γαq Θ6λειγ dβqoτog dλxη. Xριοτ6g Θε69 θμ6g θοτιν, δg θv ξυλφ
θξεταvυοθη, δg θανεν, δg θx ταφflg
εig π6λον δρτo". Tαδτα Aπ6λλων δι6ξειοιν δ Θε69 ooυ. Kαi γαρ Θε69 δν αυναναq1og τδν γεγεννηx6τι xαL ουναiδιog' &q1η xαi qiξα xαi πηγη τΦν dγαθΦν &παγτωγ xαLτα παντα θξ oix δγτωγ παραγαγΦv' xαl z"αταxoομδγ αr]τα xαi, διαxρατδν z"αi oυν61ων, oixεiα 1ειqi τ6 l'1μ6τεqoν θδημιoυργηοε γ6νog, xαi τoλλαg dτεμεv tμτν εig oωτηqiαν

A8τ6g xαπoτε d'π6 τα ματια τoυ ilyυoε δαxqυα θεqμα' Aiτog π6ντε yιλιαδεg yoqταoε μ6 <π6ντε> dρτoυE, xατι πod iiθελε δι3ναμιν θειxτjν. 'o Χριατ6g ε7ναι δ δικ6g μoυ Θε6E' δ δπoTog ioταυρcbθη εiE τ6 ξ6λον' δ δπoTog Bξ6πνευoεv, δ δπoTog Εx τol ταφoυ d'νfiλθεν εiE τ6ν
oδqαv6ν''. Aiτα διηyεTται δ θεog ooυ. Διoτι εΙvuι αυvαvαqyog μ'αiτ6ν πo6 τ6y Bγi'vνηoεν xαl αicbνιog d'qψη και qlξα xαt πηyfi

δδoυg.

6λων τdlν dyαθrlν, 6λα τα δημιodρyηoε yωqlg vα δπαqyoυv πqtν' xαl 6λα τα xoαμεT xαl τα διαxqατεT xαl τα διαπεgvd', καi μ6' τ6 διx6 τoυ y6qι iδημιoυqyηoεν fημαg τotg r}'νθρcbπoυg xαl πολλoι1; δq6μoυE ijνoιξεν δια την clcυτηq[αν μα;.

α. Δoyειαgloυ 5, φφ. 123β _ |24β (βχ' ειx. 50-51) β. Mαqτυρoλ6yιoν Σινα,Γ ' Mαqτυqιo, 11, oελ. 115.

7ιλιαδεg ανδqεg, ενιil απoxoριiφωμα τoυ μoναδιxoυ 1qηoμoυ, ε[γαι η oμoi,-oγ[α τoυ Απoλλωνog πQoζ τoγ KrJqιo xαι Θεo τoυ με την φραοη:

δαχQυα πoυ θα xυληooυν απ6 τα μdτια Toυ. Πqoφητευεται τo θαυμα με τoυζ τ6ντε αρτoυζ χαι τoυg δυo ιxθεig, πoυ θα xoqταooυν οτην θρημo π€ντε

Αυτoi ε[ναι φiλoι, oι δr]o αδιαιpευοτoι 1ρηoμoi τoυg oπoioυζ χQησιιιoτoiηοε η Αγiα Αιxατεqiνη, δια γα ωθηοει τoυg πενηντα ρητoρεg γα ασ;ταοτofγ τoν Xριoτιανιομo. o λoγog πoυ η Αγiα εξ6φεqε τoυζ ουγxεxqιμ6νoυ: 7qηoμoυg, ε|ναι επειδη €τoι f1 iι.π6δειξη θα ε7ναι d"πoλυτωE {yxυqηl Θεωgε[ τιΞ πQoφητεiεg τoυ Απoλλωνog χαι τηζ Σ(,βυλλαg απoλυτωg 6γxυqεg. Δι' αυτo xαι η Αγ|α τηg οoφiαg απoxαλε(, τoγ Απoλλωνα μαντη αληθιγo χαt τη\, Σiβυλλα, ωζ τηγ πιo οοφη μεταξυ oλων τωγ γυναιxιbν! M6oω τoυ χQησμoιl τηg Σiβυλλαg πqoφητευεται η'Eλευοη τoυ Xριοτoυ στηγ γη με ανθριilπινη oαρxα, αλλα xαι τo μαqτυqιo τηg ΣταυQωσηΞ τo oπo[o θα υπooτε[ με πρα6τητα, εγω μ6οω τoυ 1qηομoi τoυ Απoλλωγoζ;τQoφητευεται η'Eλευoη τoυ Xqιοτoυ οτην γη ωζ ΦωE τριλαμπtgxαt απoz.αi-υ;ττεται η διoυπoοτατη φfoη τoυ ΘεαγθQιilπoυ Ιηooιi, πoυ θα εiναι oυγ1qoι'ιιg θνητ69 xαι αθd'νατo5. Tαυτo1Qoγα πQoαναγγ6λλoνται στoυζ ανθgιil:τoυζ τα παθη τoυ Xqιοτoυ: η Σταυqωαη, oι υβρειE, η ταφη χαt τα θεqμα 

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMEΝHΣ ΓNΩΣΗΣ

"o Χqιoτ6g ε7ναι δ διx6E μoυ Θε69, δ δπoTog ioταυρcbθη εig τ6 ξυλoν. δ δπoToE iξ6πνευoεν, δ δπoioE Βx τoδ τd'φoυ d'vfiλθεν εig τ6ν oiqαv6y! Oι πενι]ντα ρητoqεg dναυδoι απ6 τoυζ χQησμofζ τηE Σiβυλλαζ χαι τoυ Απ6λλωνo9, υπoχλιγoνται στηγ θε6τητα τoυ Xqιoτor|r xαι o Ρωμαiog αυτoxρdτoqαg εξoqγιομ6νo9 πqoοτdξει για τιμωgiα τoυg να qιφθoυν oτην πυρα oτην μθoη τηg πoληg. A8τo[ 6ταν iixoυoαν αiτην τrjν d'π6φαoιv, δλoι μαξi {πεoαν εig τα π6δια τfiE μαqτυqog xαi 6ξητηααν oυyycΙlρεclιν d'π6 τ6ν Θε6y τ6γ δποTοιl Βxrjqυττε xαl τrjν δωqεαν τo6 αωτηqioυ βαπτlαματog δια ταg d.μαqτiαg ταg δπotαg ε1yov διαπqαξει d'πo d.yνoιαν(3)' oι Pωμα[oι oτqατιιilτεg εχτ6λεσαγ την διαταγη τoυ βαoιλ6ωg xαι 6qριEαν τoυg πεντ]ντα QητoQεζ oτην πυρα. To [διo 6μωg βqαδυ, βq6θηxαν οιilα τα λε[ψαγd τoυζ χωQιS να θxει πειqα1θεi, ουτε τρi1α απ6 τα μαλλιd τoυE. oι χQησμoι τoυ Απoλλωνog χαι τηζ Σiβυλλαg oδτ]γηoαν τoυg πενηντα qητορεg oτo μαQτυQιo, απoxαλtjπτονταζ πoιoζ εiγαι o Aγνωoτog Θε6g των αqxαiων Eλλτ]νων, o Θεog τoυ Απ6λλωγoζ, τoυ Eqμοιi χαι τωγ υπoλoiπωγ αγγ6λων τoυ Θεoυ. Mε τoυg πενηντα ρητoρεg παqαλληλ(,ξω ατ]μερα 6λoυg τoυg δωδεxαΘεToτθg oι oπoioι xατατdoοoυν την διδαοxαχtα χαι την θυοiα τoυ Ιηootl οε δειiτεqη μoiqα. Eαν θεωqoιiνται'Eλληνεζ χαι 1qηοτo[ Θα πρθπει να απoδε1τoιiν τoυg λ6γoυ5 τηE Αγiαg ΑιxατεqLνηζ χαι γα υπoxλιθotjν oτην Θε6τητα τoυ Xqιατoι1. Eιδdλλωζ ^λατ' εμθ τoν Παναγιιilτη, δεγ εiοτε πλ6oγ 'Eλληγε: χαι χQηστoi, αλλd ε(oτε d-xqηατoι. Η Αγiα Αιxατεq(,νη γνΦριξε 6λα τα αρ1αiα oυγγqdμματα, εi1ε οπoυδαοει 6λεg τιg επιοττ]μεE, εi1ε oυγxqiνει τιg πανdq1αυεζ πQoφητεi,εg xαι ηταν σε θ6oη να απoxαλιiψει την αληθινη ox6αη μεταξri τoυ Xριoτotl xαι τωγ Αγiων Πατqιαρ1ιbγ τωγ Eλληνων. Η αληΘεια oμωg xαiει xαι xd,πoιoι αυτην την αληθεια δεν μπoqoιiν να τηγ αντ6ξoυν. oι πριbτoι επioxoπoι xαι εxxληoιαoτιxoi oυγγραφεig τoυ μαQτυQioυ, επι1ε(ρησαγ γα παραπoιτ]ooυγ τα λεγ6μενα τηg Αγiαg με τoγ πλ€oγ απρoxdλυπτo τq6πo. Παqoυo(αoαγ την Αγiα να oτq6φεται ενdντια στoυζ oλυμπioυg, απoχαλιbνταg τoυE δαlμoνεg: τζ Εiναι δαlμoνεg αδτol τoιjE δπo[oυg oιi δνoμαζειg Θεοιig xαl μ6 δαι-

3. Mαρτυρoλ6yιoν Σινα,

Α'

Mαρτυριo, 14, oεχ. 63. 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN μo'ι)md. φαντd'σματα LooλoyΘ).

451

μdζ 6ξαπατoσν xαt μd'g πρooxαλoiν

εig d.xo-

Edν oι oλιiμπιoι εi,ναι δα[μoνεζ, πωζ εiναι δυνατoν να πqοφητειioυν την 6λευoη χαι τα πdΘη τoυ Ιηoori xαι oυγ1q6γωζ να oμoλoγotlν 6τι o Xqιοτog ε[γαι o Θεog τoυE; Eπιπλ6oγ, πιbg εiναι δυνατ6γ τo Πνευμα το Aγιoν να εxφραξεται μ6οω δαιμ6νων; oι ανΘ6λληγεζ αντιγQαφε[g τoυ Mαqτυρioυ δεν μπoρoυσαν να παQαπoιηοoυν τoUE χQησμoυg των φιλoo6φων χαι των Oλυμπiων, δι6τι αυτoi διαοιbξoνταν oε 6λε9 τιg μεγdλεg βιβλιοθτ]xεg xαι Moν6g τηg ανατoληg xαι τηg δtioηg. Mπoqofoαν 6μω9 να επ6μβoυν oτα λεγoμενα τηE μdρτυQoE, πQoσπαθ<ilνταE να διαοτρεβλιilooυν την αλt]θεια. Kαι τo ι1Χαναν, με τoν πλ6oν αφελti oμωg τq6πo, xαθιilg ετoλμηoαν να παQoυσιαooυν oτα λεγ6μεγα τηζ Aγiαg Αιxατεqiνηζ, την αδιανoητη φQαση, oτι o Απ6λLων, φανερcilνει yυμνη την αληθειαν χωQιζ την διxην τoυ βotληoιv. Mπεqδεriτηxε φαiνεται χαι χωQιE γα τo θ6λει πqoεφητευoε τα πdΘη τoυ Xριατoιi xαι τoγ oμoλ6γηοε για Θε6 τoυ. Otjτε oε νoημooι1νη αμoιβαδαg να απευθιjνoγταν. Η iδια παqαπoi,ηοη oυναγταται χαι σε 6να δεtiτεqo οημεio τoυ μαqτυq[oυ.
δ6 μη τodτoιg, d'λλα τoTE δπ6 τdlν odlν θεrElιl τε xαl πoιητδν εiqημ6νoιg' παντcυg yαq ooι xαt δ αoφ6E Πλατων xαt δ μoυoιx6g 'oqφεdg, δ xαl d'ψυγα τfi λιiρα xιvdlν, δg δ λ6yog. "Ετι δ6 αoι xαi δ yενvαTοg ixεTνog'Aπ6λλων δ xαθαq6g, διαρρτjδην α0τ6ν xαl d.xoντ εg d'νoμo λoy oi α ι Θ ε6ν.

Ει

Aν δεν παραδε1τε[g αυτα, τoυλdηιoτoν παραδ6ξoυ αυτα πoυ 6'yoυν 7τει oL διxol ooυ θεoi xαι ποιητ6g. xαι μd'λιoτα o ooφ69 Πλd'τωιl xαι
μoυoιx6E oqφε'ι|g, o oπo[og λ6νε 6τι με τηv λιiqα τoυ μεταxινoιJoε τα d.ψυyα αντιxεtμενα, oπωE o λ6γo9. Και αx6μη εxεtνog o yεννα[οg Aπ6λλων, o xαθαq6E' με ααφrjνεια 2{,αι χ,ωQtζ να τo θ6λoυν oμoλ6yηoαιl τoν Θε6ν' α. Mαqτυρολ6yιoν Σινα, Γ' Mαρτtριo, 9, αε}ι' 1'1,7.
o

6.

Δoγειαqioυ 5, Φ.7256.

Αν εlναι πoτ6 δυγατ6γ o Απ6λλων, o Oqφεtg xαι o Πλατωγ, να oμoλoγotiν xατd λdΘog τoν Xριoτ6. Kαι αγ ε[γαι πoτ6 δυνατ6γ να αναγρdφεται ατην iδια πρ6ταοη, 6τι o Απ6λλων εiναι γενναi,og xαι xαθαρ6g. Eπιτ€λoυg
1. Mαρτυρoλ6yιoν Σινα,
Γ

'

Mαqτriριo

'

6' oεχ. |07. 

452

TA ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

αζ απoφασ[ooυγ: η δαlμoναg θα ε|ναι, η γενναiog xαι xαθαqog. 01ι 6μω; xαι τα δriο. o Aπ6λλων χαQαχτηQiξεται xαθαq6E, δι6τι €xει γoνo αμoλυγτo χαι xαθαqo. Toν xαθαq6 αυτ6 γ6νo, oπωg εiδαμε σε πQoηγoυμενo xεφdλαιo μνημoνευει xαι o Αxoυolλαog, 6ταν αναφ6Qεται στηγ Koρων(,δα η oπoLα xυoφ6ρηoε τo xαθαqo απΕqμα τoυ θεoτj. Απ6 τo xαθαq6 oπ6qμα γεννηθηxε o πατ6qαg τηg ιατqιxηg Αοxληπιog. Πωg εiγαι δυγατ6ν o πατ6qαζ τηζ ιατQι"aηE, να 61ει για πατ6ρα τoυ 6γα δα|μoγα; o Απ6λλων δεν εiναι δαiμoναg, αλλd φωτoφoQoζ αγγελοg τoυ Θεoυ. Δι6τι 6ναg δα(,μοναg ofτε xαθαρ6g μπoqεl γα ε(,γαι, oriτε γενναiog, oυτε μπoqε| να oμoλoγησει τoν Xριoτo, αλλα xαiγεται αxoμη χαι με την αx6ψη oτι θα πρoφ6ρει τo 6νoμα Ιηooυg xαι πλiγει τo γ6νυ ειg τo αxoυομα τoυ oνoE|ναι φανεqη η απεγνωoμ6νη πqooπdθεια γα απoxoπε[, xαθε γ6φυqα πoι. oυνδ6ει τον Eλληνιαμ6 με τoγ Xριoτιανιoμ6. Kαπoιoι θ6ληoαv βιαicυE ι'α παρoυoιαooυγ τoυζ oλυμπloυg ωg δαiμoνεg. oι αqxαiοι οoφoi δεν oμoλoγησαγ τoγ Θεo xατα λαθog, αλλα με τη διxη τoυg βoυληoη, δι6τι ηταν πρoπoμπol Toυ. Αυτηv την αληθεια, πρoαπαθησαγ με νυyια τιαυ με δoντια ι'cι απoxρriψoυγ oι Ιoυδα(,oι, oι Αoιατεζ χαt oι Λατiγoι επioxoπoι, oι εxxληοιαοτιxoi ουγγqαφεig χαι oι αντι^1qαφε|ζ, τηγ αληθεια τoυ μαQτυQ[oυ τηΞ Αγi,αg. oοo oμωg χαL γα θ6λoυγ να απoxqυιiloυγ τo φωζ χαι την αληθεια' δεν μπoqoυν, διoτι εiγαι σαγ γα πρooπαθofγ γα απoχQriψoυν με τo x6qι τoυ; τoν ηλιo. Oυα( xαι αλiμoνo oε oooυg πρ6οθεoαν η απ6xqυιilαν λ6γoυ; Αγiων Πατ6qων xαι Eυαγγελιοτων... o Απ6λλωγ xαqαxτηqiξεται απo την Α^7i,α Αιxατερiνη μdντηE αληθιγoΞ. δι6τι εγνιbqιξε την Αληθεια. Kαι 6ταν γνωqiξoυμε την ΑληΘεια, γιν6μαοτε 6να μ' αυτην. oλεg oι θρηoxε|εg τoυ xooμoυ μιλανε για αγαπη. M(α oμιυ; μιλαει για αληθεια. Δι6τι η αληθεια πqoθρxεται ετυμoλoγιπd απo τo στεQητιxo α χαι τηγ λ6ξη ληθη. E|γαι xατι πoυ δεγ μπoρoυμε να ξε1αooυμε. Kαμicι θρηoxεlα δεν 61ει 6να γεγονog πoυ δεγ μπoρoυμε να ξε1dοoυμε, σε αγτiθεση με την Σταιiqωση, τηγ oπoiα δεν μπoρoriμε γα ξε1αooυμε διoτι ε[γαι Αληθινη. Δεν μπoqoυμε να ξεxαοoυμε τα 6ργα Toυ, τα λoγια Toυ, την αγαπη. την θυο[α χαt τηγ διxαιooriνη Toυ. Αυτα δεγ τα ξε1νιil. Διoτι η αληθειcι oυμπoρευεταt με τo ηθog, με την διxαιoουνη, με την αγαπη χαt με τηγ συ'i,χιilQεoη' Oι πεqιοooτερoι oμωE oημεqα 61oυν ξεxαoει την Σταυqωση τoι, Ιηοof, xαι απ6 αληθειoι, 61oυνε ^1iνει ληθιoι xαι ηλ|θιoι. o Απ6λλωγ πqoλ6γει την Στα{ρωση χαι τo μαqτfqιo τoυ Ιηoof' δι6τι
ματog Toυ. 

oΙ ΠYPΙNOΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

453

τoυ γνωστoπoιηθηχαγ απ6 τo Πνευμα τo Αγιoν. Aυτog τα αγαxαλεi οτην μνημη τoυ χαt τα επαγαλαμβdνει. Δεγ δυγαται να ξε1dοει, δεν ειο6ρ1εται οτην ληθη παι γiνεται μdντηg αληθιν6g. oλoι οι oλυμπιoι χαι oι οoφo[ ε[ναι ι€τo1oι τηg A-ληθε|αg. Συγxqiνoνταζ τιζ τρειE εxδo16g του μαqτυqioυ τηg Αγiαg Αιxατερiνηg o:tωζ συγαντιilγται oτo Mαρτυρoλ6yιoν τoυ Σινd,, διαπιοτιilγεται xαι μiα cιz'oμη αodφεια (η oπo|α oυνηθiξεται oε oλα τα 1ειρ6γqαφα πoυ πεqι6xoυν 7qηομoυg) oy"ετι^ιa με τo πρoαωπo πoυ θxει εxφ6qει τoν πqιbτo xqηoμ6, δια τoυ oπoioυ πqoαναγγ6λεται oτι o Xqιoτ6g Θα yεvνηθεT μ6 oαqxαv dλαθητον xαl θα xqεμαoτεT δE καταδιxog εig θd'vατoιl. Σf μφωνα με τηγ Α' εxδo/.ητoυ μαqτυqioυ, o xqηομ6g αυτog απoδiδεται oτoν Πλατωνα, xατd' την B' εz"δoxη τoυ μαQτυQioυ δεγ αναφ6ρεται xαθ6λoυ, ενιb oπωg εiδαμε αγαλυτιια oτην Γ' εxδo1η (πoυ βαο|ξεται στoγ Παριoινo xιilδιxα Gr. 1525 αλλd xαι οτoν Αγιoqεiτιxo Ιβηqων 46) o χQησμ6ζ απoδ|δεται oτην Σi,βυλλα. oπωζ €7ει ηδη ειπωθε(,, o Αγιog Αθαναoιog απoδ[,δει τoγ iδιo χQησμ6 οτoν Σ6λωι'α, εγιil o Aγιog Ιωαννηg o ΔαμαoxηνoE τoν απoδ[δει οτoγ Απoλλωνα χαt την ι6ρεια τoυ Eυοπτiα. o xqηομ6g ανηxει πqαγματι oτoγ Απoλλωγα χαι εxτog απο την ι6ρεια τoυ Eυoπτiα ε[γαι λoγιx6 γα τoγ 6xει εxφ6qει xαι μiα απ6 τιg Σ(βυλλεg ιεqει6g τoυ. o Πλdτωγ xαι o Σ6λων, oπωg χαι oι αλλoι φιλoοoφoι, xατθ'.'Qαψαγ xαι δι6οωoαγ τoυζ xqηομofg αυτofg xαι δι' αυτ6γ τoν λoγo παQoυοιαξεται ου1να τo φαιν6μενo η iδια πqoφητε(,α γα απoδiδεται σε διαφoρετιz-ofg φιλoο6φoυg. To φαιν6μεγo αυτ6 ενιo1υεται xαι απ6 τqειg πq6oθετoυg }-oγoυg πoυ ε[ναι η φυoιxη φθoqd τωγ χειQoγQαφων, η αγνoια χαι η επιπoi-αιoτητα τωγ ταχυγQdφων αντιγqαφ6ων, αλλd xαι η εοxεμμ6νη παραπoiηοη τιυν xqηoμιilν oι oπoioι στιζ μαχQιγθE εxεiνεg επo169 -oπωg dλλωοτε xαι αημεqα- θα πq6πει να ενo1λoυoαν πoλλoυg. Mετα τo μαρτυqιxo τ6λo9 των πενηντα ρητ6qων oτην πυρα, η Αγiα _\ιxατεq[νη φυλαxiξεται xαι βαoαν(ξεται με oxoπo να απαqνηθε[ τoν Xριοτo.

το παqθενιx6v o6μα τfiE μαqτυqoE λoυoμ6νoν εig τ6 αiμα, τfiν iδ[αv δμ'ζ, δE fiτo yαλxινog d'νδριαg, vα μτjv d.ντιδρα εig τα yτυπfiματα. "oταν y6qτααε δ αiμoyαqfig, δι6ταξε vci' τi7ν xλεlooυν εig την φυλαxfiv, Εωg 6του oxεφθεT μ{ ποTα β αoαν ιoτi7 ρ ια θ α τηv θ αy ατcb oε ι(5).
iδεT xαuεtg
5. Mαρτυρoλoyιoν Σινα'

'Hταν δυyατ6ν vd'

A'

Mαqτυριo, 15, οελ. 65. 

454

TA APXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

Αx6μη 6μω9 xαι oτην φυλαxη, η Αγ(,α xαταφι1qνει να φθqει oτo δq6μo του Xριοτoιi την γυναiπα τoυ Pωμαioυ αυτoxqατoρα, τoγ αξιωματιx6 τoυ Πoρφυq(,ωνα xαι διαx6σιoυζ στQατιιilτεg. "'oταy {φθααε τ6 βqαδυ, πfiqε δ Πoqφυqiων τi1ν βαolλιαoαv μ6' διαxooιoυg ατρατιιΙlταg xα[ τrjν δδi1yηαεν εig τ6ν y6qoν 6πoυ fiται' φυλαxιoμ6νη f1 Ayiα. Aφoi ζδωoε yqrjματα εig τoι|E φqoυqotg εiofiλθεν xαl ε7δεy τ6 πρ6αωπ6ν τfiEAy[αE να d'xτιvoβoλεi d'π6 θειxrjν λαμψιν. 'Επειδrj f1 βαolλιooα i!μεινε txθαμβη' '{πεoεν εiE τα πoδια τfig μαρτυqog λiyoνταg: "'Επιθυμoioα ιlα oε αυναντfioω δotληv τoi Θεoδ xαl τrbqα ixανoπoιεTται fi BπιθυμIα μoυ' Ε7oαι ε8λoyημ6vη Βot πo'ιj dφιεq6θηxεE εig ξνα τ6τoιoι' Θε6y... Φοβd'μαι τiι. βααανιoτrjρια, δι6τι εΙμαι δειλi7, xαθιbE xαl τοy αtμoδιψfi βαoιλtα'. 'H μd'qτυg τfig d'πεxqlθη' "Miν φoβd'oαι βααiλιooα, δι6τι 'iyοντα; μloα ατrjν xαqδιd' ooυ τ6y Χριoτ6v, δ6ν θα o6 dyyiξoυν τα βαoανιoτηqια' Θα δπoφ6ρει9 β6βαια, 6μωE θα d.ναπαυθεTg αiιυνicιE''6). Στην απεγνωομ6νη πρooπdθεια τoυ o αυτoxqdτoqαg να μεταπε(αει τηγ Aγ[α, δι6ταξε να xαταoxευαoτεi θνα μη1ανηβσ, βε τgoxαλiεg xαι τ6οoερι; τρo1otig, παγω στoυζ oπo[oυg υπηρ1αν πριoνια xαι μυτεgα xαqφιd. Aφoi ττjν παqαxtνηoε μ6 πoλλαg d'λλαg xολαxεtαg xαi τtπoτε δ6ι' xαταφεqε, δι!ταξεν να τrjν δ6oουν oφιyτα εig τoδg τqoyοι3E xαl νd' τoυg d'φTioουν μ6 ταg τqoyαλlαg να xυλ[αoυν"'oμωg d'yyελoE πot xατfiλθεν ix τol o'ι3ρανoδ &.qπαξε τfiv Aγiαν d.πo τo μηyd'νημα' Η βαοiλιoοα, βλ6πoντα9 τo θαυμα, φιilναξε πQoζ τoγ βαoιλια: 'Aφηαε Ελειiθεqη ττjν δοι3λην τo6 μεyαλoυ Θεoi, τrjν δπolαν δ!ι' d'yyiξoυν τα βαoανιoτf1qια. Δι6τι ε7oαι πQαγματι24α παqd'φqωy πο{ μαyεααι τ6ν ξωνταν6y Θε6ν. Εξαγριωμ6νog o βαoιλιdg δι6ταξε να x6ψoυν τoυζ μαστoυg τηζ γυναixα; τoυ χαι να τη θανατιilooυγ με ξlφog. Η υπoμoνετιxη βαoiλιooα αποxqiθηz-ε πρog την Αγiα: Πρoαευyrjoου δι' εμ6 πq6g τ6ν Κl3qιoν δια να μ6 d'ξιιboει τfig βαoιλεiαg τoυ.'H μαqτυg τfig ε7πε: Πrjyαινε εiqηνιxα d'δελφrj, δι6τι d'πδ τrbρα θα βαoιλεδαειg d'μολιjντωE μi Aδτ6ν' Αφof μαqτriqηοε η βαoiλιooα με απoχεφαλιομ6, o οτqατηγ6g Πoqφυρ(ωγαζ με τoυζ διαxooιoυg oτqατιιilτεg τoυ παQoυσιdoτηxαν εγιbπιoν τoυ
αυτoxqdτoqα.
6. Mαρτυρoλoyιoν Σινα'

A'

Mαρτfqιo,

15, oελ. 65. 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN

455

Ε7μαι xαi Βyιb XqιατιαuoE, xαl οf, διαx6oιoι oτρατιdιτεg μoυ xαl θ6λουμε vα ατρατευθoσμε μ6 τ6ν oι3ρανιoν βααιλtα. o αυτoxqdτoQαζ xυqιευμ6νog απ6 θυμ6, δι6ταξε να ΘαγατωΘoυγ χαι αυτoi με ξiφoζ, δια γα αxoλoυθηoει η οειqd τηg Αγ(,αg, η oπolα ξητηoε απ6 τoυζ στQατιcilτεg λ(,γo 1qoνo δια γα πρooευ1ηθε[: Σ6 ε'ι)yαqιατdl Κιjqιε xαl Θε6 μoυ, δι6τι μ6 πqoατατευσεζ μt τrjν δεξιαν ooυ xαl δ6ν d'φηαεg τi1ν ψυyη τηg δoι3ληg αoυ νd' yxqεμιoτεT εiE τ6v βυθ6ν τoi'Aδoυ, d'λλα ioτεqiωoεg τα π6δια μoυ εig π6τqαv δμoλoy[αg... Κιiqιε iν6ρyηooν riloτε τo αdlμα μoυ τ6 δπoToy iτqαυματloθη d'π6 πoλλd' μαoτιyιbματα, vα yiνει d.θ6ατoν δι' αιΤτoig πo{ τ6 ξητο6ν, μ!. τρ6πoν πoιj Bαιi yνωρ[ξειg, d'φoi Βo6 tπλαoεg ταE διxαg μαg xαqδiαg.'Εxπληqωαε Κ'ι3qιε ταg αiτrjoειE 6oων o6 iπιxαλoivται πρog yαριv μoυ xαl δια τ6 διx6ν τoυg xαλ6. Kατ6πιν, παq6τρυνε τoν δημιo τηζ γα εxτελθoει την διαταγη. Καl α8τ6E fiλθε xαl τfiE 'ixoι/lε τrjν παναyiαν xεφαλrjν"'oταy €ι'πεxεφαλ[αθη, oi παριoταμενoι d.ντ[xριααν θ6αμα φoβεq6ν' d'ντi αtματoE '!ρρεε yαλα' To πoλdαθλo α6μα τηg 6πωg Εζrjτηoε, d'π6 Βxε[,vηv τrjν oτιyμην 'iμειvε d'θ6ατo'ιl εig δλoυg' Δι6τι d'yyελoι, δταν d'πεxεφαλioθη, μξ Ξνα νεiμα τoi Θεoσ, τοιjg ε7δαν ot d'νθgωπoι να τo μεταφ6qoυν εiE τ6 6ρo9 2ψξ0). To λεiψανo τηg Aγiαg απoxαλriφθηxεxατα τoν 8ο αιιilνα μ6οω οqαματog οε μoνα1oιig τηg Moνηg Σινα oι oπoloι τo oυν€λεξαγ απ6 την υψηλ6τεqη zoqυφτ] τηζ χεQσoγηooυ. Σημερα βqloxεται τoπoΘετημθνo oτo Αγιoν Bημα τoυ xαθoλιxoυ τηg MoνηE, εντ6g μαqμdqινηg λαqναxαg. Στη βιβλιoθηxη(8) τηg iδιαg Moνηg διααιilξoνται oι 1ειρ6γqαφoι xιilδιxεg με τoυζ 1qηoμoυg χαι τιζ θεoλoγiεg των oλυμπiωγ xαι των αq1α(ων φιλoo6φων, δια τωγ οπo[ωγ η Αγ(,α Αιxατεq(,νη oδηγηoε oτoν Xqιoτιανιομ6 τoυg τενηντα qητορεg, την γυνα|xα τoυ βαoιλια, τoν στQατηγo τoυ xαι τoυg διαz6oιoυg oτqατιιilτεg.

1. Mαρτυρoλ6yιoν Σινα, A' Mαqτυqιo' 25, οε}'. 73. 8. Η βιβλιoθηxη τηζ Moνηg φιλoξενoιioε επ[ πoλλoΦg αιιbνεg τoν πoλυτιμ6τερo xειρ6^1ραφo xιbδιxα στoν x6ομo, τoν Σιναiτιx6 xtbδιxα, o oπoiog πεqιθ1ει τo ελληνιxo xεlμει'o τηg Aγ[αg Γsαφηg xαι 1qoνoλoγεiται oτα μι|oα τoυ 4oυ αιΦγα. To 1859 o γερμανog μελετητηg K. T[οεντoρφ <δανεiοτηxε> τoν xιilδιxα εγγqdφωg για λoγαριαομo τoυ Ριbooυ αυτoxqdτoqα, αλλα oυδθπoτε επιοτqdφηιε oτη Moγη. To 1933 o xιilδιξ απoιτηθηxε απo τo Bρετανιx6 Moυοεio, oπoυ xαι βρ(oxεται μ61ρι αημεqα. 

456

TA AΡXEΙΑ TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Στην ειααγωγη τoυ βιβλ(oυ Mαρτυqoλ1γLoν τoυ Σινd διαβaξoυμε 6ι,α χαQαχτηQιστιxo απoaπασμα πoυ oυγδ6ει τoυζ χQησμoυg αυτoυg με xd,πoιε: απ6 τιg γqαπτ6g πηγ6ζ πoυ διαοιbξoνται αημεqα: Tα yωρlα τοi A'μαqτυqloυ (τ0EAγiαο παqoυoιαξoυν μεyd'λεE δμoιoτητεg μ! d'ντioτoι1α yωqiα d'π6 τi7ν Χρoνoyραφlα τoδ "Ιcυαννoι' Mαλαλα xαl τfiu Aνθoλoy[α "Χqηoμot xαl Θεoλoyiαι'Ελλfiνων Φιλoσ6φων''. Στα παqαλληλα α0τα yωqlα δπαqyoυν d'ναφoq6g oτ6y Διoδωqo, ατ6v ΠλodταQχo' oτ6v "'oμηqo, ατ6ν'oqφ6α, oτ6v Σoφoil'ιj. ατoy Πλατωvα xαl o6 yρηoμ6 τoυ Aπολλωνog' TIE d'ναφοq6E α8τi; yρηoιμοπoiηoε fi'Ay[α Aixατεqlνη ατην oυζ{1τηαfi τουg μ6 τodg πενιjvτα ooφotE Πραγματι, oι αναφoρ6ζ πoυ xρηοιμoπoiηoε η Αγiα Αιxατερ[,νη, πεQιλαμβdνoνται στηγ oυλλoγη ΧqηoμoI xαl θεολoyiαι "Ελλ{1vων Φιλoα6φωι'. πoυ παρατ[θεται oτo τ6λog τηg Xqoνoγqαφiαg τoυ Mαλdλα (oτην xαταγqcιφη τoυ R. Bentley με τiτλo ΕpistoΙa ad cΙ.v. loannem MiΙΙium), αλλα xαι οε δυo 1ειρ6γqαφoυζ xιbδιxεg απ6 τη Moνη Αγ(αg ΑιxατερLνηζ, εχ τωγ oπo[ιυr' o πριilτoE πεqιλαμβdνει πqoφητε|εg επτd Eλληγωγ οoφιilν πεqi τoυ Yιoυ τoυ Θεo"(l (lιωδ. 118)ιιαι o δεfτεροg oπωg xαι η 6xδooη τoυ R. Bentley, πεQιεχει την oυλλoγη Xρηαμol xαi θεoλοytαι'Ελλιjνωv Φιλoo6φων (xωδ. 327ι oτην oπoiα oυγxαταλ6γoγται oι 1qηoμoi πoυ χQησιμοπo(ηοε η Aγiα Αιxατερiνη oτην ουξητηοη τηζ με τoυg πενηντα ρητoqεg. Eυθυg αμ6oωg σαζ παQoιL oιαξω τoυζ χQησμoυg αυτorig, πQoζ δdξαν Ιηοoυ Xριοτου. 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

_ι5

7

Aναr,ιλιιφog λεπτομεqε ιcι

lαριoτιiνιlι'σa

απo μεταλλιxη λαqιτιz.cι
ιι',u,'γ

1.,''',

να μεταφ(ρι'lιlν τιl αιilμιι Tr]ζ Aι'ι ('qg A ιxcιτ ε ρ [ι' η ;.

To oρ<lg τηg Ai,icιg Aιxcιτερ[Υηζ (2.642 Lι.)' oποι' xατιiπιν |'L)αματ0ζ ει'ρiθη ro λει ι/,αl'ιl
τι]C A1ι[6aq. 

458

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XΑMENιΙΣ ΓNΩΣΗΣ

XgηoμoI xαι θεoλoγ(,αι Eλληνων φιλoo6φων
ξωoγoνδν'fλioυ θ6ρμην xρατflνoν' λαiλαπι μεΘιοτδν ν6φη. Totiνoμα μη 1ωqΦν θν x6ομφ' dφθιτoν' d6γαογ' <π>αγεπiσxoπoγ θπiφoβoν δμμα. Πατθqα τΦν δλων θε6γ δγτα μ6νoν. Απ'oiδεν6g θ1οντα dqxηr."Eγνωxα €να μετα α6 δγτα μ6voν θx αoΟ' γερα[qω υi6γ' δγ ριbμη dπoqgητφ' xαi δξυτdρα φωγfl' Ιδιoν ειiθig. Aφθ6νω9 xαl &παθΦg dγεννητωg λ6γoν θγ6ννηααg. Θε6ν δντα την oι]οiαν' bxτt15 oι}o[αg. "og οoi τoδ πατρ6E την εix6να παl πανομiαν φ6qει. "Ωοτε θxεTγογ θγ ooi, α6 δ6 θxεiνφ. KαλλoE iiooπτρoν. Αλληλ6φqαντoν πq6αωπον. 'Ην φΦg νoεq6ν θx φωτ6g νοεqοδ' ,Ξ χαι ηγ αει γoυE γooE φωτειν6τεqog' xαi πνεiμα παγτα περι61oν' xαi οr]δ6γ iτεqoν εiη
θxτ6g γQηγoQε δρ6μoν' αiΘ6ρog

['Eρμοi]

:

Axoιμητoυ πυq6E δμμα

τoυτoυ.'o

γαρ xiqιog xαi Kαi παγτα δπ'αrjτ6γ xα[ Bν αιiτQ iοτiγ.'o γαg λ6γοg αr]τo0 παντ6λειog δγ xαi δημιoυqγιx6g θν γονυμφ φυoει zαi γoνυμω δδατι, dγxυον τ6 tiδωq θπoiηαεν. Aqιoτoτ6λoυg' Αxαματog φιiαιg Θεoi γενεoεωE orix d1ουoα dqxηu. 'Eξ αriτffg δ6 δ πανoθενηg, oioiωται λ6γοg. Θoυxυδiδoυ'T6 iγ, τρ[α. Kαi τα τqiα, iν. Αααρxoν. Πqοοωπιx6ν. Γfl τ6τoxε τ6ν oδqανiν γεννητoqα. T6λωνo9'Ιbνog θx γ6νoυ xατελΘιbν, γ6νιμoν {1δωρ θπoiηoεν.

dγγελog.

oιix oι]αlα

Θε6g

τιg. Παντων παττ]ρ xαi Θε6E.

oιix

[Ερμoυ]: 8λ6μμα yQiyoQo τo6 d'xαταπαdoτoυ πυρ6g, πο{ ξωoyoνεTg τrjv πoqεiαν τoδ αiθ6qoE, πoι3 xυβερvd'g την θεqμ6τητα τol i1λ[oυ, πoιi μετακινεig μ6 ταg θυ6λλαg τα v6φη, μ6 δνoμα τo δποToιl δ6ν yωqεT εig τ6ν x6αμov, dφθαqτov, d'6vαoν, Βπlφoβoν βλ6μμα πod Bπιβλ6πει τα παvτα' Πατερ τ6v δλων πoιj ε7ααι δ μ6voE Θε6g, πoι3 dπ6 xαι,6ναν δ6ν tyειg dρxiu."'Ενα μ6νoν yνωqiζω μετα d'π6 Βα6vq πo'ιj πqo6qyεται d'π6 Βo6vα' τιμdι τ6v Υi6ν μ6 τrjν c1'π6qρητov δ'ιiναμιl, xαl τrjν 6ξυτ6qαν φωντjv' μ6 ξεyωqιoτ6ν τq6πoν d'μεαog δtyωg φθ6νo xαi δlyωg παθog, χωQtζ y6ννηαιν Βδημιo6qyηααg τoν Λoyoν πot εΙναι θε69 xατα τi1ν oiαtαν ix τfig o0oiαg. Aiτ6g φ6qει τrjν iδικη αου εixδνα, δηλαδη τoi Πατq6g,6μoιαν (αoυ) δg πρ6g δλα, ioτε BxεTνog (εδρ[oxεται1 εiE Εα6, iαιj δ6 εig BxεTνον, xατoπτρoν xαλλoE, πq6oωπoν δυναμεvoν να πρoξεvηαη d'μo ιβαiαν εδφqoαι5vηv. "Hτo φdιE νoερ6ν Βx φωτ6g νoεqοσ, xαi fiτo παντα νοrE φωτειuoτiρου llo6 xαl πνεiμα πoιi περι6yει τα παvτα. Κα[ τhτoτε d'λλo δtν δπαρyει Βxτ6g α0τofr' δ Θε6; oιiα[α. Δι6τι ε7yαι τdιιl παyτων Κ6ριo; xαi Θε6g xαl Πατrjρ. Κα[ τα παι,τα κατω d'π6 αiτ6y xαt μ6αα εiE αδτ6v δπαρyoυν. Δι6τι δ Λ6yog αδτo6 δvταg παντ6λειo; xαl δημιoυqyιx6g μ6 yovιμov φdαιν xαi μ6 γ6vιμον iδωq,'{yxυov xατ6oτηoεv τo Aqιoτoτ6λoυE: Axαταβλητε φιioιg τo ι', θεo6, πo6 δ6v '{yειg C'ρxiu εiE τriν ytvvηαiν ooυ' iξ αδτfiq δ6 δ παvloyυρog oδoιcilνεται Λ6yog. Θoυxυδlδoυ: T6 ξy τqlα xαl τα τqiα Ει,' d'oαρxoν, πqoαωπιx6v' f7 γη By6νvηαει' τ6ν yενvrjτoρα τcilν o0ρανctrν' T6λωvoE: Γ6νog ix yovoυ d'φot xατfiλθεν' y6νιμoν xατ6ατηoεν τ6 fiδωρ.
8δωρ.

δiν εΙναι iiyyελog. δiν εiναι xαπoια 

oΙ ΠYPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN AΓΙΩN T6 δπ6qτατoγ τdlν δλωγ α'[τιoγ θπιγoεiται' ori φωτi xα[ πνευματι. Aλλα παγτων θε69 xαi xυqιog xαi πατηρ. Αντι61oυ Koλoφiνog πεq[ TqιαδoE"'Oν νoδg εig, παντων νoεqιbτερoν. Eι δ6 γε θoτi'τoΟ dπ6 π&ν γενετflg, νoεqιilτεqoν. Λ6γo9 ctφΘιτοg, υi6g &παυγααμα' νοεqoδ πατq6g. Εig dμα πατρl. "Eν μ6ν θπωνυμiη' εi δ6 γ6 θοτlν δg dπ6 πατρ69. EΙg δ6 π6λων, ουν πατqi'

459

xαi iξ δν6E εt5. M[α ταξιg πατρ65' δμoουοιog' αφΘιτog, dε[ πνευματι. Συν πριilτφ τQ dγiφ xαl

oπ6qματog dρ1η. ΠλατωνoE' Γενετ6g oιiδε[E ixαν6g, γνιilμην dφανoΟg iδεTν αiοθητηριoν. Φυαιg γαq μ6νoυ θεoδ δg αiτioυ τoi παντ6g γυμνην ψυχηγ δυναμ6νoυ iδεTν. ETg γαq τoδ παντ6g α1τιog. Εis xαi θξ' αiτoδ' dλλ'oiog δ εig. Καi π6τε oδτog δ εig, orix θν 1q6νφ. Atδιοg γαq δ εig xαi oυναtδιοg. Toi αr]τoi πεq[ Xqιoτor' oιp6πoτ6 τιg θπi τηv πoλυo1εδfl ταυτην θλαoειε γ\ν'xαi δl1α oφαλματog oαρξ γενηoεται. Axαματοιg Θε6τητog 6ροιg, dγιατωγ παθδγ λυοει φθoραγ. Kαi τoυτφ φθ6νog γενηοεται θξ dπioτoυ λαοr. Kα[ πg6g tiψog xqεμαοθηαεται' δE Θαγατου xαταδιxog. Kαi παγτα πραωg πεiαεται. Xρηαμ6g τoυ Aπ6λλωνοg δoΘεig θν Δελφoig πεqi τoi Xριατol xαi τοl παΘoυg αrjτοl: Eig μ6 βιαξεται oιiqανιog φig' xα[ δ παΘιilγ Θε69 iοτiν. Kαi ori Θε6τηg παθεγ αδτfr' dμφω γαq βρoτ6g δμωg xα[ dμβqoτog. Aδτ6g θε69 iiδη xαi dνηq. Παντα φdρων παqα πατρ6g' i1ων τε τflg μητq6g i,παγτα.

T6 frψιατoν α[τιov τιlν 6λωv γ[νεται dvτιληπτoν, 6yι δια πυq6E xα[ τoi πvειjματog' d'λλα δ Θε6g ε7ναι ΚιjριoE xαl Πατηρ τlν παντωv. Avτι6γoυ Κoλoφι7νoE περi Tqιαδog: "Εναg Nουq δπfiρyεv, d'π6 τα παvτα πvευματιx6τεQov' Bαy τoυλαyιoτoν δπαρyει πvευματιxfτεQov dπ6 xαθε y6νεoιv, Λoyog d'φθαqτog,Υi6g δE d'νταvαxλαoιE τoi πνευματιxoδ Πατq6ζ, συyyq6vωg €ναg μετα τoi Πατq6E, τ6"Εν μ6 i'πωvυμ[αv' Bαv β6βαια δπαqyει δooμ6νη d'π6 τoν Πατ{ρα. "Εναg δ oυμπoqευ6μενog μετα τo6 Πατρ6E xαl Εξ 6y6g ξvαg. Miα ταξιg τo6 Πατq6E, δμoo6oιo9, d.φθαqτog, μετα τol d'qyιxol αiωνioυ Ayioυ Πvευματog xαi τoδ oπ6qματog

yυμllωμ6'νη τηv ι!υyrj τοi d'νθqcbπoυ. Δι6τι 8ναE ε7vαι δ α[τιoE τoi παvτ6E. "'ΕvαE πρoερy6μει,oE d.π6 τ6ν i,αυτ6ν τoυ' d'λλα εh,αι τoιαι3τη rj φtoιE τor 'Εν6E, rbατε δ6v πqoδιoρlξεται μ6 τ6ν
oυναιcbνιoE.

ΠλατωνoE: oδδεi4 yειlνημ6νog δtv ε7ναι ixαv6g να d'vτιληφθfi δια τdlv αiαθrjoεων τo d'φαv6g. Δι6τι μ6νoν f1 φ6αιg τoδ Θεofr δg αiτlα τoi παvτog, δ6ναται vα'[δη d'πo-

dqxi'

yq6νoν. Δι6τι δ "Εναg ε7l,αι αiδvιog xα[

φθαoει xαπoιog εig αiτrjν τi1ν πoλυδιηρημ6vην yfiν xαi θα yεννηθfi oαqξ iiφθoqog. M6 τα d'vεξαvτλητα 6qια τfiE θε6τηταg θα d"παλλαξει τ6ν dνθqωπo d'π6 τrjν φθoρα τ6v d'vιατωv παθdlv. Κα[ θα τ6ν φΘoνrjαει iiπιoτoE λα69 xαl θα xqεμαoθij δψηλα δg xαταδιxoE εig θανατoν' Καi 6λα θα τα δπoατεT μ6 πqα6τητα. Xρηαμ6g τoi AπoλλωvoE ποt δ6θηxε εig Δελφo6E περ[ τo6 Χριατoi: "'ΕναE oδqαuιog μ6 πι6ξει, ΦdlE, xαl αδτ6g ε7vαι δ παθdlν Θεog, xαl δ6ν iπ6φερεν f1 θε6τηg τoυ, δι6τι oυyyq6νωg xαt τα διio, θνητ6g xαl μi7 θvητ6g, δ tδιog Θε6g xαl d'νθqωπog, φ6qει τα παντα d'π6 τ6v Πατ6ρα xαl'{yει τd' παντα d'π6 τfiv μητ6Qα.

Toi αiτoi πεqt Χqιoτoi: Καποτε

θα 

460

TA AΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Πατq6g μεν i1ων ξΦoν'dλπη μητQ6ζ δ6' 1θιvητoT οταυq6ν. ταφoν' tiβqιν' d,γιατου' xαl dπ6 βλεφαqων πoτd 1ευα<τo> δαxρυα θεqμα. Π6γτε δθ 1ιλιαδαg Lx πtντε πυggiν xoρ6οαι. T6 γαq θθλειγ, dβρoτog Eλxει. Xqιατ6g θμ6g θε6g θoτιν. 'Eν ξυλω τανυαΘεig.'Ωg θdνεν θπ ταφflg, εig π6λoν iλxωγ. 'Ιoυληg δ Αiγυπτ[ων βαoιλευg θπαqθεig τoTg xατoqθιbμαoιν' fiqιbτηαεν εig τ6 μαντεTογ τoσ Eιiqιπlδoυg πεqi δαυτoΟ o{1τωg' πqσ,ooν μoι πυqιαθ6νη dψευδfr μαιαq δ τ6ν αiθ6ριον μετεγxλ[νων δρoμον' τig πρo τηg θμffg βααιλεiαg iδυνηθη τoοαiτα; Kαi θδ6θη αr3τ(l χQησμoE ii1ων ot1τωg. ΠρΦτα θε6g. "Eπειτα λ6γog' xα(, πνεδμα oυν αιiτoTg. Σriμφυτα δ6 παγτα xαi εig δγ i6γτα. oδ xρατog αiιbγιoγ.'ΩxΟοι πoοi βαδ[ξειv, ciδηλoν διαγoιiγ δq6μoν. Σ6λωνog Aθηναioυ' oix θφιxτ6ν μoι θοτi ταδτα πρ6E dμυητoυg εiπεTγ' otiτε δ6 φανερδg παραθ6οθαι. Πλην τoi γoεTγ d,xoυετε δτι oδτοg θοτi δ xατ' or3qαν6ν μεγαλα φλογ6g δπεqβαλλωγ. "Oγ τqθμoυοιν oδqανo[' γαTα τε xαi θαλαττα' Aιiτoπατωq' dπατωρ' τρια6λβιog. Πλoυταq1ου''o παλαι6g νθοg. Kαl δ ν6o9 dq1αToE.'o πατηρ γ6νog' xαi δ ν6og πατηq. 'Εqιilτηοιg'Ιααωνog βαoιλ6ωg τδν'Αqγων αιjτΦγ' εig τ6 ΠυΘεΤoγ τol Απ6λλωvοg: Π ροφητευοov f1μiν πgοφητα Φfiβε Aπ6λλων' τiνog iiαται δ6μog οδτοg, ti τi δ6 iiαται.

αωματιxην δυvαμιν d'π6 μητ6ρα θνητιjι' ταφηv, τfiν fiβqιν. Aπ6 τα βλ6φαqα τoι' xαπoτε θd' xυλfiooυν δαxqυα θεqμα. Π!,vτε yιλruδεE d'νδqεg θα 1oρταoει Cι.;το π{'ντε d'qτoυE, δι6τι ijθελε να Bξoυαιαoει δE Θεoq.'o Χριoτ6E εiναι δ διx6E μoι' Θε69, δ δπoTog εig ξtλοv iαταυρcbθη. αiτ6g πo6 Βξ6πνευαεv. A8τog πot c1πδ τ6ν ταφoν ξλxει πoλλodq εig τov oδρατ/7ν

Tην ξωη δμωg iι'π6 τ6ν Πατ6qα,

'{'yωτ'

τiν, βα δπooτfi) τoν αταυρ6ν,

'Εqcbτηαιg 'Ιαooνog βαoιλ6ωg

d'φαν6ρωτoν δqoμov τdlν ox6ψεοlν. Σoλωνog Aθηνα[oυ: Δ6y εivαι δυyατ6ι, εiE θμt vα πc7ι αδτα εig dμυητoυE' oijτε να τα παqαθ6oω φαvεqdlg' δια να ylνει xατανοητ6ν, d'κodyεται 6τι αiτ6g εΙναι πo6 δπεqιoy6ει τfiE μεyαληg φλoy6g εi; τ6ν oiqαν6v. Aiτ6ι, τqlμoυν oi, oiqανo[ fi yfi xαi fi θαλαooα. Aδτoy{,vνητoι χωQ[ζ vα {yει πατ6qα (θνητ6ν), ε7ναι τgιαμαxαριog. Π λoυταρyoυ:'o παλαιog εΙναι ν 6oE xαl δ νtog iι'qyαToE.'O πατ6'qαg ε7ναι δ y6νo; xαl δ ν6oE ε7vαι πατ6qαg.
τrΙlι,

τηαεv εiE τ6 μαvτεToν τo6 Εiριπlδoι'; πεql τoδ 6αυτo6 τoυ δE iξfiq: Π6g μoι'. πiqινε iαyυql, d'ληθιν6, μαxαριε, o6 δ δπoTog μετατqlπειg τov αiθ6qιoν δρoμov, πoTog fiδυνi1θη τ6αov απoυδαlα πρo τηg iδιxitg μoυ βαoιλεiαg; Καi Βδoθη εi; αiτ6ν δ 6ξηs yρηoμog: Πqdlτα Θε6g, μετ6πειτα Λoyog xαi Πνε6μα μεi αiτrΙlν' δλα ε7ναι αtμφυτα xαl xατευθ6yoνται εiE "Εvα, τoi δπolοt fi Βξουolα ε7ναι αicbvιog. Καl α'ι3τov τoι' τq6πoν μ6 yqfiyoqα πoδια βαδιξε, τ6ν

ν6ν. <Θ>o{lληg δ βααιλε6g τlν Aiyυπτiων, μi 'dπαqoιu διd' τα xατoqθcbματα τoυ' i1ριb-

Aπ6λλωνog: Πqoφrjτευooν εig fiμαg πqoφrjτα Φoiβε' ^Aπoλλoν. T|νoE θα ε|ναι δ oΙxog αiτδ: xαl τi θα αημα[νει;

Aρyεiων' εig τ6 Πιjθειoy

τoιa 

oΙ ΠΥPΙNoΙ ΛoΓoΙ TΩN ΑΓΙΩN

461

Xρηομ6g, oδτοg: "oοα πq6g dρετην xαi x6ομoν δρωqεv πoιεiγ''Eγιb γαq θφετμευω' τqιo6να δψιμ6δοντα Θε6γ. oδ δ λ6γog αφθιτog.'Eν dδαff θγxυμog γεν6μενοg δg πυρφ6qον τ6ξoν μ6αoν x6ομoυ διαδqαμιbν. Παγτα ξωγqηoαg, πυρi πqoααξει δδqoν. Atτξg iαται δ6μog οδτοg. Mαq[α δ6 τofrνομα
αriτi1g.

Xρηoμ6E πoιi Εδ6θη: ''oαα παραxιvoiν εiE την d"qετfiν xαl την xoαμι6τητα 04s Ψυxiο yα xανετε. Δι6τι Bγcb πqoφητευω τqιαυπooτατoν εiE τd' iiψη Εxτεινoμενoy Θε6ν τοa δπotoυ δ Λ6γo9 εil,αι αicbνιoE. Θα xυoφoqηθη εiE d'νυπoψiαατoν xoqην, δπωg d"κριβδg τ6 πυqφ6qov τ6ξoν, τ6 μ6oov τol xoαμoυ διαπερνrbvταE. Aφotl Βπαvαφ 6q ει την ξωfiν εig πανταg, δια πυq6E θα τfiν πqooφ6ρει δE δiρoν. Εiq αiτriv θα d.νiγxει τo6τoE δ oΙxog. Mαρtα δ6 τ6 6νoμα αiτηg.

Στi1or εig τον ΔεΤπνoν τoD

Xριατol: oιix flβoυληθη 1εΙρε τ6ν μαργαqiτην λαβιi:ν μεν αriτ6v xαi

Στiyoι πoυ d'φoqorν τ6y ΔεTπνοv τo[
Δ!ν fiθ6ληoεν να λαβη τo μαqyαριταρι
Χqιoτo6:
εig

τοδ φιλαγαθωg τ6ν δε οoι δεδωx6τοg €μπρoαθεν δντωg τοt ο6g νrν θqqtφη θεiαg πqoελθιbν doτραπi1g μαqγαqiτηg θγταδθα Δαυ[δ ιpαλμιxην xgoυων λυραν &ρτoυg δ φαγιilν τoυg θμουg τqανΦg λ6γει. 1υοει xαx(αg μηδαμιng πρoαo1Θηααg. πτεqνιομ6ν ωφθη xατ' θμor μεγαλυνων. α{iτη γαρ f πg6ρ9ηαι9 εiληφει π6qαg. εig o6 οτυγητ6 τflg &πωλεiαg γ6vε. εig ο6 βδελυxτ6 τοδ οαταγ δπηρ6τα. εig αε αxoτειν6 πq6g τ6 τoδ x6oμoυ φαog. εig o6 τq6πων dμμιοΘε φιλαργυqiαg. εig οε πqοδ6τα xυoγ ηνα δευεig ο6 οιιoλιd oπερμοΘηxη
xατιLαq. μdνε.

φαγιilν dναξiωg π6δαg δ6 τoυg οoυg ειiτρεπiααg πq6g φ6νoν

Aφo6 Εxαλλcbπιoεν τoiE π6δαg ooυ δια
'Aν xαl αofr πgootφεqεv μ!' φιλανθqωπtαν τ6 μαqyαqιταqι' Πραy ματ ι'{μπqooθ tν αoυ'!πεoεν τcbqα τ6 μαqyαqιταqι πqoεqyoμενo d'πo θε[αν
φ6νοv.

ταg δdo yεlqαg. T6 Ξλαβεν 6μω9 xαl τ6 {φαyεv d'ναξlc,lg.

Θα δπoφ6ρει Εξαιτiαg τfig xαx[αE yωqlg να iξoρyιαθ'ij xαθ6λου. Avτεληφθη τ6v παqατεταμ!.νoν xτdπον δια τo6 oπtρoυvιoi iναντtoν μoυ δoξαξων. Διoτι f1 πρoφητεlα αiτfi ε1yεv λαβει τ!λog. Εiq α6 μιoητi' y6νε τfig d"πωλεiαg. Εiq α{ d'πoxρoυoτιx6 δπηq6τα τo6 oατανCι. ΕiE o6 αxoτειv6 tμπqoαθεv τotl φωτ6g τοt κ6oμoυ. Εig o6 μιoθωτ6 τ6v τq6πων τfig φιλαqyυQLαζ.

d'oτgαπηv. Toτε δ Δαυ[δ xρodωv τηv ψαλμιxην λdqαν, αδτ6g δ δπoToE 6φαyεν τodE διxo{E μoι' dρτoυg λ6yει μ6 "{παqαιν.

ΕiE o6 πρoδ6τα αxdλε διrj' τ6ν d'φαvιoμoν
σoυ.

Εig o6 διεoτqαμμ6νε, oπερμoθfixη
xαx[αg.

τijE

Σινα 327,φφ.Βaβ -236α.
15og αι. (βλ. ειx.85-88) 

18. H BAΣΙΛEYOYΣA ΠoΛΙΣ ΚAΙ oΙ AΓNΩΣTOΙ NAoΙ ToY AΓNΩΣTOY ΘEoY.
Στo πιo οτqατηγιxo oημεio τωγ oτενιilν τηg Πρoπoντlδοg πQoζ τoγ Eυξεινo Π6ντo, o αqxηγ6g των Mεγαρ6ωγ απoixων Bυξαg [δρυοε τo 658
π.X. μ(α ν6α πoλη πoυ oνoμdοτηχε πQoζ τιμην τoυ Bυξαντιo. 'Yοτερα απ6 μ[α o1εδ6ν 1ιλιετiα, τo 330 μ.X., o M6γαg Κωνoταντiνog μετ6τρεψε την αq1αiα π6λη τoυ Bυξαντ[oυ, οε γθα πqωτεtioυoα τηE Ανατoλιxηg Pωμα't^,ιηg ^aαt xατoπιν Bυξαντινηg αυτoχQατoQiαg. H βαoιλευoυoα π6λη εξαιτiαζ τoυ oνoματog τoυ ιδqυτη τηg oνoμαοτηxε Kωνοταγτιγoιiπoλιg. Η αq1αiα π6λη τoυ Bυξαντioυ, oxι απλd δεν ξε1doτηxε, αλλα με τo πθρααμα των 1q6νων πρooθδωoε τηγ oγoμασiα τηg οε oλ6xληqη την αυτoxρατοq(,α, η oπoiα επονoμαoτηπε Bυξαντινι]. H ν6α πqωτεtloυoα, εxτ6g απo διoιxητιxo xαι εμπoριx6 x6ντqo, μετατqdπηxε απ6 τoν M6γα Κωνoταγτiγo μ€oα οε ελdxιoτα 1q6νια oε θγα απ6Qαγτo μoυοε[o τ61νη9 xαι πoλιτιoμoιi. oλα τα μεγαλoυqγηματα των αq1αlων Eλληνων xαλλιτε1νιilν μεταφ6qθηxαν στην χαιγoιiqγια πqωτευoυoα, τρoερ16μενα απ6 τηγ Αθτiνα, την oλυμπiα, την ΚQriτη, την Kιiπρo, την Σιxελ[α, τα νηοια τoυ Αιγαioυ, τιg π6λειg τηg Ιων(,αE xαι αλλεg π6λειE τηg
αυτoxρατoρ(αg. o Aγιog Ιεqιilνυμog μαg πληqoφoqεi 6τι o M6γαg Kωναταγτ(,νog απoγυμγωσε 6λεg τιg dλλεg π6λειg, δια να διαxoαμηοει τηγ πQωτευoυοα 16γ(l). M6νoγ μπqooτd απ6 την Aγ[α Σoφiα υπt]ρxε 6να πραγματιx6 δdoog απ6 427 αρxα[,α αγdλματα(2) μεταξri τωγ oπoiωγ τoυ Δωδωνα[oυ Δι6g, τoυ Πυθioυ

(1) Dedicatur constantinopolis omnium paene urbium nudiτate (Xqoνιx6ν, London 1923,

oελ.314). (2) ΣoQiα:6τι d'π6 τofr πλευqο8 τηg dylαg ΣoQlαg oτfiλαι dQηqtθηααν'Ελληνιxαi υxξ' (427) θε6ν'Ελληνιxδν'.. (Λεξιx6ν Σoιjδα, λημ. ΣoQi,α). 

464

TΑ ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣHΣ

Απ6λλωνog, τηg Σαμιαπηg 'Hραg, τoυ Απ6λλωνo9 Σμινθ6ω9 παι dλλιυr. θειbν, ηqωων xαι οoφιbν. Πgιν διαxooμηοει την βαοιλευoυσα με oλα αυτd τα περ[λαμπQα εQ^,,(( τ61νη9, o M6γαg Κωνοταντ|γoE ηταν 6να9 απ6 τoυg μεγαλυτεqουg διιbxτε; τoυ αQχαtoελληνιxoυ πoλιτιομoυ χαι χαταστqoφ6αg oπoιoυ ιεqof ουι,ιιγτoυαε oτo διαβα τoυ.
Tα iερα xαl πανταg τodg vαoι3g των'Ελλfiνων xατ6'oτρειllε. (Ι. Mαλαλαg, Xqovικrj Ιατoρ[α, Λ6γog ΙΓ', oελ.
2

}

ματiεg o1ι μ6νo τoυ πoλιτιoμof, αλλα χαι τoυ πνευματog. Tι ηταν 6μω9 αυτo πoυ ξαφνιxd αλλαξε την oταoη τoυ Kωγοταντ[ι'oι. ιiloτε απo διιilNτηg των αq1αiων ελληνιxιbν μνημεiων, να .1iνει ξαφνιz.ιι λατρηg xαι πρooτατηζ τoυζ; 'Eγα oπd,γιo 1ειqd^1ραφo, τo oπoio oυγαγταται στιζ τQεtζ μεγαλυτεqε; του Αγioυ oρoυg, μαg δ|νει την απαντηοη. Πqιν σαζ τo παραθεβιβλιoθηxεg oω oμωg, θα ηθελα να αναφ6qω πd'πoια ιoτoqιxα oτoιxεiα ^/tα τoγ Αθω. τι. oημεqιν6 Αγιoν oρog τηg oρθoδοξiαg. o Πq6xλog μαg αναφ6qεL oτι, oταγ 6δυε o ηλιοg, η oxιd τoυ Aθω 6φτιινε μ61qι χαι τηγ Λημνo, διανυoνταg xατd μηxog τηg θαλαοοηζ τoυ 41.1α[oι. απooταοη 700 oταδ|ωγ.

oταγ o M6γαg Kωγοταγτ|γog xατεδiωxε τo ελληνιxo πνεtμα, δεν ε[7_ε αοπαοτε| αx6μη τoν Xριοτιανιομ6 xαι ηταν διιilxτηE μoνo τoυ πoλιτιoμoυ. Oι xατoπιγo(, αυτoxqατoρεg (oπωg o Ιoυoτινιανog xαι o M6γαg Θεoδ6οιo:l εi1αν αoπαοτεi τoγ Xqιoτιανιομ6 6οτω xαι τυπιxα xαι δι' αυτ6 ηταν εγx).η-

xαl yαρ δ "Aθωg, τ6 Mακεδoνιxoν 6qog, θκπ6μπει μ6χQι Λημνoιl τιjν oxιαν, 6πταxοα[oιg oταδloιg διεατciloηg, xαl oδ τ6v "Aτλαyτα μ6νοι' τ(l δqog τηλιxoστoν [oτ6ρηαε Mαqxελλog δ την AΙθιοπιxfiν yQαιt'αΞ iατoρiαν.

Και μd'λιατα o Aθωg, τo Mαxεδoνιx6v 6qog, απλcllyει μ6yqι την Λημνo την ακια τoυ' η oποlα εxτεiyεται oε μηxοg επτακooiων oταδiων, xαι δεν εξιoτ6ρηαε μοuoν το oqog Aτλαyτα το τοoo'ι, σ'τoι'δαlo o MαρxελλoE πoυ iyqαι!'lε την Aιθιoπιxη ιατoq[α' (Πq6xλog, Σy"6λια εLζ τoν T[μαιοv,1' 181 l
την οxιd τoυ Αθω με τηγ οxια τoυ oρoυg Ατi.ιι: oπoio εxτειγoταγ oε μηxog 1.500 οταδiωγ χατtι τoυ Ατλαγτιxoυ ωxεαγof. μηχoζ o Αθωg 6λαβε την oνoμαolα τoυ απo τoν Γ|γαντα Αθω, τoγ υιo τoι. Πoοειδιbγoζ χαι τηζ Poδoπηg.
τηg xαμ6νηg Ατλαντiδog τo

o Πρoxλog ουγxqiνει 

H BΑΣΙΛEYoYΣΑ ΠoΛΙΣ KAΙ oΙ ΑΓNΩΣToΙ NAoΙ ToY AΓNΩΣTOY

ΘEoY

465

"Aθωq δ6 τ6 δρog d'π6 "Aθrυ Γiyαντog, δ ΠooειδrΙιv, φαo[, τ6 δqog iπ6θετο.

Tο δε 6qoE Aθωg, λ6vε, 6τι απ6 τoy ylyαντα Aθω o Πoαειδ6ν 6δωoε την o1)oμασ[α τoυ. (Eυoταθιοg , Παρεx6oλα[ ειg την Ηλιαδα,3, 624)
"Aθωg ακιαζει vlτα ΛημνlαE d'λ6g. ιbν6μααται δ6 d.π6 τινog y[yαντog "Aθω, 6g fiν ΠooειδciνoE xαl'Poδ6πηζ τηζ Στqυμ6νοq.

o Aθωg oxιαξει τα ycbτα τηq θαλαooαζ τηζ Λτjμνου. 'Εyει δε oνoμααθε[ απ6 xαπoιov yiyαντα πoυ 0ν0μαξ6ταν Aθωg, o oπoiog rjταν yιog τoυ Πoαειδcilνog xαι τηg Pοδ6πηζ, τηζ xoQηg τoυ Στqυμ6νog'

(Σy6λια εLζ τoy Θε6xριτοv, Ρoem 7, sec.7617d)

Η 1ερο6νηοoζ τoυ Αθω απoιxηΘηxε απ6 παγαQχαιoυζ Πελαoγoυg τηg oπoloι iδρυoαν π6γτε πoλειg πoυ ηταν oι Κλεωνθg, η oλoφυξιg, οι Αxρoθωoι, τo Δioν xαι η Θriοoog.
_\ημνoυ, oι

Κατoixηααv δε αυτrjv την yεqo6νησo μεQιι{ot απ6 τoυE Πελααyo'ιjg πoυ πqo{qχoyταv απ6 τηv Λτjμνo, πoυ rjταv 1ωριoμ6νη oε π6ντε π6λειg, τιg Κλεων66 τ4y oλoQυξιν, τoυg Axρoθcboυg, τo Δlov και
τo Θdoooν. (Στρα6ων, Γεωy ραQιxd', 7 α, 1, 35) Tιg πoλειg τoυ Αθω περιγqdφει χαι o γεωγQdφog Σxιiλαξ o Καqυανδευg zατa την πεqιηγηoη τoυ τoγ 5o π.X. αιιilγα.

Toqcllνη π6λιg 'Ελληνig xαl λιμrjν, ΔToν "Ελλην[E, Θ$ααoE 'ΕλληvlE, Κλεωyαi'Ελληνtg, "'Aθωg δqog, 'Axρ6θωι Ελληνig'.. (Σxυλαξ, ΠεqlπλoυE, 66)
"

oπωg μαg αναφ6qει χαι πdλι o Στρdβων, η πoλη Αxρoθωoι βqιοxoταν z-oντα στηγ χoQυφη τoυ 6qoυζ, απ6 την oπolα oι xd,τοιxoi τηζ 6βλεπαγ την ανατoλη τoυ ηλ[ου τqειg ιbqεg νωqiτεqα απ6 τoυζ xατo|xoυg τηE παQαλιαζ. .'.Axqoθ6ουg' αυτrj δε η π6λη ευρloxεται κοl,τα ατην xoqυQη τoυ Aθω. Εiναι δε o Aθω; τo 6qog, 6μoιoν με μαατo παqα πoλυ αι1μηq6 xαι παqα πoλιj υι!ηλ6. Aυτoi πoυ 2lατoι'}loι3ν την xoqυQrj τoυ 6λ6πoυν τoν ιjλιο llα ανατ6λλεL τQειζ cbqεg πqωτι3τεqα απo τηv αvατoλιxτj παραλ[α. (Στqα6ων, Γεωy ραQ ιxα, 7 α,
1',

33)

H π6λη Δioν βqιox6ταγ στoυζ πq6πoδεg τoυ Αθω, σε αγτιστoι1iα με την τoλη Δioν πoυ βριox6ταγ στoυζ πρ6πoδε9 τoυ oλfμπou. oι δrio π6λειg 

466

TA APXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

ηταν αφιερωμ€νεg oτoγ Δ|α xαι βρlοxoνταγ στoν [διo γεωγqαφιx6 μεαηιβqινo, oπωg αλλωστε χαt τα δυo oqη ('oλυμπoζ χαι Aθωg). o Αρ1ιεπ[οz.oπog Eυoταθιoζ μαζ αναφ6qει 6τι oι αρ1α(oι πqoγoνoi τoυ τιμoιioαγ στo\. Aθω τoγ oλυμπιo Δ[α, απ' 6πoυ o πατ6qαg τωγ Θεωγ πρoοονoμd.οτηzε Aθιbog Zευg.

fi αυνfiθεια xqατεT, xατα oυνεxδqoμην τoi'Aθriloυ Δι6g, 69 ioτιι' δ Βν τQ "Aθω 6qει τιμrilμενog.

H

oυνfiθεια επL?(Qατεt, otμQωνα με τη oυνεxQoρα τoυ Aθιiloι.' Δι6g, ο οπoiog εlvαι αυτ69 πoυ τιμαται oτo 6qog AθωE. (EυαταΘιo5, Παqεx6oλαt ειE τηv Ιλιαδα, 3, 53'ξ

μ

Στo λεξιxo τoυ Ηori1ιoυ (λημμα ΑΘιilog) διαβdξoυμε 6τι επi τoυ Αθιυγο: υπηq1ε ανδριανταg τoυ Διog. Στην xoqυφη τoυ 6Qoυζ, η oπoiα ηταν ταμειτ οτoν Δiα, αναφ6qεται xαι η Kλυταιμνηοτqα στηγ τQαγωδtα Ayαμ6μvω1,τιrr-. Aιo1υλoυ.

Χo. xαl τlg τ6δ' Bξixoιτ" dν d'γy6λων ταyog; Κλ. "'HQαιoτog "Ιδηg λαμπq6ν Βxπ6μπων o6λαg. Qqυxτ6g δ6 φgι"' xτ6v δεiq' d'π" iι'yyαqoυ πυqog {πεμπεν. ''Ιδη μ6v πq6g"Εqμαiοι λ6παE Λιjμvoυ' μ6yαv δ6 παv6ν iκ vrjooυ τρiτoν'AθrΙιoν αilο; Lηvoζ εξεoεξατo. Χo. Και πoιoζ μαντατoQ6ροg τ6αo yQiyoQα να Qθαoει μπ6ρεοε: Κλ. o 'HQαιoτog αoτραQτεq6 oτt'λyoνταζ Φωζ απ6 την 'Ιδη, z-αι απ6 τιE αατqαQτεqlg Qωτι6E πoυ lxαιyαν δια τo μτjνυμα, η μια τηl αλλη @λ6yα 6απqωyvε ωg εδrb. Η 'Ιδη την toτειλε oτoν 6ραyo τoι Εqμαio oτηu Λrjμνo'2{'αL τoν τqαν6 δαυλ6, τρtτo τoν δ6yτηxε αlr' τo νηol (τηE Λfiμuoυ), η xοqυQrj τoυ Aθω η ταμ6,vη oτov Δiα. (Αι οxυλog. Ay αμiμνωy. 28-ξ, Κατd τoγ ιοτogιx6 Φιλ6oτρατo, οτα 6qη του Aθω χαι τoυ Παγγαιιr,J υπηQχαγ φqoντιοτηρια φιλoοoφωγ, στα oπolα δ(,δαοxαγ o Θαληg o Mιi-φ σιoζ χαι o Kλαξoμ6νιoζ Αγαξαγ6Qαζ.

"xαi μrjv'' '!'Qη xατα6rjoεoθαι yε αoQrllτεqoE 6μηu d'xοι1ιυι''Aπoλλcbvιε' τ6ν μ6v Κλαξoμ6νιoν 'Aναξαy6ραν d.π6 τoi zατι: 'Ιωv[αv M[μαvτoE iπεoxtφθαι τα iν τφ oiqαvφ, σαλfiν τε τo1 Mιλrjoιoν d'πo τfiE πρoooixoυ Mυxαληg, λ6yoνται δ6 xαl τζl Πα.yαlrψ {νιoι @qoντιoτηρlφ yqrjαααθαι xαl €τεqoι τQ "Aθφ.
Και 6μωE'' ε[πε' αxoι3yoνταE v6μιξα 6τι θα y[νω μtoα poυ σoQt* τεQoζ' Aπoλλ6νιε, o Κλαξoμ6νιoE Aναξαyoqαζ απ6 τo (69ο; MIμαντα τηg ΙωνiαE λ6yεται 6τι 6yει εξετααει τα επoυρανLa, Zat ιJ, ΘαλfiE o Mιλιjoιοg απ6 τηu yειτoνιxrj Mυxαλη' ανα@6ρoνται 6uc';
" 

H BΑΣΙΛEYOYΣΑ ΠoΛΙΣ ΚAΙ oΙ AΓNΩΣToΙ NAoΙ }lαL μεQLχo[

ToY ΑΓNΩΣToY

ΘEoY

467

6τι yqηαιμοπo[ηoαν το Qqovτιoττjqιo ατo Παyyαiο xαι αλλo oτoy Aθω. (Φιλ6ατqατog, Tα εiE τον'Aπoλλtbyιov Tυαv6'α, 2, 5, 37)

Στην θθoη τηζ σημεQινηg Moνηg Γqηγοqloυ υπηQχε αq1α[οE ναog τoυ Πooειδιbγog, ενcil oτην θ6οη τηg Moνηg Ιβηqων υπηQχε η πελαoγιxη π6λη Κλεωνθg. Στoγ i,διo τoπo, ουμφωγα με την παρdδoοη, απoβιβdoτηxαν η Yπεραγ|α Θεoτ6xog xαι ο Eυαγγελιoτηg Ιωdννηg, 6ταγ τo xαρdβι με τo oπoio ταξ(,δευαν με πQooQισμ6 την Κfπqo αντιμετcδπιαε αιφν(,δια θαλααooταρα1η. H θεoτ6xog θαriμαoε τηγ oμoQφιd τoυ τ6πoυ χαι τoν εξτ]τηoε απo τoγ Yι6ν τηζ. Ωζ απdντηοη οτo αiτημα τηg αxoιioτηxε φωνη απ6 τoγ oυQανo:

''Εατω δ τ6πog xλfiqog α6g xαl πεqι66λαιoν o6ν xαi παqαδεισoζ' ξτι δ6 xαi λιμηv oωτrjqιog τdιy θελ6vτων oωθfiναι.

Nα ε[ναι o τ6πo9 xληqoδ6τημα διx6 σoυ ?lαL διx6 αoυ πεqι66λι xαι xrjπog xαταQυτog, αx6μη xαι λιμd'νι oωτrjqιo yι' αυτo6g πoυ
θ6λουy ι,α αωθodv.

Απ6 τoτε o Αθωg εiναι αφιε9ωμ6νog oτην Yπεqαγ(α Θεoτ6xo, Θεωqεiται τo Αγιoν oqog τηg oρθoδoξlαg xαι απoxαλεiται 1αραxτηqιoτιxα τo Περιβ6λι τηg Παναylαg. Αg εξεταooυμε oμωg τιilqα τo αγιoqε[τιxo 1ειq6γqαφo τo oπo|o μαζ απo_ xαλυπτει τoν λoγo δια τoγ oπoio o M6γαg Κωγoταγτiνog oταματησε τιζ χαταστQoφ6g των αq1α[ων μνημεiων xαι 6qγων τtγνηg' xαι απo διιbxτηg 6γινε πqooτατηg τoυE, μετατq6πoνταζ τηγ Kωγoταντινoriπoλη οε 6γα απ6Qαντo μoυoεio τ6xνηg. 

TA APXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Διτ'1γηoιg τιν6g φιλoo6φoυ, περi τΦγ δπτα δλληνων φιλoα6φων.

δια την dνω πq6νoια.

'Eν

AΘηναιg, παqενdβαλλoγ αδτ6ν δπτα οoφoi, τoi iδεTγ αrjτ6γ, θπi τιν69 δ6ματο9 xαΘεξομdνoυ παi πqoαxυνηααντεg αiτ6ν θxαθηααν. oδ fioιν τα δν6ματα τδγ δπτα φιλoo6φων. Πλoυταρ1oζ, AQηE, 'oδιilγ δ Tqιoμθγιoτog, Kλεoμηδηg, Πλατωγ, Aqιoτoτ6ληg xαi "oμηρog. Kαi πoλλα διαλε1θ6ντεE μετ'αriτoδ πεq[ γεωμετqiαE, xαi doτqoνoμiαg, ουν τoυτoιg xαi &πoτελεαματιxoΤg xαi φυoιxi1g dπρoααεωg, xαi δτ6ρoυg λ6γoυg oιi πoλiγoυE. xαi dναoταE Διoγ6νηg δ θαυμαατ6E, ε'ι1πεν' 'Ω dνδρεg θαυμαoιοι, xαl φιλ6αoφoι, xαl τδγ'Eλληνων πqo{11oντεg xαi διδααxαλoι, θρωτδ ιiμσg.'Eν θα1ατoιg xαιρoTg xαi 1q6νoιg, τl μ6λει πoιfroει f dνωΘεν πq6νοια, εig τα γ6νη τΦν'Eλληνων; Eiδα γαq δτι θματαιιbΘηoαν οi τiγ 'Eλληνων παiδεg, dναξlωg πoλιτευoγται θγ εiδιbλoιg παi θν παoη dxαθαρoiα τδν δd παγτωγ πoιητη θγxατ6λειπoν. E'ι1πατε fμιΤν oημεioν, δg μεγαλoι doτρoν6μoι xαl φιλ6οoφoι παqαxαλΦ. Kαi dνοiξαg τ6 ατ6μα δ Πλoυταρ1og εiπεν''oψdπoτε δ dναq1og &ναq1oυ γ6νog, xαLτiγν πoλυo1εδην ταυτην θλdoειε γfiν xαl xατoιxηoει θν dδαff x6ρη, εig τ6 δνoμα αr1τfig Mαqiα. Kαl παqαδοθηοεται εig φ6νoν θξ dπiοτου λαo6, rια[ οταυρωΘηοεται, παi τ6λo9 dναoτηoεται. Κα[ αιilαει παγτα x6ομoν. "Eοτι δ6 τ6 δνoμα αιiτoΟ'Ιηαoσg' δ λ6γεται iατρ6E. Αqηs εiπεν'ffνog θx γ6νoυ, xατελθιbγ γ6νo9 γ6νoυ, θπi μητqαν oixffoαι θ6λωγ.

τοi φιλoο6φου iv

ταΤg

fμ6qαιg θxεTνεg Διoγ6νoυg
ταTg 1qυoαΤg

τα"v σε xαπoιo δωματιo xαι αφoιj τoν yαιq6τηoαv, xdθιoαν xαι αυτo[. Tα ov6ματα τωv επτα φιλoα6φων εiναt Πλo{ταqyoE, Aqηg, oδcbv o Tqιoμ6i'ιoτog, ΚλεoμrjδηE, Πλdτων, Aριατoτi ληg xαι oμηQos. Και πoλλα αφoι| oυξτjτηααν μ' αυτ6ν δια την yεωμετqtαν xαι την αστQoyoμiαν, μαξi μ αυτd' xαι δια την Aπoτελεoματιx6τητα 2.ιαL τηv Φυαικrjv Axqλαoιv xαι δi αqxετo6g αλλoυg λ6yoυg. Και αφoι' αηxcbθηxε o Διoytvηg o θαυμαoτo; ε[πε: " Ω dvδqεE θαυμααιoι xαι φιλooοφoL' 2{αL των Ελληvων ξεyωqιατo[ zru διδαoxαλoι. Εqωτr|l εααg: Στoυg 6cr1ατoυg xαιqoι3g xαι 1q6νoυE, τι πρ6xειται

Στιg ημ6qεg εκεlνεg τoυ Διoy6voυζ τoι' φιλoo6φoυ ατην yρυorj Aθrjιlα, επτα ooφo[ fiλθαv yα τoy δoυν xαθtilg xαθo-

Ελλrjνων; Δι6τι παρατfiqηαα oτι ματαιoπ6νησαν τα παιδια τωv Djηvωy πoυ ξoυv αναξiωE με εiδωλα z.αι με xαθε διαφθoqd' εyxατi'λειψαν τoι" δημιoυρy6 τωy παντωy. Δεlξτε μαg αημεlov ωg μεyαλoι αστQt> v6μoι xαι φιλ6αoφoι παqαxαλιb''. Και απαντrllv αμ6oωg o Πλoι5ταρ7-a;
ε[πε:

vα πρd'ξει η ανω πρ6νoLα στα y6vη τcυν

τoυ αvd'ρ1oυ' ?dαL ατηv πoλιiμoQφΙP αυτrjν yη θα 6λθει xαι θα xατoι.r-ηaει αε αvυπoιltαoτη x6ρη, πoυ τo 6νοuα τηg εlvαι Mαρ[α. Και θα παραδokι απ6 μtαog πoυ πqotqyεται απ6 α-τιarο λα6. Και θα αταυqωθεl xαι oτo τεtn; θα αvαατηθε[, xαι θα ocbαει 6λoτ' τcn x6oμo. To 6νομα αυτo'ιj εiναι ΙηοotΞ ο

"Κd'πoτε oτo μ6λλov o αvαqyog ydι"o;

o Aρηs ε[πε: "Γ6νo9 απ6 y6νo, γ6ιν; xατερy6μεvοg απ6 y6vο, θ6λοvταΞ |ν"
xατoιxrjoει αε μrjτρα,

oπo log θεωρε[ται ιατq6g''. 

H BAΣΙΛEYoYΣA ΠoΛΙΣ KAΙ oΙ AΓNΩΣToΙ NAoΙ ToY ΑΓNΩΣTOY

ΘEoY

469

oiiτε dqξαμεvog, otiτε παυααμενog. 'o δ6 υi6g αιjτoi δ Xqιατ6g μελει ix παρθ6νoυ Mαρlαg γεννηΘf]vαι, xαl τιoτεr3ω εig αriτ6ν.'Eπi δ6 εioεβoig βαoιλ6ωE, παλιν δψιμε fiλιε, τ6ν δ6 ι'α6γ τol Aπ6λλωνο9 xαταqγηααg
z-αL

6 i1ν μ6ν

αiτ6γ, xαtτo γενητωqι προoαξει δδgoν τ6ν &πoλυμ6νoν Aδαμ. 'oδιbγ δ Tqιoμ6γιοτog εiπεν' 'o θε6g θoτlν νοrg, λ6γog xαl πνεΟμα. Καi δ λ6γo9 οαρxωθεΙg θrι τo0 τατq6g, παγτα ciνθρωπoν ρtαεται τi1g &λογια5 τ{g πιxρσg. Kαi τ6γ διαβολoν xαταqγηααg διbοει βιiπτιομα μετανolαg τι} λαιp αι]τoδ' Και μαxαqιog δg τlg dxoυοει αr]τ6γ. Κλεoμηδηg εiπεγ' δ τδν oιiρανΦν τεταν6οαg xαtτ,i1ν γflν δπi, δδατωγ €δραααg, θπioτεqον γεναται θξ α1qαντου Mαρiαg τf1g παqθ6νου z.αf λαμβανει θξ αriτfrg. Kαi '1ενναται dγν6g δ τoδ παντ6g τoιητηg. Kαi τ6γ θαγατoγ πατηααg zαL τ6ν διαβολoν xαταργηοαg, δωqηαεται τQ x6αμφ. -Ξωην Πλατων 6 μεγαλιi.lνυμog εiπεν. θεog
&εT

Kαi γεννηΘεΤg dγν6g τ6λειog, παγτα τα γ6νη αιbσει, dπ6 Aδαμ Eωg

?.ιαι yεvyημ6νoE αyνoE και τ6.λειog, 6λα τα y6νη θα ociloει, απ6 τoy Aδαμ μ6yqι αυτo1', 21αL στoy γεννητoρα θα πqooφ6qει ωg δcΙlqo τoν 6xπτωτo Aδαμ''. o oδcbν o Tqιαμ6yιατoE ε[πε: "o Θε6g εtναι Nουg, Λ6yog και Πvεiμα. Και o Λ6yog ενααqxωμ6νog απo τoν Πατ6qα, xαθε d'νθρωπo θα ocboει απ6 τov πιxρ6 παqαλoyιoμo. Και τoν διαβoλo αφoι5 xαταρyrjoει θα δcbαει βαπτιαμα μετανoiαE oτoy λαo τoυ. Και μαxαριog θα ε[ναι 6πoιog αxoυαει αυτ6v''. o Κλεoμfiδηg εiπε: "Aυτog πoυ εξαπλωoε τoυζ oυQαyo'ι3g xαι oτερ6ωoε την yη ατα 6δατα, !πειτα yενvι6ται απ6 την αμ6λυντη παqθ6νo Mαρtα xαι λαμβd'vει cld'qxα απ' αυτηv. Και γενvι6ται αyv6g o δημιoυqyog των παντων. Και τoy θανατoιl αφo6 πατηoει 2lαL τo^ν διαβoλoν αφod xαταqyfioει, ξωi θα δωqloει στov
xoclμo''.

xαi t'oτιν

xαL ijoται.

x}'ηΘ\oεται εig τ6 δνoμα τfrg

ιιητq6g

.\ριοτoτ6ληE εiπεν''Ev ταΤg iμ6ραιg izεΙνεg φδE τηE &γiαg τqιαδog i.ιiμιpει θπi πσ,οαγ την γfiν xαi z-τLoιν. Kαi τα 1ειqoπoiητα ε'dδωλα zαLxoφα xαl dναlo'θητα d, πρoοxυνoυνταg τ6ν'Eλληνων τ6 ',,ενoE, δg θε69 dφαν[οει αιiτα εiE τελog. T6 δ6 δνομα αriτοδ αiξηνθηoετ αι xαi τιμηθηoεται ταρα βαoιλ6ωγ xαi μεγιοτανων θφ' δληg τffg oixoυμdνηg.

αiτoi.

παρθ6'vo Mαq[α χαι' πιoτευω εLζ αυτ6y. Στoυg yρ6νoυE τoυ ευαεβotE βαoιλ6ω9 παλι θα αε αντιxqlαoυμε rjλιε. Toν ναo τoυ Aπ6λλωvog αφot xαταqyιjαει, θα ονoμαoθεl απo τo Aqιατoτ6ληg ε[πε: "Στιg ημι4ρεg εxεlνεg θα λαμψει τo φωζ τηg Ay[αg
6voμα τηg μητρ6g τoυ''.

χωQιζ τ6λο9. o δε Υιog Aυτo6 o Χριoτ6E πq6xεLται yα yεννηθεl απ6 την

xαι θα υπαqyει, o yωqlg αQχi'

Θε6g πoυ υπfiρyε παντα xαι υπαqyει

o Πλατωy o

oπoυδαlog ε[πε: "o
o

o

Tqιαδog oε 6λη την γη 21αL τη1) xτ[oη. ε[δωλα χαL τα xoυφα ?dαL τα ανα[αθητα τα oπolα τo y6νoE των Ελλiγvωv πQoσ?tυvodαε, ωg Θε69 θα τα αφαvloει ατo τ!'λoE. To 6νoμα αυτoυ θα εξαπλωθεi xαι θα τιμηθε[ απ6 βααιλιαδεg xαι απ6 μεyιατανεg oε 6λη τηv οιxoυμ6νη.

Και τα yειρoπolητα 

470

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENιΙΣ ΓNΩΣΗΣ

xαλ6οoυoιγ αriτ6γ αφεoιν xαi dγαλλiαoιν. Kαi αταυρωθηοεται dπ6 d,πioτωγ γdνog τiν θβρα[ων. Kαi μαxαqιoι oi dπoυoγτεg αriτ6v. oι] αi δ6 οi μην dxoυoντεg. Axοtoαg δ Διογ6νη9 δ Θαυμαατ69 εiπεγ ταδτα.'Eθαυμαoεγ λiαγ θπi ταg πqoφητεiαg τδv δπτα φιλoo6φων. "Eγραι|-rεν δ6 αiτ6g εig ττ]v φυoιxτ]ν dxρ6αoιν, xαi iΘετo αriτoυg εig τo iερ6ν τo0 Aπ6λλωνo9. Aφoδ δ6 f oιiqdνιog oiπovoμiα θγ6νετo εig δμdg xαi τ6 iλεog θβαο[λευοεν, πqiτog βαoιλεrig θν 1qιoτιανoTg, δ μ6γαg Κωνoταντiνog δ βαoιλευg δ6, θλθιilγ εig ταg AΘfivαιg fβουληΘην 1αλαoαι τ6γ γα6γ τol Aπ6λλωνo9 τoσ &ναγ{ραg να6ν δτεqoν τffg Θεoμητoqog. Eδqε δ6 την 1αgτην θν δ froαν oi πρoφητεiαι τδγ δπτd φιλoo6φων γεγqαμμ6ναι. Kα[ &νdγνoυg αr}τoυg Bθαυμαoεν λ[αν, δ εrioεβι]g βαoιλευg θμεταx6μηoεγ δ6 αriτoυg εig την βαοιλiδα τΦγ π6λεωγ την αδτoδ εig οι]αταoιγ τξg fμετ6qαg πloτεωg xα[ εig &νατqoπην τΦν xαxoφιilνων. Πεqi τol διαατηματoE τηζ γηs fiγoυν τ6 μ6τqo αriτξg dπ6 dγατoλis μdxρι δυoεωE oταδια ιβ', διπλdξιν γαq τ6 μηχoE xατατ6 πλατog.

T6λog δ6 παγτωγ "oμηqoE εiπεν' "Hξει πρ6g f1μαg δψ6 γfrg αναξ π6λoυ, xαi ααρξ φανηoεται δ[1α τιν6g αφαλματog, xαi λαμβανει οαρxα dπ6 θβqαiδα παρΘ6voν. Kα[

Kαi διilδεxα xαi iβδoμηxoντα ατηoει xgιταg xαl διδαoxdλoυg θπi πσ,οαγ ττ]ν γ{ν. Aiτ6g μετα παΘεiν xαi dναατηοαg dναλυφθηαεται. Kαl θπ δεξιδν τοδ πατρ69 xαθεαΘεTE. Παλιγ dq1εται xρiνε ξ6νταg xα[ νεxρoυg, xαi &πoδιboει δπαoτω xατατα δργα αriτoi.

Και δrilδεxα xαι εβδομrjxoyτα θα τoπoθετrjαει xqιτ6g xαι διδαoxαλoυg oε dη τηy γη.Aυτ6g μετα, αφot υπoφ6ρει θα αvαατηθεt xαι θα αναληφΘεi. Και θα xαθtoει εx δεξιrbν τoυ Πατρ69. Πα).ιι' 6ρyεται δια ιrα xρlvει ξcbνταE zαι νεxqoι\g xαι θα απoδrboει ειg τoν xαθi"Θα 6λθειxαπoτε πQoζ εμαg o βαoλια3 τoυ oυqαvtoυ θ6λoυ' Και τηζ yηζ 'tαι θα φαιlεqωθεi με αd'ρxα χ'ωQ[ζ xαν6να oφαλμα' Και θα λαβει oαρxα απo εβρα[α παqθ6νo' Και θα τoν επιxαλoννται δια λ'jτqωoη xαι αyαλλ[ααη. Και θα oταυqωθε[ απ6 τo απιoτo y6νog τωι' Εβqα[ων. Και ευτυyε[E αυτol πoι' αxo6ν Aυτδv. Aλλolμoνo δε o' αυτoi'-:
να oυμφrbvωζ πQoζ τα 6'qyα τoυ''. TελευταioE απ' 6λoυg μlληoε o oμηρo;

Aφot αxoυoε

qι6λαβε oτην Φυoιxrjν Axρ6ααιν xαι τoπoθ6τηoε αυτo69 (τoυg λ6yoυζ) στo ιερ6 τoυ Aπ6λλωνo9. Aφo6 η oυqανιog oιxoνoμiα 6λαβε yιbqα αε σαζ 1{αL τo 6λεog επιxρατηαεo πqtbτog βαoιλιαg τωv yqιατιαvιbι,. δηλαδτj o ,M6yαg Κωναταvτ|νoE o Aθrjνα θ6ληαε να xαταoτρ6ιpειτoν vαι5 τoυ Aπ6λλωvog δια να αιlαyεlρει αil-o να6 τηg θεoμτjτoρog. Βρτjxε δε τoν παπυqo oτoy oπolo rjταν yqαμμ6'νεE oι πqoφητεtεg τωv επτα φιλoα6φων xαι αφo'ι3 τιg διd'βααε 21,αι τLζ θαι3μαoε πoλi, o ευoεβτjg βαoιλιd'g τιg μετ6φερε oτην βαα|λισσα τωy π6λεωy τηg δ0cη3 τoυ αυτoxQατoqlαg με oxoπ6 τηy αναoιjoταoη τηE πioτηg μαζ 24αL την ανατqoπrj των xαxoφτbνων. Σyετιxα με τα διαoτfiματα εxε[νηE τηζ yηζ, δηλαδη την 6xταατj τηg απ6 την αvατoλτj μ6γ9ι την δ6αη, rjταν αταδια δδδεxα με διπλαoιo μixog απ6 τo πλατoE.

πoυ δεy τoy αxo6νε". o Διoγ6νη9 o θαυμαατ63 εbτε αυτα. Θαι3μαoε πoλι3 τιg πQoφητεIεE τωl, επτα φιλoo6φων' TιE συμ:tε-

αυτoxqατοραE,

αφot τiλθε

στη|' 

H BAΣΙΛEYOYΣA ΠoΛΙΣ KΑΙ oΙ ΑΓNΩΣToΙ NAoΙ

ToY AΓNΩΣToY

ΘEoY

471

ooov αφoρα αυτ6 oι αxqιβεlg yεωμ6Τoδτo oi &xqιβεig γεωμ6τραι xαi oταδιoγ τQεζ χαL πεqιηyητ6E διατ'ιjπωoαν 6τι τo τεριηγηταi dπεφηναντo τ6 εiνλι'δqγιατE a'. T6 δ6 μiλιoν δργιαΤg 6να oτ'αδιo ιooδυναμεl με 100 oqyι6E. To δε μ[λι εtvαι 15 oqyι6g' ιε'.
α. Βατoπεδi,oυ 754, φφ. 182α_183α, 16og αιιilναg (βλ. ειx. 53-55). β. Ιβηρων 692' φφ. t42α-\43α' 17og αιιilναg. ^γ. Λαtραg 758' φφ. 6Ια-62α, 17oE αιΦναg.

τρoφητεiεg των ooφιilν, τιζ συμπεQι€λαβε oτo θqγo τoυ Φυoιxη Axρ6ααιgτo oπoio €1ει απoλεοθεi. oι επτd ooφo[ παρθθεοαν οτoν Διoγ6νη τιg πρoφητε(,ε; τoυζ δια την'Eλευοη τoυ Xqιατori oτην γη, μ6νoν πoυ τα oνοματα τoυg δεν ε[γαι αυτd, πoυ αναγρdφoνται, xαθιilg oι αγτιγQαφεig τoυ 1ειqoγραφoυ εiτε λ6γω φθoqdg τoυ πQωτoτtiπoυ, εiτε λ6γω dγνoιαg, απθδωοαγ τιζ πQoπoυ φητε(,εg οε ooφoιiE πoυ 6ξηoαγ oε διαφoqετιτιtg επoγLg, 6να φαινoμενo

o φιλ6ooφog Διoγ6νη9 ο Kυνιxog (4oEπ. X. αιιilναg), αφoυ Θαιiμαoε τιg

oτωg 61ει αναφεqθε[ ηταγ πoλr] oυνηθιoμ6νo. o πριilτog χQησμoζ πoυ απoδiδεταt στoν Πλoυταq1o 6xoυμε διαπιοτι.δοει απo πQoηγοliμενα 1ειqoγqαφα. oτι ανηxει στoγ Απ6λλωγα. Eiναι 6μω9 τιθαγ6 στoυζ επ6μενoυg αιιilνεg γα διαoιbθη1lε }4αL απ6 τoγ Πλoriταq1o. Eντt}πωοη πqoxαλεi 6τι τo 6νoμα τoυ Eqμoιi τoυ Tqιoμεγioτoυ αναγq0φεται ωζ oδιilν o Tριομ6γιοτoζ, αγ χαι η πQoφητεiα, 6πω9 εξαxqιβιbνεται απo
τo πqιbτo xεφdλαιo, ανt]xει πραγματι ατoν Eqμη.

Απ6 τo ουγoλo τoυ χειQoγQdφoυ, ξεxωqiξει η πρoφητεiα τoυ Πλdτωνog δια την γ6ννηoη τoυ Xqιατoυ απo την Παqθ6νo Mαρiα, αλλα xαι η oμoλoγ[α τoυ π8oζ τo πρ6οωπo τoυ XqιoτoΦ με τα λ6για, Πιoτε'ιjω ειg Aυτ6ν! Aξιooημεiωτη εiναι χαι η πQoφητε(α τoυ Αριoτoτθλoυg δια τo μαqτtiQιoν, την Ανdοταoη χαι την Aγdληψη τoυ Xqιοτoιi, o oπo[,og αφoil xαθiαει εx δεξιcbν τoυ Πατρ69, πdλι Θα 6λθει δια γα xgiνει ζrΙlνταg xαι νεxρo'ιJg, τιαι
να απoδιbοεL εLζ τoν xαθEνα αυμφcbνωE πQoζ τα 6ργα τoυ. Eνα 1ειρ6γqαφo αυτηg τηE αξiαg δεγ θα μπoqoυοε να απoφυγει τηγ ταQαπoiηoη χαι τηγ αλλoiωoη, xαΘωg o Αqιοτoτι1ληg εμφαν(ξεται να οτq6φεται xατα τoυ γθνoυg των Eλληνωγ. Πoτ6 o Σταγειq(τηg οoφ6g δεγ Θα ταqoυolαξε τoγ Θε6 ωg τιμωρ6 πoυ θα αφdνιξε τα αγαλματα τωγ Eλληνων zαt πoτL δεγ θα oτqεφoταν εγαντioγ τoυ διxor] τoυ γθνoυg. Για αλλη μiα φoQα, 6λα αυτd ηταν ευoεβε(,g π6θoι των μιαριilν, αλλd χαι τo dλλoθι τoυg

'iια τηγ χαταστQoφτ] των αγαλματων χαι τωγ ιεqι(lν. 

4'Ι2

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

πqoφητε(,εg τωγ επτα ooφιilν, τιg τoπoθ6τηαε εντ6g τoυ

θαυμαoτ69 Διoγ6νηg, αφof δι6xqινε τoγ xlγδυγo πoυ δι6τρεxαν oι ιερof τoυ Aπ6λλι'> νoζ στηγ Αθηνα. H μαqτυq(,α αυτη εξαxqιβιbνεται xαι επαληθεfεται με θαυμαoτ6 τρ6πo χαι στo €gγo τoυ Αγ[oυ Αθαγαoioυ 'Εξηyητιx6v περi τol iι' Aθηvαιg Nαol, οτo oπolo απoxαλυπτεται oτι o ναog τoυ Απ6λλωνoζ στηγ Αθηνα, ηταν o ναdg πoυ €τιτιaε o Απ6λλωγ για τoγ Αγνωoτo Θε6. Kαι δι' αυτ6ν τoν λoγo oνoμαξoταν xαι να6g τoυ Απ6λλωνog. o τiτλog τoυ 6qγoυ τoυ Αγioυ Αθαγαoioυ Εξηyητιιιoν πεq[ τoυ ναoυ αυτotj' υπoδηλιbνει oτι xαι xατd την επoxr] εxεiνη o να69 απoτελofοε €ι'cι α[νιγμα xαι y'ατa ουγ6πειαγ o λoγοE τoυ Αγioυ Αθαγαoioυ ε[xε ωg επtιεγτQo να δoθεi εξηγηoη πεqi τoυ ναoυ αυτoιj, οτον βωμ6 τoυ oπoioυ o Απooτoλog Παtiλog αντiπqιοε την επιγQαφη πoυ ηταν αφιερωμ6νη oτoι' Αγνωoτo Θε6. Στo γαo τoυ Αγνιiloτoυ Θεoυ αναφ6qεται χαι o σoφιστrig Λoυxιαν6g ατο 6qγo τoυ ΦιλoπατριE Στoυg διαλoγoυg τoυ θqγoυ, o Κqιτ(αg oqxiξεται oτον Aγνωoτo Θεo με την φqαoη, Nην τ6ν"Ayνωclτoν Βv'Aθrjναιg(3)' Eπιπλ6oγ, oτην τελευτα[α παqdγραφo τoυ θqγoυ, o oυνoμιλητηg τoυ Kριτiα TQιεφιilγ, απoxαλfπτεt τoγ αληθινo Θε6 τoγ oπo|o πρoοxυνoυσαγ oι 'Eλληνεg:
i μεTE δ6 τ6v Βν Aθιjναιg " Ayνωoτον ΒQευq6ντεg xαl πqooxυνrjοαvτεg yεTqαg εig οiqαιl6ν ixτεlιlα'ντεζ τodτφ εδyαqιoτηoωμεν il: xαταξιωθ6ντεg τo ιodτoυ xρατουE δπfi xooι y εν6oθαι.
"

o

Και εμεig λoιπ6ν τoν Ayvωoτoν στην Aθfiνα αQo6 ευqrjxαμε xατα τ6yην xαι αQo{ με υπεq6oλfi τoν πρooxυvιjooυμε, oηxcbvoνταE τα y6ρια μαg ι/lηλα, θα τoy ευyαqιoτrjooυμε' επειδi αξιωθixαμε να ylvoυμε υπfixοoι αυτoιj τoυ xρατoυg. (Λoυxιαν6 E, Φ ιλ6πατρ ιg, 29, 13 )
Στoν Αγνωoτo Θε6 των αq1αiων Ελλτ]νων αναφ6qεται xαι o Απ6oτoλo; Παυλog. Mε την oμιλ[α τoυ στoγ Αρειo Πdγo απoxαλtjπτει 6τι o Θεog τοι' oπoi,oγ λατρευαν oι αq1α[oι 'Eλληνεg, χωQιζ να τoγ 61oυν γνωq(,οει αxoμη. εiγαι o Ιηoofg Xqιoτog. Eiγαι o Θεog τoν oπoioν xηρυττε ο Απ6οτoλo; Παfλog. E|γαι ο Θε69 πoυ xηqυτταν oι oλιiμπιoι αγγελoι xαι απ6οτoλοι τoυ Θεof.

(3) Λoυxιαν6g, Φ ιλ6πατριg,9,1'4. 

Η BΑΣΙΛEYoYΣΑΠoΛΙΣ

KAΙoΙAΓNΩΣToΙNΑoΙToYAΓNΩΣTOY
Βπ[

ΘEoY

473

'oμιλlα τoi 'Aπoατoλoυ Παdλoυ

τοl 'Aqε[oυ Πdyoυ.

θρrjoxoι. Διοτι Bν6 πεqvoioα xαl Bxιiτταξα τα iεqα rsαg, εiρrjxα xαl ξyα 6ωμον, εig τoν δποToν εΙναι Βπιγεyqαμμ6uov, "'Ayvcboτφ ΘrΦ''." ΕxεTyoν λοιπ6v τ6ν δπoToν λατqευετε, χωQi,ζ να τ6v ξ6qετε, τorτov iycb oαg xηq{ττω' "o Θε6q πo6 Bδημιotqyηoε τ6v x6oμoν xαl 6λα 6αα ε7vαι εig τoν xοoμoν, xαi δ δποToE ε7ναι Κdqιog oδqανoi κα[ yfig, δtν κατoιxεT α6, yειqοπoιrjτoυg ναoιjg, oiiτε λατρεdεται d'πo y6ρια d'νθqrbπων oαν ι,α ε7yε c1'ναyxη d'πο xατι, αiτog πo{ δiδει εig δλoυg ξωfiν xαl πνoηv xαl τα παντα.'Εδημιodρyηoε δλ6xληρov τo d'νθqrbπινoν y{νoE d'π6 ξyα αiμα δια vα xατoιxεT εig 6λην τfiν yfiv' iι'@oδ δqιoε δqιoμ6ναE iπoyαg xαt τα δq6αημα τηE xατoιxlαg των, δια να ξητolν τ6ν Κυqιoν μiπc'lg τoν ιllηλαQiαoυy xαl τ6v 6qοδν, d'y xαl δ6y ε7yαι μαxqυα iι'π6 xαθ6vα d'π6 μαg. Δ ιoτι μ6oα d α}τoy ξoυμε xαl xιvodμεθα xαl δπαqyoμεν, xαθrbE xαl μεqιxοl Βx τ6y πoιητc|lv clαE '!yoυν πfi' "Toδ yαq καt y6vog Βoμ6ν''. (Π q αξε ιq' A πo oτ 6 λcυν' ΙZ', 22)
θγιb ασg xηρυττω, λ6ει o Απooτoλog Παriλog στoυζ Αθηναioυg, φανεqιbνo-

T6τε δ Παυλog ioταθηxε εig τ6 μ6αον τoi'Aqεiου Παyου xαl ε7πε, ""Aνδqεg'AθηναToι, 6λ6πω 6τι ε7αθε d'π6 παoηg d.π6ψεωg πoλ{

'ΕxεTvοy λoιπoν τov δπoTον λατqεdετε, χωQιζ yα

τ6'ι, ξ6qετε,

τolτoγ

νταg oτι o Ιηοoιig Xριοτog ηταν o Αγνωοτog Θεοg των αQχαιων Eλληγωγ. Tην xαταγωγη τoυg απo Αυτoγ τoγ Θε6 oμoλoγηοαν xαι xαπoιoι απ6 τoυζ αQχαιoυζ 'Eλληνεg πotητ6ζ με τηγ ρt1οη, Toi yαq xαl ylνοg iαμ6v. Πoιoι ηταν 6μωg αυτo[, oι'Eλληνεg πoιητ6ζ;

'Εx Δι6E d'qy(bμεoθα, τ6ν oiδ6πoτ' d'νδρεg Βωμεv d'qqητoν' μεατα[ δ6 Δι6E πd'ααι μ!'ν c1"yυια[, πd'oαι δ' d'vθqrbπων d'yοqα[, μεατfi δ6 θαλαooα xαl λιμ6νε9' παvτη δ6 Διog xεyqημεθα παvτεE. Toυ yαq xαl y6νοE iαμ6ν.
Aπ6 τov Δ [α εlyαι η αaχi μαE, αυτoν τov απεq[yQαπτo πoτ6 να μην τov εyχαταλε[ψoυμε ανδqεg' πλfiqειg με τo1) Δ[α ε[yαι oι π6λειg, 6λε9 oι αyoq6g των ανθρcilπωv, πλ{7qηg η θαλαααα 21αι' τα λιμd'νια, αg τηqfiαoυμε xαθετ[ τoιl Δι6E. Δι6τι ε[μεθα y6νog αυτoιj' (Αqατog, Φαιν6μενα, 1, 1) H ρηoι Toυ yαq κα[ y6νog Βoμ6ν εLπωθηχε απo τoγ Αλεξανδqινo πoιητη Αρατo τoγ 3o π. X. αιιilγα, μ6νoν πoυ δεγ αναφ6qεται στoγ 'Eνα Θεo, αλλα oτoν Δiα. 

474

TA ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Καxα xαl Παδλog δ μαxαqιog πεπoiηxεν Qααxrυν τ6 d'π6'Aqατoι' "Τoi yαρ xαl y6vog ioμ6ν''' (Δiδυμog KααιoE, Εig τTiν Γ6νεoιv,227 9' '
Πιbg ε[ναι δυγατoγ o Απooτoλog ΠαιiλoE γα απoδιδεt στoγ'Ενα Θε6, μ[cι
φQαση πoυ απoδoΘηχε απ6 τoν Αqατo οτoγ Δi,α;

Tην [δια απoqiα Lγειxαι o Αγιog ΙωdννηE o Xρυo6oτoμog.

T6 δ6 "Toi yd'ρ xαl ylνog Βoμ6'ν'', πεql τoi Δι6g εtρηται τιp 'Aρατφ' δg iπεi d.q16μενoE ε7πε' "Mεoταi δ6 Δι69 μ6ν dyυιαi. μεoτrj δ6 θαλααoα'', τ6τε Bπrjyαyε τ6, 'Toi yd'ρ xαl y6vog ioμ6ν''. δειxνδE o7μαι xd'xεTνoE 6τι yεy6vαμεν Βx θεoσ' ΠωE oiν 6 Παυλo; τα πεql τo6 Δι69 εiρημ6να εig τ6ιl θε6ν τ6ν 6λωy εiλxυoεv; oδ τα πεq[ τoi Δ ι6E εiqη μivα εtλκυoεν εig τ6ν θε6ν, d'λλα τα πqoorjxoντα
τζl θεQ.

To δε, "Aυτoι3 λoιπ6ν ε[μεθα y6νog'', 6pι λεyθεt δια τoy Δiα απδ τoν Aρατo, o oποiog εiπε ωg εξoυoιαζ6μενog, "πλrjρεLζ με τoy Δtα εiναι oι πoλειE, πλiρηs δε η θαλαoσα", τ6τε oδτjyηαε τo, "Aυτoι1 λoιπ6ιl ε[μεθα y6νo9'', παqoυαιαξoyταζ νoμtξω xαι εxεlνog oτι 6yoυμε yiνει απo τoy Θε6. ΠrilE λoιπ6u o Παtλοg αυτα πoυ 6γoι'ι' λεyθεl δια τoν Δiα τα πρooαqμooε στoν Θε6 των 6λων; Δεν πρoααqμoαε ατoν Θε6 6αα 6yoυν λεyθεl δια τoν Δiα, αλλα 6αα αρμoξoυν oτoν Θε6. (Ιωαννηg Xρυαoατ6μog, Yπ6μνημα ει'ζ τηv πQoΞ T iτoν Επ ιατoλrj ν, τoψ. 62, oεχ. 677 |.
Tα ουμπερdσματα διxα οαg. Και πdλι o Απ6oτoλog Παιiλog oτην Πρog Κoρινθi'oυg A' Βπιoτoi-η. αναφ6qεται στoυζ oλυμπioυg, λθγoνταg 6τι πραγματιxd υπdq1oυν. 1ωρi; 6μω9 να εiγαι Θεο(, διoτι 'Eναg Θε69 υπdq1ει, ο Πατ6qαg απ6 τoν oπoio πgoιiq1ονται τα πdγτα.

Διoτι xαl

d'ν d'x6μη δπαqyoυν, ε[τε εig τ6ν o8qαν6ν ε'[τε εig την yfiν, of λεy6μενoι θεo[, δπωg πQαyματι'χd' δπd'qyoυν πολλol θεoi xαi x'ι\ριoι, δια μd'g 6μωg 8ναg Θε6g δπαqyει, δ Πατrjρ, d'π6 τ6ι' δποToιl πqo6qyoνται τα πd'yτα...

(Πρ6s Κoqlνθιoυg A', 8, 6) Eπiοxoπog Kυρoυ Θεoδιδρητog, oxoλιdξoγταζ τιζ δεxατ6ooεριζ ε;tιoτoλ69 τoυ Απooτoλoυ Παιiλoυ, επιβεβαιΦγει 6τι η συγχεχQιμ6νη φqdoη τoυ

o 

Η BAΣΙΛEYOYΣΑ ΠoΛΙΣ ΚAΙ oΙ AΓNΩΣToΙ NΑoΙ ToY ΑΓNΩΣTOY

ΘEoY

475

Απoοτ6λoυ Παυλoυ αναφερoταν πραγματι στoυζ oλυμπ[oυg. "'Ετεqoν δ θε[oE'Aπ6ατoλoζ 1lατασχευd'oαι 6o{λεται.'' ε[περ εiαi θyομ6νoι θεo[, εtτε Bν oδqανQ, ε[τε iπl τηζ γηζ, riιαπεq εiol πoλλoi θεol xαi xdριoι πoλλoi' τo'69 yαρ αiτo'ιig xαl θεo'ι3g ixαλoυy' T6 δε, ε'iτε Βy oλqανQ, εtτε iπlyfig, xατατην'Ελλrjνων μυθoλoy[αν λl.yει. To'ιjg μ6ν yαρ oδρανioυE Βxd'λoυν θεodg, o[οy τ6y Δiαιl, xαl τov 'Aπ6λλωνα, xαt τfiv "Hqαν xαt τi1ν'Aθηνd'' (Θεoδιilqητog, Εqμηνε[α των ΙΔ' Επιoτoλιbν τoυ Παιjλoυ' τoψ. 82, oελ. 288)
Nαog τoυ Αγνιiloτoυ Θεor], δεν υπηq1ε μ6γoν oτην ΑΘηνα, αλλα χαt στηγ τηg Προπoντ(δog, η οπoiα ιδρυθηxε απo τoγ Kriξιxo, τoν βααιλθα των Πελαoγιilν τηg θεοοαλ(αg. Αg θυμηθoυμε στo oημεlo αυτo τo π6ρααμα των Αqγoναυτcbγ απ6 την π6λη Kυξιxo, 6που αφoυ ενεπλdxηoαν oε ναυμα1iα, φ6νευoαν τoν βαoιλ€α Kfξιxo, αγνoιbνταg oτι ηταν oυγγενηE τoυζ χαι υιog τoυ Aπ6λλωνoE. Αφoυ oι Αργoναι1τεg π6νθηοαγ για τoγ Κυζιxo, εξητηoαν oυγγνιilμη xαι ανε1ιilρηoαγ δια τo μαντε(oν τoυ Aπ6λλωνog. Φθdνoνταζ σ'αυτ6, εξητηoαγ απd τoγ Απ6λλωγα να πQoφητευοει, πoioυ θα ε(,γαι o αγνωoτog olxog πoυ αντixριξαν xαι τι αxριβιilE ε[ναι. Αυτη εi,ναι xαι η με.1αλιiτεqη αποδειξη oτι o dγvωστoζ ναog τoν oποi,o €βλεπαν oι Αqγoναιiτεg, oπωg xαι o να6g των AΘηνιilν, {ταν αφιερωμθνog απo τoγ Απoλλωγα οτoν Ayνωατoν Θεoν. o Απoλλιυγ, δια τηg Πυθiαg, πgoφητεriει στoυζ Αργoναυτεg την'Eλευoη τoυ Yιotj xαι Λ6γoυ τoυ Θεoυ:

Κfξιxo

ΕyrΙl oμωE πρoQητει3ω' τQεLζ Qδoειg ειE !'να xαι μoναδιx6ν tψιoτον Θε6ν, τoυ oπoloυ o αQθαρτog Λ6yog θα xυoQoqηθεi εντ69 x6Qηs ανυπoιls iαατη ζ''.. (Mαλιiλαg, Χρoνoγ qαQ [α, oε}". 94-95)
τoν χQησμ6 επανω αε λ[θo με 1αλxιvα γaαμματα, δια να αντ6ξει oτην φΘoqα τoυ 1qoνoυ χαυ των λεηλαoιcbν παι γα διατηρηΘεi οτιg επ6μενεg γενε69 των Eλληνων.

oι Αqγoναriτεg xατ€γραψαγ

Και πqdγματι, διετηqηθη! 'Eνα απ6oπασμα, απo την αυλλoγη Aνεxδoτoι Xρηαμo(' των Ελληνιxcbν Θεcbν, απoδειxνr]ει τoυ λ6γoυ τo αληθ69.

Δι6τι oτην επο1η τoυ 6ααιλ6ωE Λloντα υπfiqyε 6μoιoE να6g, γειτoι,ιxα τηg π6λεωg τιυν Κυξιxηνrilν, xαι 6μελλε να μετατQαπεl απ6 

476

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

τoυζ Ιτoλ[τεζ' σε ycbρo πqoαευχηg xαι olxο τηζ υxτεQενδ6ξου Θεoτ6xoυ μαg. Και 6ρ6θηxε clε μεyd"λo λlθo ατo πλαινo μ6'ρog τoι' vαod yqηoμ6g xολλημ6vog' o iδιog 6q6θηχε χαL oτην Aθiγνα' στo αqιατεq6 μ6Qog τoυ ναoιj πQoζ τηu πdλη, απαραλλαxτα 6μοιog lιε εxεlνoy. 'oταν qιbτησα1) oL πoλlτεg τον Aπ6λλωvα' 6τoι πρoQrjτει'σε σε μαζ' " ΠqoQfiτη Φoi6ε Tιταyα Aπoλλωvα, τ[νoE θα μπορo6oε να εiyαι αυτ6g o o[xoE;'' ΠqoQrjτευαε τα εξfig: "'oclα xινο6y ?τQoζ τηy αqετrjv χαι' τηu ευπq6πειαν, να πραξετε. Εyω 6μω9 πρoQητε{οl' τQειζ Qdαειg ειg !να xαι μοναδιx6ν ι3ψιoτoι' Θε6ν, τoυ oπotoυ o αφθαqτog Λ6yog θα xυoQoqηθεi εντog x6ρη; αvυποι/llαoτηq' αυτ69, 6πcυE ακqι6cilE τo πυqQ6qoν τοξoν, αQοι| διατq6ξει ολ6xληqoν τοv x6αμoν xαι αQoυ πεqιλα6ει τηv ξωην θα τηu πqoαQ6qει δcbqov πQoζ τoν Πατ6qα. Σ' αυτ'ιjν θα ανrjxει ο otxog αυτ69. Και τo 6νoμα τηg θα εivαι Mαρ[α''. (Aνtxδoτoι Χρηαμol των Ελληuιxrbu Θεcilν, Karl Buresh, 1889) oπωg γiνεται φανεqo o .,πoλfτιμog λiθog> με τηγ πqoφητε|α τoυ Απoi-λωνog, διεoιbθη χαι στoυζ δfo ναoυg τoυ Αγνωoτoυ Θεoυ πoυ βρioxoντcιι. oτην Κυξιxo χαL στηγ Αθηνα. o xqηoμ6g !ταν εylιεxoλαμμtνog οε λiθo. διoτι oπωg εξαxqιβιbνoυμε χαι oτην Xρovoyqαφ('α τoυ Mαλdλα, oι Αqγo_ ναfτεg χατ6γQαψαγ τoν 1qηoμo παγω οε μαρμαρινo λiθo με 1αλxινα γaαμματα. o χαλfτεQoζ τQoπoζ δια γα τoπoθετηθουν τα 1αλNινα γqαμματα παι'ι'-l οτo μαρμαρo, ηταν γα επιxολληθofγ. To 6γα 1ειρογqαφo επιβεβαιωνεL τηγ αυθεντιxoτητα τoυ dλλoυ xαι η μiα διηγηoη επισφQαγιξει τηγ αληθινη υτoσταση τηg αλληE.

Στην Κυξιxo χαt στηγ Αθηνα λoιπ6γ υπηqxαν γαo[ τoυ Αγνιiloτoυ Θεoι.απ6 τoυg oπo[ουg δ6θηxαν oι πQoφητεiεg τoυ Απoλλωνog δια την ενοαρzιυση τoυ Yιof xαι Λ6γoυ τoυ Θεoυ. Δι' αυτ6 xαι αναφ6ρεται dτι απαραλi'cιιιτα oμoιog λiθoE με αυτ6γ πoυ βqθθηxε στoγ γαo του Απ6λλωνog τηζ Kυξιxoυ, βq6θηxε χαι στoγ oμιilνυμo γαo τωγ Αθηνιbν! o δειiτερog αυτog ναog, αfμφωγα με τoν Αγιo Aθαγαoιo, ιδρυθηxε ατιl τoγ Aπoλλωνα, ευqιοx6ταγ στην αqxαiα αγoqα των Aθηνιilν xαι oνoμαΞοταν ναog τoυ Πατqιboυ Απoλλωγog. o θε6g τoυ φωτ6g εixε την πqooωνιrμ[ιι Πατqcbog, διoτι ηταν Πατqιdρ1ηg των Eλληνων. o ναog τoυ, 6πωg xαι ιr ναog τoυ Eρxε|oυ(+) ΔιoE, απoτελoυαε τμημα τoυ πεqιβoλoυ τηζ Eρxε(ου

(4) " Εqxειog: yενναTog

λlyεται δi xαi Zειig. (Πατριιiρ1ηE Φιbτιog, Λεξιxoν). 

Η BΑΣΙΛΕYoYΣΑ ΠoΛΙΣ KAΙ oΙ AΓNΩΣToΙ NΑoΙ ToY ΑΓNΩΣToY

ΘEoY

477

o Aπoλλtυν απo τo ι\ιιτιιo αiτιυμα τoιι ναoιi τoι| ΔL0ζ στη1' Oλιιμπ|α' 5oE αι. π.X. Aρxαιoλιl^,ιιxo Moιιoε[o oλυμI[αζ.
ι:(ι'ληζ. Στo εoωτεριχo

ιr ΑQπoχQατiων, βqioxoγταγ ot βιυμoι τoυ ΕQχειoυ ΔιoE χαι τoυ Πατριδoι'

αυτoι τoυ εQχoυζ

(τηE αυληg), oπιυE μαζ πληQoφoQει

\τoλλωνogl

"ΕρxειoE Zεdg' ΔεlvαqyoE iν τφ xατα Mooy[ωνoE εi Qρατoρεq αiτφ xαl 6ωμoi ΔιoE 6ρxεloυ xαl'Aπ6λλωvog πατqcboυ εiolv. (ΑρπoxρατLων' Λεξιx6ν τωv δlxα Aττιxcby qητoqων, λημ. "Egxειog Zεt;)
Πληoioν τoυ γαoι] τoυ ΠατQωoυ Απoλλωγog υπηq1ε, εxτog απo τoγ ι'ιιιj του Eρxε|oυ Διog, o ναoE τoυ Αρεωg (35 μ€τρα ανατoλιxα) χαL o γαoξ τOι! Ηφαloτoυ (25 μ6τqα δυτιxα). Απo αυτoυζ τoυζ ναofg διεqxoμενoζ o C{τιiοτoλog Παυλog, oυναντηoε τoν βωμo τoυ Αγνιiloτoυ Θεof: "Διoτι Βνc7l πεQt'olαα xαl Εxdτταξα τα tεqα oαg, εiqηxα xαl Ξvαν 6ωμ6ν, εiE τ6ν δloΤοl, ε7ναι iπιy εy qαμμ6vον'' Aγνcboτφ Θεσ.l''. o βωμoc oτoγ oπoioν o απ6oτoλog Παυλog αντ[xρυοε την επι^,,ραφη 

4'78

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

''Ayvcboτφ ΘεΦ'', ηταν o βωμog πoυ βριox6ταν εντ6g τηg Eqxε[,oυ αυi'η; αγατoλιxα τoυ γαof τoυ Πατqιiloυ Απ6λλωνo9. M[α επιπλ6oν απ6δειξη τηζ συγγ6νεια9 τωγ δrjo γαιilγ τoυ Πατριirου Απ6λλωνo9, των ΑΘηνιilν xαι τηg Kυξixoυ, εiγαι τo γεγoν69 6τι ο ηρωcι; Eτεωνευg, παρεδρog τoυ βαοιλ6ω9 Kυξixoυ, τιμηθηxε απ6 τoγ Πατριυι_, Απ6λλωνα, τoν πατ6ρα τoυ Kυξixoυ, δια την αqετη τoυ.

' Oταγ o M6γαg Κωνoταντlνog fφθαoε oτην Αθηνα ωg πqιδτog βαοιλια; των χQιστιανtbν, θθληoε να χαταστQ6ιpει μεταξf αλλωγ χαt τoγ ναo τoυ Πατριiloυ Απ6λλωνoE. T6τε, αναxαλυψε τoν παπυρo στoγ oπoioν ητcιι' χαταγεγQαμμθνεg oι πqoφητε(εg τωγ Eλληγων ooφι(lν. Η οτιγμη αυτr] εiναι oτιγμη-oρoσημo για την ποqεiα τoυ Mεγα).οι' Κωγοταντ(,γoυ, αλλα χαι για τo μ6λλoν τηg Αθηγαζ, τηg Kωνoταγτινoυ:τΟ_ λεωg xαι γενιx6τεqα τoυ Eλληνιoμoιi. oταν o Κωνοταντlνog αν6γνωσε τι; πQoφητε[,εζ των Eλληνων, με 6xπληξη xαι θαυμαομ6 διαπioτωoε 6τι o ι'αo; τoυ Πατριiloυ Απoλλωνog δεν ηταν o|xog δαιμoνων, αλλα oixoE του Πατρ69, o[,xoE τoυ Αγνcbοτoυ Θεoυ. Διdτι xαι oι oλ{μπιoι τoν Ιησoυ Xιrιoτ6 υπη8ετoυοαγ χαL τo διxo Toυ 6νoμα πqoανηγγειλαν οτουg ανθqιbπoυ;_ o Κωγοταντlνog xαταλαβε 6τι oι 'Ελληνεg φιλoooφoι πqoφητευοαγ τo\Yι6γ τoυ Θεoυ xαι δ|δαξαν την o1θοη τoυ ανθqιbπoυ πQoζ τo Θεioγ. Tην αξ(,α τηζ ελληνιxηg φιλoooφiαg xαι τηγ αλληλ6νδετη o16οη τηΞ με την διδαoxαλiα τoυ Ιηooυ Xqιoτoυ, επιοφqαγlξεt με τoγ xαλriτερo τqoτι' 6να9 αxoμη μεγdλog Πατθqαg τηg oqθoδoξ(,αE, o Αγιog Nεxταqιog:

'Aλλ' εixλεrjg xαl dyiqrs ijδη τ6ν λοιπ6y &'παyτα yq6νoν πεqioειt' iiQrζ, Κυζlxoυ παρεδqog, τιμηθεlg δπ6'Aπ6λλωνo9 πατqt!oυ... (Aiλιog Aqιoτεiδηg ΕiE'Ετεων6α iπιxrjδειog, oε}'' 79 ι

Ελληνιxη QιλoooQ[α. Δdo λ6ξει9 απλ6E' αλλα yεμd'τεg απ6 τoι πλoυτo μεyαλων xαι υιllηλιbν νoηματων. M6αα cl' αυτ6g πεqι6y"εται η τ6λεια lvyοια τoυ αvθqrbπoυ. Aυτ6g oι [διεg λ6ξειE πεqι6yoι'ι μ6oα τoυE τo α'ι3νoλo τω'ι) επLστημονιxcilν αqycbv. Σ' αυτ6g αναγl'ι:)-

q[ζεται το μ6yεθog τoυ ανθqcυπlνoυ voυ' τo tψoE τηg ανθρcυπ[ι'ο'.' διανo[αE, τo 6αθυτερo ν6ημα τωv εyvοιr1lν, η ιαy6g }tαι τo xd'il'o; τoυ λ6yoυ, η λεπτoτηg των διανoηματrυν, η ευxqiνεια xαι η oαφηvεια τουg' η xαqιg αυτcby xαι, τ6λoE, η θεiα πqo6λευαιE τoυ αvθqι:lΙτoυ.... H QιλoooQ[α εlyαι o παιδαyωy6g τoυ ανθqcbπoυ. Aυτrj oδηyεi τα 6ηματα τoυ πQoζ την ευo!6ειαν, αυτrj υπτjqξε ο διδd'oxil-o; τηE αληθεtαg. Aυτ{7 εδ[δαξε εLζ τo'ν αvθρωπoν ποtog εivαι, πo|cι 

Η BΑΣΙΛEYoYΣΑ ΠoΛΙΣ KΑΙ oΙ AΓNΩΣToΙ NΑoΙ ToY AΓNΩΣTOY

ΘEoΥ

419

ε[ναι η απoατoλη τoυ χαι πo[εE πqι!πει να ε[ναι oι πqdξειg του' Aυτ{7 τoυ εδlδαξε την ,ιjπαqξιν τoυ Θεoιj, την oy6αιν του ανθρcilπου πQoζ τo Θεioν, χαL τη'ι'' αy6'oιν Θεod πqog τoν ανθqωπoν. Toυ εδtδαξε τα θε[α ιδιrbματα ιlαL τηv αυyy6νειny τoυ αvθqιbπου πQoζ τo Θε[oν' H Ελληνιxfi QιλoαoQiα εδ/δαξε τηv πq6νoιαν τoυ Θεoι3 δια την ανθqωπ6τητα 2{αL με τιg oρθ6g θεωqtεg τηζ χεLQαγιbyηoε ωg παιδαyωy69 την ανθqωπ6τητα πQoζ τoy Xqιoτ6ν. (Aγιog Nεxταqιοg, Πεq[ τη6 Ελληνιxηg ΦιλooοQlαg ωg πρoπαιδε[αE ειg τoν Χqιoτιανιoμ6ν, 10, 11) o Αγιog Nεxτdqιog, με τoν τiτλo xαι μ6νo τoυ θgγoυ τoυ, θεμελιιbγει oτι η Ελληνιxη Φιλoooφlα εiναι αναγxα|α ωg πqoπαιδεlα για τoν Xqιoτιανιoμo. Ε[ναι o διδαoιιαλoζ τηζ αληθε[,αg, εiναι αυτη πoυ χατd τα λεγ6μενα τoυ _\.1(oυ, ψειραyιbγηoε ωg παιδαyωy6g την ανθqωπoτητα πQoζ τoν Xqιoτ6ν! Αυτo oυγειδητoπoiηoε xαι o M6γαg Κωναταντiνog διαβαξoνταζ τιζ πQoφητε(,εg των Eλληνων φιλoooφων xαι μετ6φεQε τoυζ 1ρηoμoυg τoυζ στηγ

τqωτειioυοα τηζ αυτoχqατoρiαg τoυ, με oxoπ6 την αναotαταση τηζ πloτεωg ZαL την ανατρoπη των xαxoφιbνων. Πρooo1η, την αναofoταση τηζ πioτεωE, xαι o1ι την αλλαγη η την xαταi.υοη τηg, δηλαδη την δι6νωοη Eλληνιxoυ πνευματog xαι Xqιατιανιομof. 'Eτσι, o M6γαg Kωγoταγτ[,γog 61ι απλα δεγ xατ6'oτρειpε τογ γα6 τoυ Απoλλωνog, αλλα 6γινε υπεqαoπιoτηg xαι πqooτdτηζ τηζ αqxαιoελληνιxηg z.ληρoνoμιdg, η oπoiα πρooθδιδε oτην νεo'ιδqυθεLoα πqωτεtioυoα την α[γλη 7.αι τo xfqog πoυ τηζ 6λειπε. Συντoμωg η Kωνoταντινofπoλη xατ6oτη πoλιτιοτιxo θηoαυqoφυλαxιo του αρ1αiου x6ομoυ. o Κωγoταγτlνog oυγx6γτQωσε oτη βαοιλευoυσα τωγ τoλεωγ τα λαμπqoτεqα 6ργα τθxνηg απ6 τα πιo απoμαχρυoμ6να oημε[,α τη; αυτoχQατoQ[αg τoυ. Στo μ6γαqo τηg Συγxλητoυ 6οτηoε τα αγαλματα των μoυoιilν πoυ μεταφ6ρθηxαν απo τoγ Eλιxιilγα, xαΘιilg χαι τα αγdλματα τoυ Δωδωγαioυ Διog xαι τηg Λινδiαg Αθηναg. Στo γυμναoτηριo τoυ ΖευξLπ;τoυ' μεταξυ τoυ ιππoδqoμoυ xαι τηg Αγiαg Σoφiαg, 6oτηοε oγδ6ντα γλυπτα, τα τεριοο6τεqα xαλxινα, πoυ απειx6νιξαν θεoυg, ηQωεζ' πoιητ6g xαι φιλoooφoυE, μεταξr] τωγ oπolωγ o Απ6λλων, o EQμηζ. η Αφρoδiτη, o Πλατωγ, o ΑQιoτoτθληg, o Ηοioδog, η Σαπφιil, o Πυθαγ6Qαζ, o ΑxιλλθαE, o Ηραxλειτoζ, o Πiνδαqog, o oδυooθαg, o oμηqog 1.g.(5). Η xαταγραφη 6λωγ αυτιbγ
ι5) Tα αQιoτoυργηματα αυτd τηg αρ1αiαE πλαοτιxηζ xαταoτραφηxαν τo 532, oταγ τo ',,υμναoτηριo τoυ Zευξlππoυ πυQπoληθηxε xατα την oτd'oη του Nixα. 

480

TA ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΞ

τωγ αγαλματων γiνεται απ6 τoν Θηβα|o πoιητη Xριoτ6δωqo. Ιδιαlτεqxl παQαστατιχη εiναι η πεQιγQαφη τoυ oλoξωνταγoυ 1dλxινoυ αγαλματo; τοι oμηqoυ, απ6 τον oπoioν δεγ 6λειπε παqα μoνoν η θε'ιxη φωγη.
''

ΕQqοvα yαλκ6ν "oμηQog iδεixνυεν, oi|τε μεvοιvfiE iiμμoρoν oi.τε v6oυ κεyqημi'νoν, d'λλ' d'qα μoι3νηE Φων0s d'μ6qoαiηg, d'ν6Qαινε δε θυιαδα τlyvην'

oμηqoE tδειyνε λoγιξ6μεvo yαλxιvo αyαλμα τo oπolo δεν ηταl αμoιqo επιθυμ[αg, odτε yqηαιμοπoιodν νoυ' τoυ iλειπε μ6νoι' η oλdμπια Qωνrj xαι απoxαλυπτε oπαvι6τατη 6μπvευoη. (Xqιατ6δω ρog, Επιyqαμματα, 6ι6}'. 2, επ(,γg. 1. 31 1 r
Πληoioν τoυ αγdλματoζ τoυ oμηqoυ βριοx6ταν dγαλμα πoυ απειxoνιΞ τoγ Απoλλωγα, τoγ oπoiογ o XqιοτoδωQoζ' απoχαλε( ιo6θεoγ φωΞ Ζ(ιι πατ6qα των Eλληνων:
o6ννoμog Aπ6λλωνι, πατrj q Βμ6g, iooθεoζ Φ6ζ... (6ι6λ' 2, επlyρ. 1, 320ι

o

o

Αγαλμα τoυ Απ6λλωγoζ }.(,oσμorjοε xαι τoν πεqlφημo πoQφυQd xiοι.c οτην Αγoρd τηg Kωνoταντιγoυπ6λεω9, xατoπιν διαταγηE τoυ Kωγoταιτιγoυ. To dγαλμα ηταν xoλoooιαiωγ διαoτd,oεωγ, πρoερx6ταγ απ6 την Hλιοι. πoλη τηg Φqυγiαg xαι ηταν επι1qυoωμ6νo. Στην xεφαλη τoυ αγdλματoΞ Ο M6γαg Kωνοταγτ(,νog δι6ταξε να τoπoθετηθoυν ηλoι oαν εxεiγoι τoυ Xριoτof, δια να μoιαξει o Απ6λλων με ηλιo πoυ φωτ(,ξεL τoυζ πoλi,τεgl

με τηγ πλειoψηφια των σημεQινων Eλληνων.

Θηβαi,og πoιητηg γνιbριξε

πoιoι εiγαι oι Πατqιdρχεζ τoυ, αε αγτiΘεαη

Καl δ πεq[6λεπτοζ oδτoζ xiωl, xαl rj oτrjλη τoi'Aπ6λλωνo9 δtzηι. 'Hλ[oυ {ατηoεν αι3τrjν δ μ6yαg ΚωανταντTvoE εig τ6 δuoμα αδτotθrjoαq Bv τfi xεQαλn fjλoυg i'x τ6ν τofr Xqιoτο6 δixην d'xτ[νωv, δ: " ΗλιoE τoTg πoλlταιg Βxλαμπων.
αυτog xiωι, xαι τo αyαλμα ανrjκoυν oτol. Aπ6λλωνα' ωg rjλιo τo 6qθωoε o M6yαg Κωyoταιlτiνoζ εLζ μνiμη|' τoυ oν6ματ6g τoυ, αQo6 τoπoθtτηclε ατηv xεQαλrj rjλoυE oαv εy.ε[voυζ τoυ Xqιατo6 δια yα oμoιαξει με rjλιo που QωτIξεL τoυζ πoλiτε;(Kωδιν6E, Πατq ια Κωνoταvτ ινoυπ6λεω; Πεqt τoi πορQυροi xiovog,2, 45l

Και o αξιoθα6μαoτog

Mεqιxα απo τα πιo θαυμαοτα γλυπτd τoυ αq1α[oυ xooμoυ εi,1αν oυγxε_ 

Η BΑΣΙΛEYOYΣΑ ΠoΛΙΣ KAΙ oΙ ΑΓNΩΣToΙ NAoΙ

ToY ΑΓNΩΣToY

ΘEoY

481

ντQωθει χαι στo αγαχτoQo τoυ Λαιjσoυ, μεταξt τωγ oπoιωγ η πoλυΘqtlλητη Αφρoδiτη τηg Κνiδoυ, 6Qγo τoυ Πqαξιτ6λoυg(6). Kατα τoγ Πλi,γιo, η Κνιδiα Αφρoδ(τη r]ταν τo xoqυφαio θργo τηg αq1αiαg πλαoτιxηg, μ61qι xαι την επo1η τoυ Πqαξιτ6λoυg. Στην iδια oυλλoγη υπηQχε τo ομαqαγδινo dγαλμα τηg Λινδ(αg Αθηνdg, θqγo των διdοημων γλυπτιilν Σxtλλιδog xαι Διπoiγου, zαΘωg xαι η Σαμιαxη 'Ηqα, 6qγo τoυ Λυoοiπoυ χαι τoυ Boυπdλoυ. To πιo ξαxoυοτ6 oμωg αγαλμα αυτηζ τηg oυλλoγηg αλλα xαι oλoxληρηg τηζ πQωτευoriοηg, 6πωg μαg αναφθρει o Γ. Κεδρην69(7), ηταν ο 1ρυoελεφαγτιγoζ xoλoooοg τoυ Διog απo την Oλυμπ(,α, 6ργo τoυ Φειδiα xαι 6γα απo τα επτd θαriματα τoυ αρ1αioυ x6ομoυ. Η μεταxiνηση τoυ αγdλματog απ6 την oλυμπiα θγινε τo 394, αμ6οω9 μετα την xαταργηoη των oλυμπιαxιδγ α^1ιilνων απo τoν Θεoδ6οιo. Toγ xoλoooo τoυ Δι69 πεqιγqαφει o Παυοανiαg:

Καθεται μd'λιατα o θε69 αε θq6νo χατασχευααμ6νo απ6 yqυo6 xαι ελεQαντooτoι3ν. Στην xεQαλη τoυ δε 6yει τoποθετηθεi ατ6.Qανog ?τoυ παQLσταvει xλtbνoυg ελαiαg. Στην δεξια yεiqα xqατεi Nixη χατασχευαoμ!νη απ6 ελεQαντoclτoιjν xαι yqυαo χαι με ατ6'Qανo oτην xεQαλrj' ατην αqιoτεqrj yεlρα τoυ θεοιj υπαqyει αxιjπτqο διαxoαμημ6νo απ6 6λα τα μ6ταλλα, τo δε πτηνo πoυ xαθεται ατo oxrjπτρo εiναι o αετ6E. Tα υπoδηματα 6πωg χαL τo ιματιo τoυ θεo{ εiναι απ6 yqυo6' ατo ιματιo 6yoυν ?dατασχευαατε[ ωE διαxooμog ζωδια xαι xρlνα' o δε θρ6νoE εlvαι πεπoιxιλμ6'voζ με yqυα6' λiθoυg, 66εyo xαι ελεQαντoατo6v. (Παυoανiαg, Ελλαδog ΠεριrjyηoιE, 5,1,1, L)
Toν θαυμαομ6 τoυ για τo γλυπτιxo θαriμα τoυ Φειδ(,α, εxφqdξει o πoιητηg Φ(,λιππoζ, τoν 1o μ. X. αιιilνα:

"ΙΙ θε6E ηι0' ;πι

Bξ Ξ6ηg τ6ν θε6v 6ψ6μενοg.

yiν

οiρανoi εiκ6vα δεtξωv, Φειδ[α, ii oi y'

'Η o θε6g xατi1λθε επl τηg yηζ εξ oυρανod Φειδ[α δια να αoυ δε[ξει τηv μoaΦιν τoυ, rj εαιJ ανrjλθεg δια vα ιδεtg τoν θεoν. (Ελληνιxrj Aνθoλoy [α, 6ι6χ. 16, επiγρ. 81)

ι6) ΑQχαiα αντ[γραφα τηE Kνιδiαg Αφqoδiτηg τoυ Πραξιτθλoυg υπα8χoυν σημεQα στo Mουοε[,o τoυ Bατιxανoti xαι oτην Γλυπτoθηxη τoυ Moνα1oυ. (7) xαl Φειδioυ BλεQαντινIE Zειjg, 6ν ΓΙεqικλfiq, iι'ν6θηxεν εig νειbυ 'oλυμπiιυν. (Γ. Kεδqην6E, Σ6νoιpιE Ιoτoριιbν, oελ. 564). 

482

TA APXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

Aναπαρααταση τoυ xρυoελεφαι,τινoυ αγαλματoζ τoυ Διog, απo τ,
oηx6 τoυ yαolj τoυ oτην OλυμπIα rF' AdΙer). To αγαλμα tφτανε oε υψoΞ τ,.ι
12 μ6τρα.

Πρoτoμη τoυ Δι69, Moυoε[,o Βατιxανoιj. 

Η BAΣΙΛEYoYΣΑ ΠoΛΙΣ KAΙ oΙ ΑΓNΩΣToΙ NΑoΙ ToY AΓNΩΣToY

ΘEoY

483

Tα αqιοτoυqγηματα του αγαxτ6Qoυ τoυ Λαυooυ xαταoτqαφηxαν υoτερα απ6 πυqxαγια πoυ απoτ6φqωoε τo παλdτι, τo 4J5. Tην iδια επoxη 1Lαταοτραφηxαν χαι τα περιoo6τεqα xαλxινα αγdλματα πoυ ουγx6ντQωσε o Κωγoταγτ[γoζ στηγ πλατε|α τηg Kωνοταγτιγoυπ6λεωg, oταν qiφθηxαν οτo 1υτηqιo απ6 τoγ Ιωαννη Παφλαγ6να(8), δια λoγαqιαoμ6 τoυ αυτoχQατoρα Αγααταoioυ Παρα τιg ανυπoλ6γιoτεg xαταοτqοφθg, θαυμαoτα €qγα τ6xνηg εξαxoλουθorjoαγ να ουqρ6oυγ στηγ Kωναταντινoυπoλη χαι τoυE επ6μενoυg αιιilνεg.'Ηταν η πιo πλolioια πoλη τoυ x6oμoυ, η βαoιλεtloυoα π6λη, oτην oπo[α η παναq1αια φλoγα τoυ ελληνιxoti πoλιτιoμoυ δεγ εi1ε oβηoει αx6μη. oι xατoιxoι θαriμαξαν xαι πρooτd'τευαγ τα μoναδιxα αqιoτoυqγ{ματα τηg π6ληg τoυζ, τα περιοooτερα εχ τωγ oπo(ωγ παρ6μειναν αν6παφα, μ6χQι τηγ λυoααλ6α dλωoη τηg Kωνοταγτιγoυπ6λεωgτo 12o4 απ6 τoυg Φqdγπoυg. Tα ανΘqωπ6μoqφα τ6ρατα τηζ 4ηζ ΣταυρoφoqLαg xατ€oφαξαν τoν ελληνιx6 πληθυoμo xαι παq6δωσαγ την Kωνoταντινoriπoλη οτιg φλ6γε9, υπ6 την πρoτqoπη χαι την επoπτε|α τηg Παπιxηg Exxληοiαg η oπo[α, 6πωg τ6τε, θτοι xαι οημερα αg1ει τηg μεγdληg απooταoiαg, ωg βαοιxη μ6τoxog οτo xoαμoxqdτog τoυ Αντιxqlατoυ πoυ εδιb xαι 1q6νια 61ει αρ1(οει να oιxοδoμεiται.

Tοv Παπα να xαταqααθε δι6τι αυτ6E θα εlvαι η αιτ[α τoυ xαxoιj. (Aγιog Kooμdg o AιτrιλoE).

νευσεν' dπερ δ θει6τατog 6αcιιλε6g Κιυνoταντtνog δg xαλλιoτεtoντα d'π6 δ'xαατηE π6λεωE oυναyωyιilν ijνεyxεν εiE x6αμηαιν τfig αδτfig Κωνoταντινoυπ6λεω9 δΓ dρετfig. (Kωδινdg, Πατρια Κωνoταντινoυπ6λεω9, 1' 49o)

(8)

'o δJ α'8τ6g'Ιωαννηg

τα γαλxoυρyrjματα τfig πλατεiαE Κωνoταντινoυπ6λεωg Βyrb- 

KAΙ To, ΠΛANtΙTΙKo ΣxEΔΙo ToY ANTΙXPΙΣToY
(666)
φυοιx6g χαταστQoφθg, θxαναν xατα xαιqorig τoυg ανΘqιbπουg γα πιοτεrjoυγ 6τι πληoiαξε τo τ€λog τoυ x6oμoυ xαι η Δευτ6qα Παqoυοiα του Ιηooυ Xρι-

19. TA ΣHMEΙΑ. TΩN

KAΙPΩN

oυqdνια φαινομενα, oημαiνoυoεζ ημεQoμηνiεg, πoλεμoι, λoιμol xαι

οτoυ. Δεγ ηταν 6μω9 6τoι, διoτι 6λειπαν xαπoια xομμdτια απ6 τo τoπ(o. Σημερα πoυ τα xoμματια τoυ τoπiου αq1ιoαν να ουμπληqιbγoγται, oι dνΘqωπoι αδιαφoqofν.

Παρατηqfioτε τi1ν oυxια xαl 6λα τα δ6νδqα. "oταιl ijδη 6λαατrjαoυv, 6λ6πετε xαi xαταλα6αiνετε μoνoι oαg 6τι πληoιαζει πιd' τ6 xαλoxαiρι' "Ετoι καl oεTg, 6ταν iδεTτε α'ι)τα yα y[νωνται, llα yvωqlξετε 6τι ε7ναι xoyτα fi 6ααιλε[α τοa Θεοi.'Aληθ6g od'g λ6yω, δτι δ6v θd' περd'oyγ fi yεvεα αδτη, tωg 6τoυ yiνoυv 6λα αiτα.'o oiqαν6E xαi i yη θα παρι!λθoυν, ot λoyoι μoυ 6μω9 δ6y θα παq6λθoυν. Πqoα6yετε δt τ6y Εαυτoν oαg μηπωg o[ xαqδι6g ααg ylνουv 6αqι6g d'π6 xqαιπαλην xαl μ6θην xαi d'πo μ6qιμνεE 6ιoτιx6E xαl αd'g'{λθ71 αiQνιδ[ωg i iμ6ρo ixεlvη. (Λoυxd'g' 21',29)
To πριilτo απo τα oημε|α των xαιqιbν πoυ 61ει ηδη επαληθευθε[,, ε[ναι η πqoφητε(,α τoυ Ιεξεxιηλ, περ(, τηg επανιδqυoεωg τoυ xqdτoυg τoυ Ιoqαηλ: iδod, λα6 μoυ, Βycb d'νotyω τo{g ταQoυζ σαζ. καt θ6λω od'E d'vα6ι6ααει Bx τdlν ταQων oαg, θ6λω αd.E Q6qει εig την yfiν τoi'Ιoqαitλ'
(37,

t2)

H διαοπoρd των Ε,βqα(,ων θγινε τo 70 μ.X. επi Τiτoυ xαι η αναξωoποiηοη τoυE εiναι η επιοτρoφη τoυζ στηγ γη τηζ Παλαιοτiνηg. H επιoτρoφη αυτη πQαγματoπoιηθηxε τoν Mdιo τoυ 1948, με τηγ ταυτ61qoνη oriοταoη τoυ πqd-

τoυζ τoυ Ιοραι]λ. H δευτερη πqoφητεiα, 6τι η Ιεqoυoαλημ θα ξαναγ|νει εβqαΤxη, επαληθεtiεται χαι αυτη με τoν π6λεμo των 6.ξι ημεqι(lν, xατd την 

486

TΑ ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

πετQελατχη χQιση τoυ 1973. To oημαντιx6τεqo 6μωg απ6 τα oημεi,α των xαιριilν ε(ναι η ευρε(,α xυx}'o_ φoqiα τoυ αqιθμof xξg'(666) με τη μoQφη τoυ γQαμμωτof xωδιxoυ oυοτη_ ματog-xαqαγματoζ (bar code system).

Καl δπεyq6rυαε δλoυg, μιxqοtE xα[ μεyαλoυg, πλoυαlουg κα[ πτcllyοιig, Bλευθ6qoυg xαl δoιjλoυg, να {'yoυν αημαδι yαραyμ6vο εig τo δεξ[ τoυE x{ρι ii εig τ6 μ6τωπ6ν τoυE, iατε να μi μπoQfr κανεlg ι,α d'yoqαoη ij uα πωλfio71 παρd' ixεTνog πoιi "{yει τ6 yαqαyμ{vo oημαδι, δηλαδrj τ6 6vομα τoi θηqioυ ij τ6v d.qιθμ6v τoi dv6ματ6g τoι'. 'Εδr7 ε7ναι d'ναyxαiα fi oοQiα' 'ΕxεTνog πod 'dyει ν6ηoιν d'3 λoyαqιαoη τ6ν d'qιθμ6v τo6 θηq[oυ' ε7ναι d.qιθμ6E dνθqr|lπoυ xα[ δ d'ριθμοg αiτofr ε7ναι xξE' (666). (A πoxd'λυιll ιg , 1,3 , 76)
Ed,γ απoxωδιxoπoιηθotiν

'",'||lillll]l|lilllllllillllilτα πρo'ιoν' αγαπαQιστoυν τqiα εξαqια. To oιxoνoμιxo oυατημα τoυ πλανητη

oι γραμμ69 τoυ γqαμμωτori xωδιxorj ουοτημιατρiα iδια ξευγη γqαμμιilν τα oπo|α βqiοxoνται οε xαθε

ελ6γxεται απo τoν Αντlxριoτo xαι xαθε υλιxo αγαθo πoυ διαxιγε(ται oημε-

qα φ6ρει τo 1αgαγμα τoυ oν6ματog τoυ με τo γQαμμωτo xωδιxo ουoτημcι. oι νθεg ηλεxτqoνιx6g ταυτοτητεg θα πεqι61oυγ τo ουοτημα αυτo, xαΘιbg xcιι
αqιθμ6 για xαθε πoλiτη. Oπoιog δεν απoδεxθε( τιg ηλεxτqoνιxθg ταυτ6τητεζ με τηγ μαγνητιz.η ταιν|α χαι τo γqαμμωτ6 oυoτημα (bar code), xαι αργoτεqα τo 1dqαγμα ετ[ τoυ δεξιoυ 1εριori, δεγ θα εiγαι oε θ6oη να αγoρdξει χαι γα πωλεi πqo'ι6ντα. Σriμφωνα με τoγ Αq6θα Καιοαqεiαg, τo χξζ' εiγαι γνιbqιoμα εμπoQευσιμoτηταg χαι για τα πρo'ι6ντα χαι για τoυg ανθqιbπoυg. "'Ινα δcbαωαιν αδτoTg yαραyματα Bπt τηg δεξιαq yειq6g ij Βπt τoi' μετιbπoυ. Toiτo δ6 εig yvebqιαμα τoi iμποqευτ6oυ ii μfi. Mε τoγ iδιo τρ6πo λoιπ6γ θα oφqαγιoτofν dνθqωπoι χαt πgo'i6ντα. To οtioτημα τoυ 1αqdγματog δεν θα εφαρμoατεi αιφνιδiωg, αλλα ηδη υπdρ1ει μ[α oμαλη μεταβαoη πqog αυτ6. 'Ηδη βq|oxεται σε εξ6λιξη 6να ηλεxτρoνιxα ελεγx6μενo oιxoνομιxo αriοτημα, τo oπoio θ1ει ωg oτoxo την απoσυ8ση των 1ρηματωγ, τoγ απ6λυτο 6λεγ1o τωγ oυγαλλαγcbν xαι την εξoιxε[ωση των ανθqιδπων με ηλεxτρoνιx6g ουναλλαγ6E, πιοτωτιx6g xαqτεg, cash card,x.α'. oι oυμβατιx6g πιoτωτιx6g xdρτεg θ1oυν ηδη αq1|oει να αγτιxαθ(σταγται απo 6ξυπνεg xdqτεg (smarτ card) πoυ διαθθτoυγ ενoωματωμ6νo μιxqoτοiπ, εγι.il τo πλαοτιxo χaημα θα αρxiαει γα αγτιxαθiοταται απ6 ηλεxτqoνιx6g μoνdδεg πoυ βqloxoγταt χαταχωqημ6νεE οτην μντ]μη εν6g xεντqι6να παγxoομιo πQoσωπιx6 

TΑ ΣΗMΕΙA TΩN KAΙPΩN KAΙ To ΠΛΑNtΙTΙKo ΣXEΔΙo ToY ΑNTιXPΙΣToY (666) 487

χoυ υπεQυπoλoγιoτη. To μιxρoτolπ πoυ θα βρ[αxεται εγσωματωμ6νo oτιg ηλεxτqoνιx6g ταυτoτητεE θα μεταφεqθεi αqγoτεQα στo x6qι η οτo μ€τωπo των ανθqιbπων, ιδστε η τελιxη διαxiνηοη τoυ χQηματog να γiνεται απoxλειoτιxd με τo 1dqαγμα τoυ θηqioυ. To μεταβατιxo oταδιo τo oπolo βρ(,οxεται εδιil xαι xq6νια οε εξ6λιξη πqoδιαγραφει με αxqiβεια τηγ πoqε(,α πQoζ τo 1αραγμα, με απoτ6λεομα τηγ εξoιπεiωoη τoυ πoλ[τη με αυτo χαι την απoδoxη τoυ ωζ μ[α φυοιoλoγιxη τε1νoλoγιxη εξ6λιξη. Η ηλεxτqoνιxη ταυτοτητα θα μπoqεi να 1αθε(, η να xλαπε|. To εμφυτευμ6νo 6μωg 1dραγμα o1ι. oπωg αναφ6qω χαι στo πριilτo μου βιβλ|o, τo xυqιoτεgo οημε|o πoυ θα μαg φανεqιbοει 6τι βqιοxoμαοτε πQo τωγ ημεqων τoυ Αντι1gioτoυ, ε[ναι η επαγαotjoταση τoυ γαoυ τoυ Σoλoμιilντog, o oπoiog xαταoτραφηxε απ6 τoν T|τo τo 70 μ. X.. Στην θ6αη τoυ χατεστQαμμ6νoυ ναoυ βρioxεται οημερα τo δευτερo αε αξ[α μoυαoυλμανιxo τ6μενo9 μετα την M6xxα, τo τ6μενo9 τoυ oμαρ η xqυοog τqoυλog τηg Π6τqαg. Σ'αυτoγ τoν 1ωqo, αφoυ xαταoτqαφε( τo μoυooυλμανιx6 τ6μενo9, θα οτηθε(, o ν6oE να69 τoυ Σoλoμιilντog o oπoiog θ1ει ηδη πqοxαταοxευαoτεi απ6 τoυg πoλυτιμoυg λiθoυg τoυ παqελθoντoE.

Στoυg μυoτιxofE xυxλoυg τωγ επiλεxτωγ σιωνtστιilγ εiγαι ηδη γνωοτog o Aντixqιoτoζ, o oπoiog αναμθνει την oτιγμη πoυ θα τoυ παραδoθoυγ τα ην[α τηg διαxυβ6qνησηζ τoυ πλανητη. Θα ε[γαι θναg dνθqωπoζ πoυ αq1ιxα θα εμφανιoθε| ωg πoλιτιxog ηγθτηζ, θα ε|γαι ευπαqoυαiαoτog, δεν θα θυμiξει θρηοxευτιx6 ηγ6τη xαι y'ατα μεiξoνα λoγo oτι εiγαι o Αντ|1qιοτoE. Θα απoxαλεiται με τoν τ|τλo Δαγ Στ6λλαq, πoυ στα Eλληνιxd oημαiνει πεφωτιoμ6νog. To 6νoμα Στ6λλαρ δ|νει αθqoιoμα 666, ενιb η λ6ξη Δαν υπoδηλιbνει τηγ φυλη απο την oπolα xαταγεται. Eiναι η φυλη παταγωγηg τoυ Ιoυδα, τηg Σαλιbμηg xαι oλων των υιιbγ τηg απωλε|αg. 'Exει μυηθεi απ6 τo αQχLQαβινεio οτην ατοd, τηE μεγαληE Δqυ6g, ενιil η πριilτη ημ6Qα τηg επταετLαζ τoυ θα εiγαι η ημ6Qα xατα την oπo|αγ τo Ιοqαηλ θα υπoγqdψει ουνΘηxη μ€λoυg με τα δ6xα x6qατα, με τα δ6xα δηλαδη βααιxα μ6λη τηg EoK. μετα τoi "Aδoυ.
'HμεTE, Βxαμομεν oυνθτjxην μετα

τol θανατoυ, xαl oυνεQωνηoαμεν
(Hαα'tαg,28, \5)

ε7δεg, ε7ναι δ6xα 6αoιλεTE' o[ δπoEoι δ6ν Bπfiqαν d"x6μη 6ααιλε[αν, d'λλα θα παqoυν Βξoυotαv δg 6αoιλεTg δια μ[αν rbραν μαζ/, μ6 τo θηρioν. (Aπoxαλυψιg,1'7, L2)

Καi τα δ6xα x6ρατα τα δπoTα

Αναφερ6μεγoζ στo iδιo θ6μα o πqoφητηg ΖαγαρLαq μαζ γγωστoπoιεi την 

488

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

υπoταγη δ6xα ιoxυgιilν ανδqιbν απ' oλα τα θθνη oε 6γαν Ιoυδαio, παθιbg. μετα απ6 πoλλ6g διαπgαγματεtloειg xαι διαβoυλειiοειg, oι δ6xα dνδρεg απoφdoιoαν να πoqευΘoυν μαξi τoυ.
'€θνη ioyυqd' θ6λoυαιν Ελθεi δια να Bxξητrjoωoι τ6ν Κι3qιoν τr7ν δυναμεωv iν Ιερουoαλrjμ, xαi να Βξιλειiloωoι τ6 πq6oωπov τοi Κυqioυ' A8τα λ6yει δ Κι3qιog τ6ν δυναμεων-'Εν ταTg ιjμ6qαιE ixε[ναιE δ6xα d.νδqεg Βx πααcΙly τ6v yλrιoodιv τc7ν Βθyων θ6λoυαι πιαoει oQιyxτα, ναi, θ{.λoυclι πιd.oει oQιyxτα τ6 xqd'απεδoν 6ν6E'Ιoυδα[oυ, λ6γovτεg. θ6λoμεν δπd'yει μ6 od'E δι6τι i1xo6oαμεν 6τι δ Θε6g ε7ναι μ6 αd.g. (Zαyαqiαg, B,22)
"

Καi λαoi πoλλot xαl

Π6ραν των oημε(ων πoυ πρoαναφ6ρθηxαν, η φQαση τα oημε(,α των χαιριbν 61ει xαι 6ννoια xυριoλεxτιxη, πoυ εiγαι τα xαιqιxα φαινoμενα. 'Hδη, τo παγx6ομιo xλiμα 61ει αq1ioει να μεταβαλλεται δqαματιxd, τo φαινoμενo τoυ θερμoxηπ[oυ ανεβdξει επιxiγδυνα την θεqμoxQασια του πλανητη χαι oι πqoφητεiεg των Σιβυλλι(lν περ(, τηg αλλαγηζ των xαιqιbν στoυζ 6o1ατoυ: xαιρoυg, επαληθευoνται με θαυμαoτη αxq[βεια

'Aλλα δταv d'λλαξει τodE xαιqodg δ Θε6g μετα6d"λλoνταE

yειμdινα o6. xαλoκαtρι, τ6τε (θα iπι6ε6αιωθo6ν) o[ θειxoI yqηαμoi. d'λλd' τ6τε δ xooμog θα {yει yαθεT. (oy δ o o g Σ ι6υ λλ ιx6 E Λ6y o E)

τ6

Mεταξυ των οημεiωγ των xαιριilν oυγxαταλ6γεται χαι η μ6λυνοη των ιερΦν. Toν oxτιbβQιo τoυ 1986, οτην Αoiξη τηg Ιταλ[αg, πQαγματoπoιηθηxε θνα παγx6αμιo θρηoxευτιxo oυν6δριo στo oπo[o oυναντηθηxαγ χαι συμπQoοευ1ηθηxαν για πqιi:τη φoqd αντιπρ6οωπoι oλωγ τωγ μεγαλων Θqηοxειιilι,. Mεταξυ τωγ συμμετε1oντων τ]ταν o Πdπαg τηζ Ρωμηζ, o Δαλdι Λαμα, ο αρxιqαβ[νoζ των Eβqα(,ων, oqθoδoξoι, Πqoτεoτdντεg, Kαθoλιxoi, Boυδιοτ6g, Ινδoυιοτ69, Σιντo'ioτ6g, Ιαλαμιοτθg, πυqoλdτρεg, μdγoι παι ιγδιαγoι. Oλοι αυτoi αυμπqooευχτiΘηπαγ επ[ δr]o ιbqεg υπ6 την ηγεoiα τoυ Πdπα εντog τoυ ναori τηg Mαρiαg των Αγγ6λων τηg Aοiξηg. 'Hταν τ6τoια η διαoτρoφf, ωaτεγ'ατα τη διαρxεια τηζ συμπQooευ1ηg, βoυδιοτ69 μoνα1oi τoπoθ€τηoαν εiδωλo τoυ Bofδα επdνω οτην Αγ(,α Tqαπεξα, υπ6 την ανo1r] των 1ριoτιανιilν επιox6πωγ. H τoπoθ6τηση τoυ ειδΦλoυ τoυ Bor]δα επi του Αγ[oυ θυoιαoτηρioυ χαι η xoινη συμπQoσευχη των θqηoxευτιxιilν αντιπρoοιilπωγ απoτελot]ν υψιστη υβρη πρog τoγ Θεo. Δια γα διxαιολoγηθε(, η αουνηθιoτη ουμπqοoευ1η πqog 6να xoινo Θεo. πqoφαo[οτηxε τo εγδιαφθρoν για τηγ παγπ6ομια ειρηνη χαι τoγ τερματιομo των πoλ€μωγ. Mε τογ τqoπoν αυτ6γ 6μωζ, o διεθνηg Σιωνιομοg πqoετoιμα- 

TΑ ΣΙ{MEΙA TΩN KΑΙΡΩN KAΙ To ΙΙΛΑNΙ{TΙΚo ΣXEΔΙo ToY ΑNTDφΣTOY (666) 489

ξει τo 6δαφo9 για τηγ 6λευοη τoυ Αντι1qioτoυ o oπoiog Θα εφαqμ6oει γtα πριilτη φoqd oτην ιατoρiα τηg ανθρωπ6τητα9 6να τε1νητo παγxdομιo πq6γQαμμα ειqηνηg. Eξι 1ρoνια μετα τo αυν6δqιo τηg ΑoiξηE, τoν Φεβρoυαqιo τoυ |991, αy"oλoriθηoε μiα ν6α θρηoxευτιxη oυνευqεoη στηγ Kαμπ6qα τηg Αυoτραλiαg, 6πoυ 6λαβαν μ6qog 4.000 θρηoxευτιxoi αντιπqooωπoι απ6 6λoγ τoγ xooμo. Mεταξιi αυτcδν ηταν o οημεqιν6g Oιxουμενιxog Πατριαq1ηE BαρθoλoμαLog xαι o Αρ1ιεπtoxoπoq ΑΘηνων Xqιoτ6δoυλoζ, oι oπoioι oυμμετεi1αγ με τηγ ιδι6τητα τoυ επιοxoπoυ Xαλxηδ6γoζ χαt Δημητqιdδog αντioτoι1α. Δια πoioγ λoγoν θoπευoαγ να συμπQoσευ1ηθoυν με 4.000 αλλ6θqηοxoυg χαt γα συμψαλλoυν μαξ(, τoυg αx6μη χαι τo Πατεq Hμιilν; Γνιbριξαν oι Boυδιοτ69, oι Ιολαμιοτ€Eν"αι oι ιθαγενεig τηg Αυoτqαλ(αg τo Πατεq Hμιilν, η μηπωg γνιbριξαν πoια ε[,γαι η τριoυπoατατη φliοη τoυ Θεori; Λlγoυg μηνεg μετα τo oυν6δριo τηg Kαμπ6ρα, τoγ oxτωβριo τoυ 1991, o τ6τε Eπlοπoπog Xαλxηδονog Bαqθoλoμαiog τoλμηoε γα οπιλιbσει την μνημη των ηqωων τηg EπαναοτασηE τoυ 1821, με την εξηg δηλωoη:

Δυoτυydιg oi δ'ιjo λαo[ δι6xoιllαν τιju δπ{qoyη oυμ6iωαη των 400 yq6vων, 6ταν ξεαηκrbθηxαν xd'τι ξε6qαχ(υτoL' τ6 1821 xαl δημιoιi qy η ααv τ ig y v cυ oτ 6 g πqooτq ι6 6E...(1) 1q6νων απoxαλεiται υπ6ρo1η ουμβiωoη, εγιil oι ηQωεζ πoυ θυoιαοτηχαγ υπθρ π(,οτεωg xαι πατρiδog, oπωg o Koλoxoτριbνηg, o ΚαqαΤoxaν"ηq xαι o Παπαφλ6oοα9, θεωqo{rγται απ6 τoν Πατqιαgxη ωg xαπoιoι ξεβqdxωτoι πoυ ξεoηxιilθηxαν δια γα δημιoυqγηοoυν πqoοτqιβθg. Eγγυg o xαιqog xαι 61oυνε γνιiloιν oι φfλαxεg. T6oοεqα xρoνια αργ6τερα, o Πατριαqxηg BαqΘoλoμα[oE θοπευσε στηγ Pωμη 6xι απλd δια να συμπQoσευ1ηθεi, αλλα xαι γα oυλλειτoυργηοει με τoγ Παπα Ιωαννη A' xατα πλriqη παqαβαοη των ιεqιbν xαγoνωγ τηg oqθoδoξιαζ. Σημεqα, η Moνη Eoφιγμθνoυ εiναι η μoναδιxη Moνη τoυ Αγioυ oqoυg πoυ εγαγτιιilγεται ενεργα οτoν θqηoxευτιx6 Oιxoυμενιoμo xαι oυγ1ρ6νωg αρνεiται να μγημoγευοει τo 6νoμα τoυ Πατqιdρxoυ Bαqθoλoμαloυ, λoγω τηζ oιχoυμενιοτιxηg τoυ δqαοηg χαt τωγ ουλλειτoυgγιιilν πoυ 61ει τελ6αει με τoγ Πιiπα τηg Pωμηg. Στo τελεοiγQαφo τoυ Πατqιαg1oυ Bαqθoλoμαioυ τo oπolo εοταλη τoν
(1) Η φιλoτoυqxιxη δηλωοη τoυ Πατριdqxη, θγινε μ(α μ6λιg εβδoμdδα πQιγ την ενθρoνι-

H oxλαβια τωγ 400

oη τoυ oε Πατqιdρxη Kωγοταντιγoυπoλεωg οτιg 2 Noεμβqioυ τoυ |991 xαι δημooιε{τηxε απo τιg εφημεqiδεg Aυριανη xαι E'λεtθερη Ωρα (3o oxτωβoloυ 1991). 

490

TΑ ΑPXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

o

ΠατριαρyηE Βαρθoλoμα['og

με γqαβατα xαι πoλιτιxfi περιβoλη xαταργεl αx6μη χαL τoυ5

ατoι7ειιbδειE xαν6νεg τη5 oqθoδoξi,αg. Δεξια, με ατoλfi
ToιJρxoυ tφεδρoυ αξιωματι-

xot. Συνεπηg oτoν 6ριto πoυ tδωαε, τιμα την ατoλη αυτη
δια τυlν ιατωθι δηλωoεων
τoυ.

ft:lfi Xri:rDF

No6μβqιo τoυ |992 πQoζ τoυζ μoγαχoυζ τηζ Moγηζ Eοφιγμ6νoυ, ετ6θη τo δiλημμα, "'H με μνημoνετiετε η φεtyετε απo τo Ayιoν oQoζ."('Eθνog,9-11t9921

Η απαντηοη των μoνα1ιilν ηταν, ΛoΛΩΛ 7\/1F<. Ευγεl E(ναι αξιoαημεiωτo oτι o δεfτεQoζ συγυπoψηφιog τoυ Bαqθoλoμα[,oυ για τo αξi,ωμα τoυ Oιxoυμενιxoυ Πατqιαqxη τoν oxτιilβqιo τoυ 1991, ηταν o μετ6πειτα Αρxιεπ[oxoπog Boqεioυ xαι Noτioυ Αμεριxηg Σπυg[δων, 6να; απ6 τoυg μεγαλυτερoυg πoλ6μιoυζ τoυ Eλληγιoμori χαι τηζ oρθoδoξ(,αg. oι δηλιδoειζ τoυ Σπυq(,δωγoζ, Εxoυμε αναyxη μιαE νtαg θρηαxε[,αg χωQιζ ταζ ελληνιxd'g ιδ(αζ (New Υork Times' 25-9-1961), δεν yρειαξ6μαoτε την ελληνιxrj oqθ6δoξη εxxληo(,α δια να y[,νoυμε xαλo(, xριoτιανo|, (Φωνi Aπoδη- 

ΤΑ ΣHMEΙΑ TΩN KAΙPΩN KΑΙ To ΠΛΑNΙΙTΙKO ΣXEΔΙo ΤoY ΑNTΙXPΙΣTOY (666) 49L

μων, o}fiωβqιog 1975)' τ'αι, υπdρyει αμφιβoλlα δια τo xtρog τoυ ιιατα Mdρtιoν Βυαyγελ(,oυ, διoτι υπαρxει αμφιβoλiα δια τoν xαqαlιτηρα τoυ Ευαyγελιατου Mdρxoυ (oqθoδoξog Παρατηqητig, 21-6-1973), αναγxαoαν τη θεoλoγιxη oxoλη Aθηνιilν γα τoγ απoxηqυξει. 'Eφθαoε οτo οημεio να xαταqγηοει αx6μη χαι τηγ ελληνιxη γλιboοα απo τιg θε(,εg λειτoυqγi,εg των oqθοδ6ξων εxxληoιcilν τηg Αμεqιxηg, επιβαλλoγταζ την Αγγλιxfi (Ελευθεqoτυπ(,α, |2-Ι]l-|975).

Αναλoγη εiγαι xαι η συμπεQtφoqd τoυ νυν Αq1ιεπιoxoπoυ Αυoτqαλiαg Στυλιαγoυ o oπo|og πqωτooτατησε στo θqηοxευτιx6 oυνθδqιo τηg Kαμπ6ρα. Σε γραπτo εγxυxλιo x(qυγμα πoυ δημooιευθηxε oτo πεqιoδιxo τηζ αυστQαλιανηg Aq1ιεπιοxoπηg, διαxηqυξε τιg πQωτoφανε|g απ6ιpειE oτι, πλαναται 6πoιo9 νoμ(,ξει oτι η ανθqrbπινη φιioη τoυ Ιηαoυ ε[ναι τ6λεtα lιαι αναμαqτητη (Φαlνη τηE oρθoδoξ('αg, Δετ't'ψβριog 1998). o Eπiοxoπog Στυλιανog θεωρε| oτι o Xριοτog ηqθε αμαqτωλog xαι ατεληg. oπωg επioηg θεωqεi oτι ε(,γαι υπεQoψια χαι υπεQηφαγεια, γα λθνε oι oqθoδoξoι 6τι xατ61oυν την αληθεια. Θα 6πρεπε να λ6γε απo ταπειγoφρooriνη 6τι xατ61oυγ τo ψευδoζ!

oι lιληριtιoi

θα y(,νoυν oι ααεβtoτεqot oλων.
(

ΑγιoE Κooμαg o Aιτωλ6g)

Καt θα υπαρξει στoυζ περιααoτερoυg ανθgcilπoυg αoυδoα(,α πgαξεων lιαι ιερoαυλ[α νατbν.
(Δευτ
ε

Qo

ζ Σ ιβυλλ ιxo g Λoyo g )

Σαg φανεριilγω τηγ αληΘεια, χωQιζ να εiμαι xατηγoρog, αλλd 6να9 υπηρ6τηζ τηζ αληθεiαζ χαι τηζ διπαιoουνηg. oι δυναμειζ τoυ αxoτoυg xρειdξoγται υπoστηqιxτ6g τoυ θqηοxευτιxoιj Oιxoυμενιομof δια γα πλαιοιιilοoυγ τα xαlqια ιεqατιNα αξιιilματα oλων τωγ θgηοxειιbν τηζ γηζ. Oι xατ61oντεζ τα αξιιilματα αυτd ε[γαι oε θθοη γα xατευθυνoυγ τιζ μαξεg ωg πQoE τηγ απoδoxη η oxι τoυ 1αqαγματoζ τoυ θηρioυ. o θqηοxευτιx6g oιxoυμενιομ6g ε[ναι €να ox6διo τoυ Αντι1qioτoυ, δι6τι πριν απαιτηοει γα τoγ πqoαxυνηοoυν oλoι oι xdτoιxoι τηζ γηζ, θα πq6πει να ελθγξει oλεg τιg θρηοxεiεg. Eiναι η ν6α πανθρηoxεiα τωγ xαιριilν μαζ χαι απooxoπε(, οε μiα παγσπεQμιαxη oυν6γωση τωγ θρηοxειιilν, υπ6 μiα xαι μoνo xεφαλη. To φαινoμεγo τηζ παγχoσμιoπolηoηg, π6qαν τoυ θρηοxευτιxoυ 1αραxτηρα, επεxτεiγεται σε επiπεδo πoλιτιxo, xoιγωνιxo, oιxoνoμιxo, πoλιτιοτιx6 χαι στQατιωτιxo. To NΑTo, η CΙΑ, τo CFR, η λ6οxη Mπ[λντεμπεQγχ, η Tqιμεqηg Eπιτρoπη, oι Ιlluminati' η Παγχ6oμια Tqαπεξα, o Παγxooμιog oqγανιομ6E Eμπoρioυ, τo Διεθν69 Noμιoματιx6 Tαμε[o, η Mαooνiα, oι Θεooοφιoτ6g, τo Bατιxαν6 xαι παοηg φυοεωg μαφiα, εν γνcboει η εν αγνo[α τoυg ουνεqγαξoνται γtα την oιxoδ6μηση τoυ xoομoxqdτoυζ τoυ Αντι1q[oτoυ. Σε 

492

TA ΑΡXEΙA THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

6λoυ9 τoυζ παQαπανω oργανιoμoυg ουμμετθ1oυν παμπλoυτoι τqαπεξiτεg, πoλιτιxo(, βιoμηxανoι, βαq6νoι τωγ γαQχωτιxc(lγ χαι τωγ M.M.E., γαλαξoαiματoι βαoιλιdδεg, ιδιoxτητεg πoλυεθγιxιilν xαι θqηοxευτιxο[ ηγ6τεζ τωγ oπο[ωγ η επιρρoη φτανει oε xdθε γωνιd τoυ xoαμoυ. Θεμ6λιog λiθog oλων των παqαπdνω oQγαγισμιilν xαι μυοτιxιilν εταιQειιilν ηταν η (,δqυoη τωγ Ιlluminati, τo 1770, με xqηματoδoτηση τωγ Pοτoιλγτ. oι Ιlluminati xαΘoδηγησαν τoυζ Kαρλ Mαρξ xαι Φqiντι1'Ενγxελg στην συ^/γaαφη τoυ αθεΤoτιxori Κoμμoυγιoτιxof Mανιφ6ατoυ, αυτoi xρηματoδoτησαν τoν Xiτλεq χαι oι iδιoι υπθδειξαν oτoν Σταλιγ χαι τoγ Poυαβελτ τη N6α Y6ρxη ωg 6δqα τoυ o.Η.E. oι Rothschilds, Krupp xαι αλλoι Eβqαioι τQαπεξiτεg οτηqιξαγ τoγ φαoιομo, τoν ναξιομo χαι τoγ Xiτλεq, αδιαφoqιbνταζ για την αφαγη των xιλιdδων αδυναμωγ χαι πτωxcilν Eβρα(,ων. E[xαν oxoπo τoυζ να ενιo1ιiοουν τoν πoλιτιx6 oιωνιoμ6 χαι να δημιoυqγηooυν τιζ πQoυποΘ6oειg για τηγ iδqυοη τoυ xρdτoυg τoυ Ιoραηλ. Tα xoρυφα(,α μ6λη τωγ Ιlluminati (Πεφωτιομ6νoι), με σημαγτtχ6τεqoυ; τoυζ μεγιστdνεg David xαι Laurence Rockfeller, δημιofqγησαγ τo 1973 την Tqιμεqη Eπιτρoπη η oπo(,α απoτελεi τo xoρυφα(,o επιτελεio τoυ Eβqαιoοιωνιoμoυ πoυ σε ουνεργαoiα με τηγ λ6αxη MπiλγτεμπεQγχ χαι τo CFR, απoφαolξoυν για τtζ τti1εg τoυ x6oμoυ. H Tριμερfg Eπιτqoπη 6λαβε την oγoμα_ ο(,α τηg απ6 την ευqεiα τqιμεqη ουμμαxi,α μεταξιi EυqιΙlπηg' H.Π.Α xαι Ιαπων(,αg, εγιil τo CFR (Council Fοreign Relations) ιδριiθηxε xαι αυτ6 απο απoγoνoυg των αq1ιxωγ Ιlluminati. Bαoιx6g oυμμ6τo1oE τoυ σχoτειγoυ αυτoυ παqαoxηνioυ εiγαι χαι τo Bατιxαγo' τo oπoio ε(ναι ενταγμ6νo oτη Mαοoνιxη ΣτoaP2' o Πdπαg Ιωd,γνηg Παιiλog B' πqιν απ6 6ξι 1qoνια 6xανε την πgoβλεψη oτι μετd απ6 το 2000' oλεg oι θqηoxε|εg τoυ xoομoυ θα λατρευoνται μαξ(,! (San Francisco CathoΙic Chronicle, 31 Mα Coυ \995). To επιδιωx6μενo μoντ6λo τηg N6αg Tdξηg Πqαγματων ε(ναι η δημιoυργ[α μιαg N6αg Πανθqηαxεiαg χαt μtαζ Παγxooμιαg Kυβ6ρνηoηζ, τηζ oπoiα; o ηγ6τηg θα ευρεθεi oτo πq6oωπo τoυ Αντιxρlοτoυ. Tο μεγdλo αγxαθι οτα οx6δια τηg N6αg TαξηE Πqαγματων ε|ναι η αντiδραοη των Eλληνων.

δι' αυτo πq6πει να τoν πληξoυμε 6αθια oτιE πoλιτιατικiE τoυ q[ξεg. T6τε loωg oυνετιoτεi. Ενyocb δηλαδfi να πλrjξoυμε την yλciloσα' τη'ι', θqηαxε[α, τα π^ι)ευματιxα χαL LστzQL2'ια τoυ απoθ6'ματα, cboτε να εξoυδετεqcbooυμε xαθε δυyατ6τητα τoυ να αvαπτυyθε[, να διαxqιθεi, να επι}lQατrjαει xαι να μαζ παqενoyλεl. (oιxoνομιx6g Tαyυδq6μοE, 14-8-97 xαι Καθημεqιvrj, 24-8-97 ).
t{,αι'

o Ελληνιx6s λα6g ε[ναι ατlθασoζ 

TA ΣHMEΙA TΩN KΑΙPΩN KΑΙ To ΠΛΑN}ΙTΙKo ΣXEΔΙo ToY ΑNTDζΡΣTOY (666) 493

Στo πqωτoo6λιδo τηg 1ηg Ιoυλloυ 2000, η αθηναTxt] εβδoμαδια(,α εφημερiδα Aλφα E'να, εi1ε τiτ}"o ΣYMΒoΛAΙo ΣHMΙTH-ΕBPAΙΩN, xαι υπoτιτχo, Toν Δεx6μβριo τoυ 1995, 6ταν o Aνδρtαg Παπανδρtoυ ηταν xλινιxd νεxρ6g στην εντατιxη, o Σημi'τηE παξαρευε με την Aμεgιxανιxη Εβρατxη Επιτρoπrj' Aντd,λλαγμα η πρωθυπoυqγ['α με τLζ ταυτ6τητε9. - Στo dρΘρo τηE εφημερiδαg, παρoυoιdξεται τo ντoxoυμθντo με τo χQoνιxo τηg oυνdντηoηg:

oι ανθελληνιxθg δηλΦoειE ανrixoυγ στoγ X6νρυ Kiοoινγxεq, πριilην υπoυ9γ6 εξωτεqιxιbν των H.Π.Α., μαo6νo 33oυ βαθμori, μθλog των Ιlluminati χαι χειQιστt] τoυ xυπqιαxoυ ξητηματog xατd την ειoβoλη τoυ Αττiλα. oι δηλιbοειg 6γιναv οε δημ6oια oμιλiα τoυ στηγ Oυdoινγπτoν xαι αντιπQoσωπεrjoυγ με τoν xαλιiτεqo τq6πo τα xiνητρα χαι τιζ επιδιιbξειg τoυ διεθνotig Σιωνιομotl αναφoqιxd με την Eλλdδα.

New Υork, ApriΙ 12...Ιn a meeting today with American Jewish Commitee Ιeaders, Greek Prime Minister Costas Simitis announced that his government had decided to erect a memoriaΙ in ThessaΙoniki to .Ιews kiΙΙed during WorΙd War ΙΙ'.. As it had in severaΙ previous meetinξS (most recentΙy in December 1995 in Athens), the AΙC Ιeaders
bearer'S reΙigion' The Ιaτv for the new identity cards, passed by the Greek ParΙiament, has created serrous concern, among others, for the smaΙl Ιewish community.
brought up the issae of new Greek identity cards, which wiΙΙ identify the

N6α Υ6ρxη 12 Aπριλ(,oυ (1996)... Σε μ[α αυνdντηoη oιjμερα, με τoυζ ηγ6τε9 τηE Aμεριxανιxrjg Εβρα'txηg Εππqoπrig, o Ελληναg π8ωθυπoυρy6g Κιboταg Σημ('τηg αναxo(,νωoε 6τι η xυβ6ρνηorj τoυ απoφdαισε να ανεγε(,ρει 6να μνημεio στην Θεooαλoν[xη γLα τoυζ Eβρα(,oυg πoυ oxοτιbθηxαν xατα τη διd'ρxεια τoυ B' Παγxooμ(,oυ Πoλ6μoυ.'. 'oπωg 67ει γ(,νει oε πoλλ69 πqoηyoljμενεg oυνανττjoειg (η πιo πρ6σφατη τoν Δεx6μβQLo τoυ 1995 oτην Aθiνα), oι ηy6τεg τηg A'Ι.C',6φεQαν τo θ6μα των ν6ων ελληνιxrbν ταυτoτητων, oι oπolεg θα απoδειxνι1oυν τη θρηoxε(,α τoυ xατ6yoυ' o ν6μo9 yια τα δελτ(,α ταυτoτηταE πoυ πtραoε απ6 την Ελληνιxιi Βoυλfi, 6yει δημιoυργηαει 6'ντoνo ενδιαφi'ρoν, μεταξτj dλλων, γLα τη μLχQi εβραιxri xoιν6τητα' Mε πoιo διxαiωμα oι Σιωνιoτ6ζ ξητoliγ να αφαιqεθεi τo θqηoxευμα απ6 τιg ταυτ6τητεζ των Eλληνων χαι με πoιo διxαiωμα επεμβα[νoυγ στιζ πεπoιθηoειg τωγ λαιbν xαι διατdoooυγ αν θα πρ6πει να oμoλoγι]σoυμε γqαπτΦg τoν Ιηοotl Xριοτ6, τoγ oπo[o αυτoi εoταliQωσαν; 

TA ΑPXEΙATΙΙΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΙlΣ

Αυτoi θα οqiοoυν τoυg ν6εg χαι τιt xαqδι69 των Eλληνωγ; Mη γθνoιτo. Η απdντηοη δεν θα εiναι απλd oδωγ αγτ[ oδ6ντo9 xατd, τoγ ν6μo τoυ Mωυoθωg, αλλd oδιbγ αγτi oδoγτooτoι1iαg, xατd, τoγ τρ6πo πληqωμηg τoυ Αλεξdνδρoυ πQoζ τoν Δαqεio, για 6οα πρoxdλεoε o πεqoιx6g oτqατ6g στoυζ ναοιig χαι τα μνημε[α των Eλλτ]νων. Mε τoγ iδιo τq6πo Θα απαντr]ooυμε χαι
ot]μερα.

Edγ xdπoιoι με Θεωqorlγ αντισιωγιoτt], τ6τε οι ηγθτεg τηg A.J.C., o ΧKi,αoινγxεq χαι oι συν αυτιb, πιbE Θα θπqεπε να απoxαλoιiνται; ΑνΘ6λληνε;. oπoταδιοτθg r] φωτoπτ6νoι; Eυτυ1Φg πoυ τo φωg δεν θαγατιi:γεται, αλλd τυφλιbνει αυτoιig πoυ τo διιilxoυγ. H Eλλdg ε[ναι φωg xαι 6ooι την xαταδιιilxoυν, ε(,τε τo Θ6λoυγ εiτε 61ι, xdπoια οτιγμη Θα παotiγ. o νoιbν νoε(τω! To ο16διo τoυ Αντι1gi,ατoυ xαι τηg N6αg Tdξηs πqαγμdτων θ6λει τoγ dνθρωπo αριΘμoπoιημ6νo, τυπoπoιημ6νo xαι ελεγ16μενo oxλdβo. oooι δεx6μαoτε τoν Ιηoοιi Xqιoτ6 ωg Kυqιo xαι Θε6 μαg, δεν πqθπει να λdβoυμε τoν αqιΘμ6 τoυ θηqioυ, or1τε oε μoaφιi ταυτ6τητα9, otiτε αqγ6τεqα oτo x€ρι τ] oτo μ6τωπo, μ6οω εν69 oυoτιiματog υπoδ6Qιoυ μιχQoπoμπoι1(1 Watt), πoυ θα λειτoυqγεi ωg ταλαντωτηg, ιbστε το dτoμo να εντoπ[ξεται oπoυδηπoτε χαι αν βqioxεται μ6αω δoρυφ6qων xαι computers. H τελευταiα λ6ξη βdoει τoυ λατινιxot αqιθμoγqαμματιxoιi oυoττ]ματog, oε πoλλαπλdoια τoυ 6ξι (2l. αντιoτοι1εi oτoν αqιθμ6 666 (Computer-+ C=18, o=90, M=78, P=96,lJ=|26T=120, E=30, R=108

-+ 666). H πqoοπdΘεια τωγ oημεQινιilν επιοτημ6νων να δημιoυργηooυν

πλωγo_

πoιημθνoυg ανΘqιbπoυg, απoτελε(, τη 1ειρ6τεqη fβqη πQoζ τoγ Θε6, δι6τι o dνΘqωπog επι1ειqε( να πdqει την Θ6oη τoυ ιδioυ τoυ Θεof, επεμβα[νoντα; στoυE xιilδιxεg ιooqqοπ(αg τηg φrioηg. Αυτη εiναι η {βaιζ πατd. τoυ Aγioυ Πνειiματog, δι6τι τo Πνειiμα τo Aγιoν εiναι αυτ6 πoυ πoιεi xαι δημιoυqγε(.

Διιi

τofrτο odg λ6γω, udθε dμαρτ[α ιια[ 6λαosημ[α θιi oυγyωρηθfi εlg τοι5g d'νθρtbπoυg, ri 6λαo{ημtα δμωE πατd τοfr Πνειjματog δ6ν θιi αυγ11ωρηθff εtg τoι3g dνθρωπουg (Mατθα[οg, !z'3t)

Στo επ6μενo εδdφιo τoυ ιδ[oυ Eυαγγελ[oυ, o Ιηootig μαg γνωoτoπoιε[ 6τι, xd,πoιoι μεταξti των ανΘqωπων ε(,γαι γεννr]ματα ε1ιδνιbν xαι τ6xνα τoυ
διαβ6λoυ.

(2) a=6, b=12, c=18, d=24, e=30, t=36, g=42, h=48, i=54.... 

TΑ ΣHMEΙA TΩN KΑΙPΩN KΑΙ To ΠΛΑNHTΙKo ΣXEΔΙo ToY ΑΝTΙXPΙΣToY (666) 495

Γεννfiματα iyιδνfiv, 6vτεE πoνηρot;

πlg δdvαoθε

να μιλητε yια xαλα πραyματα,

(MατθαloE, 12, 34)

xατoιxoι τiE yig, τdlν δπolων τo 6νoμα δ6u tyει yQαΦfr, d'πο τov xαιqo τη g δημιoυρy lαs τοi x6oμoυ, εig τ6 6ι6λ[o'ιl τfis ξωis τoδ'Aqν[oυ τoδ ΒαQαyμ6uoυ. (Aπoxαλυι/lι5, 13, B)
o[

Καl θα τ6 πqooxυvfiooυν 6λoι

Tα γεννηματα τωγ ε1ιδνιbν, oι υιo[ τηg απωλεiαg, ε(,ναι αυτo| τωγ oπoiωγ τo 6νoμα δεν ευqiοxεται εγγεγQαμμ6νo εLζ τo βιβλ('oν τηζ ξωηζ τoυ Aqν(nυ, εiγαι αυτoi πoυ θα δε1θoriν τo xdqαγμα τoυ θηρioυ. Απ6 εxε|νη την ατιγμt], γiνoνται oργανα τoυ διαβ6λoυ χαι o ΑγιoE Ιππoλυτog μαζ γγωστoπoιε[ 6τι δεγ θα δfγαγται γα xαγoυγ otjτε τoγ oταυq6 τoυg.

... xαl δcboει αiτoTq yαqαyμα Bν τfi yειρi τfi δεξιψ xαl iv τζl μετιbπφ, '[να μfi τιg τov τlμιoν oταυq6u πoιηoyγ Βv τζl μετrbπφ τfi δεξι( αδτol yειq[. (Ιππ6λυτοg, Λ6yoE πεq[ τηg oυvτt,λειαE, 28, 10)
Kατα την x(νηοη τoυ σταυQo{, η αρxιxη xαθoδιxη xiνηoη τoυ xεριoti απo τo μ6τωπo πQoζ τoγ oμφαλo oυμβoλ(ξει την xαθoδo τoυ Ιηooυ στηγ γη, η δεriτεqη ανoδιxη xiνηοη απ6 τoγ oμφαλo πQoζ τo επαγω δεξιo τμτ]μα τoυ οτηθoυg oυμβoλiξει την Ανdoταoη Toυ xαι η τq|τη oqιζ6ντια xiνηοη πQoζ τo αριoτεq6 τμημα τoυ oτηθoυg, δηλιilνει την Δευτθqα Παqoυοiα Toυ οτην γη, xατd την oπoiα θα 6λθει xρiναι ξcbνταg xαι νεxρoιjg' oooι λdβoυγ τo 1dραγμα, Θα oτραφoιiγ εναγτioν εxεiγωγ πoυ θα τo αρνηθofν, αx6μη χαι αγ αυτoi εiγαι ουγγενιxd τoυg πρ6αωπα. T6τε θα εxπληρωΘoυν oι λ6γoι τoυ Ιηοori πoυ θ6λoυγ τoυg ανθριilπoυζ πoυ αρνηθηχαν τo xαραγμα γα xαταδιιilχoνται χαι να πqoδ[δoνται απ6 γoνεiE, συγγενεig, αδελφoιig xαι φiλoυg.

Εναιlτloy τfig πεθερd.g τηg.

Θα yωριoθodv δ πατ!ραE iναντioy τoi υio6 xα[ δ υi6g Βvαντloν xαl fi θυyατ6ρα Βvαντiov τfig μητ6qαg, fi πεθερα ivαντloy τfig ν6QηE τηg xαt i νdΦη
τoσ πατ6qα, fi μητ6ρα Bιlαντloll τfig θυyατ6ραg

(Λoυxαg,12, 53)

Θα παραδoθfiτε δ6 xαl d.π6 yovεTg xαl d'δελQodg xαl iι.π6 oυyyεvεig xαl Q[λoυE xαl θα θαvατtbooυν μεριxo,ι3g d'π6 od'E xαl θα od'g 

496

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ

ΓΝΩΣΙf

μLσoly δλoι iξαιτlαg τoi 6ν6ματog μoυ.

(Λoυxd'g 2|. \6ι

Θα παqαδcbαη δ d'δελQ6g τ6ν αδελQ6v εig θd'νατoν xαi δ πατ{ρα; τ6 παιδt τoυ xαt θd' iπαllαατατrjooυν τα παιδια Βναντtον τιΞιyov6ων xαi θα τo6E θανατrbooυιl. (Mαρxog,13. 1]ι

Oι xαιqo(, πoυ ξoυμε ε(ναι xαιqoI oμoλoγiαζ. oσoι oμoλoγηoουν '.'ια Kυριo τoυg Ιηooιiν Xqιoτoν, τ6τε xαι Αυτ69 θα τoυg oμoλoγηοει ειζ τοv
Πατ6ρα. oι επιλoγθg των ανθqc(lπωγ θα φ6Qoυγ τoγ πoλεμo μθοα οτιg oιxoγ€ι'ει_ εζ χαι oxι την ειqηνη.

Miγ voμlαετε πrbg fiλeα νd' βαλω εiqriuην εig τrjv yfiν. Δ6v fiλθα rα βαλω εiqrjνην, d'λλα μd'yαιραν' Δι6τι fiλθα να yωρioω d'νθρωtοι" d'π6 τ6ι, πατ{'qα τoυ xαl θυyατ6qα d'π6 τfiν μητ6ρα τηg xαi νιiμφηι' d'πo τrjv πενθεqαν τηg. Καi iyθqoi τo6 d'νθρrilπου θα ylνoυν οi διzοι
τoυ.

(Mατθαiog, 10, 31ι Η θλiΨη πoυ θα επιχQατησεL τιατα τoυζ 6σχατoυζ χαLQofζ otτε θ1ει γ[νει πoτ6 ατo παρελθoν, ofτε xαι θα ξαναγiνεt ειζ τoν αιι.δγα. oι xαιρol τηE θi.ιΨηs θα διαqx6οoυν επτα'tτη, απ6 τα οπo[α τα πρωτα τqιαημιoι Θα πηρfξoιι' oι πqoφητεg τoυ Θεotj χαι τα δευτεqα τqιoτ]μιοι θα βαoιλ6ψει o ΑντixριστoΞ_

Toδ yαρ Δανιηλ εiπoντοg 66δoμαδα μlαν θτjooμαι ττjν διαθrjzην μoυ τα Επτα'{τη Bδηλιυoεν' τ6 ijμιoυ τηE 66δoμαδog τoi xηρυξαι τo69 πqo@ιjταg xαi τ6 iiμιαυ τfig 66δoμαδο9 ijyoυν τα τqiα fjμιoι' {τη 6αoιλε{αει δ d'ντlyqιατοE BπI τfiE yfig. xαl μετα τoiτo d'ρθηoεται f7 6ααιλε[α α6τoi xαi f7 δoξα' δρdτε, Qιλ6θεoι' o'[α θλlψιg iι' ταTg fiμ6qαιg Βxεiναιg yεvi1oεται, (oΙα oδ y6yoνεν d'π6 xατα6oλιj; x6αμου o0δ' o0 μrj y6νηται) dλλ' iν ταdταιg ταig f7μ6qαιg μ6νoν. τοτε δ d'νoμoE Βπαqθεig τfi xαqδiφ αυvαξει τodg 6αυτoi δαiμoνα; iν αyrjματι d'νθρrΙlπων xαi τodE πqooxαλoυμ{voυE αiτ6ν Βπ[ τιjι' 6αoιλεlαv 6δελι3ξεται xαt πoλλαE Ψυxds μιαvεT'

Δι6τι 6ταv

o Δανιrjλ εtπε μ[α ε6δoμαδα θα θ6oω τηu διαθrjκη μoι'. τα επτα 6τη εQαν6qωαε. To μια6 τηE επτd'δog θα xηqdξoυy oι ΙτQoΦiτεs χαL τo αλλo μιo6 τηg επταδοg, δηλαδrj τατqιofiμιoι 6τη, θα 6ααιλεdoει o Aντiyqιoτoζ ειζ τηy yην. Και μετα απ' αυτ6 θα ανα- 

TA ΣΗMEΙA TΩN KΑΙPΩN ΚΑΙ To ΠΛΑNΙΙTΙKO ΣXEΔΙo ToY ΑNTDΦΣTOY (666) 497

η εξoυαiα 21αι η δ6ξα τoυ. Πρoo6'yετε 6ooι αyαπατε τoν Θε6ν, πo|,α Θλtψη θα αυμ6ε[ εxεiνεg τιg ημ6ρεE, ft!.τoια πoυ δεy 6yει oυμ6ε[ απ6 την αρyη τoυ x6oμου οιjτε θα αυμ6εi), αλλα μ6νoν α' αυτ6g τιE ημ6qεg' T6τε o παqανoμoE απ6 υπερηQανεια στην xαqδια τoυ θα oυyxεντq6σει τoυζ διxoι\g τoυ δαiμoνεζ Ιτoυ 6yoυν ανθqιilπινη μoaΦi xαι αυτo'ιjg πoυ θα τoy πQoσχαλodν ατην 6αoιλεiα θα τoυζ αΙtoστq6ψει xαι πoλλ6g Φυx6s θα μoλ,ι3vει. (Ιππ6λυτo9, Λ6yog περ[ τηg oυντiλειαg,25, 17)
τQαxτεi

Σιiμφωνα με τηγ πρoφητε(,α τoυ Aγιoυ Ιππoλfτoυ, o Αντ[1qιοτoζ θα oυναξει τo{g iαυτo6 δαiμoναg Βν αyrjματι d'νθqcbπων' δηλαδη, Θα αυyxεντρrΙloει τoυζ δL2'(,o1iζ τoυ δα(,μoνεζ πoυ θα byουν ανθρrbπινη μoaφi.oι δαiμoγεζ αυτo[ θα oμoιαξoυγ με τoυg ανθqιbπoυg, xωq[E 6μωζ να ε(,γαι. Eiγαι αυτoi πoυ oτην Aπoxαλυι]lη αναφ(.Qoγται ωζ μη εγγεγραμ6νoL εLζ τo βιβλ('oν τηζ ξωηζ τoυ Aρν[,oυ, εiγαι oι 6xπτωτoι oφιoνiδεg, τα γενντiματα ε1ιδνcbν πoυ 6χoυν xαταxλυoει τoν πλανητη. E[ναι oι λεγειilνεg των δαιμ6νων πoυ θα πQoσχυγTiσoυγ τηγ ειχoνα τoυ ΘηQιoυ xαι θα xαταδιωξoυν 6οoυg αQγηθoιiν τo 1αqαγμα. Ei,γαι oι (διoι φαιiλoι δα('μoνεg πoυ xατd τoν Αγιo Ιoυοτiνo θαγdτωγαν 6ooυg διdβαξαν τα βιβλiα τηg Σ(,βυλλαζ χαι τoυ Yoτdoπη. Eαν δεν ε(,1αν ανθqιilπινη υπ6oταοη, πιbg θανατωναν; o Ιηooιig μαg λ6γει γα μηγ φoβοriμεθα εxε[,νoν πoυ 61ει διxαiωμα να μαζ θανατ<boει o' αυτην την ξωη. Edν 1τυπηoετε τo πρ6oωπ6 oαg μπρooτd oε 6ναν xαθq6πτη, εoε(g θα πoγ6οετε, τo εiδωλ6 oαg 6μω9 οτoν xαθq6πτη 61ι' xαθιbg εxε(, υφiοταται η αγτανdxλαoη τηg 6xφqαoηζ τoυ π6νoυ. Mην φoβoσαστε αυτ6γ πoυ 6xει διxαiωμα γα σαζ θαγατιbοει μ6oα οτoν xαΘq6πτη. Nα φoβooαοτε Αυτ6γ πoυ θ1ει διxα[ωμα επd,γω oαg, 6ταν ξεφιiγετε απ6 τo 6γειQo χαι δε(,τε 6τι δεν υπαqxει xαθq6πτηg. Αυτ6γ πoυ 61ει διxα[ωμα επανω oαg μετd τoγ Θdγατo τoυ oιΙlματoζ χαι oxι τoυ πνευματog, δι6τι τo πνειiμα
δεν απoΘνt]oxει. o Λεων(,δαg χαt oι τqιαxoαιoι Σπαqτιdτεg γνωqιξαν τι υπαρ1ει μετd τoν θdγατo χαι δι' αυτo δεγ εi1αν πdνω τoυg [1νog φ6βoυ.'Ηταν μυημ6νoι xαι εi,xαν επ(,γνωση τηζ απooτoληg την oπoiα επιτελoυoαν. Γνιbqιξαν 6τι με την Θυo|α τoυg θα φofντωνε η Eλλαδα, διoτι oι υπ6λoιπoι'Eλληνεg θα θνιωθαγ ντρoπη πoυ τoυζ εγxατ6λειψαγ απθγαγτι στα εχατoμμυρια των Περοcbν. oπωg xαι θγινε. To iδιo 6γινε xαι με τoυζ τριαx6οιoυg τoυ Παπαφλθοοα oτo Mαγιαxι oι oπoioι θυoιdoτηxαγ δια γα αφυπνιoτoιiγ oι υπ6λoιπoι'Eλληνεg. Oταν o Ξθqξηg 6φθαoε με τoγ οτρατ6 τoυ στo οτενo τωγ Θερμoπυλιbν, 6oτειλε θνα xαβαλdQη τoυ γα δει πoαoι εiγαι oι'Eλληνεg χαι τι xαγoυν. 

TA ΑPXEΙA TΗΣ XAMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

'Exπληxτog o xαβαλdqηg αντixqιοε τoυg'Eλληνεg να λoιiξoγται, να 1τεν(,ξογται χαι να τqαγoυδoΦν λiγo πριν ξεoπdοει η μαxη. 'Hξεqαν πoιi θα μεταβotiν μετd την μd1η xαι ηθελαν να 6xoυν τo ιdλλog. Ανηoυ1og o Ξθρξηg, απooτ6λλει δειiτεqo xαβαλdρη xαι ξητd απo τoυ; E,λληνεg να παqαδιbσoυγ τα oπλα. Λo^ΩΛ ΔA><, απαγτd, λαxωγιxd o Λεωνi,δαg xαι εξωθεi τoυg αντιπαλoυg τoυ oε επ(θεoη. Tα απoτελθoματα 6μω9 εiναι απoγoητευτιxd για τoν πoλυαqιθμo οτgατo των Πεqοιilν. To απoγευμα τηg επoμ6νηg ημ6ρα9 6να9 Mαλι€αg πρoδ6τηg, o Eφιαλτηg, υπoδειxγιjει στoγ Ξ6qξη 6να μoνoπdτι πoυ oδηγεi oτα μετ6πιoΘεν των Ελληνων. oι Φωxαε(g αιοθανoμε\,oι τoγ τιυ'ιιχωτιxo ελιγμo των Περoιilν, τρ6πoνται oε φυγη. E,(,oτε ελεtθεQoL να φυyετε 6λoι, φιilναξε o Λεωνiδαg oτoυE αg1ηγoυ; των oυμμdxωγ τoυ oι oπoloι τoν εγxατθλειψαν. Εlιτog απ6 τoγ Δημ6φιλo, τoν αq1ηγ6 τωγ επταχooiωγ Θεoπιιbγ, πoυ παρ6μεινε oτo πλευq6 τoυ Λεων(,δα, απαντιilνταg τoυ oτι οι Θεoπιε(,g δεν θα dφηναν πoτθ τoυE Σπαqτιdτε< να παρoυν μ6νoι τoυg την δ6ξα! Ε,ycb xαι oι d'νδρεg μoυ θα μεiνoυμε μαξ(, ooυ. Θα riταν ντρoπη να oε εyxαταλε[,ψoυμε την δ'ιjoιιoλη αυτην ωρα, φΦναξε o Δημ6φιλoζ στoγ Λεωγ[δα. Γνιbριξαγ 6τι τoυg περ|μεγε o θd,γατog απ6ναντι στα εχατoμμtiρια των Περoιbν. ΓνΦριξαν 6μωg oτι τoυg πεqiμεγε χαι η δ6ξα. Ανdμεοd τoυg ηταν xαι 6να9 τυφλog Σπαρτιατηg, o Eυqυτog, πoυ πρoτ[μησε γα πoλεμηοει oτα τυφλα, παρα να γυρ(οει oτην Σπdqτη γτQoπιασμ6νoE!

H

ΤΑΛ H <Π| ΤΑΣ

Σxεφθε[τε τoυζ τQιαχoοloυg τηE oημερινηg βoυληE ατην θ6oη τωγ τQtαxοοiωγ Σπαρτιατιilν! Mπoqεiτε αqαγε γα τoυζ φανταoτεiτε με οπαθιd xαι πεqιxεφαλα(εg να υπεραoπ|ξoγται τηγ πατQ(δα τoυζ; Αg πdqoυμε θdρρoE απ6 την μd1η των Θερμoπυλιbγ χαL αζ επιοτq6ιpoυμε στo oημεqα. oι πρoφητεg τoυ Θεof πoυ θα πqoφητεfooυν τα πριilτα τQιoτiμιαι 6τη τηg επταετ(,αg τoυ Αντιxqioτoυ, θα εiγαι oι πqoφητεg Ηλ(αg xαι Ενιil1.

iντoλην εiE τo'ιjE διjo μαqτυqαg μoυ νd' πqoQητει3yιλ[αg διαxoαlαg δξrjντα iμ6Qog, ντυμ6voι μ6' od'xxoυg. ooυν Επ[ AδτοI ε7ναι oi δ6o iλαTαι κα[ οi δι3o λυyνlαι πod εδqioxovταt Byιbπιov τol Κυρloυ τfis yfis' Κα[ Βαv xανεlg θ6λ71 να τodE 6λαψη, iξ6qyεται πυq d'π6 τ6 oτ6μα τoυζ }{,αι xατατqcΙlyει τodg Βyθqοι5g
δrbclω

Καl θα 

TA ΣHMEΙA TΩN KΑΙPC2N KΑΙ To ΠΛΑNΙ{TΙKO ΣxEΔΙo ToY

ΑNTDφΣToY (666)

4gg

ooυν τrjν μαρτυqiαν τωv' τo θηqloν πoιj d'νε6α[vει d'π6 τrjν d.6υoooν θd. xανγ π6λεμoy Βναvτloν τωv xαi θd' τoιJg νιxrjo77 xαi θα τοtg oxoτιbo7γ. Tα πτrbματα των θα d'φεθoιjν εig ττjν πλατεiαι' τfig π6λεωζ τηζ μεyαληg, rj δπoTα d'λληyoριxdιg xαλεTται Σ6δoμα xαl A'[yυπτoE, 6πoυ xαi δ Κιiqιοg αδτ6ν 6oταυqιbθηxε. Καi d'vθρωπoι d'π6 τoι3g λαo'ιjE, ταg Qυλαg, τd'g yλcilαααg xαl τα 6θνη θd' 6λ6πουv τα πτrilματα τωv Βπi τρεTg xαl μιαη iμtρεs xαi δ6y θα Επιτρ6ψoυν νd ταQoσv o6 μνημα. Καi oi xατoιxoι τηζ yηζ θα ψαqoiυ δια τ6ιl θd'ιlατ6ν τoυg xαi θα εδQqανθoiν xαt θα d'νταλλd.ξoυν δdlqα μεταξι3 των, δι6τι αδτoi oi διjo πqoQfiται i6αoαιlιoαν τoιjg xατolxουg τηζ yηζ. Καi μετα ταg τqεTg xαi μιαfi iμ6qos εiofiλθευ εig αδτοdg πvεiμα ξcυfig 8x τoδ Θεoi xαl oτd'θηxαν εiE τα π6δια τoυg, xαi Q66οg μ6yαg xατ6λα6ε ΕxεTνoυg πot τoυE ξ6λεπαν. Κα[ d'xoυααν Qωνrjν δυvατrjν d.π6 τ6ν oδqαν6ν πo'ιi τoιjg {λεyε, ,,'Aνε6fiτε iδdι,'. Κα[ d'v66ηxαν εig τ6ν oiqαν6ν μ6'αα o6 νεQ6λη xαl oi Βyθρol τrυν
το'ιig ε7δαιr.

να θαyατωθfi 6πoιoE θελrjαy1 vα τotg 6λαψn. Aδτoi θα {yουν iξoυolαν νd' xλεlαoυν τ6ν o0qαν6ν y ια να μτj π6αy1 6ρoxη xατα ταE iμ6eos τfig πqoQητεiαE των- xαl θα Ξyoυv iξoυolαν vα μετα6αλλoυν τα tjδατα εig α[μα xα[ να παταξoυν τrjν yfiν μ6 ο[ανδrjποτε πληγrjν, 6αε9 Qoq6g τ6 θελrjαoυν. Καl 6ταν τελειtilτω1)' ξτσL πQ6πει

('Aπoxd'λυι!ιg, L1,3)
δυo πρoφr]τεg τoυ Θεoυ, o Ηλiαg xαι o Eνιil1, θα xηρυξoυγ τoγ Λ6γoν τoυ Θεotj oε διdοτημα τqιοημιoι ετιilγ xαι θα απoxαλriψoυν στoυE ανθρωπoυζ τo πραγματιxo πqooωπo του Αντι1ρioτoυ. Παριbν στηγ γη θα εiγαι ιαι o Eυαγγελιοτηg Ιωαννηg.

oι

Π6τqog {ατρει!ε πq6g τα πiαω xαi 6λ6πει τoν μαθητrjν πo,ιi d'yαπoloε δ'Ιηαουg llα d'κoλoυθn'fiτo iκεiνog πoυ xατα τ6 δεTπνoy ζπεαε εig τ6 oτfiθ6E τoυ xαi Βqcilτηoε' "Κιiqιε, πoι6g εiναι ixεTνog πo6 θα oε παqαδriαyγ;,. "'oταv δ Π6τqog τoν εΙδε' ε7πε εig τoν 'Ιηαoσv, "Κdqιε, εig α'iτ6v τ[ θα oυμ6fi;'' "o'Ιηooig τoi λ6yει, "'Εd'y θ{λω yα με[η α,8τ6g Εωg δτoυ ζλθω, τi o' ivδιαQ6qει; Σ6 d'xoλo6θει με''. (Ιcυανuη g,2\, 20)
Θεog θα επιτq6ψει γα θανατωΘοfν oτην πλατε(α των Ιεqoooλυμων απ6 τoν

'o

oταν oι πqoφητεg Ηλ[αE xαι Eνιil1 εχπληQωσoυγ την απoοτoλη τoυζ, o 

500

TA ΑPXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΙ{Σ

iδιo τoγ Αντi1ριατo. Tα oιbματα τoυE θα αφεθoιiν dταφα xαι μετd, απ6 τριοημιοι ημ6Qεζ (πoυ oυμβoλ(ξoυν τα τqιοημιoι 6τη τηg μαqτυq(,αg τoυg) θα αναoτηΘotiν ενι.bπιoν oληg τηg ανθqωπ6τηταg. Απ6 εxε(,νη την xqoνιxη οτιγμη xαι 6πειτα, απoxαλυπτεται τo πqαγματιx6 πqooωπo τoυ Αντι1q(oτoυ xαι ξεxινoυν oι 1ειq6τερoι διωγμoi οτην ιοτoqiα τηg ανθρωπ6τηταg, εγαγτ[oγ εxεiγων πoυ αρνηθη}.(,αγ τo 1αqαγμα.

Καi

γυναTxα tQυyε εiE τrjv {ρημoν, 6πoυ '6yει τ6πoν Βτoιμαoμ6' νoν δι' α'1τrjν iι'π6 τ6y Θεoν, δια να τrjν τq6Qoυy ixεT y[λιεE διαx6oιεg 6ξfiντα iμ6e's. (AπoxαλυψιE, 12,41
f7

Η γυνα[xα χαι τo τ6xνo αυτηg, θφυγαν οτην θqημo δια γα τqαφofν. Η γυνα[,xα ουμβoλiξει την εxxληοiα xαι τo τ6xγo τoυζ πιστotlE 1qιοτιανoυ;.
Eαν ηταν να παqαμεiγoυμε οτιg πoλειg χαι γα υπoατoυμε τα δεινd ο' αυτ€;. Πoλλoi 6μω9 οημερα βdξoυν oε δoιιμαo[α τoγ Θε6, υπoοτηqlξoνταg 6τι δεν 61ει οημαoiα o τ6πog πoυ Θα διαμεiνoυν. Αλλo(μoνο o' αυτoυg πoυ τοτε θα 6xουν τα oπiτια τoυg xoντd οτoυg δqoμoυζ, μαζ λθγει o Αγιog Kooμdg o Αιτωλ69, πqoτq6πoνταζ τoυζ ανθqιbπoυ; να xαταφriγoυν ατα 6qη.
δε θα δ[γoνταν αυτ6g oι oδηγ(,εg.

Ε0τυyιoμ6να yα εΙyαι τd' βoυνd', δι6τι α'ι)τα θα αtbooυν πολλ6;
Ψυx!s.

'Επιατqlψτε εig την παραyωyrju τoi τoπoυ oαE δια ιlα oωθεTτε. (Ayιog Κooμαg o Aιτωλ69)
To [διo πρoτq6πει χαι o πQoφητηg Ιεqεμ(,αg.

φεδyετε

xαi oιboατε ταg Ψυxαs δμdlν, xα[ ξoεαθε

cnoπερ 6νog

d'yqιog Bν Βρrjμφ.

(Ιεqεμiαg' λα',6) Στα 6qη μαg xαθoδηγotiν να oτqαφουμε χαι oι Eυαγγελιοτθg Mdρxog xαι Λoυxdg, μ6oω των λoγων τoυ Ιηooti. Toτε ixεiνoι πo{ θd' ε7ναι εig ττjν'Ιoυδαlαν iiE Qι3yoυν εig τα 6ρη xαt ΒxεTvoι πoιj θα ε7ναι εig τrjν π6λιv d.g Qυγoυν {ξω xαi ΒxεTνoι πoυ θα εΙναι εiE τrjν 8παιθρoν d'E μη μπoiν εiE τfiν π6λιν, δι6τι fiμ6ραι Βxδιxrjoεωg θα εΙναι αδτα[, δια να Βxληqωθoiν 6λα τα yραμμ6να. (ΛoυxαE,2!' 22) 

TA ΣHMEΙΑ TΩN ΚΑΙPΩN KΑΙ To ΠΛΑNΙ{ΠKo ΣxEΔΙo ToY ΑNTDφDTOY

(ω6)

5o1

''oταν δ6 iδfiτε τ6 βδ!λυyμα τηζ Βqημιboεωg, πoιj iπqoφητεdτηxε d'π6 τoν Δαvιfiλ τ6ν πqoφi1τηv, νd' oτlxεται ixεT 6πoυ δ6ν πρ6πει d d'ναγνιbατηζ dζ xαταλαβ71- τ6τε 6oοι εδqlαxoνται εiE τrjν 'Ιoυδαiαν d'g φdyoυν πq6g τα 6qη. Καi ixεTνog πo'j ε7ναι εig τrjν ταqαταα τoυ d'g μrj xατεβfi, οijτε να μπfi δια νd' παρη xd'τι d'π6 τ6 oπlτι τoυ. Κα[ BxεTyoE, πoιj ε7ναι εiE τ6 yωραφι, ds μi yυq[o71 να παq77 τo '{νδυμα τoυ.Aλλotμoι,ov δ6, εig Bxεiναg, πot θα εΙναι'!γxυoι xα[ θα θηλαξoυu 21'ατ' Bxε[ναg ταE rjμ6qαg' Nα πqooε0yεoθε να μi yiνη i φυyrj ααg xατα τ6ν yειμcbνα. T6'τoια θλTψιE θd' γlvη xατd ταg flμ6ρos ΒxεlvαE, πo{ δiy Ξyινε πoτ6 {ωg orjμεqα d'π6 τrjν d'ρyrjv τoi x6oμoυ, τ6ιl δπoToν δ Θεoq iδημιo6ρyηoε, οi|τε xαl θα y[νη. (Md'ρxog,13,14) H oδηγiα πoυ πqoτq6πει τoυζ ανθρωπoυg γα μηγ γυqiooυν να παρουν ot]τε 6γα 6νδυμα, πqoμηνfει τα1ιiτητα ξαφνιxηg εxxθνωοηg μιαE π6λη9, πoυ δεγ αυγαγτdται οε 6ναν ουμβατιxo π6λεμo, αλλα μ6νoν oε 6γαγ πυρηνιx6. oι περιoooτερoι 6μω9 dνθqωπoι θα αγνoηooυγ τoυζ λoγoυg τoυ Xριοτoυ xαι θα παραμεiνoυν εντ69 τωγ πoλεων δια γα υπεqαoπιoθoυν τιg πεQtoυοiεg xαι τιg αν6oει9 τoυg.
'Εyαl {yω {λθει
Βαν {λθ71 ii.λλoE

iξ

iξ

δν6ματo9 τοδ Πατ6ρα μoυ xαl δ6ν με δ6yεoθε' dν6ματog τoi iδ[oυ' BxεTνoν θα τ6y δεyθητε. (Ιωαvνηg, 5,42) 

20.

ΙHΣoYΣ xPΙΣToΣ

o Ιηοoυg Xριoτ6g ενoαρxιilΘηxε δια να ουμφιλιΦoει τoν Πατ6ρα με τo δημιoυργημd τoυ, τoν ανθρωπo. ηλθε στηγ γη δια γα διδdξει χαι να πoιμdνει τoυs ανΘριilπoυg πρooφ6ρoνταζ τoυζ για πρΦτη φoρα τo τ6λειo πρoτυπo. Πρo τηg EλευoεΦg Τoυ δεν υπηρxε oτoν πλανητη η 6νοαρxη τελειoτητα. oι oλυμπιoι ε[γαι oντα dλληE ουoτdoεωg, διxα Toυ δημιoυργηματα, πoυ ουν6βαλαν τα μdγιoτα οτην xαΘoδηγηοη χαι στην πνευματιxην αν€λιξη τoυ ανθqιilπoυ. Moνoγ oμωg xαΘιbg oυγxρινoμεΘα με τoν Ιηooυ ε[μεΘα οε θ6αη γα διαxqi,νoυμε xατα πooo βαδiξoυμε οτην oδd τηg τελειoτηταg. Δεν μπoρoυμε να διαπιoτιilooυμε σε πoιo oτdδιo βριoxoμαoτε εdγ δεν d1oυμε ωg ιδεατo πρoτυπo τoν Ιηαoυ o oπolog €g1εται χαι μαE γγωστoπoιε[ απo πoιεg δoxιμαo[εg xαι απo πoιoυζ πειραoμoυg θα πεqdooυμε εdν αxoλoυΘt]οoυμε τoγ διx6 Toυ δgoμo. o Ιηooυg υφ[oταται πειραoμoυg xαι δoxιμαoiεg, oxι δια να εξελι1θε[, αλλd δια να διδαξει χαι να γνωoτoπoιησει στoυs ανθριilπoυg 6τι, oπoιog αxoλoυΘηoει τoγ διxo Toυ δρoμo, Θα υπooτεi αυτα πoυ xαι Εxε[νog π€ραoε. oτι oυν6βη oε Exε[γoν, τo γνωρiξoυμε χαι oφεiλoυμε να αναμθνoυμε να επαναληφθε[ xαι σ' εμαg. Απo Αυτoν διδαoxoμεθα τα πd'ντα. Eαν o τρ6πo5 oυλληψη5 τoυ Ιηooυ ηταν υπερφυoιx6E, o τρoπog Γ6ννηoηg Τoυ ηταν φυoιxog. ΕμφανloΘηxε oτην ανθρωπoτητα με ανθριilπινo οΦμα' δια γα γνωoτoπoιησει τιs αδυναμiεg τoυ οιilματog αυτoυ, τoυ διxoυ μαg, o1ι τoυ διxoυ Τoυ, διoτι αυτog δεν εiναι αδυναμog, αλλα o'ΕvαE Θεog. Oταγ αxoυει για τoν Λdξαgo δαxqυξει xαι εxεi φανεριilνεται η ανθqΦπινη υπ6oταoη τoυ. Oταγ 6μω9 τoν αγαοτα(,γει απ6 την απoουνΘεoη απoxαλυπτεται η ΘεTxη τoυ υπooταoη. Γιατ( oμωE δαxgι1ξει o Ιηοoυg; Διoτι Θυμαται χαι Θ6λει να θυμηθoιiν χαι oι ανΘρωπoι oτι διxη τoυg απoφααη ηταν να περαoουν απo τo ν6μo τηg απoουνΘεoηg xαι τoυ θαγατoυ. o Ιηοolig δαxριiξει εx μ6qoυg oληg τηg ανθρωπoτηταE, διoτι η iδια ανθρωη 

504

TA APXEΙΑ THΣ XAMENιΙΣ ΓNΩΣtΙΣ

πoτητα διdλεξε την oδ6 που oδηγεi oτoν π6γo. Bαδ|ξoνταg o' αυτην την oδ6, να πιoτειjετε 6τι θα οωθεiτε, δι6τι xατ' αυτ6γ τoν τqoπo θα 61ετε το oθ6νog να αντ6ξετε τιg μ6λλoυοεg δoxιμαοiεE. Nα 6xετε π[oτη ενεqγo, ξωντανη χαι να μηγ επαναπαυεοτε με τηγ ox6ψη oτι o Θε6g Θα 6λθει γα σαζ oιboει χωQιζ τηγ πQoσωπιxr] oαg πqooπdθεια. Nα πιoτεt]ετε 6τι ανηxετε στoυζ εxλεxτoυg, διoτι μoνoν θτοι θα πqαξετε αυτα πoυ αgμ6ξoυγ στoυζ εxλεxτot}E τoυ Θεoυ. Δια γα αγωνιoθε(,τε πq6πει πqιδτα να πιoτθψετε oτι θα νιxτ]οετε. Nα μην θ1ετε 6παρoη, αλλα γα εioθε γεννα[oι.

'Επfiρε λoιπ6y δ'Ιo6δαg φρoυραν xαt δπηq6ταg d.π6 τoig d'qyιεqεTg κα[ Φαqιoαloυg xαl fiλθε Βxετ μ! φαvo6g xαi λαμπd'δεg xαi 6πλα."o 'Ιηooδg iiξερε δλα δoα θd. τoυ oυv6βαιναν xαl πρoyιbqηoε xαl τodg ε7πε, "Πoι6ν ζητd'τε;'' 'ΕxεTvοι τoi dπεxρiθηααν, "'Ιηαolv τ6ν NαξωραToν''. Λ6yει εig αδτoιig δ'Ιηαoiq' "'Εyrb ε7μαι''.'Ητο δ6 μαξ[ τoυg xαl δ'Ιotδαg, δ δπoTo6 τ6ν παρ{δωoε' M6λιg τo'ιjg ε7πε, "'Εyrb ε7μαι,' λπιoθoyιbqηoαν xαl Ξπεααll χαμω. Παλιv τoι3g iρrbτηoε, "Ποι6y ξητd'τε;'' αiτol δ6 d"πεxqtθηoαν, "'Ιηooiν τ6ν NαξωραToν''. Aπεxqiθη δ 'Ιηooig, "Σdg ε7πα 6τι iycb εΙμαι.'Εαν λotπ6ν ζητd'τε Βμ6, d'φfioτε αiτo6g νd' φdyoυν''' ('Ιωd'ννηg,18,3)
'Oταγ o Ιηοoυg )ιtyει"d'φfioτε α8τo6g νd" φ6yoυv'', δεν εννoεi, τoυg μαθητ6E τoυ, αλλd τo γ6νo9 των ανθριilπων. o Ιηoofg oταυριbνεται οτην θ€οη 6λωγ τωγ ανθqωπων. M6γoγ 6ναg Γεννα|og δυναται να εiγαι Moναδιxog. oι δυo ληοτ6ζ πoυ ευq|oxoγταγ εxατθgωθεν τoυ Ιηοoυ την cbqα τηg Ξταυqιboεωg' εξθφραξαν xαι αυτoi χαι με τoν τqoπo τoυ o xαθ6ναg oλην την ανθqωπ6τητα. o 6να9 ληoτηg ηταν o εxφqαοτηg τηg ηθιxηg oυνειδηoεωg, ενιil o δευτεQoζ τηζ αoυνειδηoiαg. "'Εvαg d'π6 τοι3g τo6g xqεμααμ6'voυg xακoι3ρyoυg τ6v Ββλαoφημofroε xαl '!λεyε, "'Εαν ioi εioαι δ Χριατ6g' o6oε τ6y 6αυτ6ν ooυ xαl Bμdζ''. AποκqιθεTg δ6 δ d'λλog, τ6v iπ6πληξε xαl τoi ε7πε, "Δiv φoβd.ααι oijτε τ6y Θε6ν, d'φoi xαi o{ εδqioxεoαι oτrjν tδια xαταδix77; Καt iμεTE μ6ν διxα[ωE, δt6τι d'πoλαμβανoμεv d'ξια θxεtνωy πod iκαναμε' ivdl αδτ6g δ6v Ξxαvε xα^ιr{να xαx6y''. Καt ε7πε εig τ6ν'Ιηαoδv, "Mν/1αθητi μoυ Κ'ι3qιε, δταv {λθηg εig τrjv βααιλεtαν ooυ''. Κα[ δ'Ιηooag τo8 ε7πε, ''Aληθεια αoδ λtyω, orjμεqα θα εiααι μαζ[ μoυ εig τ6v παραδειαov".

(Λoυxαg,23,39)

Eμε[g φτα|ξαμε, λ€ει η ηθιxη αυνε(,δηοη στηγ ασυνεiδητη, ενΦ Αυτog δεν 6φταιξε oε τiπoτε, ε(ναι o Kυqιog τηg βαoιλεiαg. 

ΙHΣoYΣ XPΙΣToΣ

505

'Aπ6 τιju 6xτην chqαν '{y ινε oxoταδι εig 6λην τrjν yfiν μ6xρι τfi g Bνατηg cbqαg. Κατα τfiv Βvατην δ6 πεqlπoυ rhραν BQrbναξεν δ "Ιηαoig μ6 δυνατrj Φωui' xαi εΙπε, "'Hλ[, 'Ηλl, λαμα oα6αyθαvl;'', τo δπoTo'ιl oημαivει: Θε6 μoυ, Θε6 μoυ, διατi μ6 iyxατ6λιπεE;''

(Mατθαiog,27 , 45)

o

Ιηοotig επιxαλε(ται επdγω οτoν Σταυq6 τoν Πατ6qα Θεo, τoγ'Hλιoγ

τηg Διxαιoοtiνηg. Tην oτιγμη επε[νη, εντog τηg ανθqωπiνηg οαqx6g υπdρ1ει xαι o Πατ6ραζ, χαι o Yι6g χαL τo Πνεriμα τo Aγιoν. Πoλλol αναqωτιoυνται

πoι6γ επιxαλεiται εxεiνη την oτιγμη, αφoυ o iδιog εiναι Θε6g, xαι πoυ ευρiσ'LεταL η θε6τητα τoυ τηγ oτιγμη πoυ oι Eβgα[oι αρ1ιερε|g τoν εμπα[ξoυν χαL τoγ xλευdξoυγ. oυd', αd πo6 yxqεμlξειg τoν να6y xαl o6 τρεTg rj μ6ρεg τ6ν oixoδομεTg, αdloε τ6ι1 6'αυτ6v σoυ, xαi xατ66α d'πo τ6ν αταυρ6ν''. (Mαqκog, \5,29).
"

Πqoοφυγετε στηγ λoγιxη σαζ χαι αναρωτηΘε[τε. Eiγαι δυνατ6γ τo αθαγατoγ γα θαγατωθεt,'ιιαt ε[γαι δυγατoν o Θε6g να πεθαiγει; Tι ουμβα|νει λoιπoγ oταγ o Ιηooυg λ6γει ειE τoν Πατ6qα "διατi μ6 θγxατ6λιπεζ;". Edν φiλoι μoυ δεν εξεq16ταν απo τo φυοιxo oιbμα τoυ Ιηοof τo Πνεfμα ωg oντoτητα, εdγ δεν εξεq1oταγ απ6 μ6oα Toυ τo Θεioγ Eγω, ooα 1ρ6νια xαι αγ Toγ ε|xαν επανω oτoν Σταυq6, Θα απ6θγησχαγ oλοι 6οoι ηταν π6qιξ τoυ Σταυqof απo την παg6λευοη των ετιbν, ενιb o Ιηοorig θα ηταν αx6μη ξωντανoζ. Eπειδη δεγ εiγαι δυγατ6γ γα πεθα(,νει o Θεog, o θανατog τoυ φυoιxoυ οιilματog επ6ρ1εται μoνoν oταγ τo θε'ιx6 αθdγατoγ στoιχεioν απo1ωρiξεται απ6 τo θνητ6. Tην oτιγμη εxε[νη o dνΘqωπog Ιηooυg για πριilτη φoρα αντιλαμβdνεται 6τι 6μεινε μoνoE τoυ. Απευθt]γεται ειζ τoγ Πατ6ρα χαt τoγ ερωτα διατ[, μt Εγxατ(λιπεE, αxqιβιbE την οτιγμη xατα την oπo|αγ η ανθριbπινη υπ6οταoη αντιλαμβανεται να εξ6qxεται απ6 μ6οα τηg η Θεoτητα. Kατ' αυτoγ τoν τρoπo επ6ρxεται oταδιαxd. η αoφυξi,α xαι o Ιηooυg παραδ(,δει ειg τoν Πατ6qα τo Πνευμα, λθγoνταg xαι παλι οτα ελληνιxd την τελευταiα τoυ λ6ξη επi τoυ Σταυρο,b: Tετtλεαται.

Κα[ BxεTνοι y6μιoαν oπoγyον μ6 ξiδι, τ6 ζ6αλαy εig xoνταqι xαi τo πq6clQεqαν εig τ6 oτ6μα τoυ. " oταν λoιπ6ν δ'Ιηooig '!λα6ε τo ξlδι, ε7πε, "Tετ6λεoθαι'" xαl xλlνoνταg τrjν xεQαλιjν παq6δωoε τo

πνεiμα.

(Ιωαvvηg,19,29)

oταγ o Ιηoorig εξ6πνευoε, 6ναg απ6 τoυg Ρωμαioυg οτqατιΦτεg x€ντηοε με τηγ λ6γxη την πλευρα τoυ χαt αμ€oωg εξηλθε αiμα xαι ιiδωρ. Διατ( εξηλ- 

TA ΑPxEΙΑ THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

θε α(,μα xαι ιiδωq xαι δεγ εξτiλΘε μ6νoν α(μα;

ix τc7y oτρατιωτdlν Βx6ντηoε μ6 λ6ypν την πλευραν αδτoi, xαl εiθι3g iξfiλΘεν αΙμα xαl t\δωq'
d'λλα ξναs

(Ιωαννη g, L9, 34)

xαθαρμoti, Φoτε με τo μυοτηριo τηg Bαπτ(αεωg να λdβoυν oι dνθqωπoι Πνεriμα Αγιoν, δια να μπoρ6ooυν αργ6τερα να λdβoυν χαι τo Σιilμα χαι τo Aiμα Toυ.

o Ιηooιig

αφτ]νει oτην ανΘρωπ6τητα τo ιiδωρ, πoυ εiγαι τo ατoι1ε[o τoυ

Καi λα6ιilν τ6 πoτfiqιoν, xαi εiψαqιατrjoαg Uδωxεν εig α8τoι3g, λ6yων' Πiετε iξ αδτoσ παντεg'τoiτo yαρ ioτι τ6 αiμα μoυ τ6 τfig xαινfig διαθτjxηg, τ6 δπ6ρ πoλλcilν Βx1υν6μενoν εig d'Qεoιν d'μαρτιιΙιν' (MατΘαlog,26,28)

oι Pωμα[oι oταtiρωναν τoυζ ληστθζ στoγ τoπo τηg πριilτηg αμαρτi,αg, στoγ επoγoμαξ6μενo xρανloυ τ6π0ν, o oπolog 6λαβε την oνoμαο(,α τoυ απ6 τo xqαν(o τoυ Αδdμ πoυ βριoxoταν θαμμθνo εxεi. Δι' αυτ6 o Ιηοor3g βρθθησ'(,η\ι Παλαιoτiνη' δια να 1υθεi τo Α[μα Toυ επd,γω απ6 τo xραν[o τoυ 'ιε Αδdμ xαι να ξεπλfνει με τo Aiμα Toυ τιζ αμαQτιεg τoυ δυoμoιQoυ γ6νου9 των ανΘρΦπων. oοεg πληγ6ζ χαι αν εi1ε τo σωμα τoυ Ιηooιi, oυδιiπoτε 6πεoε μ[α οταγ6_ να απ6 τo Αiμα Toυ oτην γη, αλλd πdγτα 6qρεε επdνω Toυ, στην d1qαντη υπ6oταoτ] Toυ. M6γoγ ειζ τoγ Σταυqoν, την oτιγμη πoυ εξ6πνευοε, μiα oταγ6να απo τo Αiμα Toυ xr}λιoε απ6 τo oωμα Toυ επ[ τoυ Σταυρoιi xαι απo εxεi xατt}'ηξε οτην γη. Kαι τ6τε €γινε oειoμ6g, διoτι τα oτoι1ε(α τoυ Α[ματos τoυ Ιηαoti δεν εi1αν xαμ[,α aγ(,oη με τα στoιχεi,α τηg γηινηE ιiληg, με oυγθπεια να oειoτε( η γη, γα οxιατοtiν oι βqd1oι χαι τo xαταπιiταoμα τoυ ναor1. 'Eπρεπε γα 1υθεi, τo A[μα τoυ Xριοτoυ επdνω απo τo xqαν(o τoυ Αδdμ, δια να δoΘεi η Xαqιg ειg oλ6xληqη την ανθqωπ6τητα. Η Θυo[α τoυ Χριoτoυ επ( τoυ Σταυgoυ φανεqΦνει την αoιiλληπτη χαι απεριν6ητη αγdπη τoυ Θεot] πQoζ τoυζ ανΘqιbπoυg,'τo μυoτηριoν τηg Tριαδιxηg Αγαπηg. Η Αγαθoτητα Toυ ε[γαι τ6τoια, πoυ oτ6λγει τoν Αγαπημ6νoν Toυ Yι6γ, τoγ iδιoγ Toυ Eαυτ6γ, να Σταυρωθε[ δια να πdqει επdγω Toυ την αμαqτ(αν 6λoυ τoυ x6oμoυ.
Κα(' iδο'ιj φωνrj Βx τdlν oiρανdlν, λ6yoυoα' oδτog εΙναι δ Y[6g μoυ δ d'yαπητ6g, εig τ6ν δπoTον ει)ηqεατrjθην.

(Mατθα[oE,3,L6)

M6νoγ με τηγ xdΘoδo τoυ Xqιοτου xαι την θυoiαγ Toυ επi τoυ Σταυρoυ o ανθρωπog δtjναται να βιιbαει την αxατdλυτη διiναμη τηg Aγdπηg. Η αγdπη 

ΙΗΣoYΣ XPΙΣToΣ

507

παραδε[ooυ. Edν xατoqΘιilοoυμε να αγαπηooυμε oτιδτ]πoτε μαζ πεqιβdλλει, αγαπαμε τoν iδιoγ μαE τoγ Δημιoυqγoν, τoν δoτηρα τηg Aγdπηg.

o dνθqωπog δυγαται να βιιiloει την αxατdλυτη δυναμη τηg Αγdπηg. Η αγdπη εi,ναι η διiναμη των δυνdμεων, εiναι η Πεμπτoυolα τoυ Θεoιi, ε[ναι η 6xφqαση χαι τo dγαoμα τoυ ΑγαΘoιi, ε(,ναι τo xλειδi, πoυ ανoiγει τιg πιiλεg τoυ

Nd d'yαπrjoει5 Κdριoν τ6ν Θεδy ooυ μ6 6ληv τrjν xαρδiα ooυ xαl μ6 6λην τrjν Ψυxiy ooυ xα[, μ6 6λην τrjν διjι,αμi'ν ooυ xαi μ6 6λην τrjν διd'νoια ooυ xαi τoν πληoloν αoυ 6πωE τ6ν 6'αυτ6y ooυ.
(Ιωd'ννηg' 15, \2) ανΘρωπoι πoυ θα αgνηΘoιiν τo 1dqαγμα τoυ Αντι1ρi,oτoυ, Θα 1qειαoτε[ γα αφτ]ooυν αδελφorig { αδελφ6E, πατ€Qα η μητθqα, γυναixα η παιδια, aπiτια η 1ωqdφια. oλα αυτα ειζ τo 6νoμα τoυ Ιηooιi.

oι

Καi

πqiτoι,

xαθ6ναg δ δπoioE &Qηoε oix[εg, ii d'δελQoι)g, ii d.δελQ6g, ii πατ6ρα, ii μητ6qα, ii παιδιd', ii yωρd"Qια δια τ6 δνoμα μoυ, txατoνταπλd'oια θα λα6ει, xαl ξωrjν αicbνιoν θα xληρονoμrjαει. Πoλλoi 6μω9 πod ε7ναι πριΙlτoι θα y[νουν τελευταToι, xα[ of τελευταToι (Mατθα[oE, 19,29)

δωρεd τoυ Αγi,oυ Πνεriματog. Kαι εγιb o Ιηoorig μαE πληρoφoqε( oτι πιo ευxoλα δι]γαται να περdoει μ(α xαμηλα απo την τqιiπα μιαg βελ6ναζ, απ' 6τι 6ναg πλoυοιoE oτη βαoιλεiα των oυqανιilν, oι dνΘρωπoι βdξoυν τιζ πεQιoυσtεE,τιg ανθoειg χαι τιE απoλαυoειg παγiυ απ6 την oωτηq(,α τηg ψυ1τ]g τoυs, πQoτιμιbνταg την εγx6oμια τqυβτ] απ6 τo αιωνιoν φωg.

Oι πρΦτoι θα γi,νoυν τελευταioι χαι oι τελευτα[oι πριilτoι. Oι πλo{oιoι Θα τα 1αooυν 6λα παι oι φτω1o[ θα xληqoνoμηooυν την αιιirνιoν ξωriν xαι θα λdβoυν εxατoνταπλdoια απ6 αυτd, πoυ εγxατ6λει$αγ: την 1dqιν χαι την

Κα(, δ 'Ιηooδg ε7πε πq6g τodg μαθητd.g α0τo0,' "Aληθdlg od"g λ6yω, 6τι δυox6λωg θα εio6λθει πλoιiαιog εig τrjν βααιλε[αν τσlv oδρανdlν. Καi παλιτ, od'g λ6yω' Εixoλιbτερoι', ε7ναι να περαα77 xαμrjλα δια τριiπαg βελ6νηg, παqα πλodαιοg vd' εio6λθ77 εig τrjν βααιλεiαν τoδ Θεoδ''. (Mατθαtog, 19,23)

Tι Θα ωφεληoει 6μωg 6ναν dνθqωπο εαν απoxτηοει 6λo τoγ πλoιjτo τoυ x6oμoυ xαι ξημιωθε( την ψυ1η τoυ;

"oπoιog θ6λει vα

oηxcbo71 τ6ν αταυρ6v αδτoδ,

μoυ, d'g d'παρνηθfi 6αυτ6v, xαl d'g xαt d'g μ6 d.xoλoυθi. Δι6τι δπoιog θ6λει yα αrbαy1 τrjν ξωrjν αδτoi, θα τrjν yααει' xαi 6πoιog yααει τrjν
{λθ71 δπiαcυ 

508

TΑ ΑPXEΙΑ TΗΣ XAMENι{Σ ΓNΩΣΙ{Σ

ξωrjν αδτoi ξyεxειl iμoi xαt τoi εiαyyελ[oυ, αiτ6g θα τrjv αιbαει. Δι6τι τt θα cbφελfiαει τ6v d'νθρωποll, Bαν xερδ'ιjoη τ6v x6αμov
6λoy, xαi ξημιωθy1 ττjν ψυyrjν α0τοfr;

(Mαqxog,8,34)

Πoλλoi ανθρωπoι αναqωτιoriνται πιδg θα μεταβληθε[ η ξωη τoυg εdν δεν λdβoυν τιg ηλεxτρoνιx6g ταυτ6τητεζ χαι πcδE Θα xαταφ6ρoυν να επιξηooυν χωQιE να 61oυν εμπoριx6g oυναλλαγ6g' αναqωτιoriνται πcδg θα επιβιιiloουν oτα βoυνα, πooo θα oτεqηθotiν xαι π6oo θα πειγαοoυγ.

Εαv ευρlαxoυy ει'ζ τoν δq6μoν αorjμι, δεν θα oxd6oυν yα τo παρoυν. Δια 6να oταyυ 6μωE θα oxoτcilyoνταL ?τoι,oζ να τo πQωτoπαρει.

(AyιoE Κoαμαg o Aιτωλog)

To ιo1υρoτεqo 6πλo oημεQα οτoν πλανητη δεγ ε(,γαι oι υδqoγoνoβoμβεg, oυτε oι πυqηνιxθg xεφαλ6g. To ιοxυq6τερo oπλo οημερα ε|ναι η πε[γα, xαθcilg oι dνθρωπoι θα πρoδιbοoυγ τoγ Xqιoτ6, αντ(, πιναx('oυ φαxηg, δια γα δεxτoυν τα βqιilματα τoυ Aντι1q[οτoυ. δcilαει αδτoTE δ πλανoE 6qαy!α 6ρcΙlματα διd' ττjv oQραγ[δα αiτofr τi7ν μιαqαν.i δ6 o@αytg αι3τοi Bπiτoi μετrbπoυ xαi Βπ[τfig δεξιd'g yειq6g Βoτι ψrjQoE yξE'. xαl δg o7μαι o0δl d'xqι6ωg Βπloταμαι τofrτo, iν τ71 yραQn y"ρ πoλλd' iν τφ ΦiΦφ τo6τφ 6ν6ματα εδqηvται, d'λλα λiγoμεv [oolE yρd'Qειν τiγv αδτrjν oQqαy[δα
αυτοdg αυτ6E που ξεyελαει δiyωE ελπlδα τρ6Qιμα δια τo oQqαy ιoμα τo μoλυαμ6ν0' τo δε oQρd"y ιoμα τoυ επανω ει'ζ τo μ6τωπον xαι επd'yω εLζ τo δεξi y6qι εtναι o αριθμ6g 666 (xξE'). Και xαθcbg νoμiξω χωQiζ 'ι'α τo γνωqiξω καλd xαι με ακqi6εια αυτ6, δι6τι με την yqαQη πoλλα oνoματα ειζ τoν αριθμ6ν αυτ6ν 6'yoυv ευρεθε[, αλλα λ6με oτι lαωg yqαQεL τo lδιo τo αQqαyιoμα

Καi

APNoΥMΕ. Και θα διboει o'

APNoΥMΕ.

(Ιππ6λυτog , Λoγog πεq[ τη g clυντ6λειαg τoυ x6αμoυ,28, 15)

o Αγιog Ιππoλυτog μαζ γγωστoπoιεi 6τι oι ανθqωπoι θα λdβoυγ απo τoν Αντixριoτo βριilματα (τρoφιμα), με αντdλλαγμα την oφqαγiδα τoυ την 'oooι λαβoυν το μιαQη. Η λ6ξη ΑPNOYME, 6xει λεξαqιθμo τoν αqιθμo 666. 1αqαγμα Θα φθqoυν αoqdτωg oτα μ6τωπα τoυζ τηγ λθξη ΑΡNOYME. Δι6τι αρνr]Θηxαν τoγ iδιo τoγ Θε6, για τoγ oiτo xαι τoγ oiγo πoυ θα τoυζ πQoοφ6qει ο Aντixριoτoζ, για τιg πoλυτ6λειεζ, τα μεγdλα αξιιilματα xαι τα φθειqoμενα υλιxα' 

ΙHΣoYΣ XPΙΣTOΣ

509

iδoi yαq δμTν xαl oTτoν παρ6'ξει xαi o7ι,oι, δμTν yαqtαεται xαi πλoiτoy πoλυτελfi xαl d'ξ[αg μεyαλαE' τΦ yαq xελεdoματι αiτοi παoα fi γfi καi θαλαττα δπακoιjει. δεiτε παντεg πq6g α8τ6v. xαi παντεg δια την oτ6qηαιν τdlν 6qωματωy iτl αδτ6ν Bλεdooyται xαi πρooxυνrjαoυσιν α8τοy xαl δrboει α6τoT9 yαqαyμα Bν τli yειql τfi δεξια xαi iy τQ μετrbπφ. Ιδoιj λoιπ6v θα πρooQ6ρει ειg εααg αiτoν xαι olyov xαι θα oαE yαρioει πoλυτελη πλoυτo xαι μεyαλα αξιιbματα. Δι6τι xαθε ξηqα xαι θαλαoαα θα υπαxodει ειg την διαταyiγv τoυ. Ελατε 6λoι πρog αυτ6y' Και ολoι εξαιτlαg τηg ελλε[ψε0)ζ τωy τροQIμων θα {λθoυy πρog αυτ6v και θα προαxυνrjooυν αυτ6y xαι θα διiιαει ειg αυτoιjg
yαραyμα εLζ τo δεξ[ y6qι 2{'αι εLζ τo μ6τωπoν. (Ιππ6λυτog, Λ6γog περ[ τηg oυντ6λεια9 τoυ x6αμoυ,28,5)

Kαι πdντεg θα πqooτq6ξoυν να πρoαxυνηοoυν τo θηqioν δια γα ιχαγoπoιηooυν τo αiοθημα τηg πε(ναg, εξαιτ[,αg τηg ελλεiψεωζ τωγ τρoφ[,μων. Kαι 6πoιο9 δεν λdβει τo 1αραγμα' δεν θα δfγαται να αγoρdξει τρoφιμα xαι πqoΤoντα. Κdπoιoι oημεgα θ6λoυν γα oωθoυγ ιαι ουγ1q6γωζ να απoφυγoυν τιg oτεqηoειg χαι τoυζ διωγμofg'θ6λoυγ να 61oυν εξαoφαλιoμ6νη την or1νταξη, την αoφdλεια χαt τoν μιoΘ6 τoυg. Oταγ xατα τoγ B' Παγx6oμιο Πoλεμo oι 'Eλληνεg 6γιναν αντdqτεg xαι πoλεμoυοαν με oπoιoνδηπoτε τqoπo τoυg ΓερμανoυE, 6παιqναν oriνταξη, εi1αν αoφαλιoτιxd πρoγqdμματα, η εi1αν xαταΘ6oειg oτιg τqαπεξεg; Kαι 6μωg πoλεμorioαν για τηγ πατq[δα τoυg. Σημεqα oφεlλoυμε να πoλεμηooυμε για τoγ Θε6 μαζ, για τo ιερ6 πεπQωμθνo των ψυ1ων μαζ. Η oμoλoγiα ειg τo oνoμα τoυ Ιηooυ Xqιoτoυ, δεν γ(,νεται δια αλληλoγqαφi,αE, αλλd με π[οτη xαι γενναι6τητα σε xαταοταoειζ στεqηoεων xαι διωγμιilγ. o xαθ€γαg αg αναλdβει τιg ευθυνεζ τoυ. Kdπoια oτιγμη θα φriγoυμε απ' αυτ6γ τoν x6oμo, χωQιζ oμωg να γνωq|ξoυμε την ιbqα τηg oυqανιαg xληoηg. Eφ6οoν εiναι oiγoυρo 6τι θα φtγoυμε, γιατi γα μην φfγoυμε ωζ αγωγιστ69 τoυ xαλof; Eναg riμνog τoυ Tυqταioυ μαζ υπενθυμiξει τα ιδαγιxα των Eλληνων: Tι τιμη oτo παλιxdρι, 6ταν πρtbτo oτην φωτιd, αxoτωθεi yLα την πατρ('δα, με την απdθα oτα δεξιd. Δηλαδτi' τι τιμη να φυγειg πoλεμιilνταg! Πoλυ πεgιoooτερo μαλιοτα πoλεμωνταζ ειζ τo 6νoμα Αυτor], πoυ αγ λiγo οαg λθω, αγ λiγo ξoυoατε, xλdoματα τoυ δευτεqoλ6πτoυ, την oτιγμη τηg Σταυqωσηζ, γα τoυ xαqφιilνoυν τoυζ ηλoυg χαι γα τoν oηxιilνoυν 6qθιo, αλλd να τo ξoυοατε ξωντανα, θα εξαφανιξooαoταν απ6 την γη! Θα xqriβατε τα xεφαλια oαg μθοα στηγ γη 

510

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

δια να xαλυφΘε(,τε απ6 τo 1ιilμα! Δι6τι θα ξ6ρατε oτι, ενιir Αυτ69 μπoρε[ να διαλt]αει τα oυμπαντα με μ(,α Toυ xαι μ6νoν ox6ψη, αφt]νεται δι' 6λoυE εoαg, δια να γλεντdτε, να 1λευdξετε, να εμπα|ξετε, να μoλtiνετε χαι να πoυλατε την oυνεiδηot] oαg. Αυτ69 6μωζ' ωg Θε69 τηE Αγdπηg, αφι]νεται να τoυ xαρφιilooυν τoυg ι]λoυg xαι επιπλθoν παqαxαλεL: Πατερ, &Qεg αδτoTE' oι3 yd.q o'lδααι τ[ πoιoioι!). Kαι oxθπτεστε αν Θα αντ6ξoυμε γtα επτd 1q6νια, εdγ θα 1αooυμε τιg oυντdξειg, τα oιx6πεδα χαι τιζ ανθοειg μαg; Tι νoμ[ξετε dτι εiγαι η Σταtqωoη τoυ Xqιοτoυ παι η θυοiα Toυ για τoυg ανθριilπoυg, ιilστε μετα να μην πεθdνoυγ πoτ6, να μην πειγdοoυγ πoτt1, να μην διιpdοoυγ πoτ6 χαι να 6xoυν την μαχαQι6τητα; Και 6μω9 αυτo[ με την οειqα τoυg να Toγ αρνoυνται με τιζ πρdξειg τoυζ χαι γα θ6λoυγ αυγ1qoνωg να απoφtiγoυγ τηγ οτ6qηoη χαι την δoxιμαοiα xαταφυγηg οε 6γα βoυνo; Σxεφτε[τε επιπλθoγ για λ[γo τoυg εαυτοfζ σαζ να oτ6xoγται εγι.bπιoγ τoυ Ιηoori, να Toν xoιτdνε oτα μdτια, να ξ6qoυν γιατ(, Σταυqιilθηxε, xαι να διαλoγ(ξoνται αν θα 61oυν τo oθ6νoE να Toγ oμoλoγηοoυγ Θεo τoυζ.... Αg αναλoγιoθεi o xαΘ6ναg, την εβδoμαδα πoυ π6ραoε, τιg πqαξειg τoυ, τιg οx6ψειE τoυ, τη συμπεQιφoQd τoυ πqog τoυg dλλoυg, τιg επιθυμiεg, τιg απoλαtlοειg, τιE οεξoυαλιx6g φαντααιιbοειζ, χαι αg oxεφτε(, 6τι oλα αυτd oυν6βαιναν xdτω απo τα πoδια τoυ Eoταυρωμ6νoυ! Kαι εγιil γνωqiξετε oτι oαE xoιταξει, oι πqαξειg oαg τελoυγται τηγ oτιγμη πoυ Exεiγog ευρiοxεται Eoταυqωμ6γoζ χαt q6ει το α(μα Toυ! Eοεig παι εγω θ6λoυμε γα μαζ συγχωQηοει; Και η πqoαωπιxη μαζ συμμετoxησ' αυτην την μεγαλη Δωqεd πoια
ε(,γαι;

Edγ ε|γαι θ6λημd τoυ, θα αντ6ξoυμε αx6μη xαι xωqlg πoδια, αxoμη xαι χωQιζ 16qια. Nαι! oπωg o ηqωαE Kυναiγειρog, o αδελφog τoυ τραγωδoυ Αιo1fλου, πoυ εγιb oι Π6qoεg τoυ 6xoψαν χαι τα δto τoυ 1θqια την οτιγμη πoυ παQεμπ6διξε τo πλoio τoυ Π6Qοη Δdτη να αποπλευαει, o ηqωαg εξαxoλoυθoυoε να xρατdει τo πλo|o των ε1θριilν τoυ με τα δoγτια τoυ, μ61ρι πoυ oι Π6ρoε9 απθxoψαν χαι τηγ xεφαλην τoυ! "νfrεζ εtλκovτo'' δηλoT τ6ν ΚυναlyειQov' 6g Qεdyoυoαν xατ6'αyε τfiν Δατιδog ναiν, xαl iπι6αλrbv τrjν δεξιαν, ijπτετo τfi εiιινδμφ, xαl παλιι, xα[ αδτfiE d'QαιρεθεiE xατεTyε τQ oτ6ματι, 8ωg d'πετμrjθη xαt τ6y τρd'yηλov.

(H Qραoη) "τα πλoiα σ6ρovταv'', Qαvερcbνει τoy Κυyαlyειqo'

o

(|) ΛoυxαE,23' 34. 

tHΣoYΣ XPΙΣTOΣ

511

oπoloζ χQατησε τo πλoio τoυ Δd'τη, xαι αQoυ 66αλε επαvω τo δεξi τoυ y6ρι (xαι τoυ τo 6xoψαν), 6πιααε με τo αQιστερ6, xαι oται' παλι xαι αυτ6 απox6πηxε, xqατηαε (τo πλοto) με τo oτ6μα, 6ωg 6τoυ απox6πηxε xαι o λαιμoζ τoυ. (Σ7oλια εLζ τoν A'[λιoν Aριoτε[δη, επiγqαμμα 125)
'Ηρωεg, εiναι αυτoi πoυ αγαπoυν τoγ Θε6, δι6τι θυoiασαγ τoγ εαυτ6γ τoυζ για τo otjγoλo. Kαι o πιo Γεγναiog απ' 6λoυg εiναι o Ιηooυg Xριοτog, πoυ θυοιαξεται εξ oν6ματog oλoxληρηg τηg ανθqωπoτηταg ωg λυτqov αντ[ πoλλdιv.

Δι6τι xαl δ Yi6g τoδ dνθρcbπoυ δ6ν fiλοε να δπηqετηθfi d'λλα να δπηρετrjo71 xαl να δriloγ τrjν ξωrjv τoυ λυτρoν d'vτi πoλλ6y.
(Mαρxog,10,45)

πρooταα(,α'

o Θεog δεν μαg ξητdει να ιd'νoυμε xdτι υπεqdνθqωπo. oι δoxιμαοiεg πoυ πεgνdμε δεν θρ1oνται δια να γνωρiαει o Θεog την π|οτη μαg, οιiτε δια να γνωqioει πoοo Toν αγαπdμε' Αυτ69, γνωρiξει xαι π6οo πιoτoi ε[,μαoτε xαι πoοo Toν αγαπαμε.,Eμε|g δεγ τo γνωqiξoυμε. Nα ευγνωμoγεiτε τoυg ανθqΦπoυζ πoυ oαg πqoξενoνν ^aα^ιo, δι6τι οαg δ[δoυγ την ευxαιqiα γα διαπιoτιilοετε τιg ηθιx6g πoι6τητ69 σαζ χαι τηγ πγευματιxη βαθμ[δα oτην oπο[αν ευρioxεoθε. Δημιoυqγηοτε τtζ διx6g οαg xιβωτoυg, τoυg διxotiζ σαζ πυqηνεg, xαι πQoετoιμαστε[τε απo τωqα. Αναξητηοτε xαπoιoγ xιilρo απoμαxqυομ6νo xαι μηγ επαγαπαυεoτε με τηγ ox6ψη, "Θεog εiγαι θα φqoντi,οει χαt για μ6να''. Σαg 6δωoε τιg γqαφ6g χαι τιζ πqoφητεiεg, oαE 6δωoε τηγ πQoγoητιx6τητα, oυγxqiνετε τα οημεiα xαι δε(,ξτε την π(,οτη oαg. Kαι με την π[oτη θα λαβετε
ε7δε δ δqαxοE 6τι Βρq(,yθηxε εig ττjν yfiv, xατεδlωξε ττjν yυvαTxα πo6 By6νvηαε τ6 d'qoεvικ6 παιδt. "Aλλ' Βδoθηxαv εig τrjv yυvαlxα δ6o πτ6qυyεg τoi dετoi τoi μεyαλου, δια να πεταξ77 εig τ6y τ6πον τηg εig τrjv {qημον, δπου θα τq6Qεται {uα xαιρoν, δdo xαιqo6g xαi μιooν xαιqoν, μαxqια d'π6 τ6y "oQι. T6τε δ "oQιg '{'yυoε d'π6 τ6 oτ6μα του vεq6 ααv πoταμι, πiαω c1π6 τi1ν yυιlαTxα, διd' yα τrjν παqααι3qn. 'Aλλ' ri yη B6ofiθηαε τrjν yυναTxα xαl d'νoιξε i yi τo ατ6μα τηg xαl xαταπιε τ6 πoταμι πod tyυoε δ δραxog d'π6 τ6 ατoμα τoυ. Καi cbqylατηxε δ δqαxog β.yαuτloν τfig yυναιx6g, xαi ΞQυyε δια yα πoλεμrjoy1 iναvτlou τr|v λoιπdιy τoi oπlqματoE αiτfig, Βxεi'yωv πoι3 τηqoiν ταg Βuτoλd"E τoi Θεoi yoι'[ δ[1''9γlv μαρτυρtαv δια τov 'Ιηoοσν. (Aπoxαλυι/lιg, 12,73)

"oταy

o

ΙηooυE μαg πληρoφoρεl

δια

τηg AπoxαλιJψεωE

6τι oι πιατo[ πρ6πει να 

512

TΑ ΑPXEΙA THΣ XAMENHΣ ΓNΩΣHΣ

χαταφυγoυγ σε τoπoυζ εQημιχof ζ yLα 6να δυo lιαιqoυg xαι μιo6ν '4αLQ6ν, xαιq6ν, δηλαδη για τqιoημιoι oυγoλιxα 6τη' o oφιg o αq1αiog χαι oι oφtoνiδεg υπoτελεig τoυ θα οτgαφotiγ εγαντioγ τηg γυναιι6ζ χαι τoυ τ6xνoυ τηg, πoυ ε[ναι η Exxληαiα χαι ot πιατoi αντιοτoi1ωg. To πoταμι τo oπolo θα xυoει o δqαxων εναγτioν τηg γυναιxog εiναι τα τηλεπαθητι,ια xtψατα χαι η διαβoλη των ox6ψεωγ τωγ πιoτcbγ. Nα οxriβετε τo πεφdλι oτα xtiματα πoυ 6q1oνται xατ' επdνω οαg δια να περνα τo υδωq απo πdγω οαg, xαι 6ταν επ6ρxεται η γαληνη τoτε να οηxιilνεoτε oqθιoι' Σxoπ6g τoυ δqdπoυ θα εiναι να xλoγloει τηγ αυτoπεπo[θηoη χαι τηγ πiοτη των ανθρcbπων, ιiloτε απ6 τιg οτερηoειg χαι τιζ ελλε(,ψειg να επιoτq6ψoυγ χαι πdλι oτιg π6λειg δια γα λαβουν τo 1dqαγμα τoυ θηqioυ χαι να απoxτηooυν θτοι τιg αντiοτoι1εg υλιx6g απoλαβ6g.

Η γη oμωE θα ανoi,ξει τo oτ6μα τηζ χαι θα xαταπιε[ τo πoταμι xαι τoτε o δqαxων Θα πoλεμηoη Bναντloν τdlν λoιπrΙlv τoi απ6qματog αι3τfiE @ηg γυναιx6g) πoυ βρloxoγται στιζ π6λει9. Για dλλη μια φoqα διαxρiνoυμε τoν πoλεμo μεταξιi των oπεqματων τoυ oφεωg χαι τηζ γυναιx6g, πoυ διαιωγ[ξεται μ61qι τιg ημ6qεg μαg. Eiναι o πoλεμog πoυ ξεxlνηoε, 6ταγ o Θε69 €θεοε θ1θρα μεταξυ τoυ οπ6qματoζ τoυ oφεωg χαι τoυ ανθρωπiνoυ oπθqματog πoυ φιλoξεγoυoε oτα oπλdxνα τηg η Eυα. 6π[ τfig xοιλlαg ooυ θtλειg πεqιπατεi, xαt ydιμα θ6λειg τριbyει, παoαg ταg i μtqαs τfi s ξωη s oου' xαt {yθραv θtλω ατrj oει d'ναμ6αoν oου xαl τfig yυναιx6g, xαl d'ναμ6'αoν τοi oπtqματ6E ooi xαl τoσ
απ6qματog αι3τfig.

(Γ6νεαιg' 3, L4)

Η φραoη τo6 oπ6qματoE αδτηg, πoυ πqoοδιοq(,ξει τoν π6λεμo των γoνιδiων μεταξtj των oφιoνιδΦν χαι τωγ υιι.δγ τoυ φωτog, oυνανταται με τoγ [διo αxqιβιbg τq6πo χαι στηγ Γ('yεoιν χαι στην Aπoxdλυψιv. O π6λεμo9 των γoνιδ(,ων πoυ ξεx[νησε πQo πoλλιilν 1ιλιdδων ετιbν, μθλλει να τερματιoτε[ στoυζ 6ο1ατoυE xαιqorlg του Αντιxq[ατoυ, στoυζ οπο|oυg oι οτρατι6E των δαιμ6νων τoυ, πoυ θα 61oυν σχημα ανθqωπινo, θα xαταδιιbξoυν 6αoυg
αρνηθoυν τo 1αραγμα. Η γη θα xαταπιεi τo πoταμι που θα xυοει o δqαxων εγαντioγ τηζ γυγαιx6g. o Ιηαorig μαζ γγωστoπoιεl 6τι θα 6xoυμε πgooταοiα' Mαg δi,νει oμωg χαι τα οημεi,α, τηγ πQoγoητιx6τητα χαι τη διdxριοη, ι.δoτε γα ξε1ωq[οoυμε τηγ αληθεια απo τo ψεtδoζ χαι γα πρdξoυμε αναλ6γωg. To o16διo τηζ ξωηζ τoυ x6oμου τot]τoυ τιατα y'απoιoν τ96πo 6xει ηδη

αυγτελεoΘεi. Eiναι 6γα θε[oγ 6qγo πoυ 6xει ηδη πqαxθε(. o,τιδηπoτε πρoλ6γει 6να9 πgoφητηg oφε[λεται oε θεiα επενθqγεια, xαΘ6τι o Θε6g τoυ επιτq6πει γα δει χαι γα βιιiloει γεγoνoτα πoυ 61oυν τ]δη ουντε- 

ΙΗΣoYΣ XPΙΣTOΣ

513

θα ηταν σαγ γα εξελιοooταν o Θεog. o ΘεoE δεν εξελ(,οοεται, αλλα εiγαι Αναρxog xαι Α6ναoE. o ΕυαγγελιοτηE Ιωαννηg αξιιilθηxε τηg θε(,αg XαqιτοE να βιιilαει τo θεioγ ο16διoν τιαυ y'ατoπιν να επιστQ6ψει οτoν 1ιbqο xαι τoν 1qoνo τoυ. Κατα την ιbρα τηg Θεiαg Aπoxαλiψεωζ τα γεγονoτα πoυ εβ|ιυνε απoτελofοαγ δι'αυτoγ ηδη παρελθoγ. oταγ oμωg επιατq6φει oτoν διxo τoυ 1ωqo1qoνo, τα iδια .1εγoνoτα αποτελoυγ δι' αυτoγ τo μ6λλoν. Πιitg εiναι δυγατoγ τα |δια γεγoνοτα γα απoτελoυν oυγ1ρoνωζ χαι παqελθoν xαι μ6λλoγ; o Θεog τoυ απεxdλυψε 6να μ6qo; τoυ θεioυ Τoυ oxεδioυ, τo oπolo 61ει ηδη oυντελεοθεi. oταν οτην μ6οη τηE επταετiαg τoυ Αντι1qiοτoυ γ(νει πυρηνιxog πoλεμοζ' oι dνθρωπoι απo την μoλυναη χαt την ραδιεν6qγεια θα φα[νoνται παQαμoQφωμ6νoι. T6τε θα γεννιoυνται τθρατα χαι oι ανθρωπoι πoυ θα 61oυν λαβει τo 1αqα.1μα τoυ Θηq[ου, θα ε|γαι γεματoι απo 6λxη'

λεoθεL εντ6g του θεioυ Τoυ οxεδ|oυ. oυδε(,g ανθqωπog xαι oυδε|g πqoφητηg δυγαται να βιιilοει χαt γα πqoαναγγε[,λει γεγoν6τα αδημιoυqγητα, δι6τι τoτε

Κα['!φυyε δ πqδτοE &yγελog xαl {yιloε τfiv φιαληv τoυ εig την γηv. τ6τε tyιvεν Ελxog καxον xαl πονηq6v εig τodg il'vθqιbπoυE ποιi ε7yαν τ6 yαqαyμα τoi θηqloιl xαl πqooxυyoilααv τηv εixoνα τoιl. (Aπoxαλιlψιg, \6,2)
Toτε θα βαoιλευoει η θλiψη μεταξυ των ανθqιbπωγ, η γη θα ε(,ναι μoλυομ6νη xαι δυοιbδηζ απo τo πληθog των ανθρωπiγωγ πτωματαlν xαι 6οoι λdβουν το 1dqαγμα, θα παραxαλorjγ γα ανoiξoυν oι ταφoι των νεxριbν δια γα μπoυγ αυτo[ oτην θ6oη τoυg.

'Επεπα, μετα απd 6λα αυτα o oιlqαvog δεy θα δωoει τη δροαια τoυ, τα odvvε@α δεv θα Qtqoυv νεqο' η yη θα αquηθε[ τoυE xαρπodg τ0ζ, t1 θαλαoclα θα yεμ[αει απ6 δυαωδ[α, τα πoταμια θα ξεqαθodν' τα ι/lαqια τηg θαλααααE θα iyoυv πεθανει, οι αvθρωποι απ6 την πε[να 2Lαι' τη δ[ψα θα πεθανoυν, xαι ο πατ6qαE cιQoιi αyxαλιααει τoν yιo θα πεθαyoυν μαξ[, xαι η μητ6ρα τηy x6qη τηg oμolωE. Και δεy θα ιlπαqyει αυτδE πoυ θα τoυE θα6ει, αλλα dλη η yη απ6 τα oc|lματα των νεκqcllν πoιl θα !7oυν qιQθεi θα yεμloει απ6 δυαωδiα. T6τε μεyαλη αoθ6νεια α' oλη τUν Υ|J, τ6τε θqfiνog απαρηy6Qητoζ, τdτε xλαμα απεqιoqιoτο, τ6τε αvαστεuαyμoi αxαταπαυoτoι θα υπαqξoυv, τ6τε oι ανθqωπoι θα θεcυqfiooυy ευτυχεIE αυτodE πoυ 6yoυν πεθανει, λlyονταE o' αυτo{g: "Aνo[ξτε τoυg ταQoυζ σαζ xαι δεyθε[τε εμαg τoυg αξιολdπητoυg. ανo[ξτε τα xι6cbτια δια να δεyθεiτε τoυg αξιoλdπητoυg oυyyενεiE σαζ ιlαL τoυζ γ.ι)(υστodg oαg. Mαxαριoι εlclθε εαε[ζ, δι6τι δεν ε[δατε τιζ η μ6Qεζ τoι3τεg''. (Ιππ6λυτog, Λ6yog πεqi τηg oυvτ{λειαg τoυ x6αμoυ,27, 1) 

514

TΑ APXEΙΑ TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣΗΣ

oι ανθgωπoι θα παqαxαλoυγ να πd,ρoυν την θ6oη των νεπριbν xαι Θα απoxαλotiγ τoγ Θαγατo ωρα(o. oμωζ τoτε o θdνατog θα τoυg απoφεtiγει επιτεi,νoνταg θτoι τo μαqτυqι6 τoυg'
Κατd' ταg iμ6qαE ixε[ναE θd' ξηττjαoυν o[ &νθρωπoι τ6ν θανατoν, d'λλα δ6ν θα τoν εi|qoυν xαl θα Βπιθυμfiαoυν vα πεθανoυy, iι'λλα θα Φεdyn δ θανατog d.π' αiτodE. (Aπoxαλυιll ιE, 9, 6)
θα dπoxαλ6αoυν τ6ιl θανατoν δραToν, d'λλα α8τ6g θα Qει5yη d'π6 αδτodE.

Και

(Σ[6υλλα Ερυθqα[α)

Γρηγoρεiτε, δημιoυQγηoτε τιζ διx6E οαg xιβωτoυg χαι πQoσφεtiγετε οτα μυoτηρια τηg Exxληoiαg. H αφυπνιoη χαι η πQoσταoiα θq1oνται μoνoν με την oυνειδητη Θεiα Koιγωγiα. Η ο1€oη μαζ με τoν Θε6, πρ6πει να εiγαι ο1θοη μυοτηqιαxt], α16oη μυoτιxηg xoινωνiαg. Kατα τo μυοτηgιo τηg Bαπτiοεωζ -τo πριilτo μυoτηριo oτην 'Eωη εν6g ανθqιbπoυ- τελε|ται η 6xπλυοη xαι η ανα[qεση τoυ πQoπατoQιχoυ αμαqτηματog(2) δια τηg τq(,τηE xαταδfοεωg oτo xαθαqτr]qιoν tδωq xαι υπoδηλιbνεται η μεταβαoη απo τo ανθqcbπιγo επiπεδo οτo θε'ιxo. Πριν απo xιλιdδεE xρoνια, oτην παναq1αια π6λη τιυν Αθηνιilν, επi βααιλεiαg Κ6πgoπog, xαθιεριilθηxε η λατρεiα τηg Αθηναg ωg πoλιoυ1oυ τηE π6ληE. Η Αθηνα πqοα6φερε στoυζ xατolxoυg τηg π6λη9 την ελα[α, εγιil o Ποοειδιilν πqοo6φερε τo υδωq' Mεταξυ τωγ δυo oι Αθηνα(,oι επ6λεξαν την ελα[α, τηg oπo[αg τo 6λαιoγ ουμβoλiξει τo xρ|oμα.'Yδωρ ε(,1αν oι Αθηνα(,oι' τo 1ρioμα τoυE θλειπε. To 1qiομα τηg αθαναo|αg' πoυ τουg δoθηxε απo την Αθηνα (δωρ' Αθαγα), τηγ θεd τηζ αθαγατoυ Σoφ[,αg. Αγτ[ τoυ fδατοg δεxτηχαμε τo θλαιoγ τηg αθανααLαg ν'αt γiναμε μ6τo1oι τηg αθαναοiαg, τηg οoφiαg χαι τoυ 1q|οματog τoυ ελα|oυg. To δεfτερo μυoτηqιo τηg εxxληo|αg, ε|ναι τo Αγιoν Mυqoν τoυ Xρiοματog. To Αγιoν Mυqoν ε|ναι η oφραγig τoυ Xριοτof xαι 6xει τη διxη Toυ ειxoγα. E|γαι oφραγig αιωγ(,oυ oωτηρ|αg. oπωg τo Πνευμα τo Aγιoν xατηλθε στoυζ απooτoλoυg, εx1υoντdζ τoυζ τα 1αρ|oματd τoυ, με τoγ iδιo τρoπo,6ταγ o ιερ6α9 1q[ξει τoν βαπτιξ6μενo με τo Aγιoν Mfρoν, εxxυoνται επανω τoυ τα 1αρ|oματα τoυ Αγioυ Πνεriματog, xατι πoυ δηλωγεται χαt απo τα λoγια τoυ ιεq6α o oπolog τελεi τo μυoτηριo: oφραy('g δωρεdg Πνευματog Ayioυ. To 1q[oμα τoυ Αγ[oυ Mυqου

(2) βαπτιoμα μετανoiαE εiE

ilφεoιν dμαρτι6ν. (Mαρxog, 1,4) 

ΙΗΣoYΣ XΡΙΣToΣ

515

την αναιρ6οετε με την οφραγ(δα τoυ θηρi,oυ. Στην παραβoλη τωγ Δ6xα Παqθθνων, η διατηQηοη τoυ ελαioυ οτιg λυ1ν[εg τωγ ουνετι.δν παρθ6νων ουμβoλ|ξει τη διατηqηoη τoυ ελα|oυ τoυ 1q(,αματog τoυ Αγ|oυ Mυρoυ.

ειναι η σφQαγιζ τoυ xQιστoυ, ε(,ναι η oφqαγig τoυ Αγioυ Πνευματog. Mην

T6τε fi βαoιλεlα τδv oiqαvδν θα μoιαoη μ6 δ6xα παqθ6νουE, α[ iξηλθαν εiE πρoδπαyτησLy τo6 νυμφ[oυ. Πiντε d'πo αiτ{g fioαv μωρα[ xαl π6ντε φρ6vιμoι. Ai μωqαζ δταν Bπiiραν τlg λαμπαδεE, δ{ν Bπηqαν μαξ[ τoιlg λαδι. Ai φq6νιμoι iπηραν λαδι εig τα δoyεTα μαξi, μ6 τlg λαμπαδεζ τoυζ. 'Επειδη δ6 δ νυμφloq iβqαδυνε, ε7yαu δλεg νυoταξει xαl Βxoιμdlντo. Κατα τα μεoαvυyτα 6μωg dxoι3oθηxε φωyi, "Nα δ νυμφlog {qyεται, βyητε να τ6y πqoδπαvτfiαετε''. T6τε Boηxcilθηxαν 6λαι αi παρθ6νoι ΒxεTllαι xαi 6τo[μαααν τtg λαμπαδεg τoυg. AI δ6 μωρα[ ε7παν εig ταg φqoνtμoυg, "Δloτε μαE d'π6 τ6 λαδι ααg, διoτι αi λαμπαδεζ μαζ αβfiνoυv''. Aπεxq[θηααν αi φqoνιμoι, "'Υπαqyει φοβoE μηπωE δ6v φθαo17 τ6 λαδι yια μαg xαt yια ααg. Πηyαiuετε καλ6τεqα εiE τoιiE πcυλητd"g xαl iι'yoqαoτε δια τ6ν δαιlτoν ααg''. Aλλ' iντp αδτα[ Βπfiyαι'ι)α'ι) vα c1'yoραooυν, fiλθε δ νυμφlog xαl 6αε9 fioαν Fτoιμεg Βμπfixαν μαξ[ τoυ εig τodE yαμoυE xαl ilxλειoε fi π6ρτα. Κατoπιv i|qyovται xαl αt &λλαι παqθ!'voι xαl Ξλεyαν, "Κdριε, Κ6ριε Ci"νoιξ! μαg''.'ΕxεTνog δ6 απεxρ[θη, "Afujθεια od'E λ6yω, δ6ν od'g ξ6Qr''. AyqυπνεTτε λoιπ6v, δι6τι δ6v ξlqετε οijτε την fημ{qαν οi1τε τηv δqαv xατα τfiν δπotαv tρyεται δ Yiog τoi d'νθρcΙlπoυ' (Mατθαiog,25, !)
δπoTαq d'φοfr Βπfiραν τtg λαμπαδεg τoυg,

oυ τoυ Aγ(oυ Mυqoυ δε16μενεg τo 1αραγμα τoυ θηqioυ. 'E1αοαν 6τοι την επαφη τoυζ με τoν Nυμφ|o xαι δεxoμενεg τo 1αqαγμα 1ανoυν δια παγτα τo φωζ τηζ λυ1νiαg τoυg. Oι dνθqωπoι πoυ θα πqαξoυν oμoιoτq6πιυg μπoqεi να θεωqoυν τoυζ εαυτoυg τoυg oτι εξαxoλoυθoυγ γα ε|γαι πιατo[ ειζ τoγ Xqιoτ6ν με τηγ ox6ιpη, "oοα 666 χαι γα μoυ βdλoυγ, αυτo πoυ 6xω στηγ χαQδια μoυ παgαμ6νει εχει". Kαγ6ναg 6μωg δεν μπoqεl να ξεγελαοει τoγ Kαqδ ιoγνιiloτη Xqιατoν.

τελε[ωoε τo λαδι, υπoδηλιbνεται oτι οτην πoρε[α 61αoαν τo xρ|oμα τoυ ελαi-

Oι π6γτε απo τtE δ6xα παρθ6νoυ9 διατηqησαγ τo λυxναρι τoυg αναμ6νo μ61qι την οτιγμη πoυ oυγdντησαν τoγ Nυμφio. Για τιE αλλεg των oπoiωγ

Mα εxεlνov πoυ εiναι xαλ6E xαqδιoyνrboτηg, δεν μπoqodvε να τoy εyελαooυν τα ματια των αvθρrbπων 7τoυ' εvcb δεlyνoυv καλ6yνωμη

διαθεαη, Qαivovται πωg xoλαxεdoυv με'ι/lεdτιxη αyαπη. (Aιο1υλog, Ay αμ6μν ωv, 7 95) 

516

TΑ AΡXEΙA TΗΣ XΑMENHΣ ΓNΩΣHΣ

μεγαλη πλειoιpηφiα των ανθριilπωγ, δια γα μηγ παl η μεγ|oτη, θα δε1θofν τo 1αραγμα xαι oυγ1qoνωg θα θεωqoυν oτι ε|γαι πιoτoi 1ριοτιανo[, αλλα xωqig να 61oυν περαοει τη δoxιμαοiα. oταγ θα xαταλdβoυγ τηγ πQo_ δoοiα χαt τηγ πλανη τoυ Αντι1qiοτoυ, θα ε|γαι πλ6oν αργα. oι λυ1νiεg των μωqιbν παqθ6νων 6αβηoαν, 61αoαν τo Φιοg Nαι μετα επανηλθαν δια γα oυνε1|ooυν την πoqεiα τoυζ πQoζ τo ΦωE. Απo εxε| xαι π6ρα αυγαγτoυγ τo Φιυg ειζ την Eο1ατη Κqiοη xαι o Ιηοoιiζ τoυζ απoxqiνεται, "Aλfiθεια odg λ6ω, δ!ν od'g yνωq[ξω''. Αναλoγη εiγαι xαι η αναφoqα πoυ γiνεταt στoγ πqoφητιx6 Λ6γo τηg Σ|βυλλαg τηg Eqυθqαi,αg: Mαταια θα ρωτfiooυy πολλα τoν βαoιλειioντα εig τα iiψη θε6ν, xαl τ6τε φανεqα θα d'ποoτq6ι/lει τ6 πq6oωπ6ν Toιι d"π6 αiτodg. 'Ιδιoι με τιg μωρ6g παρθ6νε9 θα ε|γαι χαL oι ποιμ6νε9 πoυ θα λdβoυν τo xαραγμα xαι θα πεiοoυγ τα πληθη χαι τtζ μαξεg να πραξoυν τo iδιo. Kαι oι μεν θα xριiβoνται απo τoυg δε, διoτι θα θεωqoιiνται μιαoμ6νoι. Η παραβoλη τιυγ δ6xα παqθ6νων εiγαι τo μηνυμα τoυ Ιηooυ πQoζ τoυζ ανθριilπoυE γα i-ιηγ λdβoυν τo 1αραγμα, αλλα να διατηρησoυγ τo 6λαιoγ οτιg λυ1νiεζ τoυζ, γα διατηρηooυν τo Xρ|ομα τoυ Αγioυ Πνευματog. Αυτη ε[ναι η παqα.βoλη τηg Σωτηq|αg. Απo εy'εL xαι π6ρα oooι oγgr1VιrJρiooυν τoν Ιηooυ, αναφωτ|ξoυγ τηγ παQαβoλη τoυ αoιilτoυ υιoυ xαι βαι\iξoυν την oδον τηg επιoτρoφη_q πQoζ τoγ Πατ6ρα. oλo τo o1θδιo τoυ ανθqωπiγoυ γ€νoυg ε|ναι η επιoτqoφη πQoζ τoγ Πατ6qα. Kατα την επιoτqoφη αυτη υπαq1oυν πoλλα εμπoδια xαι δoxιμαοiεg. o Xqιοτog αυτoιig πoυ α^1απα xαι εiγαι αληθιγoi μαxητ6g τoυg αφηνει να περαοoυν μαqτυρια πoλλα. Πoτ6 oμωg δεν τoυ-< εγxαταλε|πει. Πoτ6! Απo τιg δ6xα παqθ6γoυζ, oι π6ντε (E) 6μιειναν, oι π6γτε ιEl ει{υ^/αγ. Bλ6πoυμε παλι τα δυo E, oπoυ τo πριilτo oυμβoλlξει τoυg Ε-γρηγoQoυζ ανθριbπουg χαι τo δεtτερo τoυE Ε-νυπγιoυζ. Δι'αυτουg πoυ θα λαβoυν τo xαqαγμα δεν υπαρ1ει επιoτqoφη, διοτι αqνηθηxαν τo Πνευμα τo Αγιoν. oι dνθρωποι εiγαι ελευθερoι να επιλ6ξoυγ τoγ πQαγματιx6 Kυριo xαι Θε6 τoυg. Πoτθ o Θεo; δε θα εμφανιξ6ταγ οε θναν ανθρωπo με oλη Toυ την Δoξα, ιiloτε γα τoν ανα.1xασεL γα xλεiοει τα ματια τoυ απo τo απqoοιτoν Φωg. Πoτ6 o Θεog δε θα επιβαλλoταγ οε 6γα δημιoυq^1ημα Toυ, αλλα θα τo αφηνε ελευθεqo να oυνειδητoπoιηοει πotoζ ε[γαι o Πατ6qαg τoυ, δια γα αρ1(οει τo ταξ|δι τηζ επιστQoφηg τoυ αοιilτoυ υιoυ. "Ayρυπνε(,τε", λ6ει o Ιηοoυg οτo τθλog τηg παqαβoληg. Αγqυπγε|τε xαι πqooευ1εoτε. Η νoερη πρooευxη εiγαι παγτα ιο1υqoτερη απ6 την λεxτιxη. oταγ απευθυνoυμε xαπoια λογια πρog τoγ Θεo, τo μεγαλιiτερo μ6qog τηg

H 

ΙΗΣoYΣ XPΙΣToΣ

517

πQoσoχηζ μαζ ειγαt στQαμμθγo στα λ6γtα πoυ εχφ6Qoυμε, ωστε γα τα δtατυπιbσoυμε σωστα. Kλε|oτε τα ματια σαζ χαι φθqτε μπqoοτα oαg τo Πρoσωπo τoυ Ιηoοf με τηγ μoaφη πoυ εoεig θ6λετε. Αιoθανθεiτε oτι οαg xoιταξει xαι φανταoτεiτε μ|α oλoλευxη αxτ(,να να φευγει απ6 την Nαρδια σαζ χαt να α.γγiξει την διxη Toυ xαqδια. Αυτ6 πoυ φανταξεοτε εxε|νη την oτιγμη, γ|νεται. Ζητt1oτε να xατoιxηoει μ6oα oαg o Παραxλειτog: Κιiqιε Ιηαoυ Xqιατ(, Υι6 Nαι Λoyε τoυ Θεoιi, τo Πνευμα σoυ τo Aγιoν ε^γxα(,νιooν εν τoLζ εyxατoιg μoυ. oπoιoE αιτε[ται, λαμβανει. oλoι 61oυμε μ6oα μαζ τo Πνευμα τo Α^1ιqν, απo την οτιγμη τηg Bαπτioεωg. Δεν τo χQησιμoπoιoυμε oμιυg, διoτι δεγ πιoτευoυμε oτι τo 61oυμε. H επ|xληoη τoυ ιερ6α Tα αα Βx τ6v 66yG), δεγ απευθυγεται οτoγ Θειi μ6νον απo τογ ιεq6α, αλλα απ'oλoυg τoυg πιοτoυg πoυ ευρiοxoνται εντog τoυ γαoυ. o ιεqθαg δεγ ε|γαι αντιπqooωπoζ τoυ Θεoυ, αλλα αντιπq6οωπog των ανθριilπωγ πQoζ τoγ Θεo. H επixληoη Tα oα Βκ τ6y odly, πoo τoυ μυoτηρ(,oυ τηg θεiαE Koινων|αg, εiναι η βαθμ|δα ουνειδηοειοζ στηγ oπo|α αν6qxεται 6να9 ανθρωπoζ χαι λ6ει: "Aυτη η φωγη δεν ε(γαι ι\ιxη μoυ. xαι αυτo τo oιilμα παλι δεγ ε|γαι διxo μoυ' αλλα xαι η οx6ψη πoυ xαγω αυτην την oτι1,μη, xαι αυτη δεγ εiγαι διπη μoυ. Αφoυ oλα αυτα δεγ εiναι διxα μoυ αλλα εiναι διxα Σoυ, αυτα πoυ λαμβανoυμε απo Eo6γα τα αφιεqιbνoυμε πd.λι ειg Σε". Tα αα Βκ τr1lν αcilv' ooi πqoclQtqομεv. o πιoτog oμoλoγεi oτι τo Σωμα }ιαt τo Αiμα τoυ Xριoτoυ δεγ θα διo1ετευτε(, απo "Eσ6γα πρog εμ6να'', αλλd, απo "Eο6γα πqog Eo6να", xαθιbE με τo yντ|lθι oαυτoν ουνειδητoπoιε( xαι αιοθαγεται την θεiα o16oη τoυ με τoγ Πατθρα. Κυριε ευyαψoτotμε δια τα διxα Σoυ τα oπoiα αφtεqtbνoυμε πdλι ειg Σε. Η επιxoιγωγiα τoυ πνευματog με τo Πνευμα Ιηοoυ xαι η Θεi,α Koιγωγiα ε|γαι τo μεγdλo 6πλo τωγ xριoτιανιilν οτην μα1η πoυ ξεxιναει.

'o

τqrbyων μoυ τfiν oαqxα xαi π[νων μoυ τo αiμα'εyει ζωrjv αicbνιoν, xαl Βycb d"uαoτrjαω αδτ6v τη Βαyατ71 iμlqq. (Ιcυαννηg,6,54)

Πqo τηg Θεiαg Koινων[αg ε[ναι ωφελιμoτεqo να νηοτευοoυμε τo μiοog, την ν"αu'tα χαι τoγ εγωιoμo απ6 τιg xαρδι69 μαg. Αυτ6 ε|γαι τo xλειδi τωγ

ix τ6y αdιν, πρoriπαQχει στην Eρμητιxη θεoλoγiα με τη μoρφη, αri βoυλi απ6 ooij iπl od, δηλαδη, διxη ooυ θtληoη απo εα{yα α' εotνα (EρμηE, Λoyog
(3) H επixληoη Tα oα

Aπιixρυφοg' περ(' Παλιγyενεα(,αg, 19). 

518

TΑ ΑPXEΙΑ THΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

πυλωγ τoυ παQαδεiooυ. H πqαγματιxη πQoετoιμασiα για τoυg 6ο1ατoυζ χαtροιig ξεxινdει απ6 την xαqδια. Η xαρδιd εiναι η 6δρα τoυ Αγ[oυ ΠνευματoE xαι oπoυ πdει τo Πνευμα τo Αγιoν, o τoπog xαθαγιαξεται απ6 τoγ iδιo τoν Ιηοoυ' Η θε|α Koινωγiα ε[ναι η βαθιd αγαοα χαt τo απ6θεμα πoυ θα oαg xανει να αφυπνισθεiτε xαι να αντ6ξετε στoυζ 6o1ατoυg xαιρoυg' E|ναι οα να βoυτατε οε 6να πoταμι xατω απ6 τo νερ6 xρατιbνταg την αγαπγoη οαζ, με oxoπ6 να εξ6λθετε oτην απ6ναντι o1θη. Λαμβdνετε την Θε|α Koιγωγiα δια γα αγτ6ξετε να εξ6λθετε oτην απ6ναντι o1θη, η oπo[α xdπoτε θα γiνει απqoοπ6λαoτη. Η γνιδοη πoυ απoχαλt]πτεται μ6οα απo τo βιβλ[o πoυ xqατατε ανα xε[ραE, θα 61ει απη1ηοη oε πoλι] oλ|γoυg.

Δι6τι πoλλoi ε7vαι oi xεxλημtνοι, 6λtyoι

δ6 οf.

ixλεxτοl. (Mατθαlog, 22, 14)

'Επειδη ατενη oτενi1 ε7ναι f7 πυλfi, xαi τεθλιμμ!νη fi δδ6E fi Q!ρουαα εig τ{1ν ξωηv, xαl δλiyoι εΙναι o[ εδqloxoντεg α0τfiv.

(MατθαtoE,'7 , 14)

Λ[γoι θα αξιωΘoυν απ' αυτo τo βιβλio να λdβoυν την Xαqιν, δι6τι περ[ Xαριτog πqoxειται. Nα ε[oθε ευλoγημ6νoι, δι6τι αυτo τo βιβλio εiναι η επιxoιγωγ|α τoυ Xριοτori με xαθ6να απ6 εoαE. Eiμαι 6ναg οτqατευμ6νoζ γoυζ πoυ υπηQετε(, την Eλλαδα χαt τo πληρωτηζ Exxληolαg του Nυμφ[oυ Ιηooυ Xqιoτoυ τελιbνταg 6τoι τo xαθηxoν μα μoυ απθναντι oε Θε6 xαι ανθρωπo. Η γνιiloη πoυ xατ6xω, 6πωE xαι τo αιilμα πoυ 61ω' dπωg xαι o,τιδηπoτε με πεqιβαλλει, δεγ εiγαι διxα μoυ, αλλα 6λα ε|γαι διxd Tου. o οxoπ6g μoυ ε(ναι γα σαζ πληqoφoqηoω. Eαεig, μπoρε[τε να τα δε1θε|τε η να τα απoqq[ψετε. Πqooθξτε oμωg oταν ευqεθεi,τε ενιilπιoν
Toυ!

o πoλεμog πoυ θα δε1θεi αυτ6 τo βιβλio θα ε(,γαι πoλt μεγdλog. ΑE εiναι oμωζ, αφoυ τo οημαντιx6 ε[ναι 6τι εoεig τα αxoυοατε. oυδεig oτoν πλανητη θα με(,νει απληqoφoQητoζ.

Oταν 1ανετε την δυναμη oαζ, να θυμdοτε την θυαiα του Ιηοoυ επi τoυ Σταυρor1 χαι γα αιoθαγεοτε oτι εoε|g δiνετε τo xαqφ( οτoγ αλλo δια γα τo xαqφιiloει! Σxεφτεiτε τα αυτd. Δι6τι εiγαι πoλυ λi,γog o 1q6νog πoυ απoμ6νει. oλα τα πνευματιxd 6γτα τηζ δημιoυqγiαg 61oυν αιoθηοειg, λoγιxη xαι πνευμα. 'Eναν τυφλ6 δεν τoγ ενδιαφ€qει η oψη πoυ 61ει o x6oμog. Δεν βλ€πει τι τoν πε8ιβdλλει, 6μωg αυτo δεγ τoγ εμπoδiξει γα αιοθαγθε[, τo ωqαio. Mπoρε[ γα μην βλ6πει την 6ιpη σαζ, μπoQε[ 6μωE γα δει τηγ xαQδια oαζ. Mπooε[, γα σαζ αγαπηoει χωQιζ γα σαζ δει. Ag τυφλωθoυμε δια γα δoυμε... 

ΙFΙΣoYΣ ΧΡΙΣToΣ

519

Mπoρεi γα σαζ αγαπτ]oει χωQιζ γα σαζ δει. Ag τυφλωθoυμε δια γα δoυμε... oλα τα doτqα χαι ot πλανητεg πoυ βλ6πετε το βqαδυ οτoν oυραν6 xαι oαg xdνoυν γα αιοθαγεοτε μιxqoi, ε[γαι 6γα απειροελα1ιoτo τμημα τηζ δημιoυgγiαg, oπωg xαι εoεig. Εiναι 6γα πoλι] μιxqo xoμμdτι απ6 εoαg. Δια γα xατανoηoετε αυττ]ν την o16οη πq6πει να xατανoησετε τι οημαiνει πνεtiμα. Tι εiναι η ατομιxoτητα χαι τι η δια1υαη τoυ Eλ6oυg ταυτ6xqoνα. Aυτη την ατιyμη ε[μαι εδrb, αλλα ε('μαι xαι παντoυ, μαg λ6ει o Ιηooιig. 'Eνα xoμμdτι πdγoυ πoυ ταξιδεtlει στoγ ωxεαγ6 βq[,oxεται oε 6γα συγχεxqιμθνo oημεio. oταν 6μωg λιιiloει, βqloxεται παγτot] εντ6g τoυ ωxεαγoυ. Πριν λιιbοει o παγog απoτελotνταγ απo Η2^λαL o.'oταγ θλιωoε, η oυoτααη του εiναι xαι παλι H2xαt o. oπoιog ε('δε εμtνα, ε('δε xαι τoν Πατtρα, μαE λ6ει o Ιηαorig. Oταγ o πdγog 6λιωoε, 6γινε 6να με τoγ ωxεαγ6. Oταγ o Ιηooυg αναοτηθηxε 6γινε 'Eνα με τoν Πατθqα''oxι 6μω9 με τηγ μoaφη πoυ τoν ε[δαμε. Πdλι 6μω9 θα θλθει με την μoqφη αυτη, δια να xq[νει ξιbντεg xαι νεxqoυg.
T6τε oi βααιλεTg τηζ yηζ, of μεγιoτανεg xαi of ατqατηyol, oi πλoιjαιoι xαl oi iαyυqoI xαl δ xαθ6yαE, δoδλοg xαl BλεdθερoE, Bxρdφθηxαν εig τd' oπrjλαια xαl εig τo{g βqαyoυg τdιv βoυvdιν, xαl {λεyαv εig τα βoυνd' xαl εiE τoδg βqd'yουg. "Πlclτε iπαναl μαg xαi xριjψτε μαg d'π6

τ6 πρ6αωπoιl Βxεiνoυ πο'ιj xαθεται εig τ6v θρ6νον xαl d'π6 τfiv δqγiu τoσ Aqν[oυ, δι6τι fiλeεν i iμ6q" fi μεyαλη τfrs λqyfrs τoυ xαl πoι69 δdναται vα αταθfi;'' (Aπoκαλυιpιg' 6,15)

Eiναι η "oτιγμf'' xατd την oπoiαγ 6λοι oι ανθρωπoι θα αντιxρlooυγ τoγ Yι6γ xαι Λ6γoν τoυ Θεoυ Eqxoμενoν επ(, τωγ νεφελιilν τoυ oυQαγoυ. E|γαι
παιδια τoυ Θεoυ, ε(γαι τηg αqπαγτ]g των πιoτιilγ απo τιg νεφ6λε9. T6τε θα δεiτε πoιεg ε[ναι η ημ6Qα οι νεφ6λε9, πoιoι εiγαι oι oλtiμπιot χαι πoια ε[,ναι η ιεqαq1[α τoυ Θεot].
η οτιγμη πoυ oι αγγελoι τoυ Θεotj θα αναξητησoυγ τα

ΣαE λ6yω δτι τrjv νιjyτα ixεlvην θα εΙναι δto εΙE €να xqε66ατι, δ {ναg θα παqαληQθfi, δ d'λλog θα dQεθfi'δι3o yυναTxεE θα d'λ6θoυν μαζ[, i μ[α θα παqαληQθγ1, fi &λλη θd dQεθfi' δ'ιjo θd" εδq[αxoνται εig τ6ν d'yρ6ν, δ Ξναg θd' παραληΦθi, δ d'λλog θα dQεθfi. (Λoυxd'g, 1'7 , 34) πιοτo[ ειζ τoν Ιηooυν, Θα δoυγ τα oιbματα τoυζ γα μεταβdλλoνται με ι1να ανoιγoxλε[oιμo τωγ βλεφdqων χαι γα εγδυoγται την αφθαqαi,α xαι την αθαγαo(,α.

Και τ6τε υψηλd ειE τoν α6ρα, xατα την εoxdτη odλπιγγα, oooι 6μειναν 

520

TΑ APXEΙA TΗΣ XAMENΗΣ ΓNΩΣΗΣ

Πqoo6ξατε, cld'g λlycυ '{να μυαττjqιoy: δ6ν θα πεθαvωμε δλoι, ci'λλα 6λoι θα μετα6ληθoiμε, o6' μlα ατιyμη, iv Qιπfi δQθαλμoυ, xατα τrjν ioyατην oαλπιyyα' δι6τι θα ααλπio77 f1 oαλπιyyα xαi oi vεκρoi θα d'ναατηθoiν &'Qθαqτoι κα[ ΕμεTg θα μεταμορQωθoiμε. Δ ι6τι πq6πει αiτ6 πoιj ε7ναι Qθαρτ6ν vα Βvδυθfi την d'Qθαρolαν xαi αiτ6 πo6 εΙvαι θvητ6v vα Bvδυθn τiu d'θαvαα[αv... (Πqos Κοqιvθloυg A', 15, 51) E|ναι η ημθQα τηζ Δευτ6Qαg Παρoυοiαg τoυ Ιηooυ Xqιοτoυ. Κα[ τ6τε θα φανfi εig τoν ο8qαv6v τ6 αημεToν τoij Yioi τοδ d'νθρrbπoυ xαl τ6τε θd' θqηvτjαoυv 6λαι αi φυλα[ τηζ yηζ, xαl θα iδoiy τ6ν Υi6v τoδ d"vθqrbπoυ iρy6μενoν BπI τlν νεφελcTlν τοii οiρανo{j μετα δυvαμεωg xαl δ6ξηg πολληE. (Mατθα[oE,24,30)
Eδcb φ(,λεg xαι φiλoι μoυ φθαoαμε οτo τθλog τoυ βιβλ[oυ. Ωg φiλog 61ω xαθηxoν γα σαζ υπενθυμ|oω oτι ooεg γνιbοειg χαι αγ 61ετε, ooεg .1νιilαειg xαι αν απoxτηoετε, δεγ θα 61oυν xαμ|α αξiα, εαν δεγ xαταγoηoετε τα λεγoμενα περ(, τoυ xαqαγματog τoυ Αντιxqiοτoυ xαι τoυ πλανητιxori α1εδioυ 666. Δεγ θα θ1ει xαμiα αξ|α η ^1νιilαη, εαν παqαoυρθεiτε οτην πλανητιxη πλανη αυτoυ τoυ o1εδ[oυ xαι λdβετε τo 1dqαγμα. Διboτε ιδιαiτεqη πρoooxη οτα θ6ματα πεqi εο1ατoλoγ[αg, διoτι θα εiναι βαρυ χQιμα να xqατατε oτα xθρια oαg τθτoιo φoQτιo γνιiloεων χαL γα μην διατηρησετε στtζ xαqδι6g σαζ την φλoγα τoυ Xqιοτoυ. Θα ηταν φoβεq6 γα τηγ 1αοετε. Mη γ6νoιτo. Σε oαg πoυ 61ετε λαβει την απ6φαση να διατηρησετε στηγ xαρδιd oαg την φλ6γα τoυ Αγ|oυ Πνευματog 61oνταE πληρη επiγνωoη τωγ ουγεπειιδγ πoυ αxoλoυθoυγ, oε ααg ευ1oμαι η απoφαοη οαg να εiναι αμεταxλητη xαι χωQιζ oπtσθoχωQηση. Σειg πoυ θα επιλ6ξετε την αντiθετη oδ6, αδυγατcilγταζ γα χαταγoηοετε την o16oη μεταξυ Xqιατoυ xαι Ελληνιoμof, τραβηξτε τoγ δρoμo οαg xαι εiθε o Θε69 γα ε(,γαι επιειxηg μαξ[ oαg την ιilρα τηg Kρioεωg. Mετα την πτιiloη τηg αυλαiαg, ευxoμαι στoυζ Ιdοoνεg πoυ θα d1oυν λdβει την i,αοη xαλην ανταμωoη. Σαg ευ1αqιοτιil πoυ μoυ διbοατε τo διxα[ωμα γα υπηQετηoω τo Πνει}μα τo Αγιoν υπd την oυγxατdθεοη οαg xαι γα σαζ μεταφθqω αυτd πoυ xαν6ναg αλλog δεν ετ6λμηοε. Σαg ευxαqιατιil χαL σαζ ευγνωμoνιil. O οτqατιιilτηζ τoυ Ιηooυ Xριoτoυ. 

tΗΣoYΣ XPΙΣTOΣ

521

KΑΛHΛ ΑΛΤΑΛΛΩΣH ΣΤΑ Π<ΔιΑ ΤΩΛ /tΑxΩΛ KΑl KΑΛHΛ ΑΠoΛoΓlΑΗ }ΑPlΣ Τo/ ΑΓloy Γ1l\<y lΛAToΣ ΛΑ <lΛΑ| /Λ^z| ΛΛΑΣ 

Ε'ιx.43. Aθω5, Moνrj Γρηγoρ('oυ. 

Ειx. 15. Μιlι'η Λιlyειιιι'liιlιι

16. Mοι'ιj

Ι1;l 

_-

I

-;,
'I
"t

";.j

/-!r ,* I,
.;

'

I ι

-i.

ι/ 

yijrL-r4*Ι') ,-

ι"}fid-rJ-.rJ,Ιil -|1Υ,:ι'r:Tti,t;; 1t'ι tτ.ψιl Ψ wy J1a''ι iLι λk' fir'i ;h+"n: j) }tsγr'Lγ"r|'ξnι i'*!ι'!'li\.'*ry'ι,v- ιλooy ι)α'ο'φφιιγ :Tt' Φ *, *l ζuy1'fo' ηf,zτ*οε*|s}L' -' '' _ ''.r4!l nιv," i'Φ". t.y tq 1l"'-L''"l"!tr'ξ '']'' , ,i τ-iλ'ιι.? 1*\Jγo,7τ'; Γ; ' 1^'τ L,rι'Ν,ργ i ^,' σ ;,}
'2

ι'3 i-6;Ι;,'
/

1

|

I

i

i

'J , }c{Γ]'τ^r''-f,q τcJ
! λο "'
i
g
y

!, $':'''',-l?,rl,fΤ*γ1,roi', ".μ',LJ,. i'' β.; r*'ξrο,νsιqφj-'ν,Θτ4Υ '' .F'i" J*'* j._r"l3',fιr ξ*t o

I

I

,"}1,."'' rΦ

i,r')*r, }1,υι'r5' 11Ξν'ra.il Ι''
'ττ'
va

"y τt,v'-1;η ιit\';'"r'; Jινιr^η bi"1n ν, Jι q";l -Ti''. ,)u'u'nγlυ *|J ',''1'''"s 7ο / ι fι?' ι1η ; τ'in "ζ-, - , i * ξ} .'l'r*;'l.6rl,*ι γ;-γ'nr'r9ι jιιΦ'-' ι - Ψ\-;,

*il" n!τΥ-*/\71/ ,i.φ3,n?"'φ\ a^' L''\'ι}ττ r'!r i n} y' c ι ι i "v s ζ (,/ y, u-' a. ι qν'ιι, λ'i i iy' o.ι,' +λ'',ri b1'
I o

r

c

;fii
i

^!'t";r'q;ai4ιi, ι j,.)-r,."Ξ,*-ifri 4fiρ.Ρ;δ; q.;'Jδraξ,, f.*,,' L o. γo'ii.Ι, ρ"'& i Ιfr'''*ι+&.l liΦ cυ 9ι1 ,4 n'''b ,i;'i1ι'r*,ιyΦν τy; :y y

\ys:y i#,'φ+ ''funn * c}, μ " λ'r'_
LLJ''l
?7ο ι

."or,ιΡ

1' yι7,*t''ιft}*'
:

Ε ! h.

aι-

l1υ ylι i ιρ*J

ι,1.*\

-

'.ξη;'ξ'
'

i:Ι': -.;

,'" t;* * -jΙ. .] 1'i"|γ *'λ^;ιn'?iLr|$l"^-r**.iη* υ'ι' "':r!:'* η 4';}+

+!' it',:'#'' iφ:1, **1"- h;'h'{: " |'*f.j*eυ4.';Lι9fi'γ6a.$ον,., t i '.l {;t," wt**t iaξt ι ,.'{:'rirt'λ.; ,;9'fr 1$'',1'r'ζ y i '$ nρ\.ι*r*iυ s.g q,n2''i f<y t' ι
''
.'

''\'ρ)'1

i

$;'4i r'Jξ

E'ιx. 48. Xρηoμ6g AπoλλωνoE περ[ Xριoτo'ιi: ""ooα μiν πρ69 d'ρετfiE xαl x6oμoν δqωρε πoιεiν. Βycb γd'ρ Βφετμεiω, τριo6να μ6νoν δψιμtδoντα θε6ν' oδ λ6yoq, dφθιτoE iν d'δαιj x6ρη Ξyxυμog Ξαταc 6oπερ ydρ τ6ξoν πυρφ6ρoν' μ6ooν διαδραμιΙlv' d'παντα x6oμol' ξωyρrjoαE' πατρ[ πqoodξει δ6ρoν. Mαρlα δ6 fi xλrjαιq τoijνoμα αiτfig''' Axoλoυθoιiι' xqηoμol φιλoo6φων' Kωδ. 281, φ. 103α, 15oE αι. Ayιoν oρoE, Moνη Διoνυo[oυ. 

/f/
Φ'ξa{rι;a' ;4' *ο ετ-,l;c'Lπ j Σ#ε#Φλlε? 7Δτ-ν,oα- ' }* d'*λ;;; i
'Φ

{'-

.-o'ιl'μ}ie ! *' n'iν' . ^ιλi'':* "*l,-γ i} y'τ".-! }r*loi i".aλ &'ι-n δ,i;^'' l>:.ι,"'':'.' '"t*, *o-τυ#J 'rrZy $;'ny'':-Laι c ' '-.\ fiu?ιeηγ δ.ffi ι1169.'' io *ι γ ' :ι'ι-ι-'7'.-ρ !"'*q '}oγ ' i ''
o

πi*.'Φ,u-rσ:/rt βJ tια iγ'

-Φ λ"*' i-,,n' ν,l'Ι fy*' ιλ,i y' v ";4 γ6! λ-rτ,;γ frτ,, 4, dau? :'
ι-o''"λ;γ
+o

{oy' c.r*{"ιι :ι

iν

1j

ι'-'';'^

.

y

)'

;'1o$ τoρ o c' s'ιrI,.r*
τf ι

η{τ'ιιιιγ

iurra1' 7oiam

t&ηr4
*qι &
,,$,ξ

$tυι o "'. e' &* i''γ"' γ,!'μ-!{ γ * ιl Φ /l4ro ::l τ$ ι τt'ι *Κψ ; υ d ot''g."o l,'υ p7ι { τ 1 L-: ο cr' ly 1'ρ ι 6vωyo 1o2rr'ii, υ.f, τυ υ fiJ -fit1+i*:'-,45 -Ξ*ε' ni1ν s' znq4) r'4tΩ" *"ω r., ξ * i ι γ ol' e'i, "u ΥP!Υ 1". φjξ, 2P ou irΦ d Φσ|, ?δ} aJμ τi δ v μ ν λι xio. *al ui"'ξ=
ι
1

γ'ε' i

igδnv*'
"Jrr,o

'Jιl|'',:

<ι'

ra

1,'J- :';,

p' *'

;λ"L,

#i *'
r

34ηιn τ'i

ωF rtj

ll-"ιoyt;fi'μ;ηΦiιo,9"ιr. ι L μι zs i -tι,ιzιτι'" r}, i,,' } rrγo i.'#'
v

^

#,τ.iρ.lι.

Φ

& . τ{o''-b

Ειι.49.Χρηo1ιιliΕλληιιυι'ιτιlφιι|lι,περ[

Xριαrιlιi. xιοδ. Ι67.φ. 15Ιcι' Ι6ιlξcιι.Στoιιζτελι'ιl-

Χμlιoτοιi: ''Χρκlτιiq ΘειiE iμιiq ioτ/l'' 6g !ι'ξi'λιρ !τιιι'i'θι7'δE θανεν'[iq' ι.x π ιi λo ι' ι7l ρτ o'' . A^,, ι,.lι' o ριl ;. Μ ιlι'η Δ ι oι' ι'o ιl ι'.
[

}ι' 1α[g1lq ατ[7ιlιlζ' !ιε τα 1ιιxρd ^,,ρciμ1ιcιτcι' cιιrι1,ρdφετcιι ι1 ιl1ιιlλιl1'[α τι'lι' Aπιiλλιιlιηιζ Jτt'ι)ι r.

τιiφιlι'εi; 

#u!*G:fμ';.

iκ4μ lη τ,}'n' .,*' 2 fn'7 n ττo/. |'υ?'μ. --p|,".Ι, d}x-i -λ,'/}+'φ.μ*

-",i'#}

,.-r.δ} -<i:τrtxP:JL-

Φ!^^oJL1μρr- *r"

4&/ηΦoτo< :'/Jιιr\1

γ'ρλμ*!ril.eλ )ρ4;iia&Iμ.i7<;ryQ6,
l ζ\

-λitτ4 !:-''f υ'n^LφtaωμoψeΨψΧ
4ι4,,4'y"^ ,r*i orμ"1λl"c. φ#**'i,'sη
α.ρτα.{

ιι . '{,

*y'i"*L. ; } 4-'γ6μ, ;"'6a.p$ic.

-JPμδe-

.

qτ.}''τ,

ξ

iδ,ahA*r.l*!, =a καr,ττ'r.τp.δρ
μ.

'\ιzcιτερ[νη εxι;'ερει τι7ι' oμιlλιl^',|ρ1 τιlιι A;rd'λιοι'ιlE περ| τιlιl Ιηαοιi Χtrlιrrτrlιi: ''Xριoτ6g Θειiq iuιiq ioτ[ν'[iq ly ξi'λιμ iξετcιt'ι''ιlθη'[jζ θriyεν' [iζ' ix το.φιjg εig πιiλοl',uρτ,,". Σrηt,ι)ε'tιri ιlτιjλη η A^,,[cι AιιcιτεQ[l'η εxφ,tρtει Σ()ιιλλιxη πριlφητε[α τερΙ rυιl lιαQrι'οι()ιt rιlι'-Y(lιαroιi: "iπ[ τfiν -ιlλι'oy"εδi τc.ιι''τιll,iλ(,ιoειε ),ι1l,'y"α[ δ|ycl oφ1lλματoq yενι'7oετrlι ιlιi'ρΞ' ixrιμιiτιlιq δ! θει)τητoq 6ροιq' iι,ιriτιηγ nqQ1711l λιloει φθοQcil,' χα[ τοιiτ()ι' φθol,oq ^,,ε'l'tiιlετrlι iξ iπkττοι' λιιoι'l' y'α[ πρcig {1ιyοg xρεpιαoθfioεται ιbg θαι,ατιlι' xαταδιxιlζ' τrιι1τcι δ! πιil'τιl πεiιlετrιι πριiιυq''. Kιlι). .5. φ,φ. l2"lβ. 121cι. Ι2ο; αι' A^,ιιlι,oριl:. Μclνιj Δo7ειcιρklυ.

Ειx.

50-5 Ι.

ΝΙαρτιiριιlι, A^,,kιΞ AιxcιτεQ[ιl'1<. Στιlι' lιrιτο oτ[xcl τηq αQLστεQηζ ατηληg

η A^',[cι 

Ε'ιx. 52. Η oιβιιλλιxη πρoφητε[α τηg αριoτερηq oελk\αc (δεΕια oτiλD την clπoiαν εξiφεQε 0 A)'[cι Aιxcιτερ|νη' απειxoν[ξεταL σε παiτι'Qο πoιl ιQαταει ιινα xε[ραq η Σ|βυλλα' σε τ()ιxo1ιραφl[61 τoιι 1745 1γo1ι |\ρ[oxεται oτιl ναρθηxα τιlιι ναoιi τηζ l\Loyηζ Παναyiαq τηζ'
B
ε

λλαtτ ι ooα

< Ι ιυανν [yο.lν. 

{9';[.ιtι'" q+Lufiu, η; {"';νiψμ :η, o'(αμ;"ahι'λ'ν / ι'7l w!''', i τt' qι 1'!; t'fi ρ μl'', h1'),' ι.μ^ψ'f' hη,ij;kb' ii', i,b,,*,ι;;t' i Jα}il'"bk,|" i' .l*' o|^!-'n^u λ,rπ*' 6", iltrJ's'[nnyt -μη.jε.lιr,
^o

_ι

l

J

μ,

ι

|

ι,,'ι

r; ΙΙ',ηξl, i i}.i

+!

r'

r,{J,

q,

o o'q u
"

ffi"λ'ii r.!!,''

!i',

nsJ\', }iio'l,ι', -',;q'i'
.

β)i,}' -\ξ*' J' J {,,i'(.''.)η"'J,' y μj;;λ. 11 4' γι β{+ j φr"jιi*φlJo l1; ilg'*ιlrεl'οiiν,n'-."1,w,6d$j, 'ιlφιi,,q,!
^.λ'7,

g"'
.

ηlfi'

^ιr

μ,J7',

c

+

*Ιriη*.|r*.nr,[,\"i.' ;1}iL{;,λ, ',1iγnι-ι'-|

γΙλsiι*'υ'{υ 'T"*"..Id]ηo.

xo.!,',.αoi

.

i'a.;r4-ar'r,
n

,;';;' n'r,1. ],]}fi1i'riai, q,i*\.aJrl+ iθ-.., :!ιJ, ; u' 1l'ι.τ' i;1,,t.{i! l νμ !'1i ιρ-lv . λ1ιL sι"1 +u7 ζn ^ω ""-rη*, ,,.1ξ ω'.'''a l n +' ei'l"i!*' .'1J, .i,, υrψ,,
_

''.

;

'r!Jtfr '

,ioγb,ru.,

)

,i+μy)n

i*.''['' it^ "ιιai6lι1'lpyr;*''ι., .'';r n, lι1 /"r' ι, ηf !''}1 J -; ; lh *' γJ .'η\*l n ni ;" * y, ^J l'}; j'r',μ*Ξ3i}4'.1 ili' ; 1"',, rl ii,,'Ζ φ θ.)u | \4 r u . . μlr' η -'i β ;'Τ'. ;,ij J η" ;ζ-n.i.1'. *1,'".{J.".J μr. i φπ' ' .t li'e^i,,,,ρr'i"". J'rf,Ι i;},ι ξξ.r1^" . ,Eγr,+ . .

*\jj,

q,ri1olilqλ:-ψl ΦrytJ , -

iini,, ;Jηχ;;,trG

l,

*;,

'

| l- 1'Ιr Jμ 4' ''!,- '4υι\''1'k^1.\'τliri. i4i&r rt'Fl'

.,,Ξl.70 &

r,,

, ',' u iρ\ * i,qfr i ι", i 1fr'ι1, 2)γ, /,4 r-i|a ι -ι \ ρ' ι'ι ,'
:,

^'

;

6;, j r{\'1,.; *iγ, *,i ;'ωnf n'\ilk'; lρ'\",r".}.. o r'}, λ,'''' ε J"{,,g...ii 1ι.\*-flυ n.-''i λ{.*.J |rιυι.}rlι o{1'. ^n'/-J# ,_
Eιx.53. ΔιoyEνoυg τoυ φιλoα6φoυ, xωδ.754' φ. 182α' Ayιoν oρog' Moνη Βατoπεδ(,oυ'
16oE αι.

ιi'iΙ,

'5:rζ'''rii7'.!ι";rnι'1j'
y,.i. r+.ι;μ;
.

lt^rn'

r,,rrat'+tΔ{ ιt(.\rn!' rg.1ι4|)λlξ
.'-,

ι\'l'
^

τrr;l . ξJr,1r.

'δ,;'i'j--i Υ*'rΙT"

αoι,' ζrι&aq

ιi/'"ξ'

;{''

.

1"χ1, 

Ειx.54-55. Διoγiνoυg τoυ φιλoα6φoυ, xωδ.754' φφ. 182β, 183α, Aγιoν oρog, Moνη Bατoπεδ[,oυ'

16o5 αι. 

fθ

'.4

;εr\r
' ι' lν
i

:ρo'- lΔ!'Lι'ιλ-.g} "
uι

i."|ΙJT:δdΓre}
o-i
t

δ:,λF"..j-.δ-

-Ιroeττr4Jno 2

/

.\

t'.

.'

αff

,-"_6oρol
\ {./

€ρ l..'λ-αrl

ΡΦθL,n

rtνoι:,

ΥP"'7!P ξ *.rr*t i,'''ri }ε.ρ-i'ι'

εγc1ι-c;\d

G"+,

1Γo.τε.aσcι#.71 o

ΘeΡΥ.'---7i.Ζ.ι

*-

,Tf

ll oι6-Γρoζ3€.#εror, '-r;''--r-""δ{" * .TΞη. 1J-τtκλli

Ke*iψLρx-ξ
t

4

/(

Ειx. 56. Tol Εν AyioιE πατρ6E fiμrlν'Ιωανvoυ τoi Δαμαoxηνoi Λ6yoE εig τrjν Xριατoi Γ6ννηoιν. Κωδ. 14, φ. 385α, 11o5 αι' Ayιoν oρoE, Moνη Εαφιyμtνoυ. 

Ειx.57. Aνω, η ιtqεια Ειιoπτ[α πρoφητεtει περ[ τηE ΓεννηoεωE τoιι Xριατoυ.xατω, oι απεαταλμtνoι φτανoυν oε να6 τηg AθηναE. Mιxρoyραφlα xειρoyραφoυ' xωδ. 14, 397α, 1 1og φ. αι. A1ι16y oρoE, Moνη Eoφιγμtνoιι. 

Ειx' 58. Η ι(ρεtα τη< Aθηνα< Ξανθ[ππη' oxλαδον oπιαθεl' τοι' LεQατLχoLi ιoτoιi. πQo({ητειiεt τηy Γ(νι'ηoιι, τoιι
Θεανθριbπoιι. ot απεoταλμε yo L α"ιι αy (!-)Qo ιiy γ 61ρCι^'t μ t ι'ο ι. Μ ιxρο1, ραφ [α xε ι ρo1, ραφo ι'. xιυδ. Ι4. φ. 398α' Ι Ιog' αι.
A^γtoν oρog'
]ν,l 61,

ηf

6cρ' ιι,ι μ ε

νο

ιl'

ιloεια τoιl Aπoλλιονoζ προφητειiε ι την Γtννηαιι' τoιl Χoιoτoιi χαL πQoαναyΔ)'t)"ει τoν
59. H

Ειι.

λεξαqιθμo τoι' oνoματoζ τηζ Πcιρθfuoι' Ιν4cιρ[αg: ''δνoμcl δ!
υ"ι''τiig δlq [βδoμfixoνττL Ξξ''. '\ Ι ι zρo1'ραι1 [cι xε ι ρυ','ριlι1 ιl ι'. Κ ι υδ'
Ι Ι ιlι'

1a. φ. 398β' Ι ΙoE αι. A^',ιoν oQιlζ. η Ε αφ ι1, μ t νιl ι'. 

Ειx' 60' Tα τρiα αyαλματα τηE πανιυ kbνηg' παριατανoιιν δι1o )/υνα[χεζ με xιθαρα xαι xυμ[)αλα xαι ι!ναν ανδρα με αυλo. Κατω, o ιερtα-q' Πρoι[ιππιπτog πρooπαθεl να xαθηoιιxαoει τoν Kυρo πoυ βλtπει tντρoμog τα αyαλματα να yoρεioιlν.
Κωδ. 14'
φ.

40Φ' Ι loE αι. Ayιoν oρog, Moνη Εoφιγμtνoυ. 

Itr l]:

ι} ιξ
t$ ri
Ι

ll'
lι iι'
1 t

fi

!

I
Ειx. 61. Η φωτεινη δΕoμη τoυ αατ6ρα τρυπα την αμφιxλινη ατtyη τoυ ναoιj τηE'Hρα5 xαι xατtρyεται επ(' τηg xεφαλrjE τoυ xρυoot αyαλματo; τη5 Mαρ[αg Πηγηs. Κωδ. 14, φ. 401α, 11o5 αι. Aytoν oρoE' Moνη Εoφιγμtνoυ. 

Κατα

Ειι.

62'

Κιυι\' 14'

o ),tQιον Mα)/oζ ).{,QαταεL στην (ι)η|αλLα τoιl τo θεioν βQtφo5 xαι τo αoπαξετcιι τηι, Σiβιιλλα, oι rρειs 1ια^,oι ηται, ιερε[g' oι ιεglεiΞ τιlιl ι,αoιi τηζ 'HQαζ.
(t)'

407α' 11ιlg α'ι. A),ιoy oQoζ. Moνη Εoφι^',μtνoιl. 

-..i

i,.

ffi . '1I i" .j:,ΞF* .srΡ-tξrir"- **_

r :!Χ+lF-i!EΙΞE ! tr irlΙ**Φ'.

-,

μ.*-'q* Φ.€

Ειx.

63. Πανα1,ωq Tαφog Ιηooυ

Χριoτoιi. Ιερoooλιιρια, Ναoq Aναoταoειοg'. 

,_._1

11

116'1t.,

;..] ..'' !

r ,1\.:1. '.,

i .--lδt-

Φ_,r','
{)

li.;.;',
,

:,|-1
1Jr i.',. r'ι

'

'i.

i,,,',,::;,':l:.'::'i
rll i .j /! "j\ i"ι'i ιtι_λ""'.t ιιι'ι'i1'''n j'" -' ' ',']

",',,',,|,
''s.

lr) }r iι, l , ', ι',_ι l" ' ], .ιιl|,''' ' ]' j . l ''ll]]'' ','',r l, -ι_τi'ιη r.]']ι ",!'1ιi'|'iJ. 'rr,Ι,,' ri1 11'ι'r''ι :,"'1r,,,,"', ".'

}l }r-'"r'i

1a μ"rl1'|ι1-

"}:?rt:(1''ΙJ':'|4 ''1in1"'"''''" l;'"'-lr:|'ιj]"Ιι,o

ιηιΙ/lι. ;1 t' ι;j' ι( , ,,,,.'' 'f'ι'|]ι\ ll,rl'r;.,.'lrt'llιrι 1'ι'ιlιι 1l:'ιι Ι,|1.:ΙrΙ..ι.,'.'ι," -lirιl'ιι'f'rrο'ι'rr''t'[οΤ κιri,r ?'rt,:lj' ' '' ' r|,'ι,)',:!λl
tlιi,':"l', ι1r rl , t}l' 'iirιrl'1i}lrrιιl!ι'''1ιl(1ι
I

Ειx.64. 'Ιωαννoυ τoi ταπεινo0 xαl Ελαyloτoυ μoναyoυ τoδ Δαμαoxηνoυ λ6yoE εig τrjν dylαν Xριατoσ y6'ννηoιν' Ayωθεν τηE επιyραφηE παριoτανεται πληθoE μoναyιbν, tyαντι τωy oπo(,ων o AyιoE Ιιυαννηg o ΔαμααxηνoE xαθημενo; επt iδραg 1tραφει oε βιβλi,o. Κωδ. 14 (Συλλoyi Παναy('oυ Tαφoιι), φ. 92α, Ι 1o5 αι' Πατριαρyιxη Bιβλιoθixη
Ιερoαoλtμων. 

']!"τr o

141ο; οl")eif' l''-4''l-' ζ"δtε;Ι} " c'
kαrκε'taΨ' Ρ^?crιι σ}r4'p ;a'eP ι'-roirτο q{1-"υ. "f,αra+"ρ
"

,,t

'

-reΛ{'&ι<εiρoι,π_po}

' αψeliy '' vδd"
+

ζ -γ';γ. "'r'-, ρξ -rt, κCrqτγ-oμ

\'r'λvfil x-r.,r] -..r*o υrι.α+,
τlαJ
. ' -τl'nζμo'-',.rr.J ιr.}. x.π1l s crιβ1-tι,r'l'' 1 | J* :-:-r',

Ψrι'Υi'" ';,f' d},τΙrr+ Lια.ιμ. λ-τ

P.λqd ,.:'ry,

3: Φ αL'n'μ 'rol!,J"τ' ,Ι\ζ r<αJ-rιrι, -'fr/L.',',+l ' ''''π4' Ιgιi κα-rr'ιftg-'?
ζTτι, ιιrjr,Jo

'-Ψwn -ω'εi aξ--1+' Pe μ'Θ.rρ4oJl&, ξ'_ '
. ι
I

'TαΙ Φ o e *pJ.γo., . κιr-.*λ Ιζoο.'τ"lΔ&.ι Jθ--<i' 'τα.l.ξ κ-μ

+* *e4'-Αχ-ι_

-

1c

τ 1 1q.o iι1.'.l' J\Uτ-, σ,-ιΙr?o c l, lη-ιL'ι-'

_r }r

'

Υι^i-r.l.lι,;..ι.iγ,,.i,j1 ι((rrrυ ,l 1Δ 1ι { c'{ιιι
ri γ 'ιιι'rι ιD μ *υο ιi._r'fd}, λ",-.: .},4.ρ <rμ. κ,r. .or-.oΦ*.'rro σ\.&-

SYi

τ-L

l

ιr 1}y'5_

r, l, i..,

,Ι'Jr't'

\v{,' iπa i n ., cλ'Iχτ .τa r ι<αa Ρ "'' ii' 7oi -ιo,i μ r'η.,oθ,rr. μΣ oi'τG r.,+ κ.a, κξroo-: μαi ο i 1ιq,'' irr., i, ;rtr
l

-αrι'μ. -i7 rηacιη-j ,}rr-r_l .rr ρ ,'':. &.-αrtP i iτ lι ρ,a.γtiο'aaι.&μ. γο l..d :.*.π+ι" i-i, \ "6, ;
λ1

caΙrΤτl ι, €

l

n.*P }, .i, μ-..1.rλ.r, JV: Θ'd: -^ Lν.ro i'ρ, -ι ι-. -

' ιr'.κLir6ouζrιι!.

,

.;y'η6. -ruξιι

α-σ_-' -

tE'*'=;;;;
Ειx.
τηg

oε δiνδρo' Aριoτερα, η ιtρεια πρoφητευει στoυζ απεσταλμtνoυE των Axαιrbν την Γtννηoιν τoυ Χριoτo{' Kωδ' 14 (Συλλo1,η Παναy(,oυ Tαφoιι), φ. s9β, 11og αι. Πατριαρxιxη Bιβλιoθηxη Ιεooooλυμων.

65. Δεξια, η ιtρεια τoυ μαντε[oυ των Δελφιbν Ευoπτ(,α, yεiεται τo μαντιx6ν iδωρ Καoταλlαζ πηγiζ πoυ xατ6ρxεται απo υδρ[α την oπo{,α κρατα νεαρ69 ανερy6μενog 

ι-

Q ,,Γ/,

.-ιΙ }.ι''.'1ι rr-l 6σ τχl, -υ γr\,lλ'ι ι 1ι ' γ ,t'ι. γ/* τi 2.-/}. !, { t.r 'ιi'τL}'' .r-0ιι γ,i-rτ iε p9ir. i,

,9u,7ι

!n,o,lg,.,r

ι}

,ι.,i ,\' l '') η, ,',, 1, u 1, k' γnrri4γ,'11 /1r"'}.S, -ιrt o 1, !1, ν [' ι'' ιl 6μ ,ι L
711

λo l ,6}, xα ',ιirrr,1ro ',1rι

1rλ'/''

1ιt j.r 1ιιιιt2r.ll|

ζ).'1'

/, ,r'U' ,4y t.ι 7 li α {r. r Σ ln'r,r 1, ' l'; 'π; i ι γi1,'''

t

()ι'-,rττιιln ,i7'

-$..,rr, . i:,ι1, r'/9,|'τ -z

, -' .1.,,i i t 1,,ιι ι. ι ι

'1r(, '11 ι' '1: 1l'rι''1||1'' ι-.' σ L^n ' t ι ,s }. (' . (' l|'ι'1Ιιl

λ' /o"! r.tι''\ ι,ι 1'ιιl,ι1ι,l?r κ.r, -r, ι ιι ι i'n Λ'l. /.1jι' ιι,
l<li

γ,:^ '1 11/ιl rtr.' !rJ,i,}.lι ,, i'r r,, Ι'.' , k ,' ξ,. ')r7i 1'ιt'i n fι 1 '0,.', 1/, ,''} ,'i ζ -rtr1ι,ι- rrr/1 1 r,r, i ιr r' [p.u'

'

\

3
λ*

o+'

κ:fu-t{1ι-ττtι.

'_ιι_ r.1, 1':iι '' 1' ιi rt ι ι ) Q.}t}lt, 1tl ι' ιι at

i'-''ιl7

;' ιχ' ιιi'

,τΙrr1 ," 1'1,,

|Υc' t<' () -τrι.], 'r aττ') /--ιi a"r-, tr''u'1 γ l ι'
&.r

\ jil .r| ι' ::Υ' i ,'τ ., tr.l c ';,'/η'ιl ,t l jcrr1rΙrλ.}.'

,

"

γΤ

l*4 ''x'τυ\ ι'r' .-ι c' (a .)i,
cLιt ι' Lιf
I

κ*,*7-- r1-'1'
rrl

.

n Φ:l.

'

(τ., t rr.-ιDΙt-Dσ-

lJ -τo l.'l /.',

τηE Aθηναg Ξανθiππη με πoρφυρo xιτιbνα παραπλευρω5 τoυ LεQατLχIυ ιoτot, πρoφητευεL στoυζ AxαιoυE την Γ6ννηoιν τoυ Xριατoυ. Agιoτερα, ατηλη με επιoτηλιo"φiρoυoα αγαλμα τηg Aθηναg xqατoυαηE ατην δεξιαν xλαδoy ελα[αg. Δεξια, ειxoνtξoνται δυo yιlναιxεlα αγαλματα, ε11 των oπolων τo δεξιo παριoτανει την Aθηνα xρατotoα δ6ρυ xαι ααπ['δα' Κcυδ. 14 (Συλλoγη Παναγ[nυ Tαφoυ), φ. 100α, 1loE αι' Πατριαρxιxη Bιβλιoθηxη Ιεqoαoλυμων'

Ειx. 66. Η ιtρεια 

Ε'ιx. 67. To εμπρ6αθιoν μtρoE τoυ ιερoιi τoυ Aπ6λλωνoE, ι!ναyτι τoυ oπoloυ xε[ται τQlπoδαζ πληo['oν πυ8αζ xαι ατηλη5 φερoιiαη-< τo αyαλμα τoυ Aπ6λλωνog, φ. 101α.

Γtννηoιν τoυ Xριατoυ, μlτρooτd oτα ματια τoιι ταραγμtνoυ Κιiρoυ ιlαL τoL|
ιερtωg Πρoυππi'πτoυ' φ.

Ειx. 68. Tα αγαλματα τoυ ναot τηζ 'Hραg xoρεioυν εoqταξoντα; την
1aα. Κωδ.
14

(Συλλoγi Παναγ[nυ Tdφoυ)' 11og αι.

Πατριαqqιxη Βιβλιoθηxη Ιερoooλυμων. 

,

.

?r! r at irt {,r '.)'ι*rrτtι ι '' U cιJ Ξaln{ y11 ' .i r hv | _, .t !ι '.|r-. !λ'1 ι " α., ι rtn''(ηι ι 1 Αμ 7r'*1'L. 1l,.i α-.r, α-πι. ζ\. .'L) 1ιcιl I ι-t: L .' ι t') 7( o Crrf ,ι rrτ.ι -τ-τ]rJ -llJ l'Φ{}, }{ ..rο.}' o Υ' ,l, i"l. t, l, -ττ1}, ι ι' n ΙrηΞrrJ ι ο 1, }Ι ar* f' μ.o r, -?l, p "." .rι$:. 1rii -rο rr _τΙr-r .D _ιτ) ι, wn1r'P -rrr, Ι, -Ι"Ιi Ι, -τ'"{/1, nt Υ |' ,r 1.' &i' !"ι ' 1l 'i 1. }, x ι τ_? l Φ |, ι., l1o " }... l, : k p rrr-rπ rr .r.(i ο υ.yτlJ'
1

'/ιt\i

Tp ,rri1 t'ι. a - ,r'α j ',n 1,,.o lc'* l Δ .) r,' if' η ι.17' rl Γtπ'' |ι )" 7n"L;,', ιτ1μ n7,ι1ι δ'nr{ .τυ7 r: 4ttt 47ιι1ι -/ dE 'σT o.a,τ-r.Ι ιιι nT:-rrΨ)*'*τocτirι 6'τrr't'τr-τ"p ι-.l 6τ rr r.oΡrσ-ft 1, |'-'i r',1ι4' *}ΓFr! ,rr o|/rr 4γ# Ι--,:,ro -r ρ ι''r !' ..' . γ -λ" 1ι 7a' ιτ μ 1, '' 1, ,, n *ft:iλ '.bι4'' 'τι^; -,oi^rii.r l r'g '';
Δ

ι'} ^,' ...Ι. i\ι'' ι'+ Ι' '. [ ι. ι rτ ,'ll /h|" .iνj 'ιι τιs.} / rt.r r. o !..r! l',ιι-

.ιρ''liι

l'r' 1rrrτ-'r lΜ 1,',1'1 σιiο ι, r. ι' ι] lι f' ι' \ ι.τ .l

;;

Ειx. 69. o λαμπρoE αoτtρα5 τριιπα με την φωτεινη τoυ δiαμη την oρoφη τoιl ναoi τηE 'Hραg xαι φωτ[ξεt τo xρυoo αyαλμα τηg Mαρ[α5 Πηγis. 'Εξωθεν τoιl ναoυ, o KυQoζ xαι 6μιλo9 μαγων λtνε "8i,ξα i!νθεog xαl βαoιλιxrj d'ν6τειλεν'', εννotbνταE τoν Xριoτ6. Κιυδ. 14 (Συλλoγη Παναy[oιl Tαφoυ), φ. 103α, 11og αι. Πατριαρxιxη Βιβλιoθηxη Ιερoαoλυμων. 

fl ",;,r,rno!1iλ..u,{9 - ct.iμ ιι&5) γ.11lι
c,

,λr.r1ι
ι111 n1
-

|7, ι

ι'.'' ι' 4
ι

d ιr. ,,i Ιλ
1
ι1

1'

ι',.' σ,''ιιrr?

,Μ
ι 1

λ'1

,o" iι

ι,

ιl

τ

iρ

,'r rr,.,',i1

4 ιι

b c''τ{Jνr

/'ι{cι 1'.ψorn.'/7: ! 4 γ ι' 4*,1',,i1r."" .{., -rr:7 q ι7γψ 11 ιι ιτ| 1ι - 1o i -ι'/y- fr ,\'p' 1 tι a ι ι'c,.ι ,, !/ 4in,','/1 $ 1ι,λμ ,il ι -lu l |''' 1 l'^' r.l ι i rι-γ' 7ιk
u',1
l

L

τ

1

|l o ι11

.

FτrJ o

[,.ο'|ιn1lrιι\7l 1,'r.(r' ' -u, u,, κ a ι'1i; -r ; ;1 0'ri.' ιlιι ιτ! 1 4)l .τ}a'μ i rι'ι, .}Lir.r, }-l' ι t b .,* }, 4r_.{ ιι ? 1!- l'' [' ιl,t t',ι'lr!ι ιι οtι' |'l F'''' 1, /ι 1t' i-.}'*1.l1,
i1

,,οt,,t 4γ'ι-rλΡ λ , 1ι6 prλ lt. -ιιr', i 1,,., η'. ι, f.4 υt' \,'iJ,.r'rr,, 1,'ζ

ι

,)

λ', ιJV:'1.r, 1, ir.;οi'i: ,i 1' /, 1'u ι 7'γ!

ν'

, ' 'ι tr rr ' aJι.'r. 1,,rit, 1,-.rLi 'ri rι,rι tn7i,i 3ι'., i ri1-' a'l, ι' /' 1' -n'.''n crh }r}, li,'r.l,(,rf1 1ιri-l'
{'

|' ι'r'a ο ν

Ειx. 70. α. o ΚυQoζ με τoυζ μdγoυζ. αΙτ6 τoν αστ6'Qα. β. oι μαyoι 6φιππoι αyαχωQoιiy '4αθoδηγo1jμενoL y' H αφιξη τoυζ στην π6λη των Ιερoooλιiμων, 6πoυ o γεQωy μαyoζ ρωτα Ιoυδαi'o, "πoι3 Βoτιν δ τεyθεTg βαoιλε'ι3g;'' Κωδ. 14 (Συλλoγη ΠαναyLoυ Tαφoυ), φ. 1Uα' 11oE αι' ΠατριαQχιxi B ιβλιoθixη Ιερoooλυμων. 

Ειx.

71.

Zωyραφo; o

oπo(,og xατα τo xε[-

μενo oυν6δευε τoυg μdγoυg' απoτυπ(bνεL oε πlναxα την xαθημενη Θεoτ6xo με τo
θε(,oν βρ6φoE.

72. To εμπρ6αθιoν μ6ρoE τoυ ιερoιj τηE'Hρα5 oτην ΠερoLα, ατo αΕτωμα

Ειx.

τoυ oπo[,oυ τoπoθ6ιερε('g την ειx6να τη5

τηoαν oι μαγoι

Παναy|'αE χαL τoυ θεioυ βρi'φoυq Κdπω, oι μαyoι εξη-

γotν

oε Πtρoη περi,

τη5 θε(,α-q ειxoναg.

Κωδ. Ι4 (Συλλoyη
Παναy('oυ Tαφoυ)' φ. Ι06β, 1loE αι.

Πατριαqyιxη Βιβλιoθηxη

Ιερoooλυμων. 

Ειx.

73. o ytρων μαyog xατεβιβαξει τo θεloν βρ6φ0ζ δLα yα περπατηαει υπ6 τo βλtμμα τη; Θεoτ6xoυ. oι αλλoι διjo μαyoι xρατoιjν τo θεioν βρtφoζ στην αyxαλια τoυζ 1rαL, o μεσηλιξ απ' αυτoιjg αντιxρi'ξει τoν Ιηoo'ιi ωg νio τριαντα ετcbν' ενιb o νtog τoν αντιxρlξει ο'l; ytρoντα με γενειαδα. Κωδ. 14 (Συλλoyrt Παναγ[oυ Tαφoυ), φ. 106β.

Ειx.

74' H θεoτ6xo5 ευλo^,,ει τoυζ μαyoυζ oι oπoloι yoνυπετιb; πρooxυνotν

αυτην xαι τoν Υι6ν τηg.

Κωδ.

14

(Συλλoyi

Παναγ(,oυ Tαφoυ), φ. 107α. 11og αι. Πατριαρψιxrj B ιβλ ιoθηxη Ιερoooλιj μων. 

Ε'ιx. 75. o μαγoι xρατoυν ατην αyxαλια τoυζ τo θεi,oν βρEφog πoυ παψoτανεταt "yελιbν ια[ oxιρτιbν τfi xoλαxεiφ τdlν μd'yων''. Κωδ. 14 (Συλλoγη Παναγioυ Tαφoυ)' φ. 107α,
11

og αt. Πατ ρ ιαρyιxrj B ιβλιoθηxη Ιεqoooλυμων. 

ffiIij

Φ"+r-ca
o '.Γo

σ-ι'''σ

/.Vb;J =μ6.$&ιi- iδ-ι,J}"'o '# P ασ ι'-'τ-'s-.''u^rJ

lG

+

.,, .Τγ

ι^.rirι oic
,.")
'

qu

-Γ#--;ρd;.'ι,
JV'ι^*.a).}47 ' T?T
μ 'o
,^'o,:

σt |.l4/Φ y.*ΥT τΨt<J.L ε 7 6^-t +r

+"+!p"

c -.J,n

f '! / ta-,*'6p'g'i1rnr
n
ι,^ ,

}-.Χ'-r{

r'J;:'ξ:x;:'ξ
flQ δ J?
τalΙr-r-ιτ,J {:J

-σο

P

' γ

j.ro ,i
l.i .i
6=

ιr)ι -r

ξ. o9 μ. .i ρ.,i
,r:

i.. ''-.{

cΙ'rτH τξ'

.τ.f, .,i 1'".i1''.
e

λ'/^c o {l rτι 1'Ι'

.

1r_.v-rt . lt 1μ -tΙ;6 r ι o il 7η*'}'ρ ιl . ζ'F$r<Ρ ε i α λ'-.τrrπn,n

vρ iλ -τ&

ι}

'+a-ι,^

|x

r'' 1, -τ.b.|; i,λ) }. i., , i 1, φ/ {λ oo μ ξo -', μ a'i 7,,'μ λζ''

.:.δ

-

oυνoμιλoιjν περ[ τηg εναλλαγηg τηζ μoQφηζ τoυ θεioυ βρtφoυE, ενιil α1,γελog xατtρxεται πρo5 αυτoιiE xαι ευλoycbντα5 τoυE διαταooει την ταxε(n αναxιbρηoιj τoυg. Κdτω, oι μαγoι αναxωρoιiν tφLΙτπoL yια την πατρ[,δα τoυζ. o πρεoβυτερog εξ αυτιbι, L'ψ6νεL την xε(,ραν τoυ, εycΙl o νε6τερoE παριατανεται tτoιμog να πEoει λoyω τηE εoπετ'oμtνηE αναxωρηoεωg' Κωδ. 14 (Συλλoγη Παναγi,oυ Tαφoυ), φ. Ι07β, 11og, αι. Π ατριαρxιxrj B ιβλιoθηxη Ιερoooλ'ιjμων'
76.

Ειx'

oι μαγoι 

Ε'ιx. 77-78' Aνω, η yεwηση τoυ Διoνιjαoυ απ6 τoν μηρ6 τoυ Δι6E. Kατω, η γewηση τηE πανoπλη5 AθηναE απ6 την xεφαλην τoυ Δι69, ενcbπιoν τoυ Hφα[ατoυ. Mιxρoyραφ('εg απ6 τo tρyo "Συναyωyrj xαl Bξrjyηoιg imoριdlν'' τoυ Aγ[,oυ Γρηyoρ(,oυ. Kafi. 14 (Συλλoγη Παναγioιι Tαφoυ)' φφ. 311α, 312α, 11oE αu Πατριαqyιxrj Βιβλtoθηxη Ιφοαoλιjμων.

λ],' -.<.ic.

l<o?

--r,,-λι',,-ri * 4 γ * 1,l,i" , ,,

,,

rfγ,

,*-.

, 

"i#ffi{"#i
ffirn,y"}4
7ηoσ L'ιφt'ιl
ι.".'

frλ':"; # t * [ εν-y "'1*'1lL+-'ι :{χ^ {n ,{'γ,- u ^rt i ι η " #2 "J λ^ο ε1*r'1 4')'^
.'

(: rlβ'ri1r'..ο-.r}{, . \"rοΥ .iι' Φ ,ii"}* ,rι *-y l-" llr* r;'}!, /)'
?'

EΥ ζ* Λ:",o ::4 r g'ι κ !* Q' * o,\ o Ψ!r, :,:,r Ψ ! PPrff1 -n T _ 7τrrιπζa,lσ1ε,γ o " εl.
'

.ye,Ψ. ft! ^'!ι, }k }ζ ξ t|ιι "'λ{"'η' λfrι; 2d\ι -o)t- $ o?n ,.J'gnrδ λltldq.
:t y
u2

φg'(o1,liife''nμΣ$τ2\oy//ι{J'-u;iΣ\λrΓi',

)t"nξr

vΙζρ i .#l'τεχiλt

.

'

i

#
/

-*^"ryffi6{'",$.#iW&
*
ξJ'cJ.
:Γo υ Ro η4"ο

*'r'. ξ'iττ'yoνf;τιl\μ ry s',-"r'..n Ψ ιτ π1 Φ,
t o)o v *ai la'cυ . 6' o ι'ι

!;*xι}:ffi##,#t*''
;
1uΕιx. 79.'Εx τιlν πoνιxιlν ijτoι πqoφητιxdlν ΣιβιjλληE o6ν θει| λ6γoE θ'.' μ6yαν υ[6ν d'oiδιμoν ix φρεν69 αiδdι δ θρ6νoν 8ψιoτog παρiδωxε λαβloθαι'', δηλαδfi"'Θα υμνηoω με oυνεαη τoν φημιoμ6νo μ6yα Υι6ν τoυ Aθανατoυ,

ife 4Βrγ ;Η;.'"1o'yrroτ'sfr;

Aρxi'" Aθανατoυ

εLζ τoν oπo[,oy o ιiψιατog Πατtρα5 αξ(,ωoε να λαβει τoν θρ6νo".

Κωδ.419 (Συλλoyη Λαιiραg Ayi'oυ Σαββα)' φ.269α, 14o5 αι. Πατριαρxιxrj Bιβλιoθrjxη Ιεqoαoλυμων. 

ffif"#fw*r

#

Xρηoμ6E πεqi τoi Σταυρoi' Aρψrj: "'Ω ξι3λoν δ μαxαριoτ6ν iφ' oδ θε69 Ξξετανυoθη''. β. Xρηoμ6g Σi,βυλλαg τηg Eρυθραi'αζ με α2lQoστLχ[δα 'Ιηooig Xρειoτ6g..., Κωδ.419 (Συλλoγτi Λαυραg Ay[oυ Σdββα), φ.269β, 14αι' Πατριαρ7ιxη Bιβλιoθηxη Ιερoαoλι1μων'

Ειx.

80' α' 

i;;E:&k*;ffi; '
:
i

{:#r ;;af,' i#:;'ff!:'''P; :;ν;
">'ufi-yyn'l λti'6 n orΝ'i ;Φy' a'fi'--'1ξ'a:=, 7

;
'

Γ"

.l;

;i ,Ι',ξJ ."qΓ'\aμ!'-"-''"fi γε3: $ is.,"\d'Φ.r, *1
>6

φ ζ{" -

'

zt;:4",##"*ffi:#n qι;υι7ft':fi {rl'a -;'o.λ;'k"i'y
i|iρu9d'd . ιl σ-'d-ιι.4δ\o1)b vι1 ..4.|τ.:οl;ι4o erl'Δυ '

i4'r

"

-;};n'"- Ξ ;;::b :'# ?-} 3 Υ ":'μλ'*. ξι'ι:\.J, -l }aΦ 'u λ'ξ:y κλη;; λμ λn^"-"Γli} jι rλ "--:.:4 Φ{ \ dii n *7o'/ o7' Ο'.ir"Zo,fr^:ft4 {γ ιλ'e" ;,4,{,;%" -σh ιιζi otc -. .,-,: ;'e-δΦ Ζv9ιS-Ιιν6';.'-'x u .' ;){ττdμ"-r.1η]--*' e, λ / _
,].i
,Γ

T>ξ'+' ",,,\i-'Υζ ξ'''ζ nΓξ "Χ"i.ka' - -E' ri tz Ζ -''--t'i 1y "-i:1θ rL'xχ"n .'*' -i'r; q \]'i';; yw r{"λ' -";; ;'π' y' < { u ; 6ryΣi4" ' i τ';;'^} e, Π',' Z;'λsι9 d
'rι? .y

i iΔI

;

iυ ctrυ

i

;

*1

fiμ

o

-

u,-"

,r;ζ;'ξr';#,ffi:: κfr
Ιε

*i

*

Ειx.

81. o oτiyoc ριε αρxιxo ),8αμμα τιl πριilτo Σ τηg λεξηg ΣταιιρoE φtρει την πρoφητεiα τηg Ερυθραiα; περi τηg σφρα^,ιi[gE τoτι AντιχQ[oτoιι: "α0μα δl oοι τ6τε πd.oι oφρηγIE iπ[oημog''. Κιοδ. 419 (Σιιλλo^,,η ΛαιiQαζ nγ1g1ι Σαββα)' φ. 270α' Ι4αι. Πατριαρy'ιxη B

ιβλιoθηxη

ρoαoλιiμrυν. 

ηt'xl* ! *d # }fff/', "#; ?#;;#tr -'." i-, # _-'!6γ,-, ψ;} "]f:'$:;# β''ξr ::'' ; ; ι : : . - ai ;",;)Δr'{-' oe{-Ψ'' ^ "\'{ΦΦ Φ i"λ': ',i'ζ 9iyoμ ,''n*r$fis=ry.r) "| u-Φ:' λ i ξ ;'; i ft;'ilΣ\.'"n' ; fl' " eξ u,i,' fl iξκΔfu4^δ - ii * y1: :& ι γ) ι ι,:'';υy'*'πi μ',δ[:, *' JJ-q.'τι i :'''^ ?θ) _''+ 4;'..'e }:"x'1 .( 4 n,i rΓ,} :} ψ1 - Ρ''^";δt"T ry (Tξ*λ''yT ^"'' ,'rcJηΔP'7v7-Lzlτ.a
{u i+

λ

l?;7:ffi
@ aΞπ s\9' Ρ

Φ.n

-

;

"

,

λa^(l +,,,

ε

a

-

λι7d| 4

i.ηβ

ι υq'θ i''''L:NΓy': Fn4^'ε}'rι :'Φ^x iriJ, ea * ι- *ιι
*1

ιιvτ"y' 4a

TP! 4λu

#'*wi*,nq,$,ff*i"^
i..i )
>7i;}3j r."l3. n *"" λ,." 2;; 4,;'^' ν {'',',, l1x* :r-- Ρi " /λ Τ r; -{ - Φ+ '-;o' .io'n1u,: xικbυ .ιι7*ιl
,z ., ι\

ιλflπτ2Ιq'i"o

iν

:'-

'

a$;'ε

v1^*L . :- il" l" u "'"'7-i$

*;

Ε'ιx. 82. Xρηoμ6E Σi,βυλλα5 τηE Ερυθρα|πE περ|, τoιι μαρτυρioιι τoιl Xριoτoi: "tν'o7xτo Ελπlδα δc1loει xαl φθαρτfi oαqxi μoρφην- xα[ πtατιν dπloτoιg. εiE eι.ν6μων yεTραg xαl d'π[oτων ijoτε7oν fjξεr δcbooυoι δ6 θεri ραπloματα φαρμαx6εντα' δcboει δ' εig μαoτιyαg d'ναπλιiloαg τ6τε νdlτoν' xαl xoλαφιξ6μενog oιyrjoει μη τιg iπιyνdl. τIE τlνoE if π6θεν fiλθεν "/να φθιμ!νoιoι λαλi1oη. xαl ατ6φανoν φoρ6αη τ6y d'xανθινoν. Βx yαρ d'xανθr0ν τ6 oτiφoE ixλεxτ6ν αirΙlνιoν Βoτlν dyαλμα. πλευqd'E νtξoυoι xαλαμql δια τ6ν ν6μoν αδτcδν' Βκ xαλαμων yαρ oειoμ!νων δπ6 πνεiματog d.λλoυ...'' Κωδ' 419' φ. 271β, 14αι. Πατριαρxtxη Βιβλιoθηxη Ιερoooλυμιυν' 

Ειx.

83.

Σινα, Moνη Aγ['αg Aιxατερ(,νηE 

Σιyα ε(,ναι η τρ('τη μεγαλυτερη oτoν x6αμo xαι περιtxει περiπoυ 4.500 xειρoyραφoυg xc'bδιxεζ, ε?t των oπoiωy oι τρειE xιλιαδεE ε('ναι ελληνιxo[. Ειx. 84. H βιβλιoθηxη
τηE MoνηE 

;*;ΧΤ,-,.

^.* ;Τ

otr',, : ',, ei " εd: Ρ ψ"η'o1, "L--.^.-'"' Ι]'T i J,.}1 Ι ? ττλμ P ;"}: -oi^ -ψ "ξ, η *;,,; η",Τ ι' λ }'1 t .'ξt' ι i. ., -a1' μ-o,ι o rr j i:.ι.^i'J o, - o*^y*'al*i. x g1 ",, γ' λ ο' e-\},rrο}ar',;,t'η,l. { i "a: ξ 1i c.ιζ ν-ι ι.lιP \ t-e1n, - cl)ιξfo ; &jlvau;r.liη , ιιi γ-P "i,_.l μαrΙoUΥ - υΨΥ- *!ζoP t_ηToυ8pa"?/rρ,. Pr -r ι p-l^-3J- -ξζ'i,Η_.";L;,ψt'i,,i -^ "ζq,,

-\*1 1

o;,-*iξt'",i .."-\ι + Jii+ ι'Jτi,t.,ι "-Ψ:','"' οp 1'11ξitnλ', -, -lτ.λλ '}.rιl :ry-tι"ι-,aΨ.o 6,i, ,λ.}" ,r, -ai'λ-l"j pοJη^lo, | ι" ''
,i< *,
f

λ'
{r

J

.'Φ

:;Γ; "ry,
-

δ-rλλ

;;;{ ;{ -^T*;#il *;β j J',;;; ";tr" ;*Τ;
ι!,,""?

lr arΓo ρ -s-l

-\i,,;rμ

-?r.",F, )ι'-L:. Φ}--*rvf α.l δ.1, }z{<υ .. ι Υ?- μ} $. +*s i'Jμτψ d μ", i μ* ;,'' y'p *e *j .jι'i γ'ρ ii ι*

rε 'i Γ" o t .ιφ o|uοp .ni Φη"o ζ:" r ι'-i Ρ ' "ri'l.".r.}Φ ^,r* r<rnrrι^i.μ' -ιLx"rrλ'..i ο i ιaο,i 1; ;, i J,λ ,.' ;'.j" "-\;,{Σ .&'l"i'hQ't ., 6λ *J ιr}Ι-rι,..(,Φ , . -]_ + /, . λ i ι' ι'.rρ *Φ 'l i f nn y b''^ψ-λ. .:rF j, φ" :'ra{'
',J

Κ:: u-ι|-το v'rrti , .:

rιμ_L.

Χτ..ρ a rl'τ*'a';lt*,τ{f }--f '.,P ;;i:ιj'ομib}"; ;r' .tδ ο j υ .^,., f t+;+_t,i + ξβr P i -τ'ιιnftγi}'ενyι' #r'rλ-μ-, 'iJ*.,'i ,,-.k o #'"- ,* ".ι1*ιiμJμδ- μ'.i.-,oη, "i:,γf ΞeΞ!"n'f" λ'λl' i. i ρ "' Φo-o'r, .rτ ), i l'. .. 1 μ'-.μd;ff i'o':ilρ"μ' λd? 04η-o P-τττl -''"-?r'" y i -*

ff"γλ

Ε'ιx. 85. Χρηopιoi, xα[ θεoλoγ[αι Ε,λληνιυν φιλoo6φrυν, ΣιναΙ|τιxoζ 327, φ.234β, 15oq αι. Σινα, Moνη A7,('αg Aιxατερlνηq' 

;

lλΦ &n P"} J,,.*ξ,-+ u " "f.κλιi,'}ρo,i. '', ", i } φ .-tΙ1 r r : ::,, " . . κλ---ιrJ'o}j, 7*#.:cνoμ' |(α, ly-λfΡ ι-rd}o μ ι . H Yε-roυ- -5_;ηoο. δ !7

i}

;i

"μ-1i tJ'*,θ't-rn i l,-+1,'--'. +#' " -θo #r' tξ :,*r.'λ,ro ,ι{"{, oΚqΨ":lffi"'-B/ar^'
- :4,uκ6

*λ+{. o;-"ιi7ιι'i-.ii'r-,), κδξ, ;,;i , Ι' ι -fr - !' - \\z f i τr'l,' i. δΛf1- c α1rro δ.-π\+, Ι, x. ι o υ- ι): μ κ.λ +, *'η''',}.-_r *'.i".., ilιτi .Ψ' ΦΓr Φ: Φ γ γ i
te|".qλ"
.

o..

;iκο L nι .-

*.

-+"t- Ι.. p ..i'r. 1 μ")

'

' <,rΨ<o P "τr? o ξ'-ι;ι-r' o &Γ* ι' μ *γ μ i*ro g x'."'Υ'&:-ι{#,.i ε.; d P ' 7i μ ι,,, μ . .Γ .τr"i .: " .-τilt<ξωrρ lαraο p-rd r ;λφ y ;λ-7i. f ,ιi q1fii. P.i\.ι-},-τΤ κ}.τηΙ7.εfu'-'..,i g?

'

1'

Θ s.-!.a'1ζ' ?_Tι''TP-

ιζ:!-tz

:ξ

+*
'

,i .χ η' ι;

a

ι

6'.'b7!

;..,'

χγiisλ

τf.,i

+n{

fiρ pff.r €io-.-Λ:,7*,P l, o t ρ-,?qi . ,-rziΓei τ\ v -ηΞ ι.fuiΞrμ;, . ο ;+ -. _ Γ"' q+' -P. Φ a$.,ιL }' ..i ο},)*τ-"., Φ* -τ.p'".. i:' f,i' *-τ-fλ., 6ir- r.ej, i-1μr, ι' *l'l x. dl_r-i ιJ ]i'.r,'-LΞτδ .g1-fr .

tΦμ"

ξ

7.p-c

i'

ΓJlxf ry.Ηfij Φ'Η- #r* b,i.*! .i"ρ'.-ri -+*,Jo .jιd l-"'ρ
δ -.g1.ο i, >i'a 5γ.:'.:.c δ\ε-:qη'{-ττeιrι, -d lι.i'ο π)- d gi_τ }<"r #;' o c ι ".-i'_1}j {,*ΗΙJ -ri-"'j; -τ{λ:τ..iξl tt{*r--l, r'i.η,--'*i-"'' & r β' i.- zj->e,j' *"* "γ ζ}Φ'{

.

j,

rr- o,"li'" . . (δ'6, δ.' Q)oμ.

a

1

-τrP

ι.
"

ο-τ-ι.ιJ,

,'ι-rλr λ' γιaaι.:, ..l^ri 3 i:υ "+'bi' i *j δ.f}'τ1ft*.ρ-λ -:iΞ'oo'rt, r.L ξ ;λτ""
γ
*''
'

ιf

.

Ειx. 86. Xρηoμoi ια[ θεoλoy[.αι Ελληνων φιλoαoφων, Σινα'ι|τιxog j27, Σινα' Moνη Ay('αE Aιxατερiνηg.

φ. 235α, 15og αι. 

.-ι

ι! 4ι:.tiq."1-; l l" " 1fu-'|-ι\',ψ;r'.,κ."rlη't!. ] δ' o Θ) τrp'c,*^μ cι<P\ +"μ.'r^o^#)1,ω /rzλ-πλ.λ -$-6p cι -..γ'-.a\:* e .Ξ.Ξ 'πτ x Κ

x"*;*}Jξ" } μt;oιo.δλΙ""5;s: ιξ+ο"1. λ.}n "?.
γn-y'11
+

\

oc

#;

c',i*ge "ξJ "1,s φF -a.- ξδ Φ:tη.''πδλTα* δ'/λ - μ -rδφ λ τrpΞ 'J6lμ -1i "61-6r rrφ G }.τrο4' τal '. x r'4_c-

' ε;*.r.yδr-q#;'. ii -t ε;-(.,'-. o',';t ocr{δ.j*φ:..\',.φ.d;'δ ii; *s*;;; "'$Φ ii : "i^rτ'f .

';"ι

ι--

a

d-i}'J φ'+.-rr+ i",*'fi}"Ρ iμξf ι-rrοy}1o* .'i*o;

2,η$i μrif'i *Φ'jΞ,, i; ", 'ιiiκ '6;, .'ili.i]r]"λΤ ,'-rτ'G\iη,ι .+λ, φξ--*t -*δ ", .τ.ir-r.?)c+j 1J\-{ ^,.ι-;..ι -i, e υL+Φ^.{' oJ -:'-δ Φ'+qλ' ,';"*'.t' τψ -π -ie.e rr-o c o: ,ε τrμ' Φ ιιx;raNυ'sγ}' -0Ξi ξ{' )rσ ι ε-λt
_

IιβJo(- , il },\rqπ'r.lρ6α.οrl1Δ'r d*.τn λr7ioρ-*ιtiτfl χ; '*.#-* .,1,-Ι" Φ io..,y.ι',,ι-.ryεi "sfi., '\ δi r;Γ>a_- a z zι'ξ .ir-θΦi" p ,-.(tφ r -r;}i ' +;J.{ .,'a.+ δ -r" μ j:1.*p;"τf '1i11,, e "-l5εi i' i δ"ffi'--ιi"eil1

.:--

J "1 μΙ' (et γ,'iξx' μ t|' γ'' ω p'λt'' i μ δ ω -r.i,i' .: κ', φi μ-τo'μ r,--'.'i i iι-1iF?'P;ξ^n {τ"'-i#' -*r ;'ql *; η; T -,δJ ," 1:; -'rr:t, *4γtf.s' ;'r-r+ λ' -7l.,,,η" :' :; ; μ cη il f,* "
;, u-a i' {

tβtfrfrii:s#:tr;l{*}. μ;a, '-iil- -* ξ d, y*r\' *μf"T""
l#"ξ":"Λλ f ),f: ff;#' j:i- ; *i#; :ifiΗι :: ι' "' ;τιQ'
.

:

-rιλλαι i

,. ρ

'J.' ' {c.V*Ρ o i' '

Φfr

7i

nr o

'

Ειx' 87. Xρηαμoi xαi θεoλq,[αι Ελληνιυν φιλoo6φιυν, ΣιναΙ'τιxog 327' φ' 2j5β' 15og αι. Με xοxxινα ^'ιραμματα ανα^,,ραφεται: "Xρηoμ6q τoυ Aπ6λλωι,oζ δoθεTζ Βι, ΔελφoTζ πε8i το[ Xριoτo6 xαl τoσ παθoιlE αiτo[''. Στoν tyατo oτ(xo τoιι y'ρηoμoιi o Aπ6λλιυν oμoλo1ιει"'"nro'6g Εμog Θεoq ioτlν''. Σινα. Moνη Ai,[αE Aιxατερ|νηg. 

;:.

Νp(.

-,"'ii,_-

,"φ i,7r.o' 1, ;

{" μγ .λ j -_tΥ γ,η ρ'.'{} ( ., F ,}l ^,+ ;;)τ .{ξ.-.ge-i,,' d,η'1 ; iτ". fd,}'ir: -' "L|'Qiλ7 Tι.rΔJ} o,ιΙ_ αΙrr \'. . ι . D a ;-' ι'{1 ,. ουλx r$-t Ρ ι -Γo}, ^.λf )if ι *7lιιι ,

J, iq*' i't {λJ-c \f '' λτrit ψζJp r oi tJ-μ, P f,p -e . τrt . .i 1, ''ι 14, δι$ ξ;.'.{'-'-r?l "γ-f ιψ,-iλi/ι-f:ρ: γ;li' ι:Q.d lτ"c..ξiεγ aΨιυl-c fpJ-i ;. ;,.ι?Φlr
τJι
:p
L"
r, μ

i

νηΡ o Φi\r, t., 6 '} -6

ξ-jΧ.

+

i'

^,φj.πιr,c.$ $t i-τo."ιr Elo(, }υ-r *'',Φ..*J y:i, lη'--.ο τrp f
ο }\.o

'.

t$rι?.ι}'-. *i,
iiτ-gr.oJiGμ'J

=t i .- τr? 01μδ, "+P "'+ *'f / ψ i τrr cs ' nT.i, -*ιΞΞi ,qλ λ i' κρ * - n,.x ι-1 P \rr ι Τ-* δ +Jλ, -,t i -oio -λ"* i o*ηi'ι, -1,' -J-ι *.+j Ψ δbμj rr -ιrgp ; ; ",tr s .f}t μ"τilf ιι-e. "")."ftι -,, yη!^1 ,μplrr ηΣ }i:.. δ*-rτλ ι e, d, *rxf a'Φ Q,ι, l' i τi; Γri -π, dτ-.rr}. ξ no γn 1' . - . '
1

-a_t ηoιJ+ } .υΚ g'f'Υ ;, -π., o Ι Y l, Φ,i'.Ι' Ι.

e

orr\: j,
,

.

i-ι.rδ7-ιi'μ-ri-ηi oι/,j.'Jp;."i η.JT*,.ri

ξιt -d7"rμt,^a.;'€+ Ι}y Γ;7ιι,οπι & ι "υi -η9n δ\iτ., κ'J o, μ.P σ. δd4^$,, , ιλ:'i doλii -rη rrrti. ιlxιιa1.- 1'οa ι
'.

-r.p} .-iJIν"r.Jηrr(

e

ΦΦ,

Gλ

"
,

Ειx.

88'

Σινd'' Moνη AγIαE AιxατερiνηE.

Xρηαμoi xαL θεoλoylαι E'λληνων φιλoo6φιον' Σινα'ι|τιxog 327'

φ.

236α,

15og

αι. 

-ru', Ι-',*.,".. ,.i..''._.
-^.

ΞiΥ.-.r* 4.-. σl_ρ r ξ c r

- ι: ξ a/$P:Ρζ(tιυ .l-{a$jδγlη13'.τιo1,,6;_= , x α' -''} rri -',, .Τ) λ ., do-.,io * "}e g, -μ..r'6 *o, -'Ρ ti dsβ 2 -',, 1. .1Q-9.1, . "- ; Ι.J,l-λ or. q P .€: eqq.,

:f::

;.. J),.errl; ':i*.-.'i'-':- -,: *,'fua6.;,+'^-,',.i. .,f, -t..'-

i.: *n d:"1+1-

€,'G P -. rE ζr, 3τ, P' {c Lo4ιιξ9a o'-'' ξ'u, oi P " τo,Ιpl4j.r -,,,*fr} Θ;_. oΞ

-'.

;;'

μ ιι-ιι ι ^ i' d'{ 'τL--__

ιαj qc

-; Φ!a'l dγΞ' -; "J!a*, # :γ tτω ei ni ci
ryo

i'';Ξ' d
υi

a? -,7i s' ?-ijrri rα..αf crLu-','
i

ζln;'! κi ξ' - o'
ar

γ

α-c'

αr

P Φ P c+..-r },

"τ'+'''

+
:'} -

E

.r- p λ}3.'.{ι,.,-ρ ;1,$d ! ; + *,rn:\#; ,.-: $ . *'ν$? 'τ'.Ξ T Jfr^"#6o +", *., J-o..,*,,,,.o ' .-.-Ι* ιrΔ'-λ, ι, o''.' * λ li*9., ι..λ.r ρ(i-,*:.-^ ., ..'. -δ, * -;'7- i x *y n', Libρo-,.o ;'-αρ'i,' *-. " .: $ ;- " {
!

' : r ιi Li.η

l'-a.:1.]r

":l..

,α

1{Ι, . ':,;f.-ιi., {.-{..:.. " ..',-x,j'

--,9

1

-Θ.,β-.Lr b -ie'' *'(n ι, J,Υi,,
Lrf-}-"
'

rr.'; '{*,r-rλ

uu,

uλ

σ ξΥ6 r. fu J',oρ'η,,-' .-δ ιb; ;4' ω 1 i6 oi-n. $o, -';r)"'8-λ6:"' Ξ 2ξ -'9' "'' '-$ ! 6 r^' . o-!rτ4t, i aιΘ'b''τLΑ'lμΦ Prλ1'7πδΥ{\o' Jbν
.

j-r!,{ i, . <a.ηdλ /\ ^τ i.o f,' γi, μ, j.'tj,.' u o .δ o7\ ...',';'n,\ ^.'. r,,' J}p -' o ) d',' " " g},
o

o'ι'rιc ;.1ξ-rι,.ιr lτ1, . l-]-,r]...t*.s* .,, .r.., *"λ. r r'ι- 1, € i .r:, νξr, ]

*'i)*, λ''',
-.

,.

-n.u

h*λb

,,.-'. - ;

ι,6s.1^-.ri - ;-'A' ηr q: €-_δ Jn:"i'; &Lτa; txo ι C o,} i'ο, -' γ', o) i*'ν; ; . ι o.-ιττi
rtd.'

Ειz'
εL')^1/()

89' ΠQoφητε('α τoL|

ΣiβιlλλαE τηE Εριlθραiαζ με CιχQλστLχIι\α Ιηooιi< X)ειoτog...' απ6 τo Ειιoεβ[oιι '' Εiq τιiν βklν Κωνoταντ[νoυ''' ΣινιιIτιxιiq' 42' φ. 286α, 14og αι. Σινα,
ζ A ιxατ
ερ

\ Ι ι.lι, ιi A)ι [α

tν ηE. 

i

on

oo

..A'ι'
t, tt

^Θ.Ξ*' :Σ,oιιιιoΘ&γ .tr lι Ψ
3

:er-Y ffΨ ι'' q9
}τ}.

3iff6#{#;Ι#ffi:# .fr" t*;'+. o*}f; €r'sη *TΞΦ
ι
ρι

--;'ιrιn:m

u.d o, o.,-$
y

*-','i+ -',; +!Ιe/',

1'-.,. }

n.-t,

Prσ

\-

-

*#,

JL- t-

.r- r;

;

γi

n?

*
C

tt

,,

y'ιifδ; ΨPγ
x.o C ιΔ.o a\a
G

''s,ΗfiΨξ y:*:.γ ;t"' μ, fi**'' -' *i t- ξ'*f ;';ιλ:'''b
*+' τ,.'l c ?}τ ι' ι υ * ψτ*ι-('-s*uι
.

y'V #' c,ll*r. τ':4,
σ.

a4'6*
ττι

-?;'

οlr:.δΞrrrα, Ξσi'σD} -ΞΙ; q' r, r!!;nn u'λν'-;

u

a aa 3 o c

|.β P ο''Ξ,Ξ.1ι .τe' - o

rι|.o

γ

3

t*frGηι κ.'u
'ι,'ι)

2G: P", "
n1'

. ft:"Φ:i)' P Jl',,*-" o#
e

t:'-h,
tt tt t tl
tt tt tt
.l

(_ρ .ι: ".'."': ^2

t#

νιι υ 9

ρ *'ιΕι,.d,

9.:''tΤ

rτ*ι,
'

q

".-}.,,"JΞμ,-.*.ixlt$ηλ; "."'-'Ι'γ - ]^ ξn ο * Γ* - "ql3

#'*'-'!μ & λ*γ q . -?μ3-1λ b J *''#}t- 7''' * ie, - λι f'τΦ :'Ιf,' γ'6o'' =i -1"'γ7'n; :'Jηif $ρ i γ c e ej7', 6 ι-c.' a ν Φ κΨ*; !ξf ! *'tη v ! t ι"'' c6v1i'tτ"
1ι o

νon-L,i ιε &|Jιfi}ιa'i.
ιι.o
ι-ο

'' r,t* ηo

Ψ, i,Υ 4 "η ^4*' .{c:ιq',F:'ν"f
r*

r

3"ι!ι_

ξ:'

l,{ο e:rττ {λc
ο

*,β;* Ψff.
2.,

o*' α'r c \l ; ηq

:;ηΞ9{,

a'oι'a/c'

!

"*l

ω aι γ

ξ-ξr/J

q ο o eτοo ο'eι L+o

o

'

e/ιι1αΞjη|,J\iJ-" γl'grvL:''9B."'' -rτιiQ{-;$,rψq'";νu,T'o

€_ .,J {ι

3'e^γ.1Ψφ+*

,,

' _:9r.γ* t xαr-ιπ.cι,rΘqλ--:'. o: , r1-'t{oΨ μ- ' craΔΔ' '-'γξic tπotτι+oι '.τυ Φ e *'ξy.}.., 'κδιΛαt Jop'r6η1 *rnf y . oιn τlεiιyJδ},..,, .'
.'

q''''"

ιLl'

"-aail'

Ειx. 90. Πqoφητεlα ΣLβυλλαE τηg Ε,ρυθραtαζ με αχQoστLχ('δα ΙηooιiE XρειoτoE'.', απo τo iργo τoυ Ευαεβ['oυ "ΕiE τ6ν βioν Κωναταντ[νoυ''' Σιyαl:τιx65 42, φ. 286β, 14oE αι. Σινα,
Moνη Ay
i,αg

Aιxατερ[νηg. 

'ι

'

t"'

i,

Ι}-μ . )'.r,,\-

J-{, i gr= fraιι*, ll :-| }f ' t', . *ι, I cΡι*rJτLt Δ. {.τa,, r*} μr o r_''lΞf l"Po fo rr. . c ij
:

η
t

,,
ta

rjτ'<ir".*η-.o- _. fi. ' i*r.it ιj'δο 'τ1'..}*ι ο δ.],-;ri riy ;,=-+r-rτt . .- ξ'Ι'<-fiii--'€i f,τ''υo --+.-: λ,ρ r) .;f,i's/.",' . oi,lrιrΙY-'.-."' o''-6 ;';,-i +, δ{'-a ;" ?o P ..lτ"-ι" r,**
,.giq:ιl
r

,,
,t

,,
ta

e##;#:*ffir-,;'
9

-,-lξ; φ - ι.,,'a.ι iτo

'ω#,*

}

λλ
y

-'τ'

\.

S
}

.'-t.-?ΦF'ArΨ*.ate :-{

.--,

L Η

*' o --oo F} o rΙ ι*fu " o c' Ζ o La: - \+ *- oΖ-,- u. ;'JL^qι *, o ιrrοc o,*l q

γ&ir''+

Υ p.f*q.

*' g$

-.'

i^i rr μ' ru$χ ce,Ι ψ,μ-", ]'i1yμii r'rr. c'-ι' ::-'":1' U "-. γ αιττ'.oιi{ ,, μ }' o aτ
tφ ρ6{
43! {

.τΞ.k, # '*$ -f -...rφ N λ..j\,.
τ

- :l *

!'#''d*,+'
ιl*
? :-"

ξξqξΙ-gqc..-i

'νi-."".ro".i.μ 14';4%Δ:a'.-4ι*f rr-.ι7, "yi ρ ' c}"rra-'α6u*o 'φ''-':"'-'τ| P : T γ.n -c i'..1\Fa.y e ρ τι .f οι3 rσo'JΙΞι'}
ι.β.'-''| G og κξ-ιΦιPoP

οjτ.i'arτ

f :: . }Ψ}λι,, Ji:'E,,ι\o' ''iτt'lι'α-f 'ξJij $irr'f r, --]' ιi -ι'e *i"1'''
:

-+l:*ο;*,;j, -λ''' ir\'γ" $# : f-...:'-; i' -'a1βc-',-# Φ,-:Jp enqJ.ι, ", r, eτιι y | :t.,j.η1f ;8b1,-ι;rι")j*o"..r".oo-J]
Pu,
Po

'.,ττ.'

atr..r',,l.o}uττa.'ιιc4tοl* xι

.

Ειx. 91. Πρoφητεlα Σiβυλλαg τηg Ερυθρα[αζ με α1tQoστLχiδα Ιηooυg Xρειατ6E..., απ6 τo 6ργo τoυ Ευαεβ[oυ "Εig τ6ν βlov Κωνoταντ[νoυ''. Σιναιτιx65 42, φ. 287α, 14oE αι. Σινα' Moνη Ay i'αg Aιxατεq(,νηE. 

Eιx. 92. Βιβλιoθixη Bατιxανoυ. Στη δειiτερη xoλrbνα απ6 αριoτερα ειxoν[,ξεται o ΕQμτiζ
με φτερα στα π6δLα }lαL στην xεφαλτi. 

Ειx'
Β ib
Ιi

oth ec a

93. Ερμoι1 Tριoμεγ[oτoυ' ΠoιμανδρηE, vaL 8r. 237' φ. 1α, 14o5 αι. Βατιxανo, Ap ostoΙ ic a V atic an a. 

Ε'ιx. 94. Βρμoυ Tριoμεy[ατoυ, ΠoιμανδρηE, Vat. gr. 237' φ. 1β, 14og αι. Bατιxαν6, B ibΙiothe ca Apo stoΙica v ati can a. 

ffi γ1Jl ι

'

r , r ιr* \' : 'rζ γlνq ιL

,λ.il*l;f +τtiμ ,* i a. \_ ι |Y ο -* . llιf' }7.'δy .r1ξTl.1lτ'-".v.τ{ .1 lir.d# δ.ξρ io* ξ" ,1iΙ,ft {ef *i .r. J, ft & 1. jμ,.r, $i Φ-g iε, d*./ ..{-orr$;,f a .μ, ;" : Γ*rι r}, *qξ dλf *c'
ι*f*xi -ι*,9
,

*i f-, , -, .' λ, g _F *' Ι-, ; , r:ξr*'- f +.,ι{. *.. μi,*}'J s' € {,", t Ο. ι*qζ &*t' "{}*+π
,..}

ξ

μ;ir.

"1

-"-.

'r'qo ι,!.,.. i. s.i,''io, nλΞ; irψ #'ι,:r!l'.'.'** ξ .
{.i-}* 'ι Γ*'Λ 'u} Ll "ιrr} 4'ι t *-., ;, . *}r.*fu, t:ιr 4:
'

':.;

r'P,i'i,*rtj'#'.,, a.'*i

\ ι,η- Ρ--n r/1l ' ,'ft) \ '-τ'-ι},'..ι '}μι'| ιrLrι*uP..r.a\

i,,,l ^.rLlΦ]μ tff, +^|..','.,',i.,J;ι ι
{.:;μr"1",ir, ι

# iu ΙΙ4i;

g

'tFi'+r1
i' ι*-'

-i, +'-d

.-ι*-.;n. ζ ο l . -'λ' EΚ',\.ιι.tr 9,J'rniι Δ''f υ r ιΞ }- " *ο'ιd. ι'D'-7:?;

;'rrι'.'r'r'* iι.* i--il'' r jrρ $=., {i ;#'*

rrι, u *γ μρi gi1.f iΦy} *, -r;ι" t' yl Jorr:i, . i{; {i t,tιι-T{r:j qΙ*;' ;t' x*{'-f, ,διυ: #}:ξtrr, fiΤ-Ti* iq'1L2'dι') 12Φ"iJ, Γηyi μt't ι Lν . al tr . ιf, -τ1 t4-' ).'τε. * v. bl PΔ. τD9 τtT Ι ' =.,*"ri'c., l # λ rr' {'.^, f, , 5ι i *-1,11 7η. ξ' -r", n'.,'', γξ';f}r. 'i'l o- πλ9, ;; i"7n1., L;'a dJλ irψ 'n1*+- }

E:rΦδi #' ψ'Ι,r) ;Ψ-*ρif .'j,'r''i'Ξ'
Ιi $o.

fi/

'ιl

L'l*;.

,

,

,

"

i1f

.

-'i }d. *';.. ε i' ο"Ξ,-f dχ/. i{in,,jF ffπ Ρo,}ri "oλξ#,'rlτi #;οa?*,xr&rr. *j'**.

8

Ε'ιx' 95. Εqμoυ Tριoμεγ['oτoυ, ΠoιμανδqηE (Πqoαευxη πQoζ τoy Θε6), Vat. gr. 237, φ. 5β, 14og αι. Bατιxαν6, ΒibΙiotheca ApostoΙica Vaticana. 

I

Ειx. 96. Ερμoυ Tριoμεγlατoυ, Πoιμανδρηg (Πρooευxη πQoE τoν Θε6), VaL gr' 237,
14og αι. Βατιxανo, BibΙiotheca ApostoΙica Vaticana.

φ. 6α, 

.; , ,'',-iΙT

nriτ;'xιrι *,r);,FιF4;;', ΧTi ρ o,, ;,t 'ξr, i, Χ* λ* r"' l *. διrtr .&Qr'.'ψ'rorΦ
r

,

-'d €-t, ".r.sr ri a y ; i'.τ.. Κyω o'.:b " dπ. -ro*>γΗζ '*λ" x 3j .7,,t ω ,*β ε δ6'τJ.*&it; ι a}l *6trr ιi * .. _-n "l*-} *δ oJ 5ξι* -",i €; -η,i'γr{a. fiδ/Ψξι;.ιCιΙι + *--"tt\\F

6E'* lg ; il ι'* ..- f,;'&;'μ,ιi'' >-e-' -d€-οπ Κr., *,.}y 4 ι a}'"r-s ι,|γP *nifi ,u-ι sηrι*.. μ,. n -*,-'., $,:7il '.+ οπ 2.f,.p^:i'$ω.:.'Ξ -r.,'
οτi*-'oμ
μ'.'

;"f

v1frr;λL,

:."s& ;ιι"

$-r l ,|'ri, * j.l;' γ4 t, '..,., .\ ) \'rt'.l, ι.τ*i^
-,,'*,

δ,U >ι11. +rη'',,}Φω. -λirΦzi, ;Ψ{:ι. '" Ki *.\...δ *. Σ ι,,,: "i. i ,Ι ''γJ τ ,χ'r' }* ξ'r(/ *: β υAΨ ,i δ* ρ ,^, ;;;rt,\ι -η-1"7 ' 4l.v
y

λav".,}ψ.;t δ3;λr'δ λ δ-..;t,t *Φ;q:qu,xSΙ''
oξι
*{,

..i

.,*, ε

--li uLr.i tIoι,r1o

ι ;

1gg,,;'

θ4oγ'

y o

'

s

α

^λΤ.:\
y
α-\-!ιυ'ι

πr:

'€.rtμ+\;oι$J r} rrt4υ.ρ α#dλcr:/ $i. i'Jωιi Ψ'λ,j n (1ι ρ^ff-ιιffi; 'βΦ' ;{. ?ι'
λ Κi.l ,.'' "!+f

Σ".$;*pj'"s-ι;

e*i a Φft .-^r. ,,, ; ;." . j$;ο )\ Ο y + .,j 'Σl -fμψJ ' *λ ι$ *Τ}. J*ιJ+ ;
.

μi

)'Ι> 'Qζ,':l-n

Σr 4
l

6

' PcJ.νη Ti){.*j Pιο;

'$n'.ift.
,'q-

4

'ξ. ι/] a J-+
.

i λ*Φ θr,1 ι .J
y

#: i<i+:θ-it

--_

iμ ε''-.v
ic

\ \ \:-*\ ι ερ -ιlμ,.-6'F.\.'λlι.t, -Ξ}

}π r,,.

'o&γJι.ξ.

'";;

λ;/_

Ειx.
Bib
Ιi

97.

Ερμot Tριoμεy(,oτoυ, Ιερog ΛoyoE' Vat' gr. 237'
a V ati can
a.

φ. 8β' 14oE αι. Βατιxανo,

othec a Apostol 

F$}fj,ξοiσ$o*Φp
-δ
,7.}; ττ'ι'l νoii,, ,ζ9" f?i ffl nt|ιq*1irιι , n ,:-'.(, *i?λy . Δ1 Φ ξγa,ir..l ξ: '

trr
fi

ιι-q,

4r- €i'{ir-*. τ?o} n?, μ- ι"φi Qλuν, Ξfi cr, iφ''.ft τ/, τ,γ'i"o .- }'--t' or'β', o'g61ιιι 4.ιι' .-δ"?'., 1{
-

:"

u.o,|ou

*J

μ9i1oυ,''σ{a7ifi,υ) ,Φ; Ναιιil,ι^;'fr's-+η;j.- ξ anJ,yι,ιfi,1c
!^i

5

$

'ιiψn'.
ωr,

χγ
sj

i ιF r''ιo90l''r \:F$xι znlr ξaμιr'd'λ.];F9d i*ο-*un fj!1'l <'7i ητ G ,ιο{ayo oiιlγfu'6' λ τ"'ι,ge', d"τ} Θ 3Φ" Φ'
o.i ι
;1ιJι 1jfJιτ'lι

iη'xri

7h

ιG'-τl , ο&

ηg{G

Φbι μξΓ;

σ*i; f'

foJγoι

*F'yfrJcr,6|r'
n;ε

τi

o,i-

.

;εψο}9.p6.;

&* γνιiι'

r} &,μΦ' ψι';xφr49:7ιn, ^}, -$tψ' πιτ } z3ιι;'1J' @", ?nιr ' ζ.'
Ρ'λ cir

,,ιξJι}, rosa φη'

G? jr,9'

&}χ+' ;ζfr

ι$

loνf,o!, ττ'Gτ;,ιιat.οtιμiι*3 'lν',3; i! ιoτcιti φPi1, i i,ΙΙι, Φ' :1q7.f1"θ''λ 1'l !'*fr.t
-

Ti

'ι6λig.g,ιi,

n-.rhi

μ

Lι4:ι'jγ :r,. 'li.rΙ γliφ il7,{^r,ι,u'ψεδ, μadalr rλδpιb{ο ι f? -z! t tal βν ι iιyυ, ι? ivιGJ'a lxli*' ζJr"q ο$.drr'a €,9$1ξ 'ιι'!

-('π a"E.ξ ηλγ{,r*r,".Ξ€ιn ηλa\, /λ'.ιυ.,li 'φb'ν|,i,q!β,r, ιri' Gl6 *:o, r"J {.Ξ. ooilπ f,τ"-"''^aTl'*G 7u;a** .q&l:tν,g* *ζ-*.cλ -

Ειx.
17oE

98'

Ay[oυ Aθαναoioυ, 'Εξηγητιx6ν περi τos θν Αθηναιg yαofi, Vat gr. 1198, φ. 65α' αι. Βατιxαν6, Βib]iotheca AρostoΙica Vaticana. 

't'i

ιbπirμ.lo. ξ,t
l
g* G,
-

sj

# ιξ; G t,,Gi $r$*r""r, ιδ.ΤεrL o', "?} .?ιlιιd _
Ξ,$ιδ*
br.-' a1ar7'7<tr1iγγυJ>-r
n

Ο;λir.τι

ηιδ

Γιl.,-p}l"g, -πΞ. {τ"G ;t l,

$'6'η

μi,o.i*$'

$:lr-".

in1,,,,;τc

,

Φ ta.

φbT*.

;-

}--.":jr, ι.εa'lηjur

i\G {, lδ (-}'J' η9L_.,...,,, Ψti, -fQrμω,Φ.ι} }δ τΙ" a.RJ,.b,jο, fr?γ,s.-ri(',ει i*,
oi

c$π} Lι;GJ',i9ψ6'μ]d1x;., Ξ:λi ττρi p".f;i-G*\ ξfu.LJr.,6φ1'l

ρs*.;

6,
-i'

Gψi

G

;l"'μιf;

μηra,l.*< ^*}.μi|oa μ 'Jλ''/ fJl iχδi,,r 9ιυ'6Ψ 6;,*' Φlιt,a, €j Ψ/ =='', (-' r-; *,ο' r rlπi, η} r$ agε.9.1ιiιε η;rt . ν α ξi i..ιl,i
f.,^:,

V.μ"",;oJ:"' "i

o'φη

"r>)'Ξiε'rir,'drξo. i)aJ'γFoΙ.

μ_i τ1oρiG . x rl;λ T; ι'"r-, , fii, fλπ..Τ,iτ *1 *μr1i i πρεt o},r - -16i, ,i, jtπ',}\.'ri'ρa,' δ α "'

&r,

€i i,G

φrυ6Q5;,Ιρ,(+t4J

}iη\φli' η,ρJ1qυQ,E-

r$ 6λ,'.q]δ Φ
ipιτ.ι{ro

r,s'*sr, J$,γ. frιeiι,εo16τr.

T'λt

+}iμiε,.(l .oi,ιiy' Φr}rφ;

.lriεfιυ

ιρfi

Εtx. 99. Aγ[oυ Aθαναα(,oυ,'Εξηyητιx6ν περ[ τoυ iν Aθi1ναιg 17og αι. Βατιxαν6, Βib]iotheca ApostoΙica vaticana.

ναoi'

Vat.

gr.

1198, φ. 65β' 

-J ,*i,*{r, q6τα,ldy,' ο'α φδ ',rti 'r '--i-' 5q.p (Jr"rJ; Φ., '-o"δ' rjΦ π,iG,l.G dρt'otl,λ η} },nJ * ;ι.,Γ-. ι1i 1δ'^..b,ιτ" fe ir" ιr'ψ .λs
,r, μ,}
d

'.!'i

"# ιγ1 ι}υ*1' * *Ξ' -""?ar't,, τoξ"' ,ar1;,, 1li1rl.:' -.{* πrlqιJ:rψv,Ι"-rξ ooF,r^, Φ''i'ι1rι η"'l'"l''' :*l *d *φ i::ξ tι o.' 1τ,+J h; qr'nL aλ i1ι'οcrη
oiit'rrl
,.'1;lc}!o

'Γ'''τ,;Ψτ', rlΓ* tλlιρ'β"ε.ιcn.

i'$-ιr'aa'c

Φ

,' - -Ι]-'u', iρr-

h$.:n; . L;

aj

-/ιGi

Jδcr'' 'oφλ i zot jrr rrδ ηa'ρJlrrr d ξ;τ.λψy iistr,{,,ι-"'g*'F"

μha.,ι,Φ

o{..'-l
,ι,f"ιr

ri'|ir'ι'Φ;r, }iτι rγ"πΦ,TΦ'{rεr,,Ο ζ,iyo, λriμ9rι ε, oo,Jo.τ.l4y f ','.rι tw " l -Σo',ηrr; εT_s'rr.
.
ωr,_

.lδ2ιsιi ri'lιι- .'λλr,,

-φ3**'"" Gbf

a}Φ, hλfiξ μφ} ;f,,|oilrl φ# νJ ιi τyι ν tγιμo"9ιlr ui:*# Φεl,rr, ji "τ.iG τψ[or 5ι.ιi{1:-

}$'&

yfiα .,'i %F iιη#7φ?,1rn '&hurητn*ι,
7t;r

Ειx.

Ay[oυ Aθαναo('oυ, 'Eξηyητιx6ν πεqt τoi iν Aθrjναιg ναoi, VaL gr. Ι 198' φ. 66α' 17og αι. Βατιxαν6, ΒibΙiotheca Aposto]ica vaticana.
1a0. 

Θ,,i
"1,,

-ιd,,

gi ι,iγ*r'μ;(,$τtl εi€i,6- γ}-ιιπr,\f$e'

υ

τ'oδ,r'λorγg"9)'''t'.* . ;ν1ttar[g"r''q',-rt r,.
o|'γ'!1,o,

Qλ|n,, ο:';iG.τffi *6, ηλ ι*ι*r.d,JfliyD.ji^

,

.

,.....'

.

;ι3αιir rdo<' trΞ., ;iυ.!p.or. dτFi yrx' ,&i y'n. σ"r+. G ;;f l"'e'G'F ;" ;;' tGηυ,, Gt''4" i ηi G'ι^i
-

, *

Τ19r7ηlr,

β.η,λξ"''

iiτεr.
ay9)r, nj τλ1ο,ν

._

,.':

$3rrι* aμib, r}ει} ,19'i 1d τ'λnJ, \iλt'r. ι?'J, μi J, Qrrr'r , ξ&α ilη β','Ιrιγ)ι'ηjι.rsyi ολιG.Ξ. ..-..iτη,, i!φ"G' rJτ,Φ;d} ,$ fi*r.'F i μ,; "πi,,ι;, n ltr11 nJ iι19to/*. η7 ιτι γi1ι/. ;1iι'$a -r,. 1,, ri(, ,lJ, ifr.["', Gεis t'frΥ"Ι1",CrJ, , ,i/Iq^^'ε; "' vo'ιi('ιr Γcττ .
6l'oυλtyιs6y'
rη'l'(gλ(}

irη

λiG,ι,ali

** ψrtλ 6φt,o, ιy,",+" iλq eι γ\1,g,γoi6r t, 7vλ?", ku7iou,ιi,γι; G;μy, #|,bγ;{ry ;ζ-λ'pb
σ_iΓfζ-;λF

Q'μGo'1fs"

ειλι JΙ\"i.n!y, -f} ΥJ Qfurιsι-t'
'ilnzτfl

"

ι

εf

rt rεio

λ

t

6η,l] u, Φ ιN6'0υι :,

-

G,!*υ$p,'

,ι ft' i p, ο.i,

ξ,

η;

η/ ν'i iyy$1.9γ

-λ, γJt*,t". 'n,ff, 1'*'q-':G - G, ;& ""ξι-*,3 }a df l*- .
i',oJ7Ιte
.λΙ|μ i'7,41

{ο.', ,,ry./

G ti

9.ζJ

θβr"ι"1'. φa''ηj'fκi
,,,ξ φft ',n

τ'fτ.

, ιsτir(F-a- ι1
Ειx.
17oc'

101. a1ι[61ι

!8αναo(οιι, 'Εξηyητιx6ν περ[ τoi

Βν

AθηναιE lιαoi, Vat. gr.

αι. Βατιxαν6, ΒibΙiotheca ApostoΙica Vaticana.

1198' φ. 66β, 

5-t

'{;

Φ:,ιr, L'\ι';','t--itι- 7;ιερJ7ι"Γ'",
''o,

τ;ο ;{;ι,'{.'') 1!iο',, i+2iraι' *y7ω3-' 'o1Σol i' Φ,a y;o+ iι;t iii''-'6' i'ξ''l=/".,el"
}roa 6' Q*$'*
*η'J

iou'r?;μ "+r, τrri1<* τ,r4ofu; r'dι'l! o';; y'oGι/roγ,'!fL' η'oiΙ";'g* ";J1/ 'ι a&ιn &rybυ, ξol'+b rF'', t- ?/ vs'si1 ;,'J _ μfi ' 4' ξ) 'i;,' 'iJ" ξιiι.'' a y-L'J '
'

i;

ri

6''

''a,υy'

'

; t'-bρ -"!'$2"

'tf 'τ'eP'

.4.

?'ι

.-Τiιt<'ig,

G'τi;,u'onli-* 4* Q'*';'{*. i.|. ;fi>ι-o'ιlr:.i;

.

fr

λ.'4n1"r' ; -γgrGζτ/

r&i

i

Σγa1ι!b1ι/ι , !Ξ;l5;οι

aη'Jt;'

"+ ξ''τj,ι'lξ'i'

1Ιt Cn'ι2ιι'.V,-

.Tc:frG,{io.i69ιui,'γ". μ ilμ

;|sρι,',r fl!o.eτ5i,τ'

i'r|*

in;",-

';,a n;ynr,i €' i'rμι i5'ιιξJ,ι'a-;ir 3 τ#' iEo,τG η!rt"xi Θ'μ*'ιi'6Υ

5γνffil,tti al"Φ^';,,(oi. e'Gι b1G qd ilu'' Φ φ7e6rβx εl,\ιlgic' τ,j .z-ff,
57,oi * Gλ r r,''1oμ 4), riιr,{,/ rs, .dyφ(J ^r'o;'-

η/

!μt+ -

ι'fi Φ rt re a
.' i'

' ζ)

{?ii"s

oJl"o !* c'β,,ζ,

'*F't;, ' '':a;Gρl ,i' λιi,ra'ι,φ,i φ,,16,*r Φ "ν ι -6'"G ;t7!'-

iGoi,

λξrcft oi'τoΥ;"Qu ,

4

Ειx.

Ay[oυ Aθαναotoυ, 'Εξηyητιx6ν περ[ τoδ iν AθfivαιE ναofr' Vat. gr. 1198' φ. 67α' 17oE αι. Bατιxαy6, ΒibΙiotheca ApostoΙica Vaticana'

la' 

t7
r.",!i*η,. ι{iniΙl';, ",, l'π/'l:ri,l.,,,-';'l a-' ';1 ψ,*λ" *1F,i,r' Jol}ι ,r, λ 6*λ "],λJ
,} ι i,

ιJsyls/Φ\φi'.{trry,tr//λqsιψry\tr ,t}spξΟ^ Φ"ικ*'+Ψ+-i$/i'-$ft ?

f,. o'

,,λ$?.'ηrιι λ9υ""ζ5η 'oE Ν}iJ;,j?Tι.ι, nλ,υ')".j ,"J'rq 'Ι^'"; 's/*. vc;κ1} U:,x,.\rλ.n Φ#, ζ.rμ'}
Ιj

;

)-eo'r",

;*},

,
-

il
;

'1og

-u'

Φ;o,.

Jo'-Φ'Φ

λfloυ'

\hr$ . JrfiJ Jχq.^ l\*-"' ,*!,n.λ;,!ψo. .,'*'.ξΦ.. ,"l1.,,o\-,n,il ι;rJt ' T'Ψ τι )τ '; 19' ξ-,)rr(, ξ'lη- τrλJ }N i; -ι]. nn 4-,,.o'.oo Λ}|fi r 'Ι =n Φ"'" Φ*) ; ρ: dλj^f ::ι f ζ..j5 ; . 1j "L;n l :π' }\j{Αi
.

}οι

^L π-xJ"o, *l -h'rη η},'9oo "bkλ.ρrι*.i }u\",' *', Νξn β 51...loo,', J \} Νιq λ.'*.^^iJ oj,-,'* ,"y:-r Ν - $,,} μJJ''
"r,.cρ.,'.sj

\^*1

' rrt:,-r,, y,J*,

"o' 1r,,2,ι

.} Φ

fi"

Φ

,-.**,"J

,o 7C;r"'μ'; j+, .,}

-

η'-Jμrr'

γ

η dv? { . ;

ιq η'-n 4.'l", cα*q

Q,r

Aκgy..Φ
"',i..i*.jr,

,6$,iιi-;*

\::i*ii'y.jΞ,
φ.

Εικ. 103. "Εx τωy πρoφητιxrbν Σιβiλλη5 Λ6γog θ''', Vat. gr. 74j, Bατιxαy6, BibΙiotheca AρostoΙica Vaticana.

57α, 16o9 αι. 

.:iι..4-,\'ξ)';. jo,j-.r, Φ,riΦγ,J f , ,,J}, ,d\tjι,,r:-\,rg\o1l,.r.l,; ,',,''* .ι
)Τ*,rΨ'*
*

1'I

*)u'a'.,',β,, i π iΙ .J;, JJι':$ i].n'*,, }r)" ; . ,'rJu.S, r,i i :r, . J,iniμ ,y Jiγ'.r,; {i1ii..l,"i1r.*
.

,\- 7

,λ'
Ν',

i*ι iΙ. o;,\'i..;.,.'λ r.;r1'
,*

1

i

;," {

Φ\ .*. 1Γ τξον
f-

tr-'ryιu.ιιηT.ι!ι

γ

r,

ρι ξτ,1'b
a

i -Ι1 t,-r11' χiιΙ(ι/ -':ι. ζιΛ/T

J'

ΙΙ'γ1.i

;,-,,,

"i

;

.iμj-[."! sv,
.1μ;
ι

i,

. .', J f,τν γ,i 7.F*. "Ιι λ: ιγ " *' J',rg*} 7r,,' λ, 9 ;λr.,i'.ι,, λιr,'9ιγ Q.l..ai ι }" "i ; ;i t.ιγ'l'

a

γ

"},';

lι' *',. ι τγ',} ηι' o, } 1λ\ t,,- i.μa-" φ - ; *i ; n; -:\;λ 4'Ι.,".,.,l,l :}

ιιl{v )ιy

.;

j,'-f
'

rQ

i

.)i fr-t;i,

1

T\lr-rr*N,

.4 r,.ι5)' ,r''l7,f ,l'Ψl
J"

7=λ

aιιf

'

q 1 L,i

ι' ω' *;

ο-\

;rγ

'*,i.[n

fl'ψd''
-γ,i,
|lf.

i:,:,
fl 1lr ,ι

JJi*y-d'j,,h λ;.,' ι *γ$, },
sr"nrγ'
"+

fι, ^} Tb'tμ f t':'iQ1"'.ξ xρiιtι'
^,1

"' n'# ), iι''diνL!lμ,i }*, ; ,;l![flr i! r'uIιi) ;ni),ι"''L1ι2''
|'
*

γ,L', b ζ;} ;'' η,'ψ1i "flι1
ζ

il"'iΣι;'Ι,}ρ/r,-il **,' oι 1$ afil "f,r^'{'
+
ξ
ι

',,' Φ''1'?' r:η'ji, "i ;' ιf * o1ηι-!'.e7'χοr-βω ,

tfl

'

\

λ'
l

Ειx. lU. Στo xατω τμiμα,

η αρxη τηg πqoφητε[αE με αxρoατιy('δα Ιηooυg Xρειoτ6E..., Vatic. gr. 743' φ' 58β' 16o5 αι' Βατιxαν6, ΒibΙiotheca ApostoΙica vaticana. 

d

',T;:##;Ε;;ir#iiL,
,,,Ψl,ff
ι μ *'ν$4"d* haΨlq p"-, iμ'
,f

λ*

τ1!

ηΦiψ' iT$

f3"

f;ηg' nι'

'I;;'ξ;!y'g';;
-

T'*aξ'ι 1#)t;'I".ι ;f ,lλ, : λr ξ'dy$: : "' μ'''r ",,, .λ n'o o.-, b #L' υ'
"l?
fu
q

f*l::-ψ'!a;!#χι*'': ;' il fufu;"Q'' Γ' Φ ιrβ^T fu i c,-,-'J
A'

T τΥ

-

-, t
;J

^fiλfl . ;fflι; v v5'1 & "fti hlg'l-ζ -, 2"*o λv i"7} -Φr ;Jvouy,loι r,ω
"-:ιμ
o,'
o

i

i,ω

ik'Σν;'iu
ι
{ν

η'Φ f :lιΙ7'' λ
Ι}

fr - n nil''4'

;''"r
-r;

Φft fre*ι;ι

vf 9 * * "Υ

lii

.

74
u

.

.

}

i Σιrr.e" i{.'>Υr$ ';τν\'-"1'[1?. i Φ' zz, ρ-f ι",^s a*'1'Ιo g'q'{
x

η

ylh'y ω"τ μ;μ

ι-

;

zil

-η*'f]ι\

o'-onu.

nτ,.

Ειx. 105. Στoν πtμπτo ατL1o απ6 τo τ6λo9, η πρoφητε(ι τη5 Σ[βυλλα5 τη5 Ερυθραtα5 περ[ τη5 oφqαγiδo5 τoυ Aντιxρioτoυ: "ofiμα δl ooι τ6τε πd'oι oφρηylg Επ[oημoE''. Υat. gr. 743' φ. 59α' 16oE αι' Bατιxαν6, BibΙiotheca ApostoΙica Vaticana. 

aι'ξ:,

'#rit,ffi:f,:ff,Υ^
xiρ {"&;;ffi,#*
ια'

Γ, ψb.,9f

Ε'ιx. 106. ΣιβυλληE
Vaticana.

Λ6γoE, vat. gr. 1120, φ. 358α' Bατιxανo, Βib]iotheca ApostoΙica 

Ειx. 107-108. Aγ[oυ Ιωdννoυ τoυ Δαμαoxηνo'ι1, "Εξljγηoιg πεql τdlν Βιι Πεqolδι πραγθ6ντων''. Aριoτεqd, επ[,τιτλoE oελ[δα. Δξιd, η πρoφητεi,α τηg ι6,ρεια9 τoυ Aπ6λλωνo9 Ευoπτ[,αE περ(' τηg Γεννrjoεωg τoυ Χριατoιi. Vat. gr. 555, 11og αL., φφ' 309α' 315β. Bατ ιxαy6, BibΙiotheca ApostoΙica Vaticana. 

6

oRΛcvιΑ
λπlιaωvog κ^Eelν ΚofuQδtl.

IV.

&

cn

Γei.ir''{. llιιoc,iq9e ,oαeιq,,idι, Διiυυoτs , Aτlιλeι, 'lμCγωι, dLρJ' ηλ 'gρJu(q!'/,iue , ilι'gu n"λ tΙ'i ηλ υιλ s τa λυ ο-rl φ ι ti i"' " βγi ZωQλe1iων i!ηων βωαλd) , iξ i)i'"'vri'y.
ν

λJnφuλE, i.lt Σν*-s, i1i*γ, iΦφl,ι'*Ge,

o ui o1ια. μι

τ cδ";ζ'

loλE l>Γeκ' i ι'{E. Σμlγoio's' ι η) gl"-,e ii ψe iω''oηi T eιol'J.'ιc.ρeE "{'o "{ι ι- i gfo Μl λιG ι. oΙ P i7ιν oι"i * ξ ^
i9oii
e

μηi

δi

ilφ γ ψJ μ9μ* τιυ.) "''n

ν

o!ωι,

v.

λτiι,ιωνoqΜι.^niν.
Θνιλe{ι- fi Gl'c*, GφλE αΦn} xαv'iρβ, . ΧλΜωy rι'ffiJ'l o-l..o'' Cu''ι'βu'' Αλλ Γ l μφ ι lλ * zi"r*''λ'ρ ι) oi lαn*'τλιJ1hλ

.i;
o ι

*

"aλ Φtefr νri,;-τl"|h, anτfr s $lαδdoιι ti!ιL.

rsi

ixl

Ι

Γoλιjz:ι,'

xoμois,ad

E

nδ

ι-

ryfr{'oι'

Ηliιl

Ειx. 109. o Aπ6λλων, απ6 τo μαντεb τoυ oτην ΚλαQo τηζ Κoλoφrbναg, αναyy6λει τoν Eyα Θε6 xαι φανερrbνει 6τι oι oλιiμπιoι ε(,ναι μtxρ6 μΕρog απ6 τoυE αγγ6λoυE Toυ: "μιxρα δ6 θεoi μερig d'yyελoιg ftμεTg''. oracuΙa Metrica, Παρiαι 1599, αελ. 6. Εθναri Btβλιoθτjxη AθηνιΙly (ε.φ. 648). 

eicimρ, zaπiγi* λ* Ξω'πl ,.,ιeιοiιCι@' eic μηiι tl irσ ,c 4 bΓiιωι iιφie .!1;9.$iν, 5 bπa$ι α oι76l.
,,

,, ?r,.?"ie,oΙ τt βi$ιoι taΙμινv i1i'c ;,a,qc. oiτ@ i, Θ'.δr oλnτiτωγ,

" xλs φιo7ir 'iΦ6dlrol i'ιbριov , c'λiwον- d'#ιaπy lfi1. i 4μa " #ι,iiινδc, 7λl τε, $'{ra*o,

cι ιΕ5c! ιgιτ'&γaνo7o μι}a!ιoιo CιCu-

Σιφii,oi, μoι, ir '6fu g,g$τgr iιo'l' i μipr Θtil T ιaρai'x; κ.αr iJb$l αl'τ.! 6ιaβc Ιτ@.

niaι λ ,frlζ6nτoν' $ τοιiι,ry,s $υ' oi a'. Ζτnιgιiza z{ιi ΙΙυΕi αυ, xtηων'

Ιhtπιιi' ιoζ Φαιc,λ βanx$s 4l3iωs ?.lfι,aφ b τvΜ!'μΦιι,tir τi μιι'

Β'ιx. 110. o ΣtqαπιE Zευg, μ6oω τηE Πυθ(.αE, απoxαλυπτει τoy'Ε'να Θε6

xαι φανεριbνει 6τι oι oλιiμπιoι

ε[,ναι

βιog, εig μιxρ6ν δ6 μlρog dyylλων f1μεtE. μαθcilν' d'πειθι oιydlν".

μιxρ6 μtqog των αyy!λων Toυ: "oδτog δ θε69 αδτoπατωρ, d'πατωρ, πατιjρ υi6g αiτ6g 6αυτoσ, τριo6λ-

Xρoνoyqαφiα Mαλαλα, oελ. 27,

oxonii,

1691.

Aθiνα, Εθνιxη

Bιβλιoθηxη Aθηνrbν (ε.φ' 7572).

Eιx. 111. o AγιoE Ιoυoτ('νo5 πρoτρ6πει τoυ5 ανθριbπoυg να αxoιjν τoυ5 λ6γoυE τoυ Aμμωνo5 @ι6Q }ιαL τoυ Ερμoιj: "'Axμων6E τε xαi 'Ερμo6
d.xου!'τω,'AxμωνoE μ6ν Βν τoTE περ[ αiτoi λ6yoιE πd'yxqυφoν τ6ν θε6ν 6νoμd'ξoντog,'Ερμo6

fl> iβv ωωΓηfioγ ωt9'Pρuea|λa.η fiJrωv'1, i αE1i q aν Ιe ertv iv ξ riv crξ oφη1eioη.ri d1'q il'Γlo δλfiν ηοoβ''xl',*,'
gd4

*φ q:'q

e)

Χuφi

nE sΙΙ}ΥLLΙS,
μB'Λ4ο'! ou

*i;

9ζ e'lα&"a,#> o'! ηλ "s, au,6,i'Εiu ο3"a 1ιSylv"ωv
e

φ α'v

€i

ζ Φ€9

α'νωQ ωu o'j

*. /-

&l'' o εot, μ & η) ερψi

,ffi; aιτie δuoμα&lfιωu φιxoolQων @
pιι'3ιχ}ν da zly
on,

λπ1ιο'ν i E

δνoμl(of]oE,Ερμoi Jt o,.φd s

λuιυ[τω, Aι"μΛvoq μBi iv ωTE ω?'r'i'"{ zlyo'e λy"ρυφov + Θελv
s\λγvoiσd,t

δ6 oαφrilE xαi φανερdlE λtyoντoE, Θε6ν νofloαι μ6ν Boτι γαλεπ6ν' φρd'oαι δ6 d'δ{νατoν,
dl

xαi νofioαι δυνατ6ν''. Λ6γo5

παραινετ ιx6E π ρ6 g "Ε λληναg, αελ. 95 (απ6oπ. απ6 τη oυλλoγη Σιβυλλ. Xρηoμo(,), Παρ[αι,

τλv, φglo"a rt i[ι''JΔou,$ ng)uoio"a tυι ωλv.πo'ι[x^1ixu n {v *, ei Jtv a4 ξ qi*nr,'lo oiJb'ιιi-s i"leps ωb} θωt λ
o

e}s ιΖyoi]os,

βi {l'ιγιe'
o

ιλ

Φ

*g-

"is dti 3γ ωesΦητiu μ-luorτ' &λ'fiξθaiils Jk'
iρfis
θεoαecioι

llιι,lo'i ^v ilu&,,
δ

Εθνιxτj B ιβλιoθηxη Aθηνrbν (ε.φ. 648).
1

5 99.

πι' 0 td4 t\; ;h d χjfΙ ωv

β' 

ETΑrΓ. ΠΙroIιApΑΣlζ' β€.t 2$. ιoιi3 θil -ιcρ i 6φ.i Φ $ ε f;ρ al-ε s ιi,}cι m7ιι{, φri, oi 'i4g-1'io'I;'ρβ.Μι,iyoμι':iΙn1ht.,cφnιιrJμ1ροι'ζk*μι'.Δ4'iρ5fu

-

Loι,1ρfrJπlL
o19rm,t

flωι i1ιzπμιλoβtou,ilasι 9e!'{μu,tι.t B"fr,ζoβlou(is'ζkotoι

i!φsli$$oιιπ!φovι itιιis.4| θ fusn{τ.ε οiE >b,J fi ξn$, ]-} Gφ&n i *r'. nι ρue,LΔootr ξ ιi 2,e d*{ % n θ' iφ orΘι Φ, j,;φgiι{ ι,οian'ι τt φu' i\'ki }i τοId a1d $ α δ
φn'',oΞ

yqrr{διis rι;

βa'βqoιiμn ιsi?lft1,Φhe $ φxir &uιιjil'qn, Φ

tl ω -

yΨ*nlo,4ιiγ'Pi,|Jl.ι.ei#ιιηal,9Y'rξ:fi
Ε,ιx. 112. "M6νη yαρ
θ

Ψ"'^μjn':η!Φ:βu.''*r'ι.,\aγ.,ι'l'Ι'ioqn'ιΨ';'-a'*J?,q,:"9uμ,o!ols

ιo μ6 ν d.πo τ ixτ oυ o α o ix ε ιo t μ εν o ν E π ιo τ rj μη''. Ευo6βιoE, Ευαyyελιxη Πρoπαραoxευτj, Παρioι, 1599 μ. X. Εθνυxη Bιβλιoθixη Aθηνcbν (θεoλ. 439 1).
εio ν
i7

x ρ ιβ ω μ 6'ν

oν,

i'Ελλαg dψευδdlE dνθqωπoyoνεT, φυτ6ν oiρd'νιoν xαl βλαoτημα

λ o y

yvωαιdβω, η9'c Jt'ηgi iπ
Ι

βιξΙl5 ' γlΦνιu9r]ιδι"D: (I ,α4!/ν1ιιΙJωι Ψ!ιilνdνrων7τqΙ,αιιi; ιjμlr Jtci rιarγic αrjir οtl3+lcι1αF!Φlt.xg;ααrοi: &Φ6c γξ nμιι^i{r'ιoαιv οδ, (ια ηEi βωr.11ιoi, ιho, οv3+ loid αfu Φlr.rιe;ααrοi: @ι.@δc 7d5ιiμιι-i{*ιoαιy eδγ ilαηgliμivog.11ιoi,ιho, β ν*lUων , ilι.ιμiτ ; νωo' Jt ωu/tio ι ,ιaνdliιλf : ιαα,ιιδr δt iq' iβι ψiι ntaryιτνi6 ι,J,c,υn
,fr
οo

αιv,dsπu Λ,ι*'r$iπλ

oj

u {ν*

τ 6c t *ναι, li

ii

αaδr&.o

μloc

o*'μlηλ

peiω οiτιr iψgd μrΦυ iiμετ'ι'ττi fπ di aelΦταrr}dδι+ αj'τωc gvιιιlιhY,{i dν'ιυιrπiιoξιiuιlωc ii.τ6' 1Ιδαλιιτφae5Φf aeρΦταlδdδ4 {τοr $eιιlιlιlωY,αtdν'ιυιrπiιoξcιul,αucα;j'τ6ιfiδαrιd,ιτφae5Φ,i ιιe ιiνailfo'' ιis δdτεΙfu ;tiμα9ιιι } zαμ.9ιοiο$yεiαr' dι μdh)υι αi01ιizιυι ιiτirr, ι'ιc ιαiτοc,πiβιτ δiη,ιcr.; l/hfujog ιι6c'fi ιιιτψ ιιριl:*ιαπ,δ ι'τniπfu λiray ιαiτφc,lli&iτι r./,bλ δilΦ,γcr δdφlνcr ;/}rfujαεl τ?* Φ ι ιηγ ιιψl+απ,δ ι'τdπfu c λi 1ιιν πα6ιοc.:ιdβιπhE} λ1φlνcr /hπjoa wic fi rιiutω ιιgι %l.αλ,6 α]lanigoaoc

,ιeι6ν ιαfu

ω(oβυ
'i|

"tε oulciγιτα.ι ιαfi

ξν'fr

εlψ γ
&

ic6

ξ

dιι6υ τfrι δoι}iοιιιιρieΦ,;,ιφrιc

**

α τicΦjagc

ιzeιαβα aeιfαi:δαQιiραr

τlιiι ainu τφoi1&α,
JΕ

F ivοd ια0dτ6p ωu/&Ιοιlr oω{ιο9α dβoιiaιτo 6 &od

τπΛφμtJη δ4iiι,αrg

oιi16oιiφ lιαrρoψιiωy

τil

βloιuδι ιjoi οt&oi, γ Φοi ταgdταgιv zωaiωιlalf xψ$aπiβαalπiιcμωιιfuic

dr,,ιΜdαβιoιi,yβΦaa :'r:Ψ ιaiyατε ε,€ βιβλoιη. daiyαπ εl€υπιcr ιir,lΙ:ιidαβιoιi,'ΦGrlιλoG ;σιΔk . ii.T rsdotr lαθηrπc' dl iγωτ' ι)lt ρΙmπ τoiιr.iπnαυμ'ε$ov ψιi cαQd9l}ou μβαp

Eιx.

113'

o Aπ6ατoλoE Παυλog πρoτρtπει τoυE ανθqιbπoυg να λαβoυν τιE ελληνιx6,g

μ6λλoντα ξoεoθαυ xαi τ6ν'Yoτd'oπην λαβ6ντε9 d'νd'yνωτε' xαl εδρfioετε πoλλdι τηλαυy6'ατερoν xαt oαφtoτερoι, yεyραμμlνoν τ6ν υi6v τoσ θεoi''. Κλημηg o AλεξανδρευE, Στρωματε('E' Παq(,αt 1550, αελ.268. Εθνιxτj Bιβλιoθηxη Aθηνιbν (θεoλ.2993).

βi'βλoυE xαι να μελεττiσoυν τoυζ Σιβυλλιxoυg Xρηαμoιig xαι τα tργα τoυ Yoτααπoυ: "λαβετε xαl τd'E 6λληvιxαq βiβλoυg. Βπlyνωτε Σtβυλλαν, δg δηλoT Εναν θε6ν xαl τα 

Ε'ιx. 114-115. Oι ydλxινoι xυλινδρoι τoυ Κoυ1ηαν xαι τo μoυoε[,o Shrink of the book των Ιερoooλυμων στo

oπoio φυλαoαowαι. 

Ειx.

Ι

"Υπαρxει δε o' αυτη (τη νηαo), oε xαπoιoy πανυψηλo λ6φo, ιερ6 τoυ Tριφυλ('oιι Δι6E τo oπoio ιδρtθηxε απo τoy [,διo κατα τη διαρxεια τηζ oLι{,oυμενιxηg τoυ βαoι-

16. To 6ρo9' oλυpιπo; τη5 νηooυ Παy4α(,αE @ημερινηE Σox6τραQ.