«΢Τ΢ΣΗΜΙΚΕ΢.... ΔΙΑΡΡΟΕ΢» ΢ΣΟΝ ΚΟΛΠΟ ΣΟΤ ΜΕΞΙΚΟΤ. Εςθύμηρ Παπαδημηηπίος

Όινη έρνπκε γίλεη απνδέθηεο θάπνησλ πιεξνθνξηώλ γηα ηε κεγάιε πεξηβαιινληηθή θαηαζηξνθή, ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ, απν ηελ δηαξξνή πεηξειαίνπ, ζε θαηεζηξακκέλε πεηξειαηνπεγή ηεο αγγιηθήο εηαηξείαο BP. Σο ιζηοπικό ηηρ διαπποήρ. Αλαηξέρνληαο ζην ηζηνξηθό ηεο ππόζεζεο νη δεκνζηνγξάθνη αλαθέξνληαη ζηελ έθξεμε πνπ πξνθιήζεθε, ζηηο 20 Απξηιίνπ 2010, ζε εμέδξα άληιεζεο πεηξειαίνπ, ζθνηώλνληαο 11 εξγάηεο θαη ηξαπκαηίδνληαο άιινπο 17. Η δεμακελή «Deepwater Horizon» αληινύζε πεηξέιαην ζε βάζνο 5.500 κέηξσλ θάησ απν ηελ επηθάλεηα ηεο ζάιαζζαο, ζηνλ θόιπν ηνπ Μεμηθνύ. Αλζξώπηλν ιάζνο ή επηπόιαηεο ηερλνθξαηηθέο δηαθηλδπλεύζεηο κεηέηξεςαλ ηνλ «βαζύ ππόγεην νξίδνληα» ζε κηα θόιαζε, κεηά ηελ εθξεμε θαη ηε ζπλερή δηαξξνή 35.000 βαξειηώλ πεηξειαίνπ θάζε κέξα. Ππθλά ζύλλεθα δειεηεξησδώλ αεξίσλ θαη αηζάιεο έπλημαλ ηελ επξύηεξε πεξηνρή ζε αθηίλα 500 κηιίσλ θαη απείιεζαλ ηηο αθηέο πέληε ακεξηθαληθώλ Πνιηηεηώλ. Οη ζπλέπεηεο ηεο πεηξειαηνθειίδαο ζηνλ θόιπν ηνπ Μεμηθνύ κνηάδνπλ κε εθηαιηηθό ζελάξην ακεξηθάληθεο ηαηλίαο επηζηεκνληθήο θαληαζίαο. Η δηαξξνή απεηιεί λα αθαλίζεη ηελ παλίδα ηεο πεξηνρήο, ηηο πεξηνπζίεο, ηελ θαζεκεξηλή δσή θαη ηελ πγεία ησλ θαηνίθσλ ηεο πεξηνρήο. Σύκθσλα κε

ηνλ ππνπξγό πγείαο ηεο Πνιηηείαο Λνπηδηάλα δεηήζεθε άκεζε βνήζεηα 10 εθαηνκ. δνιιαξίσλ γηα παξνρή ππεξεζηώλ ςπρηθήο πγείαο ζηνπο αλζξώπνπο πνπ έραζαλ πεξηνπζίεο θαη απεηιείηαη ε ζσκαηηθή θαη ςπρηθή ηνπο πγεία απν ηελ αλεμέιεγθηε δηαξξνή πεηξειαίνπ. Πάλσ απν 2000 άηνκα παξνπζίαζαλ θξνύζκαηα αλεζπρίαο, άγρνπο, θαηάζιηςεο, ππεξβνιηθήο θαηαλάισζεο αιθννόι θαη είραλ ηάζεηο απηνθηνλίαο. Τα αλαπλεπζηηθά θαη νθζαικνινγηθά πξνβιήκαηα θαη νη δεξκαηνπάζεηεο βξίζθνληαη ζηελ εκεξήζηα δηάηαμε..Αηνκα πνπ εξγάδνληαη ζηα ζπλεξγεία θαζαξηζκνύ θαη επηρεηξνύλ απνξξύπαλζε ησλ αθηώλ έρνπλ ππνζηεί κνιύλζεηο απν ηηο αλζπκηάζεηο ησλ θαηαιπηώλ πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηε δηάιπζε ησλ επηθαλεηαθώλ ηκεκάησλ ηεο ηεξάζηηαο πεηξειαηνθειίδαο. Οζν γηα ην ζαιάζζην νηθνζύζηεκα ηεο επξύηεξεο πεξηνρήο θαη ηελ ηύρε ηεο παλίδαο δελ γίλεηαη θαλέλαο ιόγνο..Απιώο αλαθέξεηαη νηη ην ηειεπηαίν δηάζηεκα βξέζεθαλ λεθξέο 429 ρειώλεο θαξέηα θαξέηα, πνπ έπεζαλ ζύκαηα ηεο ζηνρεπκέλεο θαύζεο ηνπ πεηξειαίνπ πνπ επέπιεε ζηελ επηθάλεηα ηεο ζάιαζζαο. Οηθνιόγνη ηεο πεξηνρήο πξνζπαζνύλ λα μεζάςνπλ πεξίπνπ 70.000 απγά απν ηηο αθηέο ηεο Φιώξηληαο θαη ηεο Αιακπάκα θαη λα ηα κεηαθέξνπλ ρηιηάδεο ρηιηόκεηξα καθξπά , ζε κηα πξνζπάζεηα λα ζσζεί ηνπιάρηζηνλ κηα γεληά ζαιάζζησλ ρεισλώλ! Σύκθσλα κε ακεξηθαληθά εηδεζενγξαθηθά πξαθηνξεία εηδήζεσλ ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ ππαξρεη επίζεο έλαο ηεξάζηηνο αξηζκόο εγθαηαιειεηκκέλσλ πεηξειαηνπεγώλ ! Υπνινγίδεηαη νηη θηάλνπλ ηηο 27000, απν ηηο νπνίεο νη 600 αλήθνπλ ζηελ ΒP. Πεξίπνπ 3.500 έρνπλ ζθξαγηζηεί θαη ζεσξνύληαη πξνζσξηλά εγθαηαιειεηκκέλεο, ελώ πάλσ απν ρίιηεο πεηξειαηνπεγέο βξίζθνληαη ζ’απηήλ ηελ επηθίλδπλε θαηάζηαζε, ζαλ σξνινγηαθέο βόκβεο, εδώ θαη δέθα ρξόληα… Οηαν η οικονομία ξαναζςνανηά ηην κοινωνία ! Ελ ησ κεηαμύ ηηο πξνζπάζεηεο ειέγρνπ ηεο δηαξνήο δελ ηελ παξαθνινπζνύλ κόλν νη πνιίηεο ηεο πεξηνρήο αιιά θαη θάπνηνη άιινη, άγξππλνη... θεξδνζθόπνη. Μόιηο δηέξεπζε ε είδεζε, νηη , παξά ηηο απεγλσζκέλεο πξνζπάζεηεο ησλ ηερληθώλ ηεο ΒP λα ζηακαηήζνπλ ηε ξνή πεηξειαίνπ ζηνλ Κόιπν Μεμηθνύ, εκθαλίζηεθαλ ελδείμεηο λέαο δηαξξνήο, ε ηηκή ηεο κεηνρήο ηεο ΒP ππνρώξεζε ακέζσο, θαηά 2%, κεηά ηελ πξνζσξηλή αλνδηθή πνξεία ησλ ηειεπηαίσλ ηξηώλ εβδνκάδσλ. Οπόηε ... νη ζπληαμηνύρνη ηεο Αγγιίαο βξέζεθαλ μαθληθά αληηκέησπνη κε κηα απξόβιεπηε δεκηά! Οη επελδύζεηο ζε κεηνρέο ηεο ΒP έραζαλ ζε δπό κήλεο ην 48% ηεο αμίαο ηνπο! Πνιινί κηζζσηνί ηεο Βξεηαλίαο, αληηκέησπνη κε ηηο κεηαξξπζκίζεηο ζηα ζπζηήκαηα πγείαο θαη

θνηλσληθήο πξόλνηαο, θάησ απν ηελ πίεζε ησλ νηθνλνκηθώλ αγνξώλ, θαηέθπγαλ ζηε «ιύζε» ησλ ηδησηηθώλ αζθαιηζηηθώλ εηαηξεηώλ θαη ησλ δήζελ ζπληαμηνδνηηθώλ πξνγξακκάησλ ηνπο. Τα δηάθνξα ηέηνηα «έμππλα» πξνγξάκκαηα δειεάζηεθαλ απν ηα 8.4 δηο. επξώ πνπ απέδηδαλ θάζε ρξόλν ηα κεξίζκαηα ηεο ΒP. Εηζη ε θνινζζηαία πεηξειατθή εηαηξεία, κε θεληξηθή ζέζε ζην ρξεκαηηζηήξην ηνπ Λνλδίλνπ, ήξζε λα «εγγπεζεί» ην 1/6 ηνπ εηήζηνπ εηζνδήκαηνο ησλ ζπληαμηνύρσλ.. Μόιηο ν πξόεδξνο Οκπάκα, θάησ απν ηελ πίεζε ηεο ακεξηθάληθεο θνηλήο γλώκεο, δήηεζε ηελ παξαδεηγκαηηθή ηηκσξία ησλ ππεπζύλσλ θαη κεγάιεο απνδεκηώζεηο γηα ηελ θαηαζηξνθή ηεο ρισξίδαο, ηεο παλίδαο θαη ηώλ αθηώλ, νη ζπλέπεηεο ηεο ακέιεηαο ησλ ππεύζπλσλ ηεο ΒP έθηαζαλ απηνκάησο... ζηελ Αγγιία θαη πξόθεηηαη λα πιήμνπλ εθαηνκκύξηα ζπληαμηνύρνπο. Οη ακεξηθαλνί δεηνύλ γηα θάζε βαξέιη πεηξειαίνπ (159 ιίηξσλ), πνπ ρύλεηαη ζηε ζάιαζζα, πξόζηηκν 4.300 δνιιαξίσλ! Τν θόζηνο ηεο επηρείξεζεο εθθαζάξηζεο ηεο πεηξειαηνθειίδαο θαη ησλ απνδεκηώζεσλ αλακέλεηαη λα θηάζεη πεξίπνπ ηα 4 δηο. δνιιάξηα. Η πεηξειαηνθειίδα ηεο Λνπηδηάλα, ζύκθσλα κε ην πξαθηνξείν Bloomberg, δεκηνύξγεζε ρξεκαηηζηεξηαθά... «παιηξξνηαθά» θύκαηα πνπ έθηαζαλ κέρξη ηε Ννξβεγία, ην Κνπβέηη, ηελ Σηγθαπνύξε θαη ηελ Κίλα ! Οη ρώξεο απηέο, πνπ είραλ επελδύζεη ζε κεηνρέο ηεο ΒP, έραζαλ πάλσ απν 5 δηο. επξώ ηνπο ηειεπηαίνπο δπό κήλεο...Οη ζρέζεηο αιιειεμάξηεζεο ησλ θεξδνζθόπσλ επηηξέπνπλ ηελ δηαλνκή ησλ θεξδώλ κεηαμύ ηνπο θαη ησλ δεκηώλ.. κε ηνπο «αλππνςηάζηνπο» κεηόρνπο ηνπο.. Ενέπγεια και καπιηαλιζηικόρ ηπόπορ παπαγωγήρ. Η θαηαζηξνθή ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ έδσζε αθνξκή λα αζρνιεζνύλ πεξηζζόηεξα άηνκα, νξγαλώζεηο θαη θπβεξλήζεηο κε ην ελεξγεηαθό πξόβιεκα .. πνπ ζπλδέεηαη κε ηνλ θαπηηαιηζηηθό ηξόπν παξαγσγήο, δηαλνκήο θαη θαηαλάισζεο ηεο ελέξγεηαο. Η ζπδήηεζε γηα ην πξόβιεκα ηεο ελέξγεηαο είρε αξρίζεη ζε δηεζλέο επίπεδν κε αθνξκή ηελ δηαπηζησκέλε εμέιημε ηνπ θαηλνκέλνπ ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, πνπ άξρηζε λα παξακειείηαη θαη λα επηδεηλώλεηαη αλαπόθεπθηα κεηά ηελ πξόζθαηε νηθνλνκηθή θξίζε. Σηα γελεζηνπξγά αίηηα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο θεληξηθό ξόιν έπαημαλ ηα νξπθηά θαύζηκα θαη ην γεληθόηεξν ελεξγεηαθό κνληέιν πνπ ζπλδέεηαη κε κηα ζεηξά πξνβιεκάησλ, όρη κόλν ηερλνινγηθώλ θαη νηθνλνκηθώλ, αιιά θαη κε δεηήκαηα δεκνθξαηίαο θαη θιηκαηηθήο δηθαηνζύλεο. Οπσο είλαη γλσζηό ηηο απνθάζεηο γηα ηε κνξθή ελέξγεηαο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη δελ ηηο παίξλνπλ νη θπβεξλήζεηο κόλεο ηνπο, ηηο δε ζπλέπεηεο ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο ζα ηηο ππνζηνύλ θπξίσο νη αλαπηπζζόκελεο ρώξεο, πνπ δελ επζύλνληαη θαζόινπ γηα ηελ δεκηνπξγία ηνπ πξνβιήκαηνο.

Σε παγθόζκην επίπεδν ε αλάγθε γηα εθδεκνθξαηηζκό ηνπ ελεξγεηαθνύ ηνπίνπ έγηλε εκθαλήο, κεηά θαη ηελ παηαγώδε απνηπρία ησλ ηζρπξώλ ηεο γήο λα ζπκθσλήζνπλ ζηε δηάζθεςε ηνπ ΟΗΕ, ζηελ Κνπεγράγε, γηα ηα κέηξα πνπ πξέπεη λα πάξνπλ νη αλεπηπγκέλεο νηθνλνκηθά ρώξεο γηα ηελ επηβξάδπλζε ηεο θιηκαηηθήο απνζηαζεξνπνίεζεο. Η αλαδήηεζε ιύζεσλ γηα ην ελεξγεηαθό πξόβιεκα θαη ην πξόβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο βάδεη, όινπο ηνπο ελεξγνύο πνιίηεο, αληηκέησπνπο κε ηελ αλαδήηεζε ηεο δηαδηθαζίαο ησλ θνηλσληθώλ κεηαξπζκίζεσλ θαη ζπγθξνύζεσλ πνπ είλαη απαξαίηεηεο γηα ηελ αληηκεηώπηζε ηεο παγθόζκηαο νηθνινγηθήο, πνιηηηθήο θαη νηθνλνκηθήο θξίζεο. Οη αιιαγέο ζην ζύζηεκα παξαγσγήο θαη θαηαλάισζεο ελέξγεηαο έρνπλ νδεγήζεη ήδε ζηελ εκθάληζε έληνλσλ θηλεηνπνηήζεσλ θαη αγώλσλ γηα ηνλ έιεγρν ησλ δηαδηθαζηώλ παξαγσγήο ελέξγεηαο θαη ηνλ έιεγρν ησλ ηηκώλ γηα ηελ πξόζβαζε ζηελ ρξήζε ηεο.

Η μεηάβαζη ζηην μεηα-πεηπελαϊκή κοινωνία. Οη πεξηζζόηεξεο ρώξεο ζηξέθνληαη ζε ηνπηθέο, εζληθέο ιύζεηο ηνπ ελεξγεηαθνύ ηνπο πξνβιήκαηνο, κε θξηηήξην ην θόζηνο, ηελ παξαγσγηθόηεηα θαη ηελ κείσζε ηεο αλεξγίαο. Η γεληθεπκέλε ζηξνθή πξνο ηηο Αλαλεώζηκεο Πεγέο Ελέξγεηαο θαη ηελ παξαγσγή ελέξγεηαο απν ππξεληθά εξγνζηάζηα είλαη ελδεηθηηθή ηεο δπζπηζηίαο νηη ε δηεζλήο θνηλόηεηα ησλ θξαηώλ ζα θαηαιήμεη ζε ακνηβαία, πινπνηήζηκε θαη δεζκεπηηθή ζπκθσλία γηα ηελ αληηκεηώπηζε ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο. Κιαζζηθό παξάδεηγκα ε Β. Ακεξηθή όπνπ ν πξόεδξνο Οκπάκα βιέπεη ζηε λέα ηνπ ελεξγεηαθή πνιηηηθή ηελ επθαηξία γηα θαηαπνιέκεζε ηεο

αλεξγίαο, κε επελδύζεηο ζε λέεο ηερλνινγίεο εμνηθνλόκεζεο ελέξγεηαο, κε επελδύζεηο ζηελ βαζηθή θαη ηελ εθαξκνζκέλε έξεπλα θαη ζηηο ππνδνκέο. Γηα λα θαηαθέξεη λα πεξάζεη ην λνκνζρέδην γηα ηελ ελέξγεηα ζηε Γεξνπζία θαηέθπγε πάιη ζε ζπκβηβαζκνύο δίλνληαο εγγπήζεηο ύςνπο 8.3 δηο. δνιιαξίσλ θαη θνλδύιηα γηα ηελ έξεπλα ζρεηηθά κε ηελ αζθαιή απνζήθεπζε ξαδηελεξγώλ απνβιήησλ ησλ ππξεληθώλ εξγνζηαζίσλ πνπ ζα επλαιεηηνπξγήζνπλ, ελώ ππνζρέζεθε, πξηλ απν ηελ θαηαζηξνθή ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ, ηελ έγθξηζε γεσηξήζεσλ ζε παξάθηηεο πεξηνρέο γηα πεηξέιαην θαη θπζηθό αέξην...Η πξνζπαζεηά ηνπ λα απαγνξεύζεη γηα έμε κήλεο ηηο γεσηξήζεηο αλαηξάπεθε απν ακεξηθαληθό δηθαζηήξην, ζην νπνίν πξνζέθπγαλ 42 εηαηξείεο εμόξπμεο πεηξειαίνπ..Εηδηθό πξόγξακκα ηνπ θνγθξέζνπ, απν ην 1995, πξνέβιεπε απαιιαγή πιεξσκήο δηθαησκάησλ γηα λα ελζαξξύλεη ηηο ππεξάθηηεο γεσηξήζεηο πνπ έθεξαλ ηελ θαηαζηξνθή ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ.Η ηδηνθηήηξηα ηεο κνηξαίαο εμέδξαο αλήθε ζε εηαηξεία πνπ είρε ηελ εδξα ηεο αξρηθά ζηα λεζία Κέτκαλ θαη ζηε ζπλέρεηα ζηελ Ειβεηία. Πνιιέο άιιεο εηαηξείεο δηαζέηνπλ ζπγαηξηθέο εηαηξείεο ζην εμσηεξηθό γηα λα κελ πιεξώλνπλ θόξνπο... Μεηά ηελ πεξηβαιινληηθή θαηαζηξνθή ζηνλ Κόιπν ηνπ Μεμηθνύ κπνξνύκε λα πεξηκέλνπκε αιιαγή ζηάζεο απν ηηο ΗΠΑ θαη κεγαιύηεξε ζηξνθή πξνο θαζαξόηεξεο κνξθέο ελέξγεηαο ; Οπσο είλαη γλσζηό ε Ακεξηθή είλαη ε πηό εμαξηεκέλε απν ην πεηξέιαην ρώξα ζηνλ θόζκν. Καηαλαιώλεη ην 25% ηεο παγθόζκηαο παξαγσγήο αξγνύ, ελώ αληηπξνζσπεύεη κόλν ην 3% ησλ παγθόζκησλ θνηηαζκάησλ θαη ην 5% ηνπ παγθόζκηνπ πιεζπζκνύ ηεο γήο. Απνξξνθά ην 70% ηεο παξαγσγήο ηεο Μέζεο Αλαηνιήο, απν όπνπ άξρηζαλ λα πξνκεζεύνληαη ηεξάζηηεο πνζόηεηεο ε Κίλα θαη ε Ιλδία...Η θηλέδηθε θνηλσλία, παξά ηηο ζνβαξέο πξνζπάζεηεο πεξηνξηζκνύ ηεο θαηαλάισζεο ελέξγεηαο θαη κείσζεο ησλ ξύπσλ εμαθνινπζεί λα θαηαβξνρζίδεη ηεξάζηηεο πνζόηεηεο ελέξγεηαο, ζηελ πξνζπάζεηα ηεο λα βειηηώζεη ηηο ζπλζήθεο θαη ηελ θαζεκεξηλή πνηόηεηα δσήο ησλ πνιηηώλ ηεο. Η παγθόζκηα πεξηβαιινληηθή θαη νηθνλνκηθή θξίζε κπνξεί λα δείρλεη ηα όξηα ηνπ ζπζηήκαηνο θαη λα πξνθαιεί αλαπόθεπθηεο αλαθαηαηάμεηο ζηηο εζληθέο θαη δηεζλείο νηθνλνκηθέο θαη πνιηηηθέο ζρέζεηο, όκσο ην ελεξγεηνβόξν παξαγσγηθό θαη θαηαλαισηηθό πξόηππν αλάπηπμεο ησλ βηνκεραληθώλ ρσξώλ αληηζηέθεηαη αθόκε. Τν λέν ηδενινγηθό θαη πνιηηηθό πιαίζην γηα ηελ ελζάξξπλζε θαη ην δπλάκσλα ηνπ παγθόζκηνπ θηλήκαηνο δξάζεο γηα ηελ αληηκεηώπηζε ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο πξέπεη λα βξεί ηνπο δηθνύο ηνπ δξόκνπο θαη ηξόπνπο δξάζεο, ζε ηνπηθό θαη παγθόζκην επίπεδν, γηα λα ζηαζεί ζην ύςνο ησλ απαηηήζεσλ γηα ηελ αληηκεηώπηζε ησλ άιπησλ πεξηβαιινληηθώλ, νηθνλνκηθώλ θαη θνηλσληθώλ πξνβιεκάησλ ηεο επνρήο καο.