ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (Εθνική Αντίσταση

)
(Από το ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ της εποχής 1940-’49) ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio.com

Η φωτογραφία μιλάει μόνη της...

http://www.politikokafeneio.com/dse/dse.htm

Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας Αγώνας για μια δίκαιη υπόθεση

Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, όπως και ολόκληρη η χρονική περίοδος 1944-'49 - ίσως, περισσότερο και από αυτή της Εθνικής Αντίστασης - αποτέλεσαν στα κατοπινά χρόνια, και μέχρι σήμερα, το βασικό στόχο της κάθε λογής

κατασυκοφάντησης και διαστρέβλωσης από τις αντιδραστικές δυνάμεις του τόπου. Η νίκη τους, στα 1949, τους έδωσε τη δυνατότητα να γράψουν την ιστορία, με το κεφάλι κάτω. Και το έκαναν με περισσή επιμέλεια και φροντίδα, πολλές φορές δε, με ολοφάνερη εκδικητική μανία και μίσος. Μ' αυτή την "ιστορία" προσπάθησαν να μπολιάσουν τις επόμενες γενιές, να σβήσουν από τις μνήμες τα ιδανικά και τις αξίες της εθνικής ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και προκοπής, που θέριεψαν εκείνη την περίοδο και φλόγισαν τις καρδιές χιλιάδων και χιλιάδων αγωνιστών. Επιχείρησαν να σβήσουν από τα μυαλά και τις καρδιές τα οράματα και τις ελπίδες, που γέννησε αυτή η ίδια η τετράχρονη, νικηφόρα και ομόθυμη συμμετοχή του λαού στο σκληρό και αιματηρό αντιφασιστικό και απελευθερωτικό αγώνα και πάνω απ' όλα, να σβήσουν τις πολύτιμες, αγωνιστικές παρακαταθήκες των μαχητών και μαχητριών της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Τίποτε, όμως, απ' όλα αυτά δεν έγινε κατορθωτό. Ευτυχώς, η ιστορία κάθε λαού "γράφεται" και μ' ένα σωρό άλλους τρόπους, πέρα από τα επίσημα κιτάπια. Πρώτα και

κύρια, μέσα στους καθημερινούς του αγώνες και καθώς οι νεότερες γενιές αναζητούν εμπνεύσεις και φωτεινά παραδείγματα στους αγώνες των προηγούμενων. Σε πείσμα της τεράστιας και πολύμορφης εκστρατείας αποσιώπησης, κατασυκοφάντησης και διαστρέβλωσης, το έπος της Εθνικής Αντίστασης και ο κατοπινός, ηρωικός αγώνας των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας αποτέλεσαν την αστείρευτη πηγή φρονηματισμού, πίστης και ελπίδας του ελληνικού λαού και της νεολαίας του στις επόμενες δεκαετίες. Μπροστάρηδες σ' αυτή την πορεία οι κομμουνιστές. Όπως ήταν μπροστάρηδες και στην περίοδο 1940-'49. Και η ιστορία στηνόταν σιγά σιγά, μέσα από σκληρούς αγώνες, εμπόδια και δοκιμασίες, ξανά στα πόδια της. Μια ζωντανή και πολυσύνθετη διαδικασία, που συνεχίζεται και σήμερα. Μια προσφορά σ' αυτή ακριβώς την πορεία αποτελεί και το πολυήμερο αφιέρωμα του "Ρ", που ξεκινά σήμερα, με αφορμή την επέτειο των πενήντα χρόνων από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Ενα αφιέρωμα που ξεκινά με τις χαρούμενες και πανηγυρικές μέρες της απελευθέρωσης από το φασιστικό ζυγό, αφού ταυτόχρονα μ' έναν ολόκληρο λαό, που έκανε σχέδια και όνειρα, για την οικοδόμηση μιας λαοκρατούμενης Ελλάδας, κλιμακώνονταν συστηματικά και μεθοδικά τα αντιλαϊκά και διχαστικά σχέδια του αγγλικού ιμπεριαλισμού. {Ίδρυση ΔΣΕ} Ανήμερα της έκτης επετείου του ΟΧΙ στον ιταλικό φασισμό και δύο περίπου χρόνια μετά την απελευθέρωση της χώρας από το γερμανοφασιστικό ζυγό, την 28η Οκτώβρη του 1946, πραγματοποιείται στην Τσούκα των Αντιχασίων σύσκεψη των καπεταναίων διάφορων αντάρτικων ομάδων, που έχουν γίνει καταφύγιο των καταδιωκόμενων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης από τους μοναρχοφασίστες και το αγγλόδουλο καθεστώς. Η ανάγκη του συντονισμού και της ενιαίας καθοδήγησης των ομάδων αυτών έχει γίνει πλέον ολοφάνερη. Το ίδιο ακριβώς θέμα είχε συζητηθεί σε μια ακόμη σύσκεψη των

καπεταναίων, που πραγματοποιήθηκε στις 21 Οκτώβρη, στην Ανθρακιά Γρεβενών. Σ' αυτή τη δεύτερη σύσκεψη στην οποία πήραν μέρος οι καπεταναίοι Μάρκος, Κίσσαβος (καπετάνιος της Θεσσαλικής I μεραρχίας του ΕΛΑΣ στο τέλος της κατοχής), Κικίτσας (καπετάνιος Πιερίων από την αρχή του κατοχικού αντάρτικου) και Λασσάνης (πολιτικός της 10ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ), αποφασίζεται η συγκρότηση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, με επικεφαλής τον Μάρκο Βαφειάδη. Η απόφαση αυτή θέτει ουσιαστικά τις βάσεις, για τη δημιουργία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Την ίδια μέρα εκδίδεται και η πρώτη, ημερήσια διαταγή του Γενικού Αρχηγείου, που αναγγέλλει την ίδρυση και έχει ως εξής:

"ΓΕΝΙΚΟ ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ I ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ. 1 Η στυγνή δίωξη των αγωνιστών και του Δημοκρατικού Λαού από τον αγγλόδουλο μοναρχοφασισμό και τα όργανά του, που ανάγκασαν χιλιάδες δημοκράτες να βγούνε στα βουνά για να υπερασπίσουν τη ζωή τους, οδήγησε στη σημερινή ανάπτυξη του αντάρτικου κινήματος. Εχοντας υπόψη ότι είναι ώριμη πια η ανάγκη της δημιουργίας συντονιστικού οργάνου για το συντονισμό και την καθοδήγηση του όλου αντάρτικου αγώνα, Αποφασίζουμε τη δημιουργία του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, στο οποίο θα υπάγονται τα αρχηγεία Ανταρτών Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Ρούμελης. Σταθμός Διοίκησης Γενικού Αρχηγείου 28 Οκτώβρη 1946".

Η δίχρονη αιματηρή προϊστορία Πολλά και τραγικά γεγονότα έχουν στο μεταξύ συμβεί στα δύο χρόνια, που προηγήθηκαν της συγκρότησης του Γενικού Αρχηγείου. Γεγονότα, που θα δοθεί η δυνατότητα στον αναγνώστη να τα παρακολουθήσει με μεγαλύτερη πληρότητα στη συνέχεια του αφιερώματος. Εντελώς επιγραμματικά στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να αναφερθούν ορισμένα μόνο στοιχεία. Αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και αφού είχαν προηγηθεί τα "Δεκεμβριανά" οι Εγγλέζοι, το αγγλόδουλο καθεστώς και οι μοναρχοφασιστικές οργανώσεις συγκροτημένες από πρώην συνεργάτες των Γερμανών, ακροδεξιά, αντικομμουνιστικά και φασιστικά στοιχεία εξαπόλυσαν κύμα διώξεων κατά των ΕΑΜιτών, των μαχητών του ΕΛΑΣ, κομμουνιστών και δημοκρατικών πολιτών. Η μαζική και ωμή αυτή τρομοκρατία υποχρέωσε τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης να πάρουν μέτρα, για την προστασία της ίδιας τους της ζωής. Ορισμένοι απ' αυτούς - ιδιαίτερα αυτοί που αντιλήφθηκαν εγκαίρως ότι ήταν προγραμμένοι και δεν είχαν άλλη επιλογή αυτοπροστασίας - βγήκαν στα βουνά. Αλλοι άοπλοι, άλλοι οπλισμένοι, με όπλα που δεν παρέδωσαν ύστερα από τη Συμφωνία της Βάρκιζας, συγκρότησαν ομάδες με κύριο στόχο την αυτοπροστασία τους, την προστασία των οικογενειών τους και των περιουσιών τους, αλλά και την προστασία του λαού - στο μέτρο βεβαίως του δυνατού από τη μανία και το δολοφονικό μίσος των μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Οι ομάδες αυτές ήταν γνωστές με τα ονόματα ΟΚΔΑ (Ομάδες Καταδιωκόμενων Δημοκρατικών Αγωνιστών) ή ΟΔΕΚΑ (Ομάδες Δημοκρατικών Ενόπλων Καταδιωκόμενων Αγωνιστών). Τέτοιες ομάδες υπήρχαν: Στα Πιέρια και τον Ολυμπο με επικεφαλής τον Τσικιρτζή, στη Θεσσαλία με επικεφαλής τους Κίσσαβο και Καρτσιώτη, στο Βέρμιο με επικεφαλής τον Ακρίτα, στο Πάικο με επικεφαλής τον Σοφιανό, στην Κεντρική Μακεδονία με επικεφαλής τον Στράτο, στα Χάσια, Βόιο και Γράμμο με επικεφαλής τον Υψηλάντη και τον Γιαννούλη, στο Βίτσι με επικεφαλής τον Κεραυνό, στην Ηπειρο με επικεφαλής τον Αχ. Πετρίτη, στη Ρούμελη

με επικεφαλής τον Διαμαντή, στη Δυτική Μακεδονία (Πίνδος) με επικεφαλής τον Λασσάνη κ. ο. κ. Οι καπεταναίοι τέτοιων αντάρτικων ομάδων - μετά και τις σχετικές αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ συναντήθηκαν και αποφάσισαν στις 28 Οκτώβρη να συγκροτήσουν το Γενικό Αρχηγείο Ανταρτών. Οκτώβρης 1944 Η

απελευθέρωση δεν έφερε ξαστεριά Το καλοκαίρι του 1944 βρίσκει τις δυνάμεις της Εθνικής Αντίστασης σε πλήρη ανάπτυξη και πολύμορφη δράση ενάντια στους φασίστες καταχτητές. Ήδη ένα μεγάλο μέρος της υπαίθρου, ακόμη και συνοικίες μεγάλων πόλεων, είναι περιοχές ελεύθερες, όπου δεν τολμά να εμφανιστεί ο κατακτητής κι έχουν αρχίσει να μπαίνουν τα θεμέλια μιας νέας Ελλάδας. Οικοδομούνται οι θεσμοί της λαϊκής αυτοδιοίκησης και της λαϊκής δικαιοσύνης. Στις 1 και 2 Σεπτέμβρη συνέρχεται στο Νεοχώρι Ευρυτανίας πανελλαδική σύσκεψη του ΕΑΜ, όπου παραβρέθηκαν - εκτός από ολόκληρη την ΚΕ του ΕΑΜ πολυμελείς αντιπροσωπείες απ' όλη τη χώρα, πλην της Κρήτης. Το ψήφισμα της πανελλαδικής σύσκεψης καλεί όλες τις οργανώσεις του ΕΑΜ και ολόκληρο τον ελληνικό λαό, να σταθούν στο πλευρό του ΕΛΑΣ, να στείλουν τα καλύτερα παιδιά για να πυκνώσουν τις γραμμές του, να εντείνουν τη δουλειά για την αποσύνθεση των δυνάμεων

του εχθρού, να καταβάλουν πιο επίμονες προσπάθειες για τη διάλυση των προδοτικών σωμάτων. Ταυτόχρονα, στις 2 Σεπτέμβρη, συγκροτείται η κυβέρνηση "Εθνικής Ενότητας", υπό τον Γ. Παπανδρέου, σε εφαρμογή της συμφωνίας του Λιβάνου. Στην κυβέρνηση αυτή, η ΠΕΕΑ και το ΕΑΜ αντιπροσωπεύονται με έξι υπουργούς, που ανέλαβαν τα υπουργεία Οικονομικών, Γεωργίας, Εργασίας, Εθνικής Οικονομίας και Δημοσίων Έργων, καθώς και το υφυπουργείο Οικονομικών. Τις ίδιες μέρες και καθώς ο σοβιετικός στρατός προελαύνει ακάθεκτος στα Βαλκάνια, αρχίζει η σύμπτυξη των γερμανικών δυνάμεων και η αποχώρησή τους από την Ελλάδα, κάτω από τα συνεχή χτυπήματα του ΕΛΑΣ και των ΕΑΜικών οργανώσεων. Την αποχώρησή τους βοηθούν τα προδοτικά Τάγματα Ασφαλείας και διάφορα άλλα αντιδραστικά σώματα (ΠΑΟ, Πούλος, ΕΕΣ, Χωροφυλακή, Ειδική Ασφάλεια, κλπ., με συνολική δύναμη την εποχή εκείνη 34.000 περίπου ανδρών), που έχουν εγκατασταθεί σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Πελοποννήσου, σε πολλές πόλεις της υπόλοιπης Ελλάδας και σε αρκετές περιοχές της Δυτικής, Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας. Η απελευθέρωση Τα μαύρα, όμως, σύννεφα της τετράχρονης περίπου κατοχής έχουν πλέον σκορπίσει. Ο ήλιος της λευτεριάς έχει ανατείλει. Γεγονός, που εκφράστηκε χαρακτηριστικά και με το προσκλητήριο του ΕΑΜ, που μεταδόθηκε, κάτω από τη μύτη των Γερμανών, από το κρατικό ραδιόφωνο της υπόδουλης ακόμη Αθήνας το βράδυ της 23ης Σεπτέμβρη:

Προσοχή! Προσοχή! Σας μιλάει το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ. Έλληνες, όλοι επί ποδός πολέμου!

Ο ηρωικός ΕΛΑΣ λευτερώνει την αγαπημένη μας πατρίδα. Ήρθε η ώρα να λευτερώσει και την Αθήνα μας. Εμπρός όλοι, να λευτερώσουμε τους φυλακισμένους αδερφούς μας. Φωτιά και τσεκούρι στους αμετανόητους ταγματασφαλίτες, χωροφύλακες, μπουραντάδες και τους κρυφούς πολιτικούς αρχηγούς τους. Κλείστε τ' αυτιά σας στις προδοτικές διαδόσεις. Ολοι επί ποδός πολέμου! Ζήτω το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ! Ζήτω οι μεγάλοι μας σύμμαχοι!" Στις 12 Οκτώβρη κι έπειτα από 1.264 μέρες χιτλερικής σκλαβιάς απελευθερώνεται η Αθήνα. Στις 9.45 π.μ. ο μισητός αγκυλωτός σταυρός κατεβαίνει από την Ακρόπολη. Ο λαός, μέσα σε παραλήρημα χαράς, ξεχύνεται στους δρόμους και γιορτάζει την απελευθέρωση. Η πόλη, από τη μια στιγμή στην άλλη μεταμορφώνεται, κολυμπάει στα γαλανόλευκα κι εκατοντάδες χιλιάδες λαού πλημμυρίζουν τους δημόσιους χώρους, χαιρετίζοντας τους ηρωικούς αντάρτες του ΕΛΑΣ, που παρελαύνουν στους δρόμους. Στις 18 Οκτώβρη έρχεται στην Ελλάδα η υπό τον Γ. Παπανδρέου κυβέρνηση. Σε μια μεγάλη, παναθηναϊκή συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, που συγκλονίζεται από τα συνθήματα του ΕΑΜ και του ΚΚΕ και όπου μίλησε ο πρωθυπουργός, εκατοντάδες χιλιάδες Αθηναίοι - εκφράζοντας και τη θέληση της συντριπτικά μεγάλης πλειοψηφίας ολόκληρου του ελληνικού λαού διατρανώνουν τη θέλησή τους: Να λυθούν ομαλά και δημοκρατικά όλα τα εσωτερικά προβλήματα. Να κατοχυρωθούν οι σκοποί των αγώνων και των θυσιών του. Να ξεκαθαριστεί ο κρατικός μηχανισμός από το δοσιλογισμό και ενωμένες όλες οι πατριωτικές δυνάμεις, να βαδίσουν μπροστά, προς την αναδημιουργία και την ανοικοδόμηση της χώρας.

Τα διχαστικά σχέδια και οι επιδιώξεις Ο εγγλέζικος, όμως, ιμπεριαλισμός έχει πάρει από καιρό τις αποφάσεις του κι έχει οριοθετήσει τους δικούς του στόχους. Από το 1943 ακόμη, έχει επεξεργαστεί τη γενικότερη τακτική του, τους στόχους της οποίας περιγράφει με σαφήνεια ένας πολιτικός εκπρόσωπος της Δεξιάς, ο Π. Πιπινέλης. Γράφει συγκεκριμένα: "Μετά τις αποφάσεις της Τεχεράνης αποφασίστηκε η καταπολέμησις του ΕΑΜ διά προσελκυσμού, διαβρώσεως και υπονομεύσεως... Αφού η πραγματική εξουσία εν Ελλάδι είχε κατ' ανάγκην περιέλθει εις χείρας των κομμουνιστών, έπρεπε να γίνει προσπάθεια "πολιτικής λύσεως", συνεργασίας δηλαδή μετά των κομμουνιστών και συν τω χρόνω εκτοπίσεώς των". Και όταν η τακτική αυτή δεν έφερε τους αναμενόμενους, για τους Εγγλέζους ιμπεριαλιστές και την ντόπια πλουτοκρατία, καρπούς προχώρησαν στην ένοπλη επέμβαση, το Δεκέμβρη του 1944. "Λύση", που την είχαν προετοιμάσει από το 1943 ακόμη, με το διαβόητο σχέδιο "Μάνα". Ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός, αφ' ενός ήθελε την απελευθερωμένη Ελλάδα δέσμια στο άρμα του και αφ' ετέρου, να αξιοποιήσει τις πολεμικές εξελίξεις στη χώρα, προς όφελος των γενικότερων σχεδίων του και κυρίως, στην καθυστέρηση της προέλασης του σοβιετικού στρατού στα Βαλκάνια και στο ανατολικό μέτωπο γενικότερα. Πλήθος είναι οι αποδείξεις και τα στοιχεία, που τεκμηριώνουν αυτές τις εκτιμήσεις. Χωρίς να είναι οι μοναδικές ή οι πλέον χαρακτηριστικές, αναφέρουμε μόνο τη συμφωνία της Καζέρτας και το σχέδιο "Κιβωτός", απλά και μόνο, γιατί είναι τα τελευταία παρόμοια γεγονότα, πριν την απελευθέρωση της χώρας και φανερώνουν πόσο συστηματικά και μεθοδικά προωθούσε τους πραγματικούς τους σκοπούς. Τόσο η Συμφωνία της Καζέρτας (26 Σεπτέμβρη 1944), όσο και το σχέδιο "Κιβωτός" (σχέδιο που επέβαλαν οι Εγγλέζοι στον ΕΛΑΣ από τη συμφωνία της Πλάκας ακόμη) αποσκοπούσαν στους παρακάτω βασικούς στόχους ταυτόχρονα:

- Στη χειραγώγηση, εξασθένιση, υπονόμευση, μέχρι και τη διάλυση των ΕΑΜικών οργανώσεων και κυρίως του ΕΛΑΣ. - Στην περιθωριοποίηση και αγκίστρωση του ΕΛΑΣ στους ορεινούς όγκους της χώρας και ιδιαίτερα τον αποκλεισμό του από τα μεγάλα αστικά κέντρα. - Στη διευκόλυνση της αποχώρησης των χιτλερικών δυνάμεων από την Ελλάδα, μαζί και με τον βαρύ οπλισμό τους, ώστε να μεγαλώνουν τα εμπόδια στην προέλαση του σοβιετικού στρατού και ταυτόχρονα, να μην ενισχύονται οι ΕΛΑΣίτικες δυνάμεις. - Στη διευκόλυνση των ντόπιων αντιδραστικών δυνάμεων, να αποφύγουν τον αφοπλισμό, τη διάλυση και την απαιτούμενη τιμωρία και ακόμη περισσότερο, συγκεντρωνόμενες στα βασικά αστικά κέντρα, να κυριαρχήσουν σ' αυτά. Ετσι έχτιζε ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός, από πολύ γρηγορότερα και από τις αρχές του 1944 και μετά - όταν έγινε φανερή πλέον η νικηφόρα τροπή του Β` Παγκόσμιου Πολέμου - πολύ πιο μεθοδικά και συστηματικά, τα θεμέλια των διχαστικών του σχεδίων και επιδιώξεων στην Ελλάδα.

Εθνική Αντίσταση Ηρωικοί αγώνες και βαριές θυσίες

Η

απελευθέρωση της χώρας έβρισκε τον ελληνικό λαό βαριά λαβωμένο, αλλά περήφανο και αισιόδοξο για το αύριο, με το κεφάλι ψηλά. Περηφάνια και πίστη, που τις είχε κερδίσει και κατακτήσει, μέσα στο σκληρό καμίνι της αντιφασιστικής πάλης, καθώς πολέμησε στα ίσια τις σιδερόφρακτες χιτλερικές ορδές και τις υποχρέωσε να εγκαταλείψουν ηττημένες το πεδίο της μάχης. Καθώς πήρε στα δικά του χέρια την υπόθεση της χώρας και συνειδητοποίησε στην πράξη - και μάλιστα, στις πλέον δύσκολες και κρίσιμες στιγμές - τα ανίκητα όπλα της λαϊκής ενότητας και της αλληλεγγύης. Η τεράστια και ανεκτίμητη αυτή συμβολή ήταν έργο της Εθνικής Αντίστασης και του ΚΚΕ, που αποτέλεσε τον

πρωτεργάτη της, τον κύριο οργανωτή, καθοδηγητή και αιμοδότη της. Το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης αγκάλιαζε τη συντριπτικά μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού και της νεολαίας του. Αδιάψευστες αποδείξεις γι' αυτό αποτελούν οι σχετικοί αριθμοί. Πάνω από ενάμισι εκατομμύριο Έλληνες και Ελληνίδες είχαν οργανωθεί στο ΕΑΜ. Στις γραμμές της θρυλικής ΕΠΟΝ, είχαν ενταχθεί 640.000 περίπου νέοι και νέες. Ο ΕΛΑΣ, τακτικός και εφεδρικός, το ΕΛΑΝ και η Λαϊκή Πολιτοφυλακή είχαν στη δύναμή τους, γύρω στους 140.000 άνδρες και γυναίκες. Εξίσου τεράστιο και μεγαλειώδες ήταν και το έργο του Αντιστασιακού Κινήματος, που δίκαια χαρακτηρίστηκε ως εποποιία. Το ΕΑΜ και οι οργανώσεις του συσπειρώνουν, οργανώνουν και κινητοποιούν τους εργαζόμενους και όλο το λαό. Για τη μάχη της επιβίωσης, τη ματαίωση της πολιτικής επιστράτευσης και της αποστολής Ελλήνων στα εργοστάσια - κάτεργα της ναζιστικής Γερμανίας, για την οργάνωση συσσιτίων. Μπροστάρης στους ηρωικούς αυτούς αγώνες, η αδούλωτη πάντα Αθήνα. Ο ΕΛΑΣ έδωσε πάνω από 600 μεγάλες μάχες κατά των κατακτητών και ακόμη περισσότερες μικρότερες. Εξόντωσε και αιχμαλώτισε γύρω στους 30.000 άνδρες των στρατευμάτων κατοχής. Καθήλωσε στο έδαφος της χώρας 12 φασιστικές μεραρχίες, δίνοντας έτσι μια αξιόλογη συμβολή και στη γενικότερη έκβαση του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. Από το 1943, ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει περιοχές της χώρας και την άνοιξη του 1944 έχει απελευθερώσει τα 3/5 του εδάφους της. Στις περιοχές αυτές, για πρώτη φορά παίρνει ο λαός τις τύχες του στα δικά του χέρια. Οργανώνεται η δικιά του, η Λαοκρατική Εξουσία. Ιδρύονται η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση και η Λαϊκή Δικαιοσύνη. Η παιδεία παίρνει πραγματικά λαϊκό περιεχόμενο και απλώνει τα φτερά της. Σ' όλη την απελευθερωμένη Ελλάδα, ο λαϊκός πολιτισμός κατακτά συνεχώς έδαφος. Για πρώτη φορά, σε πολλά μέρη της ανταρτοκρατούμενης

υπαίθρου, κάνουν την εμφάνισή τους το θέατρο και οι πολιτιστικές λέσχες. Οργανώνονται χορωδίες και διάφορες άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η Ελληνίδα απελευθερώνεται από τα μέχρι τότε βαριά δεσμά της και συμμετέχει μαζικά και ορμητικά στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και τις εξελίξεις γενικότερα, γράφοντας χρυσές σελίδες στην ιστορία του ελληνικού κινήματος. Βαριές και οι θυσίες Μεγάλες και βαριές ήταν και οι θυσίες που πρόσφερε ο ελληνικός λαός στον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση από το φασιστικό ζυγό και, ταυτόχρονα, στην κοινή συμμαχική υπόθεση της αντιφασιστικής πάλης των λαών. Βαρύς ήταν ο φόρος αίματος. Περισσότεροι από 400.000 οι νεκροί, το 5,6% δηλαδή του συνολικού τότε πληθυσμού της χώρας, από τους οποίους οι 260.000 πέθαναν από την πείνα και οι 50.000 εκτελέστηκαν από τους κατακτητές και τα ντόπια όργανά τους. Ακόμη περισσότεροι οι τραυματίες. Ανάλογες ήταν και οι καταστροφές του υλικού πλούτου της χώρας, που σε ποσό ισοδυναμούν με 5,7 φορές το προπολεμικό εθνικό εισόδημα (χωρίς ποτέ να έχει γίνει μια πλήρης καταγραφή). Ολέθριες ήταν οι συνέπειες των καταστροφών αυτών και των λεηλασιών από τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους. Χαρακτηριστική και, τραγική συνάμα, απόδειξη αποτελεί η πορεία της παραγωγής στους κυριότερους κλάδους της βιομηχανίας στον πρώτο μετά την απελευθέρωση χρόνο (1945): Στη μηχανουργία, η παραγωγή έφτασε στο 20% αυτής του 1939, στην κλωστοϋφαντουργία βαμβακιού και μετάξης στο 30%, μαλλιού στο 15%, στη σαπωνοποιία το 60%, στη βυρσοδεψία το 20%, στη χαρτοποιία το 35% και στην παραγωγή τσιμέντου το 12%. Στον αγροτικό τομέα η παραγωγή κυμάνθηκε το 1944 από το 47% μέχρι το 75%. Το οδικό δίκτυο της χώρας (αστικό και υπεραστικό), μαζί με τα διάφορα τεχνικά έργα (γέφυρες, οχετοί, κλπ.), είχε

καταστραφεί κατά 50% περίπου. Τεράστιες ήταν οι καταστροφές και στις οικοδομές. Ολοκληρωτικά καταστράφηκαν 122.000 περίπου οικοδομές, που αποτελούσαν το 7% του συνόλου όσων υπήρχαν το 1940 και μερική καταστροφή είχαν υποστεί άλλες 66.000 περίπου. Στις 600.000 περίπου ανέρχονταν οι άστεγοι. Και σε όλα αυτά πρέπει να προστεθούν τα όσα άρπαξαν και λεηλάτησαν, με διάφορους τρόπους, οι κατακτητές. Από το κατοχικό "δάνειο", μέχρι το άδειασμα των τραπεζικών χρηματοκιβωτίων και των αποθεμάτων του κράτους, τα διάφορα προϊόντα, ζώα, μηχανήματα, κοσμήματα, πολύτιμα μέταλλα, ακόμη και έργα τέχνης. Και όμως, ούτε αυτές οι βαριές και ανυπολόγιστες, ουσιαστικά, θυσίες στο βωμό του αντιφασιστικού αγώνα, το τεράστιο και φοβερά δυσβάστακτο έργο της ανοικοδόμησης, που ορθωνόταν επιτακτικά μπροστά στον ελληνικό λαό, έπαιξε ρόλο στα διχαστικά και αντιλαϊκά σχέδια και επιδιώξεις των Εγγλέζων και της ντόπιας πλουτοκρατικής ολιγαρχίας. Γι' αυτούς, πάνω απ' όλα, έστεκε η καθυπόταξη της Ελλάδας και του λαού της και το αλυσόδεμά τους στα ιμπεριαλιστικά και ταξικά τους συμφέροντα.

ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ
Το "αλυσόδεμα" της Ελλάδας ο πρώτιστος στόχος Τα ιμπεριαλιστικά σχέδια και επιδιώξεις τους καθόριζαν από την πρώτη στιγμή του πολέμου τη στρατηγική και τακτική των Άγγλων και μπροστά στην εκπλήρωσή τους δεν είχαν τον παραμικρό δισταγμό

Η διατήρηση και η παραπέρα ενίσχυση των πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών θέσεων, που είχε η βρετανική αυτοκρατορία προπολεμικά σ' όλο τον κόσμο, ήταν ο βασικός, στρατηγικός στόχος Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, ο του εγγλέζικου Γ. Παπανδρέου και ο Βρετανός ιμπεριαλισμού από στρατηγός Σκόμπι μπροστά στο την πρώτη μέρα Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη που τα σύννεφα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου άρχισαν να εμφανίζονται στον ουρανό της Ευρώπης. Αυτός ο στόχος καθόριζε τις επιμέρους κινήσεις και την τακτική της. Και όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, όπως και σ' όλη τη διάρκειά του, η σφραγίδα του στρατηγικού αυτού στόχου μπαίνει βαριά σε όλες τις ενέργειες των Άγγλων. Ο πόλεμος δεν είναι παρά η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα και η νίκη κατά του φασιστικού τέρατος, η αναγκαία προϋπόθεση, για την παγκόσμια ενίσχυση του βρετανικού αυτοκρατορικού λέοντα. Η Ελλάδα, χώρα μισοαποικιακή και βαθιά εξαρτημένη, με το βρετανικό κεφάλαιο να κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αμέσως πριν τον πόλεμο περίοδο, αποτελούσε έναν από τους βασικούς στόχους της βρετανικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. "Η βρετανική αυτοκρατορία, έγραφε ο Τσόρτσιλ προς τους Αμερικανούς το 1943, δεν μπορεί να εγκαταλείψει τις θέσεις της στη Μεσόγειο, δεν πρέπει να χάσει την Ελλάδα, γιατί αργότερα θα χάσει την Ιταλία και την Τουρκία". Η τακτική του "διαίρει και βασίλευε"

λαοκρατικό αύριο της ανοικοδόμησης και της αναγέννησης. όμως. ιδιοτελείς στόχους. για να αποδυναμώσουν την επιρροή του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στο λαό και να τον στρέψουν ενάντια στην ΕΑΜική Αντίσταση. διπρόσωπη και ύπουλη τακτική των Εγγλέζων. τον αστικό πολιτικό κόσμο της χώρας. Έκαναν ό. Τυπικά ήταν σύμμαχοι στο μεγάλο και κοινό αντιφασιστικό αγώνα.. όπως ο επίσκοπος Δαμασκηνός. Ενίσχυαν πολύμορφα. Η συκοφαντία και η εχθρική προπαγάνδα.τι μπορούσαν και πέρναγε από το χέρι τους. Η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση. για να σκάψουν το λάκκο του ΕΑΜ. από το 1941 έως την απελευθέρωση. Και καθώς. παρ' όλα όσα μετέρχονταν οι Εγγλέζοι.. δόξας. Η επιρροή της στο λαό δυναμώνει ραγδαία και σύντομα γίνεται η ψυχή και η συνείδηση του αγωνιζόμενου έθνους. ενώ δε δίστασαν να προχωρήσουν σε συνεργασία με τα Τάγματα Ασφάλειας και τους Χίτες. ακόμη και συνεργάτες των Γερμανών κατακτητών. Η γνωστή και από παλιότερα τακτική τους του "διαίρει και βασίλευε" γνώρισε νέες μέρες. η ελπίδα για ένα μεταπελευθερωτικό. κατορθώνει να αναδειχτεί στη μοναδική ουσιαστικά αντιφασιστική και απελευθερωτική δύναμη στη χώρα. η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση αντιμετωπίζει καθημερινά την υποκριτική. η . ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ). που συνεργάζεται με τους Εγγλέζους. ακόμη και με τους Γερμανούς κατακτητές. με όπλα. μέχρι απροκάλυπτα εχθρικές.Τρία ολόκληρα χρόνια. όμως. μέχρι και στη συγκρότηση ανάλογων οργανώσεων και ένοπλων ομάδων. μαζί με τις ραδιουργίες και τις ίντριγκες. Έφτασαν για την προώθηση των σκοπών τους. Η πλειοψηφία του αστικού πολιτικού κόσμου.χ. Στα πλαίσια αυτά συνεργάστηκαν και αξιοποίησαν τον τότε βασιλιά Γεώργιο Β'. ενώ την ίδια στιγμή στερούσαν από την τελευταία και τα πλέον στοιχειώδη για τη διεξαγωγή του αντιφασιστικού αγώνα. Στην πραγματικότητα. αδυνατεί να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη συνεχώς επιρροή και κύρος του ΕΑΜ. οι διαθέσεις και η πρακτική τους κλιμακώνονταν από μη φιλικές. άλλες αντάρτικες ομάδες (π. στηρίζοντας στους τελευταίους τους δικούς της. ήταν οι πλέον συνηθισμένες μεθοδεύσεις τους. λίρες και άλλα εφόδια.

Ήδη. "εάν οι Γερμανοί εγκαταλείψουν την Ελλάδα. γράφει πως είναι απαραίτητο να σταλούν 5. η ιδέα της επέμβασης γεννήθηκε το καλοκαίρι του 1943. Τσόρτσιλ. ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός καταλαβαίνει πως πρέπει να χρησιμοποιήσει τα "μεγάλα μέσα" και προσανατολίζεται ανάλογα. που σημαδεύτηκε από την ηρωική μάχη του Στάλιγκραντ (2 Φλεβάρη 1943).". με τεθωρακισμένα αυτοκίνητα και πυροβόλα. Γράφει σχετικά ο Τσόρτσιλ: "Ήταν η πρώτη σκέψη. όταν είδαν πως οι θέσεις του ΕΑΜ. για ομαλές και σύμφωνες με τη θέληση του λαού μεταπελευθερωτικές εξελίξεις.. οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ προχωρούσαν στον αφοπλισμό των ιταλικών δυνάμεων κατοχής και ενίσχυαν τον εξοπλισμό και το αξιόμαχο του αντάρτικου κινήματος. Αποφασίζεται η επέμβαση Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του ίδιου του Ουίν. σε τηλεγράφημά του προς τον υπουργό Εξωτερικών.η κατοχική κυβέρνηση Ράλλη. το Νοέμβρη του 1943 σημειώνει: "Θα πρέπει το χτύπημα. να καταφερθεί κατά του ΕΛΑΣ την κατάλληλη στιγμή". με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 1943. Και λίγο μετά. Βασικοί της στόχοι είναι η δημιουργία και η συγκρότηση των περιβόητων Ταγμάτων Ασφαλείας και η ένταση του αντικομμουνισμού. ότι ήμασταν υποχρεωμένοι να επέμβουμε στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας τη στιγμή της απελευθέρωσης". από την άνοιξη του 1943.και με τη σύμφωνη γνώμη και τη συνεργασία των Εγγλέζων .. έχουν κερδίσει σημαντικές θέσεις και ο αστικός πολιτικός κόσμος της χώρας αδυνατεί να χειραγωγήσει τις εξελίξεις. έχει πλέον ολοκληρωθεί και ο Κόκκινος Στρατός σημειώνει τη μία νίκη μετά την άλλη. των διώξεων και των δολοφονιών αντιστασιακών στελεχών.000 Βρετανοί στρατιώτες. Αντονι Ιντεν. έχει σχηματιστεί . οι δυνάμεις του .στροφή του πολέμου. οι Γερμανοί οργανώνουν σε όλη σχεδόν την Ελλάδα εκκαθαριστικές επιχειρήσεις (Οκτώβρης του 1943 έως το Φλεβάρη του 1944) και ταυτόχρονα. για να είναι αποφασιστικό. στη διάρκεια της συνδιάσκεψης Τσόρτσιλ Ρούσβελτ στο Κεμπέκ του Καναδά. Κι ενώ. Ενώ.

Παπαθανασόπουλου. Τα σχέδια των Εγγλέζων. Η δεύτερη. δύο χωριστές και αποκαλυπτικές για το περιεχόμενό τους συσκέψεις. Μία. στόχευε στο ξεπέρασμα των διαφορών. με σκοπό την παύση του πολέμου.. με τον εξουσιοδοτημένο από το Βερολίνο Γερμανό αξιωματικό Λόος και μία. ώστε να σταματήσει η προέλαση του σοβιετικού "Κόκκινου Στρατού" στο ανατολικό μέτωπο. που υπέγραψαν όλοι οι μετέχοντες αντιπρόσωποι. Κατέληξε δε στη σύνταξη και υπογραφή συμφώνου αντικομμουνιστικής συνεργασίας. με τους ηγέτες των δωσιλογικών εθνικιστικών οργανώσεων. όμως. Αγ. Μέσα στο 1944 ενέτειναν την . Νεοζηλανδός λοχαγός Ντόναλντ Στοτ πραγματοποιούσε στο σπίτι του διορισμένου δημάρχου Αθήνας. των Ταγμάτων Ασφαλείας. Την ίδια στιγμή (Νοέμβρης του 1943). του ΕΔΕΣ Αθήνας. Πανελλήνιος Απελευθερωτικός Σύνδεσμος. Εμφανώς απογοητευμένος ο Τσόρτσιλ σημειώνει στα απομνημονεύματά του. Το γεγονός. αυτό δεν πτοεί τους εκπροσώπους της βρετανικής αυτοκρατορίας. Γρίβα. Η πρώτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση των δυνατοτήτων χωριστής αγγλογερμανικής συμφωνίας.. ο πράκτορας των Εγγλέζων. στην οποία παραβρέθηκε και αξιωματικός της Γκεστάπο. δεν καρποφορούν σε όση έκταση επιθυμούσαν. της Χωροφυλακής.Ζέρβα . όμως. για τα σχετικά αποτελέσματα της διάσκεψης της Τεχεράνης (1 Δεκέμβρη του 1943): "Οι αποφάσεις της Τεχεράνης επηρέασαν έμμεσα τη θέση της Ελλάδας. αλλά και ήταν απίθανο να σταλούν αξιόλογες βρετανικές δυνάμεις στην περίπτωση γερμανικής αποχώρησης". Γεωργάτου. Οι σύμμαχοι δε θα αναλάβουν ποτέ πια μεγάλη απόβαση στη χώρα αυτή.).). με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Λήμνου και έξι νησιών των Δωδεκάνησων. της Αστυνομίας Πόλεων. που έχουν μεταξύ τους οι δωσιλογικές οργανώσεις και στη συνένωσή τους στην ομοσπονδιακή οργάνωση. κλπ. Ταυτόχρονα. η βρετανική διπλωματία ερχόταν σε επαφή με την τουρκική κυβέρνηση και παζάρευε μαζί της την είσοδο της Τουρκίας στο πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων (και ειδικότερα των Άγγλων. (Παπαγεωργίου.επιτίθενται ενάντια σε τμήματα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο..υποκινούμενες από τους Βρετανούς .. Βεντήρη.

αφού ο ΕΛΑΣ είχε απελευθερώσει το . διχαστικά σχέδια σε πλήρη δράση Τα πρώτα βρετανικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στις ακτές της δυτικής Πελοποννήσου.εφαρμογή των διχαστικών ενεργειών τους και εκμεταλλευόμενοι και τα τραγικά λάθη της ηγεσίας του κινήματος (συμφωνία του Λιβάνου. στη γιγαντοαφίσα του Στάλιν ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ Τα εγκληματικά. στις αρχές του Οκτώβρη 1944. της Καζέρτας. για την ώρα. ένοπλη επέμβασή τους στην Ελλάδα και τη βίαιη επιβολή των αντιλαϊκών και διχαστικών επιδιώξεων και στόχων τους. κλπ. ΠΡΩΤΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ Πρώτες μέρες της Απελευθέρωσης και η αντικομουνιστική τρομοκρατική μανία των Χιτών εκδηλώνεται.) δημιούργησαν προϋποθέσεις για την ανοιχτή.

έρχεται στην πρωτεύουσα ο στρατηγός Σκόμπι και τις ίδιες μέρες αποβιβάστηκαν στο Πασαλιμάνι και άλλα αγγλικά στρατεύματα. Η καθυστέρησις που εσημείωσαν οι Γερμανοί στην εκκένωσιν των Αθηνών μάς υποχρέωσε να τροποποιήσουμε το σχέδιό μας. η οποία δεν υπαγορευόταν από πολεμική αναγκαιότητα. να εκκαθαρίσουμε το λιμάνι Πειραιώς. πως η απόβαση αυτή δεν εξυπηρετούσε κανέναν απολύτως στόχο. επειδή η κατάσταση των Γερμανών στην Ελλάδα είχε καταστεί απελπιστική". Στις 15 Οκτώβρη . Τίποτε δεν έδειχνε μια προσεχή αναχώρησιν της φρουράς. Το σχέδιο "Μάνα" Οι ενέργειες. όμως. αυτές ήταν ενταγμένες στο σχέδιο επέμβασης στην Ελλάδα. σχετικό με τον πόλεμο κατά της Γερμανίας. απ' όπου ο εχθρός ήδη υποχωρούσε προς τη διώρυγα της . που έγινε στις 8 Δεκέμβρη 1944 στη βρετανική Βουλή: "Τα αγγλικά στρατεύματα πραγματοποίησαν εισβολή στην Ελλάδα. Γεγονός.. για την αποβίβαση μεταγενεστέρως ενισχύσεων. το οποίο ήταν από καιρό επεξεργασμένο και είχε την κωδική ονομασία "Μάνα".. σχετικά με την ανεμπόδιστη αποχώρηση των τελευταίων από την Ελλάδα. Είναι ολοφάνερο.τρεις μέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας . σ.Γερμανών. για να του είπω να ετοιμάσει μια προκαταρκτική κάθοδο στην Πελοπόννησο. Για το σχέδιο αυτό σημειώνει ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του: "Το σχέδιο συνίστατο βασικά στην κατάληψη των Αθηνών και του αεροδρομίου των από μια ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών. στο να εγκαταστήσουμε 4 σμήνη καταδιωκτικών. όσο και από ανάλογη δήλωση του Τσόρτσιλ. που αποδείχνεται τόσο από τη συμφωνία Βρετανών . δυνάμεων 10.000 ανδρών και γι' αυτόν τον λόγο.νότιο τμήμα της χώρας και τα τελευταία τμήματα των χιτλερικών εγκατέλειπαν την περιοχή της πρωτεύουσας. α` τόμος. (Δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ. στις 13 Σεπτέμβρη ετηλεγράφησα στο στρατηγό Ουίλσον. 485).

Γ. τα πολιτικά μέσα προς αντιμετώπισίν της δεν είναι πλέον επαρκή. (από το βιβλίο του Ν.. Κεπέσης. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού και των Σωμάτων Ασφαλείας από τους συνεργάτες των κατακτητών.. πώς συνοψίζει τα γεγονότα των πρώτων μεταπελευθερωτικών ημερών και μέχρι το Δεκέμβρη. Ο πρωθυπουργός. την επιβολή σκληρών κυρώσεων κατά των προδοτών της πατρίδας. Μόνον η άμεσος παρουσία επιβλητικών βρετανικών δυνάμεων εις την Ελλάδα και μέχρι των τουρκικών ακτών ημπορεί να μεταβάλει την κατάστασιν.. αλλά και η ορμητική προέλαση του σοβιετικού στρατού στα Βαλκάνια. ". που θα προασπίζει τα δικαιώματα του λαού. Οι πρώτες μέρες της απελευθέρωσης Στις 18 Οκτώβρη έρχεται στην Αθήνα η κυβέρνηση της "Εθνικής Ενότητας". Από τα μεσάνυχτα της 13ης του Σεπτεμβρίου τα στρατεύματα του "Μάνα" ετέθησαν σε 48ωρη επιφυλακή. σ. Να. Παπανδρέου. την αποκατάσταση κράτους δικαίου.. Πομπώδεις διακηρύξεις και μεγαλοστομίες.. που έπαιρνε η απελευθερωτική δράση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. τηλεγραφούσε στον Τσόρτσιλ: ". κλπ. φοβισμένος από τις παλλαϊκές διαστάσεις. βγαίνει το συμπέρασμα. Ενώπιον της διαμορφωθείσης κρίσιμου καταστάσεως. στο βιβλίο του "Ο Δεκέμβρης του 1944": "Παρ' όλ' αυτά και μόνο από τη μελέτη των γεγονότων της περιόδου εκείνης. ότι η ανίερη . Ηδη. χωρίς τη βοήθεια των στοιχείων απ' τα παρασκήνια.. που διαψεύστηκαν οικτρά τις αμέσως επόμενες μέρες. Παπανδρέου. που ήλθαν στο φως της δημοσιότητας μεταπολεμικά. διακήρυξε ξανά ότι η κυβέρνηση έχει πρόγραμμα την οικονομική ευημερία και την κοινωνική δικαιοσύνη. 41). που έγινε στην πλατεία Συντάγματος. ο Ν. από τις 12 Σεπτέμβρη και πάλι στις 22 του ίδιου μήνα. Διοικητής ήταν ο στρατηγός Σκόμπι. Κεπέση: "Ο Δεκέμβρης του 1944". καθώς σε ριζικά αντίθετη κατεύθυνση ήταν τα έργα τόσο του ιδίου όσο και των Εγγλέζων.Κορίνθου. ο Γ. στη μεγαλειώδη συγκέντρωση του αθηναϊκού λαού. ".

Τρενάρισμα της δίκης των μεγαλοδοσιλόγων. από πριν από τους Άγγλους βασικά. με δολοφονικές και άλλες έκνομες ενέργειες. Η συμφωνία Τσόρτσιλ . Οργάνωση προκλήσεων ενάντια στο λαό και το ΕΑΜ ΕΛΑΣ από τις τρομοκρατικές. για να μη βγούνε στη φόρα τόσα και τόσα "άπλυτα". επεξεργασμένο. Περιορισμό. προσαρμοζόταν κάθε τόσο. που στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν συνεργάτες των καταχτητών. με την καθοδήγηση των πρώτων. των δικαιωμάτων του ΕΛΑΣ. απόβλεπε κυρίως στα εξής: α. ε. Το σχέδιο εκείνο. β. γ. όπως προβλέπανε οι συμφωνίες στο Λίβανο και την Καζέρτα. παρακρατικές οργανώσεις της Δεξιάς. χωρίς όμως να παρεκκλίνει από τη βασική του κατεύθυνση. δ. μέχρι και του σημείου να αξιώσουν το μονομερή αφοπλισμό και τη διάλυσή του". όπως συνάγεται από τη μελέτη όλων των γεγονότων.Χίτλερ . βαθμιαία.συμμαχία των Άγγλων. της Δεξιάς και του Παπανδρέου. Το σχέδιο εκείνο. Ενίσχυση των θέσεών τους μέσα στα Σώματα Ασφαλείας. όπως θα δούμε συγκεκριμένα παρακάτω. κάτω από την πίεση των πραγμάτων. δρούσε με βάση ένα "σχέδιο ενέργειας". όπως φαίνεται. Εξοπλισμός των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς. ενώ θα έπρεπε να εκκαθαρισθούν από τα δοσίλογα στοιχεία. που διαδραματίστηκαν και τα ζήσαμε.

αρχηγός του Γενικού (γερμανικού) Επιτελείου. ο Ουίνστον Τσόρτσιλ δε δίστασε να κάνει κάτι μοναδικό στα χρονικά του πολέμου. Θυμάμαι συγκεκριμένα ότι ο στρατηγός Γιοντλ. βαθιά αντιλαϊκής και παντελώς ανήθικης στάσης και τακτικής του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού αποτελεί η σχετική με την Ελλάδα συμφωνία του. υπουργός της Πολεμικής και Βιομηχανικής Παραγωγής του Χίτλερ. ήρθε μια μέρα και μου ανέφερε ότι επήλθε συμφωνία σε υψηλό επίπεδο μεταξύ Αγγλίας και Γερμανίας. αλλά οι βρετανική σφαίρα Εγγλέζοι και ο Γ. που είχε δημοσιευτεί στο "Βήμα" στα 1976 (Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του ίδιου "Ο Δεκέμβριος του 1944"): "Είμαι αυτήκοος μάρτυρας ενός γεγονότος. δυσκολέψει την προέλαση του σοβιετικού "Κόκκινου Στρατού". Να.. Παπανδρέου επιρροής και να είχαν άλλα σχέδια. με τον Χίτλερ. Μαθιόπουλο. ενώ αυτός ακόμη συνεχιζόταν. Ελλάδας στη απαιτούσε ο λαός. Προκειμένου να Λαϊκά δικαστήρια και διευκολύνει το παραδειγματική τιμωρία των "πέρασμα" της συνεργατών του κατακτητή. πώς περιγράφει το γεγονός ο Αλμπερτ Σπέερ.. ίσως. που μας είχε προκαλέσει πολύ μεγάλη εντύπωση το φθινόπωρο του 1944. σε συνέντευξή του στον Β. πρωτοφανής μέχρι τότε και όπως γνωρίζω ΜΟΝΑΔΙΚΗ σε όλο τον Β` Παγκόσμιο .Το πλέον. που αφορούσε την Ελλάδα. χαρακτηριστικό παράδειγμα και απόδειξη συνάμα της ακραία ιδιοτελούς. Η συμφωνία αυτή.

κατάφεραν έτσι να αποχωρήσουν από την Ελλάδα. αλλά πολύ ψηλότερα. πράγματι. αλλά και στο δυτικό. ο Χίτλερ θα διατηρούσε ανέπαφες τις δικές του δυνάμεις. Τα γερμανικά πολεμικά και μεταγωγικά σκάφη φορτώθηκαν στρατό από τα ελληνικά νησιά .Πόλεμο. Η πληροφορία για το περίεργο αυτό "τζέντλεμαν αγκρίμεντ" μεταξύ Λονδίνου και Βερολίνου προκάλεσε σε όσους το έμαθαν κατάπληξη. ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 . Η συμφωνία αυτή έγινε στη Λισαβόνα και το ποιος είχε την πρωτοβουλία δεν ξέρω. αφορούσε .χώρια οι 20. κατά τη γνώμη μου. για να μην υπάρξουν ακριτομυθίες. Και.που εκκένωσαν . τουλάχιστον. όχι μόνο στο ανατολικό μέτωπο.όπως. μου είπε ο Γιοντλ . απέναντι στις βρετανικές και αμερικανικές δυνάμεις. οι Άγγλοι την τήρησαν. βέβαια. Είναι κι αυτό ένα γεγονός. Στοιχείο. που έμειναν στην Κρήτη για αρκετό καιρό μετά την απελευθέρωση της χώρας .000.με όλον το βαρύ οπλισμό τους. το φθινόπωρο του 1944. Πενήντα και πλέον χιλιάδες Γερμανοί στρατιώτες . με μόνο αντίπαλο τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ. αλλά πιστεύω ότι δεν έγινε σε διπλωματικό επίπεδο.την εκκένωση της Ελλάδας από τα γερμανικά στρατεύματα χωρίς βρετανική ενόχληση. που ήταν προφανώς σε γνώση της βρετανικής ηγεσίας. ανενόχλητα μπροστά από τα μάτια των Βρετανών και ανάμεσα από τα βρετανικά υποβρύχια στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Και. που χρησιμοποιήθηκαν στους επόμενους μήνες. αλλά δε στάθηκε δυνατό να εμποδίσει την άθλια συμφωνία. ήταν να παραχωρήσουν οι Γερμανοί τη Θεσσαλονίκη στους Άγγλους αμαχητί και μ' αυτόν το τρόπο η Ελλάδα να περιέλθει στο δυτικό στρατόπεδο.πέρασαν. προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ιμπεριαλιστικές βρετανικές επιδιώξεις και στόχους. Δυνάμεις. Το τίμημα της συμφωνίας. που κατείχαν το ελληνικό χώρο". που φανερώνει πόσο ήταν αποφασισμένος να κάνει οτιδήποτε ο Τσόρτσιλ.

αποτελούσε τον σοβαρότερο ανασταλτικό παράγοντα στα σχέδια των Άγγλων και της ντόπιας ΕΑΜ και του ΚΚΕ ολιγαρχίας στο Λίβανο και στην Καζέρτα. ο λαός. Από την άλλη μεριά. που ξέφευγε από τα πλαίσια του αστικού συστήματος και έτεινε προς τη λαϊκοδημοκρατική και σοσιαλιστική αναγέννηση της χώρας. συσπειρωμένος στη συντριπτική του πλειοψηφία γύρω από το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. αυτό οφειλόταν στις αδικαιολόγητες Ο ΕΛΑΣ. εμπειροπόλεμος και ετοιμοπόλεμος όπως υποχωρήσεις του ήταν. η ΕΑΜική . πρώτη επιδίωξη της ντόπιας και ξένης αντίδρασης ήταν να αφοπλίσει το λαό. .λαϊκή πλειοψηφία είχε κι ένα ακόμη σημαντικό ατού: Ηταν εξοπλισμένη. με την πάλη του κατά του φασισμού. Συνεπώς. της ντόπιας οικονομικής ολιγαρχίας και των πολιτικών εκπροσώπων της ήταν η διασφάλιση των συμφερόντων τους στη μεταπολεμική Ελλάδα. μετά την Απελευθέρωση. είχε ήδη δημιουργήσει από τα χρόνια της Κατοχής ένα νέο τύπο εξουσίας. Πέραν όμως αυτού.Το στρατιωτικό ζήτημα και η σημασία του Το κύριο πρόβλημα των Άγγλων. αφού είχε δημιουργήσει το δικό της λαϊκό στρατό. Τα παλιά αστικά κόμματα είχαν καταντήσει κόμματα σφραγίδες κι αν είχαν επανέλθει στο πολιτικό προσκήνιο. Ο ΕΛΑΣ. την ποδηγέτηση δηλαδή και συντριβή των ΕΑΜικών αντιστασιακών οργανώσεων και του ΚΚΕ ως προϋπόθεση για την παλινόρθωση του προπολεμικού αστικού καθεστώτος στη χώρα. τον ΕΛΑΣ και τις άλλες ένοπλες ΕΑΜικές αντιστασιακές οργανώσεις. Η επιδίωξη αυτή εκ των πραγμάτων απαιτούσε την καθυπόταξη του λαϊκού κινήματος. Η Κατοχή και η Αντίσταση είχαν αλλάξει ριζικά τον πολιτικό χάρτη της χώρας.

Το στρατιωτικό ζήτημα πριν την Απελευθέρωση Η προσπάθεια διάλυσης του ΕΛΑΣ εντάχθηκε στα πλαίσια της λύσης του στρατιωτικού προβλήματος της χώρας μετά την Απελευθέρωση. Κι ακριβώς αυτό. οι επιδιώξεις της ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθούν. ώστε να αποφανθεί ο λαός αν θα καταργούσε ή όχι τη μοναρχία. Παπανδρέου και με τη συμμετοχή όλων των παρατάξεων. η επιδίωξη δηλαδή να αφοπλιστεί το λαϊκό κίνημα για να μπορέσουν στη συνέχεια να το καθυποτάξουν. Η κυβέρνηση αυτή θα αντιμετώπιζε και το στρατιωτικό ζήτημα με τη διάλυση των αντάρτικων και άλλων στρατιωτικών σωμάτων και τη συγκρότηση εθνικού στρατού μέσα από κανονική στρατολογία κλάσεων.με μάχιμη και εφεδρική δύναμη 130. Χωρίς τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ.000 περίπου ανδρών αποτελούσε το σοβαρότερο ανασταλτικό παράγοντα στα σχέδιά της. Τα πράγματα θα οδηγούνταν σ' αυτή την εξέλιξη με ευθύνη κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Γ. Πρώτη νύξη στο πρόβλημα έγινε στο συνέδριο του Λιβάνου. Να πώς περιγράφει τη λύση του . Το στρατό αυτό θα στελέχωναν επαγγελματίες στρατιωτικοί και αντάρτες αρχηγοί που ήθελαν να ακολουθήσουν στρατιωτική καριέρα. έφεραν ως αποτέλεσμα τα Δεκεμβριανά. Εκεί αποφασίστηκε ότι το μεταπολεμικό πολιτικό πρόβλημα της χώρας θα λυνόταν ειρηνικά μέσα από εκλογές για την ανάδειξη κυβέρνησης και Βουλής και μέσα από δημοψήφισμα.εμπειροπόλεμος και ετοιμοπόλεμος όπως ήταν . Στα πλαίσια που υπαγόρευε δηλαδή η ανάγκη για τη συγκρότηση εθνικών ενόπλων δυνάμεων στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Ο Γ. στις 18/10/1944.ως γενικό περίγραμμα θέσεων . Γνώριζε καλά πως δε θα μπορούσε να έχει υπό τον έλεγχό της και να χρησιμοποιήσει για τους αντιλαϊκούς της σκοπούς ένα στρατό με τις παραπάνω προδιαγραφές.234). Βάση του εθνικού μας Στρατού διά το μέλλον. 233 . δεν έκρυβε αυτές του τις επιδιώξεις. η κυβέρνησις θα επιδιώξη την ανασύνταξιν των ενόπλων δυνάμεων του Εθνους. όπως συνέβαινε ανέκαθεν εις την Ελλάδα και όπως συμβαίνει εις όλους τους Ελευθέρους λαούς. μιλώντας στο λαό της Αθήνας στο Σύνταγμα: "Εν τη μερίμνη προς αποκατάστασιν του Ελευθέρου Ελληνικού κράτους. η βάση του στρατού θα ήταν στη συντριπτική της πλειοψηφία ΕΑΜική και ΕΛΑΣίτικη.έβρισκε σύμφωνο και το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Άλλοι οι πραγματικοί σκοποί Η ντόπια και ξένη αντίδραση. Στις 13/7/1944. Παπανδρέου. Παπανδρέου. εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ. λίγες . στόχος που πέρναγε αποκλειστικά μέσα από τη συντριβή του ΕΛΑΣ και του ΕΑΜικού αντιστασιακού κινήματος.στρατιωτικού ζητήματος ο Γ. φυσικά. το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. δεν επιθυμούσε να πραγματοποιήσει όσα υποσχόταν στα λόγια κι όσα αποδεχόταν στις συμφωνίες. Θα αποδοθούν αι δίκαιαι τιμαί εις τους γενναίους αγωνιστάς των ανταρτικών μας δυνάμεων και τα στελέχη των θα εύρουν την πρέπουσα θέσιν εις τον ανασυντασσόμενον τακτικόν μας Στρατόν. Ολόκληρος ο ελληνικός λαός διεκδικεί την τιμήν να είναι υπερασπιστής της Πατρίδος. όπως τις περιγράφει στο λόγο του ο Γ. όπως προσδιορίζει το Εθνικόν Συμβόλαιον του Λιβάνου." ("Ντοκουμέντα της αντίστασης". Αν ο στρατός στελεχωνόταν από αντιστασιακούς επαγγελματίες στρατιωτικούς και αντάρτικα στελέχη. από την εποχή του Λιβάνου ακόμη. Η αντίδραση χρειαζόταν ένα στρατό του χεριού της κι αυτό σήμαινε πως οι ΕΑΜίτες και οι ΕΛΑΣίτες έπρεπε να αποκλειστούν. Παπανδρέου. με κριτήρια αποκλειστικώς εθνικά και Στρατιωτικά. Η λύση αυτή . το αποτέλεσμα θα ήταν πάλι το ίδιο. θα είναι η τακτική στρατολογία. Αν γινόταν κανονική στρατολογία. σελ.

στις αντικομμουνιστικές οργανώσεις των συνεργατών των Γερμανών και κάθε λογής δοσιλόγων. όπου είναι αναγκαίο. αλλά και ο Ιερός Λόχος είχαν δημιουργηθεί από ακραιφνή ακροδεξιά και . Πυρομάγλου. που ήταν οι εμπνευστές.. Εκδόσεις ΔΩΔΩΝΗ. Παπανδρέου ξεκαθάρισε στον συνομιλητή του: "Τότε τον ΕΛΑΣ. Αλλά και οι Εγγλέζοι.". Α. Ενδεικτικό των προθέσεών τους είναι το παρακάτω τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ προς τον υπουργό του επί των Εξωτερικών. κύριε πρόεδρε. σελ. ρωτούσε τον τελευταίο αν ο ΕΔΕΣ είναι σε θέση να διαλύσει τον ΕΛΑΣ. καθοδηγητές και στη συνέχεια οι εκτελεστές αυτής της υπόθεσης έκαναν ό.τι ήταν δυνατό για να πετύχουν τους σκοπούς τους. για την οποία κάνει λόγο στο τηλεγράφημά του ο Τσόρτσιλ. Κ. Η Ορεινή Ταξιαρχία. την πρωτεύουσα και τη Θεσσαλονίκη. Πυρομάγλου: "Η Εθνική Αντίστασης". Η απάντηση του Πυρομάγλου δεν τον ικανοποίησε. Το θέμα επεκτάσεως της ελληνικής εξουσίας πρέπει να το εξετάσουμε αργότερα". θα τον διαλύσω με τους Άγγλους". 274)..σε συνάντησή του με τον υπαρχηγό του ΕΔΕΣ. Ιντεν. ως πρωθυπουργός. Ακριβώς σ' αυτή τη γραμμή κινήθηκε και αυτή τη γραμμή υπηρέτησε.έλεγε ο Τσόρτσιλ . Χρειαζόμαστε άλλες 8 με 10 χιλιάδες στρατιώτες για να κρατήσουμε για λογαριασμό της ελληνικής κυβερνήσεως.. π.εβδομάδες μετά τη Διάσκεψη . στις 7/11/44: "Ελπίζω . o "Μετά την απελευθέρωσιν" o (Κ.ότι η ελληνική ταξιαρχία θα φτάσει σύντομα και ότι δε θα διστάσει να ανοίγει πυρ. Η αντίδραση οδηγούσε τα πράγματα σε ρήξη με το ΕΑΜικό κίνημα και στήριξε αυτές της τις επιδιώξεις στις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις που βρίσκονταν στην Ελλάδα. Και ο Γ.χ. την κυβέρνηση "εθνικής ενότητας" .παρόλο που υποτίθεται ότι εξέφραζε. καθώς και στα στρατιωτικά σώματα ελλήνων πραιτοριανών που είχε υπό τον έλεγχό της. o "Προ ή μετά την απελευθέρωσιν.

ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Το στρατιωτικό ζήτημα οδηγεί στη ρήξη Οι διεργασίες γύρω από τη λύση του στρατιωτικού προβλήματος ξεκίνησαν στις αρχές Νοέμβρη 1944. Στις 3/11 ο ΕΛΑΣ απελευθέρωσε την Ελλάδα απ' άκρη σ' άκρη με εξαίρεση τη Μήλο και την Κρήτη. εάν επιθυμούν να μονιμοποιηθούν. Ο Παπανδρέου ψευδόταν ασυστόλως όταν επικαλούνταν την απελευθέρωση της χώρας ως αιτία για τη διάλυση των ανταρτικών σωμάτων και ιδιαίτερα του ΕΛΑΣ. ενώ εκφραζόταν ευκόλως και με σαφήνεια σε ό. Οι έφεδροι αξιωματικοί. ο Παπανδρέου. σελ. Η χώρα δεν είχε απελευθερωθεί εξ ολοκλήρου.τι αφορούσε το ενδεχόμενο διάλυσης των αντάρτικων δυνάμεων. Τέλος.φασιστικά στοιχεία. Είναι. Και ο Γ. 195 . Αι λεπτομέρειαι του τρόπου αποστρατεύσεως θα καθορισθούν εν συνεννοήσει με τους αρχηγούς των ανταρτικών ομάδων στρατηγούς Σαράφην και Ζέρβαν" (Γ. όπου θα εύρουν θέσιν ανάλογον με τα εθνικάς των υπηρεσίας.ύστερα από υπόδειξη του Σκόμπι και χωρίς να έχει ασχοληθεί με το θέμα το Υπουργικό Συμβούλιο . Παπανδρέου: "Κείμενα . Οι μόνιμοι αξιωματικοί των ανταρτικών σωμάτων επανέρχονται εις τον τακτικόν μας στρατόν. ποιούσε σιγήν ιχθύος σχετικά με τη διάλυση .δήλωνε στις 5 Νοεμβρίου για το στρατιωτικό ζήτημα: "Μετά τη συντελεσθείσαν πλήρην απελευθέρωσιν της Ελλάδος λήγει και η ηρωική μας αντίστασις.Η απελευθέρωσις της Ελλάδος". Αλλά. Παπανδρέου . φυσικόν ότι επακολουθεί και η αποστράτευσις των ανταρτικών μας ομάδων αντιστάσεως ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ.196). μετά την καταστολή του κινήματος της Μέσης Ανατολής. εκδόσεις ΜΠΙΡΗΣ. η οποία και ορίστηκε διά την 10η Δεκεμβρίου. πέραν αυτού ο πόλεμος κατά του φασισμού συνεχιζόταν στην Ευρώπη και δεν υπήρχε κανένας λόγος να αποστρατευτούν οι αντιστασιακές ένοπλες οργανώσεις στις απελευθερωμένες περιοχές. θα εισέλθουν εις ειδικήν σχολή εκπαιδεύσεως. επομένως.

όρισε επιτελάρχη του τον αρχηγό του ΕΛΑΣ στρατηγό Στ. ανέλαβε ο δημοκρατικός στρατηγός Οθωναίος. Σαράφη. καθώς και αυτές των Βρετανών καθοδηγητών του ήταν καθαρές. με αποστολή καθορισμένη από τον ίδιο τον Τσόρτσιλ να ανοίγουν πυρ κατά του λαϊκού κινήματος. Στις 9/11 ένας νέος παράγοντας προστέθηκε στο στρατιωτικό ζήτημα.βάσει της συμφωνίας του Λιβάνου . Οι προθέσεις του. Τα πράγματα περιπλέκονταν ακόμη περισσότερο και ο Παπανδρέου κατ' επιταγήν των Βρετανών υπαναχωρούσε από την αρχική συμφωνία για διάλυση όλων των ανταρτικών και άλλων στρατιωτικών δυνάμεων της Μ. Εφθασαν στην Αθήνα οι πραιτοριανοί της Ορεινής Ταξιαρχίας. Αναλαμβάνοντας καθήκοντα. Ανατολής και τη δημιουργία εθνικού στρατού μέσα από την τακτική στρατολογία με την κλήση κλάσεων. Σε ρόλο επικυρίαρχου της Ελλάδας όχι μόνο απέρριψε αυτή την επιλογή του Οθωναίου αλλά και του υπέδειξε ότι στη θέση του επιτελάρχη έπρεπε να τοποθετηθεί ο Χίτης στρατηγός Βεντήρης.των στρατιωτικών σωμάτων της Μ. όπου κρίνουν αναγκαίο. Ωμές επεμβάσεις του Σκόμπι Μετά τις παραπάνω δηλώσεις Παπανδρέου αρχιστράτηγος . Όμως ο Σκόμπι είχε διαφορετική γνώμη. Ανατολής. Η εξέλιξη αυτή και η δουλική στάση του πρωθυπουργού Παπανδρέου στις απαιτήσεις των Άγγλων οδήγησαν το στρατηγό Οθωναίο σε παραίτηση. Ύστατη προσπάθεια του ΕΑΜ .των υπό δημιουργία νέων ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και επιφορτισμένος με το καθήκον της ανασυγκρότησης τους. ο οποίος όμως δεν έμεινε και για πολύ στη θέση αυτή.

Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας λογικής . Ακόμη το τμήμα στρατού που θα συγκροτούνταν δε θα ήταν ενιαίο. αλλά θα αποτελούνταν από ασύνδετες μεταξύ τους δυνάμεις. Φυσικό επόμενο ήταν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ να απορρίψουν τα τερτίπια του . τον "ιερό λόχο". Στο όνομα του δήθεν εθνικού στρατού οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ θα μπορούσαν με μια διαταγή να σταλθούν στα σύνορα και το λαϊκό κίνημα θα βρισκόταν έρμαιο κάτω από τις λόγχες των Βρετανών και των ντόπιων πραιτοριανών. αν αυτό γινόταν αποδεκτό. το ΚΚΕ και το ΕΑΜ πρότειναν τη συγκρότηση τμήματος ενιαίου εθνικού στρατού. με αποτέλεσμα οι στρατιωτικές δυνάμεις της αντίδρασης να ήταν υπέρτερες του ΕΛΑΣ. πράγμα που ήταν έξω από τη συμφωνία. έδινε τη δυνατότητα στους Εγγλέζους και τους ντόπιους Στα ύψη ανεβασμένο το κύρος του συνεργάτες τους ΕΑΜ στο λαό να αφοπλίσουν το λαϊκό κίνημα.Σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτραπεί η ρήξη. τμήματα του ΕΔΕΣ και μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ "ίση προς το άθροισμα των άνω δυνάμεων και με ίσον οπλισμόν". Επίσης. που θα αποτελούνταν από την "ορεινή ταξιαρχία".αν γινόταν αποδεχτή δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. ύστερα από εντολή του στρατηγού Σκόμπι και του Βρετανού πρεσβευτή Λίπερ. δινόταν η δυνατότητα στον ΕΔΕΣ να συμμετέχει στο τμήμα του εθνικού στρατού με δύναμη ανάλογη αυτής που θα συμμετείχε ο ΕΛΑΣ. που. μάλιστα. ανακοίνωσε ένα αλλοιωμένο κείμενο ως δήθεν συμφωνία με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. έμεναν ανέπαφα τα στρατιωτικά τμήματα του Ιερού Λόχου και της Ορεινής Ταξιαρχίας. Παπανδρέου αποδέχτηκε αρχικά την πρόταση αυτή. Στις 28/11/44. Ο Γ. Καταρχήν. αν εφαρμοζόταν. για να την αναιρέσει στη συνέχεια.

Σκόμπι για τη διατήρηση της ορεινής ταξιαρχίας. Δυστυχώς ο Παπανδρέου μετέβαλε τη συμφωνία. γιατί όπως εξήγησε ο ίδιος πολλές φορές. ο Τσιριμώκος κι εγώ στον Παπανδρέου.. Ζέβγος.. στην απαίτηση του κ. η βρετανική κυβέρνηση (ειδικότερα η επιθυμία του Τσόρτσιλ) και η απόφαση των εδώ βρετανικών στρατιωτικών αρχών δεν επέτρεψαν τη διάλυση της ταξιαρχίας. ο σ. όπως έλεγε. ότι θα διελύετο ουσιαστικά και η Ορεινή Ταξιαρχία. Λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία του πρωθυπουργού να ανταποκριθεί. συνεννοημένοι με τον Σαρηγιάννη.. με τη χορήγηση αορίστου αδείας στους άνδρες της. Οι Σβώλος . Παπανδρέου στις 22 Νοεμβρίου.Παπανδρέου και των Εγγλέζων.Καφαντάρης ξεσκεπάζουν τους υπεύθυνους Για τη σημασία που είχε το στρατιωτικό ζήτημα στα Δεκεμβριανά και για το ποιοι ευθύνονταν για τη ρήξη είναι αποκαλυπτικό το άρθρο του Σβώλου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "ΜΑΧΗ" στις 5/12/1945: "Στο σχέδιο συμφωνίας με την Αριστερά λέει ο Σβώλος που μονόγραψε ο κ.. Και κάτω από την αδιάλλακτη στάση της αντίδρασης η ρήξη πλέον ήταν αναπόφευκτη. Υποβάλαμε.. όρισε ο ίδιος ρητά Η φωτογραφία μιλάει μόνη της.. ένα σχέδιο δημιουργίας μεικτού .

Δυστυχώς ο Παπανδρέου. Ρούσου. ενώ συμφωνήσαμε στη βάση αυτή.". Ζητήσαμε από τον Παπανδρέου να επανέλθει στο αρχικό που είχε συμφωνηθεί. σελ. τον Ιερό Λόχο. Έτσι για χάρη των Εγγλέζων και των πραιτοριανών τους φτάσαμε στη Δεκεμβριανή σύγκρουση. όταν ο Τσόρτσιλ ήρθε στην Αθήνα. δημοσίευσε την άλλη μέρα εντελώς αλλιώτικο το μέρος αυτό του σχεδίου μας.στρατιωτικού τμήματος που θ' απαρτίζετο από την υφισταμένη τότε Ορεινή Ταξιαρχία. έτσι που εματαιώνετο ο σκοπός του. Παπανδρέου ο Καφαντάρης στην πολιτική σύσκεψη των παρατάξεων (26/12/44). Κι αυτό ακριβώς φώναξε στον Γ... 367 και "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". Αναφέρθηκαν μάλιστα και ονόματα υποψηφίων μεράρχων. ). Ιερού Λόχου και ανταρτών. ένα τμήμα του ΕΔΕΣ και μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ που συμφωνήθηκε να έχει δύναμη και οπλισμό." (Π. Ο Παπανδρέου στο σχέδιο που του ανέπτυξε ο Σιάντος δεν αντέταξε παρά μόνο την άρνηση των Άγγλων και την αδυναμία του να μεταβάλει τις αντιλήψεις τους.. ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 . Το ξέσπασμα της δυσπιστίας από την πλευρά της Αριστεράς ήταν δικαιολογημένο και ευεξήγητο. αλλά αδύνατο. σελ. όταν μάλιστα είχε δεχτεί τη διάλυσή τους και κατόπιν υπαναχώρησε. "Αν ο κ.000 πραιτοριανών.είπε στη σύσκεψη ο Καφαντάρης . αλλά στο μεταξύ το ΚΚΕ. ενιαία διοίκηση. ξαναγύρισε σ' εκείνο που και ο Παπανδρέου θεωρούσε λογικό. τόμος Β`. Το τμήμα αυτό θα ήταν κάτι σαν μεραρχία. ίσα με το σύνολο όλων των άλλων δυνάμεων που θα διατηρούνταν. ζητώντας ριζικότερες λύσεις. 61. "Η Μεγάλη Πενταετία". Επιμείναμε ακόμα στη συνεννόηση. Παπανδρέου . επειδή δεν το επέτρεπαν οι Άγγλοι.. στην ιδέα της αποστράτευσης όλων. Ορεινής Ταξιαρχίας.ενόμιζε ότι έπρεπε να οδηγηθούμε σε σύρραξη θα όφειλε να διαλέξει άλλες αφορμές και όχι το ζήτημα των 2. θα είχε όπως επίσης συμφωνήσαμε.

πληροφορούνταν από τον Τύπο διαταγή του Σκόμπι για αποστράτευση όλων των ανταρτών. που συμπεριφέρονταν σα να βρίσκονταν σε μία από τις αποικίες τους. αποτελώντας τμήμα του υπό δημιουργία εθνικού .με νωπές τις μνήμες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα . επήλθε κυβερνητική κρίση. πέραν του γεγονότος ότι προερχόταν από έναν ξένο στρατιωτικό που λειτουργούσε ως επικυρίαρχος κι όχι από την κυβέρνηση της χώρας. προχωρούσε ακόμη Ανώτερος Αγγλος αξιωματικός περισσότερο κι από ανάμεσα στον ταγματασφαλίτη το τελευταίο Σούρλα και τη συμμορία του απαράδεκτο σχέδιο του Παπανδρέου. αλλά θα παρέμενε εν ενεργεία. Μια συμπεριφορά στην οποία ανταποκρίνονταν δουλικά οι εκπρόσωποι της ντόπιας ολιγαρχίας. την οποία ο λαός και οι δικοί του εκπρόσωποι . έκπληκτος. αποκορύφωμα της οποίας ήταν η παραίτηση από την κυβέρνηση των ΕΑΜιτών υπουργών στη 1 προς 2 Δεκέμβρη του 1944. Μια συμπεριφορά. Έτσι. βάσει του οποίου μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ δε θα αφοπλιζόταν. Αλλά δεν ήταν μόνο η αδιαλλαξία των αντιπάλων του ΕΑΜ που έσπρωξε ως εκεί τα πράγματα. Ήταν και η στάση των Βρετανών. Ο Σκόμπι διατάζει και απειλεί Την πρώτη του Δεκέμβρη. ο λαός της Αθήνας.δεν μπορούσαν να ανεχθούν.Η κυβερνητική κρίση Η εμμονή των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης για μονομερή και πάση θυσία αφοπλισμό του λαϊκού κινήματος δεν άφησε κανένα περιθώριο συμβιβασμού πάνω στο στρατιωτικό ζήτημα. Η διαταγή αυτή.

οι οποίοι μου ανετέθησαν από την κυβέρνησίν μου". ντόπιας και ξένης. Κι από πάνω απειλές ότι ο λαός θα πεινάσει. αν δε σκύψει το κεφάλι. 32 . Για να μην μένει βέβαια καμιά αμφιβολία για τα παραπάνω. το νόμισμα δε θα κρατηθή σταθερόν και ο λαός δε θα τραφή. Οι προθέσεις ήταν καθαρές: Ολοκληρωτική διάλυση του ΕΛΑΣ. αφοπλισμός του λαϊκού κινήματος.όπως και έκανε την Ελλάδα εγγλέζικο προτεκτοράτο!!! (για τη διαταγή και το διάγγελμα του Σκόμπι βλέπε: "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". σελ. τόνιζε χωρίς περιστροφές: "Είμαι αποφασισμένος να επιτύχω εφ' όσον δύναμαι την εκτέλεσιν των σκοπών.33). την ίδια μέρα. πλήρης κυριαρχία των βρετανικών στρατευμάτων. Οι ΕΑΜίτες υπουργοί παραιτούνται . ο Βρετανός στρατηγός δε σταμάτησε εκεί. μέχρις ότου το ελληνικόν κράτος μπορεί να αποκατασταθεί με νόμιμον ένοπλον δύναμιν εις τας διαταγάς του και να μπορούν να γίνουν ελεύθεραι εκλογαί. Δηλαδή από την κυβέρνηση της Μ. Το μήνυμα ήταν πεντακάθαρο: Υποταγή του λαού στις διαθέσεις και τις προθέσεις της συντήρησης. Εάν όλοι μαζί δεν επιτύχωμεν αυτό. Εγώ θα προστατεύσω σάς και την κυβέρνησή σας εναντίον οιασδήποτε απόπειρας πραξικοπήματος οπονθεδήποτε προερχομένης ή άλλης πράξεως βιαίας και αντισυνταγματικής". των δοσιλόγων. Με διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό. μην και μείνει κανείς απληροφόρητος για το ποιος ήταν το αφεντικό της Ελλάδας!!! Όμως. έχει βαθείαν αγάπη για την παλαιάν της σύμμαχον Ελλάδα και θα την υποστηρίξη"!! Θα υποστήριζε δηλαδή .στρατού. Να σημειωθεί δε. ένας νησιώτικος λαός. ο στρατηγός Σκόμπι σημείωνε: "Μένετε ήσυχοι. των συμμοριών των γερμανοντυμένων και των πραιτοριανών της Ορεινής Ταξιαρχίας και του "Ιερού Λόχου". ότι τη διαταγή του αυτή ο Σκόμπι φρόντισε να την τυπώσει και να την πετάξει με βρετανικά αεροπλάνα πάνω από τις περιοχές των ανταρτών. Βρετανίας!!! Και συμπλήρωνε: "Στέκομαι σταθερά εις το πλευρόν της σημερινής συνταγματικής κυβερνήσεως. ότι η Μεγάλη Βρετανία.

να οδηγήσει σε λύσεις που θα απομακρύνουν τον κίνδυνο της ένοπλης ρήξης και θα εξασφαλίζουν πραγματικά την ομαλότητα". Και κομμουνιστής υπουργός Γ. Ο ελληνικός λαός έχει μπροστά του όλα τα στοιχεία και είναι σε θέση να κρίνει μόνος του ποιος υπερασπίζει την ησυχία του και την ομαλή εξέλιξη της πολιτικής ζωής" ("Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". 34 .δήλωνε ο Η. εμένα και τον υπουργό των Οικονομικών... Σκόμπι δε συντελούν στην ομαλότητα της πολιτικής μας ζωής. σελ.μαριονέτα των Εγγλέζων .. επιβάλλει να υπερασπίσουμε τη μοναδική λύση στο φλέγον στρατιωτικό πρόβλημα. Ορεινή Ταξιαρχία. παρουσία και του πρεσβευτού της Μεγάλης Βρετανίας. Πιστεύω ότι τέτοιες ενέργειες στις οποίες συχνά προβαίνει ο κ.Η κατάσταση αυτή οδήγησε τους υπουργούς του ΕΑΜ που συμμετείχαν στην κυβέρνηση σε παραίτηση από τις κυβερνητικές τους θέσεις. μεταξύ άλλων. Είναι περιττό να σας πω. Κυβέρνηση . Σήμερα. "Ιερός Λόχος" και σχηματισμοί της Αιγύπτου και να δημιουργηθεί μια πραγματική Εθνοφυλακή στη διάθεση του Εθνους και όχι της αντιδραστικής Δεξιάς. Πιστεύω ότι υπέρτατο χρέος στο Εθνος και στο Λαό μας. υπογράμμιζε: "Ακουσα το διάγγελμα του στρατηγού Σκόμπι.ήταν απαραίτητη για να αποσαφηνισθεί η κατάσταση που περιήλθε σε αδιέξοδο από την αποτυχία κάθε προσπάθειας να βρεθεί λύση στο στρατιωτικό ζήτημα που να ικανοποιεί τις λαϊκές αξιώσεις. Και αυτή είναι να αποστρατευτούν όλες οι ένοπλες δυνάμεις ΕΛΑΣ. ΕΔΕΣ. αρνηθήκαμε οποιαδήποτε συζήτηση. που πρόσφερε τόση συμβολή στο συμμαχικό αγώνα.35). με ημερήσια διαταγή του. ζητεί μονομερή αποστράτευση. Ζεύγος. εκκαθαρίζοντας την ατμόσφαιραν. Ολων η ζωηρή επιθυμία και ευχή είναι η κρίση που προκαλείται. "Η παραίτησίς μας . Τσιριμώκος .. ότι σαν υπουργοί κυβέρνησης ανεξάρτητου κράτους. Πριν λίγες μέρες κάλεσε στο γραφείο του. συναγωνιστή Σβώλον και μας ζήτησε τελεσιγραφικά μέσα σε 24 ώρες να του υποβάλουμε δηλώσεις υπεύθυνες ότι δεν εγκρίνουμε βίαιες πράξεις.

Στη βάση αυτή. Αν μπορούσαν να ρυθμίσουν αλλιώς τα πράγματα . μετά την Απελευθέρωση . Βρετανίας. κατά παράβαση δηλαδή των όρων πάνω στους οποίους δημιουργήθηκε. έγινε κατορθωτό να πατήσει το πόδι του στη χώρα ο προπολεμικός αστικός πολιτικός κόσμος και ακριβώς γι' αυτό το λόγο δέχτηκε αυτός ο κόσμος και οι Εγγλέζοι καθοδηγητές του να έρθουν σε συνεννόηση με το ΕΑΜ και την ΠΕΕΑ. με τη στήριξη των βρετανικών λογχών καθόλη τη διάρκεια των Δεκεμβριανών.. μετά την παραίτηση των ΕΑΜιτών υπουργών. εκ των πραγμάτων. έως ότου γίνουν εκλογές και προκύψει εκλεγμένη κυβέρνηση και έως ότου γίνει δημοψήφισμα για τη λύση του πολιτειακού ζητήματος. ενώ στη συνέχεια ανασχηματιζόταν σύμφωνα με τις εντολές και τα συμφέροντα της Μ. Κι όμως αυτή η κυβέρνηση συνέχισε να υπάρχει.. μια κυβέρνηση που δεν είχε εκλεγεί από το λαό και που είχε τη λαϊκή ανοχή χάρη στη συμμετοχή σ' αυτήν των ΕΑΜικών δυνάμεων ήταν κυβέρνηση στον αέρα. Παπανδρέου και αναζήτηση άλλης διάδοχης κυβερνητικής λύσης που θα πληρούσε τους όρους του Συμφώνου του Λιβάνου. γιατί ήταν κυβέρνηση χωρίς λαϊκό έρεισμα. Στο Λίβανο . μια κυβέρνηση κατά παράβαση των Συμφωνιών του Λιβάνου. Συνεπώς. έπρεπε να σημαίνει πτώση της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας υπό τον Γ. Το μέτωπο Βρετανών. Ο λόγος είναι απλός.ανεξαρτήτως της κριτικής που μπορεί να ασκήσει κανείς για όσα διαδραματίστηκαν εκεί συμφωνήθηκε ότι η διάδοχη κατάσταση στη μεταπελευθερωτική Ελλάδα θα ήταν μια κυβέρνηση με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων της χώρας. ντόπιας αντίδρασης και κουίσλιγκς κατά του ΕΑΜ. Οι γερμανοντυμένοι επιστρέφουν. αψηφώντας τη λαϊκή θέληση.Η παραίτηση των ΕΑΜιτών υπουργών.και σύμφωνα πάντα με τα συμφέροντά τους θα το είχαν κάνει χωρίς να έρθουν σε συμφωνία με το ΕΑΜικό κίνημα.

τουλάχιστον από άποψη συσχετισμού. αποκομίζοντας έτσι τα μέγιστα των ωφελημάτων που ήταν δυνατόν να έχουν. είχαν πετύχει αρκετά προς αυτήν την κατεύθυνση. Διατηρείται ανέπαφο το κράτος των κουίσλιγκς Οι Εγγλέζοι και οι ντόπιοι υποτακτικοί τους δεν είχαν ενδοιασμούς για το πώς θα προχωρούσαν στην υλοποίηση των στόχων τους. είσοδος των βρετανικών στρατευμάτων σε ελληνικό έδαφος κι αυτό αποτελούσε ισχυρό όπλο στα χέρια τους. πρωτίστως στην Αθήνα και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη χώρα. Η ισχυροποίηση. της εξουσίας τους στις απελευθερωμένες περιοχές και ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα περνούσε απαραιτήτως από την αποδυνάμωση και συντριβή του κινήματος της Εθνικής Αντίστασης.τι μπορούσαν για να μην προχωρήσει η . από την πρώτη στιγμή της Απελευθέρωσης. Ταυτόχρονα. Ήδη. των ΕΑΜικών οργανώσεων και του ΚΚΕ. Εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο τη διάθεση του ΕΑΜικού κινήματος για ομαλές ειρηνικές εξελίξεις. χωρίς αντιδράσεις. Είχε σχηματιστεί η λεγόμενη κυβέρνηση εθνικής ενότητας. τους εξυπηρετούσε. είχε επιτευχθεί η. που. έκαναν ό. όμως. από την αποδυνάμωση και συντριβή δηλαδή της μόνης πραγματικής εξουσίας που διέθετε ο τόπος και στήριζε ο λαός. ήταν η ισχυροποίηση της εξουσίας τους. Επίσης. στις απελευθερωμένες περιοχές.Κύριος στόχος των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης.

Συγκέντρωνε και εξόπλιζε τους συνεργάτες των Γερμανών και τους εξαπέλυε κατά των περιοχών του ΕΑΜ .ΕΛΑΣ. οι προδότες. τους έκλειναν προσωρινά σε στρατόπεδα και στη συνέχεια τους μετέφεραν σε νησιά όπου τους εκγύμναζαν και τους προετοίμαζαν για να τους χρησιμοποιήσουν ενάντια στο λαϊκό κίνημα. στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ.. έθεσαν περιορισμούς στις ώρες κυκλοφορίας των πολιτών. έκαναν ό. Διατήρησαν δηλαδή όσο μπορούσαν ανέπαφο το κράτος των κουίσλιγκς ως βάση και στήριγμα της δικής τους πλέον εξουσίας. ΕΔΕΣίτες και ταγματασφαλίτες συλλάμβαναν και βασάνιζαν τους ΕΑΜίτες..εκκαθάριση της χώρας. αφόπλισε το 10ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. εμπόδισαν την ελεύθερη μετακίνηση των τμημάτων του ΕΛΑΣ. οι Βρετανοί τους παραλάμβαναν. Στην επαρχία. Στην Πελοπόννησο. γνωρίζοντας πολύ καλά ότι οι γερμανοντυμένοι. Στην Ηπειρο. με το ίδιο επιχείρημα. Στην Κέρκυρα. Κι όταν οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ συνελάμβαναν γερμανοντυμένους και γερμανοοπλισμένους. ενισχυμένο από δυνάμεις του ΕΔΕΣ και ταγματασφαλίτες. βρετανικό τμήμα στρατού. και του κρατικού μηχανισμού από τους δοσιλόγους. με το πρόσχημα ότι η περιοχή ήταν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Ζέρβα. τους συνεργάτες των Γερμανών και τις ακροδεξιές . ο ταγματάρχης Μίλερ είχε δημιουργήσει βρετανικό κράτος εν κράτει. Στα νησιά . Από την πρώτη στιγμή που πάτησαν το πόδι τους στην Ελλάδα οι Εγγλέζοι έδειξαν καθαρά τις προθέσεις τους.τι περνούσε από το χέρι τους για να προστατεύσουν τους ταγματασφαλίτες και τους υπόλοιπους συνεργάτες των Γερμανών. απαγόρευσαν τις λαϊκές συγκεντρώσεις.έκαναν οι Εγγλέζοι και στις άλλες περιοχές της χώρας. Τα ίδια .και ταυτόχρονα ο αναγκαίος γι' αυτούς σύμμαχος ενάντια στο δημοκρατικό λαό. Στην περιοχή της Δράμας.φασιστικές οργανώσεις. οι φασίστες και οι κάθε λογής δοσίλογοι ήταν ο μόνος . έχοντας τις ευλογίες των αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων.κι ακόμη χειρότερα .

επιδίδονται οι ίδιες σε προκλήσεις σε βάρος του .του Αιγαίου είχε αναβιώσει ο φασισμός σ' όλο του το μεγαλείο. οι μικρές ομάδες ενόπλων γερμανοντυμένων και γερμανοεξοπλισμένων. . Οι αγγλικές στρατιωτικές δυνάμεις . Το Γουδί και η Σχολή Χωροφυλακής θα αποτελέσουν τα στρατόπεδα... Οι Βρετανοί μαζί με τον "Ιερό Λόχο" των πραιτοριανών και ο διορισμένος από την κυβέρνηση Παπανδρέου γενικός διοικητής Αιγαίου συνταγματάρχης Μπουρδάρας είχαν ουσιαστικά θέσει εκτός νόμου τις ΕΑΜικές οργανώσεις. Στο Γουδί θα στρατωνιστούν και οι ταγματασφαλίτες του Παπαδόγκωνα που θα μεταφερθούν γι' αυτούς τους σκοπούς από τις Σπέτσες στην πρωτεύουσα. εξόπλιζαν και εκπαίδευαν κάθε λογής φασιστικές και αντιΕΑΜικές ομάδες . φασιστικών στοιχείων για καθημερινές εξορμήσεις ενάντια στο λαϊκό κίνημα. όπου θα στρατωνίζεται. Οι Χίτες είναι πάντα οχυρωμένοι στο Θησείο κι από κει εξορμούν προς το κέντρο της πόλης. που βρίσκονταν οχυρωμένες σε κτίρια και ξενοδοχεία στο κέντρο της πόλης ή σε αστυνομικά τμήματα. Με την υποστήριξη της αντίδρασης και των Εγγλέζων. αντιΕΑΜικών. αλλά. Οι ΕΔΕΣίτες του Παπαγεωργίου κρατούν κεντρικά ξενοδοχεία. οργάνωναν. αντίθετα. όχι μόνο δεν εκκαθαρίζονται. θα εκγυμνάζεται και θα προετοιμάζεται όλος αυτός ο συρφετός δοσιλόγων και ακροδεξιών.πέραν του ότι συγκέντρωναν.και στην Αθήνα Αλλά και στην Αθήνα τα πράγματα δεν ήταν καλύτερα. ενισχύονται ποικιλοτρόπως.

τους σώζουν από τη λαϊκή οργή.οχυρωμένοι στο σπίτι του Πάγκαλου θα ανοίξουν πυρ εναντίον πολιτοφυλάκων του ΕΑΜ. ότι θα τιμωρήσουν παραδειγματικά τους δολοφόνους. στα απομνημονεύματά του. δημιουργώντας συνεχώς επεισόδια κι όταν οι ντόπιες συμμορίες τους βρίσκονται σε κίνδυνο τρέχουν να τις σώσουν. τρομοκρατούν τις λαϊκές συνοικίες. Ορισμένα παραδείγματα είναι πολύ χαρακτηριστικά για το τι συνέβαινε: Τρεις μέρες μετά την Απελευθέρωση. με δράση στην περιοχή του Μεταξουργείου . Ο Τσακαλώτος ομολογεί Τα όσα έχουμε. εξαπολύει πυρ εναντίον λαϊκής διαδήλωσης. Αναφερόμενος στην περίοδο μετά την Απελευθέρωση και συγκεκριμένα στην πραγματική αποστολή της .λαού της Αθήνας. Ο Παπανδρέου ανακοινώνει ότι τους έπιασαν και τους κρατούν για να λογοδοτήσουν. Τσακαλώτος.κυνικό τρόπο. στις 15 Οκτώβρη του '44. Την επομένη. ο στρατηγός Θρ. ο οποίος υπήρξε διοικητής της περιβόητης Ορεινής Ταξιαρχίας των πραιτοριανών και στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στον εμφύλιο πόλεμο 1946 . Αντί όμως για τιμωρία. Ο λαός θα κυκλώσει το ξενοδοχείο. μια ομάδα από Χίτες του Γρίβα που κρυβόταν στο ξενοδοχείο "Πάγγειο". κατηγορηματικό και εντυπωσιακά .θα λέγαμε . στην Ομόνοια. ήδη.1949 ως ηγετικό στρατιωτικό στέλεχος στον κυβερνητικό στρατό. μεταφέροντάς τους με ασφάλεια στο Θησείο. αλλά κι αυτή τη φορά η επέμβαση των Άγγλων θα είναι σωτήρια για τους δολοφόνους. εγκληματίες της ομάδας του Πανωλιάσκου γνωστού σφαγέα του λαού από τα χρόνια της Κατοχής. Επακολουθεί σύγκρουση. αλλά θα επέμβουν οι Εγγλέζοι και με υποσχέσεις προς τους εκπροσώπους του λαϊκού κινήματος. Σχίζουν αφίσες του ΕΑΜ. επιτίθενται σε δημοκρατικούς πολίτες. Από την Αστυνομία όμως ανακοινώνεται ότι "ουδείς συνελήφθη"!!! Τέτοια γεγονότα ήταν συνηθισμένα στη μεταπελευθερωτική Αθήνα και ο κατάλογός τους αρκετά μακρύς για να τον παραθέσει κανείς ολόκληρο. αναφέρει επιβεβαιώνει με σαφή. παρείχαν προστασία στους Χίτες.

Τα Τάγματα Ασφαλείας ευρίσκονται εις δυσχερεστάτην θέσιν. Χρειάζονται αυτά ως αντίπαλοι κατά του ΕΑΜ. σελ. κατά τον Δεκέμβριον. ως σύνδεσμος του Σκόμπι μετά του στρατιωτικού διοικητού (σ. Και ο στρατηγός Τσακαλώτος συνεχίζει.ότι θα τύχωσι συγνώμης. μερικοί ανώτεροι αξιωματικοί δεν πειθαρχούν. ακόμη πιο αποκαλυπτικά. σελ. Καταλλήλως. Συνεργάζονται αρμονικότατα και προσφέρουν εξαιρετικάς υπηρεσίας διά την επιτυχίαν του αγώνος της απελευθερώσεως. το οποίο επιμόνως ζητεί τη διάλυσίν των" (Θρ. έχοντες τη γνώμην ότι. Δυστυχώς. πρέπει η τάξις να τηρηθή και διά των Μονάδων αυτού. 576). ακόμη πιο κυνικά. φθάνει ο Βρετανός συνταγματάρχης Σέπερτ. διότι έχουσι αποκηρυχτεί υπό της κυβερνήσεως ως προδοτικά. η σύνταξις ενός σχεδίου ενεργείας προβλέποντος τη διατήρησιν της περιοχής των Αθηνών" (Θρ. ο εξοπλισμός και στρατιωτική οργάνωσις των Εθνικών Ομάδων. τόμος Α`. οπότε φονεύεται. Τσακαλώτου. ΑΘΗΝΑΙ 1960. να ομολογεί: "Αι απόρρητοι διαταγαί της κυβερνήσεως είναι κατηγορηματικαί: Καμία εμπιστοσύνη εις τον ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ και καμία συνεργασία διά την τήρηση της τάξεως. 578). εφ' όσον 5 υπουργοί του ΕΑΜ συμμετέχουν εις την κυβέρνησιν. με το αίμα του. Υστερα α` όλα όσα ομολογεί ο στρατηγός Τσακαλώτος. Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". δηλαδή). στο ίδιο. Η τοιαύτη αντίληψις αποκρούεται με αγανάκτησιν και λαμβάνονται κυρώσεις εναντίον των. σ.ουχί ακριβή . επισφραγίζει την αγάπη του προς την Ελλάδα. Διά τον συντονισμόν των ενεργειών. Ατυχώς.Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής υπό τον στρατηγό Σπηλιωτόπουλο (αρχηγός των Σωμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής) που διόρισε ο Παπανδρέου λέει συγκεκριμένα: "Πρώται ενέργειαι της Στρατιωτικής Διοικήσεως ήσαν η οργάνωσις Επιτελείου. ο στρατιωτικός διοικητής τα ειδοποιεί να συνεχίσωσι τας υπηρεσίας των με τη δήλωσιν . του Σπηλιωτόπουλου. όμως. τα σχόλια περιττεύουν!!! Δεκεμβριανά 1944 .

πραγματοποιήθηκε ολονύχτια συνεδρίαση της ΚΕ του ΕΑΜ. Οι προετοιμασίες. Τη νύχτα της 30ής Νοέμβρη προς 1η Δεκέμβρη. της Σοβιετικής Ενωσης και των ΗΠΑ. Να κηρυχτεί παλλαϊκή απεργία το Σάββατο. 2 του Δεκέμβρη .Η ματωμένη Κυριακή Το ξημέρωμα της Κυριακής.. που είχε καλέσει η ΚΕ του ΕΑΜ. β. οι μέρες που είχαν προηγηθεί ήταν γεμάτες ένταση και όλοι συναισθάνονταν .. Πειραιά στο πόδι. έχουν φτάσει στην τελική τους φάση. για την ίδια μέρα στην πλατεία Συντάγματος. 3ης του Δεκέμβρη 1944.. Άλλωστε. η οποία συζήτησε τις εξελίξεις και αποφάσισε: α. Παπανδρέου.τελεσίγραφο του Γ. για το μεγάλο συλλαλητήριο. Να απευθύνει έκκληση στις κυβερνήσεις των συμμάχων της Μ. μετά την ανακοίνωση .. Βρετανίας. έβρισκε το Μια ειρηνική και άοπλη βασανισμένο λαό της Αθήνας και του διαδήλωση του αθηναϊκού λαού.κατέληξε στο απροκάλυπτο την κρισιμότητα αιματοκύλισμα των στιγμών.

Τα συνθήματα "Όχι άλλη κατοχή". Ώρα 10. η απεργία σημειώνει τεράστια επιτυχία. Η θέληση του λαού και η αντίδραση 3 Δεκέμβρη 1944: Το συλλαλητήριο ξεκινάει. ενάντια στην κυβέρνηση Παπανδρέου και την αγγλική επέμβαση. σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διαταγή μονομερούς αφοπλισμού του ΕΛΑΣ. για τα όσα ήδη σχεδίαζε μαζί. για την επόμενη μέρα. Στις 2 Δεκέμβρη 1944. όμως. Να ανασυγκροτηθεί η ΚΕ του ΕΛΑΣ Την 1η Δεκέμβρη 1944 παραιτούνται από την κυβέρνηση της "Εθνικής Ενότητας" οι ΕΑΜίτες υπουργοί Αλ. η ΚΕ του ΕΑΜ ζητά και παίρνει από την κυβέρνηση άδεια για το συλλαλητήριο της Κυριακής. είτε για να βρει "πάτημα". Αγγελόπουλος. ελληνικά τάγματα από την Αίγυπτο. στιγμή αποβιβάζονται στο Φάληρο 6.30` και ήδη. δ. Την ίδια στιγμή. Ηλ. που οδηγούν στο κέντρο της πρωτεύουσας και κατακλύζουν την πλατεία Συντάγματος και τη γύρω περιοχή. Μ. φάλαγγες των λαϊκών συνοικιών βρίσκονται ακόμη στο δρόμο.000 Άγγλοι στρατιώτες και δύο φασιστικά. τραγουδώντας και φωνάζοντας . Το πρωί της ίδιας μέρας. πραγματοποιούνται μεγάλες και μαχητικές διαδηλώσεις του λαού σ' όλη την Ελλάδα. Ζεύγος. Να οργανωθεί παλλαϊκή συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος στις 3/12. "Παπανδρέου παραιτήσου" κυριαρχούν σ' όλα τα χείλη. Την ίδια. στις 11 το πρωί. Πορφυρογένης. Τα πάντα στην Αθήνα και τον Πειραιά είναι κλειστά. ειρηνικά. Προχωρούν με τάξη. Σβώλος. Ν. "Λαοκρατία και όχι βασιλιά". φανερώνοντας ξεκάθαρα τη θέληση του λαού. είτε για να δοκιμάσει την αντοχή και την αποφασιστικότητα του ΕΑΜ και του λαϊκού κινήματος. Οι μεγάλες. Παπανδρέου ανακαλεί την άδεια. Τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας. ο Γ.γ. όμως. Τσιριμώκος και Α. "Εθνικός Στρατός". Προφανώς. Ασκούτσης. όμως. στην πλατεία Συντάγματος έχει συγκεντρωθεί αρκετός κόσμος. με τους Άγγλους. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού πλημμυρίζουν τους δρόμους. Γ.

συνθήματα, ανεμίζοντας τις τιμημένες σημαίες και τα λάβαρα του αγώνα. Η ώρα πλησιάζει 11 και καθώς, οι ανθρώπινοι χείμαρροι φτάνουν στην πλατεία Συντάγματος και γεμίζουν ασφυκτικά το χώρο μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη, ρίχνονται εντελώς απροειδοποίητα και ύπουλα τα πρώτα δολοφονικά πυρά, από τα παλιά ανάκτορα και τη διεύθυνση της Αστυνομίας. Αιματηρός ο απολογισμός της εγκληματικής αυτής ενέργειας της αντίδρασης: 21 νεκροί και 140 τραυματίες. Την ίδια ώρα δέχονται ανάλογη επίθεση οι φάλαγγες των διαδηλωτών, που προχωρούσαν από την οδό Ηρώδη του Αττικού προς την πλατεία Συντάγματος. Το βράδυ της ίδιας μέρας δολοφονούνται 7 αγωνιστές την ώρα που τοιχοκολλούν έντυπα του ΕΑΜ. Δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά, ο Άγγελος Έβερτ, διευθυντής της Αστυνομίας Πόλεων της Αθήνας εκείνη την κρίσιμη περίοδο και γνωστός για τη σχέση του με τους Εγγλέζους, ομολόγησε ότι έδωσε την εντολή της δολοφονικής επίθεσης στην πλατεία Συντάγματος (δηλώσεις σε εφημερίδα "Ακρόπολη" 3/12/1958). Στις 4 Δεκέμβρη 1944 κηρύσσεται γενική απεργία σ' όλη την Ελλάδα. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά οδηγεί τα θύματά του στην τελευταία τους κατοικία. Μέσα σε μια συγκλονιστική ατμόσφαιρα πένθους, αλλά και αγωνιστικής αποφασιστικότητας, ο λαός απαιτεί την άμεση παραίτηση της ματοβαμμένης κυβέρνησης. Ένα τεράστιο πανό στην κεφαλή της πορείας γράφει: "ΟΤΑΝ Ο ΛΑΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ, ΔΙΑΛΕΓΕΙ `Η ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ `Η ΤΑ ΟΠΛΑ". Όταν η πομπή φτάνει στο Σύνταγμα, οι διαδηλωτές γονατίζουν. Ορκίζονται στους νεκρούς και ψάλλουν το πένθιμο εμβατήριο. Στην επιστροφή από το νεκροταφείο τα πλήθη δέχονται και νέα, ένοπλη επίθεση από τους Χίτες. Άλλοι 40 νεκροί και 70 τραυματίες βάφουν με το αίμα τους, τους αθηναϊκούς δρόμους. Την άλλη μέρα και καθώς οι λαϊκές διαδηλώσεις συνεχίζονται, χτυπά και πάλι η Ασφάλεια, με τραγικό απολογισμό, ακόμη 30 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες. Στρατιωτικός δικτάτορας ο Σκόμπι

Στο μεταξύ, ο Σκόμπι κλιμακώνει τις αντιλαϊκές και επιθετικές του ενέργειες, επιχειρώντας να αιφνιδιάσει και να υποτάξει με την ένοπλη βία το λαϊκό κίνημα. "ΟΤΑΝ Ο ΛΑΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ, ΔΙΑΛΕΓΕΙ `Η ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ `Η ΤΑ ΟΠΛΑ", γράφει το πιτσιλισμένο με αίμα πανό, ενώ οι διαδηλωτές γονατίζουν και απαιτούν να παραιτηθεί η αιματοβαμμένη κυβέρνηση Προχωρά στον αφοπλισμό τμημάτων της Εθνικής Πολιτοφυλακής. Υποκαθιστώντας και τυπικά την κυβέρνηση Παπανδρέου και μιλώντας εξ ονόματός της κηρύσσει το στρατιωτικό νόμο. Τις πρώτες πρωινές ώρες, της 4ης Δεκέμβρη, βρετανικές δυνάμεις κυκλώνουν και αφοπλίζουν το 2ο Σύνταγμα της ΙΙ μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Κάτω από την πίεση των δραματικών αυτών γεγονότων και ιδιαίτερα την παλλαϊκή κατακραυγή και καταδίκη, ο Γ. Παπανδρέου υποχρεώνεται να παραιτηθεί και να ζητήσει από τον Θ. Σοφούλη, να προχωρήσει στο σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Η επιλογή του προσώπου βρίσκει κατ' αρχή σύμφωνη και την ηγεσία του ΕΑΜ, αλλά λίγο μετά ο Γ. Παπανδρέου ανακαλεί την παραίτησή του, υποχωρώντας στην πίεση του Τσόρτσιλ και άλλων εξωελληνικών παραγόντων και αναλαμβάνοντας να σηκώσει μέχρι το τέλος τις ιστορικές και εγκληματικές του ευθύνες. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ παίρνουν τη διαταγή και αρχίζουν τις επιχειρήσεις κατά των Χιτών και των αστυνομικών τμημάτων της Αθήνας και του Πειραιά. Την επομένη ο Σκόμπι θα πάρει διαταγή από τον Τσόρτσιλ να συμπεριφέρεται σαν να βρίσκεται σε κατεχόμενη πόλη.

Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση ο λαός έπρεπε να διαλέξει. Και διάλεξε τα όπλα. Τα τηλεγραφήματα της αιώνιας καταισχύνης Στις 5 Δεκέμβρη, ο Τσόρτσιλ στέλνει δύο τηλεγραφήματα, ένα προς τον πρεσβευτή της Μ. Βρετανίας στην Αθήνα, Λίπερ, κι ένα προς τον Σκόμπι. Είναι δύο τηλεγραφήματα, αποκαλυπτικά για τις εγκληματικές προθέσεις και μεθόδους του αγγλικού ιμπεριαλισμού και αποτελούν μνημεία αντιλαϊκού κυνισμού και ωμότητας. Παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα και από τα δύο, έτσι όπως έχουν καταγραφεί στην ιστορία. Τηλεγράφημα προς τον Λίπερ: "Πρέπει να παρακινήσετε τον Παπανδρέου να πράξει το καθήκον του και να τον διαβεβαιώσετε, ότι εις την περίπτωσιν αυτήν θα τον υποστηρίξωμεν μ' όλας τας δυνάμεις. Παρήλθεν πλέον η εποχή καθ' ην μια οιαδήποτε ομάς Ελλήνων πολιτών ηδύνατο να ματαιώνει την εξέγερσιν του όχλου. Η μόνη ελπίς του είναι να εργασθεί μεθ' ημών διά την αποσόβησιν ενδεχομένης συμφοράς... Ανέθεσα το όλον ζήτημα της αμύνης των Αθηνών και τη διατήρηση της εννόμου τάξεως εις τον στρατηγόν Σκόμπι και τον διαβεβαίωσα ότι θα τον ενισχύσωμεν με όσας δυνάμεις χρειάζεται προς τούτο. Τόσον εσείς, όσο και ο Παπανδρέου, πρέπει να συμμορφωθείτε προς τας οδηγίας του, εις ό,τι αφορά τη δημόσιαν τάξιν και την ασφάλειαν. Πρέπει να συνδράμετε τον στρατηγόν Σκόμπι με πάντα δυνατόν τρόπον και να εισηγηθείτε εις αυτόν τη λήψιν παντός μέτρου, το οποίον, κατά τη γνώμην σας, ήθελε καταστήσει το έργον του περισσότερον ευχερές και αποτελεσματικόν". (Οι υπογραμμίσεις είναι του Τσόρτσιλ) (Ο. Τσόρτσιλ, "Απομνημονεύματα", τόμ. 6ος, βιβλίο 1ο, σ. 256). Ετσι αναφέρεται το τηλεγράφημα αυτό στα απομνημονεύματα του Βρετανού πρωθυπουργού. Σκόπιμα, προφανώς, ο Τσόρτσιλ δεν αναφέρει ένα χαρακτηριστικό, για τον ιμπεριαλιστικό, ωμό αυταρχισμό

και την κατάλυση κάθε έννοιας εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας, απόσπασμα. Το απόσπασμα αυτό ήρθε στο φως το 1974, όταν δημοσιοποιήθηκαν τα αντίστοιχα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. Να ποιο κομμάτι "αυτολογόκρινε" ο Τσόρτσιλ: "Πρέπει να υποχρεώσετε τον Παπανδρέου. Αν παραιτηθεί, φυλακίστε τον έως ότου συνέλθει, όταν πια θα έχουν τελειώσει οι μάχες. Θα μπορούσε το ίδιο καλά, να αρρωστήσει και να μην μπορεί να τον πλησιάσει κανείς..." (Γ. Ανδρικόπουλου, "1944 Κρίσιμη χρονιά" τόμ. Β` αρ. 300). Ανάλογης εγκληματικής περιφρόνησης προς τη θέληση του ελληνικού λαού και τα στοιχειώδη δικαιώματά του είναι και το τηλεγράφημα προς τον Σκόμπι: "Κατόπιν συνεννοήσεως μετά του στρατηγού Ουίλσον (Ιταλία) έδωσα οδηγίες να σας αφήσει όλας τας δυνάμεις, τας οποίας διαθέτετε και να σας σταλούν, ει δυνατόν, ενισχύσεις. Είσθε υπεύθυνος διά την τήρησιν της τάξεως εις Αθήνας και διά την καταστροφήν όλων των ομάδων ΕΑΜ - ΕΛΑΣ, αι οποίαι πλησιάζουν εις την πόλιν. Δύνασθε να λάβετε όλα τα μέτρα, που θα θεωρήσετε σκόπιμα διά τον έλεγχον των οδών και την παγίδευσιν των ταραξιών. Είναι φυσικόν ο ΕΛΑΣ να προσπαθήσει να παρατάξει γυναικόπαιδα εις τα σημεία όπου θα διεξαχθούν συγκρούσεις. Θα πρέπει να ενεργήσετε με σύνεσιν και να αποφύγετε σφάλματα, αλλά μη διστάσετε να πυροβολήσετε εναντίον παντός ενόπλου, που θα επιχειρεί να επιτεθή κατά των βρετανικών δυνάμεων και κατά των ελληνικών, μετά των οποίων συνεργαζόμεθα. Το καλύτερον, φυσικά, θα ήτο εάν εις το έργον σας είχατε τη συμπαράστασιν μιας κυβερνήσεως και εάν ο Λίπερ έπειθε τον Παπανδρέου να παραμείνει εις τη θέσιν του και να σας βοηθήσει. Ωστόσο, μη διστάσετε να ενεργήσετε ως να ευρίσκεσθε εις μίαν μόλις καταληφθείσα υπό του στρατού πόλιν,

όπου έχει εκραγεί επαναστατικόν κίνημα (υπογραμμίσεις Τσόρτσιλ). Εν συνεχεία, με τας ομάδας του ΕΛΑΣ, αι οποίαι πλησιάζουν έξωθεν προς την πόλιν, θα πρέπει να είσθε ασφαλώς εις θέσιν, με τας δυνάμεις που διαθέτετε, να δώσετε εις μερικάς εξ αυτών ένα καλό μάθημα, το οποίον θα παραδειγματίση και τας άλλας. Δύνασθε να βασίζεσθε εις την υποστήριξίν μου διά πάσαν λογικήν και εύστοχον ενέργειαν, την οποίαν εν προκειμένω θα αποφασίσετε. Πρέπει να κρατήσωμεν τας Αθήνας και να επιβληθώμεν (υπογράμμιση Τσόρτσιλ). Εάν τούτο το επιτύχετε χωρίς αιματοχυσίαν, θα είναι κατόρθωμα δι' εσάς, αλλά και με αιματοχυσίαν θα είναι επίσης κατόρθωμα, εάν αυτή είναι απαραίτητος" (Ο. Τσόρτσιλ, στο ίδιο, τόμ. 6ος, βιβλ. 1ο, σ. 255). Αυθεντικές μαρτυρίες Πολλά έχουν γραφτεί, για την αλήθεια των γεγονότων της ματωμένης εκείνης Κυριακής, 3 του Δεκέμβρη. Η αντίδραση, εκμεταλλευόμενη την κατοπινή νίκη της, επιχείρησε, στην κυριολεξία, να στήσει την ιστορική αλήθεια με το κεφάλι κάτω και να αμαυρώσει τον ηρωικό αγώνα του λαού της πρωτεύουσας, να συκοφαντήσει το ΕΑΜ και ακόμη περισσότερο το ΚΚΕ. Η αλήθεια, βέβαια, έχει πλέον αποκαλυφθεί και ο εγκληματικός ρόλος των Εγγλέζων, καθώς και των ντόπιων υποτελών τους, είτε των πολιτικών είτε των πρώην γερμανοντυμένων ταγματασφαλιτών και Χιτών, είναι αδιαμφισβήτητος. Περισσότερο, ως απόδοση τιμής στους εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες, αλλά και στην άφθαστη γενναιότητα των εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών, που άοπλοι και με το κεφάλι ψηλά αντιμετώπισαν τα εγγλέζικα τανκ και, λιγότερο, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, παραθέτουμε ορισμένα αποσπάσματα αυτοπτών και πέραν κάθε αμφισβήτησης μαρτύρων εκείνης της τραγικής μέρας (από το βιβλίο του Ν. Κεπέση, "Ο Δεκέμβρης του 1944").

Η μαρτυρία του Κ. Κουβαρά* "... Είδα τον κόσμο να έρχεται σε παράταξη, με τις σημαίες του - ελληνική, αμερικανική, βρετανική και ρωσική - μπροστά. Ήταν μια γιγάντια φάλαγγα, αλλά οι διαδηλωτές προχωρούσαν με τάξη, τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια και φωνάζοντας συνθήματα... Ήμασταν στον εξώστη του πρώτου πατώματος του ξενοδοχείου της "Μεγάλης Βρετανίας". Η Αστυνομία είχε κινητοποιηθεί ολόκληρη, επιδείχνοντας τα καινούρια βρετανικά τουφέκια και "τόμιγκαν" για πρώτη φορά. Υπήρχαν, επίσης, ολόγυρα βρετανικά τανκ και θωρακισμένα αυτοκίνητα. Στο πρώτο τανκ, στη γωνία μπροστά μας, ένας άντρας στεκόταν στον ανοιχτό πυργίσκο και βρισκόταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με το αρχηγείο του, αναφέροντας τα συμβαίνοντα. Το μπροστινό τμήμα του συλλαλητηρίου είχε φτάσει στην άκρη της πλατείας, όπου βρισκόμασταν και καθώς παρατηρούσα προσεχτικά, άκουσα τους επικεφαλής να συζητούν με την Αστυνομία, μόλις δέκα μέτρα από κει που στεκόμασταν... Οι διαδηλωτές σπρώχνανε για να μπουν στην πλατεία, αλλά δε γινόταν καμιά συμπλοκή. Ξαφνικά ένα παράγγελμα "τραβηχτείτε πίσω!" δόθηκε με μια στριγκιά στρατιωτική φωνή και όλοι οι αστυνομικοί υποχώρησαν κάπου είκοσι μέτρα, γονάτισαν κι άρχισαν να πυροβολούν. Τα πυρά ήταν πυκνά. Διακόσιοι αστυνομικοί έβαλαν ταυτόχρονα, οι περισσότεροι με αυτόματα. Ένας από μας παρατήρησε τον αστυνομικό που γονάτισε λίγα μέτρα από το μέρος μας, και μας φώναξε "αυτός βαράει στο ψαχνό!". Κοιτάξαμε με προσοχή στο πλήθος και είδαμε αίμα... Ένα αγόρι, ως δεκαπέντε χρονών, είχε πέσει ακριβώς μπροστά μας, μέσα σε μια κόκκινη λίμνη. Ένα εικοσάχρονο κορίτσι ήταν γεμάτο αίματα λίγο πιο κάτω... Όταν η Πανεπιστημίου άδειασε, μπορέσαμε να δούμε μόνο τους νεκρούς και τους πληγωμένους. Πτώματα ήταν

σκόρπια παντού και σ' άλλα σημεία λίμνες από αίμα, που άφησαν μερικοί λαβωμένοι, τους οποίους φίλοι μετέφεραν αλλού... "Στην πλατεία, στην πλατεία!", άρχισαν να φωνάζουν οι επικεφαλής των διαδηλωτών. Πυροβολισμοί δεν ακούγονταν πια και ο κόσμος ξεκίνησε για την πλατεία Συντάγματος με μεγάλη τάξη. Καθώς οι διαδηλωτές προχωρούσαν, συγκινητικές στιγμές ξετυλίγονταν μπρος στα μάτια μας. Οι νεκροί και οι λαβωμένοι είχαν μεταφερθεί και μόνο λίμνες αίματος έμειναν εδώ κι εκεί, για να θυμίζουν τι είχε συμβεί λίγα λεπτά πρωτύτερα. Ομάδες νέων σταματούσαν μπροστά στις λίμνες αυτές και οι αντιδράσεις ποικίλανε, ανάλογα με τα συναισθήματα του καθενός. Μερικοί κλαίγανε, άλλοι έκαναν το σταυρό τους κι άλλοι ορκίζονταν εκδίκηση. Πολλοί μαζεύτηκαν γύρω από μια αιμάτινη λίμνη κοντά στον εξώστη μας, όπου ένα κορίτσι έκλαιγε από αρκετή ώρα και προσπαθούσε να προφυλάξει το χυμένο αίμα μιας φίλης της. Γνωστοί της δοκίμασαν να την απομακρύνουν, αλλά αρνήθηκε να κουνηθεί...". * Ο Κ. Κουβαράς είναι Ελληνοαμερικανός και ήταν αρχηγός της μυστικής αμερικανικής αποστολής "Περικλής" στην κατεχόμενη Ελλάδα Η μαρτυρία του Φρανκ Τσερβάζι* "... Μια ομάδα αστυνομικών πυροβολούσε το άοπλο πλήθος. Με μια κίνηση, λες και τη φύσηξε άγριος βοριάς, η συμπαγής μάζα του λαού έπεσε μπρούμυτα. Το τουφεκίδι σταμάτησε. Ο λαός ξανασηκώθηκε πάλι σύσσωμος, τα τουφέκια άρχισαν πάλι να πυροβολούν κι οι χειροβομβίδες να πέφτουν σαν βροχή... Ο κ. Πούλος, ένας γενναίος Αμερικανός ανταποκριτής, χίμηξε με τεντωμένα χέρια ανάμεσα στην Αστυνομία και το πλήθος, ζητώντας να σταματήσει το τουφεκίδι. Τίποτε, όμως. Οι σφαίρες εξακολουθούσαν να πέφτουν σαν βροχή. Ανάμεσα στα άλλα πτώματα, ήταν ένα αγοράκι έξι χρονών και δίπλα του ένα κατάξανθο κοριτσάκι. Έτσι χύθηκε το πρώτο αίμα. Έτσι άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος".

* Ο Φ. Τσερβάζι ήταν δημοσιογράφος και το παραπάνω απόσπασμα δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση "Κόλιερς" εκείνης της εποχής Η μαρτυρία ενός Αγγλου* "... Η πορεία πλησίαζε: Άντρες, γυναίκες και παιδιά βάδιζαν σε γραμμές ανά οχτώ ως δέκα. Η διαδήλωση δεν έδειχνε τίποτα το απειλητικό. Την προσοχή μου τράβηξε πάλι στο μπαλκόνι (σ.σ. της τότε Αστυνομικής Διεύθυνσης Αθηνών) μια επιτακτική φωνή, που έμοιαζε σαν διαταγή στα ελληνικά... Ο κ. Σ. Μπάρμπερ του "Ηνωμένου Τύπου", μου εξήγησε αργότερα ότι η φωνή που είχα ακούσει ήταν διαταγή πυροβολισμού. Αμέσως οι αστυνομικοί άρχισαν να τραβούν τα κλείστρα των όπλων τους, όχι όμως με συντονισμό, σαν μια πειθαρχημένη ομάδα, αλλά δισταχτικά ο ένας μετά τον άλλον, δίνοντας την εντύπωση πως μερικοί από αυτούς δίσταζαν να υπακούσουν. Οι αστυνομικοί άδειασαν τις σφαίρες των όπλων τους πάνω στους διαδηλωτές... Οι πυροβολισμοί εξακολουθούσαν να πέφτουν... Οι αστυνομικοί έμοιαζαν πια σαν να φοβούνται να σταματήσουν τους πυροβολισμούς και το θέαμα πρόσβαλε το αίσθημα ευπρέπειας κάθε Άγγλου, που έτυχε να παρακολουθεί...". * Η μαρτυρία είναι του Βρετανού συνταγματάρχη Μπάιφορντ Τζόουνς, που παρακολούθησε τα δραματικά γεγονότα από το "καφενείο του Γιαννάκη", στο ισόγειο του κτιρίου, όπου στεγαζόταν τότε η Διεύθυνση της Αστυνομίας Αθηνών Κι άλλη μια μαρτυρία* "... Επρόκειτο περί μιας ειρηνικής και άοπλης διαμαρτυρίας του λαού και τούτο είναι τόσον βέβαιον, ώστε γυναίκες έφεραν μαζί τους ακόμη και τα μικρά παιδιά τους. Κάτω από το παράθυρό μου είδα με τα μάτια μου τα γεγονότα.

Είναι αφάνταστος ο ηρωισμός του λαού αυτού. Όρθιος και βαλλόμενος, προχωρούσε προς τον ορισθέντα τόπο της συγκέντρωσης. Γυναίκες και κορίτσια με το χαμόγελο στα χείλη, ακόμη και μετά τον σκοτωμό των συντρόφων των φώναζαν: "Ζήτω ο Τσόρτσιλ! Ζήτω ο Ρούσβελτ! Κάτω ο Παπανδρέου! Όχι βασιλιά!". * Έτσι μετέδωσε τις δραματικές σκηνές ο ανταποκριτής της αμερικανικής εφημερίδας "Ήλιος του Σικάγου" Και η ...μαρτυρία του Λίπερ Αποκαλυπτικά είναι ακόμη και τα όσα γράφει ο τότε Βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα, Ρ. Λίπερ, στο σχετικό βιβλίο του "Όταν ο Έλληνας συναντά Έλληνα": "Οι πυροβολισμοί στην πλατεία Συντάγματος έλαβαν χώρα σε πλήρη θέα πολλών ξένων ανταποκριτών, που έμεναν στο ξενοδοχείο "Μεγάλη Βρετανία". Απέναντι στο ξενοδοχείο ήταν τα κεντρικά γραφεία της Αστυνομίας και ακριβώς σ' αυτή τη γωνία έγιναν οι ταραχές. Για τους ανταποκριτές, ήταν μια σπάνια ευκαιρία για τη μετάδοση νέων. Είχαν δει οι ίδιοι όλα τα γεγονότα και τα σχόλια γρήγορα έβγαιναν από τις γραφομηχανές τους. Σε λίγες ώρες ο κόσμος είχε την εντύπωση ότι η φασιστική ή σχεδόν φασιστική κυβέρνηση της Αθήνας είχε πυροβολήσει ενάντια στα άοπλα πλήθη. Αυτές οι γραφομηχανές έδωσαν στο ΕΑΜ μια μεγάλη νίκη εκείνη την ημέρα". Και όμως δεν επρόκειτο για εντύπωση, αλλά για την πραγματικότητα, αν σ' αυτήν προσθέσουμε και τον απάνθρωπα εγκληματικό και πρωταγωνιστικό ρόλο των Εγγλέζων, μαζί και του Ρ. Λίπερ.

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ
Η αντίσταση του λαού της Αθήνας και του Πειραιά

Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες κράτησε η σκληρή μάχη του Δεκέμβρη, όπως ονομάστηκε εκείνη η περίοδος. Από τη ματωμένη Κυριακή, 3ης του Δεκέμβρη 1944, έως τις 5 Γενάρη 1945. Ήταν ολοφάνερα ένας ελληνο - αγγλικός πόλεμος. Μεταξύ του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας και του Πειραιά, που πάλευε στο πλευρό του πρώτου και των μέχρι εκείνη τη Οι «σύμμαχοί μας» οχυρώνονται στιγμή τυπικών στο μουσείο της Ακρόπολης συμμάχων τους στον αντιφασιστικό αγώνα, των Εγγλέζων, που είχαν στο πλευρό τους, τους ακροδεξιούς και τους πρώην συνεργάτες των Γερμανών φασιστών. Στις τριάντα τρεις αυτές μέρες κορυφώθηκαν στο χώρο της Αθήνας και του Πειραιά οι πόθοι ενός ολόκληρου λαού, τα όνειρα που έκανε στη διάρκεια της τετράχρονης ηρωικής Εθνικής Αντίστασης, για τη λεύτερη και λαοκρατούμενη Ελλάδα. Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες, που είναι σφραγισμένες από το μεγαλείο της μαζικής λαϊκής αυτοθυσίας και πρωτοβουλίας, της μαχητικότητας και του δυναμισμού. Και ήταν αυτή ακριβώς, η μαζική λαϊκή συμμετοχή - μαζί με τον ηρωικό αγώνα των μαχητών του ΕΛΑΣ - που απέτρεψε τη στρατιωτική ολοκληρωτική νίκη των σαφώς πολλαπλάσιων αγγλικών δυνάμεων και υποχρέωσε τον Τσόρτσιλ στην αναζήτηση και πάλι πολιτικών λύσεων. Σε δύο φάσεις μπορούν να χωριστούν τα γεγονότα του Δεκέμβρη. Η πρώτη κρατά μέχρι τις 18 του Δεκέμβρη.

Στη διάρκειά της, ο ΕΛΑΣ και ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά, αφού θάβει τους δεκάδες νεκρούς του των πρώτων ημερών και αποκρούει την επίθεση, που εξαπολύσανε οι Εγγλέζοι στις 6 του Δεκέμβρη, περνά σε αντεπίθεση και περιορίζει τις αγγλικές δυνάμεις στο κέντρο ουσιαστικά της Αθήνας, στο κράτος της "Σκομπίας", όπως έλεγαν τότε χαρακτηριστικά. Η δεύτερη αρχίζει στις 18 Δεκέμβρη και κρατά μέχρι το ξημέρωμα της 5ης του Γενάρη, όταν με διαταγή του Α' ΣΣ ο ΕΛΑΣ αποσύρεται από την πρωτεύουσα. Τα γεγονότα Να, πώς περιγράφει τα γεγονότα εκείνα το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (Α' τόμος, σ. 490): "Στη μάχη του Δεκέμβρη, ΕΛΑΣ και λαός της Αθήνας και του Πειραιά βρίσκονταν επί ποδός πολέμου. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ κρατούσαν γερά τις θέσεις τους. Διεκδικούσαν τετράγωνο με τετράγωνο την περιοχή της πρωτεύουσας. Ενεργούσαν σοβαρές επιθετικές κρούσεις. Αχρήστευαν δεκάδες άρματα μάχης. Κατέρριπταν αεροπλάνα. Έπιαναν αιχμαλώτους. Ο λαός έστηνε οδοφράγματα. Άνοιγε αντιαρματικές τάφρους. Μετέφερε τραυματίες και τρόφιμα. Νέοι και γέροι, άντρες, γυναίκες έπαιρναν θέση στο μετερίζι της μεγάλης μάχης. Κατά τα μέσα του Δεκέμβρη ο ΕΛΑΣ με ορμητικές επιθετικές ενέργειες υποχρέωσε τους Βρετανούς επιδρομείς να περιχαρακωθούν στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το κράτος του Σκόμπι και του Παπανδρέου περιορίστηκε στο χώρο ανάμεσα στην Ομόνοια, την πλατεία Συντάγματος και το Κολωνάκι, με ελάχιστα σημεία στήριξης έξω από το χώρο αυτό. Η σοβαρή κατάσταση, που είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα, οι σημαντικές εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό και η καταδίκη της επέμβασης της Μ. Βρετανίας από τη δημοκρατική κοινή γνώμη των χωρών του εξωτερικού και της ίδιας της Αγγλίας, προκαλούσαν πολλές ανησυχίες στην αγγλική κυβέρνηση.

Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του γράφει ότι "στην Αγγλία υπήρχε πολύ σύγχυση. Οι "Τάιμς" και ο "Μαγχεστριανικός Φύλαξ" καταδίκασαν την αντιδραστική, όπως την αποκαλούσαν, πολιτική μας... Στη Βουλή των Κοινοτήτων ο σάλος υπήρξε μεγάλος...". Και προσθέτει: "Η μεγάλη πλειοψηφία του αμερικανικού Τύπου καταδίκασε Το δράμα των Ελλήνων αναφανδόν τη συνεχίζεται και μετά την δράση μας, που τη απελευθέρωση χαρακτήρισε σαν νόθευση των αρχών υπέρ των οποίων πολεμούσαμε" (Απομνημονεύματα Ουίνστον Τσόρτσιλ, τ. 6, βιβλ. Α', σ. 258 και 265). Η αγγλική κυβέρνηση, ανήσυχη από τις εξελίξεις, αποφάσισε να κλείσει με γενική πολεμική ενέργεια το ελληνικό ζήτημα. Αλλά, πριν αρχίσει τη γενική επίθεση, ο Τσόρτσιλ θεώρησε καλό να αναλάβει πρωτοβουλία, για διευθέτηση του ζητήματος, με πολιτικά μέσα, αφού και ο στρατηγός Αλεξάντερ τού είχε ήδη τηλεγραφικώς τονίσει πως στρατιωτική νίκη, στην περίπτωση που θα εξακολουθούσε τον αγώνα ο ΕΛΑΣ μετά την απώθησή του από την Αθήνα και την περιοχή της Αττικής, δεν μπορούσε να επιτευχθεί. Ο τότε σύμβουλος του βασιλιά Γεωργίου, Π. Πιπινέλης, γράφει ότι το τηλεγράφημα του Αλεξάντερ προκάλεσε "βαθυτάτην εντύπωσιν" στον Τσόρτσιλ, ότι άρχισε να

καταλαβαίνει πως ακόμη και με μια συντριπτική νίκη στην Αθήνα "δεν ήταν δυνατόν να λυθεί το ελληνικό πρόβλημα. Γι' αυτό, μαζί με τη συγκέντρωση στρατιωτικών ενισχύσεων, άρχισε να προσανατολίζεται στην ανάγκη κάποιας πολιτικής λύσεως, στην περίπτωση που ο ΕΛΑΣ δεν συνθηκολογούσε".(Π. Πιπινέλης, "Τα πολιτικά και διπλωματικά παρασκήνια", εφημ. Ακρόπολις (24.8.1958). Η αγγλική επίθεση Στις 17 Δεκέμβρη ο Σκόμπι περνά σε νέα επίθεση, αφού έχει κατάλληλα ενισχύσει τις δυνάμεις του. Οι συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά σφυροκοπούνται ανελέητα από ξηρά, θάλασσα και αέρα. Οι ρουκέτες, οι βόμβες, τα τηλεβόλα και τα πολυβόλα σκορπούν τον όλεθρο του θανάτου. Ο συσχετισμός δύναμης είναι πλέον ολοφάνερα υπέρ των επιδρομέων και δημιουργείται δύσκολη κατάσταση για τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, αλλά οι Αγγλοι προχωρούν με μεγάλη δυσκολία. Οι επιθέσεις και οι αντεπιθέσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Ο Τσόρτσιλ, όμως, θέλει οπωσδήποτε να ξεκαθαρίσει το ελληνικό ζήτημα και να "δέσει" την Ελλάδα στο άρμα του βρετανικού λέοντα. Γι' αυτό και στέλνει από την Ιταλία νέες, μεγάλες στρατιωτικές ενισχύσεις και εφόδια στον Σκόμπι. Και τούτο, παρ' ότι έχει ήδη εκδηλωθεί η αντεπίθεση των Γερμανών του στρατάρχη Ρούνστεντ στις Αρδένες και τις σοβαρές δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν οι συμμαχικές δυνάμεις στο ιταλικό μέτωπο. Γι' αυτά γράφει χαρακτηριστικά ο Π. Ρούσος, στο βιβλίο του "Η μεγάλη πενταετία": "Ανάμεσα στις 15 και 25 του Δεκέμβρη, φτάνουν στην Αθήνα, σε χρονικό διάστημα ρεκόρ, με 1.650 αεροπορικές πτήσεις, δυο ακόμα πλήρεις βρετανικές μεραρχίες, άλλες ισχυρές αποικιακές δυνάμεις πεζικού, συγκεκριμένα άλλη μια ταξιαρχία της 4ης Ινδικής Μεραρχίας, καθώς και δυο περίπου χιλιάδες τόνοι πολεμικό υλικό". Γράφοντας μετά τον πόλεμο, για κείνες τις επιχειρήσεις κατά του ελληνικού λαού το Δεκέμβρη του 1944 και

συγκρίνοντάς τες με την αποστολή του βρετανικού σώματος κατά των Ιταλών το 1941, ο Αλεξάντερ παρατηρεί: "Η επέμβασίς μας το 1944 υπήρξε περισσότερον επιτυχής, παρ' όλον ότι απετέλη εξ ίσου σημαντικήν θυσίαν δι' ημάς, δεδομένου ότι, όπως είπα, με μεγάλην δυσκολίαν ημπορούσα να στερηθώ τας τρεις μεραρχίας, που απέσυρα από το κύριον μέτωπον της Ιταλίας, διά να σώσω την Ελλάδα και να εμποδίσω από του να περιπέσει υπό τον κομμουνιστικόν ζυγόν" ("Καθημερινή" 14.3.1961) Ετσι έχουμε και μίαν άλλη κυνική ομολογία, πως ο Τσόρτσιλ έστειλε κατά του σύμμαχου ΕΑΜ το 1944 ουσιαστικότερη δύναμη, απ' ό,τι είχε στείλει στον πόλεμο κατά των φασιστών εισβολέων το 1941". ("Η μεγάλη πενταετία" τ. Β', σ.361).

Οι αντιμέτωπες στρατιωτικές δυνάμεις Στις σκληρές συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944

Αγγλικό άρμα μάχης στη Φιλελλήνων

βρέθηκαν αντιμέτωπες οι παρακάτω στρατιωτικές δυνάμεις: Ο ΕΛΑΣ, στις πρώτες μέρες, διέθετε (σύμφωνα με την έκθεση που έκανε ο Γ. Σιάντος στην 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - 1945) τις δυνάμεις του Α' Σ. Σ., με 4.500 περίπου άνδρες, οι οποίες ενισχύθηκαν στην πορεία και έφτασαν τις 10 - 12.000 άνδρες. Σύμφωνα με τον Φ. Γρηγοριάδη, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ έφτασαν τις 15.000 άνδρες, ενώ ο Σόλων Γρηγοριάδης ανεβάζει τη συνολική τους δύναμη, στους 17.800 άνδρες. Γύρω στις 12.000 εξοπλισμένους άνδρες, υπολόγιζαν τη δύναμη του ΕΛΑΣ και οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τηλεγράφημα, που έστειλε ο Τσόρτσιλ στο Ρούσβελτ στις 17 Δεκέμβρη. Απέναντι στις - χωρίς ουσιαστικά βαρύ οπλισμό - δυνάμεις του ΕΛΑΣ, οι Εγγλέζοι παρέταξαν περισσότερους από 30.000 στρατιώτες, από τις πρώτες μέρες των συγκρούσεων, που κλιμακωτά και σχετικά γρήγορα έφθασαν τις 60.000 *, 80 αεροπλάνα, 200 τανκ και πολλά πυροβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου, με τα πυροβόλα τους, κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα και ταυτόχρονα εξασφάλιζαν τον εφοδιασμό των στρατευμάτων. Στο πλευρό των Άγγλων, πήραν μέρος επίσης, η 3η Ορεινή Ταξιαρχία (2.500), ο Ιερός Λόχος (500), η Χωροφυλακή (3.000) και άλλοι σχηματισμοί δωσιλόγων. Προφανή και ιδιαίτερη σημασία και αξία έχει να σημειωθεί η συμμετοχή, στο πλευρό των Άγγλων, μεγάλου αριθμού ταγματασφαλιτών, πρώην συνεργατών των Γερμανών. Η σχετική ομολογία του τότε υφυπουργού των Στρατιωτικών, στρατηγού Λέοντα Σπαή, είναι χαρακτηριστική: "Αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν κατά του ΕΑΜ τα Τάγματα Ασφαλείας. Η εισήγηση ήταν των Άγγλων και η απόφαση δική μου... Συνολικά υπήρχαν 27.000 άνδρες των Ταγμάτων. Χρησιμοποιήσαμε 12.000, τους λιγότερο εκτεθειμένους και οπωσδήποτε κανένα από τα σημαίνοντα στελέχη. Τους ντύσαμε και τους εξοπλίσαμε - αφού τους πήραμε από τα στρατόπεδα

στη διάρκεια της μάχης Ο ΕΛΑΣ στήνει οδοφράγματα στους δρόμους της Αθήνας . οι μετέπειτα Απριλιανοί δικτάτορες).συγκεντρώσεως. Ο ίδιος αναφέρει. ΕΑΜ .. ούτε ο Μακαρέζος (σ.στο κτίριο των παλαιών Ανακτόρων. τότε στρατιωτικού διοικητή Αθηνών. ότι στα τέλη του Δεκέμβρη. Όπως ακόμα.000.ΕΛΑΣ Αλλεπάλληλες προσπάθειες ειρήνης και ομαλής διεξόδου Αλλεπάλληλες και συνεχείς ήταν οι πρωτοβουλίες και οι προσπάθειες της ηγεσίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ .σ. όπως τότε και αργότερα ισχυρίζονταν Άγγλοι και Έλληνες. κυρίως στο Γουδί . ως υφυπουργός Στρατιωτικών" (Άρθρο του στρατηγού Λ. 4 Δεκέμβρη 1976) * Ο Άγγλος συγγραφέας Ερμαν αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη του Οκτώβρη βρίσκονταν στην Ελλάδα 22. τη σημερινή Βουλή.. που την αποκαλύπτω σήμερα.000 στρατιώτες. η δύναμη των Άγγλων έφθασε τις 60. ενώ προετοιμάζονται να αποσταλούν για ενίσχυση άλλες 18. στο περιοδικό "Πολιτικά Θέματα". Ο πρώτος ήταν υπασπιστής του στρατηγού Παυσανία Κατσώτα. ότι στα Δεκεμβριανά δεν πολέμησαν ούτε ο Παπαδόπουλος. Ο δεύτερος ήταν γραμματέας στο υπασπιστήριό μου. Χρησιμοποιήθηκαν οι μισοί περίπου. Δεν είναι αλήθεια ότι δε χρησιμοποιήθηκαν Τάγματα Ασφαλείας στα Δεκεμβριανά. από όσους είχαν συλληφθεί και αυτή είναι η αλήθεια. Σπαή. ενώ τμήματα μιας μεραρχίας ήταν έτοιμα να αποσταλούν στην Ελλάδα.600 Άγγλοι στρατιώτες. Εκεί στα υπόγεια υπήρχαν αποθήκες ιματισμού και οπλισμού.

το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ επανέρχονται με προτάσεις ειρήνης και δημοκρατικής διεξόδου. για να εξετάσει τη δημιουργηθείσα κατάσταση. καθώς και προς το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό.του Δεκέμβρη . Στις 7 του Δεκέμβρη στάλθηκε έκκληση της ΚΕ του ΕΑΜ.. διαπιστώσει τα αίτια που την προκάλεσαν και διαφωτίσει τις Σύμμαχες κυβερνήσεις. γιατί ο Ελληνικός Λαός είναι αποφασισμένος να υπερασπιστεί με όλα τα μέσα τη ζωή και τις ελευθερίες του εναντίον οιουδήποτε κινδύνου". Να πάψουν οι Εγγλέζοι στρατιώτες να προστατεύουν τις συμμορίες των δωσιλόγων. κάνοντας όλες τις δυνατές υποχωρήσεις. Στις 6 του Δεκέμβρη. που έθετε ο Σκόμπι. ο Μ. συνάντησαν την κατηγορηματική άρνηση των Εγγλέζων ή τους όρους ταπείνωσης και υποταγής του λαού και της χώρας. Ολες. Η έκκληση κατέληγε: ". Στις 12 Δεκέμβρη. όταν οι μάχες έχουν για τα καλά φουντώσει και οι Εγγλέζοι επιδρομείς έχουν περιοριστεί στο "κράτος της Σκομπίας". της Σοβιετικής Ενώσεως και της Γαλλίας. να αποσυρθούν στους στρατώνες. η ΚΕ του ΕΑΜ στέλνει τηλεγράφημα στον Αγγλο πρεσβευτή Λίπερ. προς τους πρεσβευτές των τεσσάρων "μεγάλων δυνάμεων". Βρετανίας.για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και να υπάρξει ομαλή δημοκρατική διέξοδος. όμως. όπου καταγγέλλει την απροσχημάτιστη επεμβατική πολιτική του Σκόμπι και καταλήγει: "Ζητάμε να ορισθεί Διασυμμαχική Επιτροπή από αντιπροσώπους των Συμμάχων χωρών Μ. ύστερα από εντολή της ΚΕ του ΕΛΑΣ και με τη .. Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Καταγγέλλοντας την κατάφωρη αυτή παραβίαση των διασυμμαχικών αποφάσεων και συμφωνιών της Τεχεράνης και Καζέρτας και τον στραγγαλισμόν κάθε έννοιας δικαίου και ελευθερίας. για να πάψη το πυρ των Βρετανικών Στρατευμάτων εναντίον του αγωνιζόμενου λαού. ζητούμε να επέμβητε αμέσως. ώστε να αποφευχθεί στο μέλλον οριστικά κάθε τέτοιου είδους επέμβαση". Πορφυρογένης. Ακόμη και στα μέσα του Δεκέμβρη.

Ο Σκόμπι. 118) Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Η σύσκεψη με τον Τσόρτσιλ στην Αθήνα .διαμεσολάβηση του Σταμ...! Ξαναβάζοντας. (Ρ. Αλλωστε. ο Τσόρτσιλ φρόντιζε να το υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία στους ευρισκόμενους στην Ελλάδα εκπροσώπους του. Λίπερ. όμως. ότι αυτός ήταν και παρέμενε ο βασικός και κύριος στόχος των Εγγλέζων. δέχτηκε. "Όταν Έλλην συναντά Έλληνα".. Το σταμάτημα των μαχών υποτάσσεται σ' αυτό το σκοπό". δηλαδή. απαιτώντας ταυτόχρονα.. Χαρακτηριστικό είναι το σχετικό τηλεγράφημα. να τεθούν οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υπό τις διαταγές του και να παραδώσουν τα όπλα όσες βρίσκονται στην Αθήνα.. Μερκούρη. που έστειλε στις 9 του Δεκέμβρη στον πρεσβευτή Λίπερ: ". σ. το στρατιωτικό ζήτημα και απαιτώντας ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του ΕΛΑΣ. Ηταν ολοφάνερο. ήρθε σε επαφή με τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι και συζήτησε μαζί του για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ο σκοπός είναι σαφής: Να συντριβεί το ΕΑΜ.

Τη στιγμή. δίνει την ίδια Τσόρτσιλ. Ιντεν.όπως άλλωστε το σχεδίαζε . η στρατιωτική υπεροχή των Εγγλέζων γίνεται πλέον αισθητή. τον υπουργό της Μεσογείου Μακ Μίλαν και τον πρεσβευτή Λίπερ και αποφασίζουν να συγκαλέσουν σύσκεψη. των αστικών κομμάτων και της κυβέρνησης . αυτή . μέρος των δυνάμεων του πρωθυπουργός Ουίνστον ΕΛΑΣ. οι εφεδρείες του ΕΛΑΣ (σε έμψυχο δυναμικό και μέσα) δεν μπορούν να φθάσουν έγκαιρα στην Αθήνα. στην οποία θα μετάσχουν αντιπρόσωποι του ΕΑΜ . λοιπόν..Το τρίτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη. Στο αεροδρόμιο του Χασανίου. επέλεξε ο Τσόρτσιλ.. για να ξεδιπλώσει τη δική του πρωτοβουλία πολιτικής δήθεν λύσης. Εκτός Στις 25 του Δεκέμβρη έρχεται ξαφνικά στην Αθήνα ο Βρετανός αυτού. Επίσης. Ζέρβα στην Ήπειρο (πραγματοποιήθηκε στις 21 έως 23 Δεκέμβρη). περίπου χρονική περίοδο τη μάχη της διάλυσης των τμημάτων του Τσαούς Αντόν στην Ανατολική Μακεδονία (πραγματοποιήθηκε στις 12 Δεκέμβρη) και αυτών του Ναπ. ανταλλάσσει απόψεις με τον στρατηγό Αλεξάντερ. όπου προσγειώθηκε το αεροπλάνο του. Στις 25 Δεκέμβρη έρχεται ξαφνικά στην Αθήνα.και ενώ συνεχιζόταν αμείωτη η επίθεση των βρετανικών δυνάμεων.ΕΛΑΣ. συνοδευόμενος από τον Βρετανό υπουργό Εξωτερικών. παρά τη σθεναρότατη και ηρωική αντίσταση του λαού της πρωτεύουσας και των μαχητών του ΕΛΑΣ.

που κλήθηκε με πρωτοβουλία των κ. Στο μεταξύ. "Ελεύθερη Ελλάδα". απ' όπου και αναδημοσιεύουμε ολόκληρο το κείμενο. Από τη νύχτα είχε διαβαστεί μέσω του Σκόμπυ η πρόσκληση προς την ΚΕ του ΕΛΑΣ να στείλει αντιπροσώπους. Τσώρτσιλ και Ηντεν έγινε χθες στις 5μμ στην Αγγλική Πρεσβεία. Η Αριστερά έκανε κι αυτή τη φορά το καθήκον της "Η σύσκεψη του πολιτικού κόσμου και των αντιπροσώπων ΕΑΜ . Σιάντος. ΑΝΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ Οι τρεις συναγωνιστές με αυτοκίνητο του ΕΛΑΣ έφθασαν ως τα Εξάρχεια όπου προηγουμένου του Ανθυπολοχαγού επικεφαλής του εκεί τμήματος του ΕΛΑΣ επροχώρησαν μέχρι των πρώτων αγγλικών γραμμών. δόθηκαν στη δημοσιότητα τις αμέσως επόμενες μέρες. Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ και ο στρατηγός Μάντακας. κ. ισχυρισθείς ότι έβαλλαν τα τηλεβόλα του ΕΛΑΣ στον Πειραιά. διατηρώντας ακόμη και τον τότε τίτλο του.ΕΛΑΣ. Ο Σκόμπυ παραβαίνοντας για μια ακόμη φορά και τη συμφωνία αυτή πολυβολούσε τις συνοικίες. μέλη της ΚΕ του ΕΛΑΣ και από μέρους του ΕΑΜ ο Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ συναγ. Ο ΕΛΑΣίτης Ανθυπολοχαγός κατά τη συμφωνία κρατούσε άσπρο μαντίλι. εναντίον του πολεμικού . αντίστοιχα δε άσπρο μαντίλι κρατούσε και ο επικεφαλής Αγγλος. Από μέρους του ΕΛΑΣ πήραν μέρος στη σύσκεψη οι συναγωνιστές Γ. Οταν έφθασαν μέσα στις αγγλικές γραμμές επεβιβάσθηκαν αγγλικού αυτοκινήτου που τους μετέφερε στην Αγγλική Πρεσβεία. με τη σύσκεψη αυτή. Για να ξέρει ο ελληνικός λαός την αλήθεια Τα πρακτικά των δύο συσκέψεων για τη λύση της κρίσης. Τα σχετικά. θα έπρεπε να είχε διακοπεί κάθε πολυβολισμός στην Αθήνα και τον Πειραιά. από το όργανο της ΚΕ του ΕΑΜ.Παπανδρέου. Παρτσαλίδης. όπως είχε συμφωνηθεί.

ΟΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ κ. Μακ Μίλαν. είχε τρίωρη συνομιλία με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και απλώς συναντήθηκε με τον Παπανδρέου. κ. Ο συναγ. κ. δύο αντιπρόσωποι του Λαϊκού Κόμματος. Οι δρόμοι από τους οποίους πέρασαν οι αντιπρόσωποί μας δεν εβάλλοντο. Οι κ. Καφαντάρης. Λήπερ και ο στρατηγός Αλεξάντερ πήραν μέρος στην έναρξη της συσκέψεως. Τσώρτσιλ. Μακ Βη και ο αρχηγός της Σοβιετικής Αποστολής συνταγματάρχης Ποπώφ. Σιάντος φορούσε στρατιωτικά με το σήμα ΕΑΜ . Κατά το ραδιοφωνικό σταθμό του Λονδίνου κλήθηκε ως επίσημος παρατηρητής και ο πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών κ. η σύσκεψη με τη συμμετοχή του Τσόρτσιλ Η ΣΥΣΚΕΨΗ Από μέρους των άλλων κομμάτων πήραν μέρος οι κ. ΤΣΩΡΤΣΙΛ Ο κ. Τόνισε ότι τα εκκρεμή .ΕΛΑΣ και ο στρατηγός Μάντακας φορούσε Κάτω από αμυδρό φωτισμό γίνεται στολή εκστρατείας. Της συσκέψεως προήδρευε ο μητροπολίτης Δαμασκηνός. ο Πλαστήρας και ο Παπανδρέου. Τσώρτσιλ επισκέφτηκε ο Γάλλος πρεσβευτής κ. Ηντεν. Τσώρτσιλ που έφτασε στην Αθήνα προχτές το βράδυ αεροπορικώς. Τσώρτσιλ. Χτες το πρωί τον κ. Σοφούλης. Μπαιλέν και ο αρχηγός της Σοβιετικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα συνταγματάρχης Ποπώφ. ΤΣΩΡΤΣΙΛ Μόλις άρχισε η σύσκεψη πήρε το λόγο ο Βρετανός Πρωθυπουργός κ. ΜΙΛΑ Ο κ."Αίας" και της Σχολής Δοκίμων.

Ο Γραμματέας του ΕΑΜ ρώτησε μετά το τέλος του λόγου του κ. κ. Καταλήγοντας είπε ότι αν τον χρειαστούν κατά τη σύσκεψη είναι στη διάθεσή τους. Ηντεν ότι εκλήθηκαν οι δυο παρατάξεις και με την πρόσκληση του ΕΛΑΣ συμπεριλαμβάνονταν και το ΕΑΜ. Παρατήρησε ότι πρέπει να γίνουν δεκτοί οι όροι του κ. Μετά τη δήλωση του συν. Σιάντος. Αμέσως ύστερα αποχώρησαν οι κ.ζητήματα δεν πρόκειται να λυθούν με τη βία. Αν νομίσατε ότι ήρθαμε εδώ για να μας βρίσετε. Σκόμπυ και ότι τελικά το όλο ζήτημα θα το λύσει απερίσπαστος ο πολιτικός κόσμος της Ελλάδας. Ο Μακαριότατος απάντησε: "Για να παραδώσετε τα όπλα". Τσώρτσιλ. ΣΙΑΝΤΟΣ: "Αν μας καλέσατε γι' αυτό. όμως είναι ανάγκη να δοθεί μια λύση στην πολύ άσκημη κατάσταση. γιατί τότε θα είμαστε υποχρεωμένοι να αποχωρήσουμε. Απάντησε ο κ. επειδή κανείς δεν έπαιρνε το λόγο. Σιάντου οι παριστάμενοι είπαν αν πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση. Τσώρτσιλ και Ηντεν καθώς και οι άλλοι ξένοι. Νέο Λίβανο δεν πρόκειται να 'χουμε. να μας το πήτε. Εξήρε τον ηρωισμό του Ελληνικού Λαού εναντίων των Ιταλών και Γερμανών επιδρομέων και τον αγώνα κατά τη διάρκεια της Κατοχής. που υπάρχει στην Ελλάδα. ελάτε να τα πάρετε. . "ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΕΤΕ" Σε συνέχεια ο συν. ρώτησε τον Πρόεδρο για το αντικείμενο της σύσκεψης. γιατί δεν εκλήθηκε επίσημα το ΕΑΜ. Αλλά στην περίπτωση αυτή θα φέρετε ακέραια την ευθύνη της ματαίωσης της σύσκεψης".

Σιάντος δήλωσε αμέσως ότι η παράταξη που αντιπροσωπεύει είναι σύμφωνη με την εγκαθίδρυση αντιβασιλείας. Ο κ. Ο συν. ΤΟ "ΚΑΤΗΓΟΡΩ" ΤΟΥ κ. της αντιβασιλείας και ρώτησε αν σ' αυτό συμφωνούν οι παριστάμενοι.000 πραιτοριανούς της Ορεινής Ταξιαρχίας ματοκύλισε τον τόπο. όπως αποδείχτηκε. του Σοφούλης Τσόρτσιλ ο αρχιεπίσκοπος αρνήθηκε να πει τη Δαμασκηνός γνώμη του. Καφαντάρης κατηγόρησε με δριμύτατες εκφράσεις τον Παπανδρέου. Ο Δεξί χέρι. Υπογράμμισε τελικά ότι τα εκκρεμή ζητήματα θα τα λύσει ο πολιτικός κόσμος της χώρας και όχι οι Αγγλοι. τελικά το ζήτημα αυτό έμεινε εκκρεμές. Καφαντάρης είπε ότι για να βρεθεί λύση πρέπει να λυθεί το πρώτο ζήτημα. Βασιλεία για την Ελλάδα.Η ΑΝΤΙΒΑΣΙΛΕΙΑ Ο κ. τον χαρακτήρισε ανάξιο πολιτικό και κυρίως υπεύθυνο για τη δραματική σημερινή κατάσταση και τόνισε ότι για 2. Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΚΑΙ Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ . Ο Μάξιμος μετά από πολλές επιφυλάξεις δέχτηκε σαν "αναγκαίον κακόν". ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ Ο Παπανδρέου προσπάθησε έπειτα να δικαιολογήσει την εγκληματική πολιτική του. γιατί δεν μπορεί να αποφασίζει μόνος. είπε. είναι 4η Αυγούστου και φασισμός.

ο Ελληνικός Λαός πολεμούσε τους καταχτητές και η δράση του ΕΛΑΣ έχει αναγνωριστεί από τους Συμμάχους σαν πολύτιμη συμβολή στον κοινό αγώνα. Αμυνόμαστε για τα δικαιώματα του λαού. γιατί με την "ασήμαντη" δράση τους κατά την Κατοχή γίνανε αιτία καταστροφών στη χώρα. ΣΙΑΝΤΟΣ Μίλησε κατόπιν ο συν. Ο Παπανδρέου όμως ξαναγύρισε στην αίθουσα ύστερα από υπόδειξη των Άγγλων. ούτε εμείς εσάς. είπε. . Σιάντος τον διέκοψε σε ζωηρό τόνο και του τόνισε ότι όταν ο Πλαστήρας παραθέριζε στη Νίκαια. Απηύθυνε δριμύτατο κατηγορητήριο εναντίον του Παπανδρέου. ενώ νύχτα μέρα μετέφεραν όπλα και εξόπλιζαν την 5η φάλαγγα. δεν μπορεί να γίνεται συζήτηση να συμμετάσχει σε Κυβέρνηση ούτε και σαν απλός υφυπουργός. Όμως δε συζητάμε το ζήτημα των ευθυνών. αλλά και γιατί παρέσυρε τους Άγγλους σ' έναν πόλεμο εναντίον της Ελλάδας. Γι' αυτό και ζητούμε να γίνουν το ταχύτερο εκλογές. Κριτής είναι ο Λαός. Για τον Παπανδρέου. Καυτηρίασε την επέμβαση των Άγγλων και τις ωμότητες που διαπράττουν. ότι ο αγώνας μας είναι απόλυτα δίκαιος. αρκεί να έχουμε τη διάθεση γι' αυτό. που είναι υπεύθυνος όχι μόνο γιατί έβαψε τα χέρια του στο αίμα του ελληνικού λαού. Ανέφερε τις θυσίες και υποχωρήσεις που έκαναν το ΕΑΜ και το ΚΚΕ για να εξασφαλιστεί ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και σημείωσε ότι τίποτε δεν πραγματοποιήθηκε απ' όσα είχαν συμφωνηθεί. Σιάντος. κανείς δωσίλογος δε δικάστηκε. Ο Πλαστήρας κατηγόρησε το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. είπε. Ο κρατικός μηχανισμός έμεινε όπως ήταν επί Κατοχής. Δεν προκαλέσαμε τη σημερινή κατάσταση που είναι πραγματικά άσκημη. Ο συν. Νομίζουμε ότι πρέπει να δοθεί λύση στη σημερινή κατάσταση. ζήτησαν να αφοπλιστεί ο ΕΛΑΣ. ΜΙΛΑ Ο ΣΥΝΑΓ.Πρέπει να συμπληρώσουμε ότι ο Σοφούλης και ο Παπανδρέου αποχωρήσανε ενώ συνεχιζόταν η συζήτηση. Εμείς πιστεύουμε. Ούτε σεις μπορείτε να δικάσετε εμάς.

Σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται να υποταχθούμε.Και τότε τι θα γίνουν τα 30 τάγματα του που επιστρατεύθηκαν. Ο συν. Σιάντος και Παρτσαλίδης. Είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε τον αγώνα για τη Δημοκρατία και την Ανεξαρτησία και έχουμε όλη την Ελλάδα μαζί μας. δημιουργία εθνικού στρατού κλπ. Πήραν μέρος υπό την προεδρεία του Αρχιεπισκόπου. κ. Η διαλλακτικότητα αυτή δεν πρέπει να νομιστεί αδυναμία. Σβώλος. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΣΥΣΚΕΨΗΣ Χθες το μεσημέρι επαναλήφθηκε η σύσκεψη για τον τερματισμό της σύγκρουσης και τη λύση της πολιτικής κρίσης. Μάξιμος. Πέτρος Ράλλης. καθώς και ο συναγ. Κ. Καφαντάρης. Σοφιανόπουλος. Είχαν οριστεί επίσης οι συναγ. Πλαστήρας. Σοφούλης. αλλά δεν μπόρεσαν να μετάσχουν.μ. Τσαλδάρης. οι κ. Στεφανόπουλος. γιατί οι προσκλήσεις δόθηκαν αργά και οι Αγγλοι δεν ανελάμβαναν την ευθύνη . Μυλωνάς. Γονατάς και Παπανδρέου. "ΤΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ" Στο τέλος του λόγου του ρώτησε ο Πλαστήρας πώς μπορεί να λυθεί το στρατιωτικό. Θα συζητηθούν το ζήτημα της αντιβασιλείας και το όλο πολιτικό ζήτημα και θα παρθούν αποφάσεις. Και δεν τα στέλνετε να μας διαλύσετε αντί να στέλνετε Άγγλους. Δραγούμης. Τελικά αποφασίστηκε να γίνει σήμερα στις 11 π. Αλεξανδρής. Σιάντος του υπενθύμισε τη γνωστή θέση μας . Σπ. Γεωργαλάς και Γαβριηλίδης. Θεοτόκης. Κανελλόπουλος. Σιάντος: Έχετε 30 τάγματα.γενική αποστράτευση. Στο σημείο αυτό ο Πλαστήρας ρώτησε ανήσυχος: . Από το ΕΑΜ πήραν μέρος οι συν.Δυο είναι τα σημεία που πρέπει ν' αποτελέσουν τη βάση της συμφωνίας: Δημοκρατία και Ανεξαρτησία. ευρύτερη σύσκεψη των κομμάτων.

Το ζήτημα είναι: Ο πολιτικός κόσμος είναι διατεθειμένος να συγκροτήσει Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. . Παπανδρέου στη σύρραξη.ΣΙΑΝΤΟΣ: Εμείς για τα όπλα. Αυτός δεν είναι δημοκρατικός τρόπος διακυβέρνησης. απάντησε ο κ. Δε με ενδιαφέρει τι θα κάνει.000 πραιτοριανών. Τα όπλα είναι δική μας και των Άγγλων υπόθεση. Ο κ. Παπανδρέου νόμιζε ότι έπρεπε να οδηγηθούμε σε σύρραξη. χάρη της Ορεινής Ταξιαρχίας. . ναι ή όχι. Παπανδρέου ήρθε στην Αθήνα. όταν μάλιστα είχε δεχτεί τη διάλυσή τους και κατόπιν υπαναχώρησε. Όταν πήγαν οι συναγ. ΟΠΛΑ ΚΑΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ . Τα όσα είπα για την Ορεινή Ταξιαρχία. Όταν ξανάρχισε η σύσκεψη. προτού λυθούν τα βασικά ζητήματα. τι εννοεί νέα Κυβέρνηση και με ποιους όρους θα καταθέσει τα όπλα. αντί για σύσκεψη βρήκαν παρακοινοβούλιο. αλλά για να καταδείξω. Καφαντάρης σε επίθεση που του είχε γίνει για όσα είπε προχθές. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ: Δεν είμαι συνήγορος της Αριστεράς. Με εντολή τίνος ήρθε πρωθυπουργός. Μπορεί η Αριστερά να μας πει. Σιάντος και Παρτσαλίδης.να τους εξασφαλίσουν τη μετάβαση. Το ζήτημα δε λύνεται με την παραίτηση Παπανδρέου. αλλά δεν έκρινε αναγκαίο να καλέσει μια σύσκεψη των κομμάτων και να εξηγήσει τι έγινε στην Αίγυπτο. δεν έχουμε να σας πούμε τίποτε.ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΣ: Η Αριστερά δήλωσε χτες ότι στη νέα Κυβέρνηση θα καταθέσουν τα όπλα. Σήμερα μας φέρνει την παραίτησή του. Αν ο κ. ΜΙΛΑ Ο κ. λόγω των διεξαγομένων εκείνη τη στιγμή επιχειρήσεων. θα όφειλε να διαλέξει άλλες αφορμές και όχι το ζήτημα της διατήρησης των 2. ότι ήταν λάθος να οδηγήσει ο κ. αλλά με την Αντιβασιλεία. αυτό δε μας το εξήγησε. δεν τα είπα για να υποστηρίξω την Αριστερά.

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν είπα. Γονατάς και Κανελλόπουλος. ότι αν υπήρχε Αντιβασιλεία. γιατί μαζί της βρισκόμαστε σε εμπόλεμο κατάσταση. Συνεπώς. αλλά να βρούμε μια λύση. ο Μακαριότατος ανακοινώνει ότι υπέρ της αντιβασιλείας εκηρύχτηκαν οι: Καφαντάρης. ότι πρώτο βήμα για τη λύση του Ελληνικού ζητήματος είναι η Αντιβασιλεία. Είναι κοινή συνείδηση. Μάξιμος. Μυλωνάς. μπορούσε να αποφευχθεί η σύγκρουση. Στεφανόπουλος και Παπανδρέου. Καφαντάρη. Μπροστά στην επιμονή των ΕΑΜικών αντιπροσώπων. Για την αναβολή οι Θεοτόκης. τότε να συζητήσουμε πάνω σ' αυτό το ζήτημα. Τσαλδάρης. ότι ο Παπανδρέου αποτελεί Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας.ΣΙΑΝΤΟΣ: Το καθήκον μας είναι. που θα οδηγήσει στη λύση του Κυβερνητικού ζητήματος. γιατί όταν στις 4 του Δεκέμβρη παραιτήθηκε ο Παπανδρέου και προσκλήθηκε ο κ. Με την ψηφοφορία αυτή θεωρήθηκε ότι λύθηκε το ζήτημα του θεσμού της Αντιβασιλείας και καλείται ο συν.Αν ναι. θα ήταν δυνατό να σχηματιστεί Κυβέρνηση. ότι υπάρχει Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Πλαστήρας. . που θα μας βγάλει από τη σημερινή κατάσταση. Σοφιανόπουλος. Παρτσαλίδης. . Βλέπω ότι το ζήτημα αυτό παρακάμπτεται. Η ΑΝΤΙΒΑΣΙΛΕΙΑ . εκτός αν νομίζετε. ήρθε δε σε επαφή μαζί του το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Συμφωνώ με τον κ. Ο Κανελλόπουλος κάνει εμπαθή επίθεση κατά του ΕΑΜ.ΠΑΡΤΣΑΛΙΔΗΣ: Χθες τέθηκε για λύση το ζήτημα της Αντιβασιλείας. Δεν μπορούμε να παραδώσουμε τα όπλα στη λεγόμενη κυβέρνηση Παπανδρέου. Σιάντος. Σιάντος να εκθέσει τις απόψεις του ΕΑΜ . όχι να συζητάμε. Επαναλαμβάνω την άποψη: Πρέπει να γίνει νέα Κυβέρνηση κοινής εμπιστοσύνης στην οποία θα παραδώσει ο στρατός του ΕΛΑΣ. πρωταρχική προϋπόθεση του τερματισμού της κρίσης είναι η Αντιβασιλεία. Ράλλης. Σοφούλης. Σοφούλης.

Τα στελέχη του στρατού να περάσουν από Συμβούλια.για τον τρόπο συγκρότησης της Κυβέρνησης και το πρόγραμμά της. ΜΙΛΑ Ο ΣΥΝΑΓ. Ετσι θα φτάσουμε στον τερματισμό της κρίσης. με την αποστράτευση όλων των εθελοντικών σχηματισμών. Να κληθούν 2 έως 3 ηλικίες. Στην ύπαιθρο. Στο σημείο αυτό εξηγεί με ακαταμάχητα επιχειρήματα. θα αναλάβει η Εθνοφυλακή. 2. Τιμωρία των δωσιλόγων. γιατί πρέπει να δοθούν στην Αριστερά τα πιο πάνω υπουργεία. ζητούμε: Πρωθυπουργός. Δημιουργία Εθνικού Στρατού. να παραμείνουν αφού κριθούν από συμβούλιο. πρόσωπο κοινής εμπιστοσύνης. πρέπει να είναι κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας. με υπεύθυνους λειτουργούς στυλοβάτες της 4ης Αυγούστου και δωσιλόγους. Τελικά ο Σιάντος πρότεινε να γίνουν το δημοψήφισμα την πρώτη Κυριακή του Φεβρουαρίου και οι εκλογές τον Απρίλη. Απαίτηση του λαού είναι να δώσει λόγο όποιος βαρύνεται για προδοτικές πράξεις. Όπως είναι συγκροτημένος σήμερα ο κρατικός μηχανισμός. Τα υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοσύνης και τα υφυπουργεία Στρατιωτικών και Εξωτερικών. Ποσοστό συμμετοχής μας: 40 . 3. να παραμείνει για την τάξη στην Αθήνα. Με το Σώμα αυτό ο Μανιαδάκης και οι καταχτητές οργίασαν σε βάρος του λαού. Το πρόγραμμά της πρέπει να είναι: 1. 4. Η Αστυνομία Πόλεων. Όσα στοιχεία της Χωροφυλακής είναι υγιή. ΟΙ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΙ . Ως προς τη σύνθεση της Κυβέρνησης. δεν μπορεί να γίνει διοίκηση Κράτους ελεύθερου και δημοκρατικού. Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού. Διάλυση της Χωροφυλακής. αφού περάσουν από Συμβούλιο τα στελέχη της.50%. ΣΙΑΝΤΟΣ ΣΙΑΝΤΟΣ: Η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί.

Σιάντος παρακαλεί να διευκρινισθεί. που Ομαδικές συλλήψεις πατριωτών από Βρετανούς στρατιώτες . φύγει από την Ελλάδα. Ράλλης.. Τελικά αποφασίζεται να συνεχιστεί η σύσκεψη σε ημέρα που θα καθοριστεί. ότι η συζήτηση θα επαναληφθεί αφού ανταλλαχθούν οι απόψεις των άλλων κομμάτων επί των προτάσεων της Αριστεράς. Σιάντος δήλωσε στο Μακαριότατο. στο τέλος. αποχωρούν με τη δήλωση του πρώτου. Η φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ Η τελική έκβαση και η συμφωνία ανακωχής Η διήμερη σύσκεψη. ότι οι προτάσεις σημαίνουν κομμουνιστικοποίηση του κράτους. εάν η σύσκεψη οδηγήται σε ναυάγιο ή όχι. αλλά ο κ. Ο κ. η Αριστερά δεν μπορεί να μετάσχει και αν δεν αποχώρησε και κατά τη σύσκεψη αυτή. Μάξιμος προτείνει να γίνει συζήτηση για τις προτάσεις. Ο κ. Ο Πλαστήρας δήλωσε..Οι κ. Σοφούλης διαμαρτύρεται. ότι αν στη νέα σύσκεψη θα κληθεί και ο Γονατάς. Αλλά νομίζω ότι το κακό δε είναι μεγάλο. ΣΙΑΝΤΟΣ: Αυτό είναι ζήτημα δικό σας. Ο σ. Ο σ. Θεοτόκης και Τσαλδάρης. κ. Π. ότι αν γίνουν δεκτές οι προτάσεις θα. αυτό προήλθε από την ειλικρινή επιθυμία της να μη ναυαγήσει η σύσκεψη". Σοφούλης και ο Μακαριότατος δηλώνουν.

"Καθημερινή" 12. ο Τσόρτσιλ είχε συναντηθεί με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και του ανακοίνωσε πως θα ζητηθεί από τον τότε βασιλιά Γεώργιο Γλύξμπουργκ. Το βράδυ της 27 Δεκέμβρη ο Τσόρτσιλ δηλώνει στους δημοσιογράφους: "Είμεθα απολύτως αποφασισμένοι. αφού είχε ολοκληρώσει πλέον το εγκληματικό του έργο. . τ..3. οι οποίοι δεν ευρίσκονται υπό τον έλεγχο οιασδήποτε αναγνωρισμένης κυβερνήσεως. για την εγκληματική επιδρομή τους στην Ελλάδα. στις 27 του Δεκέμβρη. Στις 3 Γενάρη του 1945 διορίστηκε πρωθυπουργός ο Νικόλαος Πλαστήρας. Και δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. αφού η εγγλέζικη ηγεσία απαιτούσε ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του ΕΛΑΣ και την υποταγή της χώρας και του λαού στα βρετανικά σχέδια και στόχους. με σκοπό να διασκεδάσουν την εσωτερική και διεθνή κατακραυγή.πως η πρωτοβουλία της σύσκεψης αποτελούσε έναν υποκριτικό ελιγμό των Εγγλέζων. πως θα "επιχειρήσει το σχηματισμό κυβερνήσεως χωρίς τη συμμετοχή σ' αυτήν κομμουνιστών" ("Απομνημονεύματα". Ο Δαμασκηνός αποδέχτηκε και υποσχέθηκε στον Τσόρτσιλ. Παπανδρέου.εκτός των άλλων . 6. για τον Τσόρτσιλ και δεν τις θεωρούσε πια ικανοποιητικές. να τον διορίσει αντιβασιλιά. Γεγονότα. Αλεξάντερ "Πολεμικά απομνημονεύματα" εφημ. Θα χρησιμοποιήσωμεν οσασδήποτε δυνάμεις χρειασθώσι προς τούτο διά να επιτύχωμεν τον αντικειμενικόν μας αυτόν σκοπόν" (Στρατ. βιβλ. Την ίδια μέρα υπέβαλε την παραίτησή του ο Γ. σελ. Τίποτε λιγότερο. όπως ολόκληρος η περιοχή αυτή εκκαθαρισθεί από ενόπλους. 280) Ο Δαμασκηνός ορίστηκε αντιβασιλιάς στις 31 του Δεκέμβρη. που αποδείχνουν . Ακόμη και οι συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας ήταν πλέον παρελθόν και ξεπερασμένες.1961).προκάλεσε ο Τσόρτσιλ. Το απόγευμα της ίδιας μέρας και ενώ η σύσκεψη μόλις είχε λήξει. έληξε χωρίς κανένα αποτέλεσμα.. Α'.

Η ανακωχή . η οποία άρχισε το ξημέρωμα της 5ης του Γενάρη. Στην αρχή. Οι μάχες που επακολούθησαν ήταν σκληρές. αλλά τελικά υποχώρησαν . Στα πλαίσια των συνθηκών αυτών η ΚΕ του ΕΛΑΣ αποφάσισε τη σύμπτυξη των υπερασπιστών της Αθήνας και του Πειραιά. Οι βασικοί μηχανισμοί του ΚΚΕ και του ΕΑΜ μεταφέρθηκαν προσωρινά στα Τρίκαλα. Η στρατιωτική.επρόκειτο να φθάσουν στην πρωτεύουσα στα τέλη του Γενάρη. Οι απώλειες είναι σοβαρές και οι εφεδρείες ανύπαρκτες. μονάδες του Α' ΣΣ του ΕΛΑΣ επιχείρησαν να κρατηθούν σε θέσεις στον κάμπο της Αττικοβοιωτίας. υπεροπλία των Βρετανών λυγίζει το μαχητικό φρόνημα και τη Βρετανικά τεθωρακισμένα γενναία αντίσταση οχήματα στο κέντρο της Αθήνας του λαού και των μαχητών του ΕΛΑΣ. οι εγγλέζικες στρατιωτικές δυνάμεις εξαπολύουν γενική επίθεση ενάντια στις θέσεις του ΕΛΑΣ. από τις 27 Δεκέμβρη και ενώ ο Τσόρτσιλ βρίσκεται ακόμη στην Αθήνα και "κανονίζει" τα της εξουσίας του τόπου.που οδεύουν ήδη προς την Αθήνα . όμως. αφού ισχυρές δυνάμεις του ΕΛΑΣ .Στο μεταξύ.κάτω από την πίεση των υπέρτερων αντίπαλων δυνάμεων .στους γύρω ορεινούς όγκους.

Τζούμ. λαλά. Ηταν φυσικό άλλωστε. Επίσης.τραλά.όπως επιβεβαιώνεται και από το ανακοινωθέν της ΚΕ του ΕΛΑΣ που προαναφέραμε . Εψιλον. Μπορεί βεβαίως να είχε χαθεί η πρωτεύουσα αλλά κυριαρχούσε. βάσιμα. Μάλιστα η εντύπωση αυτή είχε γίνει και τραγούδι στα χείλη του λαού: ". Κούκου. λαλά! .Κάπα. των δωσιλόγων και κάθε λογής φασιστικών αντικομμουνιστικών στοιχείων. Κούκου. τραλά. Στις Βρετανική περίπολος προσπερνάει πτώματα κρατουμένων που είχαν προσπαθήσει να αποδράσουν από τις Φυλακές Αβέρωφ . Ε".τι ήταν δυνατό για να το τονώσει. δεν είχε πτοήσει το ηθικό και το φρόνημα των λαϊκών δυνάμεων. Η ήττα. και η ηγεσία του κινήματος .Την αποχώρηση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ ακολούθησαν χιλιάδες λαού της Αθήνας που αντιλαμβάνονταν ότι αν έμεναν στην πρωτεύουσα θα ήταν έρμαιο στα χέρια των Εγγλέζων. λαλά.Μας πήραν την Αθήνα .Μας πήραν την Αθήνα . η εντύπωση πως επρόκειτο για μια πρόσκαιρη νίκη του εχθρού και πως σύντομα θα αντιστρέφονταν τα πράγματα. Τα πράγματα βέβαια δεν εξελίχθηκαν όπως τα περιέγραφε ο καθ' όλα βάσιμος λαϊκός ενθουσιασμός.έκανε ό.τραλά.Μονάχα για ένα μήνα . εκτός πρωτεύουσας μεταφέρθηκαν προσωρινά και οι μηχανισμοί της ΚΕ του του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. παρά το γεγονός ότι ήταν βαριά.Μας πήραν την Αθήνα . λαλά . λαλά! . Κάπα. Ο κύριος όγκος του ΕΛΑΣ είχε μείνει ανέπαφος και κυριαρχούσε στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.

72). Μακρίδης και ο ταγματάρχης Α.Εύβοιας. Κύθηρα και Σποράδες καθώς και απ' ολόκληρη τη βόρεια Πελοπόννησο ("Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". ιδιαίτερα δε. Ούτε τα προσχήματα δε φρόντισαν να κρατήσουν κι αυτό το γεγονός είναι η μέγιστη απόδειξη πως τα Δεκεμβριανά δεν ήταν εμφύλιος πόλεμος . Ολόκληρο το κείμενο της συμφωνίας ανακωχής: "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". ένα μεγάλο τμήμα του Νομού Φθιωτιδοφωκίδας και το μεγαλύτερο μέρος του Νομού Μαγνησίας. Μια ανάπαυλα ήταν αναγκαία για τον ΕΛΑΣ ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα για τη συνέχιση του αγώνα. Βάσει της συμφωνίας ανακωχής οι εχθροπραξίες θα σταματούσαν τα μεσάνυχτα της 14ης Ιανουαρίου 1945. ο ταγματάρχης Θ. Αθηνέλλης. Ζεύγος. ο Δ. Το ΕΑΜικό κίνημα είχε αρκεστεί να .όπως πολλοί ισχυρίζονται διαστρεβλώνοντας την ιστορία . Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώνονταν μέχρι τις 18/1/45 να εκκενώσουν τις περιοχές της Αττικοβοιωτίας . Οφείλουμε δε να σημειώσουμε ότι τη συμφωνία υπογράφουν οι προαναφερόμενοι εκπρόσωποι του ΕΑΜικού κινήματος και ο στρατηγός Σκόμπι.9 Γενάρη του 1945 άρχισαν στο αρχηγείο του Σκόμπι οι διαπραγματεύσεις για σταμάτημα των εχθροπραξιών. Απουσιάζει η υπογραφή οποιουδήποτε εκπροσώπου του αστικού πολιτικού κόσμου της χώρας. 71 . Την ηγεσία του ΕΛΑΣ εκπροσώπησαν ο Γ. σελ. Επίσης έπρεπε να αποσυρθούν από τμήμα του Νομού Θεσσαλονίκης και την πόλη της Θεσσαλονίκης. Παρτσαλίδης. Ομως οι όροι της ανακωχής. 495 .496. σελ. Αναμφίβολα δεν μπορεί να χρεωθεί στην ηγεσία του ΕΑΜικού κινήματος ότι έκανε λάθος επιλογή επιδιώκοντας την παύση των εχθροπραξιών. από τα νησιά Ζάκυνθο. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε συμφωνία ανακωχής η οποία και υπογράφηκε στις 11/1/1945. τόμος Α'. όπως καταγράφηκαν στο κείμενο της συμφωνίας ήταν δυσμενέστατοι για τον ΕΛΑΣ και δεν ανταποκρίνονταν στον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων.αλλά πόλεμος για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενάντια στις βρετανικές δυνάμεις κατοχής. Ετσι τελείωσε και από στρατιωτικής απόψεως ο Μεγάλος Δεκέμβρης του '44. εκπροσώπου της κυβέρνησης μαριονέτας των Αθηνών.

αφού με τη συμφωνία ανακωχής παραχώρησε στον εχθρό πολύ μεγαλύτερης έκτασης έδαφος απ' αυτό που ο ίδιος είχε κερδίσει με τη δύναμη των όπλων. Τελικά. γενικότερων συμπερασμάτων. το οποίο και παραθέτουμε ολόκληρο: "Η σύγκρουση του Δεκέμβρη 1944.διατηρήσει προς το παρόν τις ένοπλες δυνάμεις του και ως αντάλλαγμα γι' αυτό δέχτηκε να μεγιστοποιήσει την ήττα της Αθήνας. στάθηκε ένας ηρωικός αγώνας για τη λευτεριά και έγραψε μια λαμπρή σελίδα στην ιστορία της δημοκρατικής αντιιμπεριαλιστικής πάλης του ελληνικού λαού. επιλέξαμε το σχετικό απόσπασμα από το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση στους καινούριους κατακτητές. αλλά τα επιβεβαιώνουν με τον ένα ή άλλο τρόπο. όλος ο λαός. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ. για τη σημαντική αυτή στιγμή της νεότερης ιστορίας της χώρας. μπροστά στις υπέρτερες αριθμητικά . που κράτησε 33 μέρες. της Εθνικής Πολιτοφυλακής. όχι μόνο δεν αλλάζουν την ουσία ορισμένων. Ως τις πλέον ολοκληρωμένες και βαθύτερες εκτιμήσεις. που έχουν γραφτεί για τη μάχη του Δεκέμβρη και την Οι επιζώντες Αθηναίοι αναζητούν τελική της έκβαση. Ορισμένες βασικές εκτιμήσεις Πολλές και διάφορες είναι οι εκτιμήσεις. συγγενείς τους ανάμεσα στα Αρκετές απ' αυτές πτώματα έχοντας καλυμμένες τις αφορούν επιμέρους μύτες τους με μαντίλια ζητήματα και πλευρές των εξελίξεων κι ενώ έχουν οπωσδήποτε τη δική τους αξία και σημασία.

Επίσης δεν εμπόδισε τα διάσπαρτα στην ελληνική επαρχία βρετανικά στρατιωτικά τμήματα να μεταφερθούν στην Αθήνα και να πάρουν μέρος στις μάχες. Στην έκβαση της μάχης του Δεκέμβρη. με τις κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Ακόμη η ηγεσία του κινήματος δεν είχε προβλέψει ότι η κατάσταση πιθανόν να οδηγούνταν από τους Άγγλους και την αντίδραση σε ένοπλη σύγκρουση με επίκεντρο την πρωτεύουσα. Δε συγκέντρωσε έγκαιρα τις βασικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Αθήνα. χωρίς επιτελείο και μηχανισμό. δευτερεύουσα αποστολή εναντίον του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο. που διέθετε επιτελείο και υπηρεσίες και ανέθεσε στον Σαράφη και τον Αρη. Το σχέδιο αντιμετώπισης της κατάστασης καταρτίστηκε εκ των υστέρων.Πειραιά κάμφθηκε. Σ' αυτό οφείλεται και η μη έγκαιρη κατάρτιση σχεδίου. η αντίσταση του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας . που ήταν το κύριο μέτωπο και δεν οργάνωσε αποτελεσματική επίθεση από τις πρώτες μέρες. Παραμέρισε το ΓΣ του ΕΛΑΣ. Ανασυγκρότησε την ΚΕ του ΕΛΑΣ. όταν οι Άγγλοι και η αντίδραση είχαν προχωρήσει στην ένοπλη επέμβαση και μάλιστα και τότε ακόμη δε στρέφονταν εναντίον τους. έχουν συντελέσει και οι εξής παράγοντες: Η ηγεσία του Κόμματος αιφνιδιάστηκε από τα γεγονότα και αντέδρασε σπασμωδικά. αλλά εναντίον των δυνάμεων της ελληνικής αντίδρασης". εκτός από την ανεπάρκεια των δυνάμεων και των πολεμικών μέσων του ΕΛΑΣ. Η ανακοίνωση του ΕΛΑΣ . που ανέλαβε τη διεύθυνση της μάχης της Αθήνας.δυνάμεις.

όπως έχει δημοσιευτεί στη "Λευκή Βίβλο" του ΕΑΜ (σελ. στο οποίο εξηγούσε με πνεύμα αισιοδοξίας και σαφή προσπάθεια τόνωσης του ηθικού του λαού τις αιτίες της υποχώρησης. της Δημοκρατίας και της Ανεξαρτησίας. Τσώρτσιλ με χιλιάδες βλήματα καθημερινά. αδυνατώντας να πλήξει τις στρατιωτικές μας δυνάμεις. ο ΕΛΑΣ διατηρούσε στο ακέραιο το υπόσχεση ότι ο ηθικό του. τα αεροπλάνα. πολεμώντας με ασύγκριτο ηρωισμό και ιερό πάθος που μπορεί να 'χουν οι μαχητές της Ελευθερίας. ξαναζωντάνεψαν και ελάμπρυναν με νέα υπέροχα κατορθώματα τις ωραιότερες σελίδες της εθνικής μας ιστορίας: το Μεσολόγγι. Αλλά ο εχθρός. αντιμετωπίζοντας τα ασυγκρίτως ανώτερα μέσα του αντιπάλου. στην επαρχία Παραθέτουμε αυτό το ντοκουμέντο. 68 . ιδιαίτερα τις . εστράφη με εκδικητική μανία εναντίον των αμάχων. Ο στόλος.69): "Οι υπερασπιστές της Αθήνας και του Πειραιά και ο αδούλωτος λαός τους. η ΚΕ του ΕΛΑΣ απευθύνθηκε στο λαό της Αθήνας και του Πειραιά με ανακοινωθέν. το έπος της Αλβανίας και της Εθνικής Αντίστασης. τα κανόνια και τα τανκ του κ. καθώς ο κύριος όγκος αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι των δυνάμεών του βρισκόταν τέλους. Περισσότερο από ένα μήνα κράτησαν το αθάνατο μέτωπο της Αθήνας και του Πειραιά. δίνοντας ταυτόχρονα την Παρά την ήττα στην Αθήνα.Τη μέρα της υποχώρησης. το Αρκάδι.

για τη Δημοκρατία. Είναι ένα ανεξίτηλο στίγμα και μια αιώνια καταισχύνη. η ΚΕ του ΕΛΑΣ για να γλιτώσει τους αμάχους από το βέβαιο θάνατο των βομβών και των μυδραλίων. Είναι κάτι χειρότερο από μια Πύρρειο νίκη. σ' ένα απέραντο νεκροταφείο. Μια κυνική ομολογία του Τσόρτσιλ Το τέλος των εχθροπραξιών μεταξύ του ΕΛΑΣ και των Βρετανών σχολιάζει με τρόπο εντυπωσιακά κυνικό στα . Μάντακας. Μπροστά στη θηριώδη επιδρομική μανία του Σκόμπυ. Η Αθήνα και ο Πειραιάς είναι αδούλωτοι.1 . Η Ελλάδα θα μείνει ελεύθερη. Ολοι και όλα για τη συντριβή του ελληνικού φασισμού. Ολόκληρες συνοικίες. Πολλές χιλιάδες είναι τα θύματα των άνανδρων αυτών επιδρομών. Πολίτες στα όπλα. Ο αγώνας συνεχίζεται. Η σύμπτυξη αυτή δεν είναι νίκη του Σκόμπυ. γιατί μόνο ο Σκόμπυ χρησιμοποίησε τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης σαν ασπίδα ενός εξοντωτικού πολέμου. Σιάντος". αποφάσισε και διέταξε τη σύμπτυξη των ηρωικών υπερασπιστών της πρωτεύουσας και του Πειραιά. φτωχόσπιτα. Γ. Για τον πολιτισμό και για το Μέλλον της Ελλάδας. νοσοκομεία εκονιορτοποιήθηκαν.τελευταίες μέρες. για την Ανεξαρτησία της Χώρας. Σκοπός του Σκόμπυ είναι να μεταβάλει την Αθήνα που σεβάστηκαν όλοι οι κατακτητές και επιδρομείς. σπέρνουν το θάνατο σε γυναικόπαιδα και γέροντες και ισοπεδώνουν τις λαϊκές συνοικίες. Μ. Χατζημιχάλης. 5 . εργοστάσια. Για την Ελευθερία.45 Η ΚΕ του ΕΛΑΣ Ε. σε σωρούς από ερείπια. Η νίκη είναι δική μας. Θα διεξαχθεί με μεγαλύτερο ακόμη πάθος. για να περισώσει την Αθήνα και τον Πειραιά από οριστική καταστροφή.

όπως θα δείξει η συνέχεια των γεγονότων. της τάξεως και της ελευθερίας του δυτικού κόσμου" (Ουίνστον Τσόρτσιλ: "2ος Παγκόσμιος Πόλεμος". Εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ. ο Βρετανός πρωθυπουργός υπογραμμίζει: "Ετσι ετελείωσε η μάχη που διήρκεσε έξι εβδομάδες και που έγινε για να καταλάβωμε την Αθήνα και. τόμος ΣΤ' σελ. Τσόρτσιλ. 352). ενώ ορισμένοι το έχουν αξιοποιήσει. Αφού παρουσιάζει περιφραστικά τους όρους της ανακωχής. αλλά δεν ευρίσκοντο λιγότερο στο νευρικό κέντρο της ισχύος. Την εποχή αυτήν που τρία εκατομμύρια άνδρες πολεμούσαν σε κάθε στρατόπεδο στο Δυτικό Μέτωπο και που τεράστιες αμερικανικές δυνάμεις ηγωνίζοντο εναντίον της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό. οι ελληνικές αυτές παραφορές μπορούσαν να φαίνονται ότι είχαν ελάχιστη σημασία. για να γυρίσουν την ιστορία με το κεφάλι κάτω . να απαλλάξωμε την Ελλάδα από τον κομμουνιστικό ζυγό.απομνημονεύματά του ο Ου. ομολογώντας απερίφραστα τους λόγους της βρετανικής επέμβασης στην Ελλάδα. ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Καταγραφή και κριτική ορισμένων απόψεων (Α) Μπορούσε να είχε αποφευχθεί ο Δεκέμβρης. Το ερώτημα έχει βασανίσει πολλούς.

να μη συμβαίνει κάτι τέτοιο. Οι Άγγλοι φρόντισαν με όλους τους τρόπους. αφού πάντα η εξέταση ενός ιστορικού γεγονότος. με την έννοια ότι το παρελθόν δεν είναι ποτέ νεκρό γράμμα. αλλά βαραίνει πάνω στις συνειδήσεις και στην υλική ζωή των σημερινών και μελλοντικών ανθρώπων. εξ αντικειμένου εδράζεται στη διαλεκτική σχέση παρελθόντος . πως οι επιλογές για τον ελληνικό λαό ήταν δύο: υποταγή ή σύγκρουση απομνημονευματογράφοι πολιτικοί και κάθε λογής δημοσιολόγοι. Θα ήταν παράδοξο. που συνήθως συνοδεύονται από τη φιλοδοξία των συγγραφέων τους να λειτουργήσουν διαπαιδαγωγητικά στο σήμερα και το αύριο.δεν ασχολούνται μόνο με την καταγραφή των ιστορικών γεγονότων. δεν είναι αθέμιτο.παρόντος. αλλά εμπεριέχουν συμπεράσματα και κρίσεις. ερευνητές. ακόμη και με τη μαζική δολοφονία άοπλων διαδηλωτών. με το οποίο ασχολήθηκαν πολλοί ιστορικοί. δηλαδή. για δημοσιεύματα ιστορικά. Κι αυτό. να κάνουν καθαρό.Αναμφισβήτητα τα Δεκεμβριανά υπήρξαν σταθμός στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και φυσικό επόμενο αποτέλεσαν θέμα.μικρά ή μεγάλα. Πρόκειται. δεν έχει σημασία . Τα δημοσιεύματά τους . στη γενική του κατεύθυνση. άλλωστε. Πρόβλημα καθίσταται από τη στιγμή που αυτοί που ασχολούνται με το παρελθόν επιχειρούν να το .

ανατρέψουν. το διαστρεβλώνουν. Δεν ήταν. Ορισμένοι ιστορικοί θεωρούν το ερώτημα αντί-ιστορικό και αντεπιστημονικό. αναντίρρητα.ενώ μπορούσε τη σύγκρουση. Μπορούσαν. Φαράκος. όμως.τι μάς αφορά θεωρήσαμε αδικαιολόγητη οποιαδήποτε απόπειρα αποφυγής του πειρασμού αυτού. να αποφευχθούν τα Δεκεμβριανά. που περιφρονούν την ιστορική αλήθεια και με εφαλτήριο το ιστορικό γεγονός . είχαν και μια τρίτη.χωρίς κανένα σεβασμό προς αυτό . Μπορούσαν να αποφευχθούν τα Δεκεμβριανά. Κύρκος και ο Γρ.έχουν ως στόχο να διαμορφώσουν κριτήρια πολιτικής συμπεριφοράς και συνείδησης στο παρόν και στο μέλλον. πέραν την ένοπλης πάλης ή της υποταγής στις διαθέσεις του αντιπάλου. πως οι ευθύνες είναι μοιρασμένες ή ότι φέρνει και το ΚΚΕ ευθύνες επειδή δεν απέφυγε . Είχαν όμως. ένας πιεστικός πειρασμός και σ' ό. Μια κριτική εξέταση των απόψεων αυτών είναι. δυνατό να καταπιαστούμε με όλες τις απόψεις που θα άξιζαν κριτικής. Αποφεύγουμε την πρόκληση να επιχειρηματολογήσουμε για το αντίθετο. Τι λένε οι Κύρκος . Στους υπέρμαχους αυτής της άποψης έχουν προστεθεί με βιβλία που έγραψαν τα τελευταία χρόνια και δύο πρώην κομμουνιστές: Ο Λ. αξιοπρεπή. Αποδεχόμαστε το ερώτημα και υπογραμμίζουμε: Αν αποδειχτεί πως το ΚΚΕ και το λαϊκό κίνημα. επιλογή για το μέλλον του ελληνικού λαού την οποία δεν ακολούθησαν. ότι το ΚΚΕ δεν έπρεπε να πάρει τα όπλα. Υποστηρίζουν αρκετοί πως ο Δεκέμβρης του 1944 μπορούσε να αποφευχθεί. τότε τα Δεκεμβριανά μπορούσαν να αποφευχθούν.Φαράκος . βεβαίως. Σταθήκαμε σ' εκείνες τις εξόφθαλμα αντίιστορικές. το περιφρονούν και ταυτόχρονα το χρησιμοποιούν κατά το δοκούν. Δεν είναι η στιγμή για φιλοσοφία της ιστορίας.

. ήταν η λύση του στρατιωτικού προβλήματος μετά την απελευθέρωση."Ο Δεκέμβρης ως πολιτική επιλογή λέει ο Λ. 128). που έπρεπε να είναι ο σαφέστατος και αμετακίνητος στόχος".τακτικού στρατού και ΕΛΑΣ . . γιατί δεν έδειξε την απαιτούμενη ελαστικότητα και θεώρησε κεντρικό ζήτημα για ρήξη την απαίτηση των Εγγλέζων και των ντόπιων εκφραστών τους να διαλυθεί ο ΕΛΑΣ. Η ηγεσία του ΚΚΕ έπρεπε να μείνει χωρίς καμιά ταλάντευση. ("Ανατρεπτικά" σελ.. ακόμα και για μια ρήξη με τις άλλες δυνάμεις και με τους Εγγλέζους. "Θεώρησε . Κύρκος ήταν θανάσιμο λάθος. 128). Επίσης. ώστε η λύση του πράγματι σοβαρότατου προβλήματος να μην εμποδίσει την πορεία προς την ομαλή διεξαγωγή των εκλογών.πως κεντρικό σημείο. ("Ανατρεπτικά" σελ. στην πάση θυσία εξασφάλιση της προσφυγής στις κάλπες για την ανάδειξη του πρώτου μεταπολεμικού κοινοβουλίου και στη διεξαγωγή αδιάβλητου δημοψηφίσματος για την οριστική κατάργηση της μοναρχίας".γράφει για την τότε ηγεσία του ΚΚΕ . στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην κρίση του Δεκέμβρη του '44 δεν έδειξε την απαιτούμενη ελαστικότητα. Και μολονότι στην Καζέρτα είχε δεχτεί την ανάθεση της αρχηγίας των ενόπλων δυνάμεων .στον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι. επικρίνει την τότε ηγεσία του ΚΚΕ. 119 και σελ.

128). αφού πρόκειται για απόψεις αποστασιοποιημένες από την πραγματικότητα. μπορούσε να αποφευχθεί. Ο ίδιος. σελ. που πιθανόν να είναι και τωρινή. σελ. γιατί υπήρχε και άλλη επιλογή: Η προσφυγή στις κάλπες. Αλλά. τότε κατηγορηματικά θα απαντήσεις: Έπρεπε να αποφευχθεί ο Δεκέμβρης και ήταν δυνατόν να αποφευχθεί.Ο Γρ... Ας δούμε τις αντιφάσεις: Ο Δεκέμβρης . λίγες γραμμές πιο κάτω. ως τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας. δημόσια γνωστή. Να πώς απάντησε: "Κατ' αρχήν έπρεπε να αποφευχθεί. διατυπώθηκε στα τέλη του 1994 σ' ένα συμπόσιο για τα Δεκεμβριανά. για να εμποδίσουν την ομαλή πορεία προς τις εκλογές" ("Ανατρεπτικά". ("Δεκέμβρης του '44". εκδόσεις φιλίστωρ. τι θα μπορούσε να περιμένει απ' . αν οι Εγγλέζοι θα έκαναν το παν για να εμποδίσουν την ομαλή πορεία προς τις εκλογές. Και ποιος ο λόγος να υπάρχουν όλες αυτές οι θυσίες. Η τελευταία. Αν κρίνεις πολιτικά το θέμα. 159). όπως απαιτούσε η μεταπολεμική Ελλάδα. στη σελίδα που λέει αυτά.ισχυρίζεται ο Λ.. δημιουργίας μιας δημοκρατικής εξουσίας. παραχωρήσεις. όπου το γεγονός έλαβε χώρα. παραδέχεται πως κι αν ακόμη δε γινόταν ο Δεκέμβρης οι Εγγλέζοι "πάλι θα έκαναν το παν..Φαράκου είναι ότι αυτές συνοδεύονται κατ' αρχήν από τραγελαφικές αντιφάσεις και κατά δεύτερο λόγο από έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού στο ιστορικό γεγονός. Μήπως λιγότερες υποχωρήσεις έγιναν αργότερα στη Βάρκιζα και κατοπινά.μπορούσε να αποφευχθεί και ο ΕΛΑΣ έπρεπε να διαλυθεί.. βεβαίως. άποψή του γύρω από το θέμα. Φαράκος έχει κατά καιρούς παρουσιάσει διάφορες αλληλοαναιρούμενες απόψεις γύρω από το θέμα και φυσικά δεν είναι εύκολο να παρακολουθήσει κανείς τις μεταλλαγές του. για την ανάδειξη της μεταπολεμικής Βουλής και για την απαλλαγή από τη μοναρχία. Φυσικά. έξω από τον τόπο και το χρόνο. Εκεί έθεσε το ερώτημα: "Ηταν αναπόφευκτη η σύγκρουση.". θα είχαμε υποχωρήσεις. Ορισμένες αξιοσημείωτες αντιφάσεις Ένα πρώτο αξιοσημείωτο στοιχείο στις τοποθετήσεις Κύρκου . Κύρκος .

αν τις συγκρίνουμε με όσα έγραφε παλιότερα. την αμαύρωση και τον εξανδραποδισμό του ΕΑΜικού κινήματος υποστηρίζει με τις νέες του απόψεις ο Γρ. Ο Γρ. Κύρκος αποφεύγει να ασχοληθεί. ούτε οι πιο φανατικοί αντίπαλοι του ΕΑΜικού κινήματος.θα αμαύρωνε το έπος της εθνικής αντίστασης.. όταν ο ίδιος άνθρωπος έχει υποστηρίξει. Φαράκος. στο δίλημμα "αντίσταση στους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση ή συνθηκολόγηση". Φαράκου να αλλάζει θέσεις. Φαράκος που στα τέλη του '94 υποστήριξε όσα προαναφέραμε. αξιοπρεπή. να κρίνει κανείς την άποψη του Γρ.αυτές ο λαός. Δικαίωμά του. απαντάει.όσο λυπηρό κι αν είναι αυτό για τους γύρω του . Επρεπε. χ.έλεγε . Γιατί. δε γινόταν αλλιώς". ένα χρόνο πριν. εκ των υστέρων. ώστε να αξίζει τον κόπο να παραδοθεί αμαχητί στους αντιπάλους του. με τη δικαιολογία ότι εξάγει δήθεν ιστορικά συμπεράσματα.δε δικαιούται από πουθενά να ζητά τον εξανδραποδισμό και την αμαύρωση της ιστορίας ενός ολόκληρου λαϊκού κινήματος και μάλιστα. Τρίτη. πως κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αμαύρωση του έπους της εθνικής αντίστασης.το οποίο εκδόθηκε το Μάρτη του 1993 . Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" . προτείνοντας τη συνθηκολόγηση και ουσιαστικά την πλήρη υποταγή. "Η χωρίς αντίσταση παράδοση . Αν και είναι δικαίωμα του Γρ. Έτσι εμμέσως πλην σαφώς. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έπρεπε να υπερασπιστούμε την τιμή και την αξιοπρέπειά μας με τα όπλα. Με τη μόνη διαφορά ότι αν ο καθένας έχει το δικαίωμα να εξανδραποδίζεται και να αμαυρώνει την προσωπική του ιστορία . Με την ουσία αυτού του ερωτήματος ο Λ.υποστήριζε τα ακριβώς αντίθετα. Πώς π. οφείλουμε να σημειώσουμε πως οι μεταλλάξεις του είναι εντυπωσιακές όπως εντυπωσιακό είναι και το γεγονός πως όσα επί της ουσίας υποστηρίζει δεν τόλμησαν να τα υποστηρίξουν. 61) . εναλλακτική λύση για το ΕΑΜικό κίνημα δεν καταφέρνει να παρουσιάσει. στο βιβλίο του "Μαρτυρίες και στοχασμοί" (σελ. Φαράκου ότι ο Δεκέμβρης μπορούσε και έπρεπε να αποφευχθεί.. μ' αυτό τον τρόπο.

ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Καταγραφή και κριτική ορισμένων απόψεων (Β) .

τότε όντως τα Δεκεμβριανά θα μπορούσαν να Ακρόπολη (πάνω).Στο χτεσινό μέρος του αφιερώματος τονίσαμε πως αν αποδειχτεί ότι υπήρχε και μια τρίτη. που είναι υπέρμαχοι της άποψης ότι η ένοπλη σύγκρουση μπορούσε και έπρεπε να αποφευχθεί. σεβάστηκαν τίποτα Φαράκος. Οι (κάτω). Κύρκος και Γρ. στηρίζουν την άποψή τους για δυνατότητα αποφυγής των Δεκεμβριανών στη μόνη "εναλλακτική λύση". δεν κατάφεραν να εμφανίσουν την τρίτη αυτή αξιοπρεπή επιλογή. το κίνημα. Ομόνοια αποφευχθούν. αξιοπρεπής επιλογή και λύση για το μέλλον του ελληνικού λαού. αυτή της . Οι Εγγλέζοι δεν Λ. που υποτίθεται πως είχε. παρά τα όσα περίτεχνα σκαρφίστηκαν. αλλά δεν ακολούθησε τότε. πέραν της ένοπλης πάλης ή της υποταγής στις διαθέσεις του αντιπάλου. όμως. Εκ των πραγμάτων λοιπόν.

που βάρυνε στη συνέχεια των πραγμάτων. Είναι γνωστό ότι ο Δεκέμβρης κατέληξε στην ήττα του ΕΛΑΣ και στη Συμφωνία της Βάρκιζας. . Αλλά πέραν αυτού.υποταγής του ΕΑΜικού κινήματος στον αγγλικό παράγοντα και την ντόπια αντίδραση. Αποστασιοποιείται πλήρως από την πραγματικότητα εκείνης της εποχής και περιφρονεί προκλητικά τα ιστορικά γεγονότα. σε μικρή όμως έκταση. που είχε ξεκινήσει πριν τα Δεκεμβριανά και μετά την απελευθέρωση. οι εξορισμένοι. Κύρκος θα τον ήθελε να γίνει αμαχητί . ο αφοπλισμός . ώστε να μην εμποδιστεί η ομαλή πορεία προς τις εκλογές. Χιλιάδες οι καταδιωκόμενοι. όμως. Η λατρεία του τύπου Ο Λ.του τύπου. Τι είχαμε. Κύρκο ήταν η διεξαγωγή των εκλογών . άρχισε ο καθοδηγημένος από τους Άγγλους και την ντόπια αντίδραση μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος σε βάρος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Είναι επίσης γνωστό πως αυτή η συμφωνία έλυσε με συγκεκριμένο τρόπο το στρατιωτικό ζήτημα: Ο ΕΛΑΣ διαλύθηκε και το λαϊκό κίνημα αφοπλίστηκε.που ο Λ. που όλα τάχα θα τα έλυνε κατά την άποψη του Λ. Κύρκος φαίνεται πως δε διδάσκεται καθόλου από την ιστορία ή δε θέλει να διδαχτεί. Ανεξαρτήτως του αν τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν διαφορετική εξέλιξη.ήταν μια σοβαρή εξέλιξη. και της διαδικασίας και όχι της ουσίας τους . Υποστηρίζει πως το στρατιωτικό ζήτημα δεν ήταν το κύριο ζήτημα κι ότι κακώς το ΚΚΕ το θεώρησε κύριο και απάντησε ενόπλως στην απαίτηση των Εγγλέζων για διάλυση του ΕΛΑΣ. όμως. το κύριο για τον Λ. επειδή ο ΕΛΑΣ ήταν παρών. Τι λέει όμως η ιστορική πραγματικότητα.που τάχα θα έδινε τις λύσεις σε όλα τα φλέγοντα προβλήματα. ως εξέλιξη στο θέμα της περιβόητης προσφυγής στις κάλπες. Αμέσως μετά τη Βάρκιζα. Κύρκου. Επικρίνει μάλιστα την τότε ηγεσία του ΚΚΕ ότι δεν έδειξε την απαιτούμενη ευλυγισία για την εξεύρεση λύσης σ' αυτό το πρόβλημα. ξεχνώντας ότι για τους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση μία ήταν η λύση στο στρατιωτικό: Η διάλυση του ΕΛΑΣ και μόνο του ΕΛΑΣ. Ένας πόλεμος.

η Εθνική Αντίσταση και τόσα άλλα. πραγματοποιήθηκαν κάτω από το καθεστώς της βίας. βέβαια. δε θα είχε γίνει ποτέ το 1821.μέτρησε δήθεν τότε την αποχή του ΚΚΕ. να τον εξορίζουν. Αυτή είναι η μία πλευρά. και πολύ περισσότερο πριν απ' αυτήν. να παραχαράζουν τη θέλησή του με εκλογικά πραξικοπήματα και νοθείες. Κύρκος την επιλογή του Δεκέμβρη.θανάσιμο λάθος!!! Αν όμως ο λαός συνθηκολογούσε κάθε φορά που του ζητούσαν να υποταχτεί και να παραδοθεί. ο λαός έπρεπε να δεχτεί να τον δολοφονούν.κατά τη γνώμη του . οι δολοφονημένοι της μεταβαρκιζιανής μαύρης τρομοκρατίας. σ' οποιοδήποτε μέρος της Γης. Το ακριβώς αντίθετο έγινε.οι "κουκουβάγιες" όπως εύστοχα τους ονόμασε ο λαός .οι φυλακισμένοι. της νοθείας και της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας ντόπιων και ξένων. Η δεύτερη έχει να κάνει με την προετοιμασία των εκλογών. Ήταν μήπως μία προετοιμασία για γνήσιες και ανόθευτες εκλογές. Έτσι αντιμετωπίζει ο Λ. στη μάχη του Δεκέμβρη. Κύρκο. Κι αυτή η επιλογή ήταν .3%!!! Αυτά όμως δεν έχουν σημασία για τον Λ. Οι εκλογές του '46 ήταν παρωδία και τρανταχτή απόδειξη αυτής της παρωδίας είναι το γεγονός ότι η επιτροπή του ΟΗΕ . γιατί η άρνηση της επιλογής της συνθηκολόγησης και της υποταγής στους ντόπιους και ξένους δυνάστες του λαού ουδέποτε υπήρξε λάθος για οποιοδήποτε λαϊκό κίνημα. Γι' αυτόν οι όποιες εκλογές ήταν το παν. Κύρκος. να κάθονται με οποιοδήποτε κόστος στο σβέρκο του. Το γεγονός πως ο λαός πήρε τα όπλα. διαπράχτηκαν σοβαρότατα λάθη. Αναμφισβήτητα. Χάριν των όποιων εκλογών. Όμως δε βρίσκονται εκεί που τα αναζητάει ο Λ. να καίνε το σπίτι και την περιουσία του. Οι συλλογισμοί του Λ. οι κυνηγημένοι. Οχι. να τον φυλακίζουν. ότι πολέμησε και δεν υποτάχτηκε. του ΕΑΜ και μια σειράς κομμάτων του Κέντρου και την έβγαλε 9. όταν αυτή η θέληση αντιτάσσεται στο ντόπιο και ξένο . να τον καταδιώκουν. να σκοτώνουν τα παιδιά του. Οτι αντιστάθηκε. να βιάζουν τις γυναίκες του. Κι όταν πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές. Κύρκου αποδεικνύουν και κάτι άλλο ακόμη: Την περιφρόνησή του προς τη λαϊκή θέληση.

Φαράκος δε διδάσκεται από την ιστορία ή δε θέλει να διδαχτεί. Ποια ήταν άραγε αυτή η δημοκρατία. Φαράκος δε μιλάει γι' αυτή τη δημοκρατία. Αν γι' αυτή τη δημοκρατία γίνεται λόγος. παρόλο που και οι δύο έζησαν τη "δημοκρατία" των νικητών του Δεκέμβρη και του Εμφυλίου στο πετσί τους. Προφανώς. Συγκρίνει μάλιστα αυτές τις θυσίες με τις θυσίες των Βαλκανικών Πολέμων. Φαράκος αναρωτιέται επίσης ποιος ήταν ο λόγος που είχαμε τόσες θυσίες.κατεστημένο. Κύρκος περηφανεύεται ότι διαθέτει!!! Η λευτεριά του υποδεκάμετρου. αν δεν πολεμούσε ενάντια στην αγγλική κατοχή και την ντόπια ολιγαρχία που την επιβουλεύονταν. Στην πραγματικότητα εκείνο που προασπίζει είναι η "δημοκρατία" της αστικής τάξης και των ξένων πατρώνων της. να συνθηκολογήσει και να υποταχτεί. Ο Γρ. του Α` Παγκοσμίου Πολέμου και της Μικρασιατικής Καταστροφής και καταλήγει στο . την οποία ο Λ.. όπως και ο Λ.. Γι' αυτόν σημασία έχει ότι οι Εγγλέζοι. ο Γρ. Για τον Λ. Κι επειδή αυτή η "δημοκρατία" δεν μπορούσε να συμπορευτεί με τους λαοκρατικούς θεσμούς της Εθνικής Αντίστασης. Ήταν η λαοκρατία που ζητούσε ο λαός. Κύρκο δεν έχει καμιά σημασία ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ συσπείρωναν γύρω τους τη λαϊκή πλειοψηφία. ότι η δημοκρατία που απαιτούσε η μεταπολεμική Ελλάδα υπαγόρευε να μην πραγματοποιηθεί ο Δεκέμβρης. η συνταγή που προτείνει ο Γρ. χαλκεύοντας συνειδητά τα ιστορικά δεδομένα. Με ποιο τρόπο θα κατοχυρωνόταν αυτή η δημοκρατία και θα γινόταν σεβαστή. πώς αλλιώς θα τη στήριζε ο λαός. Αυτό θα πει σύγχρονη αριστερή σκέψη.Φαράκος είναι πολύ απλή: Κάποιος έπρεπε να υποχωρήσει. Κύρκος. Ήταν η δημοκρατία που κατακτήθηκε στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης με τους λαοκρατικούς θεσμούς. η λαϊκή δικαιοσύνη και η λαϊκή αυτοδιοίκηση. Αυτό θα πει σεβασμός στη δημοκρατική αρχή της πλειοψηφίας. Ο Γρ. Φαράκος ισχυρίζεται. Κι αυτός ήταν η συντριπτική πλειοψηφία του λαού που ακολουθούσε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. η ντόπια ολιγαρχία και οι πολιτικοί εκφραστές της ήταν αντίθετοι με τις προτιμήσεις του λαού. Ο Γρ.

όπως το μετρά ο Γρ. Τι θα σήμαινε δηλαδή η απόλυτη κυριαρχία των ξένων και της ντόπιας ολιγαρχίας πάνω σ' ένα λαό δουλικά και . Θα ήταν δωσίλογοι. Αποφεύγει να πει τι θα είχε χάσει ο ελληνικός λαός. Ιταλούς και Βούλγαρους φασίστες. Ετσι στα παραπάνω επιχειρήματά του ενάντια στην επιλογή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ να πάρουν τα όπλα στα Δεκεμβριανά και στον Εμφύλιο προσθέτει ένα ακόμη: Το βαρύ κόστος!!! "Το αληθινό μπόι του ανθρώπου . Αποφεύγει να πει τι κόστισε στο λαό η κυριαρχία της ξενοκρατίας και της ντόπιας ολιγαρχίας μετά το Δεκέμβρη και τον Εμφύλιο. Είναι προσβολή στα εκατομμύρια των νεκρών Ελλήνων. Φαράκος. Φαράκος. Αν ο λαός μετρούσε το κόστος .συμπέρασμα πως οι θυσίες της Κατοχής και του Εμφυλίου ήταν περισσότερες ("Δεκέμβρης του '44". που κυριαρχούσε από το 1821 μέχρι το 1947 τουλάχιστον. κοστολογώντας τους αγώνες του ελληνικού λαού. που έπεσαν παλεύοντας για ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία από το 1821 ως τα σήμερα. Είναι ιεροσυλία. υποστηρίζει ουσιαστικά πως τα πράγματα θα ήταν καλύτερα για την Ελλάδα αν το Δεκέμβρη του '44 το λαϊκό κίνημα είχε συνθηκολογήσει.όπως και πολλοί άλλοι . με τις διώξεις. υπολογίζοντας ότι έχουν απέναντί τους τη χιτλερική Γερμανία να κυριαρχεί σ' ολόκληρη την Ευρώπη.δε θα έκανε ποτέ την Επανάσταση του '21. αν υποτασσόταν στην περίοδο που ακολούθησε μετά την απελευθέρωση. 13). με τη δικτατορία και τα δεινά που αυτή έφερε.μετριέται με τη λευτεριά" και δεν είναι καθόλου τυχαίος αυτός ο στίχος. Όπως δεν είναι καθόλου τυχαίες οι κρίσιμες και ηρωικές επιλογές που έκανε ο λαός μας . θα είχαν καταλήξει στη θέση των ταγματασφαλιτών. Αν οι κομμουνιστές κοστολογούσαν τη λευτεριά. Αν μετρούσε το κόστος. όσα υποστηρίζει περί κόστους ο Γρ. σελ. δε θα έκανε ποτέ την Εθνική Αντίσταση κατά του φασισμού. τις φυλακίσεις και τις εξορίες. τις εκτελέσεις.όταν βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα της υποταγής ή της πάλης. και η αμερικανοκρατία που υπάρχει ως τις μέρες μας και συνεχώς ενισχύεται. Ο Γρ. Αποφεύγει όμως και να μας πει τι στοίχισε στην Ελλάδα η αγγλοκρατία.έλεγε ο Γ. Ρίτσος . Φαράκος . ότι έχουν στην Ελλάδα τριπλή κατοχή από Γερμανούς.

Σιάντος. από αριστερά προς τα δεξιά. Τσιριμώκος.. Η σιωπή εδώ είναι χρυσός. Οι σχετικές βολιδοσκοπήσεις άρχισαν αμέσως μετά την έναρξη εφαρμογής της ανακωχής. Σοφιανόπουλος. ο Ι. Το κράτος των Αθηνών. Ασκούτης και ο Μ. άρχισε να βομβαρδίζει το ΕΑΜικό κίνημα με προτάσεις για διαπραγματεύσεις. Αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας στο υπουργείο Εξωτερικών: Διακρίνονται στην πρώτη σειρά. από την πρώτη στιγμή. οδηγούσε στην αναζήτηση πολιτικής συμφωνίας που θα έθετε και το οριστικό τέλος στις πολεμικές σύγκρουσης. Παρτσαλίδης Οι Άγγλοι εμμένουν στη συντριβή του ΕΑΜικού κινήματος και βρίσκουν έναν απρόσμενο . με δηλώσεις του στο ραδιόφωνο. Ο αντιβασιλέας αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός..συνειδητά υποταγμένο. εκ των πραγμάτων. ο Γ. Σαράφης.. Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" Μπροστά στη Βάρκιζα Το "παιχνίδι" ήταν στημένο από την αρχή..σύμμαχο Η λήξη των εχθροπραξιών ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους Εγγλέζους. αλλά και οι Εγγλέζοι. ο Ηλ. ο στρατηγός Στ. με την υπογραφή στρατιωτικής συμφωνίας ανακωχής. το "κρατίδιο της Σκομπίας". ο Ν. εκδήλωναν την πρόθεση ότι . γιατί η ντόπια ολιγαρχία και τα ξένα αφεντικά της πρέπει να βγουν λάδι για τα δεινά που έφεραν στον τόπο.. με προκηρύξεις που έριχναν τα αεροπλάνα τους. όπως εύστοχα το ονόμαζε ο λαός.

αν αναλογιστούμε ότι η αρχική πρόθεση του ΕΑΜικού κινήματος να έχει επικεφαλής στην αντιπροσωπεία του τον καθηγητή και πρώην πρόεδρο της ΠΕΕΑ (Κυβέρνηση του Βουνού) Αλ.τι φαίνεται. όπως φαίνεται. με δημόσιες δηλώσεις του και τηλεγράφημα που έστειλε στην ΚΕ του ΕΛΑΣ. Τα πρώτα σύννεφα Η σύνθεση της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας υπήρξε το πρώτο σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για πολιτική συμφωνία. Ο Αλ. στο οποίο έχει αξία να σταθούμε λίγο περισσότερο. δηλώνοντας την επιθυμία να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με ευρεία αντιπροσωπεία. Π. ακόμη καλύτερα. Οι Εγγλέζοι και η ντόπια αντίδραση. αλλά όταν έφτασε στη Λιβαδειά εμποδίστηκε από τους Άγγλους να συνεχίσει το ταξίδι της. εκδήλωσε την επιθυμία η ΕΑΜική αντιπροσωπεία να αποτελείται μόνο από κομμουνιστές!!! Επρόκειτο δηλαδή για μια προσπάθεια που αποσκοπούσε να εμφανίσει το ΕΑΜ αποκλειστικά ως μια κομμουνιστική οργάνωση ή. εκμεταλλεύτηκαν δεόντως τις διαφοροποιήσεις παραγόντων στο εσωτερικό του ΕΑΜ.. Αλλά και το ΕΑΜικό κίνημα ανταποκρίθηκε. Η προσπάθεια αυτή της αντίδρασης να πλαγιοκοπήσει το ΕΑΜ δεν ήταν στον αέρα. Ο Δαμασκηνός προφανώς σε συνεννόηση με τους Άγγλους . να δημιουργηθεί η εντύπωση πως το ΚΚΕ ήταν εντελώς απομονωμένο από τους συμμάχους του. που.χ. Σβώλο προσέκρουσε στον ίδιο.ήταν έτοιμοι να δεχτούν ΕΑΜική αντιπροσωπεία για την αναζήτηση πολιτικής λύσης στο ελληνικό ζήτημα. γνώριζαν τι συνέβαινε. την πρόθεσή του αυτή γνωστοποίησε και στους παράγοντες του κράτους των Αθηνών. Σβώλος γνωστοποίησε στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ ότι δε δεχόταν να αναλάβει αυτή την αποστολή και. Οι εγγλέζικες δυνάμεις κατοχής ξεκαθάρισαν στους εκπροσώπους του ΕΑΜ ότι είχαν διαταγές να επιτρέψουν την πρόσβαση στην πρωτεύουσα μόνο τριμελούς αντιπροσωπείας και μάλιστα αποκλειστικά . στις 23/1/1945 η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ξεκίνησε για τις διαπραγματεύσεις στην Αθήνα.από την πρώτη στιγμή. απ' ό. στην οποία θα εκπροσωπούνταν όλες οι πολιτικές δυνάμεις που το απάρτιζαν.

η κατάληξη του οποίου υπήρξε οδυνηρή για το μέλλον του λαϊκού κινήματος. ο Μ. σελ. οι Κ. Οπως αναφέρει ο δημοσιογράφος και ερευνητής Φ. ο Τσιριμώκος ήρθε σε επαφή με τον επικεφαλής του κλιμακίου της Ιντέλιντζενς Σέρβις στην Αθήνα Ντέιβιντ Μπάλφουρ (Ο Μπάλφουρ ήταν ο περίφημος πατήρ Δημήτριος στο παρεκκλήσι του "Ευαγγελισμού" στον καιρό της Κατοχής) και με τον στενό συνεργάτη του . Σιάντος. Γεωργαλάς και Δ. καθόριζε ότι την αντιπροσωπεία θα αποτελούσαν ο Γ. Στρατιωτικός σύμβουλος της αντιπροσωπείας ορίστηκε ο αρχηγός του ΕΛΑΣ. Ο σκοτεινός ρόλος του Τσιριμώκου Η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ξεκίνησε για την Αθήνα στις 30 Ιανουαρίου και έφτασε στον προορισμό της αυθημερόν. 158). Σε μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης. μέλος της ΚΕ του ΕΑΜ. Εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ. 100). Τέλος. την αντιπροσωπεία θα συνόδευαν. Παρτσαλίδης ("Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". η ΚΕ του ΕΑΜ συμφώνησε με τις αξιώσεις της άλλης πλευράς. σελ. σελ. Με τηλεγράφημά της προς τον Δαμασκηνό. Παρτσαλίδης. Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ. προτείνοντας μάλιστα ότι στην ΕΑΜική αντιπροσωπεία έπρεπε να συμμετέχουν οι Γ. απέρριψε κατηγορηματικά την αξίωση. Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ και ο Ηλ. Τα ίδια γνωστοποίησε. με τηλεγράφημά του προς την ΚΕ του ΕΛΑΣ. Οικονομίδης στο βιβλίο του "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους" (εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. Γ. Ταυτόχρονα.τι αφορούσε τον αριθμό των μελών της αντιπροσωπείας. Από τη στιγμή της άφιξής της και μετά. Τσιριμώκος.κομμουνιστικής συνθέσεως. Γαβριηλίδης. Στρατής. με πρωταγωνιστές τον Τσιριμώκο. Σιάντος και Μ. τόμος Α`. ξετυλίγεται ένα ολόκληρο κουβάρι σκοτεινών παρασκηνιακών διαβουλεύσεων. ("Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης". Σαράφης. και ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός. τους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση. αλλά μόνο σε ό. χωρίς δικαίωμα να παρίστανται στις συνεδριάσεις. 28 34). στρατηγός Στ. στη σύνθεσή της να βρίσκονται αποκλειστικά κομμουνιστές.

αφορούσε το ζήτημα της χορήγησης γενικής αμνηστίας και της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση. στις 2/2/45 ο Δαμασκηνός ενημέρωνε τον ίδιο. λέγοντας τα εξής: "Ο Τσιριμώκος ήταν ένα μεγάλο πλεονέκτημα για μας. Βενάρδου: "Η Συμφωνία της Βάρκιζας". αλλά αυτή η αντίδρασή τους ήταν μέρος του σχεδίου να πέσει στάχτη στα μάτια των υπόλοιπων μελών της αντιπροσωπείας του ΕΑΜ.έλεγε το τηλεγράφημα . Λίπερ . Σύμφωνα με τον Μακμίλαν. ως προϋποθέσεις για την υπογραφή συμφωνίας. για να δει την άρρωστη μητέρα του (Π.Δαμασκηνού καθηγητή Ιωάννη Γεωργάκη. σελ. στο ίδιο. το Φόρεϊν Οφις ενημέρωνε τον Τσόρτσιλ στη Γιάλτα για τα διαδραματιζόμενα στην Ελλάδα: "Ο κ. σε συνέντευξή του στον Π.σ. εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ. Βενάρδο. Η συνάντηση συμφωνήθηκε και για να μην δημιουργηθούν υποψίες στα υπόλοιπα μέλη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας. στην αρχή. Και το σχέδιο στέφθηκε με επιτυχία. σελ. ο Τσιριμώκος ζήτησε να κατέβει από τη Βάρκιζα στην Αθήνα για να δει την άρρωστη γιαγιά του ή. τον Αγγλο πρεσβευτή Λίπερ και τον Σοφιανόπουλο για τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης. Στις 3 Φεβρουαρίου. αφού μας είχε δώσει πληροφορίες από τα πριν σχετικά με τη γραμμή που θα ακολουθούσαν (σ. που θα ακολουθούσε δηλαδή η ΕΑΜική αντιπροσωπεία στις διαπραγματεύσεις) και ήταν διατεθειμένος την κατάλληλη στιγμή να τους προδώσει" (Φ. για την οποία γίνεται λόγος. σύμφωνα με όσα μαρτυρεί ο τότε εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης στην Αθήνα Χ. εκδηλώνοντας την επιθυμία να συναντηθεί με τον αρχιεπίσκοπο αντιβασιλέα. Η προδοσία του Τσιριμώκου. Οι Βρετανοί. 103). Η συνάντηση Τσιριμώκου – Δαμασκηνού πραγματοποιήθηκε στο σπίτι του τελευταίου στο Χαλάνδρι και υπήρξε ιδιαίτερα καρποφόρα για τα σχέδια της αντίδρασης. Οικονομίδης. έκαναν πως αντιδρούν στο ενδεχόμενο απομάκρυνσης του Τσιριμώκου από το χώρο των διαπραγματεύσεων. Μακμίλαν. 29). και παραθέτει ο Φ. στο βιβλίο του "War Diaries". όπως λέει ο καθηγητής Γεωργάκης.αναφέρει ότι συζητήσεις σχετικά με τη συμμετοχή του Τσιριμώκου . Οικονομίδη.

ανέβαλαν την έναρξη της Διάσκεψης (σ. Μακμίλαν. Οικονομίδη. Βενάρδο.που αποκαλύπτει και τις διαθέσεις του Σβώλου. εννοεί την τελευταία νύχτα των διαπραγματεύσεων στη Βάρκιζα) να έρθει "από δω"" (Π. απαλύνοντας την ουσία του θέματος. Βενάρδου. Βεβαίως.σ. Σημασία έχει η ομολογία του γεγονότος. όσο μιλούν τα αγγλικά αρχεία και οι τότε εκπρόσωποι της Μ. "Το ΚΚΕ .σ. 30).είναι άκρως ενδιαφέρουσα ως στοιχείο προσέγγισης της ιστορικής αλήθειας. όχι βεβαίως τόσο αποκαλυπτικά. Γεωργάκης. ο κ. Ο Τσιριμώκος αυτοαποκαλύπτεται Για το ρόλο που έπαιξε στις συνομιλίες στη Βάρκιζα. Βρετανίας στην Ελλάδα. στο ίδιο). ο Τσιριμώκος όπως προκύπτει απ' όσα αναφέραμε . με όσα κατέθεσε σε συνέντευξή του στον Π. αναφέρει συγκεκριμένα: "Τελικά υποχώρησαν οι κομμουνιστές.δεν πείστηκε από τον καθηγητή Γεωργάκη και φυσικά δεν πείστηκε τότε που λέει ο καθηγητής.". δηλαδή τη γενική αμνηστία και την είσοδο των κομμουνιστών στην κυβέρνηση. Ο αντιβασιλιάς κάλεσε τον Τσιριμώκο.λέει στη μαρτυρία του ο . εννοεί τις διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα) μέχρι το απόγευμα της 2 Φεβρουαρίου. όχι μόνο του είπε ότι οι συνάδελφοί του είχαν έρθει για να επιτύχουν μια συμφωνία. όταν ο Ηλίας Τσιριμώκος πείστηκε από μένα την κρίσιμη εκείνη νύχτα (σ. Η μαρτυρία όμως του Τσιριμώκου . Στο ερώτημα "πώς ξεπεράστηκε τελικά η κρίσιμη φάση των διαπραγματεύσεων στο θέμα της αμνηστίας. αλλά αποκάλυψε τους όρους που προτίθονταν να θέσουν και δεσμεύτηκε να ψηφίσει εναντίον τους στα δύο βασικά σημεία. έχει μιλήσει και ο ίδιος ο Τσιριμώκος.. για τις οποίες μιλήσαμε παραπάνω . σελ.. στο ίδιο. Το σκοτεινό ρόλο του Τσιριμώκου επιβεβαιώνει ουσιαστικά και ο καθηγητής Ι. Ο κ. Αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία. ότι ο Τσιριμώκος έπαιξε βρώμικο ρόλο στη Βάρκιζα. ο οποίος. Και υποχώρησαν. Λίπερ και ο αντιβασιλιάς έπεισαν τον Σοφιανόπουλο και τους άλλους αντιπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης να συμφωνήσουν για τη συμμετοχή του Τσιριμώκου στη διάσκεψη" (Φ.

με ειλικρινή πρόθεση συμφωνίας. Σ' αυτούς είχα προστεθεί εγώ. Η Συμφωνία της Βάρκιζας Η Διάσκεψη της Βάρκιζας άρχισε στις 2/2/1945. εκφράζοντας τα μη . σωστό ήταν να διαπραγματευθούν εκείνοι που είχαν διαλέξει το δρόμο αυτό. να στέρξη το ΚΚΕ τις υποχωρήσεις που έπρεπε. φυσικά.. Και μου έδωσε ένα γράμμα προς τον Σιάντο. άραγε. πριν καλά καλά ξεκινήσει. ανέβηκα στην Αθήνα.. Συνάντησα. εκδόσεις ΔΙΦΡΟΣ.Τσιριμώκος . ημέρα Παρασκευή και τελείωσε στις 12 του μηνός. Τσιριμώκου: "Αλ. Και τέτοιοι ήταν μόνο οι αντιπρόσωποι του ΚΚΕ. για να επέλθει η ειρήνευση" (Η. σελ. Χρειάζεται. ότι το παιχνίδι στη Βάρκιζα ήταν στημένο από την αρχή. Εκρινε ότι. 79 80). όπου ήρθα σε μια προκαταρκτική συνεννόηση με τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. και το Σβώλο. Ο Σβώλος αρνήθηκε. για να αποδειχτεί. τους όρους με τους οποίους θα έληγε η ένοπλη σύρραξη. Σβώλος . 1962. ήταν αντίθετα στην τακτική του ΚΚΕ και έβλεπαν στην παρουσία μου την εγγύηση πως οι συνομιλίες θα γίνουν τουλάχιστον από μέρους του ΕΑΜ . .είχε ζητήσει με τηλεγράφημα από τον Σβώλο να πάρει μέρος στην Αντιπροσωπεία του ΕΑΜ ΕΛΑΣ.Η δική μας αλήθεια". στη Βάρκιζα.κομμουνιστικά μέλη του ΕΑΜ. αφού είχε ακολουθηθεί ένας δρόμος αντίθετος προς τη δική του γνώμη. όπου διατύπωνε μια θερμή έκκληση. που είχαν αιφνιδιαστεί από τα Δεκεμβριανά. ημέρα Δευτέρα με την υπογραφή της πιο Με πόνο παραδίνουν τα όπλα τους. που θα διαπραγματευόταν με την κυβέρνηση Πλαστήρα. Οταν η αντιπροσωπεία έφτασε στη Βάρκιζα. να αναφέρουμε τίποτα περισσότερο.

αν η αντίπαλη πλευρά δε δεχόταν αυτόν τον όρο. ο υπουργός Εσωτερικών Περικλής Ράλλης (ανήκε στο δεξιό Λαϊκό Κόμμα) και ο υπουργός Γεωργίας Ι. προς το τέλος του Γενάρη και επιβεβαιώθηκαν σε σύσκεψη που ακολούθησε. Σοφιανόπουλος . παρατηρητής εκ μέρους του Αρχιεπισκόπου αντιβασιλιά Δαμασκηνού ήταν ο διευθυντής του Πολιτικού του Γραφείου Ι. όσο και στη σύσκεψη που ακολούθησε.ενώ συμμετείχαν. Οι θέσεις του ΕΑΜικού κινήματος Η ΕΑΜική αντιπροσωπεία πήγε στη Βάρκιζα με σαφείς και συγκεκριμένες θέσεις. κατά τη δεύτερη μέρα των εργασιών της διάσκεψης.όπως έχουμε με άλλη ευκαιρία αναφέρει . Μάλιστα. επίσης. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Εθνική Αντίσταση και Δεκέμβρης 1944" (σελ. σε καμιά περίπτωση. Στην αντιπροσωπεία της κυβέρνησης των Αθηνών επικεφαλής ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Ι. Επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΕΑΜ ήταν ο Γ. Σιάντος και συμμετείχαν σ' αυτήν . Σαράφης. Στ. . τις οποίες ανέλυσε ο Γ. Οι θέσει αυτές είχαν καθοριστεί σε συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ.πολυσυζητημένης και πιο ακριβοπληρωμένης από το λαό συμφωνίας στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Μακρόπουλος. Στρατιωτικός σύμβουλος της κυβερνητικής αντιπροσωπείας ήταν ο στρατηγός Παυσανίας Κατσώτας.που ορίστηκε και πρόεδρος της Διάσκεψης . Τσιριμώκου. στις 3/2. μετέπειτα καθηγητής της Παντείου και στενός συνεργάτης του Ωνάση. 427) τόσο στη συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ. Στρατιωτικός σύμβουλος της αντιπροσωπείας ήταν ο στρατηγός και αρχηγός του ΕΛΑΣ. αποφασίστηκε να αποχωρήσει η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ από τη Διάσκεψη. Σιάντος. Τσιριμώκος. συμφωνία στην οποία δε θα συμπεριλαμβανόταν ο όρος της χορήγησης Γενικής Αμνηστίας. Παρτσαλίδης και ο Ηλ. Οπως μαρτυρεί ο Β. Γεωργάκης.ο Μ. συμφωνήθηκε να μην υπογραφεί. Τις δύο πλευρές εκπροσώπησαν τριμελείς αντιπροσωπείες. παρουσία ηγετικών στελεχών του Κόμματος και του Ηλ. Τέλος.

. όπως αναλύθηκαν από το Γ.Αυστηρότατη εκκαθάριση των Σωμάτων Ασφαλείας από τα δοσίλογα και φασιστικά στοιχεία. (Η ομιλία του Γ. βεβαίως. υπό την προϋπόθεση ότι θα συγκροτούνταν εθνικός στρατός μέσα από τακτική στρατολογία.Συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των παρατάξεων. "Κατά τη γνώμη μας . . Παπανδρέου στο λόγο του στο Σύνταγμα στις 18/10/1944. Ο στρατός αυτός θα ήταν πλαισιωμένος από στελέχη που δεν ήταν ένοχα δοσιλογισμού ή φασιστικών αντιλήψεων και με τη συμμετοχή. σύμφωνα με τη δέσμευση του Γ.Οι θέσεις του ΕΑΜ για την υπογραφή συμφωνίας.Ταχύτατη διενέργεια εκλογών και δημοψηφίσματος. φασιστικών στοιχείων ή δήθεν εθελοντών. με την κατηγορία ότι "ηυνόησαν το κίνημα". αλλά και των απλών μαχητών του που πληρούσαν τους ηλικιακούς όρους στράτευσης. .είπε γι' αυτό το θέμα ο Γ. σε βάρος δημοκρατικών αριστερών δημοσίων υπαλλήλων. που άρχισαν με αφορμή τα Δεκεμβριανά. . . Σιάντου στη Διάσκεψη της Βάρκιζας είναι δημοσιευμένη στο "Ριζοσπάστη" 6/2/1945).Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους δοσίλογους και σταμάτημα των διώξεων. Σιάντος η καλύτερη λύση θα ήταν να ορίζονταν από τώρα οι σχετικές ημερομηνίες". των στρατιωτικών στελεχών του ΕΛΑΣ. . Σιάντο στη Διάσκεψη έχουν ως εξής: . Κι όμως δέχτηκε.Σε ό.Χορήγηση Γενικής Αμνηστίας. με κριτήριο την ηλικία και χωρίς τη συμμετοχή δοσίλογων. Οπως έχουμε ήδη αναφέρει στο μόνο ζήτημα που δε θα δεχόταν την παραμικρή συζήτηση η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ήταν η Γενική Αμνηστία.τι αφορά το στρατιωτικό ζήτημα γινόταν αποδεχτή η διάλυση του ΕΛΑΣ.

όμως. με βάση την αρχή που έθεσεν η Κυβερνητική Αντιπροσωπεία και με τη θέσπιση εγγυήσεων. το ΕΑΜικό κίνημα στο στόχο και να διευκολύνουν τη συντριβή του.Η συνθηκολόγηση Μετά την ομιλία του Γ. (Για τις επιστολές αυτές Βλέπε: Εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα". Οι Εγγλέζοι και η αντίδραση γνώριζαν από τον Ηλ. ικανών να περιορίσουν τους κινδύνους που σας έχομεν εκθέσει". καμιά διάθεση να υποχωρήσουν και να δεχτούν τη δίκαιη απαίτηση του λαϊκού κινήματος. να βάλουν. Βενάρδου: "Η Συμφωνία της Βάρκιζας". ανεξάρτητα από την ευθύνη. Το θέμα που φαίνεται ότι δέσποσε αφορούσε τη Γενική Αμνηστία. η αντίστοιχη επιμονή στην ορθή γνώμη μας θα οδηγούσε σε ρήξη που. ελάχιστη. με απαντητική επιστολή τους. με επιστολή της προς την αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. ώστε. με στόχο να συρθεί η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στη συνθηκολόγηση. γνωστοποιούσαν στους συνομιλητές τους ότι "εφόσον η κυβέρνησις εμμένει εις την άποψη της.. Σιάντου οι εργασίες της Διάσκεψης διακόπηκαν για δύο μέρες στο διάστημα των οποίων λειτούργησε. Ετσι διάλεξαν το μόνο δρόμο που είχαν πέραν της ρήξης. Κι αυτός ο δρόμος περνούσε μέσα από την αλλαγή της θέσης που εξέφρασε διά στόματος Σιάντου η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. με δήθεν νόμιμα μέσα. Και το επιθυμητό για την αντίδραση αποτέλεσμα επήλθε. γεύση έδωσε πολύ αργότερα ο Μ. 7/2/1945 και Π. είναι απολύτως απαράδεκτος". Για τον λόγον αυτόν δεχόμαστε να λυθή το ζήτημα των διώξεων.46). Την επομένη οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι. Δεν είχαν. όπως δείχνουν τα πράγματα ένα οργιώδες παρασκήνιο. γιατί επιδίωκαν μια κουτσουρεμένη αμνηστία. Για το πώς έγινε αυτή η μεταστροφή μια μικρή. που φρόντισε να τους ξεφουρνίσει τα πάντα. Τσιριμώκο. σελίδες 45 . μετά την υπογραφή της συμφωνίας.. ότι το ζήτημα αυτό μπορούσε να οδηγήσει σε ρήξη. που θα τους έλυνε τα χέρια. θα οδηγήσει τον τόπο σε συμφορά. Παρτσαλίδης: "Είναι . γνωστοποιούσε στα μέλη της τελευταίας πως η θέση τους για Γενική Αμνηστία "κατόπιν συμφώνου γνώμης της κυβερνήσεως. Στις 4/2 η κυβερνητική αντιπροσωπεία.

Ετσι φτάσαμε στην υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος". χαλκεύοντας κατηγορίες για διάπραξη δήθεν κοινών αδικημάτων στην περίοδο της κατοχής.. κατά της ζωής και της περιουσίας. έδωσε τη δυνατότητα στην αντίδραση να εξαπολύσει άγριο διωγμό εναντίον των αγωνιστών της εθνικής αντίστασης. πρέπει να μας δοθεί η δυνατότητα να συζητήσουμε την άρνηση της κυβέρνησης υπεύθυνα και στην ΚΕ του ΕΑΜ και στην ΚΕ του ΚΚΕ στα Τρίκαλα... κύρια.μαρτυρεί ο Παρτσαλίδης . αλλά να δηλώσουμε ότι πάνω στο θέμα αυτό. σελίδα 98). για να περιοριστεί όσο ήταν δυνατόν ο κίνδυνος να επεκταθούν οι διώξεις. Για τα άλλα. Το άρθρο αυτό.. στο ίδιο. ζητήματα η συμφωνία προέβλεπε: . Κακώς βέβαια. Και να ζητήσουμε εγγυήσεις. όμως. υπαναχωρώντας και στις υπόλοιπες διεκδικήσεις τους. ". επειδή έχουμε δέσμευση από το ΕΑΜ και την ΚΕ του Κόμματος που αντιπροσωπεύαμε. Προσωπικά είχα προτείνει στον Σιάντο όχι να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις. Η αρχή της συνθηκολόγησης είχε γίνει κι αφού οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι υποχώρησαν σ' αυτό που είχαν θέσει ως αδιαπραγμάτευτη αρχή δεν είχαν πλέον κανένα πρόβλημα να πάρουν την κάτω βόλτα. Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα. για να μην τρεναριστεί άλλο η υπόθεση.αλήθεια . Τι προέβλεπε η συμφωνία Για το ζήτημα της αμνηστίας η συμφωνία προέβλεπε στο άρθρο 3 ότι αμνηστεύονται μόνο "τα πολιτικά αδικήματα τα τελεσθέντα από τις 3 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι της υπογραφής του παρόντος. Τελικά. με τη διατύπωση που είχε. ο Σιάντος κατέληξε στο ότι μια καθυστέρηση της υπογραφής της συμφωνίας δεν επρόκειτο να μας ωφελήσει.ότι ο Τσιριμώκος ήταν αυτός που περισσότερο ήθελε να υποχωρήσουμε.. (Π.. Βενάρδου. και συμφωνήσαμε ότι θα έπρεπε να κάνουμε την υποχώρηση.

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΡΚΙΖΑΣ Υποχρεωτικός ή απαράδεκτος ο συμβιβασμός. η συμφωνία δεν προέβλεπε συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνηση.. που θεωρεί ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ οδηγήθηκαν στο συμβιβασμό της Βάρκιζας με ευθύνη των Σοβιετικών. αλλά ούτε και έθιγε το θέμα της παρουσίας των βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα (Βλέπε ολόκληρη τη Συμφωνία στα "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Υποχρεούμαστε. με το οποίο ο Βούλγαρος . τόμος Ε` σελίδες 411 .. Τέλος. Σοβιετικής . Έχει τονιστεί. σ' ό. Διενέργεια δημοψηφίσματος και στη συνέχεια εκλογών μέσα στο 1945.Αποστράτευση του ΕΛΑΣ και συγκρότηση εθνικού στρατού μέσα από κανονική στρατολογία. Έχει όμως εκφραστεί και η άποψη πως ό. ή ότι ο συμβιβασμός αυτός ήταν αποτέλεσμα παραίνεσης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και ιδιαίτερα του ΚΚΣΕ.τι έγινε. καλώς έγινε.έμπνευσης η Βάρκιζα. ότι δεν υπήρχαν περιθώρια να συνεχίσει το ΕΑΜικό κίνημα τον πόλεμο έξω από την Αθήνα προσδοκώντας σε ευνοϊκά αποτελέσματα. Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από δοσίλογους και φασιστικά στοιχεία. ξεκινώντας απ' την τελευταία.416).τι αφορά το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. ως επιχείρημα. να σταθούμε σ' αυτές τις εκτιμήσεις πιο αναλυτικά. Οι υποστηριχτές αυτής της άποψης χρησιμοποιούν. ότι επρόκειτο για έναν απαράδεκτο συμβιβασμό. για μια συνθηκολόγηση άνευ όρων. συνεπώς. το γνωστό τηλεγράφημα του Δημητρόφ προς το ΚΚΕ. Η Συμφωνία της Βάρκιζας είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

κομμουνιστής ηγέτης . την τελική ευθύνη των αποφάσεων την είχε το ΕΑΜ και πρωτίστως το ΚΚΕ. εδώ ασκήθηκαν οι πιέσεις που οδήγησαν τους εκπροσώπους του ΚΚΕ να συμβιβαστούν κατ' αρχήν στο ζήτημα της αμνηστίας και στη συνέχεια σ' όλα τα υπόλοιπα. ότι αυτό το τηλεγράφημα (δημοσιεύεται ολόκληρο σε διπλανή στήλη) έπαιξε ρόλο. Επίσης. Σε τελευταία ανάλυση. κάτι που το ΕΑΜικό κίνημα δεν είχε αποκλείσει. κατά κάποιο τρόπο. Και τέτοιος κίνδυνος για διάσπαση του ΕΑΜ εκφράστηκε. Και τούτο. εκείνο που ίσως βάρυνε περισσότερο στις αποφάσεις των εκπροσώπων του ΚΚΕ στη Βάρκιζα και ειδικά στις αποφάσεις του Γ. τουλάχιστον ως απειλή. αλλά όχι φυσικά αυτόν που ισχυρίζονται όσοι το αξιοποιούν για να δικαιολογήσουν τις υποχωρήσεις που έκανε στη Βάρκιζα το ΕΑΜικό κίνημα. Σιάντου. τόσο πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τη στάση που κράτησε ο Σβώλος. εδώ έγιναν οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. όπως περιέργως θέλουν ορισμένοι να μας πείσουν.συμβούλευε. για συμβιβασμό. είναι μάλλον η συμβουλή του Βούλγαρου ηγέτη. ότι είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα μια συμβουλή για "εξαιρετική ευλυγισία και ικανότητα χειρισμών" και ο συγκεκριμένος συμβιβασμός. όσο και ιδιαίτερα στη διάρκεια των . ως καθοδηγητική του δύναμη. κατά τη γνώμη μας.τότε είχε την ευθύνη επαφής του ΚΚΣΕ με τα ΚΚ ανά τον κόσμο . Από το τηλεγράφημα του Δημητρόφ.. Εδώ έγιναν οι προετοιμασίες της κάθε πλευράς για τις θέσεις που θα προέβαλε στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. όταν υπέγραφε τη συμφωνία ανακωχής. που τελικά πραγματοποιήθηκε. που συγκέντρωνε και τον κύριο όγκο των δυνάμεών του.. ότι για το ΚΚΕ "το σπουδαιότερο είναι να μην επιτρέψει να απομονωθεί από μάζες ελληνικού λαού και από δημοκρατικές ομάδες που ανήκουν στο ΕΑΜ". σοβιετικό. εδώ έγιναν οι διαπραγματεύσεις. για τον απλό λόγο. δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι το όλο ζήτημα του συμβιβασμού της Βάρκιζας παίχτηκε σε ελληνικό έδαφος κι όχι σε. ως πιθανό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεών του με την αντίπαλη πλευρά. Δε χωράει αμφιβολία.

Μπορούσε ο ΕΛΑΣ να συνεχίσει τον πόλεμο. με τη στάση που κράτησε ο Τσιριμώκος. εφόσον έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την υποχωρήσεις των κομμουνιστών αντιπροσώπων.διαπραγματεύσεων. επειδή δεν είχαν ορθή εκτίμηση για την εμβέλεια των συμμάχων του ΚΚΕ μέσα στο ΕΑΜ. Το κύριο δεν είναι αυτή .η πέρα για πέρα σωστή ως γενική αρχή . Οφείλουμε όμως να βλέπουμε την αλήθεια με το κεφάλι προς τα πάνω κι όχι με τα πόδια στη θέση του κεφαλιού. Αν βάρυνε αποφασιστικά αυτή η συμβουλή.συμβουλή του Δημητρόφ. το κύριο βρίσκεται στο γεγονός ότι οι κομμουνιστές αντιπρόσωποι στη Βάρκιζα σύρθηκαν πίσω από τον Τσιριμώκο και τους φίλους του.μέσα στην ελληνική κοινωνία και της επιρροής της πολιτικής του κόμματος μέσα στις λαϊκές μάζες. .στρατιωτικά και πολιτικά . επειδή δεν είχαν ορθή εκτίμηση του συσχετισμού δυνάμεων . επειδή δε στάθμισαν σωστά τη συγκυρία.

Ειδικά για το ΕΑΜικό κίνημα. δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν αποφασιστικά τον ΕΛΑΣ. αυτό σημαίνει να εξεταστεί η δυνατότητα που Ο αρχηγός του ΕΛΑΣ. για πολύ καιρό. πυρομαχικά και έμψυχο υλικό να κάνει πόλεμο.Για να εκτιμήσει κανείς σωστά το χαρακτήρα που είχε ο συμβιβασμός στη Βάρκιζα θα πρέπει. από την Αθήνα. να εξετάσει τη στρατιωτική κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι αντίπαλες δυνάμεις εκείνη την περίοδο. Στ. τόσο από άποψη όγκου όσο και από άποψη διάταξης και εκπαίδευσης. Κατ' αρχήν δεν μπορούσαν να τον χτυπήσουν σε όλα τα μήκη και πλάτη της χώρας. αναμφίβολα. οι βρετανικές δυνάμεις. Επρόκειτο ουσιαστικά για τις πιο ετοιμοπόλεμες και εμπειροπόλεμες δυνάμεις του. πίστευε ότι "ο ΕΛΑΣ είχε του πολέμου έξω δυνατότητες σε τρόφιμα. ούτε να συναγωνιστούν μαζί του στον ανταρτοπόλεμο. είχε για συνέχιση Σαράφης. Είναι γνωστό ότι ο κατά των Άγγλων και των κύριος όγκος των κυβερνητικών Ελλήνων" δυνάμεων του ΕΛΑΣ δεν είχε πάρει μέρος στα Δεκεμβριανά και είχε παραμείνει ανέπαφος.και μετά την ανακωχή . που είχαν .τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χώρας. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ συνέχιζαν να απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. αλλά και τις προετοιμασίες που γίνονταν ώστε να αντιμετωπίσει . Αν συνεχίζονταν οι μάχες έξω από την Αθήνα. Για τις δυνατότητες του ΕΛΑΣ.

ο Σαράφης αναφέρει: "Ο ΕΛΑΣ είχε δυνατότητες σε τρόφιμα. εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ.". που είχε ο ΕΛΑΣ να κάνει πόλεμο έξω από την Αθήνα . μετά την υποχώρηση από την Αθήνα. Ο Στρατάρχης Αλεξάντερ. νομίζω ότι θα είναι δυνατόν να ξεκαθαρίσωμε την περιοχή Αθηνών Πειραιώς και να την κρατήσωμε σταθερά. σελ. ο αρχηγός του ΕΛΑΣ τονίζει: "Στις αρχές του Φλεβάρη ο ΕΛΑΣ ήταν έτοιμος ν' αντιμετωπίσει οποιαδήποτε νέα επίθεση" (Στ. ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στη Μεσόγειο την περίοδο 1944 1945 (αντικατέστησε τον Ουίλσον). Τις δυνατότητες. Σημειώνω τα γεγονότα αυτά για να κάνω σαφή την κατάσταση και να σας υπογραμμίσω ότι κατά τη γνώμη μου.. αλλά έτσι δε νικούμε τον ΕΛΑΣ σε σημείο που να τον αναγκάσωμε σε συνθηκολόγηση. και δεν είμαι βέβαιος ότι θα συναντήσωμε λιγώτερο ισχυρά αντίσταση και λιγότερο αποφασιστική από όσην συνάντησαν εκείνοι. πυρομαχικά και έμψυχο υλικό να κάνει πόλεμο. Τα τελευταία γεγονότα στη δύση και η σιωπή της 16ης Μεραρχίας των SS. για πολύ καιρό κατά των Άγγλων και των κυβερνητικών Ελλήνων και στην περίπτωση αυτή έπρεπε να προετοιμαστεί". που ευρίσκονται μπροστά στην 5η Αμερικανική Στρατιά. Ακόμα και έτσι δεν μπόρεσαν να κρατήσουν σταθερά ανοιχτές τις γραμμές επικοινωνιών των. . το ελληνικό πρόβλημα δεν μπορεί να λυθή με στρατιωτικά μέσα.. Η λύση θα ευρεθή στον πολιτικό τομέα. Πρέπει να επιβλέπωμε πολύ προσεκτικά τις προθέσεις των Γερμανών στο ιταλικό μέτωπο. δείχνουν κάποιον ελιγμό που πρέπει να προσέξωμε. αφού σημειώνει τις σχετική διαταγές που εκδόθηκαν γι' αυτή την προετοιμασία.τους Εγγλέζους. Σαράφη: ""Ο ΕΛΑΣ". 559 .και τις δικές τους αδυναμίες να τον αντιμετωπίσουν . Δεν είμαστε αρκετά ισχυροί για να κάνωμε περισσότερα και να αναλάβωμε επιχειρήσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα. Στη συνέχεια. Οι Γερμανοί κατά την Κατοχή είχαν διατηρήσει έξι έως επτά μεραρχίες στην ηπειρωτική Ελλάδα εκτός από τις τέσσερις περίπου στα νησιά.560).παραδέχονται και οι Εγγλέζοι. στις 21 Δεκεμβρίου του '44 έγραφε στον Τσόρτσιλ: "Εάν υποθέσωμε ότι ο ΕΛΑΣ εξακολουθεί τον αγώνα.

Αν ο πόλεμος συνεχιζόταν έξω από την Αθήνα αναμφίβολα η τύχη του κινήματος θα ήταν διαφορετική. σ' αυτή τη Διάσκεψη. ο Τσόρτσιλ απαντούσε: "Δεν υπάρχει θέμα να συνεχίσωμε οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση εκτός από την εκκαθάριση της περιοχής Αθηνών . Είναι προφανές.Ο Τσόρτσιλ ομολογεί την αδυναμία του ". η θέση της Βρετανίας θα ήταν πολύ δύσκολη με ανοιχτό το ελληνικό ζήτημα και με πόλεμο ανάμεσα στις στρατιωτικές της δυνάμεις και τον ΕΛΑΣ. 336). σελ. 22 του Δεκέμβρη. Μην ξεχνάμε.τι μπορώ για να εκπληρώσω τις επιθυμίες σας. Τσόρτσιλ: "2ος Παγκόσμιος Πόλεμος Απομνημονεύματα".. άλλωστε. Την επομένη. μετάφραση Α. πως η Συμφωνία της Βάρκιζας ήταν μια ζημιογόνα συνθηκολόγηση του ΕΑΜικού κινήματος και δεν ανταποκρινόταν στο συσχετισμό των δυνάμεων. γνωρίζετε. ελπίζω. ότι μπορείτε πάντοτε να υπολογίζετε πως θα κάνω ό. Γενικά. τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ανατολή συνεχιζόταν. γιατί έχω πεισθή ότι κάθε στρατιωτική ενέργεια. Μπροστά σ' αυτές τις αποκαλυπτικές ομολογίες των Βρετανών.Πειραιώς" (Βλέπε: Ουιν.συμβιβασμό με τον αντίπαλο. εκδόσεις: "Ελληνική Μορφωτική Εστία". μετά την εκκαθάριση της περιοχής Αθήνας και Πειραιά θα ξεπερνούσε τις δυνατότητες των σημερινών μας δυνάμεων". ότι στις αρχές Φλεβάρη του '45 ξεκίνησε στην Κριμαία η Διάσκεψη των ηγετών των τριών μεγάλων δυνάμεων της αντιχιτλερικής συμμαχίας που έμεινε στην ιστορία ως "Διάσκεψη της Γιάλτας". αλλά εύχομαι να κατορθώσετε να βρείτε μια πολιτική λύση στο ελληνικό πρόβλημα. Ηταν ένας απαράδεκτος συμβιβασμός και από στρατιωτική και από πολιτική άποψη. . τη στιγμή μάλιστα που ο πόλεμος κατά του φασισμού. Σαμαράκη. Αναμφίβολα. δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς τίποτε περισσότερο. Ακόμη κι αν δεν κατάφερνε να νικήσει ολοκληρωτικά και να πετάξει τα στρατεύματα των Βρετανών επιδρομέων στη θάλασσα. σίγουρα θα μπορούσε να επιτύχει πολύ καλύτερο .. τόμος ΣΤ.ακόμη και πλεονεκτικό για τα συμφέροντά του .

η οποία θα τους δέσμευε με το μέρος του ΕΛΑΣ εναντίον ενόπλων αγγλικών δυνάμεων. Έλληνες και ΕΛΑΣ πρέπει να καθορίσουν τα περαιτέρω βήματά τους.Το τηλεγράφημα του Δημητρόφ Το περίφημο τηλεγράφημα του Δημητρόφ. σήμερα λίγο θα βοηθήσει τους Έλληνες συντρόφους. Όλα αυτά πρέπει να τα υπολογίζουν οι φίλοι μας οι Έλληνες. ενώ πάρα πολύ θα μπορούσε να βλάψει τη Γιουγκοσλαβία και Βουλγαρία.326). το σπουδαιότερο είναι να μην επιτρέψει να απομονωθεί από μάζες ελληνικού λαού και από δημοκρατικές ομάδες που ανήκουν στο ΕΑΜ. λήφθηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ στις 15 Γενάρη του '45. Αυτό θα 'πρεπε να κάνουν με όλους δυνατούς τρόπους και μέσα ακατάπαυστα" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". στις αμερικάνικες μαζικές οργανώσεις και Συνδικάτα και κοινή γνώμη εξωτερικού. για να ξεσκεπάσουν ελληνική αντιδραστική κλίκα και τους καλέσουν ενίσχυσή τους. Το πλήρες περιεχόμενό του έχει ως εξής: "Ο Παππούς νομίζει ότι με τη σημερινή διεθνή κατάσταση η ένοπλη ενίσχυση προς τους Έλληνες συντρόφους απέξω γενικά αδύνατη. για να διαφωτίσουν για σκοπούς και χαρακτήρα πάλης τους. Για το ελληνικό κόμμα. για πραγματοποίηση δημοκρατικού τους προγράμματος. Βοήθεια από μέρους της Βουλγαρίας ή Γιουγκοσλαβίας. όχι ευνοϊκή γι' αυτούς. ηγέτες δεν απευθύνονται επίσημα στα Συνδικάτα και Εργατικό Κόμμα Αγγλίας. Αθήνα 1974 και Ρώμη 1973 σε επιμέλεια Α. Αλλά δείξουν εξαιρετική ευλυγισία και ικανότητα χειρισμών. έκδοση ΚΚΕ Εσωτερικού. πάνω στο οποίο έχουν "οικοδομηθεί" διάφορες θεωρίες και αντιιστορικές ερμηνείες της Συμφωνίας της Βάρκιζας. ΓΣΕΕ και χωριστές προσωπικότητες. Δεν πρέπει τραβήξουν σχοινί. Παπαπαναγιώτου. . 325 . τόμος Ε`. ξεκινώντας από αυτήν ακριβώς την κατάσταση. σελ. Γιατί ΕΑΜ. για να διατηρήσουν όσον το δυνατόν δυνάμεις τους και να περιμένουν ευνοϊκότερη στιγμή.

και με πρωτοφανείς διώξεις κατά των λαϊκών αγωνιστών . Ποια θα ήταν η τύχη αυτού του τεράστιου κινήματος της Εθνικής Αντίστασης. στη συντριπτική του ποιοτικά πλειοψηφία. τα εύλογα ερωτηματικά: Γιατί τα πράγματα πήραν τέτοια τροπή. επιχειρώντας με διάφορους τρόπους .Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του ΣΠ. Φυγόκεντρες τάσεις . Στα πλαίσια αυτά. οι οποίες στόχευαν στην απομόνωση του ΚΚΕ και την ανασύνθεση του ΕΑΜ σε συντηρητικότερη βάση.τη συντριβή του λαϊκού κινήματος. παρέμεινε συσπειρωμένος γύρω από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. για το λαϊκό κίνημα. Οι συσπειρωμένος γύρω από το ΚΚΕ και Εγγλέζοι και η το ΕΑΜ. η απογοήτευση. την ντόπια αντίδραση απογοήτευση και τα εύλογα είχαν. παρέμεινε χαρακτηριστικά. παρά την πίκρα. στη συντριπτική του πλειοψηφία. αναπτύχθηκαν στους κόλπους του ΕΑΜικού κινήματος και ορισμένες διασπαστικές τάσεις. αν και κυριαρχούσαν η πίκρα. εκ των ερωτηματικά που κυριαρχούσαν μετά πραγμάτων. Ποιος θα έπρεπε να είναι ο νέος ρόλος του. ΜΕΛΕΤΖΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Αποκρούονται οι προσπάθειες διάλυσης του ΕΑΜ Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. πάνω χέρι τροπή των γεγονότων στρατιωτικά και πολιτικά . στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας προστέθηκαν νέα Ο λαός.και αξιοποίησαν αυτή την υπεροχή τους. Ο λαός όμως. το τη δυσάρεστη.

αν όχι υπό την καθοδήγησή τους. είχαν αρχίσει διάφορες προσπάθειες για ενοποίηση των σοσιαλιστικών ομάδων και κομμάτων του ΕΑΜ. Τσιριμώκο. Σβώλο. Σβώλος. Το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο και το ρίσκο μιας διάσπασης στο ΕΑΜικό κίνημα δεν ήταν κάτι που μπορούσε κανείς να το πάρει απερίσκεπτα στην πλάτη του. όμως. είναι άλλο κι έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι προσπάθειες διάσπασης του ΕΑΜ ήταν σε γνώση των Αγγλων. ο Σάββας Παπαπολίτης. το Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΣΚΕ) με γραμματέα τον Δ. Στρατή. διάφοροι ανεξάρτητοι σοσιαλιστές κ. Μετά την απελευθέρωση και πριν τα Δεκεμβριανά.Στο ΕΑΜ. Ολες αυτές οι ομάδες και προσωπικότητες. Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα ενιαίο κόμμα. Το σπουδαιότερο.ο καθηγητής Α. επίσης. από την άλλη. εκτός του ΚΚΕ και του ΑΚΕ. τις επιτάχυνε μετά το πέρας των εχθροπραξιών. έξω από το ΕΑΜ. τις ανέστειλε για όσο διάστημα διαρκούσαν οι πολεμικές συγκρούσεις κι. το Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΕΣΚΕ) με γραμματέα τον Γεωργαλά. Ενώ συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα. Από τη μια.ά. οι προσπάθειες γίνονταν προσεκτικά και μεθοδικά. με ηγέτη τον Α. θα μπορούσε να πει κανείς ότι κινούνταν πολιτικο-ιδεολογικά στο χώρο του σοσιαλρεφορμισμού. κατ' εντολήν του τελευταίου.αν και δεν ήταν τυπικά μέλος του . στενός συνεργάτης του Τσιριμώκου. όταν δηλαδή υπογράφηκε η ανακωχή και η Συμφωνία της Βάρκιζας. συνεργαζόταν στενά . Πάντως. υπήρχε το κόμμα της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ) με γραμματέα τον Η. συναντήθηκε με τον Βρετανό πρεσβευτή Λίπερ και είχε μαζί του μια άκρως . αλλά το ξέσπασμα των Δεκεμβριανών τροποποίησε ουσιαστικά αυτές τις εξελίξεις. Με το ΕΑΜ.

γιατί τάχα είχε εκπληρώσει το σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε. Ενημέρωσε το Λίπερ . Επίσης. σελ. επήρε τη θέση του Τσιριμώκου σαν γενικός γραμματέας της ΕΛΔ. τονίζοντας ότι "είναι όμοια μ' εκείνη του ΚΚΕ κι ότι η ΕΛΔ . ο Σιάντος αναφέρθηκε και στη θέση της ΕΛΔ μέσα στο ΕΑΜ. Οικονομίδη: "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους". Ο πρώτος εξεπληρώθη με την απελευθέρωση της χώρας που πραγματοποιήθηκε με την αποχώρηση των Γερμανών. Ηταν σε στενή επαφή με τον Τσιριμώκο από τη στιγμή που έφτασε εδώ σαν μέλος της αντιπροσωπείας του ΕΛΑΣ.λέει ο Λίπερ . προτείνοντας ότι αυτό έπρεπε να διαλυθεί. Το τι συζητήθηκε το αναφέρει ο Λίπερ σε τηλεγράφημα που έστειλε στο Φόρεϊν Οφις στις 6/2/1945: "Ο Παπαπολίτης . με δηλώσεις του . για τις οποίες αγωνίστηκε και αγωνίζεται".στους ανταποκριτές του ξένου Τύπου.είπε ο Σιάντος .σύμφωνα με όσα αυτός αναφέρει . Ομως. 34).ζήτησε να με δει σήμερα το απόγευμα. ο Τσιριμώκος και το κόμμα του έβαλαν μπροστά τη διαδικασία διάσπασης του ΕΑΜ. Στο επιχείρημα αυτό αναγκάστηκε να απαντήσει ο Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ. "Δύο . Η διάσπαση του ΕΑΜ Αμέσως μετά τη Βάρκιζα. όχι με σκοπό να βοηθήσει τον Σιάντο. Ο δεύτερος είναι η εξασφάλιση των λαϊκών ελευθεριών.ενδιαφέρουσα συζήτηση. η οποία θα αδυνατίσει το ΚΚΕ". Πρόσφατα.ότι η απόφαση του Τσιριμώκου ήταν "να συνενώσει όλες τις σοσιαλιστικές ομάδες για να υποστηρίξουν ανοιχτά" τη δράση των Βρετανών στην Ελλάδα "και να καταδικάσει το ΚΚΕ για την αντιβρετανική του στάση" (Φ. εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. Γ. ο Παπαπολίτης δε σταμάτησε εδώ. Εντάχθηκε στην αντιπροσωπεία. Ο Τσιριμώκος του ζήτησε να με δει με σκοπό να μου εξηγήσει την ακόλουθη θέση: Από μια σειρά αναποδιές.ήταν από την αρχή της σύστασής του οι σκοποί του ΕΑΜ. όταν ο τελευταίος ήρθε σε ρήξη με το ΕΑΜ. Σιάντος. ο Τσιριμώκος βρέθηκε ακόμα μια φορά στο στρατόπεδο του ΚΚΕ μετά το τέλος της μάχης της Αθήνας. αλλά με στόχο να εξασφαλίσει μια συμφωνία.τη μέρα της υπογραφής της συμφωνίας .

51). Γινόταν μάλιστα η εκτίμηση πως η πλειοψηφία αυτή ήταν πιο κοντά στα αγροτικά και σοσιαλιστικά κόμματα του ΕΑΜ.είναι μέλος του ΕΑΜ από τα πλέον σοβαρά" ("Ελεύθερη Ελλάδα". που συγκροτούν το ΕΑΜικό κίνημα". Τσιριμώκο να προωθήσει αυτές τις θέσεις μέσα στα ΕΑΜικά κόμματα κι αν αυτές δε γίνονταν αποδεκτές η ΕΛΔ θα αποχωρούσε από το ΕΑΜ (Βλέπε: "ΕΛΔ . υπογραμμιζόταν ότι "το ΚΚΕ δεν εκφράζει ιδεολογικά τη θέληση της πλειοψηφίας των λαϊκών βάσεων. ότι το ΕΑΜ έπρεπε να μετασχηματιστεί από εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. 47 . Στη δε πρόταση του ΚΚΕ.Θέσεις για τα Δεκεμβριανά". τα οποία έπρεπε να ενοποιηθούν. β) να αγωνιστεί για την αποκατάσταση των λαϊκών ελευθεριών και την επικράτηση των δημοκρατικών θεσμών κλπ. Τέλος. "το αίτημα να μην υπάρξει πια ενιαία οργάνωση γίνηκε οξύτερο". 13/2/45 και "Ριζοσπάστης". Χαρακτηριστική είναι η απόφαση της ΚΕ της ΕΛΔ.". Ομως. αυτή τη φορά. τη διάλυση του ΕΑΜ. η ΚΕ της ΕΛΔ εξουσιοδότησε τον Η. αλλά και σαφήνεια προωθούσε το ρήγμα στο ΕΑΜικό κίνημα. Οι δηλώσεις Σιάντου δεν εμπόδισαν το κόμμα του Τσιριμώκου να προωθήσει τη διασπαστική του δουλιά. 13 και εξής. Απόφαση της ΚΕ της 15 Μαρτίου 1945. Στην απόφαση αυτή. 16/2/45). αν και αναγνωριζόταν η προσφορά του ΚΚΕ στην αντίσταση κατά του φασισμού. "όχι σαν συνασπισμός κομμάτων. στις 15 Μάρτη του '45. Ετσι άρχισαν οι επαφές με τις άλλες σοσιαλιστικές ομάδες. έκδοση σε μπροσούρα σελ. με τους εξής σκοπούς: "α) να διαφωτίσει το λαό πάνω στο τρίχρονο έργο του ΕΑΜ. απαντούσε ως εξής: Δήλωνε προθυμία να διατηρηθεί το ΕΑΜ. αλλά σαν λαϊκή οργάνωση. με στόχο τη δημιουργία ενιαίου κόμματος. εκτός ΕΑΜ. κατηγορώντας το για ηγεμονισμό μέσα στο ΕΑΜ και σημείωνε ότι μετά τα Δεκεμβριανά. 1. ανεξάρτητη απ' τα κόμματα και χωρίς δικαίωμα να καθοδηγεί τα κόμματα". επειδή είχαν κλονιστεί οι σχέσεις μεταξύ των ΕΑΜικών συμμάχων. η ΕΛΔ απέφυγε να προτείνει ευθέως. όπου με προσοχή. Ακόμη η ΚΕ της ΕΛΔ έριχνε το γάντι στο ΚΚΕ. επιλέγοντας την οδό της πλαγιοκόπησης. .

οι διασπαστικές αυτές προσπάθειες δε βρήκαν έδαφος μέσα στο λαό. υπογραμμίζοντας ότι "το ΕΑΜ πρέπει να αναπροσαρμόσει τις πολιτικές του επιδιώξεις και την οργανική του . Επιχειρήθηκε. μάλιστα. το ΣΚΕ και το ΕΣΚΕ να αποχωρήσουν. Ετσι. Οι διεργασίες στο χώρο των ρευμάτων του σοσιαλρεφορμισμού θα συνεχιστούν μέσα στο '45. η ΕΛΔ και το ΣΚΕ θα ενοποιηθούν και θα συγκροτήσουν το κόμμα ΕΛΔ . με στόχο τη δημιουργία ενός ισχυρού πόλου έκφρασης των μικροαστικών στοιχείων της κοινωνίας και αποδυνάμωσης του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Το ΕΑΜ και το ΚΚΕ αντιμετώπισαν προσεκτικά. Η Ολομέλεια αντιμετώπισε με σαφήνεια τις διαλυτικές τάσεις που αναπτύσσονταν στο ΕΑΜικό κίνημα. να τους καταγγείλουν ανοιχτά για τις ενέργειές τους. με πρόεδρο τον Α. με τη δημιουργία Επιτροπής Συνεργασίας Σοσιαλιστικών και Αγροτικών Κομμάτων (ΕΣΣΑΚ). υπαγόρευε την ανάγκη προσαρμογής του λαϊκού κινήματος στις νέες συνθήκες.ΣΚΕ (αργότερα ονομάστηκε ΣΚΕΛΔ). Η μετατροπή σε πολιτικό συνασπισμό Η καινούρια κατάσταση. Ο αφοπλισμός και η διάλυση του ΕΛΑΣ. μη διστάζοντας. με αποτέλεσμα στις 2 Απρίλη του 1945 η ΕΛΔ. που δημιουργήθηκε με την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. όταν αυτό χρειάστηκε. τους διασπαστές του κινήματος.10 Απρίλη του '45. εκ των πραγμάτων. με ιδεολογικό και πολιτικό λόγο. Ομως. να φτιαχτεί ένα αντι-ΕΑΜ. Σβώλο και γενικό γραμματέα τον Η. σήμαινε . που συνήλθε στην Αθήνα στο διάστημα 5 . Στις 5 του μηνός.επί του παρόντος τουλάχιστον τον τερματισμό των ένοπλων μορφών πάλης και μετατόπιση του κέντρου βάρους της δράσης του λαού και των οργανώσεών του στους μαζικούς πολιτικούς αγώνες. τα κόμματα αυτά αναζήτησαν και πάλι γέφυρες συνεργασίες με τον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό και τους κομμουνιστές.Οι θέσεις της ΕΛΔ συζητήθηκαν στην ΚΕ του ΕΑΜ και απορρίφθηκαν. Τσιριμώκο. Την ανάγκη προσαρμογής στις νέες συνθήκες υπογράμμισε η 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. πολύ σύντομα.

συσπειρώνοντας στις γραμμές του νέες δυνάμεις. Πολιτική Απόφαση. ύστερα από την απελευθέρωση της χώρας και τη διαμόρφωση της σημερινής εσωτερικής κατάστασης" (11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. με απόφαση της ΚΕ του. Μετά την αποχώρηση από το ΕΑΜ των σοσιαλρεφορμιστών και τη δημιουργία του κόμματος ΕΛΔ . ο ΕΑΜικός συνασπισμός διατηρήθηκε ουσιαστικά αλώβητος. Η ιστορική αυτή απόφαση δημοσιεύτηκε την επομένη. Η προσπάθεια διάλυσής του και απομόνωσης του ΚΚΕ . χωρίς καμιά παρέμβαση δική μας στον τίτλο και στους μεσότιτλους του κειμένου. Παραθέτουμε την απόφαση αυτή στη μορφή που δημοσιεύτηκε στην "Ελεύθερη Ελλάδα" στις 25/4/1945. Κύρκου και Αλκ. Με κέντρο το ΚΚΕ. 259). Χατζήμπεη και του Ν. Γαβριηλίδη και η Δημοκρατική Ενωση του Στ.ΣΚΕ. πριν γίνει κατορθωτό να περάσει η σύγχυση και ο αποπροσανατολισμός στις λαϊκές μάζες. οι διαδικασίες προσαρμογής και ανασυγκρότησης του θρυλικού Εθνικοαπελευθερωτικού Μετώπου στις νέες συνθήκες επιταχύνθηκαν. Επίσης προστέθηκαν δύο νέα μικρά κόμματα: Το Σοσιαλιστικό του Γιάννη Πασαλίδη και το Δημοκρατικό Ριζοσπαστικό Κόμμα (ΔΡΚ) των Μ.συγκρότηση. . η οποία έγραφε στην πρώτη της σελίδα: "Το ΕΑΜ ΣΕ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΓΩΝΩΝ για τη νίκη του Αντιφασισμού και της Δημοκρατίας".ανακόπηκε γρήγορα. ανάλογα με τις καινούριες συνθήκες που δημιουργήθηκαν. Εκδόσεις ΣΕ. Τέλος. Ετσι στις 24 Απρίλη του '45. το ΕΑΜ μετασχηματίστηκε σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. Γρηγοριάδη. πέραν του ΚΚΕ. που εκ των πραγμάτων θα έδινε τη δυνατότητα στους διασπαστές να ψαρέψουν σε θολά νερά. Λούλη. σελ. Κρητικά που είχε προσχωρήσει το 1944. τόμος Ε`. σχέσεις στενής συνεργασίας διατήρησε και η ομάδα των Αριστερών Φιλελευθέρων του Στ. "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". έμειναν στο ΕΑΜ το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΕ) του Κ. Κατ' αρχήν. στην εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα".

το ΕΑΜ ανασχηματίζεται σε καθαρά πολιτικό συνασπισμό Κομμάτων. ο μεγαλύτερος Εθνικός Συνασπισμός που γνώρισε η νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. με σκοπό την πραγματοποίηση του υπόλοιπου εθνικού και πολιτικού προγράμματος του ΕΑΜ".Η απόφαση "Απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ. καθόρισε με το ιδρυτικό του σαν σκοπούς την Εθνική Απελευθέρωση. το βασικό του Εθνικοαπελευθερωτικό σκοπό. που θα συντονίσου τη δράση τους: α) Για την οριστική εμπέδωση της κυριαρχίας του Λαού με την εξασφάλιση των δημοκρατικών ελευθεριών. Μετά την Εθνική Απελευθέρωση. με βάση τις διακηρυγμένες αρχές του Συμμαχικού αγώνα. τον προσδιόρισε από τη μια μεριά σαν εκδίωξη των Ιταλών. Τα κόμματα και οι Οργανώσεις. 2) Το ΕΑΜ. που υπέγραψαν το ιστορικό αυτό έγγραφο. Γερμανών και Βουλγάρων επιδρομέων από το πατρικό έδαφος και από την άλλη σαν ολοκλήρωση της Εθνικής αποκαταστάσεως. Προγραμματικοί σκοποί "4) Σύμφωνα με τα παραπάνω. την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας και την εξάλειψη του φασισμού από όλες τις εκδηλώσεις της πολιτικής ζωής του τόπου. 1. ανέλαβαν απέναντι του Ελληνικού Λαού την υποχρέωση να αγωνιστούν από κοινού για την εκπλήρωση των παραπάνω σκοπών. τα Κόμματα και οι Οργανώσεις του ΕΑΜ αναγνωρίζουν την ανάγκη της αναπροσαρμογής του Συνασπισμού πολιτικά και οργανωτικά προς τις καινούριες συνθήκες και απαιτήσεις του ελεύθερου πολιτικού βίου για τη νέα ειρηνική πολιτική εξόρμηση. της 24ης Απριλίου 1945: 1) Το ΕΑΜ. Οι Συμφωνίες της Βάρκιζας και της Γιάλτας αποτελούν και αφετηρία και . την Επιβίωση του Λαού και την κατοχύρωση της Λαϊκής Κυριαρχίας.

αλλά διά μέσου των Κομμάτων. Δρουν ανεξάρτητα από το Συνασπισμό σε ό.τι αφορά την εκλα`ϊκευση και διάδοση του ιδιαίτερου των προγραμμάτων και την οργανωτική τους ανάπτυξη και εξάπλωση. που ψηφίζονται με ομοφωνία. συγκροτούν Επιτροπή για την επεξεργασία του κοινού προγράμματος στις προσεχείς εκλογές Συντακτικής Εθνοσυνελεύσεως. πάνω στις οποίες μόνο μπορεί να στηριχτεί η αναδημιουργία της μεταπολεμικής Ελλάδος. που περικλείει τις ζωντανές δυνάμεις του Εθνους. γ) Για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανασυγκρότηση της Χώρας προς όφελος του Λαού. τα δεσμεύουν απέναντι στο Συνασπισμό. 6) Ο συντονισμός της δράσεως των Κομμάτων του Συνασπισμού πραγματοποιείται από Κεντρική Επιτροπή. 7) Τα Κόμματα που μετέχουν στο Συνασπισμό έχουν απόλυτη πολιτική και οργανωτική ανεξαρτησία και πλήρη ισοτιμία μέσα στο Συνασπισμό. Οι αποφάσεις της Κεντρικής Επιτροπής παίρνονται με πλήρη ομοφωνία και διαβιβάζονται στα τοπικά τμήματα των κομμάτων. που αποτελούν το Συνασπισμό. όχι με ιδιαίτερο μηχανισμό του Συνασπισμού. Ανάλογες επιτροπές καταρτίζονται στα τοπικά τμήματα. που θα αποτελεστεί από αντιπροσώπους των Κομμάτων του Συνασπισμού έναν από κάθε Κόμμα.έρεισμα για την πραγματοποίηση του σκοπού αυτού. β) Για την υπεράσπιση του έργου και των δικαιωμάτων του Κινήματος της Εθνικής Αντιστάσεως. Μόνο το κοινό πρόγραμμα και οι αποφάσεις. . Τα συμφέροντα της Ελλάδος επιβάλλουν εξωτερική πολιτική βασισμένη στη φιλία και συνεργασία με όλους τους Μεγάλους Συμμάχους και τους γειτονικούς λαούς". δ) Για την κατοχύρωση της Εθνικής μας Ανεξαρτησίας και εδαφικής μας ακεραιότητας και τη ολοκλήρωση της εθνικής μας αποκαταστάσεως. Η αναπροσαρμογή "5) Τα Κόμματα.

15 του συμβουλίου. της μεγάλης επιρροής του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. για τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό) αντιγράφουμε τη σχετική είδηση εκείνων των ημερών: "Στις εκλογές των εμποροϋπαλλήλων. Εκφράζει το κοινό πρόγραμμα και την κοινή πολιτική του Συνασπισμού.8) Ο Συνασπισμός παραμένει ανοιχτός σε κάθε Κόμμα που θα ήθελε να προσχωρήσει σ' αυτόν. όπου υπάρχει σύμπτωση με τα Κόμματα αυτά. στην εργατική τάξη και το λαό γενικότερα.422 ψήφων.αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία και. που αποτελεί συνέχεια του Ιστορικού Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. Τα αποτελέσματα των αρχαιρεσιών αυτών . Από την εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα" της 25 Φλεβάρη 1945 (το ίδιο φύλλο. οι σοσιαλιστές (Στρατή) 367 και οι διορισμένοι 140. 9) Η "Ελεύθερη Ελλάδα" είναι το δημοσιογραφικό όργανο του Συνασπισμού και διευθύνεται από διακομματική επιτροπή.παρά την ύπαρξη διορισμένης διοίκησης στη Γενική Συνομοσπονδία.014 ψήφους. Στις εκλογές του σωματείου προσωπικού οινοποιητικών και οινοπνευματοποιητικών εταιριών. που δημοσιεύει την απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ. 5 αντιπρόσωποι για το Εργατικό Κέντρο. πάνω σε μερικά σημεία του προγράμματός του. 6 για την Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων και 4 για τη Συνομοσπονδία είναι όλοι του ΕΡΓΑΣ. Οι εκλεγέντες. πραγματοποιούνται και οι πρώτες μεταπελευθερωτικές αρχαιρεσίες στα εργατικά σωματεία. παραμένει ΕΑΜ". Επίσης ο Συνασπισμός μπορεί να συντονίσει τη δράση του με άλλα Κόμματα. η οποία προβαίνει σε κάθε είδους αυθαιρεσίες . για εκλογή . επί 1. 10) Ο τίτλος του Συνασπισμού. μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Μεγάλη η επιρροή στους εργαζόμενους Την ίδια περίοδο. αποδείξεις ταυτόχρονα. ο πρώτος επιτυχών του ΕΡΓΑΣ πήρε 1.

παμψηφεί εγκρίθηκαν οι υποψήφιοι του ΕΡΓΑΣ. Λεονταρίτη και η απάντηση του "Ρ" Από το γνωστό δημοσιογράφο και ιστορικό ερευνητή Γ. Ψήφισαν 197. Στις 22/4 έγιναν στον Πειραιά εκλογές. το δημοκρατικό ψηφοδέλτιο πήρε 152 ψήφους και 61 οι αντίπαλοι. άκυρα 20 ψηφοδέλτια.διοικήσεως. Στη συνέλευση για εφορευτική επιτροπή υπαλλήλων ξενοδοχείων ύπνου. Εργάτες Φωταερίου. Λεονταρίτη. Βγήκε παμψηφεί το αντιφασιστικό ψηφοδέλτιο. Ψήφισαν 250. Ελαιουργοσαπωνοποιοί. το . με την οποία εκφράζει τις αντιρρήσεις του. για εκλογή εφορευτικής. Στη συνέλευση των συνταξιούχων και φυματικών εργατών μετάλλου. Στο σύνδεσμο αντικριστών Χρηματιστηρίου βγήκε μεικτή διοίκηση. Ψήφισαν 645. λάβαμε επιστολή. Ο ρόλος του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα Μια επιστολή του Γ. ΕΡΓΑΣ 219". Τσιριμώκου στις διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα. για την ανάδειξη διοικητικών συμβουλίων στις παρακάτω οργανώσεις: Μηχανουργική Ένωση. για το δημοσίευμα της εφημερίδας μας στα πλαίσια του αφιερώματος στο ΔΣΕ . Βοηθοί αυτοκινήτων. ΕΡΓΑΣ 177. όπου γίνεται λόγος για το ρόλο του Η.της Κυριακής 10/11/96. βγήκε διά βοής το ψηφοδέλτιο του ΕΡΓΑΣ. ΕΡΓΑΣ 619.

ακόμη. καθώς και εκτενή αποσπάσματα της επιστολής. Λεονταρίτης αναφέρει ότι η ευθύνη των δραματικών εξελίξεων εκείνης της περιόδου "βαραίνει αποκλειστικά τη Δεξιά". όμως.αδυνατούμε να τη δημοσιεύσουμε ολόκληρη. Συγκεκριμένα. στην "αποτελεί λάθος σε πρώτη σειρά. που επιμελείται το αφιέρωμα για το ΔΣΕ "βασισμένη σε αμφισβητήσιμες "μαρτυρίες". επίσης. Δημοσιεύουμε. Τσιριμώκο και να εκφράσει τη βεβαιότητα για το "σκοτεινό ρόλο" του".και του περιορισμένου χώρου της εφημερίδας μας . ο Γ. Λόγω της μεγάλης έκτασης της επιστολής . έτσι ώστε ο αναγνώστης να σχηματίσει ολοκληρωμένη γνώμη για την άποψη του επιστολογράφου. Η επιστολή του Γ. χωρίς να λάβουμε υπ' όψη μας το "κλίμα" και τις συνθήκες εκείνης της εποχής. ο Γ. Λεονταρίτη Στην αρχή της επιστολής του. λέει: . Από τη συνεδρίαση του Εθνικού Υπογραμμίζει. έρευνα να Σιάντος προσπαθούμε να εξηγούμε τα τότε γεγονότα. σχετικά με το ρόλο του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα. Η. έσπευσε να αποδώσει όλες τις ευθύνες για την αποτυχία της Βάρκιζας στον ηγέτη της ΕΛΔ. ότι Δεύτερος από αριστερά. διακρίνεται ο Ηλ. μια ιστορική Τσιριμώκος και δεξιά του ο Γ. Συμπληρώνει. Συμβουλίου στους Κορυσχάδες. ότι η ομάδα συντακτών του "Ριζοσπάστη".Φλεβάρη του '45. με σημερινά κριτήρια. Στη συνέχεια. Λεονταρίτης απαντάει στα στοιχεία που χρησιμοποίησε ο "Ριζοσπάστης". όλα τα σχετικά στοιχεία.

του βουνού και της ερήμου . ό. αλλά και τα άλλα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας. Η ιδιομορφία αυτή έκανε. Και οι δύο αναφέρονται στο πώς κατέβηκε από τη Βάρκιζα στην Αθήνα ο Τσιριμώκος για να έχει συνομιλίες με τους Εγγλέζους και χρησιμοποίησε σαν δικαιολογία ότι πήγαινε να δει την άρρωστη γιαγιά του. τόσον εκείνος. όσο και ο Σιάντος."Η έρευνα του "Ρ" βασίζεται πολύ σε όσα έγραψαν οι φίλοι και συνάδελφοι Φοίβος Οικονομίδης και Παν. Μου έλεγε πως τα "Δεκεμβριανά". Γ. Θα προσπαθήσω.θα μου πείτε . να μεταφέρω πιστά. αλλά με την ανάμειξη πολλών φίλων. έπρεπε να το πετύχει η Βάρκιζα. Παπανδρέου. μετά τα όσα μεσολάβησαν με το "Δεκέμβρη". αγαπητέ "Ριζοσπάστη".ας πούμε . ο πόλεμος ήταν "εμφύλιος". Πίστευαν πως ό. Ισως αποδειχθούν χρήσιμα. Η συνεννόηση ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και την κυβέρνηση. Ελληνες μάχονταν με Αγγλους και μαύρους. ώστε η Συμφωνία της Βάρκιζας να είναι .τι δεν πέτυχε η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. όσον αφορά τις κινήσεις του Τσιριμώκου. Επομένως. Βενάρδος.τι δεν πέτυχε ο Λίβανος. Γεωργάκης. μόνο ο Σκόμπι μπορούσε να προσφέρει. Αυτό . μόνη λύση ήταν η ενότητα. Και προκάλεσε το "Κίνημα του Δεκεμβρίου" για να διαλύσει και τον άλλον. ότι από τους ελληνικούς στρατούς . οι "ολίγοι εκλεκτοί" της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου. στη διάθεση του πρωθυπουργού. γραμματέας τότε του Δαμασκηνού. όσα είχα ακούσει από τον Τσιριμώκο κάποιο βράδυ του 1965 στο σπίτι του κι έμειναν χαραγμένα στη μνήμη μου. περνούσε διά μέσου των όρων του στρατηγού Σκόμπι. να διαλύσει τον ένα. βεβαίως. όπως είχε γίνει και στη Γαλλία. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα του γεγονότος.λέει ο καθηγητής Ι. οι ταγματασφαλίτες και αρκετοί άλλοι. Ηταν ποτέ δυνατόν με τέτοιες δικαιολογίες να ξεγελάσει τα άλλα μέλη της αντιπροσωπείας.η Συνθήκη Ειρήνης που υπογράφτηκε ανάμεσα στο επίσημο . Μήπως συνέβαινε κάτι άλλο. Οπως μου είχε αφηγηθεί ο ίδιος ο Τσιριμώκος. έβλεπαν ότι. ήταν ένας περίεργος "εμφύλιος πόλεμος".η Αντίδραση είχε κατορθώσει μέσω του Κινήματος του Απριλίου 1944. Εμεναν. Αλλά συντεταγμένες στρατιωτικές δυνάμεις αξιόμαχες.

Και τις διαβεβαιώσεις για την "ειλικρίνεια" των βρετανικών υποσχέσεων έδωσε ο ίδιος ο καθηγητής Γεωργάκης. υποχρεώσεις Αντίστασης. Την εικόνα της μοίρας αυτού του συμβολαίου. όχι τη νομική. τις εκλογές. το κείμενο της Συμφωνίας περιείχε άρθρα σχετικά με τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και την τιμωρία εγκλημάτων ("μη απαραιτήτων για την επιτυχία του πολιτικού σκοπού") γιατί η "στάση" είχε αμνηστευτεί. Για να διερευνηθεί αυτή ακριβώς η "ηθική ευθύνη" και για να συζητηθεί παρασκηνιακά η ειλικρίνεια των βρετανικών υποσχέσεων. την αποκατάσταση των ελευθεριών.. ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και οι επίσημοι Βρετανοί παράγοντες. τότε ΟΛΑ τα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας πίστευαν ότι ο ΕΛΑΣ παρέδιδε τα όπλα. ήταν για τους δημοσιογράφους.. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού. Ασχετα από το πώς βλέπουμε σήμερα το θέμα. Το πρόσχημα για την άρρωστη γιαγιά. για να προσπαθήσει να εξακριβώσει τις προθέσεις της αγγλικής πλευράς. όλα τα μέλη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας έδιναν βαρύτητα στο ότι ένα πελώριο μέρος εκείνης της Συμφωνίας αφορούσε την τιμωρία των δοσιλόγων. Κι αυτή έφερε. Ομως. ο Γ.κράτος και την Αντίσταση. πρέπει να τη συμπληρώσουμε με τη συμπεριφορά του εγγυητή. Αυτό έχει ουσιώδη σημασία από την άποψη της αγγλικής ευθύνης για την εφαρμογή της συμφωνίας. τη συγκρότηση Εθνικού Στρατού. αλλά την ηθική ευθύνη για την τήρηση των όρων της Συμφωνίας. με την εγγύηση ότι προχωρούσαμε σε μια ενιαία δημοκρατική πολιτεία. Αλλά η ανακωχή είχε υπογραφεί ανάμεσα στην Αντίσταση και τον αρχηγό των βρετανικών στρατευμάτων. επειδή η ΕΑΜική αντιπροσωπεία δεν ήθελε να γνωσθεί η . Σιάντος (αν θυμάμαι καλά.. συγκρούστηκαν οι δύο ελληνικοί κόσμοι: ο κόσμος της Αντίστασης και ο άλλος. Γιατί υπήρχε "εγγυητής": Η βρετανική κυβέρνηση. ο Τσιριμώκος μου είχε αναφέρει και τον Σαράφη) παρότρυνε τον Τσιριμώκο να κατέβει στην Αθήνα. Βέβαια. για τρίτη ή τέταρτη φορά. ειδικότερα των Σωμάτων Ασφαλείας. Ομως στη Βάρκιζα. κλπ. Το κείμενο περιείχε ένα δίπτυχο: Υποχρεώσεις κράτους.

όσο μπορούμε καλύτερα. Ο. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. ο Σιάντος. Και τούτο. σημειώνοντας: "Οσον αφορά αυτά του Φόρεϊν Οφις. λοιπόν.τι αποφάσεις πάρθηκαν από την ΕΑΜική αντιπροσωπεία λήφθηκαν από κοινού. για τις τεράστιες και εγκληματικές ευθύνες της ντόπιας αντίδρασης και του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού. όσα αναφέρονται για το ρόλο του Τσιριμώκου στα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. ότι δήθεν ο Τσιριμώκος "ήταν διατεθειμένος την κατάλληλη στιγμή να τους προδώσει" (τους συντρόφους του της αντιπροσωπείας). Συμφωνούμε μαζί του. που ήθελε με πάθος την ειρήνευση. Λεονταρίτης αντικρούει. ο Σιάντος και ο Παρτσαλίδης εάν επρόκειτο να τους ξεγελάσουν με τέτοια κόλπα). Ο Γ. . είναι φαιδρά και αυτό αποδεικνύεται από τα γεγονότα. όμως. του Λίπερ και του Μακ Μίλαν. τι απεκόμισε από τις συνομιλίες του με τους Αγγλους κι εκείνος τα αφηγήθηκε όλα λεπτομερώς στους άλλους". Επειδή η Δεξιά και οι Αγγλοι δεν ετίμησαν την υπογραφή τους. Πάντα . Μάλιστα. ρωτούσε επίμονα κατά την επιστροφή του στη Βάρκιζα τον Τσιριμώκο. Λεονταρίτη. Αυτό. όχι γιατί αναζητούμε την εξήγηση των ιστορικών γεγονότων στην ανακάλυψη κάποιας προδοσίας.εννοείται παίρνοντας υπόψη το ιστορικό πλαίσιο των συνθηκών.παρασκηνιακή αυτή κίνηση (ούτε ήσαν τόσο αφελείς ο Σαράφης. Λεονταρίτη. για την παρέμβαση και τις παρατηρήσεις του. στα περισσότερα απ' όσα αναφέρει. Με βάση. Λεονταρίτης υπαινίσσεται. δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε. δεν μπορεί και ούτε πρέπει να μας αποτρέπει από την όποια εκτίμηση της πολιτικής και τακτικής του ΕΑΜικού κινήματος και του ΚΚΕ. Η απάντηση του "Ριζοσπάστη" Ευχαριστούμε τον Γ. τα στοιχεία που υπάρχουν και παίρνοντας υπόψη τις συνθήκες εκείνης της εποχής. όπως ο Γ. επίσης. με τον Γ. αυτό δε σημαίνει ότι τα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας (ο Τσιριμώκος ή οποιοσδήποτε άλλος) "πρόδωσαν"".

επίσης. ανεξαρτήτως αν και πόσο ο ρόλος του αυτός ήταν καθοριστικός ή όχι για την κατάληξή τους. Καμιά προδοσία ή πολιτική επιλογή του Τσιριμώκου . Το κύριο. Και προς απόδειξη αυτού.δεν μπορεί να δικαιολογήσει το γεγονός ότι οι κομμουνιστές αντιπρόσωποι έκαναν απαράδεκτες υποχωρήσεις.στο ρόλο που έπαιξε ο Η. Λεονταρίτη.για ευνόητους λόγους .στα πλαίσια της πολιτικής κατάστασης και των συσχετισμών εκείνης της εποχής . Πιστεύουμε. παραπέμπουμε στο δημοσίευμά μας. Γνώμη μας είναι ότι. Ισχυρίζεται ότι ο Τσιριμώκος δεν ήρθε σε καμιά συνδιαλλαγή με τους Εγγλέζους. χωρίς αυτό να σημαίνει πως συμφωνούμε με μια σειρά άλλες εκτιμήσεις του Γ. που έχουν γίνει δημόσια γνωστά και έχουμε στη διάθεσή μας. Ας συμφωνήσουμε ότι οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι γνώριζαν για κάποιες επαφές του Τσιριμώκου με τους Εγγλέζους. Το αντίθετο. Ο Γ. όμως. Κι εδώ βρίσκεται η διαφωνία μας με τον Γ. της Τρίτης 12/11/96. η ευθύνη των τελικών επιλογών βαραίνει τους ηγέτες του ΚΚΕ. ανεξαρτήτως του Τσιριμώκου και της στάσης που κράτησε. που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις της Βάρκιζας. ήταν εν γνώσει του Σιάντου και των υπολοίπων ΕΑΜιτών αντιπροσώπων.Στην απάντησή μας περιοριζόμαστε . με τους Εγγλέζους και τον Δαμασκηνό. Εμείς λέμε ότι ήρθε. αυτό δε σημαίνει ότι ο Τσιριμώκος δεν έπαιξε κανένα ρόλο στα πράγματα. Λεονταρίτη. πουθενά δεν ισχυριστήκαμε ότι για την αποτυχία της Βάρκιζας φταίει ο Τσιριμώκος με το ρόλο που έπαιξε. Κι εδώ τα στοιχεία είναι συντριπτικά και πολύ περισσότερα απ' όσα εμείς αναδημοσιεύσαμε στα πλαίσια του αφιερώματος για το Δημοκρατικό Στρατό. γιατί αυτό αποδεικνύουν τα ιστορικά στοιχεία. είναι τι στάση κράτησε σ' αυτές τις επαφές ο Η. Ομως. Τσιριμώκος.αρχικά είχε αντίρρηση με τη συμμετοχή του Τσιριμώκου στην ΕΑΜική . Κατ' αρχήν. μάλιστα. Τσιριμώκος στη Βάρκιζα. χωρίς καν να έχουν την έγκριση των κομματικών οργάνων και των οργάνων του ΕΑΜ. ότι το κύριο δε βρίσκεται στο αν οι επαφές του. κρυφά και πίσω από τις πλάτες των υπόλοιπων μελών της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας. Λεονταρίτης γνωρίζει ότι η ντόπια αντίδραση προφανώς με την καθοδήγηση των Αγγλων .

ούτε βεβαίως και αβασάνιστα. αν υπάρξουν στοιχεία. πρώτοι θα εγκαταλείψουμε όσα πιστεύουμε για τη στάση του ηγέτη της ΕΛΔ στη Βάρκιζα. επιμένοντας να συμμετέχουν σ' αυτήν μόνο κομμουνιστές. με το επιχείρημα ότι οι αποφάσεις της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας στη Βάρκιζα πάρθηκαν από κοινού. Αραγε. επίσης. τον Η. Αρκούμαστε σ' αυτές τις σκέψεις επί του παρόντος και ευελπιστούμε ότι ο Γ. Λεονταρίτης παρακάμπτει. όσα λένε τα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών) και εμφανίζει ψευδώς τον ηγέτη της ΕΛΔ. μήπως. Λεονταρίτης τα παρακάμπτει. Είναι λογικό κάτι τέτοιο. που να ανατρέπουν τα ήδη γνωστά. Ομως. όμως. όμως . χαρακτηρίζοντάς τα φαιδρά. γράφοντας όσα εμφανίζονται στα αρχεία τους. ότι έδωσε δείγματα γραφής της στάσης που θα κρατούσε. ορμώμενοι από ταπεινά ελατήρια. στους μέλλοντες ιστορικούς. ως κρυφό σύμμαχο της Αγγλίας. όσο πικρή κι αν είναι. Στη συνέχεια. την αλήθεια όσων ο Λίπερ έγραφε. Λεονταρίτης θα έχει κατανοήσει ότι όσα γράψαμε για τον Η. Ολα αυτά. `Η. ο Γ. Τα στοιχεία λένε ότι ο Τσιριμώκος έδωσε υποσχέσεις. για το ρόλο του Τσιριμώκου. Δε βρίσκεται. γιατί. Λένε. Κι εμείς. εκεί το θέμα κι ούτε εμείς αρνηθήκαμε ότι οι αποφάσεις πάρθηκαν από κοινού. επίσης. για τη στάση που θα τηρούσε στα επίμαχα ζητήματα της αμνηστίας και της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση.άλλαξε γνώμη.και αφού είχαν μεσολαβήσει οι επαφές του ηγέτη της ΕΛΔ με τον Δαμασκηνό και τους Βρετανούς παράγοντες . Τσιριμώκο δεν τα γράψαμε. Για να αρνηθείς. Ο Γ. η αλήθεια πρέπει να λέγεται. Τσιριμώκο. απευθυνόμενος προς τους προϊσταμένους του (δηλ. προδίδοντας όλη την τακτική που θα κρατούσε η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στις διαπραγματεύσεις. στα απόρρητα τηλεγραφήματά του στο Φόρεϊν Οφις. .αντιπροσωπεία. τότε.λόγο να ψεύδεται. όμως. θα πρέπει να αποδείξεις πως ο Βρετανός πρεσβευτής είχε κάποιο τουλάχιστον . πρέπει να φανταστούμε ότι οι Βρετανοί φρόντισαν να προβοκάρουν.

Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ τήρησαν τους όρους της συμφωνίας. οργανώσεις εξαπολύουν κύμα αλλά δεν τρομοκρατίας. . με τη βοήθεια και καθοδήγηση των Άγγλων ιμπεριαλιστών. για να κερδίσει χρόνο και να οργανώσει το μεταπολεμικό κράτος της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας από δοσιλόγους και συντηρητικά στοιχεία. όχι μόνο τους παραβίασε και τους ποδοπάτησε. η δοσίλογη Δεξιά.H φωτογραφία είναι από το λεύκωμα του ΣΠ. την ελεύθερη εκδήλωση των πολιτικών φρονημάτων. ΜΕΛΕΤΖΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Τρομοκρατία εξαπολύει η αντίδραση Η Συμφωνία της Βάρκιζας 1945: Οι μοναρχοφασιστικές υπογράφτηκε. ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες. Αντίθετα. υποχρεώνοντας τους μαχητές του ΕΛΑΣ να παραδώσουν με συντριμμένη καρδιά . το σεβασμό των ατομικών ελευθεριών και την κατάργηση κάθε ανελεύθερου νόμου. την ισοτιμία και δημοκρατία για όλους. αλλά χρησιμοποίησε το γεγονός αυτό. η συντριβή του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και η μετατροπή της Ελλάδας σε προτεκτοράτο του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού. προγεφύρωμά τους στα Βαλκάνια. Η αξιοπρέπειά τους συμφωνία προέβλεπε την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. αναγκάζοντας τους εφαρμόστηκε από αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης τη δοσίλογη Δεξιά να καταφύγουν στα βουνά για να και τους Αγγλους σώσουν τη ζωή τους και την προστάτες της. Πρώτιστος στόχος της. όπλα. κατά των κατακτητών και των συνεργατών τους.τα τιμημένα στις μάχες.

Μαγγανά. ομαδικές δολοφονίες. Στην Πελοπόννησο . Στα χρόνια αυτά. κ. ταγματασφαλίτες. Σέρρες. συγκρότησε ένα τεράστιο παρακράτος με δυνάμεις κρούσης. Βουρλάκη. Κόρινθο . σε όλη τη Μακεδονία. Διάφορες ληστοσυμμορίες.Λούλης . Αντών Τσαούς. που εφάρμοζαν τη σφαγή και τη λεηλασία. τις συλλήψεις. Μέσα σ' ένα χρόνο. Οι συμμορίες αυτές αποτελούνταν από δοσίλογους. Γρηγοριάδης δέχτηκαν επιθέσεις από δεξιούς τρομοκράτες και τραυματίστηκαν. που περιόδεψε τη Μακεδονία. Σκότωναν. Δράμα. εξαπολύθηκε αιματηρό τρομοκρατικό όργιο κατά των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Στις διώξεις. συνεργάτες των κατακτητών. Καλαμπαλίκη. δρούσαν στην Ελλάδα 166 μικρές και μεγάλες συμμορίες. με την υπόδειξη και καθοδήγηση των Αγγλων. την εξόντωση του ΕΑΜικού κινήματος και της Αριστεράς.. με τις συμμορίες του. ότι "οι μοναρχοφασιστικές οργανώσεις ασκούν φρικιαστική τρομοκρατία. Εκτός από τις επίσημες κρατικές δυνάμεις (που δεν τους επαρκούσαν) το κράτος. στους δημοσιογράφους. Στην Αλεξανδρούπολη συνέλαβαν 200 στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ.Πάτρα.Ν. συνέχιζαν το τρομοκρατικό και δολοφονικό όργιο ο Τσαούς Αντών. στα βασανιστήρια συμμετέχουν και άνδρες των Σωμάτων Ασφαλείας". Εγιναν ομαδικές συλλήψεις. άγρια βασανιστήρια. Ο καθηγητής Α. κακοποιούς. βιάστηκαν 165 γυναίκες και κούρεψαν σύριζα τα μαλλιά σε εκατοντάδες άλλες ΕΠΟΝίτισσες.οι ηγέτες του ΕΑΜ. ένοπλες φασιστικές ομάδες.ά. Πασαλίδης . βίαζαν γυναίκες και κορίτσια. Στην Καβάλα. έκαιγαν.Στο στόχαστρο οι αγωνιστές της Αντίστασης Για την εφαρμογή και επιτυχία αυτού του στόχου. . μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. δήλωσε στις 3 Νοέμβρη 1945. όπως των Σούρλα. Σβώλος.

Την ανάκριση και τη σφαγή παρακολούθησε και Αγγλος αξιωματικός. τη βίασαν μέσα σε κρατική υπηρεσία και τελικά την καταδίκασαν για . Ι. Μακαρώνα και τον Γ. η Αστυνομία έκανε χρήση των όπλων. Στο Βόλο συνέλαβαν 11 πατριώτες και τους εκτέλεσαν έξω από την πόλη. Νίκο Σπυρόπουλο και την επομένη. Στη Θεσσαλία. δολοφονείται στο "Ριζοσπάστη". Στον Οι ληστοσυμμορίες είναι Πειραιά έγινε ασύδοτες. που είχε αρνηθεί να πυροβολήσει. ύστερα από τη δολοφονία του τρομοκράτη Μαριόλη. στην πλατεία Ομονοίας. Εκαψαν τα γραφεία του ΚΚΕ στην Καισαριανή και σκότωσαν δύο στελέχη του ΚΚΕ. με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ο χαρτεργάτης. Στην χωριό Μελλία Αθήνα. Ελευθεριάδης και ο αστυφύλακας Παν. οι Σούρληδες έπιασαν και έσφαξαν τον κομμουνιστή δημοσιογράφο Κώστα Βιδάλη. Τον Αύγουστο του 1946 επίθεση στα ο Κώστας Βιδάλης. το επίσημο κράτος της ΕΣΑ συνέλαβε την δασκάλα Πέπη Καραγιάννη. Μπελεζώνης. οι Χίτες κακοποίησαν τους ΕΛΑΣίτες.Στις 17 Οκτώβρη 1945 ομάδα Χιτών δολοφόνησε στην Πάτρα. Την υπέβαλαν σε αφάνταστα βασανιστήρια. συντάκτης του γραφεία του «Ριζοσπάστη». στη διάρκεια της πάνδημης κηδείας του. Γιώση. Στην Αθήνα. τον πιεστή της ΕΑΜικής εφημερίδας "Ελεύθερη Αχα`ϊα". με την ανοχή της Αστυνομίας. που πουλούσαν τον "Ριζοσπάστη". τον Κ.

ανακοίνωσε. Ετσι η Αγγλική Κοινοβουλευτική Αποστολή Κοξ γράφει στην έκθεσή της. Καίνε τις λέσχες της ΕΠΟΝ. ο οποίος θα είχε αρκετά να πληρώσει". ότι ως τότε διώχτηκαν 80.000 άτομα του ΕΑΜ . Ρέντης. το ομολογούν ακόμη και σε επίσημες εκθέσεις διάφοροι πολέμιοι της Αριστεράς και φανατικοί αντικομμουνιστές. ενώ υπήρχαν άλλες 48. τα βασανιστήρια πολλαπλασιάζονται καθημερινά. από τα οποία 40. μέσα σ' ένα χρόνο από την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας. οι φασιστικές συμμορίες αντικατέστησαν το επίσημο κράτος. Σύμφωνα. για τις συμμορίες της Δεξιάς: "Ασχολούνται με την τρομοκρατία των χωριών και εκβιάζουν οποιονδήποτε πλούσιο. για κατοχικά αδικήματα.000 βρίσκονταν στις φυλακές. Τρομοκρατούν. Βιάζουν γυναίκες ή τις υποβάλλουν στην εξευτελιστική "τιμωρία" του κουρέματος. Σπέρνουν τον τρόμο. Κ.Τρομοκρατικές ενέργειες: 6. Στις 10 Δεκέμβρη 1945. που γιόρταζε στο Παναθηναϊκό Στάδιο. ληστεύουν και λεηλατούν περιουσίες. ο υπουργός Δικαιοσύνης.Συλληφθέντες: 70. Οι καταδιώξεις. Εγιναν επιθέσεις στο θέατρο Ενωμένων Καλλιτεχνών και αλλού. Εκβιάζουν. δολοφονούν αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. ήταν: . με τα στοιχεία του ΕΑΜ και της Εθνικής Αλληλεγγύης. οι συλλήψεις. Ομολογίες και αριθμοί Το εγκληματικό αυτό έργο των συμμοριών.413 . ο αιματηρός απολογισμός της κυβερνητικής και παρακρατικής τρομοκρατίας.000 .000 δικογραφίες.192 . Χτύπησαν το λαό.Νεκροί: 1. όμως. για την ένωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα.κατασκοπία. Δρουν ανεξέλεγκτα.ΕΛΑΣ. Στην ύπαιθρο. ως υπόδικοι ή κατάδικοι.

Επιδρομές σε τυπογραφεία: 572 . Στην Καλαμάτα. τα βασανιστήρια. οι βιασμοί γυναικών. Στην Πελοπόννησο.Παράνομα οπλοφορούντες της Δεξιάς: 20. Η Χωροφυλακή συνέλαβε 32 χίτες και τους . Εκαψαν και κατέστρεψαν γραφεία εργατικών σωματείων και οργανώσεων. στη Σπάρτη και το Γύθειο και έκαναν ομαδικές σφαγές. η συμμορία του Μαγγανά. Δημιουργείται κατάσταση μονόπλευρου εμφύλιου πολέμου. το Γενάρη πάλι του '46..000 . εξαπολύθηκε αιματηρό τρομοκρατικό όργιο.Καταδιωκόμενοι δημοκρατικοί πολίτες: πάνω από 100. η τρομοκρατία εντείνεται περισσότερο.567 . Στο Γύθειο δολοφόνησαν 32 φυλακισμένους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Γιώργο Ρουτήρα. οι δολοφονίες.Ληστείες: 6. κατέλυσαν τις αρχές και δολοφόνησαν 4 δημοκρατικούς πολίτες. στις 15 Γενάρη 1946. Οι συμμορίες και οι παρακρατικοί καταλαμβάνουν πόλεις και χωριά. των αγωνιστών και αγωνιστριών της Εθνικής Αντίστασης. Σκότωσαν τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Νάουσας. των εφημερίδων του Κόμματος και του ΕΑΜ.000 ΤΟ 1946 Μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος Το 1946. Συνεχίζονται οι συλλήψεις. που δρούσαν: 166 . ΕΠΟΝιτών.Βιασμένες γυναίκες: 165 . σε όλη την Ελλάδα.Συμμορίες. δυνάμεις της Χωροφυλακής και της Εθνοφυλακής κύκλωσαν την πόλη και συνέλαβαν 400 δημοκράτες. κατά των ΕΛΑΣιτών. Από τον Έβρο έως την Κρήτη. μπήκαν στην Καλαμάτα. με επικεφαλής τον ίδιο. Στη Νάουσα.

κύκλωσαν την Καλαμάτα και αφού μπήκαν στην πόλη. απ' όλη τη Μεσσηνία. σε σχετική ανακοίνωσή της.έκλεισε στο κρατητήριο. την επίθεση ενάντια σε αντιπροσώπους της ΚΕ του ΕΑΜ στην Κόρινθο και το φούντωμα της Χίτικης τρομοκρατίας. κατέλαβαν τα κεντρικά σημεία και πήραν μαζί τους. στο βιβλίο του "Δεκέμβρης Εμφύλιος Πόλεμος 1944-1949": . για την κατάσταση αυτή. υπογραμμιζόταν στην απόφαση. Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να κηρύξει το στρατιωτικό νόμο στους Νομούς Μεσσηνίας και Λακωνίας. μπλόκα και λεηλασίες. με απόφασή του στις 21 Γενάρη 1946. τόνιζε ότι τα γεγονότα της Καλαμάτας ήταν η αρχή γενικού σχεδίου των μοναρχοφασιστών. Χαρακτηριστική απόδειξη του γεγονότος αυτού αποτελεί η επιστολή του Αγγλου στρατηγού Ρόλιγκ. Μπαρτζώτας μιλά για 135 ΕΛΑΣίτες και κομμουνιστές. ως ομήρους. Αλλά η ενέργεια αυτή χρησιμοποιήθηκε από τους Χίτες και τους μοναρχικούς. ενάντια στη δημοκρατική Ελλάδα. Την πρωταρχική και κύρια ευθύνη. χαρακτήριζε τα αιματηρά γεγονότα της Καλαμάτας μοναρχοφασιστικό πραξικόπημα. Το ΕΑΜ έκανε έντονα διαβήματα στον αντιβασιλέα και την κυβέρνηση και απευθύνθηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. 150 δημοκρατικούς πολίτες (τους περισσότερους τους έσφαξαν). για την κατάληψη της εξουσίας. όπου ενεργούσαν σαν στρατός κατοχής. Ο Β. που μαζί με τις δολοφονίες δημοκρατικών πολιτών στη Λακωνία. τη φέρνει η επίσημη αγγλική πολιτική και οι αγγλικές αρχές κατοχής. Η ΚΕ του ΕΑΜ επίσης. κρατούμενους στις φυλακές της Καλαμάτας. για συλλήψεις οπαδών του ΕΑΜ. ζητώντας την άμεση αποχώρηση των αγγλικών στρατευμάτων από την Ελλάδα. στο Βόλο. Γρηγοριάδης. δυο και παραπάνω χιλιάδες οπλισμένοι Χίτες. την οποία αναφέρει ο ιστορικός συγγραφέας Ν. έδειχναν ότι το Μαύρο Μέτωπο καταφεύγει στις μεθόδους εμφυλίου πολέμου. Επειτα απ' αυτό. στη Θήβα. προς τον Ελληνα υπουργό Εθνικής Αμυνας Μαυρομιχάλη.

Στις 26 Ιούλη εκτελέστηκαν στα Γιαννιτσά 6 καταδικασμένοι σε θάνατο. έγιναν οι δύο πρώτες εκτελέσεις δημοκρατικών πολιτών. Την 1η Ιούλη 1946 μπήκαν σε λειτουργία τα πρώτα 11 έκτακτα στρατοδικεία στη Θεσσαλονίκη. η κυβέρνηση της Αθήνας έστρεψε την προσοχή της σε δύο κύρια κατευθύνσεις: Στην παραπέρα ένταση της φασιστικής τρομοκρατίας. από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Εις τας συνεδριάσεις του ανώτατου στρατιωτικού συμβουλίου. όστις δε θα λαμβάνει καμμίαν απόφασιν αντίθετον προς τη συμβουλήν του αρχηγού της στρατιωτικής αποστολής. πέρασε από τη Βουλή το περιβόητο Γ` Ψήφισμα. στα Γιαννιτσά. Ανάμεσά τους και η νεαρή δασκάλα Ειρήνη Γκίνη. Το αιματηρό όργιο εντείνεται Στις 17 Ιούνη 1946. του Σαπρανίδη και του Κελέμη.απ' όσα αφορούν τον στρατό . στις Σέρρες. Και στις 16 του ίδιου μήνα."Εξοχώτατε Ουδείς νόμος ή διάταγμα θα υπογράφεται . άνευ προηγουμένης συνεννοήσεως μετά της αυτού εξοχότητας του Βρετανού πρεσβευτή". στη Λάρισα και τη Φλώρινα. θα δίνει τη συμβουλή του. . Ηταν η πρώτη γυναίκα. στην Αλεξανδρούπολη. το ζήτημα θα παραπέμπεται εις τον Πρόεδρον του Συμβουλίου. που εκτελέστηκε από στρατοδικείο. στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης. Εάν η συμβουλή του αυτή δε γίνει αποδεκτή. στην Κοζάνη. στα Γιάννινα. στην Ξάνθη. Από τις αρχές του 1947. περί εκτάκτων μέτρων.προ της λήψεως των επ' αυτών σχολίων αρχηγού βρετανικής στρατιωτικής αποστολής. Με το Γ` Ψήφισμα νομιμοποιήθηκε το δολοφονικό τρομοκρατικό όργιο της αντίδρασης σε βάρος των δημοκρατικών πολιτών. στο Κιλκίς. για τη συντριβή του λαϊκού κινήματος και στη συγκρότηση και τον εξοπλισμό του στρατού. στη Δράμα.

του Τρίκκερι και της Γυάρου. Παραβιάζεται το οικογενειακό άσυλο και συλλαμβάνονται κατά εκατοντάδες οι δημοκρατικοί πολίτες. γενική γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Αγωνιστών Τραυματιών . "αναμορφωτήριο" πέρασαν 1. Δημιουργήθηκαν τρία ακόμη στρατόπεδα. όπως τον καιρό της Κατοχής.Αναπήρων και Θυμάτων (ΠΕΑΤΑΘ) του ΔΣΕ Το όργιο της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας Οπως καταγράφεται στο υπόμνημα του ΔΣΕ προς τον ΟΗΕ . ναζιστικού τύπου.770 έφεδροι οπλίτες.100 αξιωματικοί και 27. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος αναφέρει ότι από αυτό το. Η Μακρόνησος μετατράπηκε σε εφιαλτικό τόπο βασανιστηρίων δημοκρατικών αξιωματικών και οπλιτών. από την ίδρυσή του μέχρι το 1950. στη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις γίνονται μπλόκα. στον Πειραιά. που κλείνονται στις φυλακές ή στέλνονται στα νησιά της εξορίας. της Μακρονήσου.Στην Αθήνα. Τα κείμενα έγραψε η Χρυσούλα Γκόγκογλου.

Γενάρη του 1945.είναι από κάθε άποψη . 1987. προς την Πιάστηκε και βασανίστηκε από Εξεταστική τον ΕΔΕΣ στην Κέρκυρα. το Επιτροπή του ΟΗΕ. που ο Εμφύλιος γενικεύεται . τα πόδια του 14/3/1947 (Το έπαθαν γάγγραινα και του τα υπόμνημα έχει έκοψαν εκδοθεί από τις εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. Το υπόμνημα καταγράφει στοιχεία για την τρομοκρατία σε 16 νομούς της Ελλάδας και για το χρονικό διάστημα από το 1945 (μετά τη Βάρκιζα) έως και τα τέλη 1946. που διεξήγαγαν η ντόπια αντίδραση και οι Εγγλέζοι. Τα στοιχεία που περιέχει .είναι περισσότερο ενδεικτικά.και μέχρι το 1947.δεν ήταν δυνατό να καταγραφούν πλήρη στοιχεία για τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία και τον μονόπλευρο. Από τα με ημερομηνία βασανιστήρια. με τίτλο "Ετσι άρχισε ο Εμφύλιος"). γιατί σε κείνες τις συνθήκες δε θα μπορούσαν να είναι πλήρη .Αναμφισβήτητα. Μια σημαντική πηγή καταγραφής της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας αποτελεί αναμφίβολα και το υπόμνημα του ΔΣΕ Χαράλαμπος Χατζηγεωργιάδης. στις συνθήκες που επικρατούσαν μετά τη Βάρκιζα . αντιΕΑΜικό αντικομμουνιστικό εμφύλιο πόλεμο.

με βάση το υπόμνημα.ανατριχιαστικά και αποκαλυπτικά για το ποιοι οδήγησαν στον εμφύλιο πόλεμο. . Για το Νομό Φλώρινας καταγράφονται: Δολοφονίες: 22 Βασανισμοί: Αγνωστος αριθμός (στο υπόμνημα αναφέρονται 20 πολύ χαρακτηριστικές περιπτώσεις). Οι 15 απ' αυτούς συνέχισαν να δρουν και μετά την κήρυξη του εμφυλίου πολέμου.275 Φυλακίσεις: 853 Εξορίες: 103 Εκπατρισμοί: 439 Βιασμοί: 41 Λεηλασίες: Στην πόλη της Καστοριάς και σε 78 χωριά. Στο Νομό Καστοριάς.000 κατοίκους. στο νομό. Καταγράφονται ακόμη 20 περιπτώσεις αρχηγών τέτοιων συμμοριών. από τους οποίους 9 ήταν συνεργάτες των κατακτητών στα χρόνια της Κατοχής και 1 ήταν αξιωματικός του ΕΔΕΣ. αναφέρονται περιοχές που σήμερα ανήκουν στους Νομούς Καστοριάς και Φλώρινας και όπου τότε ασκήθηκε η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. δρούσαν μοναρχοφασιστικές συμμορίες. που συνολικά αριθμούσαν 536 άτομα. Επίσης. Ας τα δούμε συγκεκριμένα: Περιοχή Αρχηγείου Γράμμου του ΔΣΕ Στο υπόμνημα. το υπόμνημα καταγράφει: Δολοφονίες: 43 Βασανισμοί: 1. τα οποία αναφέρονται ονομαστικά. που τότε είχε 46.

Απ' αυτούς 6 Με τέτοια σημειώματα. Τα στοιχεία τρομοκρατίας που καταγράφει το υπόμνημα σ' αυτές τις περιοχές έχουν ως εξής: . ενώ 2 ήταν στελέχη ακροδεξιών κομμάτων και ο 1 ήταν ο νομάρχης της Φλώρινας.Φυλακίσεις: 2. Βο`ϊου. που αναφέρονται ονομαστικά. Βερμίου και Χασίων του ΔΣΕ Οι περιοχές που αναγράφονται σ' αυτό το κεφάλαιο του υπομνήματος βρίσκονται σήμερα στους Νομούς Κοζάνης. Περιοχές Αρχηγείων Βεντζίων Κοζάνης.441 Εξορίες: Περίπου 200 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 19 Λεηλασίες: Στην πόλη της Φλώρινας και σε 43 χωριά. τα κρατικά συνέχισαν τη όργανα εφοδίαζαν τους δράση τους και τρομοκράτες μετά τη Συμφωνία μετά την έναρξη της Βάρκιζας του Εμφυλίου. οι οποίοι ήταν στο σύνολό τους συνεργάτες των κατακτητών στα χρόνια της Κατοχής. καταγράφονται συμμορίες από 925 συνολικά άτομα και 14 περιπτώσεις αρχηγών συμμοριών. Ημαθίας και Πέλλης. Γρεβενών. Επίσης.

941 Φυλακίσεις: 1. .056 Φυλακίσεις: 591 Εξορίες: 124 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 4 Λεηλασίες: Στις πόλεις Γρεβενά και Νάουσα και σε 139 χωριά. Τύρναβο και σε 112 χωριά. που αναφέρονται ονομαστικά. Κατερίνη. Μαυροβουνίου του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφει το υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Λαρίσης και Πιερίας. Λάρισα. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία που καταγράφει το υπόμνημα σ' αυτές τις περιοχές έχουν ως εξής: Δολοφονίες: 355 Βασανισμοί: 1.184 Εξορίες: 441 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 80 Λεηλασίες: Στις πόλεις Αγιά. Κισσάβου. Νοτίου Ολύμπου.Δολοφονίες: 58 Βασανισμοί: 2. Περιοχές Αρχηγείων Πιερίων Ολύμπου. Το υπόμνημα δε δίνει συγκεκριμένα στοιχεία για τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Ελασσόνα. που αναφέρονται ονομαστικά.

107 Εξορίες: 305 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 40 Λεηλασίες: Στις πόλεις Γιάννενα. Καρδίτσας και Αρτας. Φιλιάτες και σε 146 χωριά. Κόνιτσα.482 Φυλακίσεις: 4. το υπόμνημα αναφέρεται σε δράση μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία είναι τα εξής: Δολοφονίες: 28 Βασανισμοί: 657 Φυλακίσεις: 371 Εξορίες: 53 . τα οποία αναφέρονται ονομαστικά. Περιοχές Αρχηγείων Τζουμέρκων και Κόζιακα Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Τρικάλων.Επίσης. Παραμυθιά. Στο υπόμνημα δεν αναγράφονται συγκεκριμένα στοιχεία για δράση μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Περιοχή Αρχηγείου Ιωαννίνων του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία είναι τα εξής: Δολοφονίες: 196 Βασανισμοί: 3.360 ατόμων. με συνολική δύναμη 1.

Λαμία. Δεν αναφέρονται συγκεκριμένα στοιχεία για μοναρχοφασιστικές συμμορίες.200 Εκπατρισμοί: Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα.Κισσάβου: 9 συμμορίες . Φωκίδας και Ευβοίας. Λεηλασίες: Στις πόλεις Αμφισσα. Λιβαδειά και σε 45 χωριά. Βιασμοί: Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα.Εκπατρισμοί: 35 Βιασμοί: 27 Λεηλασίες: Καταγράφονται επιδρομές σε 61 χωριά. που αναφέρονται ονομαστικά. Περιοχή Αρχηγείου Ρούμελης του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Φθιώτιδας. τα οποία αναφέρονται ονομαστικά. Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα στοιχεία για μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Τα στοιχεία της τρομοκρατίας έχουν ως εξής: Δολοφονίες: Περίπου 350 Βασανισμοί: Περίπου 398 Φυλακίσεις: Περίπου 850 Εξορίες: Περίπου 1. Ο συνολικός απολογισμός Τα συνολικά στοιχεία της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας που αναγράφονται στο υπόμνημα του ΔΣΕ προς την Επιτροπή του ΟΗΕ έχουν ως εξής: Μοναρχοφασιστικές συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Πηλίου: 4 συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Ολύμπου .

ήταν άλλωστε αδύνατο κάτι τέτοιο .Βιασμοί: 211 Να σημειώσουμε. αλλά κυρίως γιατί πρόκειται για ομολογίες που δημοσιοποιήθηκαν στη μετεμφυλιακή περίοδο. Οι παραδοχές αυτές έχουν ιδιαίτερη αξία.το μέγεθος των υλικών καταστροφών. όχι μόνο γιατί προέρχονται από τον αντίπαλο.Κόζιακα: 8 συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Αγράφων: 11 συμμορίες Τρομοκρατικό όργιο .Φυλακίσεις: 10. ότι στο υπόμνημα δεν καταγράφεται .Επιδρομές .Περιοχή Αρχηγείου Χασίων .426 .Βασανισμοί: 9.395. 385 .Εξορίες: 2. που θέλησαν να ιστορίσουν την εποχή εκείνη. Σημείωση: Τα στατιστικά στοιχεία που αναγράφονται εδώ κατά το Αρχηγείο του ΔΣΕ.397 .Δολοφονίες: 1.λεηλασίες: Σε 16 πόλεις και 624 χωριά . σε συνθήκες δηλαδή που το αντικομμουνιστικό μένος και . τέλος. καθώς και τα συνολικά στατιστικά στοιχεία του υπομνήματος του ΔΣΕ είναι παρμένα από το Βιβλίο "Ετσι άρχισε ο Εμφύλιος". Ομολογίες των αντιπάλων Τον μονόπλευρο εμφύλιο πόλεμο κρατικών και παρακρατικών οργανώσεων.Εκπατρισμοί: 474 . αναγκάστηκαν να παραδεχτούν στα γραπτά τους και αδιάλλακτοι αντικομμουνιστές.059 .Απόπειρες δολοφονίας: 69 . κατά του ΕΑΜικού κινήματος και του ΚΚΕ.809 . σελ.

Θεσσαλίαν: Καλαμπαλίκης. Πρέπει βέβαια να ληφθεί υπόψη. Αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις ήταν πρόσκαιροι στρατιωτικαί μονάδες ασύντακτοι. Βελέντζας. 153 . Εις την περιοχήν Χρυσουπόλεως . β) Εις την Στερεάν Ελλάδα και Θεσσαλίαν Εις την Α. Πανταλέων. χωρίς πειθαρχίαν και . γ) Εις την Ηπειρον Εις Λάκα Σούλι: Καλιοδημήτρης. Κάτσιος. δ) Εις την Μακεδονίαν: Εις την περιοχήν Δράμας: Αντών Τσαούσης (Φωστηρίδης). Εις Καλάμας: Κατσαρέας και μετά τον θάνατόν του Γερακάρης και Καμαρινέας. Ταμπούρος. Εις Θεσπρωτίαν: Μπαλούμπας. Αθήνα 1956.αν και έχουν τη δική τους ξεχωριστή αξία .πράγμα φυσικό για τη μετεμφυλιακή περίοδο προσδίδουν στην αντικομμουνιστική .δεν περιέχουν ολόκληρη την αλήθεια και .αντιΕΑΜική τρομοκρατία το χαρακτήρα της εθνικής προσφοράς. σελ.1949".ψεύδος κυριαρχούσε.155): "Αι κυριώτεροι ένοπλοι ομάδες εθνικοφρόνων οργανώθηκαν: α) Εις την Πελοπόννησον Εις Λακωνίαν: Μαγγανάς. Μαϊμάνης. Μπίζης. υποστράτηγος (από το βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών 1945 . Κόζιακα: Κουκουμτζής. Τσαντούλας. Τρικάλων. Εις περιοχάς Καλαμπάκας. Εις περιοχήν Φθιώτιδος: (Λαμία) Βουρλάκης. Ζαφειρόπουλος. Εις την Δ. Ας παρακολουθήσουμε όμως ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτών των ομολογιών.Καβάλλας: Κάπας και Βαγγέλης. Θεσσαλίαν: Σούρλας. Οι ομολογίες ενός στρατηγού Δ. ότι αυτές οι παραδοχές .

ο οποίος θα είχε αρκετά να πληρώση". εννοεί το ΚΚΕ και τον ΔΣΕ) αι ομάδες αυταί μεγάλως συνέβαλον εις την ανάπτυξιν του συμμοριτισμού: "Με τη σαδιστικήν των συμπεριφοράν είναι οι κύριοι στρατολόγοι του σημερινού Δημοκρατικού Στρατού". εννοεί τις ένοπλες ομάδες καταδιωκόμενων πρώην ΕΛΑΣιτών και προοδευτικών πολιτών) και κυρίως η δράσις των εστράφη κατά των οπαδών του ΕΑΜ. Του Αρχηγού Χωροφυλακής Συν/ρχου Μαλιράκη: "Η Χωροφυλακή.συνοχήν. αφ' ετέρου λόγω ανεκτικότητας των κατωτέρων οργάνων της Χωροφυλακής και τούτο διότι ταύτα έχουν συνδεθή με μέλη εθνικών οργανώσεων". Εν τούτοις "είναι γεγονός ότι αύται ουδέποτε ήλθον εις μάχην με τους κομμουνιστάς. Αλλες ομολογίες Τα τμήματα της Χωροφυλακής έναντι των μη νόμιμων τούτων ενόπλων οργανώσεων ετήρουν στάσιν ανοχής ή συνεργάζοντο.σ. αλλ' ασχολούνται με την τρομοκρατίαν των χωρικών και τον εκβιασμόν οιουδήποτε πλουσίου. β.σ. είναι αυθαιρεσίαι εις βάρος της τάξεως και αντιποίησις της εξουσίας των οργάνων της τάξεως. . διά τας παρανόμους ενεργείας του Μαγγανά εις Καλάμας τον Ιανουάριον του 1946: "Πρέπει να αντικατασταθούν αι δυνάμεις της Χωροφυλακής. Ο απολογισμός του έργου των. διότι τα μέλη των εθνικών οργανώσεων προβαίνουν εις εκνόμους ενεργείας ελαφράς μορφής εναντίον ΕΑΜικών. ως αποδεικνύεται εκ των εκθέσεων: α. ενώ αμείλικτα και ακατάπαυστα εξετέλεσε το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Αριστεράς. κατά πλειονότητα. Του Συν/ρχου Πεζικού Παπαδόπουλου Ν. Κατά τους συμμορίτας (σ. Κατά την έκθεσιν της Κοινοβουλευτικής Αγγλικής Αποστολής Κωξ αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις προσεπάθουν να παρεμποδίσουν την εξάπλωσιν του Κομμουνισμού. αφ' ενός διά λόγους αντεκδικήσεως. Απέφευγον τον αγώνα κατά των συμμοριακών μονάδων (σ.

αναφέρει επίσης για τη στάση της Χωροφυλακής απέναντι στις μοναρχοφασιστικές συμμορίες: "Στάσις έναντι Παρακρατικών οργανώσεων: Τα κατώτερα στελέχη της Χωροφυλακής δεν ετήρησαν την αρμόζουσαν στάσιν έναντι των παρακρατικών τούτων οργανώσεων και διά της ανοχής των συνέτειναν εις την επιδείνωσιν της καταστάσεως και υπήρξαν υπαίτιοι φόνων αθώων πολιτών και ληστειών. Η λύσις αύτη πολλάς παρουσίαζεν αδυναμίας και ιδία την έλλειψιν πειθαρχίας και την εκτροπήν εις τινάς περιπτώσεις εις αντεκδικήσεις. Καραγιάννης. σελ. σελ. Ο Δ. "Μάχαιρα εις το κομμουνιστικόν υπογάστριον" Γ. η οποία ενώ μέχρι σήμερον ουδέν απολύτως συνεισέφερεν εις τον αγώνα.δεν εύρεν ακόμη την ψυχικήν διάθεσιν και δύναμιν να εκτελέση μετά του αυτού σθένους και της αυτής σταθερότητος το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Δεξιάς". Αθήνα 1964. γ. τουναντίον παρενέβαλε πλείστα όσα εμπόδια και απέβη κυριολεκτικώς μάστιξ της Λακωνίας διά των λεηλασιών. διαπραχθησών υπό των παρακρατικών τούτων οργανώσεων". Το δράμα της Ελλάδος". βιαιοπραγιών. ηθικώς διά οπλισμού. αντιστράτηγος (από το βιβλίο του "1940 . Του Στρατηγού Στανώτα: "Δυστυχώς η Πελοπόννησος και δη η Λακωνία. των τοπικών συνθηκών.1952. αίτινες έδρων αποτελεσματικώτερον των στρατιωτικών αποσπασμάτων. των προσώπων και πραγμάτων. 225): "Ετέρα ενέργεια διά την παρεμπόδισιν της κομμουνιστικής προπαρασκευής. είχε το ατύχημα να διατηρή μίαν σοβαροτάτην τοιαύτην παρακρατικήν οργάνωσιν. πυρομαχικών και ελευθερίας ενεργείας. 84. ως γνώσται του εδάφους. του αναίτιου φόνου γερόντων και γυναικών και του εύκολου πλουτισμού των αρχηγών της"". των διαφόρων αντικομμουνιστικών ομάδων. Ζαφειρόπουλος στο ίδιο βιβλίο του. ήτο και η ενίσχυσις υπό των μικρών Αξ/κών συγκεκαλυμμένως. πλην όμως υπήρξεν αύτη μία μάχαιρα εις το .

που διοικούσε ο ίδιος . Εις τον Εισαγγελέα Εφετών Ναυπλίου.Α) τα οποία τόσον αποτελεσματικά συμβάλωσιν μέχρι σήμερον εις την Εθνικήν Ασφάλειαν". 55 όπου διηγείται την είσοδο της 8ης ταξιαρχίας της Εθνοφυλακής . όστις διεμαρτυρήθη.1950. στις 2/3/1945): "Κατευθύνθην αμέσως εις τας φυλακάς.Ε.στην Τρίπολη. εξελιχθέντων τελικώς εις Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης (Τ. ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Η ανασυγκρότηση του λαϊκού κινήματος και του ΚΚΕ . σελ.κομμουνιστικόν υπογάστριον. διότι κατά την γνώμην του έπρεπε η αποφυλάκισις να γίνη μόνον κατόπιν εκδόσεως αποφυλακιστηρίων από τας δικαστικάς αρχάς. Τραγική πορεία". Πετζόπουλος (από το Βιβλίο του "1941 . Ανοιξα άνευ χρονοτριβής τας πύλας και τους απέλυσα. όπου εκρατούντο τότε εκατό περίπου αξιωματικοί και πλήθος εθνικοφρόνων πολιτών. Αθήνα 1953. Αι αντικομμουνιστικαί αύται ομάδες προσέφεραν μεγάλας εις την πατρίδαν υπηρεσίας και υπήρξαν οι πρόδρομοι των κατά την διάρκειαν του συμμοριτοπολέμου δημιουργηθέντων εθελοντικών Λόχων και Ταγμάτων εξ ενόπλων πολιτών. απάντησα: "Ολοι οι αποφυλακισθέντες εκρατούντο παρανόμως υπό του ΕΑΜ και ότι κράτος του ΕΑΜ δεν υπήρξεν ποτέ διά να το σεβασθή κανείς". Η ενέργεια αυτή έδωσε θάρρος εις τους δοκιμασμένους κατοίκους της περιοχής και ενεφύσησεν άνεμος αισιοδοξίας εις τους λιπόψυχους". Η Εθνοφυλακή στο πλευρό των δοσιλόγων Θ.

εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ. Το ΚΚΕ και το μαζικό κίνημα έπρεπε να αναδιοργανωθούν και να ξαναβγούν δυναμικά στο προσκήνιο. Οργανώσεις της Δεξιάς. η 11η και η 12η. Η κατάσταση αυτή έπρεπε να αντιμετωπιστεί.δεν πήραν κανένα μέτρο που να εξασφαλίζει την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. 21). ύστερα από την έξαλλη αρθρογραφία του Τύπου της Δεξιάς και την ανοχή της αστυνομίας ή μάλλον την ενθάρρυνσή τους. των δημοκρατικών πολιτών και των κομμουνιστών. χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν τις συμφωνίες που έγιναν. Σαράφη: "Μετά τη Βάρκιζα".γράφει ο αρχηγός του ΕΛΑΣ Στ. των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ισονομία.δεν ήταν καθόλου καλή.Μετά τη Βάρκιζα. Με το δύσκολο και σύνθετο αυτό έργο ασχολήθηκαν δύο Ολομέλειες της ΚΕ του Κόμματος. ενεργούσαν επιθέσεις εναντίον ατόμων της Αριστεράς. φθάνοντας έως την απαγωγή και την εξαφάνισή τους. Η αρχή της αναδιοργάνωσης Η 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Η πρώτη προσπάθεια αναπροσαρμογής του ΚΚΕ στη νέα κατάσταση έγινε με την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του που . Φυσικά εκτελούνταν κρυφά από τους τρομοκράτες της Δεξιάς και ιδιαίτερα της "Χ"" (Στ. η ντόπια αντίδραση και οι Εγγλέζοι που υποτίθεται ότι ήταν οι εγγυητές τήρησης της συμφωνίας . την προστασία των ατομικών ελευθεριών. εξαπόλυσαν ένα άγριο κυνηγητό σε βάρος των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. "Η κατάσταση στην Αθήνα . καθώς και το 7ο Συνέδριο. Επιβάλλοντας το δίκαιο του νικητή. Σαράφης . σελ.

Στην εφαρμογή της όμως. "Είχαμε μια σωστή πολιτική .που μας σήκωσε στα μεσούρανα.τι αφορά τα λάθη η Ολομέλεια εκτίμησε ότι τα σοβαρότερα . Εσφαλμένη πολιτική γραμμή σε καμιά περίπτωση δεν μπορούσε να δημιουργήσει αυτό το τεράστιο κίνημα αντίστασης.τι αφορούσε την οργάνωση και ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος. o Η εκλογή Πολιτικού Γραφείου.10 Απρίλη του '45. που έκανε ο Γ. . και στις πιο κρίσιμες καμπές κάναμε σοβαρά λάθη. εκδόσεις ΣΕ.πραγματοποίησε τις εργασίες της στο διάστημα 5 . Αυτά μας εμπόδισαν να φτάσουμε στη μεταπολεμική περίοδο με περισσότερα ατού για λαϊκές λύσεις". (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. 425). Ιδιαίτερα για το Λίβανο τονίστηκε ότι "δεν ανταποκρίνονταν στο συσχετισμό δυνάμεων και δεν κατοχύρωνε όσο έπρεπε την πραγματοποίηση της εθνικής ενότητας και την ομαλή . δεν περιορίστηκε στην εξέταση της περιόδου από την 10η Ολομέλεια και μετά.Η σύγκληση του 7ου Συνεδρίου του Κόμματος.και μάλιστα δεξιού χαρακτήρα .Η οργανωτική ανάπτυξη του Κόμματος και η προσαρμογή της οργανωτικής του πολιτικής στη νέα πραγματικότητα.λάθη ήταν οι συμφωνίες του Λιβάνου και της Γκαζέρτας. Σε ό. τόμος Ε` σελ. Εκεί συζητήθηκαν και λήφθηκαν αποφάσεις πάνω στα εξής θέματα: . .Η δράση του Κόμματος από την 10η Ολομέλεια και τα καινούρια καθήκοντά του στη νέα κατάσταση που είχε διαμορφωθεί. Μια πρώτη αυτοκριτική προσέγγιση Η εισήγηση. αριστερά και δεξιά. εκτιμήθηκε ότι η πολιτική του ΚΚΕ ήταν σωστή. αλλά συμπεριέλαβε συνοπτικά όλη την κομματική δουλιά από την έναρξη της κατοχής και μετά. Για την περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και σ' ό.τόνισε ο Σιάντος . Σιάντος πάνω στο πρώτο θέμα.

σελ. όσο χρειαζόταν. σε βάρος των φιλικών σχέσεων της Ελλάδας με τις δημοκρατικές χώρες".. τη ζωντανή λειτουργία των κομματικών οργανώσεων κ. στην υπερεκτίμηση των δικών μας δυνατοτήτων και κυρίως στην έλλειψη. τη συλλογικότητα. η Ολομέλεια εξέτασε την εσωτερική κατάσταση της χώρας και τα λαϊκά προβλήματα που υπήρχαν. σελ. αλλά να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες με τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό.δημοκρατική εξέλιξη από την επιβουλή της αντίδρασης". της προόδου του πολιτισμού και της ευημερίας του ελληνικού λαού. για τη δημοκρατική αναγέννηση.τι αφορά το 7ο Συνέδριο αποφασίστηκε να . που είχε διαμορφωθεί. Ακόμη καθορίστηκε ότι "βασικός πολιτικός σκοπός του ΚΚΕ είναι η πάλη για το ξερίζωμα του φασισμού. ώστε "να μην σπάσει". Σε ό. Στο θέμα της οργανωτικής ανασυγκρότησης του Κόμματος η Ολομέλεια τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη τήρησης των αρχών λειτουργίας του. 258). 256).κ. Τσόρτσιλ. την κομματική δράση στις μάζες και την επαφή μ' αυτές. Η δράση στις νέες συνθήκες Σχετικά με τη νέα κατάσταση. η Συμφωνία της Βάρκιζας χαρακτηρίστηκε "συμφωνία ανάγκης. Για το ΕΑΜ τονίστηκε ότι πρέπει να προσεχτεί σαν κόρη οφθαλμού και να γίνει το παν. 425). τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. στο ίδιο. για τη λαϊκή δημοκρατία" (στο ίδιο. πολιτικής ευλυγισίας" (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. για την εξασφάλιση της δημοκρατικής εξέλιξης. Τέλος. σελ. της ανοικοδόμησης του τόπου.ο. Για τα Δεκεβριανά η ολομέλεια εκτίμησε ότι έγιναν λάθη στρατιωτικά και πολιτικά αριστερού χαρακτήρα "που οφείλονται στην όχι σωστή εκτίμηση των διαθέσεων και του ρόλου της αγγλικής κυβέρνησης του κ. στην υποτίμηση των δυνάμεων της αντίδρασης. ένα μίνιμουμ ελευθεριών για τη δράση" (στο ίδιο. επισήμανε τον κίνδυνο αναβίωσης του εθνικισμού και του σοβινισμού και υπογράμμισε ότι "η παλινόρθωση της μοναρχίας αποτελεί τον πιο σοβαρό κίνδυνο διαιώνισης και όξυνσης του εσωτερικού διχασμού σε βάρος της ησυχίας.

καθώς κι εκείνα των άμεσων διεκδικήσεων για μια ανθρώπινη. Μ. Χρ. η Ολομέλεια εξέλεξε ΠΓ της ΚΕ αποτελούμενο από τους: Γ. ελεύθερη. Σιάντο. "ΕΡΓΑΣ".λαϊκό κίνημα μπήκε σε μια νέα φάση ανασύνταξης και ανάπτυξης των δυνάμεών του. Χατζηβασιλείου. Αναστασιάδη. Και το αποκορύφωμα έφτασε. με τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. δημοκρατική ζωή. Σταθμός σ' αυτή την πορεία αναμφισβήτητα υπήρξε ο γιορτασμός της Πρωτομαγιάς του '45. Ρούσο. Ζεύγο. ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Ιωαννίδη. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά με δεκάδες προσυγκεντρώσεις. Ζαχαριάδης. τραγουδώντας τα τραγούδια της αντίστασης και του αγώνα.Κάπα . Λ. Νέα ώθηση προς τα μπρος Στα τέλη Μάη του '45 επέστρεψε στην Αθήνα. Πλουμπίδη. Β. Στρίγκο. Ν. Παρτσαλίδη. Γ. κατευθύνθηκε προς το κεντρικό σημείο των εκδηλώσεων δίνοντας ένα ηχηρό ράπισμα στους αντιπάλους του και αποδεικνύοντας ότι ήταν και πάλι στο προσκήνιο των εξελίξεων. Στ. όταν στις κερκίδες του σταδίου οι ομάδες των εργατών σχημάτιζαν με τα σώματά τους. Τέλος.πραγματοποιηθεί μέσα στο 1945. Γ. την αποτυχία της προσπάθειας διάλυσης του ΕΑΜ και την ανασυγκρότηση του τελευταίου. Η επιστροφή του σκόρπισε κύμα . Για ώρες ολόκληρες η πρωτεύουσα δονούνταν από τα συνθήματα "Κάπα . από το στρατόπεδο του Νταχάου. Οι λαϊκές δυνάμεις ανασυντάσσονται Η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Μετά την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Μπαρτζιώτα και αναπληρωματικό μέλος τον Π. Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο και υπήρξε για την ντόπια και ξένη αντίδραση μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη. το μαζικό . "ΕΑΜ".Εψιλον". Ν. Στο χώρο του σταδίου η κυριαρχία των ΕΑΜιτών και των κομμουνιστών ήταν απόλυτη. σε γιγαντιαίες διαστάσεις τα τρία γράμματα της ελπίδας: Κ Κ Ε. όπου προστέθηκαν και νέες δυνάμεις.

. βιοτεχνών. Ετσι το κίνημα αποκτούσε συγκεκριμένους προγραμματικούς στόχους. τόμος ΣΤ` σελ. όταν κηρύχτηκε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος. Είναι ένας καινούριος τύπος δημοκρατίας. η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ ασχολήθηκε. αγροτών. Το σχέδιο αυτό μεταξύ άλλων υπογράμμιζε ότι "η Λαϊκή Δημοκρατία είναι η εξουσία που εκφράζει τη στενή μαχητική συμμαχία των εργατών. Η επιστροφή του Ζαχαριάδη συνοδεύτηκε με μια νέα ώθηση στη δουλιά του Κόμματος και του ΕΑΜικού κινήματος. Στις 17 Ιούνη του '45 το ΠΓ έδωσε στη δημοσιότητα το Σχέδιο Προγράμματος της Λαϊκής Δημοκρατίας.. το οποίο συζητήθηκε και εγκρίθηκε στη συνέχεια από τα κόμματα και τα όργανα του ΕΑΜ.ενθουσιασμού στις λαϊκές μάζες. Χαρακτηριστικό της εισήγησης του Ζαχαριάδη στην Ολομέλεια. Ιωαννίδης. Εκεί συζητήθηκε επίσης η σχέση Λαϊκής Δημοκρατίας και σοσιαλισμού. Έτσι ουσιαστικά έκλεισε . όπου σταματά η πολιτική καταπίεση από μέρους των εκμεταλλευτών". όπου η εξουσία είναι στα χέρια του λαού. αποφεύγοντας οποιαδήποτε τάση εσωστρέφειας που θα μπορούσε να του στοιχίσει.27/6/1945. καθώς και με τα ζητήματα σύγκλησης του 7ου Συνεδρίου (προετοιμασία ημερήσια διάταξη κλπ. Ζαχαριάδης.) όπου εισηγητής ήταν ο Γ. επίσης. Το Πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας συζητήθηκε και εγκρίθηκε και στην 12η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος που συγκλήθηκε στο διάστημα 25 . με την τρέχουσα κατάσταση και τα καθήκοντα του Κόμματος όπου εισήγηση έκανε ο Ν. που είχε μπροστά του. (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. Η 12η Ολομέλεια Πέραν του Προγράμματος της Λαϊκής Δημοκρατίας. είναι το γεγονός ότι επιδιώχτηκε να προσανατολιστεί το Κόμμα στα προβλήματα. Ο λαός αναγνώριζε στο πρόσωπό του τον ηγέτη και αγωνιστή κατά του φασισμού και δεν είχε ξεχάσει το περίφημο γράμμα του. αλλά και των αποφάσεων που αυτή πήρε. 24). επαγγελματιών. διανόησης.

αναρωτιόταν ο Ζαχαριάδης παρουσιάζοντας την εισήγησή του στην Ολομέλεια. Τέτοια λάθη είναι αναπόφευκτα σε μια τόσο μεγάλη πλατιά και πρωτότυπη προσπάθεια. Σύμφωνα μ' αυτή τη "θεωρία". γιατί δεν έχει το λαό μαζί της. Τι είχε φταίξει επομένως. 272). Η Αγγλία δεν τίμησε το λαό μας. σελ. αλλά τι πρόκειται να γίνει στο μέλλον. σελ... "Αυτού βρίσκεται η βασική αιτία για την εξέλιξη που πήραν τα πράγματα στην Ελλάδα μετά το διώξιμο των Γερμανών . Μας την επέβαλε η ένοπλη παρέμβαση που έκαναν εξωελληνικοί παράγοντες" (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. τόμος ΣΤ`.".σημείωσε στην εισήγησή του ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Δεν τίμησε τον ηρωικό ματοβαμμένο αγώνα. Ζαχαριάδη για τους δύο πόλους. που ξεκινούσε από την εκτίμηση πως πιο σπουδαίο για το κίνημα δεν είναι τι έγινε στο παρελθόν.. είτε και αν ήταν χειρότερος. "Τι έφταιξε όμως και τα πράγματα πήγαν ζαβά. 1935 . Επρόκειτο σαφώς για μια πολιτική επιλογή. σελ. Και απαντούσε: "Άδικα πασχίζουν. 275). που αναιρέθηκε αργότερα από το 7ο Συνέδριο. Την ήττα και την υποχώρησή μας την επέβαλαν όχι εσωτερικοί λόγοι. 38) Ωστόσο.. Στην Πολιτική Απόφαση της Ολομέλειας.. Γιατί και αν έλειπε. υπογραμμιζόταν επίσης: "Η αντίδραση εσωτερικά δε νίκησε. που τόσο αίμα έχυσε γι' αυτήν. Ούτε ο Λίβανος φταίει. Όμως αυτά δεν επηρέασαν την απόλυτα σωστή βασική γραμμή του.οποιαδήποτε συζήτηση για αναζήτηση λαθών του παρελθόντος και επίρριψης ευθυνών για τη διάπραξή τους. με αφορμή τα Δεκεμβριανά.. . η χάρτινη συμφωνία του δε θα μπορούσε ν' αλλάξει τίποτε το ουσιαστικό στο δοσμένο συσχετισμό δυνάμεων μέσα στη χώρα" ("ΚΚΕ: Δέκα χρόνια αγώνες. η Ολομέλεια αποδέχτηκε τη "θεωρία" του Ν.1945". όσοι ψάχνουν να βρουν την αιτία σε μικρολάθη και στραβοτιμονιές στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα. την περηφάνια και την αξιοπρέπειά του και βοήθησε μονάχα τους εσωτερικούς εχθρούς του" (στο ίδιο. Η Ολομέλεια υπογράμμισε ότι η κύρια αιτία για την κακοδαιμονία του τόπου ήταν η αγγλική επέμβαση και κατοχή.

επί της οδού Πανεπιστημίου. δίπλα στη Σοβιετική Ένωση. θα εξασφάλιζε ενότητα. Απείχε από το προηγούμενο δέκα ολόκληρα χρόνια (το 6ο . Χατζηβασιλείου. Με τη διατύπωση αυτή ταυτιζόταν ή τουλάχιστον εξισωνόταν η Σοβιετική Ένωση με την ιμπεριαλιστική Αγγλία. και το μεσογειακό. αλλά κυρίως το πέρασμα σε μια νέα φάση. ησυχία. Γ.σωστή εξωτερική πολιτική θα ήταν εκείνη που θα κινιόταν ανάμεσα σε δύο πόλους: τον ευρωπαϊκό . Παρτσαλίδη. δουλιά. Β. Ζαχαριάδη. το οποίο πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 1-6 Οκτώβρη 1945. αναδιοργάνωση της χώρας. με κέντρο την Αγγλία. Το κίνημα σε φάση αντεπίθεσης Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ Την πορεία ανόδου του ΚΚΕ και του λαϊκού κινήματος μετά τη Βάρκιζα. τον εθνικισμό και το σοβινισμό. Με άλλες αποφάσεις της η 12η Ολομέλεια της ΚΕ. Μπαρτζιώτα και Χρ. πότε από τον έναν και πότε από τον άλλον. και θα επιδίωκε να αντισταθμίζει τις πιέσεις στη χώρα μας. Γ. η Ολομέλεια εξέλεξε 6μελές ΠΓ αποτελούμενο από τους Ν. τάξη. επίσης. υπογράμμισε την ανάγκη για την εθνική ανεξαρτησία της χώρας. που έφερε τόσα δεινά στην Ελλάδα. Ιωαννίδη. πολιτισμό. Σιάντο. με κέντρο τη Σοβιετική Ένωση. Τέλος. Ακόμη η Ολομέλεια εκτίμησε ότι το κίνημα βρισκόταν σε άνοδο και με την πάλη του για κάθε ζήτημα. Μ. ειρήνη.βαλκανικό. στην αίθουσα του κινηματογράφου ΤΙΤΑΝΙΑ. Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ υπήρξε αναμφίβολα ένα από τα σπουδαιότερα συνέδρια στην ιστορία του Κόμματος. από το πιο μικρό ως το πιο μεγάλο. αυτή της αντεπίθεσης. σφράγισε με τις αποφάσεις του το 7ο Συνέδριο. ότι στην Πολιτική Απόφαση της 12ης Ολομέλειας. 34). κάλεσε το λαό να αντιπαλέψει την αντίδραση. μεταξύ άλλων. σελ. η Αγγλία χαρακτηρίζεται ακόμα "μεγάλος φίλος μας". Είναι ενδεικτικό. στο ίδιο. στιγμάτισε το μοναρχοφασιστικό τρομοκρατικό όργιο και για την αντιμετώπισή του σημείωσε ότι επιβάλλεται άμεσα η οργάνωση της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ.

.Λογοδοσία της ΚΕ.Το Πρόγραμμα του ΚΚΕ. απαντώντας στην καρδιά του ελληνικού ζητήματος: Στο τι. αλλά και να χαράξει την πορεία του Κόμματος για το μέλλον. ως θέμα του. προοπτικές και τι δυνατότητες είχε η χώρα και πώς μπορούσε με επάρκεια να ανταποκριθεί σ' αυτές.Το αγροτικό πρόβλημα στην Ελλάδα. Ζαχαριάδης. Θεματολογία και αποφάσεις του Συνεδρίου Η ημερήσια διάταξη του Συνεδρίου περιλάμβανε τα εξής θέματα: . ως προς την έκταση και τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά της. να εξοπλίσει πολιτικά και ιδεολογικά το Κόμμα και το λαϊκό κίνημα. Σιάντος. που. Εισηγητής ο Γ. Το Συνέδριο χαιρέτισαν από τα σύμμαχα κόμματα στο ΕΑΜ. ο Αλκιβιάδης Λούλης εκ μέρους του Δημοκρατικού .Το Καταστατικό του ΚΚΕ.Η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα και τα προβλήματα της λαϊκής δημοκρατίας. . Στρίγκος. που είχαν δημιουργηθεί.Συνέδριο είχε γίνει το Δεκέμβρη του 1935) κι ασχολήθηκε με μια περίοδο της κομματικής δράσης. (Για τις αποφάσεις του Συνεδρίου βλέπε: Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ. διότι δεν είχε μόνο το παρελθόν να εξετάσει. Εισηγητής ο Μ. Παρτσαλίδης. Μια περίοδο αφύπνισης των λαϊκών δυνάμεων. .Εκλογής ΚΕ και εκλογή Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του ΚΚΕ. που ήταν ταυτόχρονα η ηρωικότερη περίοδος της ελληνικής ιστορίας μετά την επανάσταση του 1821. Ιωαννίδης. 72-128 και 396-430). τόμος ΣΤ`. Το έργο του Συνεδρίου δεν ήταν απλό. σελ. Να απαντήσει στα προβλήματα. . Εισηγητής ο Λ. δεν είχε ιστορικό προηγούμενο. Εισηγητής ο Γ. Εισηγητής ο Ν. Και τούτο. δηλαδή. .

του δοσιλογισμού και της μοναρχοφασιστικής αντίδρασης. Το μέλλον της Ελλάδας Το κύριο ζήτημα. που συσπειρωνόταν γύρω από το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Απόφαση για το αγροτικό ζήτημα. ο Γκότβαλντ Πρόεδρος του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας και το Γαλλικό ΚΚ. Απόφαση για το Πρόγραμμα. που απασχόλησε το Συνέδριο. στηριγμένες αποκλειστικά στις βρετανικές λόγχες. Απόφαση για το Καταστατικό του Κόμματος. ο Στέλιος Κρητικάς εκ μέρους της Δημοκρατικής Ενωσης. Γαβριηλίδης εκ μέρους του ΑΚΕ. ενώ η λαϊκή πλειοψηφία συσπειρωμένη γύρω από το ΕΑΜ επιθυμούσε και απαιτούσε τη λαϊκοδημοκρατική αναγέννηση της χώρας. Διακήρυξη προς τον Ελληνικό Λαό.Ριζοσπαστικού Κόμματος. Το μέτωπο αυτό. Το Συνέδριο εκτίμησε ότι δύο ήταν οι δρόμοι για την πολιτική. ήταν η διέξοδος στο ελληνικό ζήτημα. αποτελούσε το πλειοψηφικό λαϊκό ρεύμα στη . με αποτέλεσμα στην εξουσία να βρίσκονται οι αντιδραστικές δυνάμεις της χώρας. Από τη μια ο δρόμος που έδειχνε το μέτωπο της πλουτοκρατίας. κοινωνική και οικονομική εξέλιξη της χώρας. είχε ταυτότητα συμφερόντων μαζί του. το οποίο είχε δραματικά περιπλέξει η ανοιχτή ένοπλη αγγλική επέμβαση. ο Παλμίρο Τολιάτι Γραμματέας του Ιταλικού ΚΚ. που πολύ εύστοχα χαρακτηρίστηκε μαύρο μέτωπο. δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει ούτε τις στοιχειώδεις αστικοδημοκρατικές ελευθερίες. Πόλιτ Γραμματέας του ΚΚ Αγγλίας. Επίσης το Συνέδριο χαιρέτισαν με μηνύματά τους ο Χ. στηριζόταν στη δύναμη του αγγλικού ιμπεριαλισμού. Από την άλλη πλευρά ήταν το μέτωπο της λαϊκής δημοκρατίας. Γρηγοριάδης από τους Αριστερούς Φιλελεύθερους. Ζαχαριάδης. δεν είχε λαϊκό έρεισμα. ο Κ. της χρηματιστικής ολιγαρχίας. Πασσαλίδης από το Σοσιαλιστικό Κόμμα και ο Ν. ο Γ. ήθελε να κρατήσει αναλλοίωτο το εκμεταλλευτικό καθεστώς στη χώρα και την εξάρτηση από τον ιμπεριαλισμό και στις συγκεκριμένες συνθήκες για να μπορέσει να επιβληθεί. Στη θέση του ΓΓ του Κόμματος εκλέχτηκε παμψηφεί και απευθείας από το σώμα των συνέδρων ο Ν. Το Συνέδριο ψήφισε τα παρακάτω ντοκουμέντα: Πολιτική Απόφαση.

αγωνιζόταν για την εθνική ανεξαρτησία. για ένα νέο τύπο δημοκρατίας με επικεφαλής την εργατική τάξη και τους συμμάχους της κι όλα αυτά ενταγμένα στην προοπτική του σοσιαλισμού. Η μεγάλη προσφορά του 7ου Συνεδρίου βρίσκεται στο γεγονός ότι κατάφερε να αποδείξει.χώρα. πως ήταν δυνατή η ανεξάρτητη. ούτε το αν μπορούσε ή όχι να πράξει διαφορετικά . αποφεύγοντας οποιασδήποτε μορφής συζήτηση που θα έσπρωχνε το Κόμμα στην εσωστρέφεια. για την κατοχύρωση και τη διεύρυνση των λαϊκών δημοκρατικών ελευθεριών. με το επιχείρημα πως η χώρα.δεν εξετάζουμε ούτε το αν έπραξε ή όχι σωστά. Πέραν του εσωτερικού και διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. επιχείρησε να στρέψει την προσοχή του Κόμματος στην προσπάθεια ανασυγκρότησης και ανασύνταξης του λαϊκού κινήματος. την ανεξάρτητη κοινωνικοοικονομική και πολιτική ανάπτυξη της χώρας. Στο θέμα του Απολογισμού Δράσης της ΚΕ το Συνέδριο δεν εμβάθυνε πάνω στα λάθη και τις αδυναμίες της κομματικής ηγεσίας όσον αφορά την Εθνική Αντίσταση και το Δεκέμβρη του '44. Το Συνέδριο απάντησε καταφατικά στο θέμα αυτό. . Αξιοποιώντας στο έπακρο τα επιστημονικά πορίσματα διακεκριμένων προοδευτικών αλλά και αστών επιστημόνων. Οπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι με την επιστροφή του από το Νταχάου ο Ν. λαϊκοδημοκρατική αναγέννηση της Ελλάδας.ενώ δεν είχε προσωπική ανάμειξη στα λάθη και τις αδυναμίες (επομένως δεν είχε προσωπικό όφελος από τη σιωπή γύρω από το θέμα). τίναξε στον αέρα τη θεωρία της "ψωροκώσταινας" και επέφερε συντριπτικό χτύπημα στη θεωρία της "μεγάλης ιδέας" και των σοβινιστικών βλέψεων. για να ξεφύγει από τη φτώχεια και την υπανάπτυξη. Ζαχαριάδης . έπρεπε να κατακτήσει νέα εδάφη και να μεγαλώσει την εσωτερική της αγορά. σημείο κλειδί που έπρεπε να διευκρινιστεί ήταν το αν και ποιες δυνατότητες είχε η χώρα να αναπτύξει βαριά βιομηχανία. που προέβαλε η άρχουσα τάξη. με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο.

για να βοηθήσει δήθεν στην ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος.συνδικαλιστικό κίνημα.'47 Σαρωτικές νίκες του ΕΡΓΑΣ Ενδεικτικό της πορείας ανασυγκρότησης και ανόδου του μαζικού λαϊκού κινήματος και του ΚΚΕ στη μεταβαρκιζιανή περίοδο είναι η κατάσταση μέσα στο εργατικό . δηλαδή ο Εργατικός Αντιφασιστικός Σύνδεσμος (ΕΡΓΑΣ) που έχει δημιουργηθεί το Μάρτη του '45 και αποτελούσε τη συνέχεια του Εργατικού ΕΑΜ στη νέα περίοδο.παρά την τρομοκρατία. σαν τον Χατζηδημητρίου και το Μακρή χαρίζοντάς τους μάλιστα τη διοίκηση του ανώτατου συνδικαλιστικού φορέα των εργατών . Παρά την κρατική παρέμβαση. όπου ψήφισαν 46. το Συνέδριο υπογράμμισε για την αντιμετώπισή της την ανάγκη της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας και τόνισε το αναφαίρετο δικαίωμα του λαού να αμυνθεί. Ως βασικό πολιτικό κρίκο της δράσης του Κόμματος προσδιόρισε τους μαζικούς αγώνες για τα προβλήματα και τις διεκδικήσεις των εργαζομένων. που είχε φτάσει στη χώρα μας. Σχετικά με τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. Για τη διεθνή κατάσταση στα χρόνια 1946 . πετυχαίνει μεγάλες νίκες. Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω στοιχεία: . Παρά το γεγονός.Στην Αθήνα σε 168 συνδικάτα. . τους δοσίλογους και εργατοκάπηλους. αλλά και την επέμβαση των Αγγλων με την περιβόητη επιτροπή του Ουόλτερ Σιτρίν.168. χρησιμοποιώντας γι' αυτό το σκοπό τα ίδια μέσα.668 εργαζόμενοι ο ΕΡΓΑΣ συγκέντρωσε 33. ότι η κυβέρνηση Πλαστήρα στις 10 Γενάρη του '45 επανέφερε στη ΓΣΣΕ. που χρησιμοποιούν οι αντίπαλοί του. το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα.Τέλος το 7ο Συνέδριο πήρε σημαντικές αποφάσεις και καθόρισε καθήκοντα για όλους τους τομείς της κομματικής και μαζικής δουλιάς.500 ψήφους και οι υπόλοιπες παρατάξεις 13.

στις χώρες της Εγγύς και Μέσης Ανατολής και σε χώρες της Αφρικής.300 εργαζόμενοι ο ΕΡΓΑΣ πήρε 16. ακριβώς γιατί έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στη συντριβή του φασιστικού τέρατος και συνέβαλε στην απόσπαση από τον καπιταλισμό μιας σειράς χωρών. σε 31 συνδικάτα.το 1947 κατακτά την ανεξαρτησία της .. Το προπολεμικό αποικιακό σύστημα αρχίζει να καταρρέει.Στον Πειραιά σε 80 συνδικάτα όπου ψήφισαν 20. πρέπει να σημειωθεί το αυξημένο παγκόσμια κύρος και η επιρροή. ενώ και το . Ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος έχει πλέον τελειώσει. αλλά οι μεγάλες πληγές. στην Ινδία . που απέκτησε η χώρα των μπολσεβίκων.556.'49 Ο ιμπεριαλισμός καταστρώνει τα αντεπαναστατικά του σχέδια Η διεθνής κατάσταση στην περίοδο 1946 . όμως. Ακόμη. Ταυτόχρονα. που σήκωσε ένα μεγάλο μέρος του πολέμου και συνέβαλε αποφασιστικά στην αντιφασιστική νίκη των λαών. έχουν ξεσπάσει απελευθερωτικά κινήματα στην Ινδονησία. τα οποία θα τη σημαδεύουν και θα τη συνοδεύουν για πολλά χρόνια. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1946 . το Σεπτέμβρη του '45. Επίσης. ο ΕΡΓΑΣ κέρδισε τις εκλογές σε όλα τα συνδικάτα του Αγρινίου και του Ηρακλείου Κρήτης. στους 1. ιδιαίτερα για τη Σοβιετική Ενωση. που άφησε πίσω του. Παράλληλα.860.'47 παρουσιάζει μια σειρά νέα χαρακτηριστικά.539 ψήφους και οι άλλες παρατάξεις 2.747 που ψήφισαν ο ΕΡΓΑΣ πήρε 1. παραμένουν ανοιχτές. καθώς και σε 10 από τα 12 συνδικάτα της Λιβαδειάς όπου έγιναν εκλογές. σε αρχαιρεσίες που έγιναν στην Καλαμάτα.

Παρά τη μεγάλη. προκαλώντας σοβαρές αλλαγές στην ίδια τη διάρθρωση του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου. . αφού ο αντεπαναστατικός προσανατολισμός αποτελεί την ίδια την ιστορική φύση του ιμπεριαλισμού στον τομέα της πολιτικής και της ιδεολογίας. είναι τα εξής: α. Γαλλία) εξασθενούν πολύ και περνούν σε δεύτερο πλάνο. οι οποίες μετατρέπονται σε στρατιωτική δύναμη παγκοσμίων διαστάσεων και στον ισχυρότερο διεθνή παράγοντα του ιμπεριαλισμού. Ο πόλεμος προκάλεσε πολλές αλλαγές. που υπήρχε και εκδηλωνόταν και ως τώρα. Αντίθετα. Ο ηττημένος εμπόλεμος συνασπισμός εξουδετερώθηκε για πολύ καιρό. Τα προβλήματα. το κύριο στοιχείο της εποχής είναι η πλήρης στροφή της πολιτικής του ιμπεριαλισμού προς την αντεπανάσταση. ξεπερνούν αυτά τα πλαίσια. δυναμώνουν πολύ οι ΗΠΑ. Οι παραδοσιακές ηγετικές δυνάμεις (Βρετανία. Δεν πρόκειται.εργατικό κίνημα στις κεφαλαιοκρατικές χώρες βρίσκεται σε άνοδο. όμως. Το καινούριο στοιχείο βρίσκεται στο ότι η ιστορική αυτή φύση. διαθέτουμε άφθονα ντοκουμέντα. αλλά και τείνει να υποτάξει στα συμφέροντα και τις κινήσεις της. όχι μόνο συγκεκριμένη πολιτική. βέβαια. όμως. β. Οι αλλαγές. για κάτι εντελώς καινούριο. Η αναδιανομή του κόσμου μετά το Β` Παγκόσμιο Πόλεμο. Η απόκρουση και εξουδετέρωση των επαναστατικών δυνάμεων. όλες τις άλλες πλευρές της πολιτικής. Σήμερα. αντιφασιστική νίκη των λαών και τις θετικές αλλαγές στο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. που δείχνουν πειστικά ότι το ζήτημα της εξουδετέρωσης των επαναστατικών δυνάμεων και κύρια της ΕΣΣΔ είναι το βασικό θέμα των επαφών και των συνεννοήσεων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. που αυτή η πολιτική βάζει προς αντιμετώπιση και λύση. γίνεται πλέον.

ξέρουμε ότι το πρώτο . η ιστορική συγκυρία. όπου συνυπάρχουν. επικράτηση της δεύτερης τάσης. από την εποχή του Β` Παγκόσμιου Πολέμου. μάλιστα. Σήμερα. όσο και η τάση προσέγγισης και. είναι γνωστά πριν ακόμη τον πόλεμο και μια ύστερη μορφή τους είναι η ιστορία γύρω από το Δεύτερο Μέτωπο. συγχώνευσης.Το σύνολο αυτό της κατάστασης δημιουργεί αντιφατικά φαινόμενα. από μια πολεμική αναμέτρηση άνισης έκτασης. αν και με ανακολουθίες και παλινδρομήσεις. οδηγούν στην. Τα σχέδια αυτά πήραν νέα έκταση με το τέλος του Β` Παγκόσμιου Πολέμου. Η γενική κατάσταση. κατά κανόνα. σαν μια ιστορία εξάντλησής της. Τα σχέδια Πολέμου" ο Ουίνστον Τσόρτσιλ "διαφοροποιημένης αντιμετώπισης" της ΕΣΣΔ. Βαθμιαία και μέσα από πολλές διακυμάνσεις. δε λείπουν οι σκέψεις Πρωτομάστορας και από τους της αντιμετώπισης βασικούς εμπνευστές του της ΕΣΣΔ μετά τον αντικομμουνιστικού "Ψυχρού πόλεμο. ο συσχετισμός των δυνάμεων κλπ. Στόχος υψηλής προτεραιότητας η ΕΣΣΔ Ηδη. τόσο η ένταση των αντιθέσεων στο στρατόπεδο του ιμπεριαλισμού. δημιουργείται ο κόσμος της μορφής του "Ψυχρού Πολέμου".

επίθεσης εναντίον της) από την πλευρά των ΗΠΑ χρονολογείται 60 ημέρες μετά τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας (2. η ΕΣΣΔ είναι το κυριότερο εμπόδιο. πολιτικής και . στόχο κατά προτεραιότητα. στην περίπτωση αυτή. Τρούμαν ο επιφανής διπλωμάτης Τζορτζ Κέναν. οι βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι (6 . βάζοντας.σχέδιο αντιμετώπισης της ΕΣΣΔ (δηλ. την καπιταλιστική κοινωνία. Από την άλλη μεριά. Ακόμη περισσότερο. στη θέση της.. της μακρόχρονης ενασχόλησης. προφανώς. Το καλύτερο θα ήταν αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μια άμεση στρατιωτική επίθεση. έχουμε το περιβόητο "Μακρό Τηλεγράφημα" ή "τηλεγράφημα Κέναν". Ο λόγος της τόσης επιμονής είναι όχι μόνο φανερός αλλά και ομολογημένος: Από τη μια μεριά. Αν αυτό δεν μπορεί να γίνει. όμως.ένδειξη. έχει ήδη καταλήξει σε σαφές συμπέρασμα. ο Τρούμαν) είναι ειλικρινά αφοσιωμένοι. στην οποία ο Κέναν (και. την ΕΣΣΔ. Ηδη από το 1946. Πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Μόσχα. που υπέβαλε στον Πρόεδρο Χ. το οποίο περιλαμβάνει με πολλές λεπτομέρειες στο υπόμνημά του. ο Κέναν. "CARTHAGO DELENDA EST". ο εχθρός θα έπαυε να υπάρχει γρήγορα και θα απάλλασσε από την ανάγκη απασχόλησης μαζί του. Οι λόγοι αυτοί είναι υπεραρκετοί για να κάνουν την καταστροφή της ΕΣΣΔ απολύτως αναγκαία και. για να γίνουν οι ΗΠΑ ο μόνος κυρίαρχος του κόσμου. η ΕΣΣΔ αποτελεί κίνδυνο για το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα. με κύριο θέμα την πολιτική απέναντι στην ΕΣΣΔ. Το κείμενο είναι. τη Σοβιετική Ενωση.1945). στην πραγματικότητα. επαναλαμβάνει παντού ο Κέναν. προφανώς.9 Αυγούστου 1945) είχαν κι ένα δεύτερο ολοφάνερο στόχο εκτός της Ιαπωνίας. μια εισήγηση για την εξωτερική πολιτική. θα πρέπει να είναι όλες οι μέθοδοι οικονομικής. μάλιστα. Τα συγκεκριμένα μέσα. Εκείνο που κάνει εντύπωση στην εξέλιξη αυτή είναι το ότι τα σχετικά σχέδια φαίνονται να παρουσιάζουν χαρακτήρα υψηλής προετοιμασίας . Ετσι.9. τότε πρέπει να ακολουθηθεί η τακτική της "ανάσχεσης" (CONTAINMENT) και του "εξαναγκασμού σε αναδίπλωση" (ROLLING BACK).

είναι όχι μόνο πολύ μεγάλη. Το συμπέρασμά του είναι θετικό. ως την "κρυφή επιχείρηση αποσταθεροποίησης". ίσως απαιτηθεί μακρόχρονη διαδικασία. από την ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση. είναι κατά πολύ η ασθενέστερη δύναμη". Ετσι. αλλά και πολύ φανερή. ο Κέναν μελετά τον τομέα αυτό όσο πιο προσεκτικά και νηφάλια μπορεί. να γονατίσει. Στον οικονομικό τομέα. Πέρα από αυτό. στην οποία οι ΗΠΑ θα βρεθούν στην ανάγκη να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα. τελικά. η υπεροχή των ΗΠΑ μόνο. έχει μεγάλη σημασία το ότι "η ΕΣΣΔ. τουλάχιστον. γι' αυτόν: Η ΕΣΣΔ υστερεί σε όλους ή. Γι' αυτό. Η κήρυξη του "Ψυχρού Πολέμου" . οι ΗΠΑ έχουν μεγάλα περιθώρια και διεθνών συμμαχιών. πολιτικής. Οι ΗΠΑ διατηρούν επίσης μεγάλα αποθέματα στρατιωτικής. διπλωματικής και ιδεολογικής ισχύος. τα μεγέθη είναι συγκρίσιμα. ώστε η ΕΣΣΔ.ιδεολογικής φθοράς. στους πιο σημαντικούς τομείς. αλλά ο τομέας αυτός μπορεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα. σε σύγκριση με τον δυτικό κόσμο σαν σύνολο. Ωστόσο. Πρέπει να υπάρχει και η στήριξη στον αντίστοιχο συσχετισμό δυνάμεων. για να γίνει αυτό. χωρίς να υπολογίσουμε τους συμμάχους τους. δεν αρκούν ούτε οι επιθυμίες ούτε οι προσπάθειες. Στον στρατιωτικό τομέα. Προς τον σκοπό αυτό.

Ηταν ο Ουίνστον Τσόρτσιλ. Υπάρχουν και άλλα. Στις 5 Μάρτη 1946. Ο λόγος έκανε το γύρο του κόσμου και έμεινε ιστορικός. πρώην πρωθυπουργός της Ο Χάρι Τρούμαν σε μια ξέγνοιαστη Μεγ. όπου "ένα σιδερένιο παραπέτασμα κατεβαίνει σιγά σιγά από τη Βαλτική ως την Αδριατική". έγινε ένα ιστορικό γεγονός.πολύ σε εχθρό της ανθρωπότητας. Στο μικρό πανεπιστήμιο της κωμόπολης Φούλτον της Πολιτείας Μισούρι την ΗΠΑ. Για να αντιμετωπιστούν όλοι αυτοί οι κίνδυνοι απαιτείται η . η επίσημη και τυπική κήρυξη του "Ψυχρού Πολέμου" ενάντια στην ΕΣΣΔ. ένας προσκεκλημένος VIP εκφώνησε ένα λόγο πολιτικού περιεχομένου. στιγμή παίζει πιάνο. βαρυγκομά από το ομώνυμο πολλοί ήταν επίσης δόγμα VIPs. τον Πρόεδρο των ΗΠΑ. ενάντια στον οποίο όλα επιτρέπονται. Βρετανίας. Προειδοποίησε με σαφήνεια για τον κίνδυνο που αποτελεί για τον ιμπεριαλισμό η ενίσχυσή της και για την ανάγκη γενικής επιστράτευσης των δυνάμεων του τελευταίου εναντίον της. Χάρι Τρούμαν. πολύ πιο γνωστά.Δεν είναι το μόνο μνημείο της εποχής. Με επιχειρήματα πολύ παρόμοια με του Κέναν. Και όχι άδικα: Ηταν. με πιο VIP μεταξύ των VIP. ενώ την ίδια Μεταξύ των στιγμή ο ελληνικός λαός ακροατών του. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι αυτός ο κίνδυνος στην Ευρώπη. στην πραγματικότητα. ο Τσόρτσιλ κηρύσσει την ΕΣΣΔ λίγο .

1949. όμως. δηλαδή στην περίοδο "χώνευσης" των προβληματισμών Κέναν. το οποίο πήρε το όνομά του από τον Τζορτζ Κάτλετ Μάρσαλ (1880 . την εποχή αυτή. τον Απρίλη του 1948. την ψήφιση από το Κογκρέσο των ΗΠΑ του "Νόμου περί βοηθείας σε ξένα κράτη". υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ στην περίοδο 1947 . σήμερα. δε θα υπογραφεί. η δημιουργία ενιαίων πολιτικών και στρατιωτικών συνασπισμών στην υπηρεσία του. Μέσα στο 1948. π. Τα πρώτα βήματα του σχεδίου Ολα αυτά συμβαίνουν. αλλά η κινητοποίηση των μεγάλων οικονομικών τους δυνάμεων.χ. Οι σχετικές συζητήσεις. που να βάζει τέρμα στον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο. τελικά. Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος την ΗΠΑ παρευρίσκεται σε μια τέτοια ομιλία του Τσόρτσιλ.). Αφήνει. συγκεκριμένα. την ΕΣΣΔ χωρίς συνθήκη ειρήνης με τη Γερμανία και την Ιαπωνία και τέτοια συνθήκη. που.15 Οκτώβρη 1946. Η συνθήκη δεν είναι γενική. έχουμε. θα βρουν τη λύση τους στην υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης στο Παρίσι. Ολα αυτά προϊδεάζουν. γνωρίζουμε καλά: Τη δημιουργία του ΝΑΤΟ. Τσόρτσιλ κλπ. ότι το ασφαλέστερο μέσο επιβολής είναι όχι τα διπλωματικά κείμενα. στις 10 Φλεβάρη 1947. δεν είναι παρά ένα απλό μέλος της βρετανικής Βουλής των Κοινοτήτων. που. δείχνει την έκταση των σχεδίων. Βρετανία. που γίνονται στη διάσκεψη του Παρισιού (29 Ιούλη . Ετσι. υπογράφηκαν συμφωνίες συμμετοχής με 15 χώρες και. ότι χρωστά τη ζωή της σε έναν άλλο σημαντικό παράγοντα: Στο γεγονός πως οι ΗΠΑ κρίνουν. την Ιταλία. τη Μεγ. .1959). Πρόκειται για τον πρώτο άμεσο πρόγονο του "Σχεδίου Μάρσαλ". Αλλά και αυτή η συνθήκη γρήγορα θα αποκαλυφθεί. τη Γαλλία. κατέληξαν σε σημαντικές διαφωνίες. ενώ δεν υπάρχει ακόμη συνθήκη ειρήνης. η εξέλιξη υπήρξε θεαματική: Κατ' αρχήν.. το οποίο θα ιδρυθεί επισήμως στις 4 Απρίλη 1949. για το επόμενο βήμα που.γενική συνένωση των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού.

που. έφθασε.οι επαναστατικές δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης δέχτηκαν ένα σοβαρό πλήγμα που. ακριβώς στις παραμονές των εκλογών του 1948. Επρόκειτο για μια γιγαντιαία επιχείρηση αντεπαναστατικού πολέμου. χωρίς αυτό. η Γαλλία. ασφαλώς. στο χώρο της πολιτικής. δημιούργησε και αγορές για τα προϊόντα της βιομηχανίας των ΗΠΑ.. Εχει επανειλημμένα τονιστεί ο "μνημειακός" χαρακτήρας του σχεδίου. τυχαίο το ότι το Σχέδιο Μάρσαλ έφθασε π. πάντως. Τα κεφάλαιά του επέτρεψαν. Δεν είναι. κομμουνιστή) υπουργό. στην Ιταλία. τη στερέωση και τη σταθεροποίηση του καπιταλιστικού συστήματος και.το Βέλγιο. Παράλληλα. που είχε πρόβλημα διάθεσης. εξαγοράς συνειδήσεων . την Ισλανδία. τη Δανία. Ούτε είναι περίεργο το ότι παντού προηγήθηκε "κάθαρση" των κυβερνήσεων από οποιονδήποτε ανεπιθύμητο (και.000 δολ. Οχι άδικα.. την Ολλανδία.30 Δεκέμβρη 1951). βρίσκονται όλα τα μελλοντικά ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ και μερικοί "βραδυπορούντες" (π.χ. μεταξύ των άλλων. την Ελλάδα και την Τουρκία. ο νόμος μετατράπηκε σε πλήρες πρόγραμμα "οικονομικής αρωγής". μεταξύ τους. την Αυστρία. την Ιρλανδία.χ. σε μερικές περιπτώσεις. Με την εμφάνιση του σχεδίου . Ελλάδα και Τουρκία).ισχυρού εργαλείου. της μόνης "ζωντανής" της εποχής. Οι κυριότεροι στόχοι του και τα κυριότερα επακόλουθά του βρίσκονται. οι ΗΠΑ χορήγησαν συνολικά 17. την Πορτογαλία. κατ' αρχήν. με την ανοικοδόμηση της Δυτικής Ευρώπης. τη Νορβηγία. η Ιταλία και οι δυτικές ζώνες της Γερμανίας. τη Σουηδία. από τα οποία το 60% πήραν η Μεγ. Βρετανία. της εξουσίας των μονοπωλιακού κεφαλαίου στην Ευρώπη. πολύ περισσότερο. Στα πλαίσιά του. Οπως και αν έχει το πράγμα.000.000. συνεπώς. το Λουξεμβούργο. που κράτησε 4 χρόνια (Απρίλης 1948 . εμφανιζόταν μάλλον ασθενική. ως την πλήρη εξόντωση. Δεν είναι περίεργο το ότι. Αλλος στόχος του ήταν το "τράβηγμα" των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στην τροχιά του ΝΑΤΟικού ιμπεριαλισμού και η .

αλλά κυρίως γιατί τον θεωρεί ως αναντικατάστατη βάση εξόρμησης και επίθεσης ενάντια στην ΕΣΣΔ και το κυοφορούμενο σοσιαλιστικό σύστημα των χωρών της Ευρώπης.. με τις οποίες συνδέεται με ιστορικούς δεσμούς). των οποίων η ιστορία δεν έχει ακόμη γραφτεί.χ. Η Ελλάδα στα πλαίσια των διεθνών εξελίξεων Οι εξελίξεις.μέχρι τώρα.απομόνωση της ΕΣΣΔ. σε άλλες περιοχές. ηγέτιδα δύναμη του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού θέλει να στερεώσει τον δυτικοευρωπαϊκό καπιταλισμό. όχι μόνο επειδή ο τελευταίος παρουσιάζεται σχετικά αδύνατος στη μεταπολεμική περίοδο και δέχεται την έντονη πίεση των εργατικών κινημάτων. Η νέα.μέλος των δυο εμπολέμων συνασπισμών.). όχι μόνο η κατάσταση είναι πιο ανασφαλής. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστέψει κανείς ότι η εξέλιξη αυτή δεν ήταν άσχετη με τα συμβάντα. Γενικότερα. που δε διέθετε δυνατότητες τέτοιου σχεδίου ή "αντισχεδίου". Αλλωστε. όπως π. που δεν έμεινε χωρίς αποτέλεσμα) και η Αυστρία (η οποία δεν ήταν ποτέ . μέλος του ΝΑΤΟ και πήρε τη μεγαλύτερη κατά κεφαλή ξένη βοήθεια από οποιαδήποτε χώρα . την ίδια περίοδο στην Ελλάδα. εδώ υπάρχει και μια σχετική ενότητα της πολιτικής του ιμπεριαλισμού ενώ. της Μαλαισία κλπ. ακριβώς το 1948. στην Πολωνία και αλλού.. δεν είναι καθόλου τυχαία η συγκέντρωση της προσοχής των ΗΠΑ στην Ευρώπη. αλλά υπάρχουν και αντιθέσεις στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο. Δεν είναι τυχαίο το ότι οι χώρες που χρηματοδοτήθηκαν πιο πολύ ήταν οι δυτικές ζώνες της Γερμανίας (προφανής προσπάθεια κλονισμού της σοβιετικής ζώνης. δεν μπορούσαν βέβαια να είναι στεγανά χωρισμένες από τις . η Ασία (όπου υπάρχουν το πρόβλημα της Κίνας και της ανεξαρτησίας της Ινδίας. με προφανή στόχο το "τράβηγμα" της Ουγγαρίας και της Τσεχοσλοβακίας. στη Γιουγκοσλαβία ή στην Τσεχοσλοβακία (της οποίας η κυβέρνηση είχε δεχτεί το σχέδιο) αλλά και στην Ουγγαρία.

Κάνει αμέσως φανερή τη δύσκολη κατάσταση της χώρας μας. αυτό φανερώνει ένα ακόμη δυσμενές στοιχείο της συγκυρίας της εποχής: Οι λαϊκές δυνάμεις έχουν πλέον. Και αυτό δεν ήταν το μόνο.θα στοιχειοθετήσει την αντικατάσταση της κυρίαρχης βρετανικής επιρροής στην περιοχή από εκείνη των ΗΠΑ και θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. όπου οι προοδευτικές δυνάμεις πρέπει να αντιμετωπίσουν την επέμβαση ενός αντιπάλου. Ο λόγος που αυτές οι δυο χώρες έχουν τόσο επείγουσα ανάγκη από βοήθεια είναι η "αντιμετώπιση της κομμουνιστικής απειλής". με έναν αντίπαλο ασύγκριτα ισχυρότερο από τη ναζιστική Γερμανία. στην πραγματικότητα. αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων. Το γεγονός. Η σχετική απόφαση υπογράφεται από τον Πρόεδρο Τρούμαν.αντίστοιχες διεθνείς.000 δολαρίων. δηλ. Οι "εκλογές" του 1946 είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της ιστορίας του εμφυλίου . ακόμη εξοντωτικότερο. όμως. αλλά απειλείται τώρα με έναν καινούριο. ιδιαίτερα. αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα και των εξελίξεων στην Ελλάδα.ολοφάνερο στοιχείο του γενικότερου προγράμματος αντεπαναστατικού πολέμου . για την Ελλάδα και την Τουρκία. Το γεγονός πως οι αντεπαναστατικές και αντιδραστικές δυνάμεις περνούν στην αντεπίθεση. Το δόγμα αυτό .000. με στόχο την ανάκτηση του χαμένου εδάφους. όχι μόνο πολύ ισχυρού. όχι μόνο έχει εξασθενήσει από έναν καταστροφικό πόλεμο. και η ΕΣΣΔ. το Μάη του 1947. Είναι το περίφημο "Δόγμα Τρούμαν". αλλά και που έχει επικεντρώσει την προσοχή του στην Ευρώπη. να αντιμετωπίσουν μια ιδιαίτερα ισχυρή δύναμη. το Κογκρέσο ψηφίζει πρόγραμμα βοήθειας 400. η οποία έχει περάσει σε αντεπίθεση και έχει επικεντρώσει την προσοχή της. όχι μόνο στην Ευρώπη γενικά. Το Μάρτη του 1947. αλλά και στην περιοχή της χώρας μας.

όμως.. Το κοινό σημείο που ενώνει αυτές τις κρίσεις βρίσκεται στην εκτίμηση πως μέσω αυτών . Η καθοδήγηση του Κόμματος. 1950) από τον Μ. Η μοναδικά. εκδόσεις ΠΛΕ. λόγω του ότι απείχαν από αυτές.ότι η αποχή ήταν λάθος καθοριστικής σημασίας . βέβαια. πολλοί μικροαστοί ιστοριογράφοι διόγκωσαν τη σημασία της αποχής. Αλλά και ορισμένοι παράγοντες της άρχουσας τάξης και. μέσω αυτής της πολιτικής επιλογής. Πραγματικά. βέβαια. Οι εκλογές του '46 έχουν αποκτήσει ιστορικό ενδιαφέρον. αφού επρόκειτο για εκλογές βίας και νοθείας. αν είχε αποφευχθεί. χωρίς να εξαντλήσει τις δυνατότητες για ειρηνική εξέλιξη και χωρίς να έχουν πειστεί οι μάζες ότι άλλος δρόμος από την ένοπλη πάλη δεν υπάρχει.156). οδηγήθηκε στην ένοπλη πάλη. τουλάχιστον. με βαρύτατες συνέπειες για το Κόμμα και το δημοκρατικό κίνημα" (Ντοκουμέντα 8ου Συνεδρίου. Η αποχή από τις εκλογές αποτελεί λάθος καθοριστικής σημασίας. που. Όχι. συνυπευθυνότητα στο ΚΚΕ για τον Εμφύλιο. αμέσως μετά τη λήξη του Εμφυλίου (7η Ολομέλεια της ΚΕ και 3η Συνδιάσκεψη. σωστή πολιτική ήταν η συμμετοχή με όλες τις δυνάμεις στις εκλογές.. γιατί έδωσαν οποιαδήποτε λύση στο ελληνικό ζήτημα. αποδίδοντας έτσι. το ΚΚΕ και το ΕΑΜ και επειδή μεταγενέστερα μεγιστοποιήθηκε στο έπακρο η σημασία τους και υποστηρίχτηκε ότι η αποχή ήταν λάθος καθοριστικής σημασίας. μέσω των οποίων η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της σκάρωσαν τη λαϊκή. ενώ έγινε επίσημη κομματική θέση στο 8ο Συνέδριο του Κόμματος. για ψευδοεκλογές. Στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου αναφέρεται: "Ο λαός ποθούσε και πάλευε να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα της δημοκρατικής αναγέννησης του τόπου με ομαλό.ίσα. ειρηνικό τρόπο.πολέμου. κυρίως. 155 . Η άποψη αυτή . το 1961. εκτιμώντας λαθεμένα την κατάσταση και τις διαθέσεις των μαζών. ίσως να μην είχε γίνει ο εμφύλιος. νομιμοποίησή τους. υπήρχαν τότε ορισμένες δυνατότητες γι' αυτό. στην οποία έσπρωχναν οι Άγγλοι ιμπεριαλιστές. που το όξυναν στο έπακρο. συνεπώς. δήθεν.προωθήθηκε έμμεσα και συγκαλυμμένα σε Σώματα του ΚΚΕ. σελ. Παρτσαλίδη. Ίσα .

ο Τη λαοκρατία και την ενότητα ήθελε ο ελληνικός λαός. Τα φύτρα της νέας εξουσίας είχαν πάρει σάρκα και οστά στις ελεύθερες περιοχές της χώρας και τελικά. αλλά ούτε και όπως την έκρινε το 8ο Συνέδριο του ΚΚΕ. για προοδευτικές εξελίξεις. ως μεταπολεμικό της όραμα.ΕΛΑΣ . ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946 Μια ιδιαίτερα διδακτική προϊστορία Η αστικοδημοκρατική κοινοβουλευτική εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων στην Ελλάδα είχε ανακοπεί πολύ πριν τον πόλεμο. με την έναρξη της γερμανικής κατοχής. Από την άλλη. το Μάρτη του '44.ακόμη κι έτσι όπως έγιναν . στηριζόταν στη λαϊκή πλειοψηφία και ανέδειξε.των εκλογών . ήταν τα σχέδια των Αγγλων και των ντόπιων συνεργατών τους εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των ΕΑΜ . Και ο αστικός πολιτικός κόσμος ενταφιάστηκε ουσιαστικά στη συνείδηση του ελληνικού λαού.ΚΚΕ δημιούργησε στη χώρα μια καινούρια κατάσταση. η πραγματικότητα δεν ήταν όπως θέλει να την παρουσιάσει η κυρίαρχη τάξη.ήταν δυνατό να ομαλοποιηθούν τα πράγματα στη χώρα και να ανοίξει ο δρόμος. δίπλα . Κι αυτό αποδεικνύεται μέσα από τα ιστορικά στοιχεία. διαφορετικά. όταν εγκατέλειψε τη χώρα στη μοίρα της. Η δικτατορία του Μεταξά είχε βάλει τέρμα σε τέτοιου είδους διαδικασίες από τις 4/8/1936. την Ελλάδα της λαϊκής δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Φυσικά. όμως.

ακόμη και στην κατεχόμενη σε ορισμένο βαθμό.στη Λαϊκή Αυτοδιοίκηση και τη Λαϊκή Δικαιοσύνη. πραγματοποιήθηκαν εκλογές . Σωστά επιδιώχθηκε η μεγαλύτερη ενότητα και συνεννόηση με τον παλιό πολιτικό κόσμο και τα αστικά κόμματα για την από κοινού αντιμετώπιση των κατοχικών δυνάμεων. δηλαδή πραγματικά ελεύθερος και ανεξάρτητος. τους παραχώρησε εξουσία που κατείχε και που αυτοί δεν είχαν . ότι μετά την απελευθέρωση το ελληνικό ζήτημα θα έπαιρνε το δρόμο του. που ουδέποτε επέδειξαν οι ίδιοι οι οπαδοί και οι πολιτικοί .στις οποίες. που έγιναν στην επιδίωξη αυτού του σκοπού. μάλιστα. με το όπλο στο χέρι. ως διά μαγείας και μέσω δημοκρατικών εκλογών.και δεν μπορούσαν αλλιώς να αποκτήσουν και αρκέστηκε στην ελπίδα. η γνωστή ως Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) . η κυβέρνηση των βουνών. ο λαός. σε όλα τα χωριά και τις πόλεις της ελεύθερης Ελλάδας. αν και είχε με το μέρος του τη λαϊκή πλειοψηφία. Αν μη τι άλλο .η πολιτική αυτή στάση ήταν επιεικώς μια εγκληματικά αφελής προσήλωση στις αστικοδημοκρατικές δοξασίες. Τον Απρίλη δε του ίδιου έτους. σύρθηκε μόνο του στο δόκανο των εχθρών του. ορισμένες λαθεμένες επιλογές των ηγεσιών του ΕΑΜ και του ΚΚΕ ανέκοψαν και υπονόμευσαν τις προοπτικές. Το ΕΑΜικό κίνημα. που πολλοί από τους αστούς πολιτικούς και τα κόμματα δεν αντιπροσώπευαν πλέον τίποτε στη χώρα και λειτουργούσαν ως εμπροσθοφυλακή της εγγλέζικης ιμπεριαλιστικής πολιτικής του "διαίρει και βασίλευε". όμως.από τις οποίες αναδείχτηκαν 180 εθνικοσύμβουλοι. που ανοίγονταν από αυτές τις εξελίξεις. απέκτησε τη δικιά του κυβέρνηση και τους δικούς του αντιπροσώπους. Ομως. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής στάσης του ΕΑΜ και του ΚΚΕ οδήγησε στις Συμφωνίες του Λιβάνου.και πέρα από οποιεσδήποτε άλλες γνωστές και ορθές κριτικές .μετά τα Δεκεμβριανά . Πολύ περισσότερο. ψήφισαν για πρώτη φορά και οι γυναίκες .της Βάρκιζας. Ετσι. κάνοντας την επιθυμία πραγματικότητα. γεννήθηκε και η πρώτη Λαϊκή Κυβέρνηση. Λάθος. ήταν οι απαράδεκτες υποχωρήσεις και παραχωρήσεις. της Γκαζέρτας και .

απέδειξαν στη συνέχεια πως τα θέσφατα της αστικής δημοκρατίας όπως. Οι εκλογές στις Συμφωνίες Λιβάνου και Βάρκιζας Στο Σύμφωνο του Λιβάνου. Το έθνος χρειάζεται οριστικόν πολίτευμα και λαοπρόβλητον κυβέρνησιν.όπως και στο δημοψήφισμα για τη λύση του πολιτειακού προβλήματος . καθώς και δημοτικών και κοινοτικών εκλογών. μιλώντας .εκφραστές της αστικής δημοκρατίας.ο συσχετισμός δύναμης και η με κάθε πρόσφορο μέσο ταξική πάλη. το θέμα των εκλογών αντιμετωπίστηκε γενικά. ώστε ν' αναληφθή μετά σταθερότητας η προσπάθεια της μεγάλης δημιουργίας του μέλλοντος" ("Ντοκουμέντα της Αντίστασης". σελ. ενώ οι εκλογές έρχονται. Αυτά τα λύνει . για να επιβεβαιώσουν και να δώσουν τυπική έκφραση στην όποια λύση έχει ήδη δοθεί. Επίσης ο Γ.ίσα που τα αστικά κόμματα .επείγοντας χαρακτήρας. αν και φραστικά τού αποδόθηκε . στη μεγάλη λαϊκή συγκέντρωση για την απελευθέρωση . τόμος 5ος. π. Εκδόσεις ΣΕ.. Εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ. αναφέρεται: "Η λαϊκή ετυμηγορία επείγει διά την Ελλάδα. στην πλατεία Συντάγματος. Στο πέμπτο κεφάλαιο του Συμφώνου. Παπανδρέου..δεν υπάρχουν για να λύνουν τα πολιτικά προβλήματα της χώρας. 400). διότι δεν έχομεν ούτε λαοπρόβλητον κυβέρνησιν. τα οποία ευλόγως τίθενται υπό αμφισβήτηση. η διά των εκλογών έκφραση της λαϊκής βούλησης . 238).και οι ξένοι προστάτες τους .στις 18/10/44.όπως τα λύνει . Ισα . Δεν ημπορούμεν να προχωρούμε με τα τεκμήρια του παλαιού παρελθόντος.ως πρόεδρος της κυβέρνησης "Εθνικής Ενότητας" .τόνισε για τις εκλογές και το δημοψήφισμα: "Η κυβέρνησις της Εθνικής Ενώσεως έχει απόφασιν να χωρίσει εις την ταχυτέραν δυνατήν ενέργειαν και δημοψηφίσματος και εκλογών Συντακτικής Συνελεύσεως.χ.. τα αστικά κόμματα και οι Αγγλοι δε βιάζονταν να προχωρήσουν σε εκλογικές διαδικασίες και δεν είχαν . σελ. ούτε οριστικόν πολίτευμα" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Βέβαια.

πάντως δε εντός του τρέχοντος έτους. Αλλά και μετά από αυτή την εξέλιξη. Τελικά. ασκώντας μέσω αυτών των οργανώσεων και του κράτους τρομοκρατία κατά των λαϊκών δυνάμεων. όμως. κίνημα. οδήγησε στην ένοπλη σύγκρουση του Δεκέμβρη του '44. τόμος 5ος. και οι ντόπιοι εντολοδόχοι τους γνώριζαν καλά ότι δεν είχαν ξεμπερδέψει με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. . όπως ήταν επόμενο. Η Συμφωνία της Βάρκιζας προέβλεπε για το θέμα .στο άρθρο 9 .εκτός των άλλων . η νίκη της αντίδρασης . ότι η νίκη που πέτυχαν με τη Βάρκιζα δεν τους έδινε την πλειοψηφία ή την ανοχή του ελληνικού λαού. Ετσι συνέχισαν μονομερώς τον πόλεμο. σελ. γενικότερα. το οποίο θα τερματίσει οριστικώς το πολιτειακόν ζήτημα. με την οποία . 415 . με τελικό στόχο την οριστική συντριβή του ΕΑΜικού . Θα επακολουθήσουν δε ως τάχιστα και εκλογαί Συνταχτικής Συνελεύσεως διά την κατάρτισιν του νέου Συντάγματος της χώρας" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Τριάντα τρεις μέρες κράτησε η μάχη της Αθήνας. υποτασσομένων των πάντων εις την απόφασιν του λαού. πράγμα που σήμαινε πρωτίστως τη διάλυση του ΕΛΑΣ.κομμουνιστικού δημοκρατικού κινήματος. εντείνοντας την πολιτική των διώξεων κατά των λαϊκών αγωνιστών.ήταν πολλαπλάσια της αρχικής. Οι Εγγλέζοι.ο Λαϊκός Στρατός αφοπλίστηκε εξ ολοκλήρου και διαλύθηκε. ακροδεξιές οργανώσεις και πρώην συνεργάτες των Γερμανών. ότι το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί.ότι: "Το ταχύτερον δυνατόν. βέβαια. Η επιδίωξή τους αυτή. οι εκλογές και το δημοψήφισμα έμειναν διακήρυξη στα χαρτιά. ενισχύοντας ανοιχτά τρομοκρατικές ομάδες που συγκροτούσαν φασιστικά στοιχεία.416). με πρώτο αποτέλεσμα την ήττα του ΕΛΑΣ στην πρωτεύουσα και τελικό τη Συμφωνία της Βάρκιζας.αν και δεν είχε προέλθει μέσω των όπλων . θα διεξαχθή εν πάση ελευθερία και γνησιότητα το δημοψήφισμα.καμιά πρόθεση να μπουν σε τέτοιες περιπέτειες πριν καταφέρουν να αφοπλίσουν και να τσακίσουν το ΕΑΜικό και το λαϊκό.

Σοφιανόπουλο. σχετικά με τη . τον οποίο και ευχαριστούμε για την παρέμβαση και τις αξιόλογες παρατηρήσεις του. μια σειρά κυβερνήσεις. έχοντας κατά νου ότι κυβέρνησαν τον τόπο.Πριν δούμε. Τσιριμώκος ανάμεσα στον Γ. Λόγω του περιορισμένου χώρου που διαθέτουμε θα περιοριστούμε στη δημοσίευση των κυριότερων σημείων της επιστολής. με αφορμή την Ο Ηλ. παρέμβαση του Γ. Και πάλι για τον Η. Οικονομίδη έχουν ως εξής: "Αγαπητέ κύριε διευθυντά. Λεονταρίτη. ουσιαστικά. δεν είχε τη λαϊκή έγκριση. Τα βασικά σημεία της επιστολής του Φ. από τις οποίες . όμως. που αμέσως μετά την υπογραφή της έχουμε δημοσιεύσει σε προηγούμενο Συμφωνίας της Βάρκιζας φύλλο. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα το ιστορικό άρθρο της εφημερίδας σας την Κυριακή 10 Νοεμβρίου. ιστορικό ερευνητή και συγγραφέα Φοίβο Οικονομίδη λάβαμε επιστολή που αναφέρεται στο ρόλο του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα. ευελπιστώντας στην κατανόηση του συγγραφέα της. είτε με την πραγματική είτε με την αστικοδημοκρατική έννοια του όρου. Οικονομίδη Από τον γνωστό δημοσιογράφο. επί δύο σχεδόν χρόνια. Σιάντο και τον Ι.καμιά. τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής. Τσιριμώκο Μια επιστολή του Φ. οφείλουμε να σταθούμε λίγο στις κυβερνητικές μεταβολές που γνώρισε η χώρα από την απελευθέρωση και ως τις εκλογές του '46.εκτός ορισμένων εξαιρέσεων και για σύντομο χρονικό διάστημα .

Από τη δική μου πλευρά. ο Ρέτζιναλντ Λίπερ. επειδή το σχετικό άρθρο σας βασίστηκε και σε ντοκουμέντα που παρατίθενται στο βιβλίο μου "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους" θα ήθελα να τονίσω ότι τα γραφόμενά σας είχαν ιστορική ακρίβεια. να γράφει ανακρίβειες ή ψευδείς πληροφορίες στο ημερολόγιό του. Ούτε είναι δυνατόν ο υπουργός Χ. Λεονταρίτη στην έκδοση της εφημερίδας σας την περασμένη Πέμπτη (14 Νοεμβρίου) που προσπαθεί να αντικρούσει τη θέση του σχετικού άρθρου σας για τον Τσιριμώκο (Κυρ. πληροφορίες που συμπίπτουν απόλυτα με εκείνες του Φόρεϊν Οφις την ίδια περίοδο. που ήταν ανώτατο στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών της πατρίδας του. αναφερόμενη σχεδόν πάντα αυτούσια (λέξη προς λέξη). Είναι αδύνατον κάποιος να πιστέψει ότι το Φόρεϊν Οφις ενημέρωνε τη βρετανική ηγεσία . στις σελίδες του. Το βιβλίο μου γράφτηκε μετά από προσωπική έρευνα στα βρετανικά αρχεία του Φόρεϊν Οφις και κάθε φορά που παρατίθενται. 10/11/1996). της κεντρικής βρετανικής οργάνωσης προπαγάνδας και μυστικών επιχειρήσεων.1963). Ο Λίπερ. πάντα συνυπάρχει η αντίστοιχη υποσημείωση που παραπέμπει στη σειρά και στον κωδικό αριθμό του ντοκουμέντου από όπου αντλήθηκε η πληροφορία. μετέδιδε ψευδείς πληροφορίες στην ηγεσία του. αρχηγού την περίοδο του πολέμου του PWE (Εκτελεστικό Πολιτικού Πολέμου).τον πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ και τον υπουργό Εξωτερικών Αντονι Ιντεν . Μήπως όμως ο Βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα. Με το ίδιο ενδιαφέρον διάβασα και την απαντητική επιστολή του καλού συνάδελφου Γ. ήταν ποτέ δυνατόν να μεταδίδει ψευδείς πληροφορίες. φίλος και συνεργάτης του σερ Μπρους Λόκχαρντ. στις . τεκμηριωμένη μάλιστα σε επίσημα αρχειακά έγγραφα.συμφωνία της Βάρκιζας και το ρόλο του Τσιριμώκου σ' αυτή. Μακμίλαν και στη συνέχεια συντηρητικός πρωθυπουργός της Βρετανίας (την περίοδο 1957 . σχετικά έγγραφα.κατά την παραμονή τους στη Γιάλτα με ψέματα ή "φαιδρά" στοιχεία.

(Στη συνέχεια της επιστολής του ο Φ. τον Η. Οικονομίδη "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους". έκανα αυθόρμητα ένα συνειρμό (ίσως σωστό. Οικονομίδης παραθέτει το τηλεγράφημα του Λίπερ προς το Φόρεϊν Οφις. Τσιριμώκο. έχει δικαίωμα να δίνει τη δική του ερμηνεία. τόσο στο χώρο της Αριστεράς όσο και στο χώρο της Ένωσης Κέντρου. ίσως λάθος). κάτι που είναι κατανοητό και σεβαστό. Παπαπολίτη. Κάποιος μπορεί να υποστηρίζει ότι οι "ελιγμοί" του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα εμπνέονταν από αγαθές προθέσεις. Όταν μελετούσα τα σχετικά ντοκουμέντα για τον Τσιριμώκο.συνεχίζει στην επιστολή του ο Φ.". Το τηλεγράφημα αυτό ο "Ριζοσπάστης" το αναδημοσίευσε από το βιβλίο του Φ. Η προσχώρηση του Τσιριμώκου στον ανακτορικό χώρο είχε προκαλέσει τότε τεράστια έκπληξη. Σ. με το οποίο ο Βρετανός πρεσβευτής ενημερώνει τους προϊσταμένους του για τη συνάντηση που είχε με το στενό συνεργάτη του Τσιριμώκου. Ίσως όμως αν γνώριζαν τα όσα είχαν διαμειφθεί στη Βάρκιζα να μην εκπλήσσονταν τόσο πολύ.απέναντι στα γεγονότα. Είπα στον εαυτό μου: Τώρα αντιλαμβάνεσαι πολύ καλύτερα γιατί το καλοκαίρι του 1965 ανέτρεψε το παλάτι έναν παραδοσιακό αντικομμουνιστή δημοκράτη. Βέβαια και σ' αυτή την περίπτωση ο καθένας μπορεί να δώσει τη δική του ερμηνεία. της 6/2/1945. τον Γ.. Παπανδρέου. στο φύλλο της Τετάρτης 13/11/96. "Ο καθένας βέβαια . όμως τα γεγονότα καθ' αυτά δεν μπορεί να τ' αμφισβητεί. Οικονομίδης . και έδωσε εντολή σ' ένα "συνοδοιπόρο" της Αριστεράς να σχηματίσει κυβέρνηση.. στα πλαίσια του αφιερώματος για το ΔΣΕ). το ίδιο και η Αριστερά.αναφορές του προς τη βρετανική ηγεσία ή να ενημερώνει για φανταστικές δικές του προσωπικές συνομιλίες με διάφορα πρόσωπα. Οι πιστές δυνάμεις στην Ενωση Κέντρου τον χαρακτήρισαν αποστάτη. Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι η αποχώρηση του Τσιριμώκου από την Ένωση Κέντρου και η συμπόρευσή του με το παλάτι .

για το καλό της Ελλάδας. Οι κυβερνήσεις της περιόδου 1944 έως τις εκλογές του 1946 .υπαγορευόταν από αγαθές προθέσεις. Ας κρίνει ο καθένας μας τα γεγονότα και ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία Φοίβος Οικονομίδης".

Παπανδρέου. Επίσης.Η πρώτη μεταπελευθερωτική κυβέρνηση ήταν η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρόεδρο τον Γ. Συνεπώς. πάλι με πρωτοβουλία Τον Ν. την ίδια μέρα. Η κυβέρνηση Παπανδρέου παραιτείται κατ' εντολή των Αγγλων. οι επόμενες κυβερνήσεις στηριζόταν ουσιαστικά στις βρετανικές λόγχες. οι οποίοι αποχώρησαν από το κυβερνητικό σχήμα την 1η Δεκέμβρη του 1944. Στις 31/12/44 σημειώνεται η πρώτη κυβερνητική μεταβολή. ενώ έχουν ήδη χρήσει αντιβασιλέα τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Από κει και μετά. προετοιμάζοντας το έδαφος για την επάνοδο των Γλύξμπουργκ . Παπανδρέου. Πλαστήρα διορίζουν οι Άγγλοι στη θέση του Γ. μπορούμε να υποστηρίξουμε πως αυτή η κυβέρνηση μέχρι την αποχώρηση των ΕΑΜιτών υπουργών απολάμβανε της λαϊκής ανοχής. Σ' αυτή συμμετείχε και το ΕΑΜ με 6 υπουργούς.

όρισε τις εκλογές για τις 20/1/46. στις 5/10/45.αφού προηγουμένως διοχέτευσαν στη δημοσιότητα επιστολή του προς τον Ελληνα πρεσβευτή στο Βισί (πρωτεύουσα της Γαλλίας επί προεδρίας του συνεργαζόμενου με τους Γερμανούς στρατάρχη Πετέν). ιδιαίτερα. Στο. ο Δαμασκηνός έδωσε εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης στον Βούλγαρη. Στη 17/10/45 σχηματίζεται κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Δαμασκηνό και Υπουργικό Συμβούλιο αποτελούμενο από υπουργούς της κυβέρνησης Βούλγαρη. για την αντίσταση κατά των χιτλερικών στρατευμάτων. ύστερα από δήλωση του κόμματος των Φιλελευθέρων ότι παύει να τη στηρίζει κι ότι θα απόσχει από τις εκλογές της 20ής Γενάρη του '46. επιμένει ότι η κυβέρνηση πρέπει να έχει υπηρεσιακό χαρακτήρα. στην οποία ο Πλαστήρας εξέφραζε συνθηκολογικές τάσεις για τον πόλεμο 1940 . έργο της κυβέρνησης Βούλγαρη .στις 7/4/1945 . Στις 3/1/45 οι Εγγλέζοι διορίζουν πρωθυπουργό τον Ν. που αποπέμφθηκε ο Πλαστήρας. (Βλέπε ολόκληρη την επιστολή: Σ.1941 και. Βρετανίας. Η κυβέρνηση Βούλγαρη θα πέσει. 38 . ΗΠΑ και Γαλλίας (για διενέργεια εκλογών στην Ελλάδα το ταχύτερο κι αν είναι δυνατόν πριν τη λήξη του έτους) με απόφασή της. τον οποίο οδήγησαν σε παραίτηση 3 μήνες μετά . Το τελευταίο. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας".πέραν των άλλων . ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός διορίζεται αντιβασιλέας. όμως. με την προϋπόθεση ότι σ' αυτή θα συμμετέχει και το Λαϊκό Κόμμα. Την ίδια μέρα. εκδόσεις Κ. σελ.42). Βρετανίας. Πλαστήρα. Ο αντιβασιλέας Δαμασκηνός δίνει αμέσως εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Σοφούλη. ναύαρχο εν αποστρατεία και πρώην διευθύνοντα σύμβουλο στις επιχειρήσεις του Μποδοσάκη. Το σχήμα δεν μπορούσε και . από τις 16/7/41. Καπόπουλος. τόμος 3ος..εγγράφεται και το γεγονός πως ύστερα από επιταγή (κοινή ανακοίνωση) των κυβερνήσεων Μ. την αντίθεσή του. Ετσι ο Σοφούλης καταθέτει άπρακτος την εντολή.της Μ..

Να αναβληθεί το δημοψήφισμα ως το Μάρτη του 1948 . που παραιτήθηκε η κυβέρνηση Κανελόπουλου. οι οποίες να διενεργηθούν μέχρι τον Μάρτη του '46. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας".Η οικονομική ανασύνταξη της χώρας να γίνει με βάση τα σχέδια των Αγγλων εμπειρογνωμόνων. . 96 και Στ.Σε περίπτωση που δε γίνουν δεκτές οι βρετανικές απαιτήσεις η Μ. Σοφούλη. Καπόπουλος. γιατί τα σχέδια των Αγγλων είναι διαφορετικά. Κι αυτές οι απαιτήσεις είχαν ως εξής: . (Βλέπε: Σ.186). η κυβέρνηση αυτή θα παραιτηθεί στις 20/11/45. Σαράφη: "Μετά τη Βάρκιζα". Μακ Νιλ. την Ελλάδα θα επισκεφθεί ο Βρετανός υφυπουργός Εξωτερικών. αλλά κι αυτής ο βίος θα είναι σύντομος. τόμος 3ος. Πέραν των αντιδράσεων του ΕΑΜικού κινήματος και δυνάμεων του Κέντρου. Βρετανία δε θα χορηγήσει οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα. Παπανδρέου κ. Ετσι ανατίθεται στο Σοφούλη ο σχηματισμός κυβέρνησης. ο οποίος θα έχει συνομιλίες με τους Δαμασκηνό. Βενιζέλο. όσο το δυνατόν πιο πλατιά. . εκδόσεις Κ.δε συνέφερε την αντίδραση να σταθεί. Κανελόπουλο. που του διαβίβασε ο Μακ Νιλ. ά. αλλά θα αποτύχει και αυτή η προσπάθεια. Στην πολιτική αυτή επιλογή θα αντιδράσουν το Λαϊκό . Οι Άγγλοι διατάζουν Την 1η Νοεμβρίου θα σχηματιστεί κυβέρνηση από το Π. ο Δαμασκηνός ανακοίνωσε σε σύσκεψη με τους πολιτικούς αρχηγούς τις απαιτήσεις της Μ. Στις 30/10/45 ο Δαμασκηνός δίνει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Σ.Να σχηματιστεί κυβέρνηση συνασπισμού με πρόεδρο τον Σοφούλη. 185 . ώστε να αντιμετωπιστεί το οικονομικό πρόβλημα της χώρας και να προπαρασκευαστούν οι εκλογές. Την ημέρα δε. από τα αστικά κόμματα. Στο μεσοδιάστημα του βίου της. σελ. ώστε να βρεθεί μια διαφορετική κυβερνητική λύση. γι' αυτό παράλληλα γίνονται διαβουλεύσεις. Βρετανίας. Εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ σελ.

Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ θα δηλώσουν ανοχή στην κυβέρνηση Σοφούλη την οποία. όσο και το ΕΑΜ υπογράμμιζαν την ανάγκη για γρήγορη προετοιμασία των εκλογών και του δημοψηφίσματος. στις 11/12/45. γιατί δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι το δημοψήφισμα παραπεμπόταν στις ελληνικές καλένδες. Και δεν αρκέστηκε να ορίσει τις εκλογές. θα τον συγκρατήσουν ο Μακ Νιλ. Κατά τ' άλλα ήταν μια από τα ίδια. Οι αντιδράσεις αυτές θα οδηγήσουν τον Δαμασκηνό σε παραίτηση αλλά. όταν στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας συμμετείχαν και οι ΕΑΜίτες υπουργοί. Κυβέρνηση εντολοδόχος της Αγγλίας. τελικά.ύστερα από απαίτηση του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών.Κόμμα και ο βασιλιάς Γεώργιος. για το γιορτασμό . ο Αγγλος πρεσβευτής Λίπερ και ο Αμερικάνος πρεσβευτής Μακ Βι. τόσο το ΚΚΕ. "Αγωνιζόμαστε έλεγε ο Σιάντος. Μπέβιν . γεγονός που αποδεικνύεται και από το ότι όρισε .τις εκλογές για τις 31/3/1946. έχοντας πλήρη επίγνωση ότι θα επρόκειτο για εκλογές βίας και νοθείας. λίγο πριν τα Δεκεμβριανά. όμως πολύ σύντομα. μιλώντας στη μεγαλειώδη συγκέντρωση στην Αθήνα. Τις πραγματοποίησε κιόλας!!! Η στάση του ΕΑΜ και του ΚΚΕ έναντι των εκλογών Πριν τα Δεκεμβριανά. Ετσι η κυβέρνηση αυτή είναι η δεύτερη μετά την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Παπανδρέου που μπορεί να θεωρηθεί ότι για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα απολάμβανε τη λαϊκή ανοχή. όπου ο λαός θα εξέφραζε την ελεύθερη βούλησή του. θα αποσύρουν.

γιατί μόνο έτσι μπαίνουμε πραγματικά στον ομαλό πολιτικό βίο και την πραγματική ανοικοδόμηση της Ελλάδας". οι αρμόδιες αυτές αρχές κυριαρχούνταν από φασιστικά. Ευσεβείς πόθοι. ακροδεξιά . ίσως. πει κανείς. Τα εκλογομαγειρέματα μετά τη Βάρκιζα Μετά τη Βάρκιζα το ΕΑΜικό κίνημα. των βασικά απαραίτητων προϋποθέσεων. το ΕΑΜ και το ΚΚΕ ήταν οι μόνες δυνάμεις της χώρας. Αντίθετα με όλα αυτά.και ως επί το πλείστον αντικομμουνιστικά στοιχεία. προέβαλε αιτήματα για σεβασμό της Συμφωνίας από τον αντίπαλο. Τη βεβαίωση αυτή χορηγούσαν στρατιωτικές και αστυνομικές αρχές.. η κυβέρνηση Βούλγαρη. αφού είχε μεσολαβήσει η δικτατορία του Μεταξά και η Κατοχή. με τον εκλογικό νόμο της 9ης Ιούνη 1945. γεγονός που σήμαινε ότι . με δυο λέξεις.των 26 χρόνων του ΚΚΕ . Όμως. κατήγγειλε το μονόπλευρο πόλεμο εις βάρος του και ζητούσε τη συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή του. Αγωνιζόμαστε για την άμεση προετοιμασία των εκλογών Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης. Τη δημιουργία. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τα φασιστικά στοιχεία και τους συνεργάτες των Γερμανών. ταυτόχρονα με την προσπάθεια ανασυγκρότησης των δυνάμεών του. Η ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων γινόταν με την επίδειξη βεβαίωσης.για να γίνει γρήγορα ελεύθερο δημοψήφισμα για το πολιτειακό. προχώρησε στην ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων. που ήταν ανενημέρωτοι για μια ολόκληρη δεκαετία.. Πιστεύουμε ότι μόνο η λύση αυτού του ζητήματος είναι δυνατό να απαλλάξει τον τόπο μας από τις ραδιουργίες και τις αναστατώσεις της κλίκας του Γλύξμπουργκ. το σταμάτημα των διώξεων εις βάρος των λαϊκών αγωνιστών και τη χορήγηση γενικής αμνηστίας. με δημοκρατικές εκλογές. για διεξαγωγή ελεύθερων και αδιάβλητων εκλογών. που περιείχε τα στοιχεία του εκλογέα για την εγγραφή του στους εκλογικούς καταλόγους. Όμως. που δεν είχαν κανένα λόγο να φοβούνται τη λαϊκή βούληση και πάλεψαν με όλες τους τις δυνάμεις για να υπάρξει ομαλή διέξοδος.

Καφαντάρης Τσουδερός). των προοδευτικών και των άλλων δημοκρατικών κομμάτων ετόνισαν ότι εμμένουν εις άποψιν ότι πάσα η μέχρι σήμερον εργασία αναθεωρήσεως και ανασυντάξεως των εκλογικών καταλόγων δέον να θεωρηθή άκυρος. υπογράμμιζε: "Εκλογές κάτω από τις σημερινές συνθήκες. ήτις αποτελεί καθαράν πράξιν εκλογικής νοθείας" (Εφημερίδα "ΒΗΜΑ".αρμόδιες αρχές συνεχώς προέβαλαν αρνήσεις και προσκόμματα για την έκδοση των απαραίτητων δικαιολογητικών. μάλιστα. διότι δεν περιέχει τα εχέγγυα της ανοθεύτου εκδηλώσεως του γνήσιου φρονήματος του ελληνικού λαού" (Εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ". οι αντιπρόσωποι των φιλελεύθερων. του . 22/9/45). Οι . οι περιπτώσεις διπλοεγγραφών και τριπλοεγγραφών στους καταλόγους συντηρητικών στοιχείων ήταν κραυγαλέες. Ο Καφαντάρης. διαβάζουμε: "Προ της ενάρξεως της συνεδριάσεως (σ. 5/8/1945). Το παλαιοδημοκρατικό κέντρο εξέφρασε την αντίθεσή του με τη νοθεία που επιχειρείτο μέσω των εκλογικών καταλόγων και στη διακομματική επιτροπή που επόπτευε την ανασύνταξή τους. στην Πολιτική του Απόφαση. ώστε να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους δημοκρατικοί πολίτες.καμιά εγγύηση δεν υπήρχε ότι θα διαμορφώνονταν αδιάβλητοι και γνήσιοι εκλογικοί κατάλογοι. οφείλει να αναστείλη άνευ αναβολής τη σύνταξιν των εκλογικών καταλόγων. Αντίθετα. Αποχή από την εγγραφή στους καταλόγους Η πραγματικότητα αυτή οδήγησε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ στην αποχή από την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους. Η εφαρμογή δε του μέτρου της ανασύνταξης των καταλόγων απέδειξε του λόγου το αληθές.. Το 7ο Συνέδριο του Κόμματος.. με δήλωσή του στις αρχές Αυγούστου του '45 υπογράμμιζε: "Αν η κυβέρνηση επιθυμεί να επισπευθή η αληθινή λαϊκή ετυμηγορία. της τρομοκρατικής ασυδοσίας του ΣΑΝ. Στα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής. Την πραγματικότητα αυτή δεν μπορούσε να αρνηθεί ούτε το παλαιοδημοκρατικό Κέντρο (Σοφούλης . της διακομματικής επιτροπής).σ.

της πλαστής ανασύνταξης των εκλογικών καταλόγων. Για δε το ΚΚΕ. σελ. τόμος 6ος. δεν είναι ακριβώς αυτή.ήταν ένα προμήνυμα για τη μελλοντική αποχή από τις εκλογές.που ανακλήθηκε στις 17/1/1946 . Η αλήθεια. απειλούσαν με αποχή. Το ΚΚΕ. Τόσο η απόφαση του ΕΑΜ στις 7 Φλεβάρη. βεβαίως. Η απόφαση αυτή για μη εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους . διαπνέονταν απ' το πνεύμα της καταγγελίας του εκλογικού πραξικοπήματος.και είναι ευρύτερα πιστευτό ότι την απόφαση για αποχή από τις εκλογές της 31ης Μάρτη 1946 την πήρε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ που έγινε στο διάστημα 12 . Οι εκλογές και η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Εχει εκφραστεί η γνώμη . που έκανε ο Βούλγαρης. με την οποία το κίνημα προσανατολιζόταν στην αποχή. τα αδιαμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία και γεγονότα λένε ότι η 2η Ολομέλεια άφησε την πρωτοβουλία της τελικής . χωρίς να προδικάζουν οριστικά και αμετάκλητα ότι. αλλά σε καμία περίπτωση δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι η αποχή παραπέμπει ευθέως στις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας ή στη σχετική απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων. Η 2η Ολομέλεια υιοθέτησε την από 7/2/1946 απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων. σύμφωνα με την απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ.γενικού διωγμού του κινήματος Εθνικής Αντίστασης. τελικά. 80). χωρίς όμως να προδικάζει οριστικά τον τρόπο. όσο και η ταυτόσημη απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ λίγες μέρες μετά.15/2/1946. με τον οποίο θα εκφραζόταν η αντίθεση του ΕΑΜικού κινήματος στο επικείμενο εκλογικό πραξικόπημα της ντόπιας αντίδρασης και των Αγγλων. θα επέλεγαν αυτή τη στάση. εμμένει στην αποχή και δηλώνει πως σε καμιά περίπτωση δε θα δώσει κύρος και νομιμότητα σε τέτοιου είδους πραξικόπημα" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". αφού θα 'χουνε σαν σκοπό να αποκλείσουνε το ΕΑΜ από την πολιτική ζωή και οδηγούνε τον τόπο σε καινούρια ανωμαλία και σε νέα αναστάτωση. αποτελούν νομιμοφανές πραξικόπημα κατά της λαϊκής θέλησης.

Αντιπροσωπευτική δημοκρατική κυβέρνηση. αποκατάσταση της τάξεως και ισοπολιτείας σ' όλη τη χώρα. να υπογραμμίσουμε πως ήταν πολιτικά ορθό. Κατάπαυση της τρομοκρατίας. διακηρύσσει ακόμη μια φορά την προσήλωσή της προς τις ομαλές δημοκρατικές λύσεις. β. με ευρεία συμμετοχή των κομμάτων του ΕΑΜ.απόφασης για το θέμα της στάσης στις εκλογές. ακόμη και στην περίπτωση συμμετοχής τους στις εκλογές. Πρέπει. όφειλαν να επιλέξουν τον κατάλληλο τρόπο. Ετσι. τι αποφάσισε το ΕΑΜ για τις εκλογές στις 7/2/46. με ανοικτό και απροκάλυπτο τρόπο...)4. οι Εγγλέζοι και η ντόπια αντίδραση. Ομως τέτοιες εκλογές είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν μόνον κάτω από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α. . στο ΠΓ του Κόμματος και στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό. τις οποίες εξασφαλίζουν μόνο ελεύθερες και γνήσιες εκλογές. Τέτοιες σκέψεις υπήρχαν τότε και θα αναφερθούμε σ' αυτές στη συνέχεια. έχοντας για γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Η ΚΕ του ΕΑΜ. όμως. Ας δούμε. το ΕΑΜ και το ΚΚΕ να μην αφήσουν με τη στάση τους την εντύπωση στις μάζες ότι νομιμοποιούν το εκλογικό πραξικόπημα. τέλος. που μαγείρευαν. Η απόφαση του ΕΑΜ για τις εκλογές Η απόφαση του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων που υιοθέτησε η ΚΕ του ΚΚΕ ήταν η εξής: "Η Κεντρική Επιτροπή του Πολιτικού Συνασπισμού των κομμάτων του ΕΑΜ και ο αντιπρόσωπος της ομάδας των Αριστερών Φιλελευθέρων συνήλθαν σήμερα και αφού εξέτασαν την όλη εσωτερική πολιτική κατάσταση κατέληξαν ομόφωνα στις ακόλουθες διαπιστώσεις και αποφάσεις: (. ώστε να φαίνεται εμφανώς η καταγγελία τους στις εκλογές της βίας και της νοθείας. πραγματική διάλυση και αφοπλισμός των τρομοκρατικών οργανώσεων.

θα έχει τα πιο τραγικά αποτελέσματα για τη χώρα. Γενική πολιτική αμνηστία των αγωνιστών της Εθνικής Αντιστάσεως. Με την πολιτική του ΕΑΜ και του ΚΚΕ για το ζήτημα των εκλογών συντάχθηκε και το κόμμα ΣΚ .ΕΛΔ των Τσιριμώκου . δ. τα σώματα ασφαλείας και τον κρατικό εν γένει μηχανισμό τουλάχιστον όλων. Απομάκρυνση από τον στρατό. χωρίς να αποτελεί γι' αυτούς κανένα ελαφρυντικό η ξενική επέμβαση. σελ. γιατί απλούστατα θα πρόκειται περί εκλογικής κωμωδίας. ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946 Στην τελική ευθεία . τα κόμματα του ΕΑΜ είναι υποχρεωμένα να δηλώσουν και πάλι επίσημα και κατηγορηματικά ότι δε θα μετάσχουν στις εκλογές. 5. ε. που υπηρέτησαν στα Τάγματα Ασφαλείας ή συνεργάστηκαν ανοικτά με τον εχθρό. την οποία τυφλά και αντεθνικά υπηρετούν" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". τόμος 6ος. Την απόφαση αυτή του ΕΑΜ και του ΚΚΕ επιβεβαίωσε και το ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. Αν δεν πραγματοποιηθούν τα παραπάνω. 176).γ.Σβώλου που δε συμμετείχε στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό. η οποία. με απόφασή του στις 21/2/46. Γενική και εγγυημένη εκκαθάριση των εκλογικών καταλόγων. που θα προξενηθεί στο έθνος. όμως. θα τη φέρουν ολοκληρωτικά η κυβέρνηση και ο παλιός δημοκρατικός κόσμος. Την ευθύνη για το μεγάλο κακό.

Το γεγονός αυτό το αντιλαμβανόταν και ο πρωθυπουργός Θ. ομολογήσω ότι δεν ομολογούσε ο ίδιος ο Θ. παρά οφείλω να μόνον διά τους μοναρχικούς". τόσο πιο πολύ γινόταν συνείδηση ότι δεν ήταν δυνατόν να γίνεται λόγος για δυνατότητα αδιάβλητης έκφρασης της λαϊκής θέλησης. Σοφούλης. λίγες μέρες πριν από απαραίτηται τις εκλογές της 31ης Μάρτη.Κρίση στην κυβέρνηση Σοφούλη Οσο πλησίαζε η μέρα των εκλογών. υπάρχουν αι Σοφούλης. ελευθερία εκδηλώσεως δήλωνε: "Σήμερον φρονήματος δεν υφίστανται. Μπέβιν. οι Άγγλοι τον "έπεισαν" να τουλάχιστον διά το προχωρήσει στη διεξαγωγή τους Κόμμα των με τα γνωστά αποτελέσματα Φιλελευθέρων. έσπευσε να "συμμαζέψει" τον υποτακτικό του Ελληνα πρωθυπουργό.Ελευθερία κινήσεως και Μάρτη του '46. Βρετανία και ο υπουργός των Εξωτερικών της. Αι πληροφορίαι μου εξ όλης της Ελλάδας είναι ότι ελευθερία κινήσεως και ελευθερία εκδηλώσεως φρονήματος δεν υφίστανται παρά μόνον διά τους μοναρχικούς".. "Εξεπλάγην μεγάλως . ο οποίος. προς διεξαγωγήν εκλογών. Όμως προϋποθέσεις. Οι δηλώσεις αυτές θορύβησαν τη Μ..διαμηνούσε ο Μπέβιν στον . λίγες μέρες πριν την 31η ".

γιατί θα πρόκειται για εκλογές μονόπλευρες. των οποίων ο ακραιφνής φιλοφασισμός εξησφαλίσθη δι' επανειλημμένης αυστηράς επιλογής. Καρτάλης. ο Σοφούλης τον απέπεμψε. Με το αίτημα της ματαίωσης των εκλογών. Ν. όμως. Στις 4 Μάρτη. Παρόμοια κατάστασις δεν προκύπτει από τας εκθέσεις. Η Δεξιά κατόρθωσε να καταστήση τελείως υποχείριόν της το κράτος και να ασκή διά των συμμοριών της και των οργάνων της τάξεως.. Ι.. Ευριπαίος..Αι επικείμεναι εκλογαί θα κυριαρχούνται υπό της νοθείας και της βίας. Καφαντάρη. Η εντολή ήταν σαφής: Καμιά αναβολή. Μερκούρης.. Το 1935 επαναλαμβάνεται υπό πολύ απαισιώτερους οιωνούς. Ευελπίδης.. θα αποτελούν ασύλληπτον χίμαιραν. Οι περισσότεροι απ' αυτούς ακολούθησαν στην παραίτηση τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γ. 90 και Φ. Γ. τόμος ΣΤ` σελ. τόμος 3ος. Και ο Σοφούλης πειθάρχησε.... Χρ..δήλωνε ο Καφαντάρης. Εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ. Γεωργάκης. τας οποίας έλαβα. σελ. Π. Γρηγοριάδη: "Το δεύτερο αντάρτικο". με αποτέλεσμα να επέλθει κυβερνητική κρίση. δε δύναμαι ν' αντιληφθώ πώς δύνανται αι οργανώσεις αυταί να υποχρεώσουν τους εκλογείς της υπαίθρου να ψηφίσουν κατά τρόπον αντίθετον προς τας ιδίας των πεποιθήσεις. Καζαντζάκης. Πελτέκης. Μπουρδάρας. Την αποχή του από τις εκλογές είχε δηλώσει και ο υπουργός Εξωτερικών Ι.Σοφούλη . αλλά η κυβερνητική κρίση δε θα σταματήσει εκεί. Γ. εφ' όσον θα έχη εξασφαλισθή λογική μυστικότης της ψηφοφορίας" (Γ.εκ της δηλώσεώς σας.". Μυλωνάς. απευθύνοντας προς τους υπεύθυνους της εκλογικής παρωδίας δριμύτατο "κατηγορώ": "Εχει καταστή ο βίος αβίωτος των δημοκρατικών πολιτών . Νόβας. ο υπουργός Τύπου Ηρακλής Πετμεζάς δηλώνει ότι είναι εθνική ανάγκη να αποτραπεί η διεξαγωγή των εκλογών στις 31 Μάρτη. Αλ. Την επομένη. Δε συνέβη. Εν πάση περιπτώσει. θα παραιτηθούν 11 μέλη της κυβέρνησης: Ι. Παπάς. ο οποίος παραιτήθηκε στις 9/3. Γ. ανεξέλεγκτον επί των πληθυσμών βίαν. . το ίδιο και με πολλούς συνεργάτες του. 650). ο οποίος είχε αποπεμφθεί από τον . Κατσούλη: "Ιστορία του ΚΚΕ". Σοφιανόπουλος.. Σ. Οι εκλογές θα γίνουν πάση θυσία στις 31 Μάρτη. Γ.

Σε καμιά. Γρηγοριάδη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". σελ. Τέλος. όμως. . Από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας.Σοφούλη για λόγους που δε σχετίζονταν με τις εκλογές. αποδεικνύεται ότι στην ηγεσία του Κόμματος και του ΕΑΜ γίνονταν μέχρι την τελευταία στιγμή ζυμώσεις και προσπάθειες. όμως. επισκέφθηκε την ΕΣΣΔ (βλέπε: Μ.118).ΚΚΕ για συμμετοχή Αναμφισβήτητα. που να εξασφαλίζει με κάποιο τρόπο συμμετοχή στις εκλογές. για να εξευρεθεί λύση στο πρόβλημα. η διάσπαση στο χώρο του παλαιοδημοκρατικού κέντρου και η καταγγελία των εκλογών από στελέχη αυτού του χώρου ενίσχυσαν στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ την τάση για αποχή. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι γενικού χαρακτήρα συμβουλή για συμμετοχή στις εκλογές είχε δώσει και το ΚΚΣΕ στην ηγεσία του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. με επικεφαλής τον Μ. 117 . Υστατες προσπάθειες ΕΑΜ .δεν αποτέλεσαν τον καθοριστικό παράγοντα. δηλώνοντας. περίπτωση. ότι θα παραμείνει στην κυβερνητική θέση του (Σ. αποχή από τις εκλογές διακήρυξε και ο δεύτερος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ι. αυτές οι εξελίξεις . τόμος 3ος. χωρίς όμως και να τις νομιμοποιεί στη συνείδηση του κόσμου. Παρτσαλίδη. Τσουδερός.όσο κι αν δικαίωναν το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και την ηγεσία του . η κρίση στην κυβέρνηση Σοφούλη. που οδήγησε στη μη συμμετοχή στις εκλογές. όταν το Γενάρη του '46 αντιπροσωπεία του ΕΑΜ.

αν μη τι άλλο. που τους κρατά στην αρχή και τους εμπνέει. Η πρόταση του ΚΚΕ στο Κέντρο Η συμμετοχή. 195 και 199). Το ΚΚΕ και σήμερα ακόμα επιμένει στην πρότασή του αυτή. 1978. όταν αναφέρονται στις εκλογές του '46 . τελικά. σελ. λοιπόν.μια καταγγελία.Παρτσαλίδη: "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" Εκδόσεις Θεμέλιο. με την πρότασή του προς τους ηγέτες του παλαιοδημοκρατικού Κέντρου. που "περιέργως" ξεχνούν διάφοροι ιστορικοί και αναλυτές της σύγχρονης ιστορίας του τόπου. Η τελική απόφαση του ΚΚΕ Οι προσπάθειες του ΚΚΕ για συμμετοχή στις εκλογές δεν εξαντλήθηκαν με προτάσεις συνεργασίας στο Κέντρο. δείχνει πως. να . Ζαχαριάδης έχει τονίσει σε πολλά κομματικά Σώματα και με γραπτά του . σελ. Συγκεκριμένα: Στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. μεταξύ άλλων. Σοφούλη . δε θέλουν την εσωτερική ομαλότητα και ξεπουλάν και αρνιούνται τη Δημοκρατία" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. 189). είναι αποκαλυπτική για τους υπεύθυνους του εμφυλίου πολέμου. για μια πρόσθετη φορά. που τους είναι απόλυτα και αναπάντεχα ευνοϊκή. τόσο αυτοί. τη συγκαταβατικότητα και υποχωρητικότητά του και την προσήλωσή του στις ομαλές εξελίξεις. Το γεγονός ότι οι ψευδοδημοκράτες του κ. για κοινή εκλογική εμφάνιση με κοινούς συνδυασμούς και με 50 προς 50% ανάμεσα στη δημοκρατική Αριστερά και στο παλαιοδημοκρατικό Κέντρο κατανομή πάνω στις έδρες που θα πετύχει ο συνασπισμός της Δημοκρατίας. στις εκλογές. έδειξε. όσο και η Αγγλία. τόμος 6ος. Ο Ν. επιχειρήθηκε από το ΚΚΕ και τον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό και αυτό βεβαιώνεται με κατηγορηματικό τρόπο από τα ιστορικά στοιχεία. αναφέρεται: "Το ΚΚΕ. Σοφούλη δε δέχτηκαν την πρόταση αυτή. Η καταγγελία αυτή του ΚΚΕ ενάντια στο Κέντρο του Θ. που δημοσιεύτηκε στο "Ριζοσπάστη" στις 15/3/1946.ότι το ΠΓ αποφάσισε.

Παρτσαλίδη. κατέληξαν να πάρουν μέρος στις εκλογές. για συμμετοχή στις εκλογές) δεν έστεκε και πρότεινε στο ΠΓ μια συμβολική συμμετοχή στις εκλογές. Αλλά και η ΚΕ του ΕΑΜ δε συμφώνησε με την ιδέα της "συμβολικής" συμμετοχής. με αποτέλεσμα να χρεώνει . οι Αριστεροί Φιλελεύθεροι.κ. ή οι Αγγλοι και ο Σοφούλης. καταρρίπτεται και ένας ακόμη μύθος. μ' ένα μόνο υποψήφιο κατά εκλογική περιφέρεια. σελ. ο οποίος. καταρρίπτει από μόνη της το μύθο πως το ΚΚΕ εξανάγκασε τους συμμάχους του να υιοθετήσουν την επιλογή της αποχής. Παρτσαλίδης. Επίσης. Ο Σοφούλης και οι Αγγλοι. 196). εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. Θα παρουσιάζονταν πως αυτοί.κατά τον Ζαχαριάδη η απόφαση αυτή του ΠΓ απορρίφθηκε από το ΕΑΜ. Κι έτσι δεν έγινε δυνατή κανενός είδους συμμετοχή στις εκλογές". με έναν υποψήφιο σε κάθε εκλογική περιφέρεια.Παρτσαλίδη. ώστε και νομιμοποίηση να μην παρέχεται στο εκλογικό πραξικόπημα. σελ. ανεξαρτήτως του τι απόψεις είχε ο Ζαχαριάδης για τη συμμετοχή στις εκλογές. Τον Ζαχαριάδη επιβεβαιώνει και ο Μ. αναφέρει: "Αλλά ο Ζαχαριάδης σκέφτηκε γρήγορα πως κατηγορηματική απόκρουση της συμβουλής του ΚΚΣΕ (σ.τι ήθελε στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό κ.υπάρξει συμβολική συμμετοχή στις εκλογές.σ. τόμος Α`. Η πρόταση έγινε δεκτή στο ΠΓ και συνεννοηθήκαμε με τους Αριστερούς Φιλελευθέρους να ζητήσουν από τον Σοφούλη κάποια παράταση για την προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων. με ευθύνη των Σιάντου . Η μαρτυρία αυτή του Μ. Ομως . Ζαχαριάδη". που εξετάζει τα ιστορικά γεγονότα μέσα από το προκατασκευασμένο σχήμα "οι καλοί και οι κακοί". που εκπροσωπούσαν εκεί το Κόμμα (Βλέπε Π.95 και "Η παράνομη μπροσούρα του Ν. αν μη τι άλλο. και συμμετοχή στις εκλογές να υπάρξει και κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του ΕΑΜικού συνασπισμού να επιτευχθεί. δε δεχτήκανε καμιά παράταση στις προθεσμίες υποβολής υποψηφιοτήτων. Δημητρίου "Η διάσπαση του ΚΚΕ".ο. 20). στο βιβλίο του "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" (σελ. πως αποτελώντας την κύρια δύναμη έκανε ό. 94 . ότι δεν εγκρίθηκε από το ΕΑΜ η πρόταση του ΚΚΕ για συμβολική συμμετοχή στις εκλογές.

ήταν να νομιμοποιήσουν το αποτέλεσμα των εκλογών και να εξασφαλίσουν ότι το ποσοστό της αποχής θα ήταν ισχνό . Στα πλαίσια αυτής της επιλογής. Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια. Μέλημά τους . Ο ισχυρισμός δε που παρουσιάζουν στα έργα τους ο Φοίβος και ο Σόλωνας Γρηγοριάδης .και όχι μόνο αυτοί .εξ ολοκλήρου την επιλογή της αποχής στον τότε ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος. παρά και ενάντια στη θέληση για αποχή του Ν. της ένοπλης αντιπαράθεσης για να προωθήσει τα σχέδιά της.ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης . Ζαχαριάδη (όταν αυτός έφυγε για να παραστεί στο Συνέδριο του Τσεχοσλοβάκικου ΚΚ) αποδεικνύεται ανακριβής. Οι εκλογές – παρωδία Απ' όσα έχουμε ήδη αναφέρει είναι προφανές πως η τακτική των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης ήταν να εξαναγκάσουν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ σε υποταγή και συντριβή. επειδή το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα δεν αποδέχτηκε τη λογική του "σφάξε με αγά μ' ν' αγιάσω". η αγγλοκρατία ακολούθησε το δρόμο της μετωπικής σύγκρουσης.ότι η προσπάθεια για συμμετοχή στις εκλογές μέσω των Αριστερών Φιλελευθέρων επιχειρήθηκε από τους Σιάντο Ιωαννίδη. είχε κάθε λόγο να αδιαφορεί για το γεγονός ότι τα πράγματα στη χώρα οδηγούνταν σε έκρυθμες καταστάσεις και στο χείλος του εμφυλίου πολέμου. δηλαδή. Κι επειδή αυτό δεν έγινε κατορθωτό. της προετοιμασίας.

78 και Ν. Φρόντισαν να εμφανίσουν εν ζωή και συνεπώς με δικαίωμα ψήφου πεθαμένους. Εκδόσεις ΜΠΑ``ΥΡΟΝ. Το αποτέλεσμα Ετσι κύλησαν τα πράγματα. εκδόσεις ΣΟΚΟΛΗ. Μοίρασαν διπλά και τριπλά εκλογικά βιβλιάρια σε δικούς τους ανθρώπους. (Βλέπε σχετικά: Ζ.. σελ. Την επιχείρηση δε της νοθείας επισφράγισε το γεγονός ότι ουδέποτε μετά τις εκλογές δόθηκε στη δημοσιότητα ο αριθμός των εγγεγραμμένων.106). τόμος Α` σελ. Η τρομοκρατία κατά των ΕΑΜιτών δε σταμάτησε ούτε στο ελάχιστο μέχρι τη μέρα των εκλογών και δίπλα σ' αυτήν όταν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ οριστικοποίησαν τη στάση τους για αποχή .τι ήταν δυνατό. 102 . Μεϋνώ: "Πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα". Είναι δε ενδεικτικό ότι. .προστέθηκαν και οι εκβιασμοί προς τους δημόσιους υπάλληλους να μην ακολουθήσουν την επιλογή της αποχής. γιατί διαφορετικά θα τους περίμενε η τιμωρία της απόλυσης.. όσον αφορά το μέγεθος του εκλογικού σώματος. Για να πετύχουν δε αυτό το στόχο.μέσα στο εκλογικό σώμα ή τουλάχιστον δε θα ήταν δυνατόν να προσδιοριστεί.παρά την άρνηση της ΕΣΣΔ να συμμετέχει έθεσε τις εκλογές κάτω από τον έλεγχο παρατηρητών του ΟΗΕ. έπραξαν ό.διεθνές κύρος το εκλογικό αποτέλεσμα της βίας και της νοθείας. ώσπου ήρθε η 31η του Μάρτη. ώστε να είναι κάπως προσδιορίσιμο το μέγεθος της αποχής. ο αγλοαμερικανικός ιμπεριαλισμός με τη συμμετοχή των Γάλλων . τους οποίους ο λαός αποκαλούσε περιπαικτικά "κουκουβάγιες" από το σήμα της κουκουβάγιας που φορούσαν στο πέτο. Τέλος. Γι' αυτό και στις μελέτες που έχουν κυκλοφορήσει για την περίοδο εκείνη υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις από συγγραφέα σε συγγραφέα. πέραν των γελοίων που γράφονταν καθημερινά στον Τύπο της εποχής πως "όσοι δεν ψηφίσουν δεν είναι Ελληνες". Ζιάγκου "Νέες σελίδες από τον εμφύλιο πόλεμο". ενηλίκους και ανηλίκους. για να αποκτήσει . εκτοξευόταν ανοιχτά η απειλή ότι οι απέχοντες θα εντοπίζονταν μέσω του μετεκλογικού ελέγχου των εκλογικών βιβλιαρίων.

56 % (Βλέπε: Ζ. .Συνδυασμοί που δεν εκπροσωπήθηκαν στη Βουλή 0.Εθνική Πολιτική Ενωσις (Φιλελεύθεροι του Σ. .Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων (Λαϊκό Κόμμα και συνεργαζόμενοι) : 55. . .96% και 20 έδρες. Μεϋνώ.39% και 48 έδρες.Ενωσις Εθνικοφρόνων (Τουρκοβασίλης) : 2. 80).94% και 9 έδρες. Οι εκλογές ήταν ανδροκρατούμενες. στο ίδιο σελ.Ενωσις Αγροτικών Κομμάτων: 0.Από τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα προκύπτει ότι ψήφισαν 1. γιατί στις γυναίκες δεν είχε δοθεί δικαίωμα ψήφου.108.28% και 68 έδρες.67% και 1 έδρα. .Ανεξάρτητοι συνδυασμοί: 1.Εθνικό Κόμμα Ελλάδας (Ν.12% και 206 έδρες. Η ποσοστιαία δε κατανομή των ψήφων και η κατανομή των εδρών .Κόμμα Φιλελευθέρων (Θ. . Ζέρβας) : 5. Σοφούλης) : 14. . .473. Τι λάθος ήταν η αποχή. Εθνικό Ενωτικό Κόμμα Π.που τότε ήταν 354 . Κανελλόπουλου και Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό του Γ.696 εκλογείς και τα έγκυρα ψηφοδέλτια ήταν 1. Βενιζέλου.121. Παπανδρέου) : 19.08% και 2 έδρες.έχει ως εξής: .

Γι' αυτό και η κριτική του 8ου Συνεδρίου δεν μπορεί να σταθεί. θα πρέπει προηγουμένως με ατράνταχτα στοιχεία να αποδείξει ότι μέσω των εκλογών ήταν δυνατή η ειρηνική δημοκρατική εξέλιξη στη χώρα. είναι σωστή η εκτίμηση του 8ου Συνεδρίου ότι η αποχή ήταν "λάθος καθοριστικής σημασίας". Φυσικά τέτοιες δυνατότητες δεν υπήρχαν ούτε στο απειροελάχιστο. Απ' όσα ήδη έχουμε πει. αφού για να δεχτεί κανείς την εκτίμηση ότι επρόκειτο για λάθος καθοριστικής σημασίας. Κατ' αρχήν. τότε. ήταν δυνατό να πάρει τέλος ο μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος που ασκούσε το κράτος. η απάντηση στο ερώτημα είναι σαφώς αρνητική. ήταν δυνατό να αποχωρήσουν τα βρετανικά στρατεύματα από την Ελλάδα και να αποκτήσει η χώρα την ανεξαρτησία της. ήταν δυνατό να ανοίξει ο δρόμος προς τη λαϊκή δημοκρατία και το σοσιαλισμό. οφείλουμε να σταθούμε περισσότερο στις κριτικές που ασκήθηκαν εκ των υστέρων για τις βασικές. Και δε θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. επιλογές του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. . ήταν δυνατόν να γίνει σεβαστή από τους Αγγλους και την αντίδραση μια λαϊκή ετυμηγορία υπέρ του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. οι Βρετανοί και οι μοναρχοφασιστικές συμμορίες.Κλείνοντας την εξιστόρηση των γεγονότων που συνδέονται με τις εκλογές του '46 και το δημοψήφισμα. ήταν δυνατή η αδιάβλητη έκφραση της λαϊκής θέλησης.

Μήπως δεν οργάνωσε τις νόθες εκλογές. Κι ενώ οι δυνατότητες είναι δύο. προβάλλουν τις εκτιμήσεις του 8ου Συνεδρίου. Ποιες αντιστάσεις προέβαλε το Κέντρο ώστε να μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι θα τασσόταν έστω και μερικώς στο πλευρό του ΕΑΜ και θα εμπόδιζε το μοναρχοφασιστικό όργιο που συνεχίστηκε και εντάθηκε μετά τις εκλογές. σκόπιμα ή ασυνείδητα. λάθος η αποχή από τις εκλογές.λένε . Μήπως δεν κυβερνούσε τη χώρα τον Δεκέμβρη του '44. αλλά λάθος τακτικής. Αναμφισβήτητα ναι. Βουρνάς και άλλοι. διότι δε θα σχημάτιζε .η Δεξιά αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ψευδαισθήσεις μπορεί να έχει κανείς. μη σκόπιμα ονειροπολήματα.Αλλωστε η κριτική αυτή όπως διατυπώθηκε είναι πλήρως αντιφατική: Κάνει λόγο για λάθος καθοριστικής σημασίας αλλά αναγνωρίζει δύο δυνατότητες εξέλιξης των πραγμάτων στην Ελλάδα του '46: Τη δυνατότητα δημοκρατικής αναγέννησης της χώρας με ειρηνικό τρόπο μέσω εκλογών και τη δυνατότητα να λυθεί το ελληνικό ζήτημα μέσω των όπλων. προφανώς για να μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι το λάθος της αποχής. μόνο αυτή που σχετίζεται με τις εκλογές χαρακτηρίζεται καθοριστικής σημασίας. Ο χαρακτήρας του λάθους Ηταν. όμως. κατακεραυνώνουν την επιλογή της αποχής χρεώνοντάς την αποκλειστικά στο Ζαχαριάδη. αλλά τα γεγονότα δεν μπορούν να σκεπάζονται από συνειδητά. Μήπως πριν τη Δεξιά δεν ήταν το Κέντρο στα πράγματα. Μήπως δεν εκτέλεσε πιστά τις επιταγές των Εγγλέζων. Και λοιπόν. Οχι όμως λάθος καθοριστικής σημασίας. μήπως δεν ανέχτηκε τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. ο Τ. Η προπαγάνδα των ψευδαισθήσεων Ορισμένοι επίσης ιστοριογράφοι της εποχής. όπως ο Φοίβος και ο Σόλωνας Γρηγοριάδης. προσθέτουν δίπλα σ' αυτό το ποσοστό του Κέντρου και νάτη η δυνατότητα δημοκρατικών εξελίξεων. Δε θα ήταν λάθος αν η ηγεσία του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος είχε αποφασίσει . υπολογίζουν το μίνιμουμ ποσοστό που θα έπαιρνε το ΕΑΜ αν κατέβαινε στις εκλογές.

στον ένα ή τον άλλο βαθμό . Τέλος. Ομως ποτέ δεν εφαρμόστηκε για να γνωρίζουμε πώς θα μεταφραζόταν στην πράξη. Αρα. Κι εδώ ταιριάζουν όσα λένε οι ιστοριογράφοι που προαναφέραμε. θα βοηθούσε να ξεσκεπαστεί σε όλη την έκτασή του το μπλοκ της αγγλοκρατίας. που δε θα νομιμοποιούσε την ολοφάνερη προοπτική του νόθου αποτελέσματος. Από τη στιγμή. από τη στιγμή που επέλεξε το σταδιακό τρόπο περάσματος στην "κριτική των όπλων".το άμεσο και ολοκληρωτικό πέρασμα των λαϊκών δυνάμεων στις ένοπλες μορφές πάλης. η συμμετοχή στις εκλογές δε θα άνοιγε ειρηνικές δημοκρατικές εξελίξεις. τότε η αποχή θα ήταν η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. μέσα στις οποίες διεξάγονταν και με τρόπο τέτοιο.δυνάμεις υπέρ του ΕΑΜικού κινήματος.Κέντρου και το μπλοκ των αντιμαχόμενων δυνάμεων θα πρόβαλε ακόμη καθαρότερα. θα απεγκλώβιζε . η συμμετοχή στις εκλογές ήταν επιβεβλημένη. Ισως η τελική απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για συμβολική κάθοδο στις εκλογές να ήταν η πιο σωστή. που τέτοια απόφαση δεν υπήρξε και από τη στιγμή. Φυσικά. Θα γινόταν συνεπώς εκ των πραγμάτων συμμαχία Δεξιάς . ώστε να κατανοήσουν ευρύτερες δυνάμεις την αναγκαιότητα αυτή. θα βοηθούσε καλύτερα να συνειδητοποιήσουν ευρύτερες μάζες το γεγονός. ότι δηλαδή με συμμετοχή του ΕΑΜ στις εκλογές η Δεξιά δε θα έπαιρνε αυτοδυναμία. αλλά θα διαμόρφωνε καλύτερες συνθήκες άμυνας και ιδιαίτερα. χωρίς να εγκαταλείπει τη μαζική πολιτική ειρηνική πάλη. όμως. Δεν μπορείς να εμμένεις στις ειρηνικές μορφές πάλης και ταυτόχρονα να αρνείσαι την αξιοποίηση του κοινοβουλίου για τους σκοπούς σου. πως δεν υπήρχε άλλη διέξοδος πέραν της ένοπλης πάλης. που το ΚΚΕ . Αν υπήρχε τέτοια απόφαση. η συμμετοχή στις εκλογές θα 'πρεπε οπωσδήποτε να συνδυαστεί με την έντονη και αποφασιστική καταγγελία των αντιδημοκρατικών και απαράδεκτων συνθηκών.με τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας προσανατόλισε το κίνημα και στον ένοπλο αγώνα. αν υπήρχε επιλογή της άμεσης λύσης του ελληνικού ζητήματος μέσω των όπλων. οφείλουμε να επαναλάβουμε ότι η συμμετοχή του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο δημοψήφισμα ήταν .

ευγενή ανδραγαθήματα των μοναρχοφασιστικών συμμοριών και του κράτους ήταν καθημερινό θέμα στον Τύπο της εποχής. ήταν δέσμιο των αντιφάσεων της πολιτικής του. δεν ήταν αρκετά για τους ιθύνοντες. καθιστώντας την πλέον κρατική υπόθεση. Αυτά. Η τρομοκρατία πήρε τεράστιες διαστάσεις. με αποτέλεσμα πολλές φορές να μην προλαβαίνει τις εξελίξεις. την κατάσταση μέσα στο Κόμμα και το χαρακτήρα που είχε ο ΕΑΜικός πολιτικός συνασπισμός κλπ. να μην μπορεί να προσδιορίσει τα ιδιαίτερα καθήκοντα της εκάστοτε ιστορικής στιγμής και φυσικά το πόσο επείγοντα χαρακτήρα είχαν. Οι φόνοι. Πολύ περισσότερο δε που απείχαν από τις εκλογές. Οφείλουμε όμως όταν τις αναζητούμε να παίρνουμε υπόψη τον εσωτερικό και διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Γι' αυτό κι από τα πρώτα μέτρα που πήραν ήταν να νομιμοποιήσουν την τρομοκρατία.. να μην έχει προετοιμαστεί επαρκώς για να τις αντιμετωπίσει. οι ξυλοδαρμοί. το οποίο και ψηφίστηκε στις 17/6. θα πρέπει να σημειώσει την αντιφατικότητα της πολιτικής τους. η ντόπια και ξένη αντίδραση πέρασε ολοκληρωτικά στην επίθεση. εμμένοντας στις ειρηνικές μορφές πάλης και ενισχύοντας δειλά τον ένοπλο αγώνα. Ιδιαίτερα για το ΚΚΕ οφείλουμε να πούμε ότι πατώντας τότε σε δύο βάρκες. Το δημοψήφισμα του 1946 Αμέσως μετά τις εκλογές. όμως. Στις 6/6/1946 κατατέθηκε στη Βουλή το πρώτο νομοσχέδιο εκτάκτων μέτρων.πράξη επιεικώς ακατανόητη. Γι αυτά όμως θα μιλήσουμε με άλλη ευκαιρία.. Οι αιτίες αυτής της κατάστασης και της αντιφατικότητας της πολιτικής του Κόμματος δεν μπορούν εύκολα να αναζητηθούν και φυσικά δεν είναι θέμα του παρόντος. οι βιασμοί. Αν θα ήθελε κάποιος να βγάλει ένα σύντομο συμπέρασμα για τις επιλογές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ εκείνη την περίοδο. οι καταστροφές περιουσιών. Είναι το γνωστό Γ` . οι λεηλασίες και όλα τα . να μην είναι σε θέση να υπολογίσει με ακρίβεια το συσχετισμό δυνάμεων και τις διαθέσεις του αντιπάλου και συνεπώς να μην επιλέγει πάντοτε τη σωστότερη τακτική.

Η όλη οικονομία του ψηφίσματος το δείχνει. Πρέπει να στραγγαλιστούν ολότελα οι λαϊκές ελευθερίες. ν' απαγορεύουν την κυκλοφορία των πολιτών και να προβαίνουν εις "πάσαν πράξιν. Πρέπει να μην υπάρχουν πολίτες που έχουν δικαιώματα. πριν ψηφιστεί από τη Βουλή. Πρέπει να μη μείνει ίχνος ελευθερίας.Τσιριμώκου. Βάσει αυτού του ψηφίσματος. απαγορευόταν η απεργία κ. θεσπιζόταν η ποινή του θανάτου για πράξεις κατά της δημόσιας ασφάλειας. για να μπορέσει να ξανάρθη ο μετανάστης τύραννος την 1η Σεπτεμβρίου. ορμή. "Αι εν υπαίθρω δημόσιαι συγκεντρώσεις φέρουσι εν εαυταίς το σπέρμα της . τραγούδια. σκοπούσαν την άμυναν. ιδανικά.κ. έγραφε: "Το άρθρο 10 του νομοσχεδίου είναι μνημείο αστυνομικής αυθαιρεσίας. η εφημερίδα "Μάχη" του κόμματος των Σβώλου . Γιατί ως εκεί.ο.Ψήφισμα. Και δεν αρκεί να παίρνουν αυτά τα δικαιώματα οι χωροφύλακες. καταργούνταν στην ουσία τους τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών. Γιατί όλα αυτά. αξιώσεις. δινόταν το δικαίωμα στην αστυνομία να περιορίζει την κυκλοφορία. Συγκεκριμένα. που σχολίασε το Γ` ψήφισμα. Πέθανε ο Χίτλερ. Πέθανε πραγματικά ο Χίτλερ. Πρέπει να υπάρχουν σκυφτοί ραγιάδες και τούτο το καλοκαίρι. ασφάλειαν και κοινήν ησυχίαν". Μπορούν οι χωροφύλακες να ενεργούν στα σπίτια των Ελλήνων "ερευνώντας μέρας τε και νυκτός". Πρέπει να εμποδισθή κάθε λαϊκή εκδήλωση. Ο Μέγας Θεός Χωροφύλακας θα ρυθμίζει πια ανεξέλεγκτα τη φτωχιά μας ζωή. Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος. Τιμωρούνται με θάνατο όσοι επιζήσουν από τη δική τους "πάσαν πράξιν" και αμυνθούν ή τους χτυπήσουν ή τιμωρήσουνε σκληρά τη σκληρότητά τους.

. ο οποίος. Ανάμεσα δε στα θύματα του μοναρχοφασιστικού οργίου ήταν και ο δημοσιογράφος του "Ριζοσπάστη" Κ.". Στο Δημοψήφισμα έλαβε μέρος και ο ΕΑΜικός πολιτικός συνασπισμός. η ασφάλεια της χώρας και ο Γεώργιος Γλύξμπουργκ. ευρισκόμενος στη Θεσσαλία για ρεπορτάζ. βοήθησε και η νοθεία. Πρέπει να υπάρξουν σκυμμένοι ραγιάδες στο δρόμο. στο σπίτι. Συστηματική υπήρξε και η εκκαθάριση του στρατού από αριστερά. Κράτος και συμμορίες είχαν γίνει ένα. γεγονός που είναι το λιγότερο ακατανόητο.στάσεως. σπέρμα κλονισμού μιας τυραννικής κρατικής εξουσίας. ώστε η μέρα να γίνει νύκτα και ο θεσμός της βασιλείας να αποκτήσει τη . τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Δημοψήφισμα με στρατοδικεία Αμέσως μετά την έγκριση από τη Βουλή του Γ` Ψηφίσματος.3% υπέρ.υπό το κράτος του τρόμου.. σπέρμα Δημοκρατίας και Προόδου. Επίσης καθιερώθηκαν οι συλλήψεις.. Η χώρα οδηγήθηκε στο δημοψήφισμα .. ο Γεώργιος Γλύξμπουργκ επέστρεψε στην Ελλάδα στις 26/9/1946.. 15 μέρες πριν το δημοψήφισμα. στην προσπάθεια εξόντωσης του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. να υποταγή. Ετσι. ΕΑΜίτικα στοιχεία. που έχει στα χέρια της το ισχυρό όπλο της απεργίας ενάντια στην εκμετάλλευση. προοδευτικά.για να προφυλαχτή η ακεραιότητα. οι εκτελέσεις. πέραν της τρομοκρατίας. στην αυθαιρεσία και τη βία . δολοφονήθηκε από τη συμμορία του Σούρλα.. Πέθανε πραγματικά ο Χίτλερ. Και πρέπει να σκοτωθή το σπέρμα αυτό.την 1η Σεπτέμβρη του '46 . Και στη δουλειά. σπέρμα άμυνας εναντίον της βίας. Κι όπως ήταν φυσικό.". στήθηκαν στη χώρα τα πρώτα 11 στρατοδικεία. . Σπέρμα ανυπακοής. Βιδάλης. των οποίων οι αποφάσεις ήταν τελεσίδικες.λαϊκή έγκριση με 68. Γι' αυτό και η απεργία στους μεγάλους κλάδους της παραγωγής γίνεται ποινικό αδίκημα! Γιατί πρέπει προπαντός να χτυπηθή. να λυγίση η πρωτοπόρα εργατική τάξη.

εμφανίζοντας την αποχή της Αριστεράς σχεδόν μηδαμινή.". Από τις απαντήσεις που πήραν έβγαλαν το συμπέρασμα ότι η αποχή για πολιτικούς λόγους .αφού. γκάλοπ στους δρόμους. Γνώριζαν περί τίνος επρόκειτο. ως πολιτική πράξη. Εκαναν όμως. οι επονομαζόμενοι από τον λαό "Κουκουβάγιες". σ' εκείνες τις συνθήκες δεν είχε να προσφέρει τίποτε περισσότερο εκτός της νομιμοποίησης ενός προκατασκευασμένου αποτελέσματος.. μένει ανοιχτό το ερώτημα "πόσο ήταν το μέγεθος της αποχής.3 . Πώς το κατάφεραν. το ΚΚΕ και μια σειρά κόμματα του Κέντρου.3% Στις εκλογές δεν πήραν μέρος το ΕΑΜ. Η διεθνής επιτροπή παρατηρητών του ΟΗΕ. Συνεπώς.ήταν 9.. έσπευσαν να εκτελέσουν τις εκ των προτέρων διαταγές των αφεντικών τους.η αποχή δηλαδή κυρίως των ΕΑΜιτών και των κομμουνιστών . σε πόλεις και χωριά και ρωτούσαν τους περαστικούς αν ψήφισαν ή όχι. Φυσικά δεν έκαναν κανέναν έλεγχο στους εκλογικούς καταλόγους. Το μέγεθος της αποχής και το περίφημο 9.

Και η γελοιότητα αυτή κατέρρευσε στη συνέχεια. Γρηγοριάδης: "Το δεύτερο αντάρτικο". είτε γιατί δεν πρόλαβαν.με διπλοεγγραφές. Γρηγοριάδης: "Το δεύτερο αντάρτικο". όταν η ίδια η διεθνής επιτροπή του ΟΗΕ προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις που δημιούργησε και με νέες εκτιμήσεις της δέχτηκε ότι αν η Αριστερά συμμετείχε στις εκλογές θα έπαιρνε 20 με μάξιμουμ 25%. Εχει συνεπώς απόλυτο δίκιο ο Μεϊνό .%!!! Το.το έγραψαν και στην έκθεσή τους . Το πραγματικό μέγεθος της αποχής Το πραγματικό μέγεθος της αποχής που αντιστοιχούσε σε δυνάμεις κυρίως του ΕΑΜικού πολιτικού συνασπισμού (και που ο ΕΑΜικός .μαζί με κρίσεις ότι οι εκλογές ήταν έντιμες .για να υπάρχει προφανώς και έγγραφη απόδειξη της γελοιότητας. είτε γιατί ήταν καταδιωκόμενοι από τις φασιστικές συμμορίες.. Οχι μόνο γιατί δεν υπάρχει ακριβές στοιχείο για τους εγγεγραμμένους. είτε γιατί δεν ξεπέρασαν τα προσκόμματα που τους έβαζε ο κρατικός μηχανισμός. 79). ενώ είχαν δικαίωμα ψήφου και υπό . τριπλοεγγραφές. σελ. 674). ότι "οι εκλογές ήταν έντιμες": "Αν ληφθή υπόψη η σύνθεση και ο τρόπος λειτουργίας της επιτροπής. αποτέλεσμα μάλιστα αυτό .όταν σημειώνει σχετικά με την κρίση των παρατηρητών του ΟΗΕ. πλέον και τόση σημασία .. και πεθαμένους που τους εμφάνιζαν ως ζωντανούς) αλλά και γιατί πολλοί ήταν εκείνοι που δεν είχαν γραφεί στους εκλογικούς καταλόγους.και δεν έχει. σελ.και όχι μόνο αυτός βέβαια . θα ήταν μεγάλη αφέλεια να δούμε στην παραχώρηση του πιστοποιητικού αυτού καλής δημοκρατικής διαγωγής κάτι διαφορετικό από ένα διάβημα που αποσκοπούσε να ενισχύση τη διεθνή θέση μιας κυβερνήσεως. (άλλωστε οι εκλογικοί κατάλογοι ήταν πλαστοί .που δημοσιεύτηκε σε περίληψη στις 12/4/46 .να προσδιοριστεί με ακρίβεια. τόμος 3ος. την οποία είχαν εξ ολοκλήρου προσεταιρισθή οι αγγλοσαξονικές δυνάμεις" (Φ. (Φ. τόμος 3ος.δημοκρατικός τύπος το υπολόγισε στο 53%) δεν είναι δυνατό .

ούτε αδιάβλητες. Αν επρόκειτο για μια δύναμη της τάξης του 20 και 25% δε θα υπήρχε λόγος να γίνουν όσα έγιναν. οπαδοί του ΕΑΜ και του ΚΚΕ οδηγήθηκαν στις κάλπες κάτω από το βάρος της τρομοκρατίας και του φόβου που αυτή δημιουργούσε.αλλά πάντως μειοψηφικά . πάλι θα συναντούσαμε δυσκολία να εντοπίσουμε με ακρίβεια το μέγεθος της αποχής. Συνεπώς. ενώ η θέλησή τους ήταν ακριβώς αντίθετη. Δεν ήταν λίγα τα ανύπαρκτα πρόσωπα που εμφανίστηκαν ψηφοφόροι στις εκλογές. χώρια αυτούς που ψήφισαν ενώ ήταν.διαφορετικές συνθήκες θα μπορούσαν να το κατοχυρώσουν. Αλλά κι αν ακόμη τα ποσοστά του ΕΑΜ ήταν ακόμη μεγαλύτερα . Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Το πρόβλημα των αποφάσεών της . Αλλά κι αν ακόμη είχαμε τον αριθμό των εγγεγραμμένων και η εγγραφή των ΕΑΜιτών και προοδευτικών πολιτών στους εκλογικούς καταλόγους γινόταν απρόσκοπτα. το ποσοστό της αποχής θα μπορούσε επακριβώς να προσδιοριστεί αν υπήρχαν όλες οι βασικές προϋποθέσεις για ελεύθερες και αδιάβλητες εκλογές. φανερώνει πως η δύναμη του ΕΑΜικού πολιτικού συνασπισμού ήταν αναμφισβήτητα πλειοψηφούσα στην ελληνική κοινωνία. πρέπει να πάρουμε υπόψη μας και το γεγονός ότι κυρίως στην ύπαιθρο. πεθαμένοι. δεν ήταν λίγοι εκείνοι που είχαν διπλοψηφίσει και τριπλοψηφήσει. γιατί δε θα υπήρχε η πολιτική επιλογή της αποχής.. Τέλος.. Το γεγονός δε ότι οι εκλογές ούτε έντιμες ήταν.πάλι οι μέθοδοι του αντιπάλου θα ήταν διαφορετικές απ' αυτές που ακολουθήθηκαν. Αλλά τότε δε θα χρειαζόταν τέτοιος προσδιορισμός. Παρομοίως οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι εκβιασμοί που ασκήθηκαν στους δημόσιους υπαλλήλους ασφαλώς θα είχαν αποτέλεσμα. αφού είχαν οργιάσει οι μέθοδοι της νοθείας.

καμιά απόφασή της. Ζαχαριάδη. ότι το σημείο 4 περιείχε την απόφαση για πέρασμα στην ένοπλη πάλη.για σταμάτημα της τρομοκρατίας και ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. επιτείνει περισσότερο τη σύγχυση γύρω από το θέμα. τόσο ως προς το περιεχόμενο που μπορεί να είχαν όσο και ως προς τη σημασία της αξιοποίησής τους. που συναντά κανείς μελετώντας την ιστορία του ΔΣΕ ζήτημα. με σκοπό να δημιουργηθούν ανησυχίες στον αντίπαλο. για άμεσο ή σταδιακό . αλλά επειδή αυτή δεν έπρεπε να δημοσιευτεί μπήκαν τα αποσιωπητικά. που να μιλά με ευθύ και κατηγορηματικό τρόπο. .μπροστά στο φόβο του πολέμου . δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα . Το γεγονός. Το ειδικό ενδιαφέρον γι' αυτή την ολομέλεια προκαλείται από τους εξής λόγους: Πρώτον: Παρ' όλο που έχει υποστηριχτεί ότι η 2η Ολομέλεια προσανατόλισε το ΚΚΕ στην ένοπλη δράση. ότι παραμένουν αδιευκρίνιστα τα περίφημα αποσιωπητικά στο σημείο 4 της δημοσιευμένης πολιτικής απόφασης της Ολομέλειας.και συνεπώς δεν έχει έρθει στο φως της δημοσιότητας . Η δεύτερη υποστηρίζει ότι τα αποσιωπητικά δεν υπέκρυπταν καμιά απόφαση. αλλά ήταν ένα κόλπο.προοδευτικό πέρασμα του Κόμματος σ' αυτή τη μορφή πάλης. Η μια υποστηρίζει. ότι το ΚΚΕ προσανατολίζεται να πάρει τα όπλα και να ασκηθεί έτσι πίεση .Ενα από τα πιο σημαντικά και ταυτόχρονα ειδικά προβλήματα. που παραμένει ακόμη ανοιχτό στην ιστορική έρευνα είναι αυτό της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1946) και των αποφάσεών της. μάλιστα. Ετσι έχουν διατυπωθεί δύο γνώμες αντίθετες μεταξύ τους. από τα γνωστά του Ν.

εκδηλώνεται αυθόρμητα. με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η περίοδος της ηγεσίας Ζαχαριάδη από την 6η Ολομέλεια του 1956 και μετά. δεν πρέπει να μας οδηγεί στο συμπέρασμα. δημιούργησαν βάσιμα την υποψία. το ζήτημα γύρω από το τι αποφάσισε η 2η Ολομέλεια συσκότισαν ακόμη περισσότερο τα γραπτά του . κριτικές και μαρτυρίες. που σε καμιά περίπτωση. που ασκούσε ο αντίπαλος.και φυσικά δεν επιδιώχτηκε μια νηφάλια εξέταση του θέματος. με την αξιοποίηση των αρχείων και των πραγματικών γενικότερα στοιχείων. ειπώθηκαν πολλά γύρω από τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας του 1946. Ενα τρίτο στοιχείο. ότι η 2η Ολομέλεια δεν πήρε απόφαση για ένοπλο αγώνα. Τέλος.ή υποτιμήθηκε αισθητά η σημασία της όποιας απόφασης . αλλά αυτός . όπου ουσιαστικά πρυτάνευσε η λογική πάση θυσία να βρεθούν αρνητικά στον Ζαχαριάδη και να αμαυρωθεί καθετί που σχετιζόταν μ' αυτόν. Σε κείνες τις συνθήκες.στο ξεκίνημά του και για ένα χρονικό διάστημα .και εν πολλοίς εμπαθής τρόπος. για την πιο γρήγορη και ουσιαστική ανάπτυξή του. Γεγονός. για τον προσανατολισμό του στην κατεύθυνση της κατάληψης της εξουσίας. κάτω από το βάρος των διώξεων. βέβαια.Δεύτερον: Οι αντιφάσεις που εκδηλώνονται στην πολιτική πρακτική του Κόμματος όλο το 1946 και μέχρι την 3η Ολομέλεια της ΚΕ (Σεπτέμβρης 1947) (από τη μια πάλη για ειρηνική λύση της κατάστασης κι από την άλλη διεξαγωγή αντάρτικου αγώνα στην ύπαιθρο και δημιουργία του ΔΣΕ). του μονόπλευρου εμφυλίου και της τρομοκρατίας. η αστική τάξη και οι ξένοι προστάτες της. Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης προβάλλουν το επιχείρημα πως δεν είναι δυνατόν να έχεις πάρει απόφαση για ένοπλο αγώνα και από την άλλη να μην παίρνεις μέτρα για την πιο αποτελεσματική. που έχει επιτείνει τη σύγχυση γύρω από το θέμα είναι ο μηδενιστικός .παρά το γενικό κλίμα . αμφισβητήθηκε από ηγετικά στελέχη του Κόμματος ότι σ' αυτήν πάρθηκε απόφαση για ένοπλη πάλη . ότι στη μεταζαχαριαδική περίοδο δεν ακούστηκαν .πολύτιμες για την ιστορική έρευνα απόψεις.

Το ύπαιθρο.αν μη τι άλλο .να είναι πολύ επιφυλακτικός στο τι δέχεται για αλήθεια.και αυτό θα επιχειρήσουμε .τι σε άλλες περιπτώσεις . οι ("Ριζοσπάστης". πράγμα που σημαίνει. να προσεγγίσουμε την ιστορική αλήθεια.είναι γεμάτα εμπάθεια και ανυπόστατα ψεύδη κατά του πρώην ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ (π.Μ. τα οποία . οι τρομοκρατία στις δολοφονίες και οι βασανισμοί πόλεις και την είναι καθημερινό φαινόμενο. οι σήμα της "Χ" στο μέτωπο του διωγμοί. 50 χρόνια μετά. Η Η τρομοκρατία των Χιτών. 19 Φλεβάρη βασανισμοί. Το ενδεχόμενο της ένοπλης πάλης Η αντιμετώπιση του θέματος από το ΚΚΕ πριν τη 2η Ολομέλεια Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και τη διάλυση του ΕΛΑΣ. δημοσιευμένα και μη. ότι ο αναγνώστης και ο ερευνητής αυτών των γραπτών πρέπει . Βαφειάδη. το ΚΚΕ και το λαϊκοδημοκρατικό ΕΑΜικό κίνημα στη χώρα μας βρίσκονται σε κατάσταση ήττας και διωγμού. οφείλουμε . για το κρίσιμο ερώτημα που σκιάζει τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ του Φλεβάρη 1946. χ. όσα λέει για τη δολοφονία του Γ.αξιοποιώντας όλα τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας.ακόμη περισσότερο απ' ό. Σήμερα. οι εργάτη Φρ. Κορδογιάννη δολοφονίες. Ζεύγου). οι 1946) συλλήψεις και οι .

Η Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα Πράγματι. που ασκεί η αντίδραση. προσπαθεί με μαζικές διαμαρτυρίες και πολιτικές αποφάσεις να αντισταθεί στο καθεστώς των διώξεων και της τρομοκρατίας. η οποία είναι απείρως δύσκολο να αποδοθεί σε γραπτό κείμενο. οι βιασμοί γυναικών. Η επιστροφή του Ν. Να τι λέει γι' αυτό το θέμα η απόφαση της Ολομέλειας: "Η Ολομέλεια υπογραμμίζει ιδιαίτερα: α) Οτι η δολοφονική τρομοκρατική δράση της Δεξιάς επιβάλλει επιτακτικά και άμεσα την οργάνωση της μαζικής λαϊκής αυτοάμυνας για την αντιμετώπισή της. αλλά είναι γεγονός πως δεν έχει σαφή προσανατολισμό. η αρπαγή και το κάψιμο περιουσιών συνιστούν μια απελπιστική κατάσταση. απεργίες. γ) Η μαζική και παλλαϊκή πολιτική απεργία. υιοθετείται η πολιτική της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας. επιβάλλεται σήμερα για να αντιμετωπίζονται πιο γενικές και σημαντικές τρομοκρατικές φασιστικές εκδηλώσεις.τι αφορά την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. κάθε φορά που σηκώνεται οπλισμένο. Καθορίζονται συγκεκριμένα και σαφή καθήκοντα στο Κόμμα. κλείσιμο μαγαζιών.) είναι πρωταρχική δημοκρατική υποχρέωση. Οι ελπίδες αναπτερώνονται και κυριαρχεί η εντύπωση πως η κατάσταση θα αντιστραφεί. γυναίκες. υπογραμμίζεται ότι πηγή της ελληνικής κακοδαιμονίας είναι η αγγλική επέμβαση στη χώρα και σ' ό. παιδιά. Το ΚΚΕ. μέχρι τον Ιούνη του 1945. Ανδρες. δ) Ολος ο . για να αντιμετωπίζονται συγκεκριμένες δολοφονικές πράξεις της αντίδρασης. Ζαχαριάδη από το Νταχάου σκορπάει κύμα ενθουσιασμού στα μέλη του Κόμματος και του ΕΑΜ. παλλαϊκή κήδευση θυμάτων φασισμού κλπ. διαδηλώσεις. όλη η δημοκρατική Ελλάδα θα τσακίσει το χέρι των δολοφόνων φασιστών. σαν αποφασιστικό λαϊκό όπλο. των διωγμών και του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου.εκτοπίσεις αγωνιστών. που γίνεται η 12η Ολομέλεια της ΚΕ. β) Οτι οι μαζικοί αγώνες όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού και όλου του δημοκρατικού κόσμου (στάσεις. συγκεντρώσεις. η 12η Ολομέλεια της ΚΕ (Ιούνης 1945) πραγματοποιεί μια στροφή στην πολιτική και τη δράση του Κόμματος.

αυτό που σήμερα συγκρατούμε με τα δόντια.ΣΑΝ . ο ηγέτης του ΚΚΕ τόνισε: "Κι αν το υπέρτατο συμφέρον του λαού το απαιτήσει. ο Ν. όπου ανάμεσα στα άλλα τονίζει: "Η υπομονή μας έχει όρια.Χ και Σίας και στην κατάφωρη υποστήριξη που τους δίνει ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός. σελ. (Αδημοσίευτο Δοκίμιο Ιστορίας ΔΣΕ. ροζιασμένα χέρια τίμιων Ελλήνων δουλευτάδων ζητάν να απαντήσουν ανοιχτά στις δολοφονίες και στις ατιμίες. 34. Η αυτοάμυνα και το 7ο Συνέδριο Το θέμα της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας και της ενδεχόμενης εξέλιξής της σε ένοπλο αγώνα τέθηκε και στο 7ο Συνέδριο του Κόμματος. τόμος 6ος. Στις 22/8/1945. Ζαχαριάδη αναφέρεται: "Αν η τρομοκρατία δε σταματήσει. Και αυτά τα όρια είναι το εθνικό και λαϊκό συμφέρον. θα γίνει επιτακτικό εθνικό καθήκον". με τη μοναρχική ασυδοσία. ο λαός θα απαντήσει με τα ίδια .δημοκρατικός κόσμος πρέπει να είναι έτοιμος να υπερασπίσει τη ζωή του και να αντιμετωπίσει με όλα τα μέσα κάθε φασιστικό πραξικόπημα. Ζαχαριάδης μιλάει σε λαϊκή συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη. Μα. που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 1 . θα απαντήσουμε στις πόλεις. ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".6/10/1945. Δηλώνουμε και προειδοποιούμε πως. Οκτώβρης 1950 . Εκατοντάδες χιλιάδες μπρατσωμένα. Ο λαός ας αγρυπνεί". οι ένοπλες στρατιωτικές δυνάμεις και τα σώματα ασφαλείας. αύριο. Τους συγκρατεί μόνο η λαϊκή δημοκρατική πειθαρχία. στις βουνοκορφές και τους λόγκους θα ξαναντηχήσει το τροπαιοφόρο "Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα"". Στην εισήγηση του Ν. στα χωριά και στα βουνά. Τελειώνοντας το λόγο του.και "Ριζοσπάστης" 25/8/1945). αν δεν μπει χαλινάρι στο δολοφονικό αφήνιασμα του Μαύρου Μετώπου . Οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο). με τα ίδια μέσα που μας χτυπούν. 39 Συντάχθηκε από επιτροπή ύστερα από απόφαση της 3ης Συνδιάσκεψης. αν η κατάσταση αυτή δεν αλλάξει σύντομα και ριζικά προς μια ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη. σελ.

ήθελε να υποδηλώσει στις αποφάσεις της συμβολικό χαρακτήρα. με τον πιο ανοιχτό και κατηγορηματικό τρόπο. Ζαχαριάδη . Αναμφίβολα η επιλογή της ημερομηνίας σύγκλισής της δεν ήταν τυχαία. γίνεται καθαρό πως το ΚΚΕ. αυτή η μορφή πάλης εμποδιζόταν από το ΚΚΕ να πάρει μαζικά χαρακτηριστικά. τόμος 6ος. σ' εκείνες τις συνθήκες των μαζικών διώξεων και της τρομοκρατίας κατά του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. 81). μόνο στη διακήρυξη αυτής της πιθανής ένοπλης εξέλιξης των πραγμάτων και φρόντιζε να οργανώνει τις λαϊκές μάζες σε μαζική πολιτική δράση για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας της αντίδρασης. τεύχος Γ`. αναμφίβολα είχε τα χαρακτηριστικά της αυθόρμητης ανοργάνωτης. Ηταν απλώς ένα μεμονωμένο μέσο άμυνας περιστασιακής χρησιμότητας και όπου εμφανιζόταν τέτοια ένοπλη αντίσταση από αγωνιστές. Αν όντως αυτός ήταν ο συμβολισμός θα φανεί μέσα από τα στοιχεία που στη συνέχεια θα παραθέσουμε. Παρέμενε. Τα ίδια υπογραμμίζονται και στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Βεβαίως. δηλαδή σπάσιμο των δεσμών του Κόμματος με την πολιτική και τις υποχρεώσεις. που υπαγόρευε αυτή η συμφωνία.όπως έχει υποστηριχτεί από το Ν. τον αντίπαλο γι' αυτή την προοπτική. σελ. σελ. όχι μόνο δεν απέκλειε το ενδεχόμενο ενός εμφυλίου πολέμου. η πολιτική της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας δεν απέκλειε την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας με ένοπλα μέσα. 18). γεγονός που . Απ' όσα αναφέραμε. αλλά και προειδοποιούσε. Ομως.μέσα" (Ντοκουμέντα 7ου Συνεδρίου. Η 2η Ολομέλεια και η ένοπλη πάλη Η 2η Ολομέλεια συνήλθε σε Σώμα στις 12 Φλεβάρη του 1946 και ολοκλήρωσε τις εργασίες της στις 15 του ιδίου μήνα. Συνέπεσε με την πρώτη επέτειο από τη συμφωνία της Βάρκιζας. όμως. χωρίς να υπόκειται σε γενικό σχέδιο εκδήλωσης. . επιζητώντας έτσι την ειρηνική λύση του ελληνικού ζητήματος.

για τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα. στο σημείο 3. απ' εδώ και μπρος πρέπει να γίνει απαράδεκτο και πρέπει στους εχθρούς μας ν' απαντήσουμε με τα ίδια σκληρά μέσα αποφασιστικά και μέχρι τη νίκη". Πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι να σταματήσει ο λαός με τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του την εξοντωτική τρομοκρατία που εξασκούν ενάντιά του οι συμμορίτες του Μαύρου Μετώπου και τα κρατικά όργανα. το σημείο 4 παρουσιάζεται με αποσιωπητικά.Οι αποφάσεις της Ολομέλειας Στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας. σελ. Ζητά γι' αυτό το σκοπό από το ΕΑΜ να ληφθούν όλα τα οργανωτικά και τεχνικά μέσα. που σημαίνει νίκη των όπλων του λαού πάνω στην ένοπλη τρομοκρατία των εχθρών του. τη Δημοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία. 177 . Τέλος. Βεβαίως. κάνει λόγο για πάλη μέχρι τη νίκη. Το καθεστώς του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου του δωσιλόγου και πλουτοκρατικού νεοφασισμού ενάντια στο λαό. ότι από το παραπάνω απόσπασμα της απόφασης προσανατολίζεται το . παράγραφος δ. υπέρτατη και απαραβίαστη υποχρέωση για τον κάθε Ελληνα πολίτη και τις λαϊκές δημοκρατικές οργανώσεις του είναι να παλέψουν με όλα τα μέσα και να δώσουν όλες τις θυσίες για να υπερασπίσουν τη λευτεριά. τόμος 6ος. που δημοσιεύτηκε.τεχνικά μέτρα που θα επιτρέψουν στο λαό μας ν' αποκρούσει τη δολοφονική τρομοκρατία και να ματαιώσει τα φασιστικά σχέδια των εκμεταλλευτών του. Καλεί να δοθεί απάντηση στην τρομοκρατία της αντίδρασης με τα ίδια μέσα. της απόφασης τονίζεται: "Το ΕΑΜ πρέπει αμέσως να πάρει όλα τα οργανωτικά . Ιερή. όπως έχουμε ήδη προαναφέρει. Συγκεκριμένα. δεν μπορούμε να ισχυριστούμε. Αναμφίβολα. Δηλαδή με τα όπλα. Ομως υπάρχουν και άλλα σημεία. αυτό το απόσπασμα από την απόφαση της 2ης Ολομέλειας δεν είναι ιδίου περιεχομένου και σημασίας με παλιότερες κομματικές αποφάσεις. (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. που με το περιεχόμενό τους υποδήλωναν ότι το ΚΚΕ στρεφόταν και προς την προετοιμασία της ένοπλης πάλης.178).

λαϊκούς αγώνες . βρίσκεται στο τμήμα των αρχείων του ΚΚΕ. εξέλιξης στην εσωτερική κατάσταση της χώρα ή έχει άλλους λόγους που του επιβάλλουν να μην εγκαταλείψει ακόμη τη μαζική πολιτική δράση. τη ζωή. την τιμή και την ανεξαρτησία της Ελλάδας". που έχει στην κατοχή της η εταιρεία "Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας" (Κ102/Φ: 1/2/4). φαίνεται καθαρά πως το ΚΚΕ τρέφει ελπίδες για δυνατότητα ομαλής. Κανένα χτύπημα του εχθρού δεν πρέπει να μείνει χωρίς ανάλογη απάντηση. όταν μας το επιβάλλουν οι Αγγλοι και οι μισθοφόροι τους.27) ο Ζαχαριάδης τονίζει: "Με τη μαζική πολιτική απεργία και τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα ο λαός υπερασπίζει και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του. όταν χρειαστεί. που δεν παρουσιάζονται εδώ.45 την εθνική υπόθεση. τις ελευθερίες και τη δημοκρατία του. που θα μας επιτρέψουν. σε τελευταία ανάλυση. 26 . με αποφασιστικότητα και αυτοθυσία όπως και στα 1940 ... Στο εισηγητικό αυτό κείμενο προς την Ολομέλεια (σελ. Με τον παλλαϊκό πανδημοκρατικό αγώνα. Ενα μέρος της εισήγησης αυτής.λαϊκό κίνημα στην ένοπλη πάλη για την εξουσία. που μπορεί να φτάσει και μέχρι τη γενική απεργία και την ένοπλη αντίσταση ο λαός υπερασπίζεται την εθνική του ανεξαρτησία και τιμή ενάντια σε κάθε επιβουλή από οποιαδήποτε πλευρά κι αν έρχεται.με τελικό στόχο την ειρηνική . 52 σελίδες. στρεφόμενο αποκλειστικά στον ένοπλο αγώνα. Αντίθετα και από τα άλλα σημεία της απόφασης. να υπερασπίσουμε με τον ίδιο ηρωισμό. Από αυτό το απόσπασμα της εισήγησης Ζαχαριάδη προκύπτουν αβίαστα τα εξής συμπεράσματα: Η 2η Ολομέλεια προσανατόλισε το ΚΚΕ και στην ένοπλη πάλη. Ζαχαριάδη Την ποιοτική διαφορά των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας ξεκαθαρίζει ακόμη περισσότερο η εισήγηση. Η αδημοσίευτη εισήγηση του Ν. Και παράλληλα πρέπει να πάρουμε και όλα τα πρόσθετα μέτρα. που έκανε κατά τις εργασίες της ο Ν. την οποία όμως αντιμετωπίζει ως μέσο πίεσης και απάντησης στον αντίπαλο . Ζαχαριάδης και που μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευτεί.ίσης βαρύτητας με τους μαζικούς.

που του δίνει τα χαρακτηριστικά του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα 1940 . Ας τις δούμε σε συντομία: Μ. Καλά η αποχή. Η Ολομέλεια σαν Σώμα δεν ασχολήθηκε ούτε με αυτό το ζήτημα" (Πρακτικά 7ης . Εναν αγώνα.μάλιστα το θεωρεί πιθανό και ζητά να ληφθούν γι' αυτό τα απαραίτητα μέτρα περάσματος του Κόμματος και του λαϊκού κινήματος ολοκληρωτικά στον ένοπλο αγώνα. Η Ολομέλεια επίσης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο .τι επιπτώσεις έχει αυτό στο ζήτημα της προσέγγισης της ιστορικής αλήθειας.διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. σε περίοδο δηλαδή "μεταζαχαριαδική". Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Μαρτυρίες σε κομματικά Σώματα και ντοκουμέντα Για τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας υπάρχουν μια "Το ΕΑΜ επιμένει στην σειρά μαρτυρίες εξασφάλιση εγγυήσεων για μελών της ΚΕ. που ελεύθερες εκλογές". στις 21 Φλεβάρη 1946 κατατέθηκαν στις εργασίες της 7ης πλατιάς Ολομέλειας του 1957. ότι κατατίθενται μέσα σε βαρύ αντιζαχαριαδικό κλίμα με ό. στο κύριο θέμα αυτήν και που του.45. Οχι σύντροφοι. Βαφειάδης: "Θα πείτε σύντροφοι. Αλλά η Ολομέλεια αποφάσισε ένοπλη εξέγερση. Οι μαρτυρίες αυτές έχουν τη σημασία τους. Είναι σωστό αυτό. αν και ο αναγνώστης πρέπει να πάρει υπόψη του. προφανώς λόγω του ότι στο ελληνικό ζήτημα πρωτεύουσα σημασία έπαιζε η αγγλική επέμβαση και κατοχή. γράφει ο συμμετείχαν σ' "Ριζοσπάστης".

509). θα ήθελα να πω δυο λόγια τώρα. Γιατί. μπορεί να γίνει και με ένοπλη εξέγερση (σ. τι επανάσταση θα κάνουμε. όμως. Το άφησε να το λύσει το ΠΓ. Αλλά πήρε μια απόφαση: Αποκλείεται ο δημοκρατικός δρόμος και επομένως τραβάμε για να λύσουμε το πρόβλημα διά των όπλων. Οχι. Π. όπως ισχυρίζεται ο Ζαχαριάδης. 371). Φλεβάρης 1957. εννοεί σύντομη ένοπλη πάλη με εξέγερση στις πόλεις και κατάληψη της εξουσίας)".σ. Ετσι είναι. Μαυρομάτης: "Απλώς εκείνο που αποφασίστηκε στην Ολομέλεια ήταν να προσανατολιστεί το κόμμα προς την ένοπλη πάλη γενικά και αφηρημένα. Και εκείνη η αφηρημένη θέση σημειώθηκε με αποσιωπητικά. υπάρχουν πρακτικά. σελ. Κι αυτό δείχνει τον επιπόλαιο χαρακτήρα των αποφάσεων. αλλά δεν πήρε απόφαση. σελ. Για το αν θα γίνει επανάσταση ή όχι: Αυτό το συζήτησε. Τσάντης: "Σύντροφοι. 395). Βιβλίο απόρρητο. Στρίγκος: "Η αλήθεια είναι ότι η 2η Ολομέλεια δεν πήρε απόφαση για αντάρτικο αγώνα. σελ. . στο κλείσιμο που έκανε ο Ζαχαριάδης είπε ότι μπορεί να γίνει (σ.. άλλος έτσι. Και το ζήτημα αυτό μπήκε και στην απόφαση.πλατιάς Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. 508 . μάλλον για ξεκαθάρισμα ιστορικό. ο ένοπλος αγώνας) και μακρόχρονο αντάρτικο. η ιδέα που επικράτησε κατ' έμπνευση του Ζαχαριάδη ήταν ότι έπρεπε να οργανωθεί ένοπλη εξέγερση" (στο ίδιο. μόνο για εσωκομματική χρήση. γι' αυτή την 2η Ολομέλεια. που στην ουσία δεν ήταν τίποτε άλλο παρά αποκάλυψη του σχεδίου μας στον εχθρό" (στο ίδιο. για τις εκλογές συζήτησε. δεν ξέρω. Τόσο στη 2η Ολομέλεια όσο και στη στρατιωτική σύσκεψη που έγινε. μονάχα που δε δημοσιεύτηκε και μείνανε τα αποσιωπητικά.. (στο ίδιο. σελ. ποιος θα την κάνει κλπ. Λ. και ήμουνα και εγώ στη 2η Ολομέλεια. σαν κύριο θέμα με την έννοια να καθίσει να πει θα κάνουμε επανάσταση. για να ξέρουνε και οι άλλοι ότι πήραμε τέτοια απόφαση. Μ. Η 2η Ολομέλεια σύντροφοι. άλλος έτσι.σ. 545).

Ζαχαριάδης: "Συλλογή έργων". Οτι εμείς αντιστεκόμαστε και περνάμε έτσι στον ένοπλο αγώνα. τόσο της ζαχαριαδικής όσο και της μεταζαχαριαδικής εποχής. προοδευτική ανάπτυξη του κινήματος με ενίσχυση των ομάδων των καταδιωκομένων για προοδευτικό πέρασμα στον παρτιζάνικο αγώνα. Συγκεκριμένα: Στην ομιλία του. με σκοπό να απομονώσουμε. στις 12 του Φλεβάρη 1946. Δεν ήταν στρατιωτικό σχέδιο. βαλκανική και διεθνή κατάσταση.καινούργια καθήκοντα". 93 94). αφού στάθμισε εσωτερικούς παράγοντες. Σύντροφοι αυτή ήταν η γραμμή. αυτό επεξεργάστηκε μετά" (στο ίδιο. Ζαχαριάδης: "Η Ολομέλεια αποφάσισε παραπέρα ανάπτυξη. 464).. Μας σφάζανε. σελ.. Πήραμε πολιτική απόφαση. που κυκλοφόρησε σε μπροσούρα με τίτλο "Καινούργια κατάσταση . Ζαχαριάδης αναφέρει: "Η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. 1950. Τα ίδια υποστηρίζει ο Ζαχαριάδης και σε επόμενα κείμενά του. 208 και Π. να δείχνουμε όπως ήταν στην πραγματικότητα. Δημοσιεύτηκαν στο Περιοδικό "Νέος Κόσμος"). Ν' αποκλείσουμε επέμβαση άμεση των Εγγλέζων. Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ". δεν πήραμε στρατιωτικό σχέδιο ενεργειών.Ν. τόμος Α'. ότι αυτοί κάναν τον ένοπλο αγώνα εναντίον μας και τον κάνανε. "Τα προβλήματα καθοδήγησης στο ΚΚΕ" (Μπροσούρα που εκδόθηκε το . ο Ν. σελ. μέσα σε συνθήκες που η χώρα βρισκότανε κάτω από στρατιωτική αγγλική κατοχή" (Ν. αποφάσισε να προχωρήσει στην οργάνωση της νέας ένοπλης λαϊκής πάλης ενάντια στο μοναρχοφασιστικό αφηνιασμό. στην πρώτη επέτειο της συμφωνίας της Βάρκιζας. στην 6η Ολομέλεια της ΚΕ. Τι λένε τα κατοπινά κομματικά ντοκουμέντα Για την ολοκληρωμένη εξέταση του προβλήματος των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας έχει σημασία αναφερθούμε και σε όσα λένε για το θέμα τα κομματικά ντοκουμέντα. Για να απομονώσουμε τους Εγγλέζους.. το 1949. σελ. Λοιπόν. όπως: "Δέκα χρόνια πάλης" (εισηγητικά άρθρα για την 3η Συνδιάσκεψη. στην ένοπλη αντίσταση..

σελ. Ντεζ στην εισήγηση που έκανε εκμέρους της διεθνούς επιτροπής των έξι αδελφών κομμάτων αναφέρει: "Το φλεβάρη του 1946 η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ πήρε απόφαση να προσανατολιστεί για διεξαγωγή ένοπλου αγώνα" (Πρακτικά 6ης Ολομέλειας 1956 . Επίσης. όπως αναφέραμε. ούτε στην 5η Ολομέλεια του 1949 . η ΚΕ του Κόμματος με τις λαθεμένες αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας του 1946. για το τι αποφάσισε η 2η Ολομέλεια. καθαιρέθηκε ο Ζαχαριάδης από ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος. στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου (στο ίδιο. Στην 6η Ολομέλεια του 1956 όπου. 566). οδήγησε το κίνημα σε λαθεμένο δρόμο" (Ντοκουμέντα 8ου Συνεδρίου.ά. δεν μπόρεσε να εκτιμήσει σωστά όλη την περίπλοκη . που έσπρωχναν επίμονα τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο. 155) διαβάζουμε: "Η ΚΕ μπροστά στην πίεση των Αγγλων ιμπεριαλιστών και της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας. 24 και Π. ούτε στην 3η Συνδιάσκεψη του '50. που εξετάστηκε όλη η κομματική πολιτική γύρω από την αντίσταση και τον εμφύλιο.Μόνο για εσωκομματική χρήση. Π. σελ. Γκ. στα κομματικά Σώματα που έγιναν την περίοδο που αυτός ήταν ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. 100). Οι ισχυρισμοί αυτοί του Ζαχαριάδη. τόμος β'. Τέλος. που η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από θέματα της κομματικής γραμμής στην περίοδο της αντίστασης και του εμφυλίου. ο Γκ. στο 8ο Συνέδριο του ΚΚΕ που έγινε το 1961.ούτε στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ το 1950. Κολιγιάννης στην εισήγησή του αναφέρει: "Σ' αυτή την κρίσιμη για το κίνημα φάση. Βαφειάδη . αναφέρθηκε τίποτα που να αμφισβητεί το γεγονός ότι η 2η Ολομέλεια με τις αποφάσεις της προσανατόλισε το ΚΚΕ και στον ένοπλο αγώνα. Εκδόσεις ΠΛΕ. σελ. σελ.χ. δεν αντικρούστηκαν από τους αντιπάλους του μέσα στο Κόμμα.1952 από την ΚΕ του ΚΚΕ) κ. ούτε και στην 6η Ολομέλεια του 1956 όπου καθαιρέθηκε ο Ζαχαριάδης και ασκήθηκαν οι πρώτες κριτικές για το βίο και την πολιτεία του στο Κόμμα. ο Κ. Δημητρίου "Η διάσπαση του ΚΚΕ". εμμένοντας στη θέση της αποχής από τις εκλογές και προσανατολίζοντας το κόμμα στην ένοπλη πάλη.που συζητήθηκε η γνωστή πλατφόρμα του Μ.

236) προσθέτει ότι υπήρξε μυστικό εδάφιο στις αποφάσεις της Ολομέλειας. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Μαρτυρίες από άλλες πηγές Το ερώτημα.ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ στα χρόνια του Εμφυλίου . αν η 2η Ολομέλεια συζήτησε και αποφάσισε τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη.κατάσταση που είχε δημιουργηθεί και αποφάσισε. όπου (σελ. με κριτήριο τις μαρτυρίες. δηλαδή. επιχείρησαν να απαντήσουν πολλοί ερευνητές. στη 2η Ολομέλειά της (Φλεβάρης 1946) την αποχή από τις εκλογές και τον προσανατολισμό στην ένοπλη πάλη".88. 1992).αλλά και ιστορικοί. Μπαρτζιώτας. Βαφειάδης επιμένει στην άποψή του .38) ο Μπαρτζιώτας κάνει εκτενή αναφορά στην 2η Ολομέλεια του 1946 και υποστηρίζει ότι σ' αυτήν πάρθηκε απόφαση για προοδευτικό πέρασμα του Κόμματος στην ένοπλη πάλη. σελ. Στο βιβλίο του "Ο Αγώνας του ΔΣΕ" (Εκδόσεις "Σύγχρονη Εποχή". το περιεχόμενο του οποίου αφορούσε τον .και στα απομνημονεύματά του που δημοσιοποιήθηκαν προς το τέλος της ζωής του.ότι. Τα ίδια αναφέρει και στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια κομμουνιστής" (εκδόσεις ΣΕ). Συγκεκριμένα: Ο Μ. 80 . απομνημονευματογράφοι . 27 . Συγκεκριμένα. Σταχυολογούμε ορισμένα απ' αυτά τα δημοσιεύματα. η 2η Ολομέλεια δεν απασχολήθηκε με το ζήτημα του ένοπλου αγώνα . που περιέχουν και που συμπληρώνουν την εικόνα των μαρτυριών. Βαφειάδης: "Απομνημονεύματα". κατασκευάστηκε αργότερα (Μ. εκδόσεις "Παπαζήση". λέει ότι "απόφαση για ένοπλο αγώνα η ολομέλεια δεν πήρε" κι ότι η άποψη πως πάρθηκε απόφαση. που το 1946 ήταν μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. τόμος 5ος. Την αντίθετη ακριβώς άποψη με τον Βαφειάδη υποστηρίζει στα γραπτά του ο Β. σελ. που έχουμε ήδη αναφέρει.

ο Παναγιώτης Ζαβερδινός.άμεσα ή έμμεσα δεν το γνωρίζουμε . Επικεφαλής ήταν τότε ένας πεπειραμένος δημοσιογράφος και καταρτισμένος ιδεολογικά συνάδελφος. που είχε προκαλέσει η Δεξιά υπό την επίνευση της αγγλοκρατίας. πεθαμένος πια από το 1973. επιβεβαιώνει.21) διαβάζουμε: "Η απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φεβρουάριος 1946).). Ζαβερδινού. στελέχους του "Ριζοσπάστη" στα 1946. 20 . η απόφαση εκείνη στάλθηκε στο τυπογραφείο. εκδοτικά. ημερολόγια κλπ. οι οποίοι τη στοιχειοθέτησαν και έφτασε στο διορθωτήριο. το οποίο αναφερόταν στην ένοπλη λύση της κρίσης. επίσης.προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη μορφή πάλης. που μιλούσε για προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη δράση. Οπως ήταν επόμενο. Ζαχαριάδης στην μπροσούρα του "Καινούργια κατάσταση .καινούργια καθήκοντα". Ο Μπαρτζιώτας παρουσιάζει αυτό το εδάφιο. είχε ένα ιδιαίτερο μυστικό εδάφιο. το οποίο.αλλά περίμενε να κάνει μια τόσο σημαντική αποκάλυψη σε μεταγενέστερο. ο Τ. Εχει μια σημασία να αναρωτηθεί κανείς γιατί ο Μπαρτζιώτας δε γνωστοποίησε το μυστικό εδάφιο στο βιβλίο του για το ΔΣΕ . που αποφάσισε την αποχή από τις εκλογές του Μάρτη 1946. μαζί με το μυστικό εδάφιο! Πέρασε από τους λινοτύπες. σχετικά με τις συζητήσεις και τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας . Βουρνά (σελ. Το εδάφιο αυτό . στην Πολιτική Απόφαση της 2ης Ολομέλειας. Από ένα ολέθριο όμως λάθος της αρχισυνταξίας του "Ριζοσπάστη". έργο του!!! Η μυστική απόφαση παρ' ολίγον να δημοσιευτεί! Την ύπαρξη μυστικού εδαφίου.πάντα κατά τον Μπαρτζιώτα .στη μαρτυρία του Π. Οταν έπεσε στο μάτι του το . το εδάφιο αυτό της απόφασης δεν έπρεπε να δημοσιευτεί και θα ήταν γνωστό μόνο στα ανώτατα στελέχη της ΚΕ που πήραν μέρος στην 2η Ολομέλεια του Φεβρουαρίου του 1946. όπως λέει. Από τον τόμο για τον Εμφύλιο της "Ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας" του Τ. ο οποίος στηρίζεται . Βουρνάς.είναι ταυτόσημο με όσα αναφέρει για την 2η Ολομέλεια ο Ν.όπου τόσο πολύ χρησιμοποιεί τα προσωπικά του αρχεία (σημειώσεις. αντέγραψε από τα αρχεία του ΚΚΕ.

Μπαρτζιώτα. σελ. Ο Β. Μπαρτζιώτας. αν αυτό δε βρεθεί. που την έχουμε μέσω του Τ. Βουρνά και του Β. επιβεβαιώνει τα παραπάνω και προσθέτει ότι το λάθος. τέλος. Και τον ρώτησε αν διάλεξαν αυτό τον τρόπο για ν' ανακοινώσουν μια πράξη τεράστιας πολιτικής ευθύνης.238. όπως και έγινε. 237 .μυστικό εδάφιο. Η στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη . έμεινε εμβρόντητος. Μάλιστα. Ο Καραγιώργης έμεινε εμβρόντητος και παρακάλεσε το Ζαβερδινό να απαλείψει το μυστικό εδάφιο. Μένει συνεπώς και γι' αυτές τις μαρτυρίες (του Ζαβερδινού. πήρε τηλέφωνο στα γραφεία του "Ριζοσπάστη" και. ασκήθηκε κριτική στον Ιωαννίδη και το γεγονός καταγράφηκε στα πρακτικά της συνεδρίασης του οργάνου. στον οποίο εξέθεσε τα συμβαίνοντα στο τυπογραφείο και ιδιαίτερα την αποκάλυψη ενός μυστικού που αγνοούσε η κομματική μάζα. Ιωαννίδη. Ιωαννίδη στα πρακτικά του ΠΓ. επικοινώνησε με τον αείμνηστο διευθυντή του. Κώστα Καραγιώργη. αν είναι καταγραμμένη κριτική προς τον Γ. στο τυπογραφείο!". σύμφωνα με όσα λέει ο Μπαρτζιώτας. όπως την έλαβε από το κόμμα. που παρ' ολίγο να στοιχίσει τη δημοσίευση του μυστικού εδαφίου δεν ήταν της αρχισυνταξίας του "Ριζοσπάστη". που την έχουμε άμεση) ο ιστορικός να διερευνήσει αν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Μένει. Σταμάτησε τη σελιδοποίηση. ο Μπαρτζιώτας λέει ότι για το θέμα αυτό συγκλήθηκε έκτακτα το ΠΓ. ο οποίος έστειλε την απόφαση. μέλους της Γραμματείας του τότε ΠΓ. αλλά του Γ. στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής". δηλαδή. να εξακριβωθεί αν υπήρξε μυστικό εδάφιο στην Πολιτική Απόφαση της 2ης Ολομέλειας ή. Το λάθος οφειλόταν σε αμέλεια του αρχισυντάκτη.

Βαφειάδη. Θεσσαλονίκη). δημοσιευμένες και μη. προκύπτει πως εισηγητής ήταν ο Ν. την εξέγερση και κατάληψη της εξουσίας στα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα. Μπαρτζιώτας κ. ενώ υπάρχει η γνώμη πως εισήγηση έκανε και ο Θ. ο Ν. με τη βοήθεια της Αστυνομίας και των Αγγλων. Ιωαννίδης. στη σύσκεψη εμφανίστηκε και ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Μακρίδης (Εκτορας). διίστανται. Ζαχαριάδης και ο Γ. Πάντως. . Ζαχαριάδης. που ήταν μέλη της ΚΕ.που αρνείται ότι μίλησε στη σύσκεψη φέρεται ότι πρότεινε αντί του μακρόχρονου αντάρτικου αγώνα. Το γεγονός καταγγέλλει ο "Ριζοσπάστης" και ζητάει τη σύλληψη και τιμωρία των δολοφόνων στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη. οπαδός της εξέγερσης. ά.). ο στρατιωτικός σύμβουλος του Κόμματος Θ. χτύπησαν στην Καισαριανή.Στα πλαίσια της 2ης Ολομέλειας πραγματοποιήθηκε επίσης 24 Φλεβάρη 1946: Μια μέρα πριν οι Χίτες. Ο τελευταίος . για το χρόνο που πραγματοποιήθηκε η σύσκεψη. οι γραμματείς των Κομματικών Οργανώσεων Περιοχής. Μακρίδης. Από τις μαρτυρίες που υπάρχουν. Πειραιάς. Βαφειάδης) και άλλοι αμέσως μετά τη λήξη των εργασιών αυτών (Β. Αλλοι υποστηρίζουν ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια των εργασιών της Ολομέλειας (Μ. Κατά τον Μ. όλες οι πηγές συμφωνούν ότι η σύσκεψη κράτησε λιγότερο από μια ώρα και δεν κατέληξε σε οριστικές αποφάσεις. Οι γνώμες. αλλά τέθηκαν σκέψεις για το πώς θα έπρεπε να οργανωθεί ο ένοπλος αγώνας. στην οποία πήραν μέρος στρατιωτικά στελέχη του ΚΚΕ.

83). στην οποία εγώ δεν άνοιξα το στόμα μου" (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας 1957.υποστήριζε το σχέδιο της ένοπλης εξέγερσης και κατάληψης της εξουσίας στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ο Μακρίδης. σελ. Φλεβάρης 1957. αρνείται ότι έκανε οποιαδήποτε εισήγηση στη στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη και ξεκαθαρίζει ότι αυτή η σύσκεψη έγινε. αξιοσημείωτη είναι η μαρτυρία του Μ. όπως καταγράφηκε στα πρακτικά της 7ης ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957. σ. Βαφειάδης. εννοεί μετά την Ολομέλεια της ΚΕ ή μετά τη λήψη απόφασης από την ΚΕ για προετοιμασία του ένοπλου αγώνα). αφού πρώτα η 2η Ολομέλεια κατέληξε σε πολιτική απόφαση για προσανατολισμό του Κόμματος στον ένοπλο αγώνα: "Υπενθυμίζω . σ. που ήταν μια συσκεψούλα πέντε λεφτά. Στην ίδια Ολομέλεια του 1957 ο Θ.με μια μικρή συζήτηση δόθηκε η λύση ότι δεν μπορεί να γίνει και σταμάτησε αυτού. τη χαρακτήρισε πραξικόπημα "σαν εκείνα που έχει γνωρίσει αρκετά η χώρα μας στο παρελθόν" (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας. σελ. Σχετικά με το πού κατέληξε η στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη. 333334). κάθε περιοχή να κάνει το δικό της σχέδιο ανεξάρτητο και αργότερα θα γίνει ένα κεντρικό". Την πρόταση αυτή για ένοπλη εξέγερση ο Μ. ο Ζαχαριάδης εννοεί) τα στοιχεία και ύστερα .μαζί με άλλους στρατιωτικούς . μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ. σ.λέει ο Μακρίδης . "..μια και έριξε το ζήτημα της ένοπλης εξέγερσης .("Απομνημονεύματα". χωρίς συγκεκριμένη απόφαση. όμως. (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας. Είπε τότε (σ. το 1957. πρώτα πάρθηκε η πολιτική απόφαση και ύστερα έγινε η στρατιωτική σύσκεψη..σε κείνους που ήταν στη Δεύτερη Ολομέλεια του 1946 και να μαρτυρήσουνε. 396). τόμος 5ος. 509). ο Ζαχαριάδης) ότι κάθε περιφέρεια. Εκδόσεις ΠΑΠΑΖΗΣΗ.. Λέει ο Τσάντης: "Στη σύσκεψη που έγινε μετά (σ. εκεί ζητήθηκαν στοιχεία απ' τις οργανώσεις των περιοχών (τι έχουμε εμείς σε οπλισμό και οργανωμένες δυνάμεις της αυτοάμυνας). Τσάντη. σελ. .. τη λεγόμενη στρατιωτική. Πήρε (σ.. Είπε συγκεκριμένα: "Ενας από τους στρατιωτικούς που τέλος πάντων είχε αυτό το σχέδιο είμαι εγώ.. μόνο για εσωκομματική χρήση. Μακρίδης παραδέχτηκε ότι αυτός .. σελ.

να συνεχίσουν την έρευνα . χωρίς συγκεκριμένο κεντρικό κομματικό σχεδιασμό. δεν επεξεργάστηκε κανένα πολεμικό σχέδιο και άφησε το ζήτημα της οργάνωσης της ένοπλης πάλης στην αρμοδιότητα των κομματικών οργανώσεων. Δεν πήρε αποφάσεις. προκύπτουν αβίαστα τα εξής συμπεράσματα: Ανατρέπεται πλήρως ο ισχυρισμός ότι η 2η Ολομέλεια δεν ασχολήθηκε με το ζήτημα της ένοπλης πάλης. Βαφειάδη συνηγορούν ότι η Ολομέλεια συζήτησε το ζήτημα της ένοπλης πάλης και αποκρυστάλλωσε αυτή τη συζήτηση στην πολιτική της απόφαση. οι μαρτυρίες μελών της τότε ΚΕ και άλλων . Βεβαίως. Αν δηλαδή στα αποσιωπητικά αντιστοιχεί μυστικό εδάφιο που μιλά. όμως. ανεξαρτήτως αν αυτή η αποκρυστάλλωση ταυτίζεται .Συνεπώς οφείλουμε να συμπεράνουμε πως η σύσκεψη. Ζαχαριάδης.που λένε ότι στα αποσιωπητικά αντιστοιχεί μη δημοσιευμένο εδάφιο το οποίο μιλά για τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη . συζητήθηκε στην Ολομέλεια το ζήτημα του . Ορισμένα συμπεράσματα Από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε παραθέσει γύρω από την 2η Ολομέλεια και τις αποφάσεις της.και να εξετάσουν την ορθότητά τους.ή όχι . που το πιο πιθανό είναι να έγινε αφότου η 2η Ολομέλεια κατέληξε σε απόφαση για προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.πολύ περισσότερο που το έδαφος παραμένει ακόμη παρθένο . επειδή μέχρι στιγμής η έρευνα δεν έχει εντοπίσει αυτό το εδάφιο.δεν είναι σωστό να θεωρούνται άνευ αξίας. υποχρεώνουν ερευνητές και ιστορικούς να τις λάβουν σοβαρά υπόψη τους. Το σύνολο των μαρτυριών . Αντίθετα. Την πραγματικότητα αυτή την παραδέχτηκε και ο Ν. για την ένοπλη μορφή αγώνα. ήταν περισσότερο διερευνητικού χαρακτήρα.με τα περίφημα αποσιωπητικά του σημείου 4 του δημοσιευμένου κειμένου. Αφού.πλην αυτής του Μ. όπως φαίνεται από την ομιλία του στην 7η Ολομέλεια του 1957.

που εκείνο τον καιρό εκφραζόταν από τους καταδιωκόμενους .από την αντίδραση . αλλά στην . όσων ανέπτυξε στην εισήγησή του ο Ν. Ενοπλη εξέγερση και κατάληψη της εξουσίας στα βασικά αστικά κέντρα και β.ότι το στρατιωτικό σχέδιο απασχολούσε τα επιτελεία του κόμματος στη βάση δύο τακτικών: α. ως απόφαση της Ολομέλειας. Τέλος. το περιεχόμενο του οποίου δε μας είναι γνωστό μέχρι σήμερα.ένοπλου αγώνα.ήταν γενικού χαρακτήρα. ο προσανατολισμός αυτός πρέπει να θεωρείται δεδομένος. Ζαχαριάδης και όσων συνοψίστηκαν στον τελικό του λόγο. Δεν προέβλεπε τη μεταφορά του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στο πεδίο των πολεμικών . δύο πράγματα μπορεί να συνέβησαν στο σκέλος των αποφάσεων: `Η απορρίφθηκε η σκέψη για προσανατολισμό του κόμματος και σ' αυτή τη μορφή πάλης ή υιοθετήθηκε. όμως . στη βάση όσων ειπώθηκαν στο πλαίσιο της συζήτησης. Κι επειδή κανένα στοιχείο δεν υπάρχει. που να αφήνει έστω και υπονοούμενο για απόρριψη ενός τέτοιου προσανατολισμού. ξεδίπλωμα του ένοπλου αγώνα από το χωριό προς την πόλη με την οργάνωση και ενίσχυση του αντάρτικου κινήματος. για τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη . Φαίνεται.στρατιωτικών ενεργειών.καλύτερη περίπτωση .όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας .έδινε ίσης βαρύτητας σημασία τόσο στην ένοπλη όσο και στην ειρηνική μορφή πάλης. ανεξαρτήτως αν γράφηκε στο χαρτί ή πήρε το χαρακτήρα προφορικής συμφωνίας μεταξύ των μελών της ΚΕ.πιθανόν λόγω αυταπατών που έτρεφε η ηγεσία του Κόμματος για την .και απ' όσα μαρτυρούνται για τη στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη που έγινε στα πλαίσια της Ολομέλειας . με τις αποφάσεις της η Ολομέλεια . αλλά έμενε μόνο στο πολιτικό επίπεδο.ένοπλους αγωνιστές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. δε συνοδευόταν από συγκεκριμένο σχέδιο στρατιωτικής δράσης. Πολιτική απόφαση χωρίς στρατιωτικό σχέδιο δράσης Η απόφαση της Ολομέλειας.

άφηνε για το μέλλον την αντιμετώπιση των προβλημάτων που πήγαζαν απ' αυτό το ενδεχόμενο.δε συνέδεε το ζήτημα του ένοπλου αγώνα με το ζήτημα κατάληψης της εξουσίας.ως μέσο πίεσης του αντιπάλου. είναι σωστό να λέγεται ότι προσανατόλισαν το Κόμμα και στον ένοπλο αγώνα. Ταυτόχρονα.τι στο παρελθόν . μάλλον πρέπει να επικεντρωθεί στο γεγονός . Δεν είναι σωστό να μηδενίζεται . το ελληνικό ζήτημα της περιόδου 1944 . Απλά.ο προσανατολισμός του κόμματος προς αυτή την κατεύθυνση. Πάντοτε τα εσωτερικά προβλήματα μιας χώρας αλληλοδιαπλέκονται με τις διεθνείς εξελίξεις και ποτέ ένα εσωτερικό πρόβλημα δεν κλείνεται αποκλειστικά μέσα στα σύνορά της.1949 δε θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση του κανόνα. που η αγγλική επέμβαση . όταν γίνεται λόγος γι' αυτές τις αποφάσεις. του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου και δρομολόγησης ειρηνικών εξελίξεων γύρω από το ελληνικό ζήτημα.ότι ο προσανατολισμός έμεινε στο επίπεδο της πολιτικής απόφασης. έβλεπε την ένοπλη πάλη . πολύ περισσότερο δε. Γεγονός που αφ' ενός. οδηγούσε σε μια τακτική "βλέποντας και κάνοντας".πέραν των διακηρύξεων για προετοιμασία . Δεν αντιμετώπισε τα καθήκοντα που απέρρεαν απ' αυτόν και πολύ περισσότερο δεν αποφάσισε άμεση μεταφορά του κέντρου βάρους της δράσης του Κόμματος στην ένοπλη πάλη. Συνεπώς.ως μη γενόμενος ή ως μη απόφαση . ξαναφέρνει και πάλι στην επιφάνεια τις προαναφερόμενες αυταπάτες για ομαλές εξελίξεις. αλλά . Ίσα .όπως δείχνουν όλα τα σχετικά στοιχεία .ίσα που ένας τέτοιος προσανατολισμός πρέπει να αναγνωρίζεται. έβλεπε περισσότερο πιθανό από τον προηγούμενο χρόνο και το ενδεχόμενο ολικού περάσματος της κομματικής δουλιάς στην ένοπλη πάλη.ύπαρξη περιθωρίων ειρηνικών εξελίξεων ή για άλλους λόγους . για σταμάτημα από μέρους του. αφήνοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στον αντίπαλο και αφ' ετέρου. Η όποια κριτική των αποφάσεων. Συνεπώς.σε μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη βάση απ' ό.

Και ήταν φυσικό και επόμενο. Ετσι. δίπλα στην τακτική της αντίδρασης . όπως και να 'χει.είτε αποδίδουν ίσες ευθύνες στο ΚΚΕ και στην ντόπια αντίδραση. Κι αφού το πράττουν αυτό. Ετσι.δημιουργούν την εντύπωση πως έχουμε να κάνουμε με συνειδητό δόλο. κεφαλαιούχοι και λαϊκές μάζες υπήρξαν θύματα της πολιτικής των ξένων" . πως "όλοι στην Ελλάδα. στα κομμουνιστικά κόμματα.στην Ελλάδα . στην οποία ανταγωνίζονταν ξένα συμφέροντα.εκ των πραγμάτων το διεθνοποίησε.1949 είναι απλοϊκή και λιγότερο ή περισσότερο . τα οποία χρησιμοποιούσαν για ιδίον όφελος τα εσωτερικά προβλήματα και τους κοινωνικοπολιτικούς ανταγωνισμούς που αναπτύσσονταν στη χώρα. ερευνητές και άλλοι συγγραφείς της περιόδου του εμφυλίου βάζουν στο ίδιο τσουβάλι τις διεθνείς σχέσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. στην ΕΣΣΔ και στο ΚΚΣΕ. εμφανίζουν τη μεταπελευθερωτική Ελλάδα.το ΚΚΕ και το ΕΑΜικό κίνημα όφειλαν να αντιτάξουν ανάλογη τακτική.δημοκρατικά κινήματα στην Ευρώπη. Πολλοί ιστορικοί. για το ΕΑΜ και το ΚΚΕ.αμέσως μετά την απελευθέρωση . μ' αυτές που ανέπτυξε η ντόπια αντίδραση στην περίοδο που μελετάμε. Πάντως. στις νεοσύστατες λαϊκές δημοκρατίες και κυρίως σ' αυτές της Βαλκανικής Χερσονήσου.σκόπιμη.ντόπιας και ξένης . είτε καταλήγουν στο δακρύβρεχτο συμπέρασμα. Η κατ' αυτόν τον τρόπο προσέγγιση της διεθνούς διάστασης του ελληνικού ζητήματος της περιόδου 1945 . να αναζητήσουν τους πραγματικούς τους συμμάχους στα λαϊκά . . ούτως ώστε μέσω αυτής της διεθνοποίησης του ελληνικού ζητήματος να αντισταθμίζεται και ως ένα βαθμό να εξουδετερώνεται η πρακτική του αντιπάλου. με σκοπό την εξεύρεση λύσης. αναζητώντας διεθνή στηρίγματα στη δική τους πολιτική. που θα ικανοποιούσε τις λαϊκές απαιτήσεις.εκ των πραγμάτων . είναι μια προσέγγιση που διαστρεβλώνει την ιστορική πραγματικότητα και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει . και δεξιοί και αριστεροί. για την πορεία που πήραν τα πράγματα με το ξέσπασμα του εμφυλίου και την κατάληξη που αυτός είχε. ως μια σκακιέρα.

που το ΚΚΕ και το ΕΑΜ δεν είχαν κανένα λόγο να αναζητήσουν ξένη βοήθεια για την επίτευξη των πολιτικών τους επιδιώξεων. Για τη διεθνή διάσταση του ελληνικού ζητήματος από την πλευρά της ντόπιας αντίδρασης έχουμε μιλήσει αναλυτικά κι έχουμε υπογραμμίσει την πολιτική του ιμπεριαλισμού και τις συνέπειες που αυτή είχε . με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στις ελληνικές υποθέσεις. όταν άρχισε να φουντώνει ο εμφύλιος πόλεμος. Αυτή είναι η πραγματικότητα κι αυτή την πραγματικότητα παρακάμπτουν όσοι έντεχνα βάζουν στο ίδιο τσουβάλι την όποια βοήθεια της ΕΣΣΔ και των λαϊκών δημοκρατιών στο ελληνικό κίνημα. μόνον αν εξεταστεί στα πλαίσια της διεθνούς διάστασης της ταξικής πάλης και με γνώμονα τον τότε διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. όπου λαμβάνεται η απόφαση για μεταφορά του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στις ένοπλες μορφές δράσης. να δούμε και τις διεθνείς επαφές και σχέσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜικού κινήματος αυτό το διάστημα. Αξίζει. με την ωμή επέμβαση του αγγλικού και στη συνέχεια του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. όμως. ούτε οι διεθνείς σύμμαχοι του ΚΚΕ και του ΕΑΜικού κινήματος θα είχαν κανένα λόγο να αναμειχθούν.1947. Επίσης. πάλι τα πράγματα θα έπαιρναν το δρόμο τους.στην Ελλάδα. χωρίς το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα της χώρας να χρειάζεται ξένη βοήθεια. πως αν δεν υπήρχε η αγγλική επέμβαση και κατοχή. Κι αυτό ίσχυε και το 1946. άλλωστε. και μάλιστα θα ήταν ομαλή και ειρηνική. ελλείψει ξένης επεμβάσεως στην Ελλάδα. Ηταν τέτοιος ο εσωτερικός συσχετισμός δυνάμεων. Και τότε ακόμη. ο οποίος μπορεί να ερμηνευτεί ορθά. μέχρι και τη στιγμή που πραγματοποιείται η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. λόγος του Τσόρτσιλ στο Φούλτον και το δόγμα Τρούμαν είναι αρκετή απόδειξη γι' αυτό. ιδιαίτερα δε την περίοδο 1946 . δεν πρέπει να μας διαφεύγει. Ο ψυχροπολεμικός. αν σταματούσε η ξένη ιμπεριαλιστική επέμβαση. η λύση του ελληνικού ζητήματος θα ήταν θέμα ορισμένων ημερών. αν όχι ωρών. Τέλος. σαν η πιο κρίσιμη για την προώθηση των σκοπών του .Στη μεταπελευθερωτική Ελλάδα αναμφισβήτητα εκδηλώθηκε διεθνής ανταγωνισμός συμφερόντων. Η περίοδος αυτή έχει χαρακτηριστεί.

όχι μόνο δεν έκανε τίποτα για να αντιμετωπίσει τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία.για την οποία στην αρχή είχε εκδηλώσει ανοιχτά την ανοχή του μπορούσε να εξασφαλίσει τις ελάχιστες προϋποθέσεις ειρηνικών εξελίξεων στη χώρα. ότι η κυβέρνηση Σοφούλη .47. επομένως. Κι αυτό. των διεθνών επαφών και σχέσεων του ΚΚΕ αυτό το διάστημα.στην ηγεσία του ΚΚΕ αποκρυσταλλώνεται η εκτίμηση.λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. γιατί είναι ευρέως αποδεκτό. που σφράγισαν . ΚΚΕ .στον ένα ή άλλο βαθμό τη δράση της ηγεσίας του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στο διάστημα 1946 . έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη και τελική έκβαση του αγώνα. Οι τελευταίες ελπίδες του ΕΑΜικού κινήματος.όπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε υπόψη μας . αλλά δέσμια των Εγγλέζων υπηρέτησε πιστά τα σχέδια της αντίδρασης. ότι τα πράγματα στην Ελλάδα οδηγούνται σε ρήξη. γρήγορα το ΕΑΜ εγκατέλειψε τη στάση . εξανεμίστηκαν. Η κυβέρνηση αυτή. είναι απαραίτητη για τη συνολική ερμηνεία της πολιτικής και της δράσης του κινήματος και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορίας του αγώνα του ΔΣΕ.ΕΑΜ Οι διεθνείς επαφές πριν τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ Από τα τέλη του 1945 . Η εξέταση. Ετσι. πως οι διάφορες αυταπάτες και οι ταλαντεύσεις.

Λούλη.4 Μάη 1996. είναι η προοπτική του ένοπλου αγώνα στην Ελλάδα και τίποτε άλλο. όπου ο Παρτσαλίδης θα συναντηθεί με τα μέλη του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ΚΚΣΕ Μπαράνοφ. Παρτσαλίδη. η ιστορικός Ιωάννα Παπαθανασίου. στις 18/1/1946.ανοχής και επέστρεψε στη θέση της μαχητικής αντιπολίτευσης. Παπαθανασίου. Ν. Παπαθανασίου στην ανακοίνωσή της στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. Τέλος. αλλά και σε όσα συζητήθηκαν σε κομματικά Σώματα. Πετρόφ και Ζμίχοφ. που προαναφέραμε . στο οποίο θα εκθέσει την κατάσταση στην Ελλάδα και τις προοπτικές που ξανοίγονταν. ξεκίνησε κύκλο επισκέψεων στις πρωτεύουσες των Αγγλίας. Σύμφωνα με την Ι.Μολότοφ. εκείνο που συζήτησε με τους Σοβιετικούς αξιωματούχους. για το πώς έπρεπε να ενεργήσει το ΚΚΕ. η οποία μελέτησε το θέμα μέσα από τα σοβιετικά αρχεία. Παρτσαλίδης μάλιστα είχε ειδική κομματική αποστολή να ενημερώσει τα αδελφά κόμματα. στις 31/1/1946 θα καταθέσει υπόμνημα προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. θα ζητήσει συνάντηση με τους Στάλιν . Ξεχωριστό επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζουν όσα ανακοίνωσε στο συνέδριο των ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας). αποτελούμενη από τους Μ. Γρηγοριάδη και Αλκ. στις 3 . ότι τα πράγματα στην Ελλάδα οδηγούνταν σε ένοπλη αντιπαράθεση και να ζητήσει τη συμβουλή τους. Η αντιπροσωπεία θα φτάσει στη Μόσχα το Γενάρη του 1946. Ακόμη. έχει δύο όψεις: αυτή της κοινοβουλευτικής εξέλιξης και την άλλη της ένοπλης . Ο Μ. "Σίγουρα .η επαναστατική στρατηγική. που υιοθετεί το ΚΚΕ από το 1945. χωρίς να καταφέρει τελικά να συναντηθεί μαζί τους. Για τις επαφές του Παρτσαλίδη στη Μόσχα βρίσκουμε πληροφορίες στα δικά του γραπτά. Παρτσαλίδης στη Μόσχα. με σκοπό να ενημερώσει για την κατάσταση στην Ελλάδα και να ζητήσει τη συμπαράσταση της διεθνούς κοινής γνώμης. Γαλλίας και ΕΣΣΔ. τα οποία και θα παραθέσουμε στη συνέχεια.αναφέρει η Ι. ο Μ. Το Δεκέμβρη του 1945 αντιπροσωπεία του ΕΑΜ.

το ελληνικό ζήτημα. Ο στόχος είναι ένας: Εξουσία και αναδημιουργία μιας δημοκρατικής Ελλάδας. Η κατάσταση αναπόφευκτα οξύνεται συνεχώς. Ομως. Θεωρώντας δεδομένη την απόλυτη πλειοψηφία του συνασπισμού του ΕΑΜ στην περίπτωση διεξαγωγής των εκλογών από μια αντιπροσωπευτική κυβέρνηση.η πεποίθηση πως πολύ δύσκολα μπορούμε να βγούμε από τη σημερινή κατάσταση "ειρηνικά". Νομίζω πως οι συνθήκες σήμερα είναι ευνοϊκότερες από το Δεκέμβρη του 1944 για τέτοιου είδους ενδεχόμενο. γ) Στην ίδια την Αγγλία ο λαός δεν μπορεί να χωνέψει πως οι αγγλικές κυβερνήσεις. Τουλάχιστον τυπικές συγκρούσεις των οπλισμένων ομάδων μας (που σήμερα αποτελούνται από στελέχη του ΕΛΑΣ που καταδιώκονται) με τις φασιστικές συμμορίες και τις δυνάμεις του κράτους θα 'χουμε. Παπαθανασίου. Αυτή την εναλλακτική τακτική της ένοπλης αναμέτρησης διαπραγματεύεται ο Μ. ούτε συζητά για τους όρους που θα διασφαλίσουν το ενδεχόμενο της δημοκρατικής κοινοβουλευτικής μετάβασης. Επικεντρώνει στο ενδεχόμενο της σύγκρουσης". με την υποχρεωτική συμμετοχή των εκπροσώπων του. Φυσικά εμείς πρέπει να εκμεταλλευτούμε και την πιο ελάχιστη δυνατότητα για . θα αρκεστούμε σε όσα περιλαμβάνονται απ' αυτό το υπόμνημα στην προαναφερόμενη ανακοίνωση της ιστορικού Ι. Παρτσαλίδης στο υπόμνημά του προς τους Σοβιετικούς ηγέτες. συμπεριλαμβανομένης και της εργατικής.αναμέτρησης. β) Στις γειτονικές χώρες τα δημοκρατικά καθεστώτα σταθεροποιούνται. Το υπόμνημα του Μ. Με τους Εγγλέζους δεν είναι εύκολο να ξεμπλέξουμε. μεταχειρίζονται έτσι την Ελλάδα. ήδη το έθεσε καθαρά. Μη έχοντάς το ολόκληρο στα χέρια μας. τι έγραφε σ' αυτό το υπόμνημα ο Μ. Παρτσαλίδης. δε θέτει ούτε το ζήτημα της αποχής από τις εκλογές. α) Η οριστική συντριβή του χιτλερισμού ετελείωσε και η Σοβιετική Ενωση μπορεί να θέσει σήμερα.έγραφε στο υπόμνημά του ο Παρτσαλίδης . Παρτσαλίδη στο ΚΚΣΕ "Υπάρχει . δ) Σ' όλο τον κόσμο οι συμπάθειες για το ανερχόμενο κίνημα της εθνικής αντίστασης στην Ελλάδα είναι ζωηρές.

με τους οποίους συναντήθηκε. Θα αναγκαστεί στο τέλος να απαντήσει με τα ίδια μέσα στη δολοφονική τρομοκρατία".σ. Γι' αυτό είναι ανάγκη να επιδείξουν προσοχή και να πάρουν όλα τα μέτρα. βεβαίως. 4 . "Ο σ. δεν έχει μόνο τι ο Παρτσαλίδης συζήτησε στη Μόσχα αλλά και τι οι Σοβιετικοί απάντησαν σε όσα τους είπε. ώστε να αποφύγουν τον εμφύλιο πόλεμο" (Ι. για τις συζητήσεις που είχε στην Αγγλία με τον ηγέτη του ΚΚ Βρετανίας. Παπαθανασίου: Ανακοίνωση στο Συνέδριο των ΑΣΚΙ. ο Πόλιτ απάντησε ότι το ΕΑΜ και οι Ελληνες κομμουνιστές είναι υποχρεωμένοι να υπολογίζουν ότι οι σχέσεις μεταξύ ΕΣΣΔ και Αγγλίας είναι τεταμένες.5/5/1996). Ακόμη. εκείνο που είναι περισσότερο γνωστό αφορά τη συμβουλή να πάρει μέρος το ΚΚΕ και το ΕΑΜ στις εκλογές. την πιο σημαντική.είχε προσωπική συνάντηση με το . Αξία. Politt. Πόλιτ. Οπως μας είπε ο Παρτσαλίδης. Αλλά στο μεταξύ προετοιμαζόμαστε και οργανωτικο . που σχετιζόταν με την προοπτική της ένοπλης σύγκρουσης . τον οποίο παρακάλεσε να του απαντήσει στο εξής ζήτημα: Πώς θα συμπεριφερθεί το ΚΚ Αγγλίας σε περίπτωση εμφύλιας σύγκρουσης στην Ελλάδα.τεχνικά και για την άμυνα ενάντια σε πραξικοπηματική επίθεση της αντίδρασης και για πέρασμα στην ενεργητική αντεπίθεση". ότι "ο ελληνικός λαός στο άπειρο δεν μπορεί να ανεχτεί τη σημερινή φασιστική τρομοκρατία.ειρηνική και δημοκρατική εξέλιξη. έτσι όπως ήταν το 1939. Παρτσαλίδης . Χ.έγραφαν οι συνομιλητές του προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ . ο Παρτσαλίδης υπογράμμιζε. επισκιάζοντας την άλλη. Η απάντηση των Σοβιετικών Από τα αποτελέσματα που είχαν οι συναντήσεις του Παρτσαλίδης στη Μόσχα. Ο Παρτσαλίδης ενημέρωσε επίσης τους Σοβιετικούς αξιωματούχους. Συνειδητά ή ασυνείδητα αυτή η πλευρά των συναντήσεων της Μόσχας προβλήθηκε περισσότερο. Οι πληροφορίες που έχουμε σ' αυτό το θέμα είναι επίσης αξιοπρόσεκτες.

είπε μιλώντας στην Ολομέλεια ο Μ. μόνο για εσωκομματική χρήση". 199): "Κατά την επίσκεψη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας στη Μόσχα. Από τα παραπάνω. ότι αυτή τη στιγμή πανελλαδική εξέγερση δεν είναι σκόπιμη. Μετά βλέποντας και κάνοντας. τι λέει σχετικά πάνω σ' αυτό το ζήτημα. 1978. συνοδευόταν με μία άλλη υπόδειξη.18/5/1950. Και όπως είναι γνωστό. Ακρως ενδιαφέροντα πάνω στο θέμα που εξετάζουμε είναι και όσα κατέθεσε ο Μ. Ελπίζουμε πως τώρα δεν υπάρχουν τα εμπόδια του πολέμου για την πλήρη ανάπτυξη της συμπαράστασης προς το λαό μας. αποφάσεις. Θα μπορούσαμε. μου δόθηκε η ευκαιρία να ενημερώσω τους συντρόφους του Τμήματος Εξωτερικών Σχέσεων της ΚΕ του αδελφού κόμματος για την προοπτική της ηγεσίας του Κόμματός μας σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης στην Ελλάδα.στην Ελλάδα και τη στάση που έπρεπε . Ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης τότε. των ειρηνικών μαζικών πολιτικών μορφών πάλης και της αξιοποίησης των όποιων δυνατοτήτων υπήρχαν . Η συμβουλή της καθοδήγησης του ΚΚΣΕ ήτανε: Τώρα να πάρετε μέρος στις εκλογές. Παρτσαλίδης . πότε το κέντρο βάρους να το ρίξουμε στον ένοπλο αγώνα.είχε το νόημα που σας είπα. που αναπτυσσόταν και δεν μπορούσε παρά ν' αναπτυχθεί" ("Η 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. πότε στις νόμιμες μορφές. "Η υπόδειξη της ΚΕ του ΠΚΚ(μπ) για συμμετοχή μας στις εκλογές . Αλλο το ζήτημα της ένοπλης αυτοάμυνας. Τόνισα πως με τις συνεχιζόμενες σφαγές των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης φαίνεται πολύ δύσκολη η αποφυγή της ένοπλης αναμέτρησης. χωρίς την εγκατάλειψη. μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1950. ο ίδιος ο Παρτσαλίδης στο βιβλίο του "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" (Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. όμως.κατά τη γνώμη του ΚΚΣΕ . το κέντρο βάρους θα μπορούσατε να το ρίξετε πότε στις νόμιμες μορφές πάλης και πότε στον ένοπλο αγώνα". σελ. 36). 14 . προκύπτει πως η συμβουλή του ΚΚΣΕ προς το ΚΚΕ ήταν η χρήση όλων των μορφών πάλης. Να. εισηγήσεις.να κρατήσει το ΚΚΕ. λόγοι. ανάλογα με τις εξελίξεις. ανάλογα με τις κάθε φορά συνθήκες. στις αρχές του 1946. Παρτσαλίδης. σελ.

να διαφυλάξουμε την ΕΑΜική συμμαχία. 1957". Σύμφωνα με όσα ό ίδιος ο Ρούσος κατέθεσε μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957. Η συμβουλή του Δημητρόφ Κλείνοντας το θέμα των διεθνών επαφών του ΚΚΕ. θα πρέπει να αναφέρουμε ότι συναντήσεις με αδελφά κόμματα και με τον Βούλγαρο κομμουνιστή ηγέτη Γκ.και αφού γύρισε η ΕΑΜική αντιπροσωπεία (Μ. Ρούσος) από το εξωτερικό . να δημιουργήσουμε καλύτερες προϋποθέσεις πάλης" ("Πρακτικά 7ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. σελ. Αξιοσημείωτη δε. μόνο για εσωκομματική χρήση. είχε αυτό το διάστημα. για λογαριασμό του ΚΚΕ. Στις 20 Μάρτη του 1946. Με την ευκαιρία . πριν τη σύγκλιση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του.για ομαλές εξελίξεις. μετά τη 2η Ολομέλεια. προς το παρόν. γιατί στο ΚΚΕ. Δημητρόφ. ένοπλη πανελλαδική εξέγερση. 171). είναι η μαρτυρία του Παρτσαλίδη πως το ΚΚΣΕ συμβούλευε να μην επιχειρηθεί. συνοδευόμενος από τον Μ. Παρτσαλίδης και Π. ο Δημητρόφ "συνιστούσε για κείνη τη στιγμή.ένας νέος κύκλος διεθνών επαφών του Κόμματος άνοιξε. αναχώρησε για το εξωτερικό. Ζαχαριάδη. να συνεχίσουμε την ανάπτυξη της μαζικής πάλης. ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. με σκοπό να παραστεί στο συνέδριο του ΚΚ της Τσεχοσλοβακίας. περίοδο της 2ης Ολομέλειας. αυτή τη φορά από τον ίδιο το Ν. δεν ξανατέθηκε τέτοιο ζήτημα. Ισως. εδώ βρίσκεται η εξήγηση. Ρούσος. ΜΕΤΑ ΤΗ 2Η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Νέος κύκλος διεθνών επαφών του ΚΚΕ Ο Ζαχαριάδης στο εξωτερικό Μετά τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ . και ο Π. κείνη την περίοδο. να συμμετάσχουμε στις εκλογές. Πορφυρογένη.

σελ. εκδόσεις "Κένταυρος".δεν το έπραξε.τότε που τον χτυπούσαν από παντού για τις επιλογές του. ο οποίος λέει ότι στηρίζεται σε προσωπική μαρτυρία του τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Εκείνο που τόνισε ο Δημητρόφ είναι ακριβώς αυτό. σελ. αν και είχε σημαντικούς λόγους να επικαλεστεί την προαναφερόμενη συνάντησή του με τον Στάλιν. μόνο για εσωκομματική χρήση. τόμος β`. Αλλωστε. το 1956 . Ελευθερίου ("Συνομιλίες με το Νίκο Ζαχαριάδη". Περισσότερα. σελ. πραγματοποίησε συναντήσεις με ηγετικά στελέχη κομμουνιστικών κομμάτων. που είχε την άνοιξη του 1946. σελ. 418 . ότι ο Ζαχαριάδης δεν περιορίστηκε στις συναντήσεις αυτές. Η συνάντηση με τον Δημητρόφ . όμως. είπε μεταξύ άλλων: "Οταν πήγαμε με το Μιλτιάδη τον Πορφυρογένη για το συνέδριο του Τσεχοσλοβάκικου Κόμματος.γύρω από αυτό το θέμα. έχουν γράψει ο Λ. εγώ είδα και τον Τίτο και την ηγεσία του γιουγκοσλάβικου κόμματος και τους συντρόφους του αλβανικού κόμματος και τον Δημητρόφ πήγα και τον είδα. 1957". τόμος Α`. 209 και Π. αλλά ταξίδεψε και στη Μόσχα. ο ίδιος ο Ζαχαριάδης. Γι' αυτό το ταξίδι του Ζαχαριάδη στη Σοβιετική Ενωση. 34 .αυτή. όπου είχε συνάντηση με τη σοβιετική ηγεσία και τον ίδιο τον Στάλιν. ο Π. 94). Μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. μάλιστα. Προοδευτικό πέρασμα στον ένοπλο αγώνα" ("Πρακτικά 7ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. το Φλεβάρη του 1957. Εβαλα τη γραμμή της 2ης Ολομέλειας.35). Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ". Ρούσσος με πολύ γενικό τρόπο ("Μεγάλη Πενταετία". χωρίς να επεκταθούμε περισσότερο και χωρίς να είμαστε σε θέση να τις επιβεβαιώσουμε.αδιάσειστα . σχετικά με τον Εμφύλιο . ιδιαίτερα δε των κομμάτων της βαλκανικής χερσονήσου και συζήτησε μαζί τους την κατάσταση στην Ελλάδα και τις προοπτικές του αγώνα του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Λέγεται. δεν έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας κι έτσι είμαστε είμαστε υποχρεωμένοι απλώς να καταγράψουμε τις μαρτυρίες.430) και άλλοι. ενώ έκανε λόγο για όλες τις άλλες διεθνείς επαφές. στοιχεία .

000 στελεχών. Ενημερώνει. Αλβανία και Βουλγαρία κέντρων εκπαίδευσης 8. Το υπόμνημα αυτό. Σύμφωνα. λοιπόν. που θα κατανεμηθούν ως εξής: 4. γύρω από το υπόμνημα του Ζαχαριάδη στον Δημητρόφ. Παπαθανασίου. μ' αυτή την έκθεση. Λέει. λοιπόν. Να σκεφτούμε το ζήτημα της ενίσχυσης με πολεμικό υλικό του αγώνα μας. επίσης. με τίτλο "Σύντομες σημειώσεις για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα". τα οποία προέρχονται από την ανακοίνωση της ιστορικού Ι.5/5/1996. Ζαχαριάδης συναντήθηκε με τον Δημητρόφ στη Σόφια και αφού συνομίλησε μαζί του. 2. αξιωματικών και μαχητών. συγκεκριμένα. ο Ν. Παπαθανασίου στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. αντλούνται όλες από την προαναφερόμενη έκθεση των Μπαράνοφ και Μοσέτοφ προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. Παπαθανασίου. που πραγματοποιήθηκε στις 4 . οι οποίοι και το συμπεριέλαβαν στην έκθεσή τους προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. . Δημιουργία σε Γιουγκοσλαβία. Ζαχαριάδης υποδεικνύει τα παρακάτω: 1. ο σ. ο Ζαχαριάδης στο υπόμνημά του δίνει στοιχεία για την κατάσταση του Κόμματος και του κινήματος στην Ελλάδα. για τη στρατιωτική οργάνωση του Κόμματος και ζητάει τη βοήθεια των αδελφών κομμάτων προς το ΚΚΕ. από έρευνα στα σοβιετικά αρχεία. με τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Ι. ο Βούλγαρος κομμουνιστής ηγέτης το παρέδωσε στα στελέχη του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ΚΚΣΕ Μπαράνοφ και Μοσέτοφ.Για τη συνάντηση του Ζαχαριάδη με τον Δημητρόφ. του παρέδωσε υπόμνημα. Οι πληροφορίες. Την έκθεση αυτή παρέλαβε ο Σουσλώφ στις 26/4/1946 και την επομένη ενημέρωσε για το περιεχόμενό της τους Μαλένκοφ. το οποίο πρέπει να επιλυθεί μέσω Γιουγκοσλαβίας. έχουμε ορισμένα στοιχεία παραπάνω. η έκθεση των δύο Σοβιετικών αξιωματούχων: "Οσον αφορά στην πρακτική βοήθεια που υπολογίζει το ΚΚΕ. που παρουσίασε η ιστορικός Ι.000 στην Αλβανία και τη Βουλγαρία. Μπέρια και Ζντάντοφ. στην ανακοίνωσή της στο συνέδριο των ΑΣΚΙ.000 στη Γιουγκοσλαβία και από 2. Σύμφωνα.

4. Μόνιμη κομματική αποστολή στο εξωτερικό Μια έκθεση στα αδελφά κόμματα Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ θα ενταθούν το καλοκαίρι του '46 και τούτο είναι εξηγήσιμο. αλλά και υπόδειξη των άλλων κομμάτων . εντάσσεται ακριβώς σ' αυτήν την προοπτική. κυρίως της Βαλκανικής. μετά τις εκλογές του Μάρτη.για προοδευτικό πέρασμα στην ένοπλη πάλη. αφού. απ' όσα έχουμε αναφέρει. Η βοήθεια δε. κατέστησαν τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία υπόθεση του κράτους. ανάλογα με τις εσωτερικές εξελίξεις στην Ελλάδα. πως οι συναντήσεις του Ζαχαριάδη με τα αδελφά κόμματα. που ζητάει ο ηγέτης του ΚΚΕ από τα αδελφά κόμματα. επιβεβαιώνουν τη θέση του ΚΚΕ και τη συμφωνία. η ντόπια και ξένη αντίδραση όξυναν με την πολιτική τους τις εσωτερικές αντιθέσεις. φροντίζοντας να προετοιμαστεί για την αντιμετώπισή της. Να οργανώσουμε στα μεγάλα κέντρα των βαλκανικών χωρών και των χωρών της Ευρώπης κέντρα πληροφόρησης και βοήθειας για την Ελλάδα και από την Ελλάδα. Τα πράγματα συνεπώς. Είναι σαφές. αύξησαν στο έπακρο τα μέτρα καταστολής κατά του ΕΑΜικού κινήματος. Να δοθεί βοήθεια σε εκδοτικά μέσα στο ΚΚΕ. με την αποστολή τυπογραφικών μηχανών και χαρτιού". οδηγούνταν με μαθηματική ακρίβεια προς τον εμφύλιο πόλεμο και το ΚΚΕ όφειλε να λάβει υπόψη του τη νέα κατάσταση. .3.

ο οποίος εκείνο το διάστημα έλειπε από τη βουλγάρικη πρωτεύουσα. ούτως ώστε να είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει το πολεμικό μένος των αντιπάλων του. με σκοπό να αποκαταστήσει μια μόνιμη επαφή με τα κομμουνιστικά κόμματα της Βαλκανικής Χερσονήσου και το ΚΚΣΕ και να εξασφαλίσει την απαραίτητη βοήθεια.απ' όπου και λάβαμε γνώση της. για την ενίσχυση του Κόμματος και του αντάρτικου κινήματος. σήμαινε και τη λήψη των απαραίτητων μέτρων για αποφασιστικό ξεδίπλωμα της παράνομης δουλιάς. πιθανόν στις 12 Σεπτέμβρη του 1946. Ιωαννίδη και Π. αφού τα νόμιμα μέσα συνεχώς περιορίζονταν.Αυτό.ΑΣΚΙ" . Στα πλαίσια αυτής της συνάντησης. Ρούσο. Ταυτόχρονα. εκ των πραγμάτων. που φέρει ημερομηνία 12/9/46 και τίτλο "Η κατάσταση στην Ελλάδα και τα επείγοντα προβλήματα του κινήματός μας". Στο Βελιγράδι. με τα ίδια μέσα που αυτοί χρησιμοποιούσαν. σήμαινε την υλικοτεχνική προετοιμασία του Κόμματος. Στόχος της αντιπροσωπείας είναι να πάει. αλλά αυτό το ταξίδι δεν έγινε κατορθωτό. η συνάντηση με το Βούλγαρο κομμουνιστή ηγέτη θα πραγματοποιηθεί λίγες μέρες μετά. ο Ιωαννίδης θα επιδώσει εκ μέρους του ΚΚΕ έκθεση προς τα αδελφά κόμματα. και στη Σοβιετική Ενωση. Τελικά. φεύγει για το Βελιγράδι. αποτελούμενη από τους Γ. τον Αύγουστο του '46 αντιπροσωπεία του Κόμματος. Ετσι. Η έκθεση αυτή βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . όπως δεν έγινε κατορθωτή και η συνάντηση με τον Δημητρόφ. αν είναι δυνατόν.με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/1 . Η έκθεση προς τα αδελφά κόμματα . η αντιπροσωπεία θα φτάσει στις 25 Αυγούστου και στις 28 του ιδίου μήνα θα ταξιδέψει για τη Σόφια με σκοπό να έχει συνάντηση με το Δημητρόφ.

) με σκοπό να πνίξει το Λαϊκό Δημοκρατικό Κίνημα και να προετοιμάσει την παλινόρθωση της μοναρχίας και του βασιλιά Γεωργίου σαν του πιο πιστού υπηρέτη της για τη στερέωση της θέσης των Αγγλων στην Ελλάδα. Βρετανία κατέφυγε στη βίαιη. . απροκάλυπτη παλινόρθωση της χρεοκοπημένης προδοτικής και φασιστικής μοναρχίας.Η έκθεση. Η κατάκτηση των δημοκρατικών ελευθεριών είναι έργο αποκλειστικό της πάλης του λαού με την επικουρία των άλλων φιλελευθέρων λαών. οργανωμένο μέσα σε πρωτάκουστες συνθήκες τρομοκρατίας και νοθείας. σκιαγραφώντας την κατάσταση στην Ελλάδα. Οποιαδήποτε βρετανική "μανούβρα" δεν αλλάζει αυτές τις βασικές διαπιστώσεις. η Μ. επισφραγίζει την επικράτηση του μοναρχοφασισμού και ανοίγει νέα περίοδο οξύτατων εσωτερικών αγώνων. σημειώνει τα εξής: "Με τις ψευτοεκλογές στις 31 του Μάρτη η βρετανική πολιτική ανέδειξε στην εξουσία στην Ελλάδα τη μοναρχοφασιστική παράταξη (Λαϊκό Κόμμα κλπ. Το δημοψήφισμα την 1/9/46. οδηγεί στη γενίκευση του εμφυλίου πολέμου και διεθνείς περιπλοκές. Το γεγονός ότι παρά την καταφανή αντίθεση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. δείχνει πόσο σκληρά παλεύει και θα παλέψει για τη στρατηγική θέση της στην Ελλάδα. σαν ορμητήριο ενάντια στις Βαλκανικές Δημοκρατίες και στη Σοβιετική Ενωση.

Η δήλωση του Μοντγκόμερι στη μυστική σύσκεψη του ελληνικού Γενικού Επιτελείου.000 περίπου. που μας έγινε γνωστή.000 μέλη. Σήμερα ο αριθμός των μελών του κόμματος είναι 45. . Η δύναμη του ΚΚΕ Στη συνέχεια της έκθεσης σκιαγραφείται αναλυτικά το ελληνικό πρόβλημα στα πλαίσια της αγγλικής κατοχής. Τίποτα δε γίνεται στην Ελλάδα χωρίς τη γνώση και τη γνώμη των Αγγλων". δηλ. δείχνει τις τάσεις της βρετανικής πολιτικής και βεβαιώνεται από τα γεγονότα: (Να κρατήσουμε την Ελλάδα. β) Με την εκκαθάριση που έγινε στο Κόμμα μας ύστερα από τη συμφωνία της Βάρκιζας αποκλείστηκαν 20 25. Η διαφορά αυτή οφείλεται στους εξής λόγους: α) Υστερα από την απόφαση του 7ου Συνεδρίου του Κόμματος (Οχτώβρης 1945) για την πραγματοποίησης της πολιτικής ενότητας στο χωριό πέρασαν στο Αγροτικό Κόμμα περίπου 250. της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας και δίνονται στοιχεία για το συσχετισμό δυνάμεων. Σ' αυτή την περίοδο δημιουργήθηκαν πολλές χιλιάδες κατώτερα και μεσαία στελέχη. Ο αριθμός των μελών του έφτασε στο Δεκέμβρη του 1944 στα 420. την οικονομική κατάσταση.000 μέλη μαζί με όλα τα αγροτικά στελέχη.000 μέλη. Συγκεκριμένα αναφέρεται: "Στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα το Κόμμα μας έγινε κόμμα μαζικό. την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ΚΚΕ. που αποτελεί τη δεξιά λαβή κατά της ΕΣΣΔ και γι' αυτό πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τη σοβιετική πέμπτη φάλαγγα. την εξέλιξη του αντάρτικου κινήματος. και γ) Τα υπόλοιπα διέρρευσαν μετά το Δεκέμβρη του 1944. τους μαζικούς αγώνες που αναπτύσσονται. το ΚΚΕ). Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία που περιέχονται στην έκθεση για τη δύναμη του ΚΚΕ. Δημιούργησε παντού οργανώσεις και στο τελευταίο χωριό.

Για να εκπληρώσει ο αντάρτικος αγώνας αποτελεσματικά τους σκοπούς που βάζει η σημερινή πολιτική κατάσταση. στις Επιτροπές Πόλης. στελέχη (στις καθοδηγήσεις των Κομματικών Οργανώσεων της βάσης.Σήμερα έχουμε 7 . στις Αχτιδικές Επιτροπές. κατώτερα και μεσαία. στα συνδικάτα και στις άλλες εξωκομματικές οργανώσεις)". Το αντάρτικο κίνημα Ειδικά. Το καλοκαίρι του 1946 ο αγώνας άρχισε να περνάει σε οργανωμένη δράση αντάρτικων ομάδων από παλιούς και νέους αντάρτες. Οι ομάδες αυτές.. η τρομοκρατία και οι μαζικές δολοφονίες δημιούργησαν για το Λαό ανυπόφορες συνθήκες.8.000 αντάρτες εξοπλισμένοι.000 έμπειρα.000 πολεμιστές. Αρχισε κιόλας η δουλιά μας προς αυτήν την κατεύθυνση. . αυτό εξαρτάται όχι μόνο από τις εσωτερικές συνθήκες αλλά και από τις διεθνείς. περίπου 4. Η προοπτική μας είναι ν' ανεβούν σύντομα σε 15 . δεν είμαστε σε θέση μόνοι μας να αντιμετωπίσουμε όλες τις ανάγκες του αντάρτικου αγώνα". Πολλοί αγρότες και άλλα στελέχη του Λαϊκού Κινήματος υποχρεώθηκαν να καταφύγουν στα βουνά. ιδίως στη Μακεδονία και Θεσσαλία. για την πορεία του αντάρτικου αγώνα. υπογραμμίζεται: "Το δυνάμωμα του εκφασισμού της χώρας.20. Παίρνονται μέτρα για το συντονισμό της δράσης τους.. Πάντως σήμερα. αν και ανεπίσημες. βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο και την καθοδήγησή μας. πρέπει να ενισχυθούν και να αυξηθεί ο αριθμός των ανταρτών. Τον Αύγουστο υπήρχαν στα κυριότερα βουνά της Ελλάδας. έχοντας υπόψη και τις ιδιαίτερες δυσκολίες του χειμώνα που πλησιάζει. Ποια θα είναι η παραπέρα εξέλιξη της πάλης.

. που μπορούμε να τα λύσουμε χωριστά με τα αντίστοιχα όργανα. Εφόσον οι Αγγλοι δε δείχνουν πρόθεση να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και η ελληνική μοναρχοφασιστική κυβέρνηση τούς υπηρετεί σε όλα και παρουσιάζει μπροστά στον ελληνικό λαό την παραμονή των αγγλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα σαν εγγύηση από τον κίνδυνο επίθεσης των Βορείων Δημοκρατικών γειτόνων της και ειδικά του Σλαβισμού. το ΕΑΜ και τα συνεργαζόμενα κόμματα και οργανώσεις. αναφέρεται: "Στη λύση των ακόλουθων προβλημάτων του αγώνα μας έχουμε την ανάγκη της βοήθειάς σας. ίδρυση ραδιοσταθμού. επίσης. Η βοήθεια χρειάζεται.000 ανταρτών μάς χρειάζεται η βοήθειά σας. Για την προετοιμασία 15 . Συγκεκριμένα... εφόσον κατ' αρχήν αποφασιστεί αυτό". κάτω από την εγγύηση των μεγάλων δυνάμεων. 2. καθώς και για τα θύματα του αγώνα.20.. . στα οποία έχουμε ανάγκη της βοήθειάς σας. θέτουμε υπόψη σας την άποψη κατά πόσο συμφέρει και στην πολιτική της ΕΣΣΔ και των Δημοκρατικών χωρών να κηρυχθεί η Ελλάδα ουδέτερη χώρα. 3. ούτως ώστε να αντιμετωπιστούν ορισμένα επείγοντα προβλήματα του κινήματος. όπως η κομματική δουλιά και η προπαγάνδα μας για τον ελληνικό αγώνα στο εξωτερικό. Δυστυχώς το μεγαλύτερο μέρος λόγω της βιαστικής απόκρυψης έπεσε στα χέρια της αντίδρασης ή χάλασε. σε ιματισμό. Τον καιρό της Βάρκιζας κατορθώσαμε να κρύψουμε οπλισμό για 20.000 άτομα.Η αιτούμενη βοήθεια Η έκθεση ολοκληρώνεται με μια σειρά αιτήματα για βοήθεια. Εκτός από αυτό έχουμε ανάγκη οικονομικής βοήθειας για το Κόμμα. 1. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα. ακόμα και σε τρόφιμα. η προμήθεια τυπογραφείων και άλλων.

όπου και θα πάρει μέρος στην πένθιμη συγκέντρωση που θα γίνει στην πόλη (η κηδεία του Ζεύγου είχε γίνει μια μέρα πριν). θα έχει μια σειρά επαφές με τον Τίτο και τα ηγετικά στελέχη του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Συγκεκριμένα. μέσω ραδιοτηλεγραφημάτων με το ΠΓ στην Αθήνα και με την ηγεσία του ΔΣΕ στο βουνό. που όλο αυτό το διάστημα διηύθυνε ο Ιωαννίδης κι από κει θα καθοδηγεί την κομματική δουλιά στην Ελλάδα. Ζεύγου.μαζικού και αντάρτικου .Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ το 1947 Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ. με θέμα την ενίσχυση του κινήματος στην Ελλάδα . Κατόπιν. Επίσης. όταν ο ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος θα περάσει στο εξωτερικό. θα πάρει στα χέρια του την καθοδήγηση της δουλιάς του Κόμματος στο εξωτερικό. μετά τη δολοφονία του Γ.θα συνεχιστούν και το 1947. θα προετοιμάσει με τον παράνομο μηχανισμό του Κόμματος την έξοδό του από τη χώρα και στις 6 Απρίλη του 1947 θα περάσει παράνομα τα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα. κυρίως. Στη γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα. ερχόμενος σε επαφή. κατευθυνόμενος προς το Βελιγράδι. Από τις διεθνείς επαφές του Ζαχαριάδη στο εξωτερικό. αυτή την περίοδο. σημαντικότερη είναι η επίσκεψή του στη Μόσχα και η συνάντησή του με ανώτατα ηγετικά . με σκοπό την ενίσχυση του κινήματος στην Ελλάδα. Ζαχαριάδης θα ανέβει στη Θεσσαλονίκη στις 22/3/1947. ο Ν.

στελέχη του ΚΚΣΕ . Από τότε. θα ζητήσει εγγράφως να έχει συναντήσεις με το Στάλιν και τον Μολότοφ. ο Δημοκρατικός Στρατός αριθμεί πάνω από 20 χιλιάδες μαχητές υπό ενιαία οργάνωση και καθοδήγηση (. αποτέλεσμα των οποίων ήταν να οργανωθεί ο Δημοκρατικός Στρατός της Ελλάδας. με την άμεση καθοδήγηση των Αγγλοσαξόνων. Πριν. Είναι πολύ πιθανό να έγιναν. αναφερθούμε σ' αυτή τη συνάντηση...) Το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. προχώρησε σε δεκάδες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις.. η αντίδραση.5/5/96 είναι πως ο Ζαχαριάδης συναντήθηκε στις 22/5/1947 με τον Ζντάνοφ. Σήμερα. αφού εξέτασε την κατάσταση. σε συνεδρίασή του στα μέσα του Φλεβάρη 1947. Εκείνο που γνωρίζουμε .απ' όσα περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Ι.). Την επομένη. αναφέρει: "Η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ (στα μέσα του Φλεβάρη του 1946) κατέληξε σε αποφάσεις. δεν το γνωρίζουμε.. Η επίσκεψη του Ζαχαριάδη στη Μόσχα Ο Ζαχαριάδης έφτασε στη Μόσχα στις αρχές του δεύτερου δεκαήμερου του Μάη 1947. με τίτλο "Για την κατάσταση στην Ελλάδα". αξίζει τον κόπο να δώσουμε μια εικόνα όσων αναφέρει ο Ζαχαριάδης στο μνημόνιό του προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. 4 . . αλλά το αποτέλεσμα ήταν ότι κάθε φορά ο Δημοκρατικός Στρατός έβγαινε πιο δυνατός. ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ περιγράφει με συμπυκνωμένο. Το αν έγιναν αυτές οι συναντήσεις.το πιο πιθανόν και με τον ίδιο τον Στάλιν. Στο μνημόνιο αυτό. κατέληξε ότι το δημοκρατικό κίνημα. Παπαθανασίου στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. αλλά σαφή τρόπο την ελληνική μεταπολεμική πραγματικότητα και δίνει στοιχεία για την κατάσταση στο Κόμμα και στο ΔΣΕ. Στις 13/5 θα καταθέσει μνημόνιο προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. Ειδικά για το ΔΣΕ και τις προοπτικές του. (. όμως.

Ζαχαριάδη προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ υπάρχει στα "Αρχεία ΚΚΕ . Παρά τη βοήθεια που παίρνει ο μοναρχοφασισμός. που θα του επιτρέψουν να πραγματοποιήσει τους ευρύτερους δυνατούς στόχους του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος" (ολόκληρο το Μνημόνιο του Ν. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/11). πρέπει να θεωρεί ότι η ένοπλη πάλη γίνεται κυρίαρχη και πήρε σε σχέση μ' αυτά μια σειρά πρακτικών μέτρων. θα μπορέσει σε σύντομο χρονικό διάστημα να έχει 50 χιλιάδες μαχητές και να καταχτήσει πολιτική και στρατηγική ενότητα και περιεχόμενο.συνεχίζοντας την πλήρη εκμετάλλευση όλων των νόμιμων δυνατοτήτων. Υπό τον όρο ότι ο Δημοκρατικός Στρατός θα αποκτήσει την αναγκαία βοήθεια για να υπερνικήσει τις αδύνατες πλευρές του. είναι σε θέση ακόμα και μέσα στο 1947 να δώσει αποφασιστικά χτυπήματα κατά του μοναρχοφασισμού και των υπηρετών του στη χώρα. για να μετατραπεί σε τακτικό στρατό. όσο και έμμεσα από όλη τη διεθνή αντίδραση (διεθνείς παρατηρητές στις εκλογές και στο δημοψήφισμα. Η εσωτερική κατάσταση της Ελλάδας συνεχίζει να παρουσιάζει αισιόδοξες προοπτικές.ΑΣΚΙ". πλειοψηφία της Επιτροπής Ερευνας του ΟΗΕ). από τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό. οι πληροφορίες που έχουμε αντλούνται από την . Το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα στην Ελλάδα. Οι μεγαλύτερες αδυναμίες του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας είναι ο ανεπαρκής εξοπλισμός του και η έλλειψη στρατιωτικών στελεχών. Η συνάντηση με τον Ζντάνοφ Για τη συνάντηση του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με τον Ζντάνοφ. βασικά με τις δικές του δυνάμεις και την απαραίτητη βοήθεια όλων των δημοκρατικών φίλων του εξωτερικού. τόσο άμεσα. ο Δημοκρατικός Στρατός δεν ξεπέρασε το παρτιζάνικο στάδιο του κατακερματισμού και του πρωτογονισμού. Ανεξάρτητα από την ενιαία κεντρική οργάνωση.

η ΕΣΣΔ και οι Λαϊκές Δημοκρατίες ενίσχυσαν στη συνέχεια το ΔΣΕ με οπλισμό. μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα κατάσταση".ανακοίνωση της Ι. δε γνωρίζουμε. Η απάντηση του ΚΚΣΕ και του Δημητρώφ Στα ζητήματα που έθεσε το ΚΚΕ με την έκθεση που επέδωσαν ο Ιωαννίδης και ο Ρούσος στον Δημητρώφ.πολεμικό υλικό. με όσα λέει η Ι. Θα βρούμε τα απαραίτητα καράβια για να φορτώσουμε το αγορασμένο πολεμικό υλικό και να το μεταφέρουμε στην Ελλάδα χωρίς μεγάλους κινδύνους. "Μας χρειάζεται τόνισε μεταξύ άλλων ο Ζαχαριάδης στον συνομιλητή του . στη διάρκεια αυτής της χρονιάς και υπολογίζοντας ότι οι Αγγλοαμερικάνοι θα συνεχίσουν τους ίδιους ρυθμούς βοήθειας στην ελληνική αντίδραση. εσείς θα το κρίνετε. Ας ενημερωθεί η κυβέρνηση ότι αγοράζουμε στρατιωτικό υλικό.. Για το τι τύχη είχε η πρόταση του Ζαχαριάδη. Το πώς εσείς θέλετε να βοηθήσετε. Ακόμα κι αν ένα μέρος πέσει στα χέρια της κυβέρνησης. Αυτό το υλικό μπορούμε να το αγοράσουμε κι εμείς. δόθηκε απάντηση από το Βούλγαρο ηγέτη . μέσω Γαλλίας. επίσης. Νομίζω ότι χρηματικά θα συνεισφέρετε. Σύμφωνα. να αγοραστεί υλικό από τη διεθνή αγορά όπλων.. τις πληροφορίες της από το υλικό των πρακτικών αυτής της συνάντησης. ο Ζαχαριάδης ενημέρωσε τον Ζντάνοφ για την κατάσταση στην Ελλάδα. ο οποίος ήταν σύγχρονος και προερχόταν κυρίως από λάφυρα του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. Πάντως. για την κατάσταση στο Κόμμα και το ΔΣΕ. εμείς στη Βόρεια Ελλάδα. Εάν μας δοθεί το αντίστοιχο πολεμικό υλικό. Ειδικά για το ζήτημα του εξοπλισμού του ΔΣΕ.και για . Τα όπλα πρέπει να τα αγοράσουμε. δε θα μας κάνει ζημιά. Παπαθανασίου στο Συνέδριο των ΑΣΚΙ που έχουμε προαναφέρει.000 στρατό. λοιπόν. Αιγύπτου και Παλαιστίνης". που μελέτησε στα σοβιετικά αρχεία. ο ηγέτης του ΚΚΕ σημείωσε: "Μας χρειάζεται εξοπλισμός για 50. για την πολιτική του ΚΚΕ. Παπαθανασίου. Η ιστορικός αντλεί. συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης.

10/11/46 Διονύσης". ώστε να διατηρηθεί η σύνδεση του κόμματος με τις μάζες.λογαριασμό του ΚΚΣΕ . Τόνισε τα εξής σαν γνώμη δική του και των απάνω. (Σ.το οποίο υπάρχει στα "Αρχεία ΚΚΕ . Τονίστηκε ανάγκη να επισπεύσεις αναχώρηση δική σου και Γιώργη. "Παππούς" ο Γκ. Τηλεγράφησέ μας αμέσως. ΠΡΩΤΟ: Περίοδος Χειμώνος και διεθνής κατάσταση επιβάλλουν να μην πάρει μεγάλη έκταση ένοπλο κίνημα. Η απάντηση αυτή μας είναι γνωστή από ραδιοτηλεγράφημα που έστειλε ο Ιωαννίδης στον Ζαχαριάδη στην Αθήνα. σ. 9 Νίκο Συναντηθήκαμε Παππού Σόφιαν.ΑΣΚΙ" με αριθμό αρχειοθέτησης Κ146/Φ: 7/33/115 . ΤΡΙΤΟ: Να διαφυλάξουμε τα κομματικά στελέχη και να μην τα εκθέτουμε στους κινδύνους της εξόντωσής τους. "Απάνω" είναι το ΚΚΣΕ. . ΔΕΥΤΕΡΟ: Κέντρο βάρους να είναι ο μαζικός λαϊκός πολιτικός αγώνας και να διατηρηθούν και οι πιο ελάχιστες νόμιμες δυνατότητες. "Νίκος" είναι ο Νίκος Ζαχαριάδης. "Γιώργης" ο Γ. στις 10/11/1946.το Νοέμβρη του 1946. Δημητρώφ. Στο ζήτημα της ουδετερότητας παππούς συμφωνεί και ρωτάμε αν πήρες με άλλο δρόμο γνώμη των απάνω. Το ραδιοτηλεγράφημα .έχει ως εξής: "Ν. Σιάντος και "Διονύσης" ο Γ. Τονίσαμε ότι γραμμή κόμματος συμπίπτει με υποδείξεις. Ιωαννίδης).

Τα στοιχεία. ως εξής: "Σύμφωνα με τις αρχές μας για τη μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις. όσο και στο παραπάνω τηλεγράφημα του Ιωαννίδη προς τον Ζαχαριάδη. Συγκεκριμένα στο βιβλίο αυτό του Π. Ζαχαριάδης: Θύτης και Θύμα" (σελ. ζητά τη γνώμη μας σχετικά με το σύνθημα της "ουδετερότητας της Ελλάδας" που προτείνει η ηγεσία του ΕΑΜ. Ανταίου αναφέρεται: "Στις 29 Ιουλίου 1946 ο Σοβιετικός πρεσβευτής μετέδωσε στη Μόσχα ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ Ζαχαριάδης. μια και το θέμα τίθεται τόσο στην έκθεση του ΚΚΕ προς τα αδελφά κόμματα. ζητώντας τη γνώμη τους για το αν ήταν σωστό ένα τέτοιο σύνθημα να προβληθεί από το Κόμμα και το ΕΑΜ. . δεν μπορώ να ζητήσω υποδείξεις για το ζήτημα αυτό από τη σοβιετική κυβέρνηση και επίσης δεν μπορώ να δώσω προσωπικές συμβουλές. που δε θα υπάγεται στην κατά προτεραιότητα σφαίρα επιρροής καμιάς χώρας και δε θα έχει ξένες στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός της. προέρχονται από τα αρχεία του σοβιετικού υπουργείου Εξωτερικών. Το ζήτημα αυτό το συζητούσε τότε το ΚΚΕ με τα άλλα κομμουνιστικά κόμματα. και εγγυήσεις για την ασφάλεια της Ελλάδας από όλες τις μεγάλες δυνάμεις. Μπορώ μόνο να εκφράσω την κατωτέρω προσωπική μου γνώμη. που θα προσθέσουμε. Το σύνθημα της πραγματικά ανεξάρτητης Ελλάδας. μέσω του ανταποκριτή του ΤΑΣΣ. Ανταίος στο βιβλίο του "Ν. θα έχει ασφαλώς την επιδοκιμασία της κοινής γνώμης των δημοκρατικών χωρών. 1. Ο Ζαχαριάδης προσθέτει ότι το σύνθημα αυτό προϋποθέτει.Ορισμένα ακόμη στοιχεία για την ουδετερότητα Οφείλουμε να προσθέσουμε ορισμένα ακόμη στοιχεία γύρω από το ζήτημα της ουδετερότητας της Ελλάδας. 453-454). Ο Σοβιετικός πρεσβευτής ζήτησε την άδεια ν' απαντήσει στην ερώτηση του Ζαχαριάδη. Το σύνθημα αυτό σημαίνει ανεξαρτησία της Ελλάδας. όπως τα παρουσιάζει ο Π. που στο έδαφός της δε θα υπάρχουν ξένα στρατεύματα ή βάσεις. κατά τη γνώμη του.

Δεν υπάρχει ανάγκη να συνδυάζεται υποχρεωτικά το σύνθημα αυτό με το σύνθημα των εγγυήσεων της ανεξαρτησίας της Ελλάδας από τις μεγάλες δυνάμεις.η ΕΣΣΔ. Πρώτον. Είναι επίσης πολύ πιθανό ότι στο παραπάνω ραδιοτηλεγράφημά του προς τον Ζαχαριάδη. Πρέπει ακόμη να σημειώσουμε ότι με την απάντησή της .μέσω του πρεσβευτή της στην Αθήνα . Β. Το πότε μετέδωσε ο ανταποκριτής του ΤΑΣΣ στην Αθήνα Λ. το σύνθημα αυτό έμμεσα αναγνωρίζει την ύπαρξη πραγματικής απειλής της Ελλάδας από την πλευρά άλλων χωρών. ανάμεσα στα άλλα.2. ο Ιωαννίδης και ο Ρούσος δηλαδή. αυτό το τελευταίο σύνθημα πρέπει να διακριβωθεί και μπορεί κατά τη συζήτηση γι' αυτό το πολύπλοκο ζήτημα να αναφυούν και ζητήματα διεθνούς δικαίου. όταν η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ. που θα μπορούσε να βοηθήσει την προπαγάνδα της αντίδρασης. Ορισμένες παρατηρήσεις και συμπεράσματα . Δεύτερο. η οποία εκείνο το διάστημα επικαλούνταν απειλή των συνόρων και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας από τις γειτονικές βαλκανικές Λαϊκές Δημοκρατίες. όταν ρωτάει τον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αν έλαβε "με άλλο δρόμο γνώμη των απάνω" στο θέμα της ουδετερότητας. ο Ιωαννίδης μάλλον εννοεί την αναμενόμενη απάντηση από τη σοβιετική πρεσβεία. Το πιο πιθανό είναι πως αυτή η απάντηση δεν είχε δοθεί. ουσιαστικά προφυλάσσει το ΚΚΕ από την εκτόξευση ενός συνθήματος. ως προσωπική γνώμη του Σοβιετικού πρεσβευτή στην Αθήνα". Στάλιν και μεταδόθηκε από τον ανταποκριτή του ΤΑΣΣ. Βελιτσάνσκι την πιο πάνω απάντηση στον Ζαχαριάδη δε μας είναι γνωστό. Η παρόμοια απάντηση στον Ζαχαριάδη εγκρίθηκε από τον Ι. έφυγε για το εξωτερικό. που τώρα δεν υφίσταται". διαχωρίζοντας το θέμα της ουδετερότητας από τη διεθνή εγγύηση της ανεξαρτησίας της Ελλάδας. απειλής.

να αναπτυχθεί γρήγορα και σε μεγάλη έκταση ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ στην Ελλάδα. Μόνιμο δε επαναλαμβανόμενο ρετρό είναι η άποψη ότι η ΕΣΣΔ χρησιμοποίησε για δικά της συμφέροντα το ΚΚΕ και το ΔΣΕ ή ότι πούλησε τον αγώνα του Κόμματος και του αντάρτικου κινήματος. όπου η γνώμη του εκεί ΚΚ ήταν . Κι ακριβώς εκεί. στο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων της εποχής και στην εντεινόμενη αντεπίθεση του διεθνούς ιμπεριαλισμού .οφείλει. και κυρίως το ΚΚΣΕ. Ιδιαίτερα έχει επικριθεί το ΚΚΣΕ. αφού όσοι τις προβάλλουν δεν εξηγούν με σαφή και συγκεκριμένο τρόπο τι άλλο θα έπρεπε να κάνει η Σοβιετική Ενωση στο δοσμένο για την εποχή διεθνή συσχετισμό δυνάμεων.ευθύς εξαρχής . Και τι δεν έχει γραφεί.που ξεδιπλώνεται έντονα την ίδια περίοδο.Ασφαλώς. απ' όσα έχουμε αναφέρει γύρω από τις διεθνείς επαφές του ΚΚΕ στο διάστημα 19461947. ο αναγνώστης θα έχει παρατηρήσει. Για τη στάση τους αυτή έχουν επικριθεί από πολλούς ιστορικούς και συγγραφείς της περιόδου του εμφυλίου. με επίκεντρο μάλιστα την Ευρώπη . όποιος θέλει να έχει αντικειμενική γνώμη. συμβουλεύοντας το ΚΚΕ να μην εγκαταλείψει τις νόμιμες δυνατότητες δράσης και να μην κάνει ριψοκίνδυνες ενέργειες. με εξαίρεση ίσως τη Γιουγκοσλαβία. ότι τα αδελφά κόμματα. Οι πηγές οπλισμού για το ΚΚΕ . να αναζητήσει την ερμηνεία της στάσης της ΕΣΣΔ και των άλλων Λαϊκών Δημοκρατιών απέναντι στο ΚΚΕ. αντιμετώπιζαν επιφυλακτικά και με πολύ προσεκτικό τρόπο τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι βεβαίως τραβηγμένες από τα μαλλιά.

υπερατλαντικό ηγεμόνα του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου δεν έχει ακόμη ουσιαστικά αρχίσει. Κι αυτή ακριβώς η πηγή επιλέχθηκε από τη στιγμή που εγκαταλείφθηκε η ιδέα της πανεθνικής εξέγερσης.Από τη στιγμή που το ΚΚΕ δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει αλλιώς την κατάσταση στη χώρα παρά μόνο μέσω των ένοπλων μορφών πάλης. Κι αυτοί ακριβώς οι περιορισμοί λειτούργησαν αντιστρόφως ανάλογα με τις προοπτικές νίκης ή διαφορετικής θετικής εξέλιξης που είχε το κίνημα στην Ελλάδα.με όποιες δυνατότητες επιτυχίας . άλλος δρόμος δεν υπήρχε από την οργάνωση στρατού. Επρεπε συνεπώς να αναζητήσει πηγές οπλισμού. Βασικές πλευρές του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων . Ακόμη. για να φτιαχτεί. θα είχε πολλές πιθανότητες επιτυχίας και σε τελευταία ανάλυση θα δημιουργούσε άλλη κατάσταση στη χώρα.πως αν αυτή η εξέγερση οργανωνόταν καλά και ξεσπούσε μέσα στο 1946. ιδιαίτερα δε στο νεοσύστατο στρατό. Σήμαινε πολύ απλά ότι η εξέλιξη του αντάρτικου κινήματος εντασσόταν στους περιορισμούς που έβαζε για τη Σοβιετική Ενωση και τις Λαϊκές Δημοκρατίες ο διεθνής συσχετισμός δυνάμεων.η ένοπλη πανελλαδική εξέγερση ή η εξέγερση στα βασικά αστικά κέντρα και την πρωτεύουσα. ήθελε οπλισμό και το ΚΚΕ δεν είχε τον οπλισμό που του χρειαζόταν. Το 1946 δεν είχαν ακόμη οργανωθεί οι δυνάμεις καταστολής του κράτους και το ΚΚΕ διέθετε ισχυρές δυνάμεις σ' αυτούς τους μηχανισμούς. η Αγγλία "έπνεε τα λοίσθια" και η διαδικασία "παράδοσης" της χώρας στο νέο. Εχει υποστηριχτεί και σε κομματικά σώματα του ΚΚΕ που ασχολήθηκαν με τον εμφύλιο . Η μία πηγή ήταν να πάρει τον οπλισμό που χρειαζόταν από τον εχθρό. Ο στρατός. Η δεύτερη πηγή εξεύρεσης οπλισμού για το ΚΚΕ ήταν οι νεοσύστατες Λαϊκές Δημοκρατίες και η ΕΣΣΔ. Τι σήμαινε όμως αυτή η επιλογή για την προοπτική του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. όμως. Κι αυτό μπορούσε να γίνει μόνο αν επιλεγόταν .

τα όρια του οποίου ήταν αδιευκρίνιστα και κανείς δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ενός νέου θερμού πολέμου. κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν με το μέρος του φασιστικού άξονα (Βουλγαρία. Η ΕΣΣΔ συνεπώς είχε κάθε λόγο να επιθυμεί διακαώς την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης και να εξασφαλίσει μέσα από αυτή την ειρήνη τα λαϊκοδημοκρατικά καθεστώτα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.τι μπορούσε για να πάρει με το μέρος του την Πολωνία. με την οποία θα έμπαινε και τυπικά τέρμα στον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πραγματικότητα αυτή φανερώνει πως η Σοβιετική Ενωση πήγαινε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ουσιαστικά μόνη. πέρα των λαϊκών κινημάτων στη Δύση. τόσο με τη ρίψη των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία όσο και με τα ψυχροπολεμικά κηρύγματα του Τσόρτσιλ στο Φούλτον. Ουγγαρία. που μετά τον πόλεμο βρέθηκαν στο στρατόπεδο της λαϊκής δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. γιατί υπήρξε τόσο προσεκτική απέναντι στο ελληνικό ζήτημα και απέφευγε μια περισσότερο ανοιχτή και ενεργό ανάμειξη στο πλευρό . Δεν πρέπει. Επίσης. ο ιμπεριαλισμός είχε κάνει σαφές. διατηρώντας έτσι μια δίοδο προς τα σύνορα της ΕΣΣΔ και φυσικά ένα μέρος της παλιάς "υγειονομικής ζώνης" γύρω από αυτή. ουσιαστικά δε και η Αλβανία). και με στόχο να διαφυλάξει μια σειρά ευάλωτες κατακτήσεις του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Να. να μας διαφεύγει ότι μια σειρά χώρες. επίσης.Το 1946 δεν είχε ακόμη υπογραφεί η συνθήκη ειρήνης. Ρουμανία. χωρίς διεθνή ερείσματα. Ακόμη. πως άνοιγε ένα νέο κύκλο αντιπαράθεσης με τη Σοβιετική Ενωση και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ιμπεριαλισμός έκανε ό.

Παρ' όλα αυτά με διπλωματικό τρόπο και άλλα μέσα προσπάθησε να βοηθήσει το κίνημα στην Ελλάδα. κ. Στις 19/12/1946 το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε τη σύσταση και αποστολή στην Ελλάδα Διεθνούς Επιτροπής Ερευνας. θετικά αποτελέσματα. για παραβιάσεις των συνόρων της χώρας από τη Βουλγαρία. στο διάστημα που η επιτροπή βρισκόταν σε ελληνικό έδαφος η αποστολή βοήθειας στον ΔΣΕ από το εξωτερικό περιορίστηκε σημαντικά για ευνόητους λόγους. Κι αυτό αποτελεί ουσιαστικά μια παραγνώριση των μαρξιστικών - . διεξάγοντας έρευνες. η οποία θα διερευνούσε τις καταγγελίες της κυβέρνησης των Αθηνών. τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία και ενίσχυση του ΔΣΕ με στρατιωτικές δυνάμεις αυτών των χωρών. καθώς και η παροχή της απαραίτητης βοήθειας από τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ. Ενα χρήσιμο συμπέρασμα Η πραγματικότητα αυτή υπογραμμίζει τις ευθύνες της τότε ηγεσίας του ΚΚΕ. Οπως γίνεται αντιληπτό. δεν εκτίμησε το χρόνο όπου οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για το κίνημα και ταυτόχρονα. δεν επέλεξε τις κατάλληλες λύσεις και μορφές πάλης. Δεν ανέλυσε σωστά τον εσωτερικό και διεθνή συσχετισμό δυνάμεων και το συνδυασμό τους. ούτως ώστε να εξασφαλιστούν τα μέγιστα δυνατά. Κι αυτό το γεγονός είναι ταυτόχρονα και η βασική αιτία. που δε στάθμισε όπως έπρεπε την κατάσταση. ένας νέος σκόπελος εμφανίστηκε. διενεργώντας ανακρίσεις κ. Η διάσκεψη για την ειρήνη και το οριστικό κλείσιμο του Β` Παγκοσμίου Πολέμου άρχισε στο Παρίσι στις 29 Ιουλίου του 1946 και η συνθήκη ειρήνης υπογράφηκε τελικά στις 10/2/1947. που εξηγεί γιατί άργησε τόσο το ολοκληρωτικό πέρασμα του ΚΚΕ στις ένοπλες μορφές δράσης. Στο διάστημα αυτό. ο. Η Διεθνής Επιτροπή ήρθε στην Ελλάδα στις 29 Ιανουαρίου του 1947 και έμεινε περίπου τρεισήμισι μήνες. εμποδίζοντας την εκδήλωση ανοιχτής συμπαράστασης και βοήθειας προς το ΔΣΕ εκ μέρους των Λαϊκών Δημοκρατιών και της ΕΣΣΔ.του ΚΚΕ και του ΔΣΕ.

Ομως. στις 17 Γενάρη 1946. Αλλωστε. θα μπορούσε να πει κανείς πως με βάση τη μαρτυρία του Παρτσαλίδη.ίσως το . Ζέβγο. εικονίζονται ο Κ. Γαβριηλίδης και παράγοντες του ΕΑΜ Κορινθίας δολοφονία του Γ. το ΚΚΕ είχε τότε τη συμβουλή του ΚΚΣΕ να αποφύγει προς το παρόν την πανεθνική εξέγερση. ο αναγνώστης δε θα πρέπει να ξεχνάει πως ο Λένιν μπροστά στην Οχτωβριανή Επανάσταση υπογράμμιζε στους μπολσεβίκους ότι η επανάσταση . Μαζί. για κάθε επανάσταση δεν τον είχε αφομοιώσει όσο έπρεπε το ΚΚΕ εκείνη την εποχή. Αυτό είναι σωστό.ως προς την εκτέλεσή της .αύριο θα είναι αργά". με το κεφαλοδεμένο στέλεχος του ΚΚΕ. εξίσου σωστό είναι πως το ΚΚΕ έπαιρνε τις τελικές αποφάσεις και κανένας άλλος. από Χίτες και χωροφύλακες στην κεντρική πλατεία της Κορίνθου.λενινιστικών κανόνων της ταξικής πάλης και σε τελευταία ανάλυση της επανάστασης. μπορούσε να αγνοήσει την υπόδειξη του ΚΚΣΕ. Συνεπώς. "Χθες ήταν νωρίς . Ζέβγου Η ωμή και εν ψυχρώ πολιτική δολοφονία του Γιάννη Ζέβγου (Ταλαγάνη) έγινε στις 20 Μάρτη του 1947 και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα . Βέβαια. Κι αυτό τον κανόνα. Η Η φωτογραφία είναι λίγο μετά την πρώτη δολοφονική απόπειρα ενάντια στον Γ. αν το ΚΚΕ είχε σαφή και ακριβολογημένη εκτίμηση της κατάστασης.είναι τέχνη. τόνιζε ο Λένιν.

ο Γ. μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. Ο Γ.. γράφει ένα ακόμη υπόμνημα προς την Επιτροπή του ΟΗΕ. Ζέβγος. Αποστολή τους ήταν να αποκαλύψουν το όργιο της εγκληματικής τρομοκρατίας στη διεθνή Επιτροπή του ΟΗΕ. όπου διέμενε και πηγαίνει στα γραφεία της εφημερίδας "Αγωνιστής". καταπατώντας ακόμη και τα στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα του λαού. Ζέβγος. την κατάσταση στην ελληνική ύπαιθρο. ο Γ. ενάντια στο λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και ιδιαίτερα το ΚΚΕ. με την καθοδήγηση και βοήθεια των Εγγλέζων και άλλων ξένων πατρώνων τους. όπως αυτή είχε διαμορφωθεί. ξυλοδαρμούς. βιασμούς γυναικών και άλλες εγκληματικές ενέργειες. Πράγματι. προχώρησε σε αλλεπάλληλα διαβήματα και καταγγελίες στην Επιτροπή του ΟΗΕ. υπουργός Γεωργίας στην πρώτη μεταπελευθερωτική κυβέρνηση "Εθνικής Ενότητας". για ομαλές. από τις διάφορες φασιστικές συμμορίες και τις κρατικές δυνάμεις "καταστολής". 20 Μάρτη 1947. Παραθέτοντας σωρεία αδιαμφισβήτητων στοιχείων απέδειξε συγκεκριμένα ότι. οι αντιδραστικές δυνάμεις προχωρούσαν ήδη σ' ένα συνεχώς εντεινόμενο εγκληματικό και τρομοκρατικό όργιο. επικεφαλής αντιπροσωπείας του ΕΑΜ. εγκαταστημένη εκείνη την περίοδο στη συμπρωτεύουσα.της μονόπλευρης και αιματηρής τρομοκρατίας. Εκεί.. Ζέβγος βγαίνει από το ξενοδοχείο "Αστόρια". αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ τότε και ηγετικό στέλεχος του ΕΑΜ. ενώ το ΕΑΜ και η μεγάλη πλειοψηφία του λαού ζητούσαν και πάλευαν. βρισκόταν από τις πρώτες μέρες του Φλεβάρη στη Θεσσαλονίκη. Παρέδωσε πλήθος συγκεκριμένων στοιχείων και επώνυμες μαρτυρίες.χαρακτηριστικότερο . Το πρωί της Πέμπτης. διερευνούσε. ειρηνικές και δημοκρατικές εξελίξεις. που. που είχαν ξεδιπλώσει οι μοναρχοφασιστικές δυνάμεις της εποχής. για τραμπουκισμούς. . από την πρώτη μέρα που έφτασε στη Θεσσαλονίκη. καταστροφές κομματικών γραφείων και γραφείων εντύπων του ΕΑΜ και του κόμματος. καταστροφές περιουσιών.

δεν ήταν καθόλου τυχαίο. όπου γευμάτιζε κάθε μέρα. για ένα διάστημα. κρεοπώλης από τις Σέρρες. Η είδηση της δολοφονίας του Γ. δημοσιεύεται στο "Ρ" γράμμα του Νίκου Σιδηρόπουλου. υπό την υψηλή εποπτεία του υπουργού τότε Δημόσιας Τάξης. δε δείχνει. στο Μπούλκες. αυτή των εμπνευστών και οργανωτών της δολοφονίας έπεσε στο κενό και στράφηκε σε βάρος τους. για τέταρτη φορά. Στις 3 Απρίλη 1947. όταν ο "Ριζοσπάστης". Ναπ. ο οποίος αποκαλύπτει. Πυροβολεί. που τον καταδίωξαν. που επικράτησε τις πρώτες στιγμές. μπροστά στα εμβρόντητα μάτια των περαστικών. τρεις φορές τον κομμουνιστή ηγέτη και καθώς αυτός πέφτει θανάσιμα πληγωμένος. Αλλωστε. Βλάχος. ότι η δολοφονία οργανώθηκε από τις "εθνικόφρονες οργανώσεις". τον ξαναπυροβολεί. με συγκεκριμένα στοιχεία και αποδείξεις αποκάλυψε το προμελετημένο χαρακτήρα του εγκλήματος και τους εμπνευστές του. συναντιέται με το θάνατο. εκμεταλλευόμενος το γεγονός πως ο δολοφόνος είχε κάνει.με νέα στοιχεία διωγμών και αντιδημοκρατικών ενεργειών των μοναρχοφασιστών και των αρχών και προς το μεσημέρι πηγαίνει στο εστιατόριο "Ελβετικόν". λίγα μέτρα από το κτίριο. συλλαμβάνεται από πολίτες. όμως. πλαισιωμένος από δύο άλλα άτομα. από πολύ κοντά. μετά από λίγη ώρα. ενός από την παρέα του δολοφόνου και δραπέτη επίσης από το Μπούλκες. Ο δράστης. για να εξαφανιστεί. όπου στεγαζόταν η διεθνής Επιτροπή του ΟΗΕ. Ο μοναρχοφασιστικός και φιλοκυβερνητικός Τύπος επιχείρησε να παρουσιάσει το στυγερό έγκλημα. ότι βρίσκονταν τις ημέρες . Βγαίνοντας από το εστιατόριο και καθώς περπατά στο πεζοδρόμιο. Η προσπάθεια. Ζέβγου μαθεύτηκε γρήγορα και αναστάτωσε τους πάντες. σαν ένα "ξεκαθάρισμα λογαριασμών" στους κόλπους της Αριστεράς. να φοβάται για την πράξη του και δεν αξιοποιεί τη σύγχυση. το Α2 και την ΕΣΑ του Γ` Σώματος Στρατού. αφού πρώτα πέρασε από το οδοντιατρείο της Στ. Ετσι. Εκτελεστής ο Χρ. Ζέρβα. όμως. Κεφαλίδου.

. Σακελαρόπουλου (μετέπειτα προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών). Ζέβγου και τους εμπνευστές του. να σκοτώσω τον Γιάννη Ζέβγο. Ζέβγου καταδικάστηκε . όπου ομολογεί και τα εξής: "Ολη μου η ζωή είναι αφιερωμένη στην πατρίδα.. που δημοσίευσε ο "Ριζοσπάστης" στις 3/4/1947 Η επιστολή του Ν. Ο δολοφόνος του Γ. Ο Ν.. αφού περιελάμβανε και τις δολοφονίες των: Γ. Ετσι.. Σιδηρόπουλου. πολεμούσα τους κομμουνιστές και τους Τούρκους. προτιμούσαν ιδιαίτερα τότε οι απανταχού φασίστες. Αλεξανδρή και Ροδόπουλο αντίστοιχα. Στην πραγματικότητα.. που μαζί οι . το 1948. επίσης. δεν αποκάλυψε μόνο τους πραγματικούς δολοφόνους του Γ. εκτέλεσα και την εντολή που πήρα από τους ανωτέρους μου.. Πασαλίδη (μετέπειτα προέδρου της ΕΔΑ) και Αλέξ. δίνει μια συνέντευξη στην "Ακρόπολη της Κυριακής".. Ετσι οργανώθηκε το στυγερό έγκλημα Εκτενή αποσπάσματα από την επιστολή του Ν. την οποία. από τους Ν. τον απελευθερώνουν και τον φυγαδεύουν στην Αργεντινή. αποτέλεσε και αποτελεί μια αναμφισβήτητη μαρτυρία του γενικότερου εγκληματικού και τρομοκρατικού οργίου. Η πατρίδα κινδύνευε. Σιδηρόπουλος αποκάλυψε.σε δύο χρόνια φυλακή.για τα μάτια . που δημοσίευσε ο "Ριζοσπάστης" στις 3/4/1947.εκείνες στη Θεσσαλονίκη ολόκληρο κυβερνητικό κλιμάκιο. Σιδηρόπουλου. Επρεπε να υπακούσω. Μετά από αρκετά χρόνια γυρίζει στην Ελλάδα και στις 20 Σεπτέμβρη του 1981. Εγώ δούλευα για την ελληνική και τη συμμαχική αντικατασκοπία. Εγώ έτρεξα. ότι το σχέδιο ήταν ευρύτερο. Και τον Σουλτάνο του ΚΚΕ έπρεπε να τον σκοτώσω". Ζέρβα και τους υπουργούς Δικαιοσύνης και Βόρειας Ελλάδας. Χώρα. όμως. Πολύ γρήγορα. ως τρόφιμος του ψυχιατρείου της Λέρου πλέον.. στους συμμάχους. έπρεπε να την καθαρίσω από τους κομμουνιστές και τους Τούρκους.

όπως ήθελε ο Κύρου και μου την έφεραν ύστερα από τρεις .Σ. Η ανάκριση γινότανε στο Γραφείο Α2. μας έλεγαν να λέμε στον κόσμο ότι είμαστε ελεύθεροι. Επειδή γίνανε και γίνονται ορισμένα πράγματα ασυμβίβαστα με τη συνείδησή μου. Επίσης και εκτός του ημερομισθίου μας δίναν και συγκεντρωμένα χρήματα π. φεύγοντας από τον τόπο της αυτοεξορίας μου "Μπούλκες" νοσταλγώντας την πατρίδα μου. Για το λόγο αυτό αναδημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματά της. Ο Κύρου μας μίλησε προτού αρχίσει τις εργασίες η Επιτροπή. αλλά υπάρχει η κατάθεσή μου που έγινε στο γραφείο Α2 Γ` Σ. όπως ακριβώς δημοσιεύτηκε τότε στο "Ρ". εκτός που τρώγαμε στην ΕΣΑ. Εδώ όμως μόλις ήλθα στη Θεσσαλονίκη μας παρέλαβε το Γ` Σώμα Στρατού και μας τοποθέτησε στην ΕΣΑ Βαρδαρίου. Παράλληλα μας έλεγαν αν δεν υπογράψουμε αυτά που μας λένε. Από τις 10/2/47. Το Γιώργη Ζαφίρη (μάρτυρας του Κύρου) είδα να του δίνουν δυο φορές. το Γ` Σ. γιατί έτσι θα σώσουμε την Ελλάδα από τους Σλάβους. επάγγελμα καπνοπαραγωγός.000 χιλιάδες την ημέρα. ήρθα στην Ελλάδα. 10.διάφορες μοναρχοφασιστικές συμμορίες και ο κρατικός μηχανισμός των αγγλόδουλων κυβερνήσεων ασκούσαν σε βάρος των δημοκρατών πολιτών και ιδιαίτερα των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και των κομμουνιστών. Πρέπει να υπογράψετε. Εγώ δεν εξετάστηκα σαν μάρτυρας στον ΟΗΕ.χ. δεν καθαρίζεται η θέση μας. που είναι δικές μας: "Ονομάζομαι Νικόλαος Σιδηρόπουλος. είμαι ηλικίας 33 ετών και από το χωριό Αλιστράτη των Σερρών. Στην ΕΣΑ ενώ μας περιόριζαν μέσα. παρακαλώ να δημοσιευτούν τα παρακάτω γραφόμενά μου. Γ` Σ. Στρατού. μια φορά 100 χιλιάδες και άλλη μια φορά 150 χιλιάδες. Εκεί στην αρχή μας πίεσαν εκβιάζοντάς μας να καταθέσουμε άσχετα με την αλήθεια και τη ζωή μας στο Μπούλκες. Παιδιά εσείς θα σώσετε την Ελλάδα και θα έχετε ότι θέλετε από μας κλπ. Μας πλήρωναν. εμένα μου δώσαν δυο φορές από 50 χιλιάδες. πλην των υπογραμμίσεων.

Στις 14/3 το Γ` Σ. όπως μου είπε ο Τσάκωνας να μας δώσει τον παραπάνω οπλισμό. . Μας είπαν ο Τσάκωνας και ο Βλάχος να μη φοβόμαστε από τους χωροφυλάκους. που γινόταν με επικεφαλής μας τον Τσάκωνα και το Βλάχο και με μας. γιατί ό. Ανακαλώ και διαψεύδω και τους άλλους ομοίους μου που εξετάστηκαν σα μάρτυρες της ελληνικής κυβερνήσεως μπροστά στον ΟΗΕ και συγκεκριμένα οι Αννίβας. Δεν μπορέσαμε να του ρίξουμε κανείς από όλους γιατί είχε κόσμο..... Στο Χρήστο Βλάχο ένα γκολτς στο Λάζαρο Τσαούση Ναγκάν. Την εγγραφή την έκανε ο δικηγόρος Καραγιάννης που φέρεται και σαν πρόεδρος. Παρακολούθηση Στην παρακολούθηση του Ζέβγου.. τον οποίο κανένας μας δεν εγνώριζε προσωπικά. το δικηγόρο το Σακελαρόπουλο. Το βράδυ της ίδιας μέρας ώρα 8 μμ ο Ζέβγος πήγαινε για το ξενοδοχείο του.. Επίσης μου ζήτησαν και τους έκανα σχεδιάγραμμα του Μπούλκες. θα μας δώσει ο γενικός διοικητής Ροδόπουλος.. Σοβαλίκης. Οσο για τα χρήματα.. Βαλταδώρος. όσα θέλουμε. Εμένα με δώσαν ένα γερμανικό πλακέ. ενέκρινε.. (δηλαδή τους σκοτωμούς) και θα μας έχουν επάνου στα χέρια. χειροβομβίδες. Στις 10/3/47 μας γράψανε στις εθνικόφρονες οργανώσεις πρώτον εμένα... αρκεί να τελειώσουμε με το καλό τη δουλιά.τι θα κάνουμε είναι εις γνώσιν της Ασφάλειας και του Σώματος.. Αλλά μας τον έδειξε τις προηγούμενες μέρες τμηματικά ο Μανώλης Κονιόρδος (βιομήχανος και της καταδιώξεως όπως έμαθα) που ερχόταν συχνά σε επαφή μαζί μας. Τα παραλάβαμε και μας τα έφερε ο Τσάκωνας και ο Βλάχος και μας τα μοίρασαν για να σκοτώσουμε το Ζέβγο. Αμέσως φρόντισε να μας οπλίσει με περίστροφα.μέρες στην ΕΣΑ και την υπόγραψα. Ζαφίρης.Σ. Διαταγή είχαμε το Ζέβγο να τον σκοτώσουμε νύχτα και κρυφά μέσα στο ξενοδοχείο.. πήγαμε όλοι μαζί την Τρίτη 18/3/47 και παρακολουθήσαμε τον Ζέβγο. Ζητήσαμε χρήματα και μας είπε ο Τσάκωνας να μη στενοχωριόμαστε. το Δηλαβέρη και το γιατρό το Πασαλίδη.. πιστόλια..

.τρεις μέρες οι εκτελέσεις". Ο φόνος του Σακελαρόπουλου. ο οποίος μόλις προχώρησε δυο βήματα έπεσε στην άκρη του τοίχου.Με την πρώτη σφαίρα που δέχτηκε ο Ζέβγος γύρισε το κεφάλι του και κοίταξε προς τα πίσω. Ενώ όμως βρισκόμαστε στο Ε` τμήμα ήρθε κι ο βουλευτής Παπαδόπουλος του Κιλκίς (μου το πληροφόρησε ο Τσάκωνας). Κατόπιν από λίγα λεπτά της ώρας ήρθε ένας άλλος με στρατιωτική στολή και καλπάκι στο κεφάλι. Δέχουμαι αυτά που λέω να τα καταθέσω και μπροστά σε οποιαδήποτε επιτροπή. Εμείς αμέσως φύγαμε σκορπισμένοι κι ένας ένας συγκεντρωθήκαμε στην ΕΣΑ. Εκεί μάθαμε ότι ο Βλάχος πιάστηκε από την αστυνομία.. πως δε θα πάθω τίποτε.. Με κάλεσαν ιδιαιτέρως εμένα και μου είπαν "τους βρήκαμε όλους μαζεμένους (Ζέρβα. Εκεί ο Τσάκωνας μας είπε: "Παιδιά έχουμε διαταγή να αναβληθούν για δυο .30 πμ. Από κει μας πήρε ο Τσάκωνας όλους πλην του Μπαϊπουλτίδη και πήγαμε στο Ε` τμήμα. το οποίο μου είπε ο Τσάκωνας θα το πάρεις εσύ. έρριξε άλλες τρεις σφαίρες στην πλάτη του Ζέβγου.. Ο Καραγιάννης από κει μας είπε δυο . άνοιξε ένα παράθυρο που είναι προς το δρόμο της Εγνατίας και μας έδειξε το γραφείο του Σακελαρόπουλου. . Οταν επέστρεψαν ήταν η ώρα 10.. μελαχρινός.. Είπαν να τον σκοτώσουμε ιδιαιτέρως το Ζέβγο.Την Πέμπτη το πρωί ήλθε ο Τσάκωνας ώρα 8... θα γινόταν ως εξής: Θα μας ενίσχυε το Ε` τμήμα μ' ένα αυτόματο.... κλπ) η δουλιά μας είναι εν τάξει... Ο Βλάχος συνέχισε... Μόλις πήγαμε ένας ενωμοτάρχης ψηλός. όπου τον βρούμε και όποια ώρα". που φαινόταν πίσω απ' την κόκκινη εκκλησία η γωνία του. αρκεί να υπάρχουν εγγυήσεις.30 πμ και μας συγκέντρωσε και μας είπε να μείνουμε μέσα στην ΕΣΑ σε επιφυλακή. Ο Τσάκωνας πήρε τον Βλάχο και πήγαν στον υπουργό Ζέρβα. γεμάτος. τον οποίο συνόδευε ένας άλλος.δυο να φύγουμε και να πάμε στην ΕΣΑ και να μη βγούμε έξω. .

Ο Σμιθ. είναι διαφορετική. Αυτά για την αλήθεια και ακρίβεια. που είμαι με ένα της ΕΣΑ. πληροφοριών των ΗΠΑ στην Το δόγμα αυτό Ελλάδα την περίοδο του εμφυλίου υποτίθεται ότι πολέμου προκλήθηκε ύστερα από επίσημο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης προς τις ΗΠΑ. Σας στέλνω και μια φωτογραφία μου. απάνου στη μοτοσικλέτα. για βοήθεια στις 3 Μάρτη του ιδίου έτους. ο του γνωστού Μπέργκβιστ και ο Σάντερλαντ "Δόγματος αποτελούσαν τους κεντρικούς Τρούμαν" στις 12 άξονες των στρατιωτικών Μάρτη του 1947. Η πραγματικότητα. Η ελληνική διακοίνωση της 3ης Μάρτη φτιάχθηκε στο αμερικανικό υπουργείο των Εξωτερικών από τους ίδιους του Αμερικανούς και στη συνέχεια επιδόθηκε στην . της 20ής του Ιούνη 1947 Η αλλαγή φρουράς του ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα με την υποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας και την παραχώρηση της πρωτοκαθεδρίας στις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε Πρώτος από δεξιά ο αντιπλοίαρχος με την ανακοίνωση Μ. Σάντερλαντ.Ολα αυτά τα καταγγέλλω μπροστά στον ελληνικό λαό για να μάθει την αλήθεια και δε δέχθηκα να γίνω εγκληματίας. βεβαίως. Με εκτίμησιν Νικόλαος Σιδηρόπουλος" Η συμφωνία του αίσχους Η ελληνοαμερικανική συμφωνία υλοποίησης του "Δόγματος Τρούμαν".

Το "Δόγμα Τρούμαν" έγινε νόμος των Ηνωμένων Πολιτειών στις 22 Μάη του 1947 κι από κει και μετά τέθηκε σε εφαρμογή. επιδίδει τα την χρησιμοποίηση διαπιστευτήριά του. ). με την οποία ζητούσε βοήθεια και αναλάμβανε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την συγκεκριμένη αξιοποίησης αυτής της βοήθειας.. Πριν την υπογραφή αυτής της συμφωνίας υποτίθεται ότι και πάλι η ελληνική κυβέρνηση είχε απευθύνει διακοίνωση προς τις ΗΠΑ. 419 .460). Αριστερά ο Ράνκιν και δίπλα του ο στενός συνεργάτης του συνταγματάρχης Σμιθ . Η εφαρμογή του δε στην Ελλάδα άρχισε και τυπικά με την υπογραφή της Ελληνοαμερικανικής συμφωνίας της 20ής Ιουνίου 1947. Φατούρου: "Πώς κατασκευάζεται ένα επίσημο πλαίσιο διείσδυσης". Τα βασικά σημεία της συμφωνίας Με τη συμφωνία της 20ής Ιουνίου ουσιαστικός κυβερνήτης της Ελλάδας γινόταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ και τοποτηρητής της εξουσίας τους ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής.ελληνική κυβέρνηση.. τον έλεγχο ως προς με τα γυαλιά. επιδόθηκε στην ελληνική κυβέρνηση. η οποία επέφερε κάποιες δευτερεύουσες τροποποιήσεις και με την σειρά της την απηύθυνε προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ. στις 15/6/1947. ως δήθεν δικό της κείμενο (Βλέπε σχετικά: στο ίδιο. εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. ο Στην πρώτη σειρά ο νέος οποίος θα είχε και πρεσβευτής των ΗΠΑ Χ. Ομως κι αυτή η διακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης κατασκευάστηκε από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. σελ. Γκρέιντι. Αργ. ως δήθεν έκκληση βοηθείας (Βλέπε: "Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940 . Αυτή την επέστρεψε με την σειρά της στην κυβέρνηση των ΗΠΑ.1950".

Το άρθρο 8 μετέτρεπε την ελληνική κυβέρνηση σε υπηρέτη του Προέδρου των ΗΠΑ. ό. η συμφωνία προέβλεπε ότι και η ελληνική κυβέρνηση μπορούσε μονομερώς να ζητήσει παύση της αποστολής βοήθειας. τη χορήγηση προνομίων φοροαπαλλαγών και ασυλίας σαν αυτά που είχε το προσωπικό της αμερικανικής πρεσβείας. Είναι δε αξιοσημείωτο. την παραχώρηση Ελλήνων πολιτών ως προσωπικού των Αμερικανών. Ο.δηλαδή να κάνουν ό.) ούτως ώστε οι τελευταίοι να ασκούν αυτό που θεωρούσαν καθήκον τους. γιατί έτσι τάχα επέτασσε το εθνικό τους συμφέρον.) σε τρίτους. παράγραφος 3). μπορούσαν να εκβιάζουν με διακοπή της βοήθειας.τι. Αυτό σήμαινε πως ολόκληρη η οικονομική και πολιτική ζωή της Ελλάδας μετατρεπόταν σε υποχείριο των διαθέσεων των Αμερικάνων. Βάσει των άρθρων της συμφωνίας αυτής η αμερικανική αποστολή και ο αρχηγός της είχαν το δικαίωμα να ασκούν οποιαδήποτε λειτουργία .τι της ζητούσαν (εκθέσεις . Η συμφωνία.πληροφορίες κλπ. χωρίς την συγκατάθεσή του. η συμφωνία προέβλεπε την ελευθεριά κινήσεως του προσωπικού της αμερικανικής αποστολής. που κρινόταν απαραίτητη. η ελληνική κυβέρνηση ήταν υποχρεωμένη να δίνει στους Αμερικανούς. Κι αυτή τους η εξουσία δε θα αφορούσε μόνο την χρησιμοποίηση των αμερικανικών κεφαλαίων. για να πετύχουν τους εκάστοτε σκοπούς τους. που θα έρχονταν στην Ελλάδα. Με με το άρθρο 9 προβλεπόταν ότι ο τρόπος χρησιμοποίησης της αμερικανικής βοήθειας ήταν υπόθεση αποκλειστικά της αμερικανικής αποστολής. οι οποίοι. δηλαδή.της "βοήθειας".πληροφορίες κλπ. για την σωστή αξιοποίηση της "βοήθειας". Βέβαια. Επίσης. ότι η παροχή βοήθειας μπορούσε να διακοπεί εάν και όποτε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρούσε ότι η παύσις είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών (Αρθρο 10. . Η κυβέρνηση της Ελλάδας θα προέβαινε σε κάθε ενέργεια. Ακόμη.που θα κρινόταν αναγκαία. όμως.τι θέλουν . αφορούσε τα αμερικανικά συμφέροντα (Αρθρο 6). αλλά και τη χρησιμοποίηση των ιδίων πόρων της Ελλάδας (Αρθρο 4). εφόσον το ζητούσε ο Αμερικανός Πρόεδρος και δε θα μεταβίβαζε οτιδήποτε είχε στην κατοχή της (αντικείμενα .

που ανεβοκατέβαζαν. εκδόθηκε προς υλοποίηση της συμφωνίας το ΝΔ 694/1948. ο συνταγματάρχης Σμιθ και δίπλα με τον οποίο η του ο υπουργός Στρατιωτικών. Αριστερά. κλιμάκιο Αμερικανών πάντως. το σημαντικότερο ίσως διάταγμα απ' όσα εκδόθηκαν γι' αυτό το σκοπό. Καταρχήν. κατά την υποδοχή των τα όσα προέβλεπε πρώτων Αμερικανών αξιωματικών η συμφωνία της 20ής Ιουνίου. το Μάη του 1948. όμως. Νωρίτερα. οφείλουμε να σημειώσουμε πως αυτή η συμφωνία. θα ήταν οι ίδιοι οι Αμερικανοί. στη συνέχεια.προέβλεπε ότι τέτοιο δικαίωμα είχε μόνο εκείνη η κυβέρνηση που θα αντιπροσώπευε την πλειοψηφία του ελληνικού λαού!!! Ο όρος αυτός ήταν το λιγότερο απαράδεκτος και δεν μπήκε τυχαία. κυβερνήσεις στην Ελλάδα με μια κίνηση του χεριού. κυρώθηκε από τη Βουλή και έγινε νόμος του κράτους το Σεπτέμβρη του 1948. Συνολικά εκδόθηκαν 26 νομοδιατάγματα για την υλοποίηση αυτής της συμφωνίας. με τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής!!! . αν και τέθηκε σε ισχύ ευθύς εξαρχής. Εχει. καθιστός. Ομως μόνο τέσσερα από αυτά είχαν καταρτιστεί. Πώς υλοποιήθηκε η συμφωνία Στις 14 Ιουλίου του 1947 έφτασε στην Ελλάδα ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής βοήθειας Ντουάιτ Γρίνσγουολντ κι από κει και μετά τα πράγματα πήραν το Στα τέλη Μάη 1947 έφθασαν στην Ελλάδα το πρώτο και το δεύτερο δρόμο τους. Μπήκε για να υποδηλώσει. κυβέρνηση των Αθηνών υλοποίησε Στράτος. δούμε τον τρόπο. ότι εκείνοι που θα έκριναν ποια κυβέρνηση εκπροσωπεί την πλειοψηφία του ελληνικού λαού και ποια όχι. αξία να αξιωματικών.

Απάλλασσε τα μέλη της και την ίδια την αποστολή ως οργανισμό από κάθε φόρο. το προαναφερόμενο διάταγμα όχι μόνο δεν προέβλεπε κανένα προνόμιο.Τα αυτοκίνητα της αποστολής και των μελών της απαλλάσσονταν από κάθε φόρο κυκλοφορίας κλπ. . . . δασμό. κοινότητες κλπ.Παρείχε το δικαίωμα του απαραβίαστου της οικίας των μελών της και των οικημάτων που η αποστολή διέθετε. .Παρείχε το δικαίωμα της ετεροδικίας για τα μέλη της. την οποία η αποστολή αξιοποίησε δεόντως. . αλλά αφαιρούσε και όλα τα δικαιώματα. . καθώς και της περιουσίας και των αρχείων τους.Παρείχε το δικαίωμα προτεραιότητας στην αποστολή και στα μέλη της όσον αφορά τις τηλεφωνικές. υπέρ του ελληνικού ή υπέρ άλλων φορέων του ελληνικού κράτους (δήμοι.Το ΝΔ 694/1948 προέβλεπε τα εξής προνόμια για την αμερικανική αποστολή στην Ελλάδα: .κ. Σε ό.). εισφορά κ. Δηλαδή. τα ελληνικά δικαστήρια δεν είχαν καμιά δικαιοδοσία πάνω στα μέλη της αμερικανικής αποστολής για οποιαδήποτε αξιόποινη πράξη τους. .τι αφορά το ελληνικό προσωπικό της αποστολής. Μ' άλλα λόγια επρόκειτο για ελευθερία άσκησης λαθρεμπορίου. Δηλαδή μπορούσε να γίνεται ελεύθερα εξαγωγή κεφαλαίων.Η αλληλογραφία της αποστολής και των μελών της απαλλασσόταν από κάθε έλεγχο.ο.). Επίσης χορηγούνταν απαλλαγή οποιουδήποτε τελωνειακού ελέγχου. αποζημίωση σε περίπτωση απόλυσης κλπ. που είχαν οι υπόλοιποι Ελληνες εργαζόμενοι (ασφάλιση.Παρείχε το δικαίωμα απαλλαγής οποιουδήποτε συναλλαγματικού ελέγχου στην αποστολή και στα μέλη της. τηλεγραφικές και ταχυδρομικές ανταποκρίσεις.

έχουν αυταί και το προσωπικόν των τα κάτωθι δικαιώματα: α. Το προσωπικόν των (αλλοδαπό) απαλλάσσεται από κάθε φόρον εισοδήματος και όλων των άλλων φόρων". Εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ. δ. προς εκτέλεσιν έργων εν Ελλάδι και αι αμερικανικαί ή ξέναι εταιρείαι αι μετ' αυτών συνεργαζόμεναι τη εγκρίσει της Αμερικανικής κυβερνήσεως. αίτινες θα συμβληθώσι μετ' αυτής.. β. Το προσωπικόν των (αλλοδαπό) δεν έχει ανάγκη αδείας εργασίας εις την Ελλάδα.. Συγκεκριμένα. αλλά και για τις αμερικανικές εταιρίες. Απαλλάσσονται από κάθε άμεσον ή έμμεσον φορολογίαν διά την περιουσίαν των. σελ. Ακόμη να προσθέσουμε ότι για τους Ελληνες εργαζόμενους αυτών των εταιριών δεν προβλεπόταν κανένα δικαίωμα. καθώς και για άλλες ξένες εταιρίες που είχαν συνεργασία με τις ΗΠΑ και ασκούσαν . Ψυρούκη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". γ.ή θα ασκούσαν στο μέλλον . 346 . που δρούσαν ή θα δρούσαν στην Ελλάδα. Απαλλάσσονται από τας διατυπώσεις και την διαδικασίαν της υφισταμένης νομοθεσίας περί αλλοδαπών εταιρειών.347). ούτε αυτό της κοινωνικής ασφάλισης (Βλέπε: Ν. τα εισαγόμενα υπ' αυτών είδη κλπ. εργολαβίας μετά της Αμερικανικής κυβερνήσεως. ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ από το βιβλίο του Φοίβου Ιωαννίδη "Πόλεμος διείσδυση και προπαγάνδα" εκδόσεις "Ορφέας" .Το ΝΔ 694/1948 δεν προέβλεπε μόνο για την αμερικανική αποστολή αποικιοκρατικά δικαιώματα. στο άρθρο 4 αναφερόταν: "Αι αμερικανικαί εταιρείαι αι έχουσαι.λειτουργία σε ελληνικό έδαφος. ή άλλαι ξέναι εταιρείαι. τόμος Α`.

που σφράγισε τις εξελίξεις στην Ελλάδα στις κατοπινές δεκαετίες. Του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών εξουσιοδοτήσαντος διά του εγκριθέντος την 22αν Μα`ϊου 1947 Νόμου του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών όπως παράσχη την ως άνω βοήθειαν προς την Ελλάδα επί . αυτού του μνημείου της υποτέλειας και της ντροπής. υλικής και τεχνικής βοήθειας προς πρόληψιν της οικονομικής κρίσεως. αιτησομένης παρά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών της Β. ενώ αποχαιρετάει τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Αθήνα Λίνκολ Μακ Βι. προαγωγήν της εθνικής ανασυγκροτήσεως και αποκατάστασιν της εσωτερικής γαλήνης. Αμερικής την παροχήν οικονομικής. είναι το παρακάτω: "Της Ελληνικής Κυβερνήσεως.Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Κων. μετά την υπογραφή της επαίσχυντης συμφωνίας ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ Το πλήρες κείμενο της υποτέλειας Το πλήρες κείμενο της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας. Τσαλδάρης.

διά της από 15ης Ιουνίου 1947 διακοινώσεως προς την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών.τη βάσει όρων ευρισκομένων προς την κυρίαρχον ανεξαρτησίαν και ασφάλειαν των δύο χωρών. επί τω σκοπώ της ανασυγκροτήσεως και της εξασφαλίσεως της ανορθώσεως της Ελλάδος. ωρισμένα μέτρα εν Ελλάδι κρινόμενα ουσιώδη διά την τελεσφόρον χρησιμοποίησιν της βοήθειας των Ηνωμένων Πολιτειών και των ιδίων της Ελλάδος πόρων διά την όσον το δυνατόν ταχυτέραν προώθησιν της ανασυγκροτήσεως και ανορθώσεως της Ελλάδος. Προς τον σκοπόν τούτον η Ελληνική Κυβέρνησις έχει αναλάβει και συμφωνεί διά του παρόντος. συνεφώνησαν τα εξής: ΑΡΘΡΟΝ 1: Η Κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει παρέσχει εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν πάσαν βοήθειαν δι' ην ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει το δικαίωμα να δώση την εξουσιοδότησίν του συμφώνως προς τον εγκριθέντα την 22αν Μαΐου 1947 Νόμον του Κογκρέσου ως και προς πάντα τροποποιητικόν ή συμπληρωματικόν τούτου νόμον. Της Ελληνικής Κυβερνήσεως προτεινούσης. ως και τους ιδίους της Ελλάδας πόρους. ΑΡΘΡΟΝ 2: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει χρησιμοποιήσει τελεσφόρως πάσαν βοήθειαν χορηγουμένην εις την Ελλάδα υπό των Ηνωμένων Πολιτειών. Της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελληνικής Κυβερνήσεως πιστευουσών ότι η παροχή τοιαύτης βοηθείας θέλει συντείνει εις την επίτευξιν των βασικών αντικειμενικών σκοπών του Χάρτου των Ηνωμένων Εθνών και θέλει ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς φιλίας μεταξύ των λαών της Αμερικής και της Ελλάδος. όπως θέση εις εφαρμογήν τα εν τη από 15 Ιουνίου 1947 διακοινώσει της προς την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών . Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι δεόντως εξουσιοδοτηθέντες προς τούτο παρά των κυβερνήσεών των.

της κινήσεως του προσωπικού της Αποστολής προς την Ελλάδα.προτεινόμενα μέτρα. Θέλει δε προβή εις πάσαν ενδεδειγμένην πρόσθετον ενέργειαν. και τη διά ταύτης όσον το δυνατόν ταχυτέραν προώθησιν της ανασυγκροτήσεως και εξασφάλισιν της ανορθώσεως εν Ελλάδι. της αποκτήσεως ευκολιών και υπηρεσιών και της διεξαγωγής ετέρων ενεργειών της Αποστολής. εντός της Ελλάδος και εξ Ελλάδος. διά να βοηθήσουν την Ελληνικήν Κυβέρνησιν προς τελεσφορωτέραν χρησιμοποίησιν πάσης βοήθειας χορηγουμένης εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν υπό των Ηνωμένων Πολιτειών.Η Ελληνική Κυβέρνησις θα προσφέρη πάσαν εφικτήν βοήθειαν εις την Αμερικανικήν Αποστολήν προς διευκόλυνσιν της διεξαγωγής των καθηκόντων της. Το προσωπικόν της Αμερικανικής Αποστολής και η περιουσία . της χρησιμοποιήσεως προσώπων Ελληνικής Εθνικότητας και κατοικίας. ΑΡΘΡΟΝ 4: Ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής θα καθορίση. τους όρους και τας συνθήκας υφ' ας η ειδικώς καθοριζομένη βοήθεια θα χορηγήται από καιρού εις καιρόν κατά τη Συμφωνίαν ταύτην. Ο Ορισθείς υπό του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής θα αντιπροσωπεύη την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών επί ζητημάτων σχετικώς κατά την παρούσαν Συμφωνίαν χορηγουμένην βοήθειαν. ΑΡΘΡΟΝ 3: Η Κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει αποστείλει εις την Ελλάδα αποστολήν της ήτις θα είναι γνωστή ως Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας προς την Ελλάδα (αναφερομένη εν τοις επομένοις ως Αμερικανική Αποστολή). Τινές των λειτουργιών τούτων περιλαμβάνονται εις τα υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως εν τη από 15 Ιουνίου διακοινώσει της προτεινόμενα μέτρα. ΑΡΘΡΟΝ 5: . αίτινες θα ήσαν αναγκαίαι και ενδεδειγμέναι. εν συνεννοήσει μετ' αντιπροσώπων της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Υπό τας οδηγίας του Αρχηγού η Αποστολή θα παρέχη πάσαν συμβουλευτικήν βοήθειαν και θα ενασκή πάσαν λειτουργίαν. ως και των ιδίων της Ελλάδος πόρων.

πηγήν. ΑΡΘΡΟΝ 6: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει επιτρέψει εις τα μέλη της Αμερικανικής Αποστολής να παρακολουθώσιν ελευθέρως τη χρησιμοποίησιν της παρεχομένης προς την Ελλάδα παρά των Ηνωμένων Πολιτειών βοηθείας. Προς τον σκοπόν τούτον: 1.της Αποστολής και του προσωπικού της θα απολαύωσιν εν Ελλάδι των αυτών προνομίων και φορολογικών απαλλαγών ως απολαύει το προσωπικόν της πρεσβείας των Ηνωμένων Πολιτειών εν Ελλάδι και η περιουσία της Πρεσβείας και του προσωπικού της. Η Ελληνική κυβέρνησις θα τηρή πάντας τους λογαριασμούς και τα στοιχεία και θα παρέχη πάσαν έκθεσιν και πληροφορίαν προς την Αμερικανικήν Αποστολήν. έκτασιν. τα οποία θέλει ζητεί η Αποστολή προς διεξαγωγήν των καθηκόντων και ανειλημμένων υποχρεώσεών της. ΑΡΘΡΟΝ 7: Η Ελληνική Κυβέρνησις και η Κυβέρνησις των ΗΠΑ θέλουσι συνεργασθή ίνα εξασφαλίσουν εις τους λαούς των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας πλήρη ενημέρωσιν συμβιβαζομένην προς την ασφάλειαν των δύο χωρών. περιλαμβανούσης περιοδικάς εκθέσεις της Αποστολής ως προς τας ενεργείας σχετικώς με την παρούσαν συμφωνίαν και τον σκοπόν. καθόσον αφορά τη χορηγούμενην εις την Ελλάδα βοήθειαν παρά των Ηνωμένων Πολιτειών. ποσά και πρόοδο της βοηθείας ταύτης. ΑΡΘΡΟΝ 8: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει προβή εις πάσαν ενέργειαν την οποία ήθελε ζητήσει ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών διά την ασφάλειαν παντός . Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει παρέχει εις την Αμερικανικήν Αποστολήν την ευκαιρίαν και θέλει συνεργασθή μετ' αυτής προς παροχήν πλήρους και συνεχούς δημοσιότητας εντός της Ελλάδος. Θα επιτρέπεται εις αντιπροσώπους του Τύπου και της Ραδιοφωνίας των Ηνωμένων Πολιτειών να παρατηρώσιν ελευθέρως και ν' αναφέρωσι πλήρως σχετικώς με τη χρησιμοποίησιν της βοηθείας ταύτης και 2. χαρακτήρα.

υπαλλήλου ή εκπροσώπου της Ελληνικής Κυβερνήσεως. δικαίωμα ή κατοχήν οιουδήποτε τοιούτου αντικειμένου ή πληροφορίας. ουδέ θα επιτρέπη άνευ τοιαύτης συγκαταθέσεως. παροχής ή ετέρας μορφής της κατά την παρούσαν Συμφωνίαν βοηθείας διά τη διενέργειαν οιασδήποτε πληρωμής έναντι του κεφαλαίου ή τόκου οιουδήποτε δανείου χορηγηθέντος αυτή υπό ετέρας τινός ξένης Κυβερνήσεως.αντικειμένου. Εάν το Συμβούλιον Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών κρίνη (εν τη περιπτώσει δε ταύτη αι Ηνωμέναι Πολιτείαι παραιτούνται της ασκήσεως παντός δικαιώματος αρνησικυρίας) ή εάν η Γενική Συνέλευσις των Ηνωμένων Εθνών κρίνη ότι ενέργεια γενομένη ή βοήθεια χορηγηθείσα παρά των Ηνωμένων Εθνών καθιστώσι τη συνέχισίν της κατά την παρούσαν Συμφωνίαν βοηθείας . υπηρεσίας ή πληροφορίας ληφθείσης εν συνεπεία της Συμφωνίας ταύτης. Δε θέλει μεταβιβάζει άνευ της συγκαταθέσεως του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ελληνική κυβέρνησις δε θέλει. ΑΡΘΡΟΝ 9: Η Ελληνική Κυβέρνησις δε θέλει χρησιμοποιήσει οιονδήποτε μέρος του προϊόντος παντός δανείου. ή προς οιονδήποτε άλλον σκοπόν πλην εκείνου δι' ον χορηγούνται το αντικείμενον ή αι πληροφορίαι. χορηγήσει χρηματικά ποσά ή διαθέσει ξένον συνάλλαγμα διά την καταβολήν κεφαλαίου ή τόκου του εκκρεμούντος εξωτερικού χρέους της Ελληνικής Κυβερνήσεως και οιουδήποτε δημοσίου ή ιδιώτου οφειλέτου. τη χρησιμοποίησιν ή αποκάλυψιν τοιαύτης τινός πληροφορίας παρ' ουδενός μη όντος αξιωματούχου. ή προς οιονδήποτε μη κατέχοντα την ιδιότητα ταύτην. 2. ΑΡΘΡΟΝ 10: Οιαδήποτε και πάσα βοήθεια χορηγηθησομένη κατά την παρούσαν Συμφωνίαν θέλει παύσει: 1. ειμή κατόπιν συγκαταθέσεως της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών. Εάν ζητήση τούτο Ελληνική Κυβέρνησις αντιπροσωπεύουσα την πλειοψηφίαν του Ελληνικού λαού. πιστώσεως.

Εάν η Ελληνική Κυβέρνησις δεν προβή εις τας ενδεδειγμένας ενεργείας προς πραγματοποίησιν των εν τη από 15 Ιουνίου 1947 διακοινώσει της προτεινομένων ή μεταγενεστέρως συμφωνηθέντων μέτρων άτινα είναι ουσιώδη διά την ανασυγκρότησιν και ανόρθωσιν της Ελλάδος. 3. Εν Αθήναις σήμερον την εικοστήν του μηνός Ιουνίου 1947 Διά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής Λίνκολ Μακ Βη Πρέσβης Α` τάξεως Διά την Ελληνικήν Κυβέρνησιν Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως και υπουργός επί των Εξωτερικών".παρά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών μη αναγκαίαν ή ανεπιθύμητον. Εις οιανδήποτε των λοιπών περιπτώσεων των καθοριζομένων εις το τμήμα 5 του ανωτέρω νόμου του Κογκρέσου ή εάν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών αποφασίση ότι η τοιαύτη παύσις είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών ή 4. . ΑΡΘΡΟΝ 11: Η Συμφωνία αυτή θέλει τεθή εν ισχύ από της σήμερον. ΑΡΘΡΟΝ 12: Η Συμφωνία αυτή θέλει κατατεθή εις τα Ηνωμένα Εθνη. Θα εξακολουθήση δε ισχύουσα μέχρι ημερομηνίας συμφωνηθησομένης υπό των δύο Κυβερνήσεων. Εγένετο εις διπλούν εις την Αγγλικήν και Ελληνικήν γλώσσαν.

Σε τελευταία ανάλυση. Ετσι. δεν ήταν η πρώτη φορά που αυτό το κατεστημένο ματοκυλούσε το λαό για να διατηρηθεί αλώβητο. Το γεγονός ότι η Ελλάδα μετατρεπόταν σε προτεκτοράτο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν τους απασχολούσε. όλων των αποχρώσεων. καθώς και η δραστηριότητα του κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων με στόχο την οριστική συντριβή του ΔΣΕ. δεν ήταν θέμα που θα έβαζε σε σκεπτικισμό το ντόπιο οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο.Οι φωτογραφίες από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος διείσδυση και προπαγάνδα" εκδόσεις "Ορφέας" Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα. Πορφυρογένης. στη χώρα εντάθηκε η τρομοκρατία κατά του λαϊκού κινήματος. Αλλωστε. δεν υπήρχε άλλη διέξοδος για το ΚΚΕ από την ενίσχυση του ΔΣΕ και τον προσανατολισμό του λαϊκού κινήματος αποκλειστικά προς την ένοπλη πάλη. από τα αποτελέσματα της οποίας θα καθορίζονταν πλέον οι εξελίξεις στη χώρα. Μ. με το δόγμα Τρούμαν και όσα επακολούθησαν για την εφαρμογή του. ενισχυμένοι από την αμερικάνικη υποστήριξη. Το κόστος της συνέχισης του εμφυλίου πολέμου με μεγαλύτερη ένταση. Το δίλημμα ήταν πλέον πεντακάθαρο: `Η υποταγή στον ιμπεριαλισμό και το μοναρχοφασισμό ή αντίσταση και αγώνας για την Ελλάδα της ειρήνης. δεν άφησε κανένα περιθώριο συμβιβασμού. και εκτιμώντας ότι ο συσχετισμός δυνάμεων γέρνει προς το μέρος τους. που θα στηριζόταν στο ελάχιστο των προϋποθέσεων για ειρηνικές εξελίξεις στη χώρα. Η ντόπια ολιγαρχία και οι πολιτικοί εκφραστές της. Αυτό ακριβώς ήταν που υπογράμμισε ο εκπρόσωπος του ΚΚΕ. στο λόγο του στο συνέδριο του Γαλλικού ΚΚ στο . δεν είχαν κανένα λόγο να ενδιαφέρονται για την ειρήνευση στη χώρα. κυριαρχούσαν σε μια Ελλάδα που πάντα ήταν προτεκτοράτο και που. άλλαξε αφεντικό. στην προκειμένη περίπτωση. της δημοκρατίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση. επίσης.

όμως. σήμερα. Ο αγγλοσαξονικός ιμπεριαλισμός θέλει να μετατρέψει την Ελλάδα όχι μόνο σε προπύργιο των συμφερόντων του και της κυριαρχία του στη Μεσόγειο και στη ΝΑ Ευρώπη. όχι μόνο οι ντόπιοι μοναρχοφασίστες μαζί με τους . Η αμερικάνικη ιμπεριαλιστική επέμβαση δεν οξύνει μόνο την εσωτερική ελληνική κατάσταση.. Ο λόγος αυτός. στέκονται αντιμέτωπες και αναμετριούνται οι δυνάμεις της Δημοκρατίας και της Ειρήνης με τις δυνάμεις του Ιμπεριαλισμού και της βίας. το Ελληνικό πρόβλημα είναι πρόβλημα παγκόσμιο και κατά πρώτο λόγο πρόβλημα μεσογειακό και της Ανατολικής Ευρώπης. περισσότερο από πριν. μα υπόθεση όλων των λαών και κατά πρώτο λόγο των λαών που κατοικούν στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο. Στην Ελλάδα. Ας δούμε. αλλά και σε ορμητήριο ενάντια στις δημοκρατικές κατακτήσεις και στους ειρηνικούς λαούς που κατοικούν στις περιοχές αυτές. Πορφυρογένη "Η ένοπλη αυτή αντίσταση εναντίον της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο δεν είναι μόνο ελληνική υπόθεση. Η ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟΥ Αγώνας για μια λεύτερη και δημοκρατική Ελλάδα Αποσπάσματα της ομιλίας του Μ. που έμεινε στην ιστορία ως "Διακήρυξη του Στρασβούργου". περιέγραφε επίσης με σαφήνεια και την προοπτική που διαγραφόταν ως συνέπεια των προαναφερόμενων εξελίξεων. Στην Ελλάδα μάχονται ενάντια στο Δημοκρατικό Στρατό. δηλαδή "τη δημιουργία μιας Λεύτερης Δημοκρατικής Ελλάδας με δική της ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ και δική της κρατική υπόσταση". μα και τις διεθνείς σχέσεις. τα κύρια σημεία αυτής της ιστορικής ομιλίας. κατά πρώτο λόγο στη Μεσόγειο και στα Βαλκάνια. Σήμερα.. στις 27/6/1947.Στρασβούργο.

Και η αποφασιστική επίδοση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας μπροστά στο γεγονός της αμερικανοαγγλικής και μοναρχοφασιστικής αδιαλλαξίας τείνει ν' αποκρυσταλλωθεί και αποκρυσταλλώνεται κιόλας προς τη δημιουργία μιας Λεύτερης Δημοκρατικής Ελλάδας με δική της ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ και δική της κρατική υπόσταση". . Εχει την παγκόσμια ιμπεριαλιστική βοήθεια και αποβλέπει να επιβληθεί δυναμικά. δείχνει αδιάλλακτος προς κάθε δημοκρατικό δυνατό συμβιβασμό. μα και η παγκόσμια αντίδραση. είναι και όσοι δολοφονούνται από τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες και τις δυνάμεις της Χωροφυλακής. που εφοδιάζει τις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις ενάντια στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας". Μοναρχοφασιστική αδιαλλαξία "Εκεί που έφτασαν τα πράγματα ο μοναρχοφασισμός σήμερα. Μια απόδειξη γι' αυτό αποτελεί το γεγονός ότι σήμερα στην Ελλάδα τουφεκίζονται καθημερινά δεκάδες δημοκρατικοί πολίτες καταδικασμένοι σε θάνατο από τα φασιστικά στρατοδικεία. Αυτού βρίσκονται και οι Αλβανοί μπαλίστες και οι Μιχαηλοβιτσικοί της Γιουγκοσλαβίας και Βούλγαροι φασίστες και Πολωνοί του Αντερς. σαν αυτές που διαγράφονταν την Ανοιξη. ότι στις ακούραστες προσπάθειες του ΕΑΜ και του δημοκρατικού κόσμου για Λαϊκή Συμφιλίωση και κατευνασμό. κάτω από την αμερικανοαγγλική καθοδήγηση. Εξω απ' αυτούς. Ακόμα έχουμε και Γερμανούς αιχμαλώτους πολέμου. . που οι Αγγλοι τους χρησιμοποιούν στην πολεμική βιομηχανία. μα τις ματαίωσε η ξετσίπωτη αμερικάνικη ιμπεριαλιστική παρεμβολή.Αγγλους και Αμερικάνους. Ελεύθερη Ελλάδα με δική της κυβέρνηση "Σήμερα γίνεται ολοένα και πιο φανερό. μόνο η αποφασιστική πολεμική επίδοση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού μπορεί να εξαναγκάσει την αντίδραση να σκεφθεί σοβαρές υποχωρήσεις. Ακόμα και όσοι αποτελειώνονται στα κρατητήρια και τις φυλακές".

Αν προς την κατεύθυνση αυτή είμαστε ακόμα κάπως διστακτικοί. που είναι: Να δημιουργηθούν οι όροι για ν' αποφανθεί ο Λαός πραγματικά ελεύθερα. ανεπηρέαστα για τις τύχες του και με την υλική εξασφαλισμένη εγγύηση. πολεμικές.".. είναι γιατί η δύναμη της λαϊκής πλειοψηφίας και εμπιστοσύνης που μας έχει ο λαός μας επιτρέπουν να κάνουμε υποχωρήσεις δημοκρατικές και να εξαντλούμε και την παραμικρή δυνατότητα. μα και γεωγραφικές προϋποθέσεις. δε βρίσκει δισταγμούς και αναγκαστικά το υπέρτατο συμφέρον της Δημοκρατίας και της Εθνικής Ανεξαρτησίας φέρνει τη δημιουργία ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ". ότι η αδιαλλαξία της αντίδρασης. Η αντίδραση του κατεστημένου και των Αμερικανών . Από την άλλη μεριά γίνεται ολοένα και περισσότερο φανερό. Είμαστε πάντα έτοιμοι για ένα τέτοιο συμβιβασμό με βάση τις πιο ελάχιστες δημοκρατικές προϋποθέσεις. υλικές. όλες οι απαραίτητες αντικειμενικές στρατιωτικές. ξένης και ντόπιας.Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις "Για ένα τέτοιο πράγμα υπήρχαν και πριν και υπάρχουν και σήμερα ακόμα περισσότερο.. ηθικές ψυχολογικές. ότι η αντίδραση δε θα μπορέσει να επαναλάβει την προδοσία και παρασπονδία της Βάρκιζας. Ετοιμοι και για συμβιβασμό "Μένει ακόμα σαν ερωτηματικό αν την τελευταία στιγμή η μοναρχοφασιστική αντίδραση θα θελήσει να πάει σ' ένα συμβιβασμό.

η σύζυγός του Ναντίν τεράστιο πογκρόμ και ο Κ. ο Κ. Καβαφάκης κ. εξαπολύθηκε ένα Τσαλδάρης. Στην Αθήνα και στον Πειραιά συνελήφθησαν 2. ο Μ. ο αρχισυντάκτης του "Ριζοσπάστη" Χρ.Αναμφισβήτητα η διακήρυξη του Στρασβούργου θορύβησε την ντόπια οικονομικοπολιτική ολιγαρχία και τους Αμερικανούς καθοδηγητές της και η απάντησή τους ήταν σχεδόν ακαριαία. Η επιχείρηση αυτή συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες και στις 14 Ιουλίου συλλαμβάνονται άλλοι 2. Παρτσαλίδης.613 άτομα και στη Θεσσαλονίκη περίπου 3. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν: Ο Μ. με την εκδήλωση κρατικής τρομοκρατίας πρωτοφανούς έκτασης και έντασης σε ολόκληρη τη χώρα. Κρητικάς. .500 περίπου δημοκρατικοί πολίτες.000 στην επαρχία. από τις 9 έως και τις 14 Ιουλίου πιάστηκαν 7. Αραμπατζής. ά. Λούλης. Καραμανλής. Ν. ο Αμερικανός Δημόσιας Τάξης. πρεσβευτής Μακ Βέι.Πειραιά και 8. Τη νύχτα 9 προς 10 Ιουλίου 1947. μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ.000.000 σε Αθήνα . Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν αρχικά στο νησί Ψυττάλεια και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στην Ικαρία. Παπαρήγας. ανερχόμενο αστέρι της ελληνικής πολιτικής κατά χιλιάδων μέσα στο Λαϊκό Κόμμα κομμουνιστών. με εντολή του υπουργού Από δεξιά. Συνολικά. Πασαλίδης. μπροστά στο οποίο ωχριούσαν τα γερμανικά μπλόκα της κατοχής. ο Ν. Ζέρβα. τα μέλη της ΚΕ του ΕΑΜ Γαβριηλίδης. αριστερών και προοδευτικών πολιτών. Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ και ως μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ υπεύθυνος για τη νόμιμη κομματική δουλιά. ΓΓ της ΓΣΕΕ.

Μάξιμου. υπό τον Θ. στις 7 Σεπτέμβρη 1947. Συνεπώς. επικαλούμενη ανυπόστατα προβοκατόρικα ψεύδη. που ουσιαστικά ήταν κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος. βάσει κάποιου περιβόητου σχεδίου "Φ". οι Αμερικανοί άρχισαν να προωθούν τη συγκρότηση ευρείας κυβέρνησης με τη συμμετοχή της Δεξιάς και του κόμματος των Φιλελευθέρων του Θ.Η κυβέρνηση δικαιολόγησε το πρωτοφανές αυτό πογκρόμ. Οπως και να 'γινε πάντως. να πραγματοποιήσουν ένοπλη εξέγερση στις 10 Ιούλιου του 1947 και να καταλάβουν την εξουσία. που θεμελίωσε μεταπολεμικά στον τόπο μας η αγγλική κατοχή και το στηρίζει σήμερα η αμερικανική επέμβαση". Στην κατάσταση που διαμορφωνόταν ήταν απαραίτητο ένα ευρύτερο κυβερνητικό σχήμα. ορκίστηκε κυβέρνηση υπό τον . Συγκεκριμένα ανακοινώθηκε ότι οι κρατικές υπηρεσίες είχαν πληροφορίες πως είχαν διεισδύσει στην Αθήνα και σε άλλα αστικά κέντρα χιλιάδες αντάρτες με σκοπό. με σκοπό την εξαπάτηση των λαϊκών μαζών και την εξασφάλιση όσο το δυνατόν μεγαλύτερης λαϊκής ανοχής στα σχέδιά τους ενάντια στο ΚΚΕ και το ΔΣΕ. Ταυτόχρονα με την πολιτική των διώξεων και των αντιλαϊκών πογκρόμ οι Αμερικανοί προώθησαν αλλαγές και σε κυβερνητικό επίπεδο. Το ΚΚΕ με ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του κατήγγειλε τις ομαδικές συλλήψεις. Η κυβέρνηση του Δ. Αυτό φοβούνταν η ντόπια αντίδραση και οι Αμερικανοί κι αυτό επιχείρησαν να αποτρέψουν. είχε έρθει η ώρα να προσφέρει και το Κέντρο της υπηρεσίες του. Λέγεται μάλιστα ότι οι Αμερικανοί έβγαλαν τον Τσαλδάρη μέσα από το μπάνιο του και τον έσυραν ως τα ανάκτορα. δεν μπορούσε να τους ικανοποιεί. στην οποία ο ίδιος θα ήταν αντιπρόεδρος. Στην πραγματικότητα βέβαια το πογκρόμ έγινε για να αποφευχτεί μαζική έξοδος αγωνιστών από τα αστικά κέντρα προς το Δημοκρατικό Στρατό. Τσαλδάρη κάμφθηκαν γρήγορα. Σοφούλη. υπογραμμίζοντας ότι "ολοκληρώνεται η πορεία του νεοφασιστικού καθεστώτος. όπου μπροστά στο βασιλιά Παύλο τον υποχρέωσαν να δεχτεί κυβέρνηση. Ετσι. Σοφούλη. Οι αρχικές αντιδράσεις του κόμματος των Λαϊκών του Κ.

Σοφούλη με τη συμμετοχή 10 φιλελευθέρων και 14 Λαϊκών. Ταυτόχρονα. αφού με νομοσχέδιο που πρότεινε στη Βουλή προέβλεπε τη χορήγηση ατομικής αμνηστίας σε όσους μαχητές του ΔΣΕ παρουσιάζονταν. ο Σοφούλης διακήρυξε ότι θα προωθούσε πολιτική "κατευνασμού". διείσδυση και προπαγάνδα".Ηνωμένων Πολιτειών της 20ής Ιουνίου 1947. Το ΚΚΕ ξεσκέπασε την απάτη και τη δημαγωγία της κυβέρνησης Σοφούλη. Είναι πιθανό. Οπως ήταν φυσικό τα δήθεν ειρηνευτικά μέτρα Σοφούλη δεν έφεραν αποτέλεσμα. για την εξασφάλιση ομαλής δημοκρατικής πορείας. δηλώνοντας ότι μια πραγματική πολιτική κατευνασμού θα έπρεπε να συνοδεύεται από γενική πολιτική αμνηστία και σχηματισμό αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης για τη διεξαγωγή ελεύθερων και ανόθευτων εκλογών. σε διάστημα ενός μηνός από τη δημοσίευση του νόμου. ο "δημοκράτης" Σοφούλης απείλησε πως αν μείνει άκαρπη η δήθεν ειρηνευτική του προσπάθεια θα ηγηθεί "προσωπικώς σταυροφορίας διά να πλήξωμεν τον εχθρό. Με την ανάληψη των πρωθυπουργικών του καθηκόντων. Οι εκτελέσεις και τα έκτακτα στρατοδικεία έδινα και έπαιρναν και στις 18 Οκτώβρη 1947 απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του "Ριζοσπάστη" και της "Ελεύθερης Ελλάδας". μη φειδόμενοι ουδενός μέσου". Στην πραγματικότητα επρόκειτο για απάτη. εκδόσεις "Ορφέας" Το ντοκουμέντο που δημοσιεύουμε σήμερα είναι έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ με θέμα την κατάσταση στην Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση και τη συμφωνία Ελλάδας . Εστι η κυβέρνηση προχώρησε σε πολιτική άγριας αντιλαϊκής τρομοκρατίας. "αυτοβούλως εις την πλησιεστέραν δικαστικήν. στρατιωτικήν ή αστυνομικήν αρχήν και αφοπλισθώσιν". . Ο Τσαλδάρης αρκέστηκε να αναλάβει την αντιπροεδρία και το υπουργείο των Εξωτερικών. Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος.

εκτός των άλλων .ότι τέτοιες εκθέσεις ενημερωτικού περιεχομένου το ΚΚΕ πρέπει να έστελνε συχνά προς τα αδελφά κόμματα και το ΚΚ της Σοβιετικής Ενωσης. Εκτιμήσεις. που αυτή έχει για το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας κατά την κρίση του ΚΚΕ.10 Ιούλη του 1947. που το ΚΚΕ τότε έκανε. Ως υπογραφή φέρει ένα "Π". για βοήθεια προς το ΚΚΕ και το ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα. Η έκθεση βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Τέλος. Πρόκειται για ένα σημαντικότατο ντοκουμέντο. όπου το πάνω χέρι πήραν οι ΗΠΑ. Η εκθεση αναφέρεται στο θέμα της αμερικανικής επέμβασης και στη σημασία. Η έκθεση τιτλοφορείται "Για την κατάσταση στην Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση" και φέρει ημερομηνία 17/7/1947. Η Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση Μια έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ "ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ . μας δίνει τις εκτιμήσεις.που εκείνο το διάστημα βρισκόταν στο Βελιγράδι και ασχολούνταν . ειδικά για την παρουσία των Αμερικανών στη χώρα μας. ήταν ιδιαίτερα διορατικές. της ΚΕ του ΚΚΕ . Επίσης εμπεριέχει πληροφορίες για το πογκρόμ κατά του λαϊκού κινήματος που εξαπόλυσε η κυβέρνηση των Αθηνών στις 9 . Γ. ενώ αυτοί με μικρά είναι του "Ριζοσπάστη". που όπως θα διαπιστώσει και ο ίδιος ο αναγνώστης.αναπληρωματικό τότε μέλος του Π. ότι οι μεσότιτλοι με κεφαλαία γράμματα είναι του κειμένου. σημειώνεται ο ρόλος των Αγγλων στην Ελλάδα στη νέα κατάσταση. Προφανώς την υπογράφει ο Πέτρος Ρούσος . στην οποία καταγράφονται τα υλικά που πρέπει να διαβάσουν οι παραλήπτες της για να κατατοπιστούν πλήρως για την ελληνική πραγματικότητα. Παρουσιάζοντας ολόκληρη την έκθεση ενημερώνουμε τον αναγνώστη. δίνονται πολύτιμες πληροφορίες για τα πολεμικά γεγονότα του πρώτου εξαμήνου του '47 και τέλος εκφράζονται αιτήματα.ΑΣΚΙ" (Κ383/Φ:20/33/23).με τις διεθνείς επαφές του ΚΚΕ και ιδιαίτερα με τις επαφές με τα αδελφά κόμματα των λαϊκών Δημοκρατιών και το ΚΚΣΕ. αφού πέραν των άλλων πληροφοριών που εμπεριέχει. η έκθεση συνοδεύεται με προσθήκη.

μετά την ουσιαστική χρεοκοπία της βρετανικής πολιτικής στη Από αριστερά. η γενική κατάσταση στη χώρα οξύνθηκε και χειροτέρεψε. υποδαυλίζοντας έτσι τον κίνδυνο σύγκρουσης στα Βαλκάνια. μετά τη διακήρυξη της απόφασης για την αμερικάνικη "βοήθεια" προς την Ελλάδα και τη μεταβίβαση του ελέγχου πάνω της στα χέρια της Ουάσιγκτον. ο προγεφύρωμα κατά Ράνκιν και ο αρχηγός της των βαλκανικών Ναυτικής Στρατιωτικής Ομάδας λαϊκών στην Ελλάδα υποναύαρχος Τζον Δημοκρατιών και Σνέκενμπεργκ της ΕΣΣΔ υπό την καθοδήγηση των Αμερικανών. ο γενικός διοικητής χώρα. Χωρίς αμφιβολία. Από την άλλη μεριά. βλέπει τη σωτηρία του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας εμφανισμού και στην προσέλευση των ΗΠΑ και της ισχύος τους στη δραστήρια συμμετοχή στην καταστολή της λαϊκής πάλης.1. ο μοναρχοφασισμός που έχει υποστεί αποτυχία στο έργο της κατάπνιξης της λαϊκής αντίστασης. της Στρατιωτικής Ομάδας των ΗΠΑ Η Ελλάδα στην Ελλάδα (USAGG) προορίζεται για αντιστράτηγος Τζέιμς Βαν Φλιτ. Η διακήρυξη του "δόγματος Τρούμαν" σήμανε την υποταγή της Ελλάδας στα συμφέροντα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Τα κύρια γεγονότα της περιόδου Τα κύρια γεγονότα που χαρακτηρίζουν την περίοδο που έληξε είναι: .

μπροστά στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης και του κινήματος ειρήνευσης της χώρας. Εθεσε το λαϊκό κίνημα μπροστά στην ανάγκη να διαχωριστεί αποφασιστικά και να προσανατολιστεί στην ενίσχυση της ένοπλης πάλης και στην προετοιμασία για τη . στην Αθήνα. β.000 άτομα και τη θέση της κυβέρνησης πως θα πάρει μέτρα για την κήρυξη εκτός νόμου του ΚΚ Ελλάδας. πολιτικά και οικονομικά. του ΕΑΜ και άλλων λαϊκών οργανώσεων. η ενίσχυση της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας μέσω της πραγματοποίησης του σχεδίου των μαζικών συλλήψεων της καθοδήγησης του Κόμματος. Η υπογραφή της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας της 20 του Ιούνη του 1947. που καθοδηγείται από το ΕΑΜ και το ΚΚ και που δυναμώνει τα ρήγματα στο στρατόπεδο των αντιπάλων του λαϊκού κινήματος. έκλεισε ουσιαστικά το δρόμο για την ειρήνευση της χώρας και για συμφωνία ανάμεσα σ' όλα τα κόμματα. πράγμα που άρχισε τη νύχτα της 8 προς 9 Ιούνη (σημείωση "Ρ": προφανώς έχει γίνει λάθος και ενοεί Ιούλη). οι οποίες έφτασαν ήδη περίπου τις 6. πολιτική συδαύλισης του εμφυλίου πολέμου. που ακολουθείται με εντολή και σαν όρος της αμερικάνικης "βοήθειας". γ. τη χώρα στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Ο μοναρχοφασισμός και πάλι και ιδιαίτερα μετά τις καινούργιες μαζικές συλλήψεις της ηγεσίας του ΕΑΜ και των οπαδών του. Έκλεισε ο δρόμος ειρήνευσης Ετσι η πολιτική των μοναρχοφασιστών. Το δυνάμωμα των προσπαθειών του μοναρχοφασισμού για τη διάλυση του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος και ιδιαίτερα της ένοπλης πάλης του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας και η αποτυχία της κυβέρνησης στο έργο αυτό. Τέλος.α. συμφωνία που υποτάσσει απόλυτα. όξυνε την εσωτερική κρίση και επίσης την εξωτερική πολιτική της της προβοκατόρικης δραστηριότητας του μοναρχοφασισμού και οδήγησε την ελληνική πολιτική σε καινούργια φάση.

πιάστηκαν ξαφνικά πάνω από 4. Παπαρήγας. Ομως με τα δεδομένα που υπάρχουν μέχρι στιγμής. Παρτσαλίδης. κατά βάση φυσιολογικά. ο παράνομος κομματικός μηχανισμός δε θίχτηκε. Το πογκρόμ των συλλήψεων Οι τελευταίες μαζικές συλλήψεις σημαίνουν τη μεταφορά από την πλευρά της μοναρχοφασιστικής κυβέρνησης. Πιάστηκαν επίσης πολλοί συνδικαλιστές ηγέτες. πράγμα που τέθηκε στο λόγο της αντιπροσωπείας του ΚΚ Ελλάδας στο συνέδριο του Γαλλικού ΚΚ στο Στρασβούργο. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΠΓ από τη χώρα.6 πρώτες μέρες. Γενικός Γραμματέας του ΕΑΜ και καθοδηγητής επιτόπου όλης της κομματικής μας δουλιάς. μόνο στην Αθήνα και Πειραιά. πιάστηκαν μια σειρά από μέλη της ΚΕ του ΕΑΜ και άλλων κομμάτων.000 άνθρωποι. Αναμφίβολα αυτές οι μαζικές συλλήψεις στο κέντρο και στις επαρχιακές πόλεις αποτελούν ευρύ πλήγμα κατά των λαϊκών οργανώσεων. Ανάμεσα στους συλληφθέντες αυτές τις μέρες υπάρχουν ακόμα μερικά μέλη της ΚΕ του Κόμματός μας.δημιουργία προσωρινής δημοκρατικής κυβέρνησης στην Ελεύθερη Ελλάδα. η δουλιά της αθηναϊκής και της πειραιώτικης Κομματικής Οργάνωσης συνεχίζεται και μετά τις συλλήψεις. Ζαχαριάδη στο "Ριζοσπάστη" της 12/6/1947. μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚ (Σημείωση "Ρ": Ο Παπαρήγας ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του Κόμματος). καινούργιο στάδιο στο έργο της ολοκλήρωσης της φασιστικής διαδικασίας. Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι ο σ. Στις 5 . Ν. στα τέλη του Ιούνη αυτού του χρόνου και στο άρθρο του σ. Εκτός απ' αυτό. αναμφίβολα. πράγμα που αποτελεί για μας το πιο βαρύ πλήγμα στις σημερινές συνθήκες. μεταξύ των οποίων και ο γενικός γραμματέας της διοίκησης της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών σ. στην πρωτεύουσα των "έκτακτων μέτρων" της έξαλλης τρομοκρατίας και. .

το ΕΑΜ καλεί τους άλλους δημοκρατικούς λαούς του κόσμου να παράσχουν βοήθεια στον ελληνικό λαό. που θα είναι στην πραγματικότητα η ηγεσία του ΕΑΜ. μαζί με την ανανέωση της νόμιμης επιτροπής του ΕΑΜ. Ο ρόλος του Σοφούλη . το κλείσιμο των εφημερίδων μας και στην πρωτεύουσα. εκφράστηκε επίσης κατά του καινούργιου πολιτικού προσανατολισμού των μοναρχοφασιστών. Είναι γνωστό μόνο. προβλέπεται μαζί με την κήρυξη του Κόμματος εκτός νόμου. να προτείνουν και να πραγματοποιήσουν τη δημιουργία παράνομης ΚΕ του ΕΑΜ από ανθρώπους εμπιστοσύνης. Εκτός απ' αυτό. Ο βρισκόμενος στο εξωτερικό ηγέτης του κόμματος των αριστερών δημοκρατών Σοφιανόπουλος.σοσιαλιστές) καταδίκασε τις νέες συλλήψεις. δηλώνουν πως οποιαδήποτε μέτρα και οποιαδήποτε αμερικάνικη βοήθεια δε θα βοηθήσει τους μοναρχοφασίστες να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. πως μέχρι τις συλλήψεις της 9 . η ΕΛΔ (λαϊκοί δημοκράτες .10 του Ιούνη (σημείωση "Ρ": εννοεί Ιούλη) τα κόμματα του ΕΑΜ διατηρούσαν κατά βάση τη συνοχή τους και μαζί με το κόμμα των αριστερών φιλελευθέρων εμφανίστηκαν με απόφαση όπου αφού καταγγέλλουν με οξύτητα και σταθερά το νέο κύμα τρομοκρατίας. Δεν έχουμε ακόμα αρκετά στοιχεία για τις συνέπειες που είχαν τα τελευταία γεγονότα στις γραμμές των συμμαχικών κομμάτων του ΕΑΜ. Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις. Η απόφαση καλεί τον ελληνικό λαό να δυναμώσει την πάλη του για τη δημοκρατία και την ανεξαρτησία και δηλώνει πως το ΕΑΜ θα αξιοποιήσει και την έσχατη δυνατότητα για την ειρήνευση. Από τα κόμματα που βρίσκονται σε επαφή με το ΕΑΜ.Η επίθεση του μοναρχοφασισμού οδήγησε ουσιαστικά όλες τις λαϊκές οργανώσεις μαζί και της πρωτεύουσας σε παράνομη κατάσταση. Στους συντρόφους της Αθήνας δόθηκε εντολή.

τι αφορά τα κόμματα του "κέντρου" ο ηγέτης τους (ηγέτης των φιλελευθέρων) Σοφούλης έπαιξε το τελευταίο διάστημα αρκετά διπρόσωπο ρόλο. που αυτό περιείχε από σχετικό βιβλίο του Τ. που σήμερα κατηγορούμαι. Σημειώνει ο Β. ο Σοφούλης έσπευσε και πάλι να εκφράσει την υποταγή του στις αμερικάνικες εντολές. Την παραμονή των συλλήψεων υποσχόταν πλαγίως στο ΕΑΜ πως θα έρθει σε επαφή με την κυβέρνηση για να συζητήσουν τη δυνατότητα μιας συμβιβαστικής διεξόδου. δεύτερο τόμο (σελ. Γεωργίου Σε επιστολή. Ποια είναι η πραγματική αλήθεια. ώστε την αναδημοσίευσαν και με μαύρα χτυπητά γράμματα. ήμουν αρχισυντάκτης του "Ρ". Για τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Μια επιστολή του Β. Βουρνά. το Φλεβάρη του 1946. αυτός εγκρίνει όλα τα τελευταία μέτρα της κυβέρνησης..Σε ό.του "Ρ".. που δυστυχώς και κακώς της έδωσαν ανεξέλεγκτα τόση πίστη συντάκτες . γράφω στο βιβλίο μου Η ΖΩΗ ΜΟΥ.ή συνεργάτες. Μετά τις συλλήψεις δήλωσε πως σε περίπτωση που οι κομμουνιστές προβούν στη δημιουργία προσωρινής κυβέρνησης στα βουνά. που μας έστειλε ο σύντροφος Βάσος Γεωργίου. προσδοκώντας πως αυτοί θα τον βαφτίσουν πρωθυπουργό.Γιατί κάποιος θα ξέρει πως τότε. 481) Αθήνα 28 του Νοέμβρη 1996 . πως έστειλα άκριτα και αδικαιολόγητα στο τυπογραφείο για δημοσίευση την απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ που τάχα μιλούσε για ξεκίνημα του νέου αντάρτικου! Ολα αυτά όμως είναι καθαρή μυθοπλασία του δημοσιογράφου μακαρίτη Τάσου Βουρνά. Γεωργίου: ". 28 Νοέμβρη και στο απόσπασμα. παλαίμαχος κομμουνιστής δημοσιογράφος. αναφέρεται στο αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ και συγκεκριμένα στο δημοσίευμα της Πέμπτης. δεν ξέρω . Ετσι.

τι αγαπάει η ψυχή τους! Οπως ήταν επόμενο. . ούτε το πρώτο.. αποφάσισα να τηλεφωνήσω στον γενικό γραμματέα του Κόμματος στα γραφεία στην οδό Πειραιώς ζητώντας διευκρινίσεις. Βάσος Γεωργίου".χ. ρώτησα. Ασχολήθηκε αποκλειστικά με . . Στην επιστολή του ο σ. Κι ας νομίσουν ό. αποσιωπητικά νόμισα πως ήταν κάποιο λάθος της γραφομηχανής που μπορούσε να μας βλάψει πολιτικά.Δεν ξέρω πώς μπήκαν τ' αποσιωπητικά στο σημείο 4. την ίδια μέρα οι απογευματινές και το άλλο πρωί οι πρωινές δεξιές εφημερίδες χάλασαν τον κόσμο με φιλοπόλεμους υστερισμούς. που δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα. ώρα που έπρεπε να στείλω ύλη για την πρώτη σελίδα . ούτε το τελευταίο.και καθώς δεν είχα χρονικό περιθώριο. ούτε καν συζήτησε σοβαρά το θέμα. Μόλις πήρα στα χέρια μου. Ηταν πια αργά.Οι κομμουνιστές αποφάσισαν τον τρίτο γύρο! . όπως ακριβώς είναι. το κείμενο της απόφασης με το γνωστό ύφος που είχε τη σφραγίδα του Ζαχαριάδη και με μόνο ύποπτο σημείο εκείνα τα περίεργα.Να τ' αφήσεις.Το ΚΚΕ σηκώνει ξανά τα όπλα κατά της πατρίδας! Αλλά ήταν μονάχα ένα πολιτικό παιχνίδι του Ζαχαριάδη. Γιατί έτσι όπως είναι βαλμένα θα πάει ο νους τους στο πονηρό και θα το εκμεταλλευτούν. Η Ολομέλεια δεν αποφάσισε να ξεκινήσει το δεύτερο αντάρτικο. είναι λάθος της γραφομηχανής. άκουσα τη φωνή του Ζαχαριάδη από την άλλη άκρη του σύρματος. .. στο "Ρ". Γεωργίου επισυνάπτει και το σχετικό απόσπασμα από το προαναφερόμενο βιβλίο του το οποίο έχει ως εξής: "Το Φλεβάρη του 1946 συνήλθε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.Με σ.

Θεσσαλονίκη κι άλλες μεγάλες πόλεις. το . που θέτει στην επιστολή του. Πήρε όμως αρνητική απάντηση από όλους τους γραμματείς και στρατιωτικούς υπευθύνους. ότι τα συμπεράσματα. Πρώτον. Μόλα ταύτα καλλιεργήθηκε ο μύθος πως η 2η Ολομέλεια πήρε απόφαση ν' αρχίσει το γρηγορότερο ο ένοπλος αγώνας". ο Β. Θεωρούμε. σχετικά με το δεύτερο ζήτημα. που αναφέρονται στο δημοσίευμα της Πέμπτης 28/11/96 προσεγγίζουν την ιστορική αλήθεια. αν υπήρχαν δυνατότητες για γενική εξέγερση σε Αθήνα. Εχει δίκιο.στους αναγνώστες του "Ρ" και πιστεύουμε. Βάσο Γεωργίου. Στο περιθώριο της Ολομέλειας έγινε μια "στρατιωτική σύσκεψη" πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του Κόμματος. Πειραιά. για την παρέμβαση και τις παρατηρήσεις του. το 1946. ακόμη. για το αν και πόσο ασχολήθηκε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. για την παρ' ολίγο .την πολιτική κατάσταση και τα καθήκοντα των κομματικών οργανώσεων μπροστά στην ένταση της κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας. όμως. Η επιστολή του θέτει αντικειμενικά δύο ζητήματα.όπως ισχυρίζεται . Η απάντηση του "Ρ" Ευχαριστούμε κατ' αρχή τον σ.δημοσίευση του "μυστικού εδαφίου".που είναι σήμερα γνωστά . με το κρίσιμο τότε πρόβλημα της ένοπλης πάλης και αν υπήρχε ή όχι σχετικό μέρος της απόφασης. Σχετικά. ο Ζαχαριάδης έβαλε το ερώτημα. με τις ευθύνες που αποδίδει ο Τ. Παρ' ότι. Γεωργίου. Βουρνάς στην τότε αρχισυνταξία του "Ρ". που δε δημοσιεύτηκε και δεύτερον. με το πρώτο ζήτημα θεωρούμε ότι δώσαμε την περισσότερο δυνατή ολοκληρωμένη εικόνα των στοιχείων . ότι σωστά αφήνουμε ανοιχτή στην παραπέρα ιστορική έρευνα την ύπαρξη ή όχι μυστικού εδαφίου στην απόφαση της 2ης ολομέλειας και τι ακριβώς αντιπροσώπευαν τα "αποσιωπητικά" του σημείου 4.

ως αρχισυντάκτη τότε του "Ρ". Παράλειψη. Βουρνά στο σχετικό θέμα και την οποία δημοσιεύουμε στο ίδιο φύλλο. έπρεπε να υπάρχει και η δική του μαρτυρία. με ημερομηνία 17/7/47. Μπαρτζώτα. H φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. όπου καταγράφεται η κατάσταση στην Ελλάδα. θυμίζοντας ότι οι μεσότιτλοι με κεφαλαία γράμματα είναι του πρωτότυπου κειμένου. Βουρνά αναφέρεται και "στην παρ' ολίγο δημοσίευση του μυστικού εδαφίου". για το ίδιο θέμα. Δημοσιεύουμε σήμερα το υπόλοιπο μέρος του σημαντικού αυτού ντοκουμέντου. μετά την ελληνοαμερικανική συμφωνία και στάλθηκε στο μπολσεβίκικο κόμμα. από τη στιγμή. που διαψεύδει τον Τ. η οποία δεν αναπληρώνεται πλήρως από τη μαρτυρία του Β.δημοσίευμα του "Ρ" είχε ως αντικείμενό του το περιεχόμενο των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας. που το επίμαχο απόσπασμα του Τ. της 28ης Νοέμβρη. διείσδυση και προπαγάνδα". ΕΞΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ . ενώ με πεζά του "Ρ": "2. εκδόσεις "Ορφέας" Η Ελλάδα μετά την ελληνοαμερικανική συμφωνία Εξάρτημα της αμερικανικής οικονομίας Η έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ Στο χτεσινό φύλλο δημοσιεύσαμε το πρώτο μέρος της έκθεσης του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ.

δολάρια. Ο Αμερικανός επιτετραμμένος εξάρτημα της Καρλ Ράνκιν. δολ.. του καλύμματος σε συνάλλαγμα. σύμφωνα με στοιχεία του οικονομολόγου . Ουσιαστικά η ασθενική οικονομία της χώρας μεταβλήθηκε από τους μοναρχοφασίστες σε παράσιτο. που διηύθυνε την αγγλικής και μετά πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα τη συμφωνία της από τα τέλη του 1947 ως το 20/6/47. από την Αγγλία πολεμικές πιστώσεις 250 εκ. δολ. της καλοκαίρι του 1948 αμερικανικής κυρίως οικονομίας. Την παραμονή της μεταφοράς του οικονομικού ελέγχου από τα χέρια των Αγγλων στα χέρια των Αμερικανών. το μεγαλύτερο μέρος απ' αυτά πήγε για το άναμμα του εμφυλίου πολέμου και για τον πλουτισμό των κερδοσκόπων του καθεστώτος. Αρκεί να σημειώσουμε πως στο διάστημα των 30 μηνών από τον Οχτώβρη 1944 (απελευθέρωση από τους Γερμανούς) μέχρι τον Απρίλη 1947. βγαίνει πως οι μοναρχοφασίστες ξόδεψαν περίπου 950 εκ. Αν σ' αυτά προστεθούν και τα 150 εκ..). οι αντιδραστικές κυβερνήσεις της Ελλάδας πήραν από το εξωτερικό. πιστώσεις από τις ΗΠΑ 115 εκ.καθηγητή Ζολώτα ("Βήμα" 6/4/47) 785 εκατομμύρια δολάρια.. Καμιά ανοικοδόμηση δεν έγινε ουσιαστικά σ' αυτό το διάστημα. με διάφορες μορφές βοήθειας (από την ΟΥΝΡΑ 420 εκ. δολ. την .Σαν αποτέλεσμα της πολιτικής του μοναρχοφασισμού και της ξένης επέμβασης η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας χαρακτηρίζεται από μόνιμη κρίση. δολ.

Αρκεί γι' αυτό να σημειωθεί πως σύμφωνα με έκθεση του αρχηγού της ειδικής αμερικανικής αποστολής Πόρτερ. 58% στις οικοδομικές ύλες. Η κυβέρνηση αποδίδει. κατά κύριο λόγο.) θα δοθεί για τις πολεμικές ανάγκες των μοναρχοφασιστών. την πτώση αυτή της αγροτικής παραγωγής στον εμφύλιο πόλεμο. η παρασιτική της διαμόρφωση είναι σκόπιμα και αποτελούν τμήμα της πολιτικής των ξένων ιμπεριαλιστών και των μοναρχοφασιστών πρακτόρων τους. αναγνώρισε την καινούρια αστάθεια της δραχμής. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το σχέδιο Τρούμαν η "βοήθεια" κατά τα 3/5 (και σύμφωνα με δήλωση του πρώην υφυπουργού Ατσεσον κατά το 1/2 δηλ. σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης η παραγωγή (δημητριακών) προβλέπεται να πέσει στο μισό σχεδόν της περσινής χαμηλής παραγωγής. δολάρια. ενώ το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων 2/5 θα δοθεί για την αγορά τροφίμων και την κάλυψη άλλων παρόμοιων αναγκών. Ο ίδιος ο υπουργός Συντονισμού Στεφανόπουλος σε δηλώσεις του. Σε ό.Ελλάδα απειλούσε ο κίνδυνος πληθωρισμού. Ο μαρασμός αυτός της εθνικής οικονομίας της Ελλάδας. 34% στη μεταλλουργία και 41% στη χημική βιομηχανία. 150 εκατομ. δηλαδή για το φούντωμα του εμφυλίου πολέμου και την κατάπνιξη του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος. στις 16/7 αυτού του χρόνου.τι αφορά την αγροτική οικονομία. δολ. που θα βοηθήσουν στο να μετατραπεί σε αγροτικό παράρτημα . Από οικονομική άποψη οι Αμερικανοί και οι Αγγλοι ιμπεριαλιστές ενδιαφέρονται μόνο για την ανάπτυξη των κλάδων εκείνων της ελληνικής οικονομίας. Η βιομηχανική παραγωγή σύμφωνα με ορισμένα επίσημα στοιχεία δεν κατορθώθηκε να αυξηθεί πάνω από το 68% του προπολεμικού επιπέδου στην υφαντουργία. το έλλειμμα του προϋπολογισμού προβλέπεται σε 290 εκατομ.

αλλά και από το κείμενο που δημοσιεύτηκε γίνεται φανερό ότι η αμερικανική αποστολή γίνεται απόλυτος κύριος της χώρας. σημείωσε το πέρασμα από τη . κατά τη συμφωνία.της αγγλοσαξωνικής βιομηχανίας. Ξεπούλημα στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό Η συμφωνία των μοναρχοφασιστών και του Τρούμαν αποτελεί κυριολεκτικά ξεπούλημα της οικονομικής και πολιτικής αυτοτέλειας της Ελλάδας στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Από την άλλη μεριά. όργανο του Κέντρου. δολ. Κανένα οικονομικό ή πολιτικό μέτρο δεν μπορεί να παρθεί χωρίς τη γνώση και την έγκριση του αρχηγού της αποστολής. διπλωματική ασυλία. (η απόφαση του Κογκρέσου προβλέπει 300 εκ. οικονομική τους βάση στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι μοναρχοφασίστες φυσικά δεν εδημοσίευσαν τους μυστικούς όρους της συμφωνίας. καθιερώνεται στην ουσία ο διωγμός του δημοκρατικού Τύπου.) αναγνωρίζει ότι με τη βοήθεια αυτή η Ελλάδα απλώς θα επιζήσει. Ακόμα και μια από τις μοναρχικές εφημερίδες έγραψε ότι με τη συμφωνία αυτή "βάλαμε τους Αμερικανούς πάνω στο κεφάλι μας" και το "Βήμα". Η ίδια η έκθεση Πόρτερ. έγραψε ότι με τη συμφωνία αυτή "η ελληνική κυβέρνηση γίνεται υποτελής της κυβέρνησης των ΗΠΑ". ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Οπως γράφτηκε παραπάνω. που συντάχθηκε στη βάση του σχεδίου Τρούμαν και προτείνει παροχή βοήθειας 350 εκ. πηγή πρώτων υλών. 3. Η Αμερική αποχτάει το δικαίωμα να πλημμυρίσει τη χώρα απεριόριστα με "προσωπικό" και οι πράκτορές της θα έχουν. κάτω από το μανδύα της "ελευθερίας πληροφοριών" και της μυστικότητας ορισμένων ζητημάτων που ενδιαφέρουν τις δύο πλευρές. το μήνυμα του Τρούμαν για τη "βοήθεια" στην Ελλάδα και η υπογραφή στην Αθήνα της συμφωνίας της 20/6/47. δολ. σφαίρα αποικιακών επενδύσεων κεφαλαίου.

Οι Αγγλοι συνεχίζουν. που έφτασε στην Ελλάδα στις 15/7 (μαζί με τον Γκρισγουόλντ έφτασαν και τα 3/4 του στρατιωτικού τμήματος της αποστολής. συχνά και ανοιχτά στον αγώνα κατά των ανταρτών. Ο διοικητής του ΔΣΕ Μάρκος. Φυσικά. με ανακοίνωσή του. όπως και πριν. που δημοσιεύτηκε στις 20/6 διαμαρτυρήθηκε για μια σειρά περιπτώσεις ανοιχτής ανάμειξης Αγγλων και Αμερικανών κατά του Δημοκρατικού Στρατού. άλλωστε. Στις 9 του Ιούλη αντιπρόσωπος του βρετανικού υπουργείου Στρατιωτικών δήλωσε ότι την 1η του Σεπτέμβρη τα βρετανικά στρατεύματα στην Ελλάδα θα μειωθούν κατά 25%. καθώς και τις αποστολές τους. οι Αγγλοι κάνουν ό. Η κατάσταση στο πολεμικό πεδίο "4. μερικές δεκάδες αξιωματικοί) και στον Αμερικανό πρεσβευτή Μακ βι. ωστόσο.τι μπορούν. ώστε να κρατήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις θέσεις τους. Υστερα από την αποτυχία της πολιτικής τους οι Αγγλοι απέσυραν ένα μέρος των δυνάμεών τους από την Ελλάδα.βρετανική κυριαρχία της χώρας μας στην αμερικανική. αλλά ο κύριος ρόλος στην καθημερινή πολιτική της Ελλάδας έχει περιέλθει τώρα στην αμερικανική αποστολή και στον αρχηγό της στρατηγό Γκρίσγουολντ. Η ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ . την εκπαίδευση του ελληνικού μοναρχοφασιστικού στρατού. στρατιωτικά τους τμήματα σε μια σειρά πόλεις. αφήνοντας. συμμετέχουν.

Κόζιακας).Και βοηθητικά η 8η Μεραρχία της Ηπείρου από δυτικά προς ανατολικά.Τμήματα του 1ου Σώματος Στρατού (κατευθυνόμενα από τα νοτιοανατολικά προς το κέντρο. Μέχρι τώρα ο εχθρός δεν κατάφερε να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα. Η πρώτη φάση που κράτησε περίπου ένα μήνα.Οι γενικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των μοναρχοφασιστικών στρατευμάτων που άρχισαν με τυμπανοκρουσίες στις 9 του Απρίλη. ονομάστηκε από το κρατικό επιτελείο σαν επιχείρηση κύκλωσης και εξόντωσης της βασικής δύναμης του Δημοκρατικού Στρατού στην κεντρική οροσειρά της Πίνδου (στα βουνά Αγραφα . .Του Δεύτερου Σώματος Στρατού (Λάρισα) από ανατολικά προς τα δυτικά. . δηλαδή βορειοδυτικά). παρά την κατάληψη του εδάφους από τους μοναρχοφασίστες. . Από την πλευρά των μοναρχοφασιστών πήραν μέρος: . Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρεις φάσεις των επιχειρήσεων. συνεχίζονται ως τα σήμερα. Χωρισμένοι σε μικρές ομάδες κατάφεραν με λίγες απώλειες (ένας προς τρεις σε όφελος του Δημοκρατικού Στρατού) να κρατηθούν στην "κυκλωμένη" περιφέρεια. Οι αντάρτες χρησιμοποίησαν την τακτική της ελαστικής άμυνας.

τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού διεξήγαγαν με επιτυχία σειρά επιθέσεων στα νώτα του αντιπάλου και ιδιαίτερα μπήκαν στις μικρές πόλεις της περιοχής. Βόιο. . διεξάγονταν επίσης επιχειρήσεις στη Δυτική Θράκη (Εβρος). Ενα μεγάλο τμήμα από τις δυνάμεις αυτές είχε λάβει μέρος στην πρώτη φάση της εκστρατείας στην οροσειρά Αγραφα . Η δεύτερη φάση Η δεύτερη φάση άρχισε στις 11 Μάη. να διακόψουν την επαφή ανάμεσα στα επιτελεία Εης Κεντρικής Ελλάδας και Δυτικής Μακεδονίας. ο Δημοκρατικός Στρατός βγήκε πιο δυνατός. όπως φαίνεται: Να απωθήσουν το Δημοκρατικό Στρατό προς τον Βορρά. όπου τα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού κράτησαν βασικά την πρωτοβουλία στα χέρια τους και διεξήγαγαν σειρά επιτυχών επιχειρήσεων. Γενικά με την πρώτη φάση των μαχών (στην περιοχή Αγραφα . την περίοδο από 13 Απρίλη έως 10 Ιούνη έγιναν 140 συγκρούσεις). στρατολόγησε καινούριους μαχητές. Χάσια. Σκοπός των επιχειρήσεων ήταν. Πρέπει να σημειωθεί ότι από την αρχή της κυβερνητικής "ανοιξιάτικης εκστρατείας" στην κεντρική Ελλάδα . να χάσουν οι αντάρτες τα βασικά τους στηρίγματα. άμεσα.Στη διάρκεια της πρώτης φάσης και στα ενδιάμεσα μεταξύ πρώτης και δεύτερης φάσης (που άρχισε στις 11 Μάη) των κυβερνητικών επιχειρήσεων.Κόζιακα.των 2ης. Από στρατηγική άποψη αυτό σήμαινε κατάληψη και ξεκαθάρισμα των βουνών Σμόλικας. να καταλάβουν θέσεις για την τρίτη φάση των επιχειρήσεων. 9ης και 18ης Μεραρχιων. 8ης. Εγινα επίσης δευτερεύουσες συγκρούσεις στο βουνό Βόιο.Κόζιακας. Συμμετείχαν σ' αυτήν. τριάντα περίπου τάγματα του Κυβερνητικού Στρατού . Σ' αυτές τις επιχειρήσεις δόθηκαν μάχες μεγάλων διαστάσεων.Δυτική Μακεδονία. Καμβούνια. Αντιχάσια. να αποσπαστούν από τις περιοχές εφοδιασμού τους.

ενάμιση λόχο Χωροφυλακής.βόρειες προσβάσεις Πιερείων . τα κυβερνητικά στρατεύματα διευρύνουν το μέτωπο πίεσης από το Νότο προς το Βορρά.τόξο του ποταμού Αλιάκμονα . Η διασπορά των κυβερνητικών δυνάμεων βοήθησε τους αντάρτες να ελιχθούν. Στα τέλη του Ιούνη. αλλά δεν κατάφεραν πάλι να εξοντώσουν τις δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού. σημαντικό μέρος του σχηματισμού . αρχίζοντας επιχειρήσεις στον Ολυμπο και στα Πιέρεια. Η πιο μεγάλη αποτυχία του Δημοκρατικού Στρατού στους δύο πρώτους μήνες των επιχειρήσεων πρέπει να θεωρηθεί η αποδιοργάνωση των τμημάτων που δρούσαν στο βουνό Κόζιακας (ανήκαν στο Αρχηγείο Θεσσαλίας) και μετά την εξασθένισή του το εγκατέλειψαν παρά τη διαταγή του Γενικού Αρχηγείου.150 ανθρώπους έπεσε στο πεδίο της μάχης. (ο διοικητής αυτού του αποσπάσματος από 1. Μ' αυτή την αποτυχία συνδέεται και το γεγονός ότι οι μοναρχοφασίστες κατάφεραν να αποκόψουν τα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού της Κεντρικής Ελλάδας από τα τμήματα της Δυτικής Μακεδονίας.περίπου το 1/5 εξοντώθηκε).Υστερα από επίμονη αντίσταση μερικά τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού στη Θεσσαλία τραβήχτηκαν προς Βορρά. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αντάρτες διενέργησαν επιθέσεις σε πόλεις όπως η Κατερίνη (στους ανατολικούς πρόποδες του Ολύμπου) που κρατείται από δύο Τάγματα Πεζικού. Τελικά τα μοναρχοφασιστικά στρατεύματα κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους δικούς τους εδαφικούς αντικειμενικούς σκοπούς (γραμμή Βόιο . στη Δυτική Μακεδονία.Σμόλικας βορινές προσβάσεις στα Χάσια . 11 τανκς και τμήματα ΜΑΥδων (φασιστική τοπική αυτοάμυνα). .Βέρμιο).

θόρυβο για δήθεν εισβολή "διεθνούς ταξιαρχίας" ή "κομμουνιστών και ξένων" από την Αλβανία και Γιουγκοσλαβία. Μ' αυτή την αφορμή η φασιστική κυβέρνηση ξεσήκωσε στην Αθήνα και σ' όλο τον κόσμο. . Στις 13 του Ιούλη τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού κατάφεραν να κυκλώσουν ένα βασικό κέντρο κοντά στα αλβανικά σύνορα . Προς το τέλος της τα κυβερνητικά στρατεύματα ετοιμάστηκαν για την τρίτη φάση. Εδώ έγιναν σειρά μάχες. Η διαταγή του Γενικού Αρχηγείου (του Δημοκρατικού Στρατού) ήταν: Αποφασιστική σταθερή άμυνα και αν είναι δυνατόν επίθεση.την πόλη Κόνιτσα. είχε σκοπό σύμφωνα με τις συζητήσεις πάνω στο ελληνικό πρόβλημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας να απομονώσει και να εξοντώσει κοντά στα βόρεια σύνορα έστω και μερικά τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού. Ετσι πρέπει να δούμε τις επιχειρήσεις που διήρκεσαν μέχρι το τέλος του Ιούνη στο βουνό Γράμμος. να τα αναγκάσει να περάσουν τα ελληνοαλβανικά σύνορα και να χρησιμοποιηθεί αυτό από τη μοναρχική και αγγλοσαξονική προπαγάνδα. η οποία όπως φαίνεται.Η τρίτη φάση Η δεύτερη φάση της εκστρατείας διάρκεσε σαράντα μέρες. για πρόθεση των Ελλήνων ανταρτών και του Κομμουνιστικού Κόμματος να εγκαταστήσουν σ' αυτή τη βορειοδυτική περιοχή κυβέρνηση των ανταρτών στα Γιάννενα ή σε άλλη πόλη.

Το Γενικό Αρχηγείο αν και θεωρεί την επιχείρηση σχεδιασμένη. πήγε ο υπουργός Δημόσιας Τάξεως Ζέρβας (αυτός είχε. προτίμησε να δώσει άλλη διέξοδο.Στα Γιάννενα. 5. και μερικές μάλιστα από την Αθήνα αεροπορικώς. βορινή πόλη της Ηπείρου. τον καιρό της γερμανοφασιστικής κατοχής. Αλλά βασική αδυναμία αποτελεί η έλλειψη του εξοπλισμού του. Τον τελευταίο καιρό οξύνεται το επισιτιστικό πρόβλημα του στρατού μας. στη δοσμένη στιγμή. προς την κατεύθυνση της πόλης Γιάννενα. Υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις σε στελέχη. . Στις γενικές δύσκολες συνθήκες της χώρας και με την ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού. τη μαχητική του ικανότητα. Σ' αυτό το διάστημα σύμφωνα με το σχέδιο του Δημοκρατικού Στρατού για το ενδεχόμενο πιο μεγάλης εχθρικής πίεσης τα τμήματά μας του Γράμμου κινούμενα προς Βορρά. βασικής πόλης της Ηπείρου. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Η λειτουργία του Ραδιοσταθμού του Δημοκρατικού Στρατού (ραδιοσταθμός της Ελεύθερης Ελλάδας) στις 16 του Ιούνη αποτελεί ασφαλώς μεγάλο βήμα στην πάλη του ΔΣ κι όλου του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος της χώρας. σε περιοχή που μέχρι τώρα συμμετείχε λιγότερο στην πάλη κι απ' τις δύο πλευρές (κυβέρνηση και Δημοκρατικός Στρατός). μπόρεσε να αντεπεξέλθει στις επιθέσεις του εχθρού. απόκοψαν φάλαγγες οι οποίες άρχισαν την αντίθετη κίνηση προς το Νότο. που γενικά. το ηθικό του Δημοκρατικού Στρατού είναι υψηλό και οι τελευταίοι μήνες της μάχης σφυρηλάτησαν τη βασική μάζα των μαχητών. Αναμφίβολα δεν έχει εξασφαλιστεί ακόμα η ενότητα της διοίκησης και η πολιτικοδιαφωτιστική δουλιά. Γενικά ο Δημοκρατικός Στρατός. τα τμήματά του σ' αυτή την περιοχή) και προς τα κυκλωμένα κυβερνητικά στρατεύματα στην Κόνιτσα στάλθηκαν επείγουσες ενισχύσεις. Πολύ περισσότερο. ο εφοδιασμός του με τέτοιο υλικό το οποίο θα ανέβαζε την επιθετική του δύναμη.

Παρτσαλίδη του τέλους Μάη αυτού του χρόνου. Εκθεση του σ. 2. Αγγλοι. 17/7/1947 ΠΡΟΣΘΗΚΗ Σχετικά μ' αυτή την έκθεση κοιτάξτε: Α. Εκθεσή μας για τις εμπόλεμες δυνάμεις στην Ελλάδα (μοναρχοφασίστες.Μάη του 1947. 3. δικηγόροι. Παρτσαλίδη και των άλλων στελεχών και μαχητών του ΕΑΜ.Βο`ϊου για τον Απρίλη . Προτείνουμε να σταλούν από το εξωτερικό στην Ελλάδα βουλευτές. Υλικά που στάλθηκαν μ' αυτή την ανασκόπηση: . Δημοκρατικός Στρατός) της 12 Ιουνίου 1947. 4.προβλέπεται ότι στο μέλλον θα του ήταν πολύ δύσκολο να καλύψει με ανεφοδιασμό τις ανάγκες του σε τρόφιμα. Υπόμνημα της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ στο Συμβούλιο Ασφαλείας της 9 Ιουνίου '47. εναντίον των οποίων ετοιμάζεται δίκη για εσχάτη προδοσία. μάρτυρες. Τα υλικά που στάλθηκαν με το προηγούμενο ταχυδρομείο: 1. Αλλο βασικό πρόβλημα. Ανακοινώσεις των Αρχηγείων του Δημοκρατικού Στρατού Δυτικής Μακεδονίας και Γράμμου . για το οποίο επισύρουμε την προσοχή σας. Ιδιαίτερα παρακαλούμε να βοηθήσετε ώστε το γρηγορότερο ν' αρχίσει η καμπάνια για την υπεράσπιση του σ. Β. είναι η ανάγκη να βοηθήσετε σε τούτο: Τα αδελφά μας κόμματα και οργανώσεις του εξωτερικού να δείξουν περισσότερη φροντίδα και να οργανώσουν πιο ουσιαστικά τη βοήθειά τους στην πάλη μας για να μπορέσουμε να καλύψουμε ένα μέρος έστω των αναγκών μας.

2. 47. που πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 30ής προς 31η Μάρτη του 1946. 47. Ζαχαριάδη "Ριζοσπάστης" 12. Γράμμα του σ.1. Ο λόγος της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ στο 9ο Συνέδριο του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος ("Ριζοσπάστης" 25 . καταδιωκομένων αγωνιστών στο Λιτόχωρο. Η τελευταία έκθεση Παρτσαλίδη (πριν τη σύλληψή του). 3. 47 "Ριζοσπάστης" 12. Γράμμα του σ.29. εκδόσεις "Ορφέας" και το αρχείο του "Ρ" Η επίθεση μιας ομάδας ενόπλων. 6.αρ. 7: "Προδοτική Συμφωνία" (συμφωνία Τσαλδάρη Αμερικάνων)". 6. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη: 1. διείσδυση και προπαγάνδα". Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. καθοδηγητής της πολιτικής δουλιάς στο Αρχηγείο της Δυτικής Μακεδονίας. Διακήρυξη του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ της 8. Γ. Αρθρο του σ. Δύο άρθρα του Συνταγματάρχη W που αναδημοσιεύτηκαν από μας στο εξωτερικό σε ξεχωριστές μπροσούρες: Προβλήματα του Εμφυλίου Πολέμου (υπάρχει και δακτυλογραφημένη μετάφραση στα σέρβικα) και κριτική των επιχειρήσεων της "Ανοιξιάτικης Εκστρατείας". 6. 4. 2. 6. ένοπλη απάντηση του λαϊκού . στις 20 Ιουνίου '47. Στέργιου (οργανωτικά προβλήματα). Κύριο άρθρο του Θεωρητικού οργάνου του κόμματος "Κομμουνιστική Επιθεώρηση" του Ιούλη 1947 . 47). 3. 4. αποτέλεσε ουσιαστικά την πρώτη. Στρίγκου που πρόσφατα τοποθετήθηκε.

υπογραμμίζοντας τον προειδοποιητικό της χαρακτήρα. Α` τόμος.κινήματος. σελ. σε άρθρο του στο "Ριζοσπάστη" εξήρε την επίθεση αυτή και. Τσακαλώτος έγραψε ότι "τη νύκτα της 30 . Ζαχαριάδης. στο όργιο της μεταβαρκιζιανής τρομοκρατίας και των εγκλημάτων. η επιλογή της ημερομηνίας που εκδηλώθηκε δεν έγινε τυχαία. Ο Ν. Γράφει σχετικά το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ: "Η πρώτη σαφής προειδοποίηση έγινε την ίδια μέρα των εκλογών με την επίθεση ομάδας ενόπλων καταδιωκομένων αγωνιστών στο σταθμό χωροφυλακής Λιτόχωρου. 552) Για την πρώτη αυτή.31 Μαρτίου του 1946 κάτω από τας σφαίρας των επαναστατών εις το Λιτόχωρον ήρχισεν η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ". Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟ . (Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. Και ο αντιστράτηγος Θωμ. γραμματέα τότε της ΕΠΟΝ Κατερίνης και μέλους της Επιτροπής Πόλης της ΚΟ Κατερίνης του ΚΚΕ. (Σημείωση "Ρ": Ο Θωμάς Μπαρούτας (Λιόλιος) ήταν την εποχή εκείνη επικεφαλής ομάδας καταδιωκομένων αγωνιστών στην περιοχή Βέρμιου . φιλοξενούμε σήμερα τη μαρτυρία του Θανάση Ανάγνου.Καϊμακτσαλάν) Οι αντίπαλοι θεώρησαν την επίθεση στο Λιτόχωρο σαν έναρξη του ένοπλου αγώνα και συνεπώς σαν μια σοβαρή προειδοποίηση για την άμεση προετοιμασία αποφασιστικής αντιμετώπισής του. Πετζόπουλος χαρακτήρισε την επίθεση στο Λιτόχωρο σαν την "πανηγυρικωτέρα διακήρυξη του ΚΚΕ. Ο στρατηγός Θ. ότι αρχίζει την ένοπλη εξέγερσιν". ένοπλη απάντηση του ΕΑΜικού κινήματος και του λαού. Και προφανώς. τόνισε ενδεικτικά ότι "θα γεμίσουν τα βουνά Μπαρουτάδες". αφού συμπίπτει με την ημέρα των ψευτοεκλογών πρωτοφανούς βίας και νοθείας της κυβέρνησης Σοφούλη.

Επιτίθενται με φασιστική κτηνωδία στη Λέσχη της ΕΠΟΝ και διαλύουν την καλλιτεχνική βραδιά. Τις επόμενες μέρες απολύουν τους δωσιλόγους εγκληματίες. Την αρχή του δολοφονικού οργίου αποτέλεσε η δολοφονία στη Θεσσαλονίκη του Λιτοχωρίτη Βάργκα ή Βράγκα. της ΕΠΟΝ. Καταλαμβάνουν τα γραφεία της Περιφερειακής . που ήταν αφιερωμένη στους αποστρατευμένους ΕΛΑΣίτες. λίγες μέρες μετά την είσοδο του τελευταίου στη Θεσσαλονίκη. Χτυπούν με όπλα τους συγκεντρωμένους. το μοναρχοφασιστικό τάγμα της Εθνοφυλακής. του ΚΚΕ. που τους είχε συλλάβει και παραδώσει ο ΕΛΑΣ. Ο υποφαινόμενος έχει προσωπικές μαρτυρίες και εμπειρίες από την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή. που είχε στηθεί στην πλατεία της πόλης. οι εγκάθετες κυβερνήσεις τους. Τους οπλίζουν και τους οργανώνουν σε τρομοκρατική ομάδα. με προτροπή των Αγγλων καταχτητών. για την εξόντωση του παλλαϊκού απελευθερωτικού κινήματος είχε επεκταθεί. Λίγους μήνες μετά. του Εργατικού Κέντρου. που εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη έκαψε τη νύχτα της 7 προς 8 Μάρτη 1945 το κενοτάφιο των πεσόντων αγωνιστών της Αντίστασης. συνεργάτες των Γερμανών. Σπάζουν και πυρπολούν τα γραφεία του ΕΑΜ. ως γραμματέας της ΕΠΟΝ της πόλης της Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ. σπάνε τα μουσικά όργανα και μετατρέπουν σε ερείπιο τη Λέσχη. στελέχους της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ. με ιδιαίτερη ένταση και στην περιοχή της Κατερίνης.Η πρώτη ένοπλη απάντηση στην τρομοκρατία Το δολοφονικό όργιο που εξαπόλυσαν μετά τη Βάρκιζα.

Κατερίνης και από τα βασανιστήρια μετατρέπεται σε ζωντανό πτώμα. Στο ΒΑΤΑΝ. γίνεται απόπειρα δολοφονίας του γραμματέα του Επαρχιακού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ. που ήταν στο χτίριο "Αθανασιάδης" και τα μετατρέπουν σε φυλακή και άντρο βασανιστηρίων εκατοντάδων αγωνιστών. Να σημειωθεί. γιατρός και παλιός κομμουνιστής.Επιτροπής του ΚΚΕ. συλλαμβάνεται και βασανίζεται. Θεοδωρίδη (Πάρις). που βρισκόταν μαζί τους. Μελά" θεσσαλονίκης. για ένα χρόνο μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. ως γραμματέας περιοχής της ΕΠΟΝ. που το συνδέανε οι Γερμανοί στους στρατιωτικούς συρμούς. Νικήτας (Συνεφάκης). Συλλαμβάνεται ο Μητρουλιός Γιάννης. διοικητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Κατερίνης. συνοικία της Κατερίνης. συγκαλείται στα μέσα Μάρτη 1946 κομματικό αχτίφ της Περιφερειακής Οργάνωσης του ΚΚΕ Κατερίνης. που είχε συλληφθεί από τους Γερμανούς και κλειστεί στο βαγόνι των μελλοθανάτων. Δημήτρη. Παίρνεται απόφαση Σ' αυτές τις αφόρητες και δραματικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή. που ήταν στο χιτλερικό στρατόπεδο "Π. ο δε Χαράλαμπος Μπούσιος. στο οποίο πήρε μέρος και ο . που συλλαμβάνανε. από τα βασανιστήρια που υπέστη στη Μυτιλήνη. στο "Κεραμίδι". Β. κομματικός υπεύθυνος του Συντάγματος. Αποτυχαίνει επίσης η απόπειρα δολοφονίας του υποφαινόμενου στη συνοικία του Σταθμού. Τις διώξεις και τα βασανιστήρια δε γλίτωσε ούτε ο πατέρας τους. Μελά" της Θεσσαλονίκης. Το καλοκαίρι του 1945 δολοφονείται. Ν. μέλος του Νομαρχιακού Συμβουλίου ΕΠΟΝ Βέροιας . ο καπετάνιος του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πιερρίων. τον οποίο τραυματίζουν σοβαρά στο στήθος. έξω από την Κατερίνη. Δε χαρίστηκαν ούτε στον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο. Δάμπασης. Τον αδερφό του. Ελαφρά τραυματισμένος διαφεύγει τη σύλληψη ο Δήμος Σιδηρόπουλος. τον σκότωσαν οι Γερμανοί στου "Π. πως ο Γιώργος ήταν το δεύτερο θύμα της οικογένειας Δάμπαση. Τραγικό τέλος βρίσκει ο Γιώργος Δάμπασης. για επιτόπου εκτελέσεις σε περίπτωση σαμποτάζ.

υποφαινόμενος. Χαρακτηριστικά ανέφερε: Οι Αγγλοι κατακτητές και οι υπόδουλες σ' αυτούς κυβερνήσεις. στηριγμένες στα αδιάσειστα στοιχεία της περιοχής. πολυγράφους και υλικά. αναλύοντας τις αποφάσεις της Ολομέλειας. Οι ομιλίες μας. Εισηγητής ήταν ο Ευριπίδης (Πάνος). που θα εξασφαλίζουν την καθοδήγησή τους. Στους κατατρεγμένους αγωνιστές δεν απόμεινε άλλη επιλογή από την ένοπλη αυτοάμυνά τους στο δολοφονικό όργιο των μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Να δημιουργήσουμε άμεσα. σε μια βδομάδα. Στην ένοπλη τρομοκρατία θα αντιτάξουμε την ένοπλη αυτοάμυνά μας. Ναι σύντροφοι. γιάφκες. υιοθέτησαν τις θέσεις της εισήγησης και της 2ης Ολομέλειας. που επικρατούσε σε όλη τη χώρα. έφραξαν το δρόμο της δημοκρατικής εξέλιξης στο τόπο. ενάντια στους αγωνιστές της Αντίστασης και τις οργανώσεις της. στάθηκε αναλυτικά στο μεταβαρκιζιανό όργιο. για τις οργανώσεις. ο ένοπλος αγώνας έγινε αναπόφευκτος. θα αυτοαμυνθούμε και με τα όπλα. Το αχτίφ ενέκρινε τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας και υπογράμμισε ότι "πρέπει να αντιδράσουμε αποφασιστικά. Να επιλέξουμε συνδέσμους. Πάνος. για τις αναγκαίες επαφές των οργανώσεων και εφεδρικά καθοδηγητικά όργανα. που παρακολουθούσε την Οργάνωσή μας. Το θέμα του αχτίφ ήταν η ανάλυση των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1946). με το μονόπλευρο εξοντωτικό πόλεμο. Στο αχτίφ μπήκαν επίσης μια σειρά καθήκοντα. καπετάνιος και μέλος του προεδρείου του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας . που εξαπόλυσαν ενάντια στο αντιστασιακό κίνημα μετά τη Βάρκιζα. στο ρόλο των Αγγλων και των ξενόδουλων κυβερνήσεων.Θράκης. Υποχωρήσεις και περαιτέρω ανοχές οδηγούν στην εξόντωση του Λαϊκού Αντιστασιακού Κινήματος". παράνομο μηχανισμό. Ο σ. Επίσης. σε περίπτωση που . Η ευθύνη γι' αυτή την επιλογή μας βαραίνει αποκλειστικά στους Αγγλους κατακτητές και τις εγκάθετες κυβερνήσεις τους.

Στις 30 Μάρτη. και άλλοι. Τσουκανάρας Κ. Ρόσιος) και αφού συνδέεται με την ομάδα των καταδιωκομένων. μαζί και με άλλους καταδιωκομένους αγωνιστές.. Εξω από το Λιτόχωρο γίνεται σύσκεψη των καταδιωκομένων αγωνιστών της πόλης. στις 30 . συνοδευόμενος από τον Θανάση Ερμείδη. Τζαβέλας. ο Πάνος. Την τελευταία βδομάδα του Μάρτη φτάνει παράνομα στο Λιτόχωρο και ο Υψηλάντης (Αλ.αυτές "χτυπηθούν". 33 καταδιωκόμενοι αγωνιστές. Η ομάδα. Φωτεινό κ. Κουφοδήμος. Ολες οι οργανώσεις καταπιάστηκαν αμέσως. Οι απώλειες των δεύτερων ήταν 13 νεκροί. Στη σύσκεψη. το σταθμό της Χωροφυλακής. ενάντια στις εγκληματικές ένοπλες συμμορίες και το άντρο των βασανιστηρίων. Κουφός Λ. οπλισμένοι και με επικεφαλής τον Υψηλάντη και τους Ανδρεάδη. από τον Πάνο. σχεδιάζουν μαζί το χτύπημα. χτυπούν και εξοντώνουν το σταθμό Χωροφυλακής και τους παρακρατικούς τρομοκράτες. Η οργάνωση του χτυπήματος Την επόμενη του αχτίφ μέρα. καθορίστηκε ένοπλη επίθεση στο Λιτόχωρο. μέλος του Γραφείου της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ. Καστάνης Γ. αποτέλεσαν και το πρώτο ένοπλο συγκρότημα.ά.. Το Λιτόχωρο σηματοδότησε σε όλη την Ελλάδα την ένοπλη πάλη. μεταβαίνουν στο Λιτόχωρο. που χτύπησε το Λιτόχωρο.31 Μάρτη. μετά την ενημέρωση των σ.. (Κουκουτάτσιος Γ. Μεταξύ αυτών ήταν οι: Ανδρεάδης Γ.). που μεταφέρθηκαν στην Κατερίνη. Φωτεινός. Ετσι άρχισε ο ένοπλος αγώνας ενάντια στο ματοβαμμένο μεταβαρκιζιανό καθεστώς. Το χτύπημα του Λιτόχωρου ήταν η αρχή της ένοπλης πάλης του ΔΣΕ. Τζαβέλα. Θανάσης ΑΝΑΓΝΟΥ Γραμματέας ΕΠΟΝ Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ Κατερίνης Μια ακόμη μαρτυρία .

ίσως και να γινόταν.Επιστολή. πολύ νωρίτερα. από την εποχή του Ιδιώνυμου και που έδωσαν για τον αγώνα εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες. πρώην δήμαρχος Λιτόχωρου. που κρατούσαν ψηλά τη σημαία του Λαϊκού Κινήματος. Στο σταθμό χωροφυλακής. μέσα από τις . Το χτύπημα αυτό.. μας έχει στείλει και ο Νίκος Κουκουτάτσιος. όπως λαθεμένα είχε γραφτεί τότε. Η ένοπλη σύγκρουση έγινε ταυτόχρονα σε δύο σημεία του Λιτόχωρου.. ώσπου να συγκροτηθούν σε επίσημο αντάρτικο τμήμα με διοικητή τον άξιο και ακαταπόνητο Γιώργο Ελευθερίου "Φωτεινό". κοντά στην κεντρική πλατεία και στο διώροφο κτίριο. για τη συλλογή οπλισμού και τροφίμων τον Δεκαπενταύγουστο του 1946. που στεγαζόταν το μεταβατικό απόσπασμα της δήθεν χωροφυλακής στο δυτικό μέρος του χωριού. κατά τη γνώμη μου. για το τριήμερο οδοιπορικό του ΚΜΕ στις τοποθεσίες. που δεν άντεχαν άλλο τον δικό τους κατατρεγμό και τα καθημερινά βασανιστήρια και τις δολοφονίες γνωστών τους αγωνιστών του ΕΑΜ . αναφέρει και τα παρακάτω: "Την ένοπλη απάντηση στο όργιο της τρομοκρατίας των παρακρατικών. δεν πήρε μέρος στο χτύπημα του Λιτόχωρου. για να επιβιώσουν οι συνεχώς καταδιωκόμενοι αγωνιστές. αν είχε δοθεί το πράσινο φως από την τότε καθοδήγηση του ΚΚΕ. Στο Λιτόχωρο έγινε κι άλλο χτύπημα. αφού σημειώνει. όπου γράφτηκαν οι ένδοξες σελίδες του ΔΣΕ. με αφορμή το προ δύο περίπου μηνών ρεπορτάζ του "Ρ". πως ο Θωμάς Μπαρούτας (Λιόλιος). την έδωσαν μερικά παλικάρια του Λιτόχωρου. κοντά στη σημερινή πλατεία Εθνικής Αντίστασης. Στην επιστολή του ο Ν.ΕΛΑΣ. σχετικά με το χτύπημα στο Λιτόχωρο. που υποδύονταν τις δυνάμεις της χωροφυλακής εκείνη την εποχή. Το πρώτο εγχείρημα του Λιτόχωρου ήταν προϊόν της αγανάκτησης του ΕΑΜικού λαού του Λιτόχωρου και των πρωτοπόρων κομμουνιστών. Κουκουτάτσιος.

Και τέτοιοι θύλακες εκείνη την περίοδο ήταν οι σταθμοί Xωροφυλακής στην ύπαιθρο και οι διάφορες μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Ετσι. δεν είναι δυνατόν να αναφερθούμε σε όλες τις . η κυβέρνηση των Αθηνών θα αναγκαστεί να αναθέσει στο στρατό την αντιμετώπιση των ανταρτών.".. το ΕΑΜ. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 1946 . όπου ξεδιπλωνόταν αντάρτικη δράση. Οι επιχειρήσεις μέχρι την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου Οπως γίνεται αντιληπτό.`47 Οι ένοπλες συγκρούσεις μετά το Λιτόχωρο Μετά το χτύπημα στο Λιτόχωρο οι αντάρτικες ομάδες θα συνεχίσουν τη δράση τους χτυπώντας θύλακες της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας.. να αναθαρρεύει. τον ΕΛΑΣ και τον ΔΣΕ. οι συμμορίες να δέχονται ισχυρά χτυπήματα και ο λαός της υπαίθρου.παράνομες κομματικές οργανώσεις. Το αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας ήταν οι σταθμοί της Xωροφυλακής να πέφτουν ο ένας μετά τον άλλον. στη συνέχεια.

Στις 30 Αυγούστου οι αντάρτες θα επιτεθούν με επιτυχία. Η άνοιξη του 1946 θα περάσει με χτυπήματα των ανταρτών στους σταθμούς Xωροφυλακής. έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. Επίσης πετυχημένα χτυπήματα θα δοθούν στην Πυρσόγιαννη. μεταξύ άλλων. ήταν η μάχη της Δεσκάτης και η επιχείρηση στο . Λεπτοκαρυά. Κοκκινοπλός κλπ. που πραγματοποιούνται στο διάστημα αμέσως μετά το χτύπημα στο Λιτόχωρο και μέχρι την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου. Δερελί. Το βράδυ της ίδιας μέρας θα μπουν στην πόλη της Λάρισας και θα σκορπίσουν προπαγανδιστικό υλικό. στα υψώματα της Μαρμάριανης.Βο`ϊου να περάσει υπό αντάρτικο έλεγχο και να αποκτήσουν εδαφική συνοχή τα τμήματα των ανταρτών σε Γράμμο . Το Σεπτέμβρη αντάρτικα τμήματα της περιοχής Καστοριάς καταφέρνουν πετυχημένο χτύπημα σε λόχο στρατού στην Κοτύλη. ως ενδεικτικό στοιχείο του ξεδιπλώματος της αντάρτικης δραστηριότητας. Καρυά. Το γεγονός αυτό. Τον Ιούνη στην περιοχή Δερελιού θα εξοντωθούν από αντάρτικες ομάδες 65 συμμορίτες του Σούρλα. θα χτυπηθούν οι σταθμοί Xωροφυλακής στα Θεσσαλικά χωριά Πόρλια. Σημαντικές επιχειρήσεις μέσα στο Σεπτέμβρη του 1946. Στην περιοχή των Γρεβενών θα διαλυθούν δύο σταθμοί Xωροφυλακής με αποτέλεσμα οι υπόλοιποι έξι να συμπτυχθούν στα Γρεβενά. γιατί φανέρωνε ότι στις τάξεις του νεοσύστατου κυβερνητικού στρατού υπήρχαν ισχυρές δυνάμεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ Τον Αύγουστο χτυπιούνται με άριστα αποτελέσματα τμήματα του κυβερνητικού στρατού στον Πολύκαμπο και στη Μαρμάριανη.Βόιο . Επίσης. στο Πεντάλοφο και στο Σκαλοχώρι.Χάσια.Γρεβενά . Στις 5 Ιούλη στην Ποντοκερασιά του Κιλκίς οι αντάρτες καταφέρνουν να διαλύσουν ένα λόχο στρατού και 40 φαντάροι θα προσχωρήσουν στις γραμμές τους.επιχειρήσεις των αντάρτικων ομάδων. σε μηχανοκίνητο τμήμα στρατού που ερχόταν από την Αθήνα στη Λάρισα. Νεζερό. Θα αρκεστούμε στην καταγραφή ορισμένων μόνο. με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής Καστοριάς .

Επιχειρήσεις το χειμώνα 1946 . διότι όλη η περιοχή των Αντιχασίων ήταν ελεύθερη. Οι αντάρτες του αρχηγείου Χασίων με χτυπήματα σε ενέδρες και σε αιφνιδιαστικές κρούσεις ανάγκασαν τελικά τις εχθρικές δυνάμεις να διακόψουν. Επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού εκδηλώθηκαν και στην περιοχή του Γράμμου χωρίς αποτέλεσμα. Τελικά όμως οι αντάρτικες δυνάμεις κατόρθωσαν να βγουν απ' τον κλοιό και πέρασαν χωρίς απώλειες στα μετόπισθεν του εχθρού. Επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού Αξίζει επίσης να καταγράψουμε τις πιο σημαντικές από τις επιχειρήσεις που πραγματοποίησε αυτό το διάστημα ο κυβερνητικός στρατός.χωριό Ρητίνη Πιερίας. από Τρίκαλα προς Οξυά και από Γρεβενά προς Ανθρακιά. πλην της Δεσκάτης. κρατώντας το ύψωμα ΤΕΡΤΙΜΟ. με επιτυχία στις 21/9/1946. τις επιχειρήσεις τους. Κινήθηκαν από διάφορες κατευθύνσεις: Από Ελασσόνα προς Δεσκάτη. που την έλεγχε ο αντίπαλος. τις οποίες και περικύκλωσαν. Οι πολεμικές ενέργειες των ανταρτικών δυνάμεων της περιοχής Γράμμου ανάγκασαν τον κυβερνητικό στρατό να αποσύρει όλα τα εγκαταστημένα φυλάκιά του. Στις 26 . Με επιτυχία επίσης στέφθηκε και η επιχείρηση της Ρητίνης που πραγματοποιήθηκε από δυνάμεις του αρχηγείου Πιερίων και Β.47 Από το Νοέμβρη του 1946 ως και το Φλεβάρη του 1947 οι πολεμικές συγκρούσεις εντείνονται. Ολύμπου στις 30/9/46. Η μάχη δόθηκε.30/9/1946 τμήματα του κυβερνητικού στρατού ενήργησαν με σοβαρές δυνάμεις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις προς την περιοχή Χασίων. Η μάχη της Δεσκάτης ήταν ιδιαίτερης σπουδαιότητας για τους αντάρτες. Το Νοέμβρη μονάδες . Τον Ιούλη του `46 σοβαρές δυνάμεις στρατού επιχείρησαν την εξόντωση των δυνάμεων των ανταρτών στο Βίτσι. χωρίς αποτέλεσμα. με συνέπεια την εξασφάλιση μόνιμης ελεύθερης σύνδεσης της περιοχής του Γράμμου με την περιοχή Βίτσι.

Συνολικά έδωσε 7 μάχες στις βόρειες περιοχές της Ηπείρου. στον Ολυμπο 22 . με πετυχημένους ελιγμούς και μετακινήσεις τους έξω από τις περιοχές τους απέφευγαν τα χτυπήματα του εχθρού και ξαναγύριζαν πίσω. αντιμετώπισε τέσσερις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού (Στον Κίσσαβο στις 7 και 24/11/46. Πλούσια πολεμική δραστηριότητα αυτό το διάστημα είχε και το Αρχηγείο Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Επίσης διέλυσε τρεις σταθμούς Χωροφυλακής και αφόπλισε μοναρχοφασίστες σε 14 χωριά. στο ίδιο χρονικό διάστημα διέλυσε δύο σταθμούς Χωροφυλακής και αφόπλισε τους μοναρχοφασίστες 16 χωριών στα Τζουμέρκα. το Δεκέμβρη του '46 οι αντάρτες αντιμετώπισαν δυναμικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του . Κισσάβου με σκοπό την εξόντωση των αντίστοιχων ανταρτικών δυνάμεων. Το Αρχηγείο Ηπείρου. Διέλυσε επίσης τρεις σταθμούς Χωροφυλακής και έδωσε έξι μάχες διαρκείας.23/12/46 και στο Πήλιο 7/1/47). Διέλυσε 12 σταθμούς Χωροφυλακής. της 22ης και της 23ης Ταξιαρχίας και της Ορεινής Ταξιαρχίας ενήργησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στις περιοχές Πηλίου. αφόπλισε μοναρχοφασίστες σε 16 χωριά. Οι επιχειρήσεις αυτές αποκρούστηκαν με επιτυχία από τους αντάρτες. Τέλος. Μια γενική εικόνα της πολεμικής δραστηριότητας των ανταρτών αυτό το διάστημα έχει ως εξής: Το Αρχηγείο Ρούμελης από το Νοέμβρη του 1946 ως και το Φλεβάρη του 1947 διέλυσε έξι εχθρικές διλοχίες ή λόχους ενισχυμένους με χωροφύλακες και μοναρχοφασίστες συμμορίτες. Στα τέλη του 1946 σοβαρές δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού. Συνολικά έδωσε 28 μάχες και κρούσεις. Μαυροβουνίου. Στην Πελοπόννησο. αντιμετώπισε συνεχείς εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του εχθρού. Στο ίδιο χρονικό διάστημα το Αρχηγείο Περιοχής Θεσσαλίας διέλυσε επτά διλοχίες ή λόχους ενισχυμένους με συμμορίτες του Σούρλα. Οι αντάρτες.του κυβερνητικού στρατού ενήργησαν επιχειρήσεις στην ορεινή περιοχή του Σμόλικα. προκαλώντας πολλές απώλειες στον αντίπαλο.

Τον Ιούνη του '46 πραγματοποιείται το πρώτο βήμα συνένωσης των ανταρτικών δυνάμεων. εκτός των άλλων. . Μία από τις σημαντικές επιχειρήσεις του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο πραγματοποιήθηκε στις 12 προς 13 Φλεβάρη του 1947 όταν τμήματα ανταρτών απελευθέρωσαν στη Σπάρτη 176 φυλακισμένους αγωνιστές. κατέρριπτε το μύθο της αντίδρασης.εχθρού στις οποίες και αντεπεξήλθαν. Τέτοια Αρχηγεία Περιφερειών θα δημιουργηθούν στον Ολυμπο. συγκροτήθηκε προσωρινό Αρχηγείο. Οι ομάδες των καταδιωκόμενων συνενώνονται σε μεγαλύτερα τμήματα που ονομάζονται συγκροτήματα και έχουν δύναμη από 70 ως και 100 άνδρες. Στο τέλος του Γενάρη. λίγο αργότερα στον Εβρο κ. στα Πιέρια. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1946 Η κατάσταση του ΔΣΕ Διάρθρωση.κ. στο Γράμμο. Επίσης υπήρχε μια ομάδα ανταρτών στην Κορινθία και μία στα Καλάβρυτα. Τον Οκτώβρη του '46 η αντάρτικη δράση θα γνωρίσει ανάπτυξη στην Ηπειρο και τη Ρούμελη. Το Γενάρη του '47 υπήρχαν εκεί τρία συγκροτήματα ανταρτών: Το συγκρότημα του Πάρνωνα. Στο διάστημα του καλοκαιριού τα συγκροτήματα θα ενωθούν με τη σειρά τους κι έτσι θα δημιουργηθούν τα Αρχηγεία Περιφερειών. ύστερα από σύσκεψη στελεχών. ότι ο ΔΣΕ ήταν αποτέλεσμα της δραστηριότητας των γειτονικών λαϊκών δημοκρατιών σε βάρος της Ελλάδας. στα Χάσια. στον Κίσσαβο. δύναμη και ανάγκες Μέχρι τις αρχές καλοκαιριού του 1946 οι αντάρτες συγκροτούσαν μικρές ομάδες από καταδιωκόμενους αγωνιστές. το συγκρότημα του Ταϋγέτου και το συγκρότημα της Γορτυνίας.ο. Η επιχείρηση αυτή είχε ιδιαίτερη σπουδαιότητα γιατί. ασύνδετες μεταξύ τους.

Επίσης.Περιφερειακό Αρχηγείο . Η δύναμη.Αρχηγείο Περιοχής . στις 27/12 του ιδίου έτους με διαταγή του Γενικού Αρχηγείου ο αντάρτικος στρατός μετονομάστηκε σε Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ). η προοπτική και οι ανάγκες του ΔΣΕ Για τη δύναμη του ΔΣΕ το καλοκαίρι του '46. Στις 8/12/1946 στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας του Νοτίου Ολύμπου (πάνω από το χωριό Σπαρμός) εκδόθηκε πολυγραφημένο το πρώτο φύλλο της εφημερίδας "ΕΞΟΡΜΗΣΗ". Ρούσος στον Δημητρόφ τον Σεπτέμβρη του '46 (ολόκληρη η έκθεση: "Αρχείο ΚΚΕ . την προοπτική του και τις ανάγκες του. Επίσης συγκροτήθηκαν και τα τάγματα που διοικούνταν από τα Περιφερειακά Αρχηγεία. Μετά την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου. Στις αρχές Γενάρη του '47 το Συγκρότημα μετονομάστηκε σε λόχο. Μακεδονία 1) Χαλκιδική 250 2) Νιγρίτα . Ιωαννίδης και Π.Σέρρες 150 3) Κιλκίς 70 4) Πάικο . ο ανταρτικός στρατός θα πάρει σιγά . ενώ υπήρχαν και τάγματα που διοικούνταν απευθείας από τα Αρχηγεία Περιοχών.σιγά την εξής μορφή οργανωτικής συγκρότησης: Ομάδα μάχης Συγκρότημα .Καϊμακτσαλάν 350 . είναι ιδιαίτερα διαφωτιστική η έκθεση που παρέδωσαν οι Γ.Στις 28/10/46 οι ανταρτικές δυνάμεις συνενώνονται υπό ενιαία διοίκηση με τη δημιουργία του Γενικού Αρχηγείου των Ανταρτών. Κ383/Φ:20/33/1). Στο σχετικό παράρτημα της εκθέσεως αναφέρεται συγκεκριμένα: "ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Ι. που ήταν όργανο του Γενικού Αρχηγείου των ανταρτών.Γενικό Αρχηγείο.ΑΣΚΙ".

180 ΙΙ. Στερεά περίπου 150 V. Θεσσαλία 1) Νότιος Ολυμπος 300 2) Χάσια 400 3) Πίνδος (Θεσσαλική) 400 4) Πήλιο 50 5) Διάφορα συγκροτήματα 250 Σύνολο1.5) Βέρμιο 250 6) Πιερία .Καβάλα 60 10) Εβρος 150 Σύνολο2.400 ΙΙΙ. Πελοπόννησος περίπου 150 Σύνολο 450 Γενικό σύνολο 4030.Σινάτσικο 200 9) Δράμα . Ηπειρος περίπου 150 IV.Βόιο 350 8) Βίτσι .Ολυμπος 350 7) Πίνδος . .

000) είκοσι χιλιάδων πρέπει να έχουμε στη διάθεσή μας τα αναγκαία μέσα σε οπλισμό .Στερεά . β) ατομικά αυτόματα (Στεν Στάγκερ) και πυρομαχικά.τι δηλαδή χρειάζεται στη μορφή του αγώνα που κάνουμε σήμερα. Τα στοιχεία για την Ηπειρο .τρόφιμα .000) οκτώ χιλιάδες και αυτόματα οπλισμός για να πλαισιωθεί η .Σημ. Η προσπάθεια για την αυτοσυντήρησή τους (εισφορές του λαού) βρίσκει πιότερες δυσκολίες απ' ό. (Σήμερα με τους 4. Ο. Εχουν ανάγκη από: 1)αυτόματο οπλισμό.Ιματισμός Από τους (4. 4) Πίατ (μπαζούκας). Υπόδηση . κυρίως για τα ατομικά όπλα. Αποθέματα δεν έχουν. 2) χειροβομβίδες αμυντικές. 3) εκρηκτικά.000 άνδρες έχουμε ανεπάρκεια σε αυτόματα οπλισμό. Πολύ περισσότερο τώρα που αυξάνουν αριθμητικά συνεχώς. α) οπλοπολυβόλα.Πελοπόννησο είναι πριν από (2) δύο μήνες.φαρμακευτικό υλικό. Τροφή Μέχρι σήμερα τρέφονται με τα τρόφιμα που προσφέρει ο λαός. Οπλισμός: Μπορούμε να οπλίσουμε το πολύ (12.ιματισμό .000) δώδεκα χιλιάδες άνδρες με ατομικό οπλισμό και ελάχιστα αυτόματα.τι στην Κατοχή. Η προσπάθεια που γίνεται τώρα δε θα εξασφαλίσει ό.000) τέσσερις χιλιάδες οι περισσότεροι είναι ξυπόλυτοι και δεν έχουν γερά ρούχα.τι χρειάζονται για τους χειμερινούς μήνες που θα είναι δύσκολοι. Προοπτική μας Για να φτάσουμε μέχρι τον αριθμό των (20. Για τη Θεσσαλία (1) ενός μηνός περίπου Οπλισμός: Οι πιο πάνω άνδρες έχουν ελαφρό οπλισμό. Οι δυνατότητες που έχουμε είναι: 1. Συνεπώς χρειάζεται εντελώς νέος οπλισμός για τους υπόλοιπους (8. Τρέφονται όχι ικανοποιητικά.

000 III.000 8) Εκρηκτικά .δύναμη των (20.ιματισμός 1) Αρβυλα 10. Διατροφή: Δυνατότητες για μικρό μέρος διατροφής τους. 2.000 3) Χιτώνια 10. Τουλάχιστον τώρα. 3. Μας χρειάζονται αμέσως 1) Ομαδικοί όλμοι 15 2) Ατομικοί όλμοι 50 3) Πίατ (μπαζούκα) 50 4) Πολυβόλα 50 5) Οπλοπολυβόλα 150 6) Αυτόματα ατομικά 500 7) Χειροβομβίδες αμυντικές 10.000 5) Εσώρουχα 10.ιματισμός: Καμιά δυνατότητα.νάρκες II.000) είκοσι χιλιάδων με ανάλογα πυρομαχικά τους).000 2) Παντελόνια 10.000 4) Χλαίνες 10. Τρόφιμα . Υπόδηση . Υπόδηση .

στην 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.απ' όπου το πήραμε και το παρουσιάζουμε: .Τρόφιμα ή η αξία τους για (5. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Οπως έχουμε αναφέρει με άλλη ευκαιρία. επιδέσμους και βαμβάκι 2) Κινίνα . όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης. ο Ν. Το ντοκουμέντο αυτό ανεξαρτήτως του τι κριτική μπορεί να ασκήσει κανείς είναι σημαντικό.000) πέντε χιλιάδες άνδρες τουλάχιστον για τους πρώτους μήνες του χειμώνα. ένα πολύ σημαντικό μήνυμα. Το ντοκουμέντο αυτό βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Λίγες μέρες μετά. Πρόκειται για οδηγίες που αφορούν το χαρακτήρα και την προοπτική του ΔΣΕ και περιγράφουν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν έτσι ώστε ο Δημοκρατικός Στρατός να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στους σκοπούς της ύπαρξής του. Φανερώνει ότι οι στρατιωτικοί στόχοι που τέθηκαν το Σεπτέμβρη του '47. με την υιοθέτηση του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". από τις φράσεις λείπουν συχνά τα άρθρα.με αριθμό αρχειοθέτησης Κ147 Φ: 7/34/35 . Μ.ΑΣΚΙ" . Οι μεσότιτλοι που εμφανίζονται εδώ είναι του "Ριζοσπάστη" και μπήκαν για να βοηθήσουν τον αναγνώστη. ήδη είχαν τεθεί στη γενική τους μορφή από την άνοιξη του ιδίου έτους. IV. Ιωαννίδη θα απευθύνει στον αρχηγό του ΔΣΕ. Φαρμακευτικό υλικό 1) Γάζες. Οι οδηγίες στάλθηκαν στον αρχηγό του ΔΣΕ με ασύρματο και γι' αυτό το λόγο. Ζαχαριάδης πέρασε από την Ελλάδα στη Γιουγκοσλαβία παράνομα στις 6 Απρίλη του 1947. στις 17 Απρίλη. μαζί με τον Γ. Βαφειάδη. Το κείμενο είναι ενιαίο.αντεπρίνες 3) Ιώδιο 4) Χειρουργικά εργαλεία (στοιχειώδη)".

για το χαρακτήρα και τους στόχους του Δημοκρατικού Στρατού "Αριθ. Ζαχαριάδη και του Γ. Δεύτερο γιατί αποστολή ΔΣΕ είναι ν' αποκαταστήσει Ελλάδα λαϊκή Δημοκρατική εσωτερική τάξη και εθνική ανεξαρτησία. βρίσκεται επικεφαλής ΔΣΕ. τον Απρίλη του `47. Την απάντηση στο πρώτο ερώτημα δίνουν τα γεγονότα τόσο καιρό κατοχής όταν εθνική αντίσταση με ηγεσία ΕΑΜ . Πρώτο: Ο συσχετισμός δυνάμεων στη χώρα όσο και Βαλκάνια και Ευρώπη επιτρέπει στο ΔΣΕ να λύσει με επιτυχία τη βασική αποστολή του. Σε μια δύσκολη και υπεύθυνη στιγμή που το λαϊκό κίνημα περνά. 91 Μάρκον απολύτως εμπιστευτικόν Αρχίζω. Κεντρικά πολιτικοστρατιωτικά προβλήματα του ΔΣΕ Δύο είναι κεντρικά πολιτικοστρατιωτικά προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει η ανώτατη καθοδήγηση ΔΣΕ.Τι είναι και τι θέλει ο ΔΣΕ Οι απόρρητες οδηγίες του Ν. Βαφειάδη. Ιωαννίδη προς τον Μ. Καθοδήγηση ΔΣΕ ποτέ δεν πρέπει ξεχνά βασική αυτή αποστολή ΔΣΕ και κάθε ενέργεια πολιτική και στρατιωτική πρέπει υποτάσσει σ' αυτήν. Δεύτερο: Ποιο συγκεκριμένο δρόμο πολιτικά και στρατιωτικά πρέπει ν' ακολουθήσει ΔΣΕ για να τα βγάλει αποτελεσματικά πέρα στην αποστολή του. Στιγμή δύσκολη και υπεύθυνη πρώτο γιατί λαϊκό κίνημα χώρας έχει ν' αντιμετωπίσει Αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό που δίνει βοήθεια μοναρχοφασισμό.

ευρωπαϊκό. ηθική και υλική ενώ παράλληλα οι αντιθέσεις του ιμπεριαλισμού αυξάνουν. Ετσι η απάντηση στο πρώτο κεντρικό μας πρόβλημα είναι θετική.Πολιτικά ο ΔΣΕ σε δύο βασικά ζητήματα πρέπει παντού και πάντοτε να δείχνει έντονα πρόσωπό του και καθάρια γραμμή του. αδιάρρηκτο και πρωτοπόρο ένοπλο τμήμα λαού σε αδιάρρηκτη σύνδεση και ενότητα μαζί του μπορεί να λύσει με επιτυχία τη βασική του αποστολή. . και παγκόσμιο δημοκρατικό και σοσιαλιστικό κίνημα βρίσκει σ' αυτό σοβαρή υποστήριξη.συγκέντρωσε τεράστια πλειοψηφία λαού όσο και μεταδεκεμβριανή περίοδο οπότε ο μοναρχοφασισμός παρ' όλη βοήθεια ξένων δεν μπόρεσε συντρίψει λαϊκό δημοκρατικό κίνημα Ας μην ξεχνάμε ότι κίνημά μας σαν αναπόσπαστο κομμάτι απ' το βαλκανικό. Η ακτινοβολία τους στο λαό είναι αποφασιστική. Ο συσχετισμός των δυνάμεων τοπικά και γενικότερα δείχνει ότι ο ΔΣΕ. Αυτά αποτελούν την πολιτική του δύναμη. Εθνική ανεξαρτησία και Λαϊκή Δημοκρατία. Ο χαρακτήρας του ΔΣΕ ΕΝΑ . Δεύτερο πρόβλημα συγκεντρώνει μια σειρά γενικά πολιτικά και στρατιωτικά ζητήματα καθώς και θέματα με τρέχουσα επικαιρότητα και άμεση επιτακτικότητα.

ΤΕΣΣΕΡΑ . Ειδικότερα στρατιωτικά ζητήματα Περνάμε τώρα στα ειδικότερα στρατιωτικά ζητήματα: . εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τομέα. ΔΥΟ . Στις περιοχές αυτές η κρατική δημοκρατική διάρθρωση πρέπει να παίρνει συγκεκριμένη μορφή με βάση τις λαϊκές επιτροπές και ν' αντιμετωπίζονται άμεσα και συγκεκριμένα τα ζωτικά λαϊκά προβλήματα. Η ζωή και οργανικές ανάγκες κινήματος αναγκάζουν πάμε πάρα πέρα. ΤΡΙΑ . Εδώ πρώτη γραμμή προβάλει αγροτικό ζήτημα που πολιτική του σημασία είναι τεράστια και ο ΔΣΕ πρέπει να το λύσει σύμφωνα με πρόγραμμα Λαϊκής Δημοκρατίας και ανάλογα με συγκεκριμένες τοπικές συνθήκες.Ο ΔΣΕ πρωταγωνιστής για εθνική ελευθερία και ανεξαρτησία πρέπει να έχει ξεκαθαρισμένη γραμμή στις συγκεκριμένες εκδηλώσεις ξενικής επέμβασης με έντονη υπεράσπιση κυριαρχικών δικαιωμάτων λαού σύμφωνα με εθνική αξιοπρέπεια και απαραίτητη πολιτική ελαστικότητα κάθε φορά που πολιτική αναγκαιότητα επιβάλλει. οργάνωση νεολαίας και γυναίκας σύμφωνα με πρόγραμμα Λαϊκής Δημοκρατίας βασισμένης και σχετική πείρα κατοχής. πρώτα απ' όλα η απονομή λαϊκής δικαιοσύνης. ΔΣΕ πρέπει έχει συγκεκριμένο πρακτικό πρόγραμμα λαϊκοδημοκρατικής ανασυγκρότησης περιοχής που ελέγχει.Αποφασιστικό όπλο παραμένει για ΔΣΕ η πολιτική λαϊκής ενότητας και συμφιλίωσης που πρέπει στη ζωή και με έργα να εφαρμόζεται θετικά. Στον τομέα ανοικοδόμησης πρέπει γίνεται δουλιά όσο επιτρέπουν περιστάσεις έστω και περιορισμένα στο ελάχιστο. Λάθη και διαστρεβλώσεις εδώ θα μας δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες.Ολα ζητήματα σημείου ένα αποτελούν μόνο την αρχή. δημιουργικά. πλατιά.Στις περιοχές που ελέγχει ΔΣΕ τα ζητήματα αυτά πρέπει να βρίσκουν πρακτική έκφραση και λύση. φορολογική πολιτική.

Τις επιδιώξεις αυτές του εχθρού ο ΔΣΕ και η καθοδήγησή του πρέπει να δουν. Ετσι να τον αποκόψει απ' τα βασικά κέντρα εφοδιασμού και του δημιουργήσει σοβαρές δυσκολίες στη διατήρησή του σαν μαζικού και συγκεντρωτικά συγκροτημένου αξιόμαχου οργανισμού. Ο ΔΣΕ πρέπει δίπλα στη γενική πολιτική γραμμή να ξεκαθαρίσει και τα προβλήματα της στρατηγικής του έτσι που να εξυπηρετεί αποτελεσματικά τη γενική πολιτική επιδίωξη. Αυτό απαιτεί να καθοριστεί κατεύθυνση βασικής στρατηγικής επιδίωξης ΔΣΕ σήμερα. Ο εχθρός στηριζόμενος και εξωτερική βοήθεια για κύρια επιδίωξη σήμερα έχει: Να κρατεί και ελέγχει βασικά κέντρα και αρτηρίες χώρας μας.Θράκης Για να ματαιωθεί εχθρικό σχέδιο πρέπει ΔΣΕ προχωρήσει εκπλήρωση βασικού προορισμού του. που θα προκαθορίσει και τη συστηματοποίηση. μετατρέποντας . Γι' αυτό είναι καιρός ΔΣΕ απαλλαγεί από πρωτογονισμό. Απελευθέρωση Μακεδονίας . Παρατείνοντας κατάσταση σε μάκρος να τον ξεφτίσει και διαλύσει σαν υπολογίσιμη δύναμη. να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ολόκληρο και να προσαρμόσει και την πρακτική πολεμική δράση προς τον κύριο σκοπό. εμπειρισμό και το ανταρτίστικο πνεύμα. ενοποίηση και συγκέντρωση όλων επιμέρους προσπαθειών και επιδιώξεών του. Να περιορίσει ΔΣΕ μόνο σε ορεινές περιοχές.Σκοπός ΔΣΕ είναι απελευθερώσει Ελλάδα από ξενική κατοχή και μοναρχοφασισμό και εγκαθιδρύσει λαϊκό δημοκρατικό καθεστώς. να μελετήσουν για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.

σημερινό ανταρτοπόλεμο σε τακτικό πόλεμο με άμεση επιδίωξη τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής όχι μόνο σε ορεινές περιοχές. Η πραγματοποίηση ενός τέτοιου αντικειμενικού σκοπού είναι δυνατή κάτω από δύο προϋποθέσεις: Πρώτο: Το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ συνεχίζοντας αδιάκοπα και ακούραστα τη φθορά και αποσύνθεση των αντίπαλων δυνάμεων θα φέρει τη φθορά αυτή σε τέτοιο σημείο ώστε όταν δοθεί το χτύπημα για τη Θεσσαλονίκη η εξάντληση των εχθρικών δυνάμεων να έχει φτάσει στο ανώτατο σημείο και η δυνατότητα αντίπραξης να περιοριστεί στο ελάχιστο. Ετσι από αυτά τα πράγματα σήμερα βασική επιδίωξη ΔΣΕ είναι κατάληψη θεσσαλονίκης που θα φέρει αποφασιστική αλλαγή στην κατάσταση και θα λύσει βασικά όλο το πρόβλημά μας. Δεύτερο: Για να διεξαχθεί με επιτυχία τέτοια επιχείρηση πρέπει το Γεν. μα σε βασικές απ' την οικονομικοπολιτική σημασία τους περιφέρειες. να προετοιμάσει. εξασκήσει και εφοδιάσει τις εμπειροπόλεμες εφεδρικές δυνάμεις που θα μείνουν όξω απ' τις άλλες επιχειρήσεις και με βάση ένα καλά δουλεμένο επιτελικό σχέδιο θα διεξαγάγουν το αιφνιδιαστικό χτύπημα ενάντια στη Θεσσαλονίκη που βασικά πρέπει να κρίνει και την τύχη για όλη τη Θράκη . Είναι αυτονόητο ότι η μετατροπή σε τακτικό στρατό του σημερινού αντάρτικου και η ανάλογη πολεμική του δράση αφορά το ΔΣΕ που υπάρχει και δρα στις περιοχές της ενιαίας Ελεύθερης Ελλάδας. Τα γεγονότα δείχνουν ότι η περιφέρεια που για τον εχθρό αποτελεί το πιο αδύνατο και νευραλγικό σημείο και που για το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα συγκεντρώνει ευνοϊκές πολιτικοκοινωνικές προϋποθέσεις είναι η Μακεδονία και Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. Αρχ. Στις περιοχές που κατέχει ο εχθρός ο αγώνας διεξάγεται από αντάρτικες ομάδες για να εξασφαλίζεται η ευκινησία και ο ανταρτοπόλεμος.

και Μακεδονία ίσως και την Ηπειρο και θα απωθήσει το θέατρο επιχειρήσεων προς Θεσσαλία και Στερεά. . Δεύτερο: Το ΓΑ στηριζόμενο βασικά στις δικές του δυνάμεις να λύσει θαρραλέα με δίχτυ σχολών το πρόβλημα στελεχών. Πέμπτο: Να λύσει έτσι το ζήτημα του εφοδιασμού ώστε και τις ανάγκες να ικανοποιεί και να μη δημιουργεί οξείες αντιθέσεις με τον αγροτικό κυρίως πληθυσμό. προωθώντας αδίσταχτα κάθε αξία και ταλέντο χωρίς να επηρεάζεται από γραφειοκρατικούς τύπους. Τρίτο: Να λύσει το ζήτημα των εφεδρειών βασικά κάτω απ' το φως της προετοιμασίας του βασικού χτυπήματος κατά Θεσσαλονίκης. Η αντικειμενική εξέταση πραγματικότητας πείθει ότι για το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα και το ΔΣΕ υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για ν' αποβλέψουν σε τέτοιους αντικειμενικούς σκοπούς. Εκτο: Εξαιρετική σημασία έχει η οργάνωση του δικτύου πληροφοριών. Πρώτο: Ο ΔΣΕ και το ΓΑ πρέπει ν' αποχτήσουν επιτελικό επιστημονικό εγκέφαλο και το ΓΑ με άμεση ζωντανή επαφή να είναι πάντα εν γνώσει της κατά τόπο πραγματικής κατάστασης για να εξασφαλίζει ενότητα δράσης ΔΣΕ. Τέταρτο: Να αναπτύξει πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ ώστε να δώσει στον κάθε άνδρα πολιτική σαφήνεια και αυτοπεποίθηση. Επτά βασικές υποδείξεις Το πρωταρχικό είναι ο ΔΣΕ από σύνολο αντάρτικων ομάδων να δημιουργηθεί σε τακτικό στρατό. Μερικές υποδείξεις πάνω σ' αυτό.

και Διονύσης 17/4/47".Εβδομο: Το ΓΑ και την πολιτική ηγεσία του πρέπει σοβαρά να απασχολήσει η οργάνωση της διαβρωτικής δουλιάς στις γραμμές των ενόπλων δυνάμεων του εχθρού. Σημείωση "Ρ": "Ν. Γεια χαρά Ν. Θεωρήσαμε σκόπιμο να συγκεντρώσουμε στα παραπάνω την προσοχή σου που είναι βασικά για την ανάπτυξη και την επιτυχία του αγώνα μας. Αποφασιστικό σημείο εδώ η σωστή γραμμή ενότητας και συμφιλίωσης προς όλους τους άνδρες των ενόπλων δυνάμεων. Φυσικά πριν καταλήξετε σε συγκεκριμένες οριστικές αποφάσεις στα παραπάνω πρέπει να μας κρατάς ενήμερους για όλη την επεξεργασία των ζητημάτων αυτών και την αποκρυστάλλωση των αποφάσεών σας." είναι ο Ν.τι χρειάζεσαι να απευθύνεσαι χωρίς δισταγμό σε μας. Για ό. Εμείς κάνουμε ό.τι πρέπει για το ανώτατο δυνατό όριο του υλικού εφοδιασμού του ΔΣΕ. Ζαχαριάδης και "Διονύσης" ο Γ. H φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΝΟΙΞΗ . Ιωαννίδης. Τα παραπέρα ζητήματα εφαρμογής και δράσης είναι δικά σου και δικά σας.ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1947 Αποτυχαίνουν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού .

Σκοπός των επιχειρήσεων. που ανταποκρίνονταν μόνο στον ταχτικό πόλεμο και όχι στον ανταρτοπόλεμο. Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Ο αντισυμμοριακός αγώνας 1945 . έτσι. 222. απεδείχθη ότι ο καθορισθείς σκοπός. γράφει: "Εκ των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Ο στρατηγός Δ. Οι διοικήσεις του κυβερνητικού στρατού επέμεναν σε μεθόδους μάχης. γιατί ήταν στρατός χωρίς ιδανικά. . που άρχισαν με την προσωπική επίβλεψη του στρατιωτικού συμβούλου της αμερικανικής πρεσβείας. με αποτέλεσμα να δέχονται αιφνιδιαστικά χτυπήματα από το ΔΣΕ και να ανατρέπονται τα μερικότερα σχέδιά τους. και. Σνέκεμπεργκ. Ο κυβερνητικός στρατός απέτυχε βασικά στους σκοπούς του. τον Ολυμπο.1949". τα Αντιχάσια. ώστε να επιτευχθεί έτσι η τμηματική εξόντωσή τους. τον Κόζιακα. τα Πιέρια και το Γράμμο. με βάση το σχέδιο "Τέρμινους" στη Ρούμελη και σε συνέχεια στ' Αγραφα. σελ. όμως. η συντριβή του συμμοριτισμού. υπήρξε ανώτερος των δυνάμεων του στρατού". Ο σκοπός. τα Τζουμέρκα. τα Χάσια. δεύτερον. ο εγκλωβισμός των τμημάτων του ΔΣΕ κατά περιοχές και ο εξαναγκασμός τους σε άτακτη φυγή. για να δοθεί. αυτός δεν επιτεύχθηκε. ήταν: Πρώτον. άρχισαν οι πρώτες μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού. χωρίς συνοχή κατά την απόπειρα διαφυγής τους. με αποτέλεσμα να διαλυθούν τα αρχηγεία. το σπρώξιμο τμημάτων του ΔΣΕ στους χώρους των γειτονικών Λαϊκών Δημοκρατιών. η δυνατότητα στη λεγόμενη Βαλκανική Επιτροπή να "διαπιστώσει την έξωθεν ενίσχυση". στρατός που δεν είχε διάθεση να πολεμήσει ενάντια στο λαό για λογαριασμό της ντόπιας και ξένης πλουτοκρατικής ολιγαρχίας. αν και προκλήθηκαν σοβαρές απώλειες στις δυνάμεις του ΔΣΕ στον Κόζιακα και τα Τζουμέρκα.Την άνοιξη του 1947.

Τα αποφασιστικά ταύτα αποτελέσματα δεν επιβάλλουσι μόνον στρατιωτικοί λόγοι. Πολιτικές παρενέργειες της αποτυχίας Η αποτυχία των "εκκαθαριστικών" επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού ενάντια στο ΔΣΕ ανησύχησε σοβαρά τους Αμερικάνους ιμπεριαλιστές. Μάξιμου. το επαναλαμβάνω εντός του Νοεμβρίου. προς τους διοικητές Σωμάτων Στρατού και Μεραρχιών που τους λέει: ". όχι μόνο δε συντρίφτηκε. που είχαν αναλάβει τα ηνία στην Ελλάδα. Ο ανασχηματισμός αυτός πραγματοποιήθηκε στις 7 του Σεπτέμβρη 1947. την Τριχωνίδα. τα τμήματά του. Ανέπτυξε τη δράση του στην Πελοπόννησο.Ο ΔΣΕ. Ο ΔΣΕ. Σοφούλη.. διείσδυσαν σε νέες περιοχές. αρχηγού του Κόμματος των Φιλελευθέρων. όχι μονάχα δε διαλύθηκε. αφού μάτωσαν γερά τον κυβερνητικό στρατό κατά περιοχές..Είναι βέβαιον και πρέπει να το ομολογήσωμεν ότι δεν επετύχαμεν μέχρι σήμερον τι το συντριπτικό. Κ. που δε δρούσε προηγούμενα. Αύξησε γενικά τη δύναμή του κατά 50%. αντίθετα. τη Ναυπακτία. αλλά. Δυσαρεστημένοι από την κυβέρνηση του Δ. στη Μακεδονία και τη Θράκη. απέδειξε ότι υπάρχει και δρα και σε περιοχές.47 άκρως απόρρητο διαταγή του. και είναι απόλυτος ανάγκη εντός του Νοεμβρίου. τη Δωρίδα και την Παρνασίδα. αντίθετα.. Βεντήρης στην 1098/41/3 . . με την ορκωμοσία της κυβέρνησης του γηραιού Θ. Σοφούλη και τη συμμετοχή σ' αυτήν. προσανατολίστηκαν στο σχηματισμό διευρυμένης κυβέρνησης. αλλά και πολιτικοί τοιούτοι".11 . με τη συμμετοχή και του Θ.. που ουσιαστικά εξέφραζε το Λαϊκό Κόμμα. Τη στρατιωτική αποτυχία της εκστρατείας του 1947 την ομολογεί και ο αρχηγός του ΓΕΣ. αλλά. όπως στην Ηπειρο. 10 Φιλελευθέρων και 14 Λαϊκών. να επιτευχθούν συντριπτικά αποτελέσματα. ενάντια σε στρατιωτικούς στόχους και αστικά κέντρα.

για τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του 1947 .Η κυβέρνηση Σοφούλη. διακήρυξε ότι θα ακολουθήσει πολιτική "κατευνασμού". "Θα 'πρεπε να ήσουν ατσάλινος για ν' αντέξεις" Η προσωπική μαρτυρία ενός αγωνιστή του ΔΣΕ. Το ΚΚΕ ξεσκέπασε την πολιτική δημαγωγία της κυβέρνησης Σοφούλη και δήλωσε ότι μια πραγματική πολιτική κατευνασμού έπρεπε να συνοδεύεται από γενική πολιτική αμνηστία και το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης.". μέσα σε ένα μήνα από τη δημοσίευση του νόμου.. πιστεύοντας ότι ήταν δυνατό να εξαπατήσει το λαό και να συσπειρώσει ευρύτερες δυνάμεις στον αγώνα ενάντια στο ΚΚΕ και το ΔΣΕ. και αφοπλισθώσιν. Πρότεινε στη Βουλή την ψήφιση νόμου. που θα διεξήγαγε ελεύθερες και ανόθευτες εκλογές για την εξασφάλιση ομαλής δημοκρατικής πορείας. Η παραπλανητική επιχείρηση απέτυχε και η κυβέρνηση Σοφούλη επανέλαβε τις εκτελέσεις... στρατιωτικήν ή αστυνομικής αρχήν. Στις 13 του Οκτώβρη 1947 τέθηκε σε ισχύ και στην Αθήνα ο νόμος για τα μέτρα έκτακτης ανάγκης και άρχισαν να λειτουργούν και στην περιοχή της τα έκτακτα στρατοδικεία. "αυτοβούλως εις την πλησιεστέραν δικαστική. Στις 18 του Οκτώβρη η κυβέρνηση έκλεισε τις εφημερίδες "Ριζοσπάστης" και "Ελεύθερη Ελλάδα". με τον οποίο χορηγούσε αμνηστία σε όσους από τους αρχηγούς και μαχητές του ΔΣΕ παρουσιαστούν. που τις είχε αναστείλει προσωρινά και προχώρησε σε νέα τρομοκρατικά και αντιλαϊκά μέτρα.. Στις 17 του Οκτώβρη στη Θεσσαλονίκη έγιναν 11 εκτελέσεις.

Τα υψώματα του χωριού. τη νύχτα της 12ης προς 13η Μάη. δούλευε το "τηλέφωνο". Γι' αυτό. σκοτάδι όπως ήταν. όμως. κάτω από τη μύτη τους. ύστερα από κοπιαστικές ολονύχτιες πορείες. που είχε συλλέξει η διοίκηση του τάγματος. ενταγμένο στη δύναμη του Αρχηγείου Χασίων. Το ταχύτερο δυνατό έπρεπε να αλλάξουμε θέσεις και να ελιχθούμε προς βορράν. κάπου πιάναμε θέσεις το πρωί. Ξεγλιστράμε. Οταν κοβόταν η φάλαγγα. Θυμάμαι τη νύχτα. τα κατείχε μια διλοχία στρατού. Από πληροφορίες. λουφάζοντας όλη μέρα. Το τάγμα του ΔΣΕ με διοικητή τον Ρούνη Ηλία (Μπαρμπαλιά). το τάγμα κινείται προς δυσμάς και τα ξημερώματα της 13ης Μάη μας βρίσκει στις ράχες Γεωργίτσας. χωρίς να μας αντιληφθούν και μας ξημερώνει στο βουνό Ορλιακα. Νικολάου. Επρεπε. είχε θέσεις στα υψώματα Αγ. Αγιόφυλου Καλαμπάκας. Μόλις βράδιασε ξεκινάμε πάλι για πορεία. να αλλάζουμε συνέχεια θέσεις. έπρεπε χαμηλόφωνα να φωνάζουμε ο ένας τον άλλον: Κόπηκε η φάλαγγα. καλοκάγαθος και πράος. δασάρχη Σιάτιστας. Ο ταγματάρχης μας. γιατί η παραμονή μας σ' ένα μέρος θα εγκυμονούσε κινδύνους να κυκλωθούμε. Εκεί λουφάξαμε όλη μέρα καλυμμένοι μέσα στο πυκνό δάσος.Ηταν Μάης του 1947. ο κυβερνητικός στρατός προετοιμαζόταν για εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ενάντια στα τμήματα των ανταρτών. ο ένας μετά τον άλλο μεταδίδαμε τις εντολές της διοίκησης. έπρεπε να περάσουμε έξω από το χωριό Κηπουριό Γρεβενών. για να συνδεθούμε. Για το σκοπό αυτό. με δέος φώναζε: "Να μην ακούω .

Θα 'πρεπε να ήσουν ατσάλινος για ν' αντέξεις. σκαρφαλώναμε τα χαράματα στους πρόποδες του Μπούρινου. αϋπνία. Απέναντί μας. πείνα. Κούραση. αν και δώσαμε μια μάχη. δε μας βάλανε με τίποτε και μόνο αργά το μεσημέρι έριξαν ορισμένες τουφεκιές.Μπούρινο. Ασφαλείς μεν από τον εχθρό. Και όμως.Κοζάνης. τρεξίματα. φαίνεται η Σιάτιστα. μέσα σε μια νύχτα και κάτω από τη μύτη του εχθρού. Ο Ιούνιος μας βρίσκει στη θέση Κοκκινόβρυση Πιερρίων. ήταν ο δημόσιος δρόμος Κοζάνης θεσσαλονίκης. σε υψόμετρο 1. Θυμάμαι τη διαδρομή Γέρμα . εξαντλημένοι όμως από την πείνα και την κούραση. Ξεγλιστράμε αθόρυβα τη δημοσιά και .αυτή την απαίσια φράση". οι μαχητές άντεξαν. Στα Βέντζια την περάσαμε καλά. Προς έκπληξη όλων μας. Το κρύο εδώ ήταν τσουχτερό. η πραγματικότητα ήταν σκληρή. Θα 'πρεπε να την κάνουμε. με συνεχή τρεχάματα.300 μ. που ήταν ο προορισμός μας. για το Καϊμακτσαλάν (όρος Βόρας). Μέσα από τη δημοσιά. στο χωριό Παλαιόκαστρο. Στο χωριό Κνίδη εφοδιαστήκαμε με τρόφιμα. Επόμενο εμπόδιο μπροστά μας. αναγκαστήκαμε όλοι να φορέσουμε τις χλαίνες. ατέλειωτες πορείες Ομως. Σκληρές. Καστοριάς . κατάμουτρα.

Μας ξημέρωσε στο χωριό Κερασιά. φορτωμένες με κεράσια. Κατά το μεσημέρι. σαν γίδια. ναυάγησαν οικτρά. Η διαταγή. Το καζάνι ήταν μπακιρένιο και . ούτε που θα μπορούσαν να το σκεφτούν. Οι προσδοκίες ορισμένων. χάρις στο υψηλό ηθικό των ανταρτών. Καμιά κίνηση. για να περάσουμε τα στενά και να βγούμε στους πρόποδες του Καϊμακτσαλάν. όπως ήμασταν. όμως. Ξαπλωμένοι. πατριώτης μου. Ονομα και πράγμα! Ενα μικρό οροπέδιο ήταν κατάφυτο από κερασιές. κάπου βρήκαν μια αποθήκη με καλαμποκίσιο αλεύρι . μια διλοχία στρατού κινείται κατά πάνω μας. ν' ανεβούμε στο βουνό για ανεφοδιασμό κλπ. μέσα στους θάμνους από πουρνάρια και πυξάρι. φαινόταν η πανοραμική Βέροια. χώθηκε μέσα στο καζάνι και έξυνε με το κουτάλι το τσικνωμένο κουρκούτι. Αψηφώντας τον κίνδυνο φάγαμε με την ψυχή μας.μας έδωσαν σ' όλους από λίγο. αλλά περάσαμε σχετικά εύκολα και χωρίς απώλειες. που μας έδωσαν (έτσι λέγαμε το κουρκούτι από καλαμποκάλευρο). Εκεί που βρισκόμασταν. ότι εκεί θα βρίσκαμε όσα χρειαζόμασταν. όμως. μας έπιασε όλους μια ανυπόφορη φαγούρα. Κοκκίνισε όλο το δέρμα μας. Θεονήστικοι. Η παραμικρότερη κίνηση θα 'ταν μοιραία. Απέναντί μας. Κάτω από μας ήταν το Μουχαρέμ Χάνι. όπως ήμασταν μέσα στα πουρνάρια. Περνώντας μπροστά από το μάγειρα. ήταν ρητή: "Φάτε το έτσι με αλάτι. ούτε νερό. ένας ξερακιανός και ψηλός αντάρτης. Το πρωί της άλλης μέρας πιάσαμε το Βέρμιο. Μόλις βράδιασε κάναμε γιουρούσι. Τα υψώματα και η σιδηροδρομική γραμμή φυλάγονταν από το στρατό. Παθαίνουν μια πανωλεθρία και φεύγουν εγκαταλείποντας ακόμη και τις χλαίνες τους στο πεδίο της μάχης.χωνεμένο. μας έβαζε μια κουτάλα κουρκούτι. μ' ένα αλευροτέντωμα. μύριζε και πίκριζε κι όλας . Πέσαμε σε ενέδρα. Την πρώτη γεύση την πήραμε. Εκεί μας περίμεναν. Επρεπε.κάπου εκεί στους πρόποδες του Βέρμιου κυριολεκτικά πλακώσαμε όλη μέρα. Οταν τέλειωσαν όλοι. φαινόμαστε". για την τύχη μας. Φωτιά γιοκ.

Γράμμου. πολιτισμένο χωριό την εποχή εκείνη. Η ανασύνταξη Στα μέσα Ιούλη 1947. Επρεπε να βρουν διέξοδο.κάθε σύγκρουσης με τον εχθρό.αγάνωτο και υπήρχε φόβος να δηλητηριαστεί. Δεκαπέντε μέρες καθίσαμε εκεί. Αποφασίζουν να περάσουμε στο Νυμφαίο. έφαγαν πολύ και με λαιμαργία και τους έπιασε κόψιμο. Για το σκοπό αυτό έγινε ανεφοδιασμός. Σπύρος Πετρίτης κ. Οπως ήταν. Κικίτσας. Γιαννούλης. Λασάνης. να κάνουμε έναν δυναμικό ελιγμό προς Ζαγοροχώρια. οι άνδρες μου βρήκαν τομάρια από πρόβατα. Ενώθηκαν εκεί το αρχηγείο Χασίων και το αρχηγείο Βο`ϊου . Μάταια. Υψηλάντης. . μας βρίσκει συγκεντρωμένους δέκα τάγματα του ΔΣΕ στο Λυκοκρέμασμα. Λιάκος. θυμάμαι. Σκοτίδας. όλο το προηγούμενο διάστημα. ένα γεροδεμένο παλικάρι και του λέει: Μπαρμπαλιά. Φρικιαστικά πράγματα. Τρόμαξε ο διοικητής. Μια μέρα έρχεται στον ταγματάρχη Μπαρμπαλιά. μια τοποθεσία κοντά στη Ζούζουλη Κόνιτσας. Είχαμε και απώλειες όταν διασχίζαμε τον κάμπο της Φλώρινας. Από κοινού σχεδιάζεται. σε ελιγμούς και αποφυγή . μας δέχτηκε φιλόξενα και μας έδωσε τρόφιμα. αρχηγοί Αρχηγείων βρίσκονταν εκεί. σε συνέχεια. Παπαδημητρίου. για πρώτη φορά. οι αντάρτες πεινασμένοι και εξαντλημένοι. με αρκετά τρόφιμα από τα χωριά Αχλάδια και Σκοπιά. η δύναμη του ΔΣΕ μπροστά στον εχθρό. Πέφτουν κάτω από τον κοιλόπονο. ήμασταν υποχρεωμένοι σε νυχτερινές πορείες. ο λοχαγός Γιάννης. μα την πείνα που τραβήξαμε θα τη θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή. Ως τώρα.όσο το δυνατό . τα 'ψησαν και τα 'φαγαν. Το Νυμφαίο. Εδώ θα δοκιμάζονταν. καθώς και το όμορφο Σκλήρθο.ά. όμορφο ορεινό χωριό. Ολο το επιτελείο του ΔΣΕ. ο λοχαγός Φιλίκου προσπαθούσε να τον βγάλει από μέσα. Χείμαρρος. όμως.

απλώς μαρτυρούσαν ότι ο κόσμος είχε φύγει.. Δύο βαριά πυροβόλα του εχθρού πιάνονται από τους αντάρτες και καταστρέφονται. ο Παπανικόλας.. να ελιχθούμε προς τα Ζαγοροχώρια. Το ηθικό των ανταρτών ήταν υψηλό. Περνώντας τη γέφυρα. που κυλούσε ήσυχα τα νερά του.. Βρίσκουμε κάτι καλύβια και βλέπω μια βρύση. Ο . Μια σκέτη ψυχρολουσία. Μπορεί να κατάπια και κανένα βατραχάκι. πίνω. Κυριολεκτικά κοιμούμασταν όρθιοι.. Μετά την ολοήμερη μάχη. Η βρύση ήταν βουλωμένη μ' ένα ξύλο.Η αντιπαράθεση αποφασίστηκε να γίνει στα υψώματα έξω από την Κόνιτσα. καθώς βάδιζα με κλειστά μάτια. Και οι Διεθνείς Ταξιαρχίες. Δεν έφθασε όμως το νερό για όλους. περνάμε πάνω από μια πέτρινη. πήραμε την ανηφόρα. Ολοι μας. Ξεκινάμε από το Λυκοκρέμασμα νύχτα. περιμέναμε πότε θα φθάσουμε στο ποτάμι. μας την έλυσε την άλλη μέρα στο χωριό Κήπος. παρ' όλες τις κακουχίες και ύστερα απ' αυτές τις επιτυχίες αναπτερώθηκε πιο πολύ. Στη γέφυρα του Μπουραζάνι. Αυτή την απορία. που αντάρτες του ΔΣΕ.τι έπρεπε για ν' ανοίξουν τα μάτια μου. με λύπη που δεν μπορέσαμε να πιούμε μια στάλα νερό. τα τμήματά μας είχαν σημαντικές επιτυχίες. βλέποντας κάτω το ποτάμι. Βαδίζαμε κατάκοποι και άυπνοι. αντιπαρατάσσονταν σε μάχη.. Ηταν η πρώτη φορά. να πιούμε λίγο νεράκι. Φθάσαμε στο χωριό και το τάγμα έπιασε γύρω θέσεις. Σ' ένα αρδευτικό αυλάκι. τα σπίτια άθικτα. ήμασταν κυρίαρχοι της κατάστασης. έπρεπε τη νύχτα. Το πρωί ήμασταν όλοι σε θέση μάχης. μέχρι και τη γέφυρα Μπουραζάνι. καμπουρωτή γέφυρα. βάζω το στόμα μου στη σωλήνα και πίνω.. όταν πλησιάζοντας εκεί. ό. κατά μέτωπο. Την άλλη μέρα. Τα αεροπλάνα όλη μέρα μυδραλιοβολούν αδιάκοπα. Κάτω βλέπαμε τον Σαραντάπορο. Και τι απογοήτευση. Το βγάζω. με τις κυβερνητικές δυνάμεις και διεξάχθηκε με επιτυχία. έπεσα μέσα. στα Ζαγοροχώρια. Ολα τα χωριά έρημα. Νάσου βγαίνει από την εκκλησία ο παπάς.

Στον πόλεμο η φήμη μεγαλοποιεί τα πάντα.Όλα για τη νίκη Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και οι αποφάσεις της . δολοφόνους. τον πιάνει από το χέρι και φιλώντας τον του λέει: "Καλημέρα αφέντη". πως έφθασαν Διεθνείς Ταξιαρχίες και γι' αυτό ο κόσμος. Ο παπάς τα 'χασε. άλλαξε η τακτική το ΔΣΕ.ταγματάρχης μας. εγκληματίες. Νίκος ΝΤΑΜΠΙΚΗΣ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 1947 Όλοι στ' άρματα . η μάχη της Κόνιτσας και άλλες μικρότερες μάχες σ' όλη την Ελλάδα. τρομοκρατημένος. Μπροστά προμηνύονταν σκληρή και άνιση αναμέτρηση. Αυτός περίμενε .. με μια σχετική ανάπαυλα το χειμώνα του 1947-48. όπου κι αυτά εκκενώνονται. Δόθηκαν μάχες στα υψώματα του Μετσόβου. Τι είχε συμβεί στην πραγματικότητα.. ακούγοντας ξένη διάλεκτο. για να ακολουθήσει το καλοκαίρι του 1948. που ακολούθησε. Υστερα απ' αυτόν τον ελιγμό και τις επιτυχίες που είχε. Το φθινόπωρο του 1947. από την περιοχή των σλαβομακεδονικών χωριών και μιλούσαν τη μητρική τους γλώσσα. Αρχισε η ανοιχτή αντιπαράθεση και η κατά μέτωπο σύγκρουση με τον εχθρό. πλησιάζει τον παπά. Επειδή στα τμήματά μας έφθασαν νέες δυνάμεις.πως θα συναντούσε ανθρώπους άγριους.. ότι διαδόθηκε η φήμη. η εποποιία του θρυλικού Γράμμου.όπως θα του είχανε ψάλλει . ήταν θερμό και πολύ μαχητικό. Πήρε θάρρος από την υποδοχή που του κάναμε και άρχισε να μας λέει.. με τα επακόλουθά της. κλπ. νόμισαν ότι είναι Διεθνείς Ταξιαρχίες. απλός και σεμνός αγωνιστής. εγκατέλειψε τα χωριά και έφυγε για τα Γιάννινα.

των συλλήψεων. Επίσης είχε αρκετά οργανωθεί το αστικό κράτος και τα όργανα καταστολής του. αφού οι αποφάσεις του. Η αμερικάνικη επέμβαση επέφερε δραστική αλλαγή στο συσχετισμό δυνάμεων. Είχε εκκαθαριστεί σε μεγάλο βαθμό από κομμουνιστές. σε σχέση με το χρόνο που λήφθηκαν. αφαιρώντας από τον ΔΣΕ κρίσιμους κρίκους τροφοδότησης και εφεδρειών. των φυλακίσεων και εκτοπίσεων. ο στρατός. αν και δεν έγινε κατορθωτός ο αντικειμενικός στόχος της διάλυσης του ΔΣΕ. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι τον Σεπτέμβρη του 1947 είχαν συντελεστεί σημαντικές αλλαγές στη χώρα. με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. του ΔΣΕ και του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. κρίθηκαν ανεδαφικές και συνεπώς αντικειμενικά ανεφάρμοστες. που συνήλθε το Σεπτέμβρη του 1947. μέσω της τρομοκρατίας.000 υπολογίζονται οι ξεσπιτωμένοι κάτοικοι της υπαίθρου που οδηγήθηκαν βίαια στα αστικά κέντρα). εντούτοις άδειασαν σε μεγάλο βαθμό την ύπαιθρο (σε 800. των μαζικών διώξεων. που τώρα πια έγερνε αισθητά υπέρ του αντιπάλου. Πρόκειται για την Ολομέλεια που επικύρωσε τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στην ένοπλη δράση. Τέλος. που πραγματοποίησε ο αστικός στρατός από τον Μάρτη ως τον Ιούλη του '47. Πρόκειται όμως και για το κομματικό Σώμα που απασχόλησε πολύ στη συνέχεια το ΚΚΕ. σε βάρος του ΚΚΕ. η αστυνομία και είχε χτυπηθεί το λαϊκό κίνημα. Η μετατόπιση αυτή είχε ήδη αρχίσει να πραγματοποιείται από την Ανοιξη του '47. αριστερούς και δημοκράτες ο κρατικός μηχανισμός.Ένα από τα πιο σημαντικά και πιο πολυσυζητημένα Σώματα του ΚΚΕ στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου είναι η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος. .

τα μέλη της ΚΕ που προαναφέραμε . ο Λ. Ζαχαριάδης. Ο τρόπος σύγκλησης και η σύνθεση της Ολομέλειας Οι εργασίες της 3ης Ολομέλειας Στη φωτογραφία εικονίζεται ένα από τα πρώτα στοιχεία όλμου του ΔΣΕ. ο Γ. σε μια μάχη στη γέφυρα της Νεάπολης πραγματοποιήθηκαν σε δύο τμήματα. ο Μ. Αντίθετα. Ιωαννίδης. ως αξιωματικός του ΔΣΕ. με τη συμμετοχή μελών της ΚΕ που βρίσκονταν στο εξωτερικό και στο βουνό. η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων του λαϊκού κινήματος και η υποτίμηση του αντιπάλου. Στο τμήμα αυτό (που ονομάστηκε κλιμάκιο Ελεύθερης Ελλάδας) πήραν μέρος: Ο Ν. Στις 12 Σεπτέμβρη. Στρίγκος. Ο όλμος είχε κρυφτεί ύστερα από τη συμφωνία της Βάρκιζας .Αυτές οι αλλαγές δε λήφθηκαν υπόψη από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του κόμματος. Βαφειάδης. Ρούσος και ο Γ. αν και ορισμένες μαρτυρίες που έχουμε υπόψη μας κάνουν λόγο για την Αλβανία).από τον Γιώργο Γαλάνη (στη φωτογραφία καθιστός. στις 11 και 12 Σεπτέμβρη του 1947. κρατά το τηλέμετρο). ο Π. Ερυθριάδης. στις εργασίες της επικράτησε ο ενθουσιασμός. Το ένα τμήμα συνήλθε στο εξωτερικό (κατά πάσα πιθανότητα στη Γιουγκοσλαβία. που σκοτώθηκε το 1948 στο Σινιάτικο.

συμμετείχαν επίσης οι: Στ. χωρίς να καταγραφεί από τα στοιχεία που έχουμε καμιά διαφωνία. όπου επίσης εγκρίθηκαν ομόφωνα . Ν. Οι ημερομηνίες. το επονομαζόμενο σχέδιο "Λίμνες". Γ. Παπαγιάννης. Σωτήρης Σουκαράς και Αχιλλέας Μπλάνας. Στη συνέχεια οι αποφάσεις αυτές στάλθηκαν στην Αθήνα. Θράκης και Λασσάνης. Γι' αυτές τις αποφάσεις ενημερώθηκαν και τα υπόλοιπα μέλη της ΚΕ που δεν πήραν μέρος στη συνεδρίαση του ενός ή του άλλου τμήματος. Οι εργασίες της Ολομέλειας . που δόθηκαν τότε στη δημοσιότητα. όσον αφορά τον προσανατολισμό που έδινε η Ολομέλεια στο Κόμμα. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας. Το άλλο τμήμα της ΚΕ συνήλθε στην Αθήνα. Πήραν μέρος τα εξής μέλη της ΚΕ: Στέργιος Αναστασιάδης. εκτός των μελών της ΚΕ. το προβάδισμα. διοικητής του ΔΣΕ Δ. Και τα δύο αυτά τμήματα της ΚΕ ήταν ισότιμα. Κώστας Καραγιώργης. Χρύσα Χατζηβασιλείου. ότι η Ολομέλεια συνήλθε στο διάστημα 12 . στην πράξη. λόγω και του χαρακτήρα των αποφάσεων που πάρθηκαν.15 Σεπτέμβρη ήταν οπωσδήποτε παραπλανητικές και εξυπηρετούσαν συνωμοτικούς σκοπούς. αν και το πρώτο (των μελών που βρίσκονταν στο εξωτερικό και στο βουνό) αντικειμενικά είχε. Κικίτσας. Μήτσος Βλαντάς. Παναγιώτης Μαυρομάτης. επιτελάρχης του ΔΣΕ. Συγκεκριμένα. Κανακαρίδης.με ορισμένες παρατηρήσεις σε δευτερεύοντα ζητήματα . Στη στρατιωτικοπολιτική αυτή σύσκεψη.από το τμήμα των μελών της ΚΕ που συνεδρίασαν εκεί.μέλη του Κόμματος. το τμήμα αυτό των μελών της ΚΕ συζήτησε και κατέληξε ομόφωνα σε μια σειρά αποφάσεις.συνεδρίασαν από κοινού με στρατιωτικά στελέχη του ΔΣΕ . στις 27 Σεπτέμβρη 1947 με τη συμμετοχή μελών της που βρίσκονταν εκεί. διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. όπου συζήτησαν και κατέληξαν στο στρατιωτικό σχέδιο δράσης του Δημοκρατικού Στρατού.

μετά τη σύλληψη του Μ. Παρτσαλίδη. Για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. πήρε μια σειρά οργανωτικά μέτρα για την εκπλήρωση των στόχων που έμπαιναν μπροστά στο Κόμμα.Στη συνεδρίαση του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας έγιναν δύο εισηγήσεις. Τέλος. Το κλιμάκιο αυτό κατέληξε στις εξής αποφάσεις: Ενέκρινε πολιτική απόφαση. Για τη στρατιωτική κατάσταση και τα άμεσα καθήκοντα του ΔΣΕ εισήγηση έκανε ο Μ. για τους λεγόμενους δηλωσίες. το στρατιωτικό σχέδιο επιχειρήσεων του ΔΣΕ γνωστό με την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες". Το κλιμάκιο της Αθήνας δεν πήρε καμιά ξεχωριστή απόφαση. Στη συνεδρίαση του κλιμακίου της Αθήνας εισήγηση έκανε ο Στέργιος Αναστασιάδης. Η εισήγηση του Στ. καθώς και απόφαση. Αναστασιάδη ουσιαστικά στηρίχτηκε στο υλικό που είχε σταλεί από τη συνεδρίαση του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας. με τη μόνη διαφορά ότι αποφάσισε πως έπρεπε να αλλάξει το εδάφιο της πολιτικής απόφασης . την πορεία του λαϊκοαπελευθερωτικού αγώνα και τα καθήκοντα του Κόμματος εισήγηση έκανε ο Ν. με την προσθήκη ορισμένων ζητημάτων που προέκυπταν από την κομματική δουλιά στην Αθήνα και γενικότερα στο εσωτερικό της χώρας. το λαϊκό κίνημα και τον ΔΣΕ. Βαφειάδης. αλλά ενέκρινε τα σχέδια αποφάσεων του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας. παράνομη και νόμιμη. Ζαχαριάδης. μέλος του ΠΓ και υπεύθυνος για όλη την κομματική δουλιά.

Στο γράμμα αυτό . Οι αποφάσεις Στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας διαπιστώνεται πως "ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία ελεύθερης δημοκρατικής περιοχής με τη δική της κυβέρνηση" κι ότι "ο κίνδυνος ένοπλης αμερικανικής επέμβασης κάνει αναπότρεπτο αυτό το καθήκον που σημαίνει την . Για τις αποφάσεις του κλιμακίου της Αθήνας ο Στέργιος Αναστασιάδης ενημέρωσε το κλιμάκιο εξωτερικού με γράμμα του που φέρει τη χρονολογία 13/10/1947. Στη δημοσιότητα ("Ριζοσπάστης" 8/10/1947) αποφασίστηκε να δοθεί μόνο μια μακροσκελής "Ανακοίνωση του Προεδρείου" της Ολομέλειας κι ένα μέρος της απόφασης για τους "Δηλωσίες".της Ολομέλειας που έλεγε ότι "χιλιάδες μέλη του Κόμματος αντιμετώπισαν παθητικά τις διώξεις του εχθρού και αντί να βγουν στο βουνό βρέθηκαν στις φυλακές και στις εξορίες".τι αφορά τους τωρινούς δηλωσίες η γνώμη μας είναι προς το παρόν να αναβληθεί η δημοσίευση του αντίστοιχου σημείου". διότι όπως προαναφέραμε το κλιμάκιο της Αθήνας εκτίμησε. Αυτό το σημείο πρέπει να διορθωθεί γιατί κανένας δεν είπε σ' αυτούς τους ανθρώπους πού να πάνε και πώς να πάνε και γι' αυτό αυτοί δε φέρνουν καμιά ευθύνη. που έχει στην κατοχή της η εταιρεία "Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας" με αριθμό αρχειοθέτησης Φ:7/43/8 . Ακόμη το κλιμάκιο της Αθήνας αποφάσισε ορισμένες τροποποιήσεις ως προς τον τρόπο δημοσίευσης της απόφασης για τους λεγόμενους δηλωσίες. ότι αυτή η απόφαση δεν έπρεπε προς το παρόν να δοθεί ολόκληρη στη δημοσιότητα. Σε ό. δηλαδή αυτών που έκαναν δηλώσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης Κατοχής.το οποίο υπάρχει στα αρχεία του ΚΚΕ.ο Αναστασιάδης μεταξύ άλλων αναφέρει: "Αλλαξε μονάχα το σημείο όπου γίνεται λόγος για την ευθύνη των χιλιάδων εξορίστων που προτίμησαν τον δρόμο της εξορίας από το δρόμο των βουνών. Η πολιτική απόφαση της Ολομέλειας και το στρατιωτικό σχέδιο κρατήθηκαν απόρρητα. Πρέπει επίσης να σβηστεί το σημείο που μιλάει για την αποκατάσταση των δηλωσιών.

όπως προαναφέραμε (σύμφωνα με το περιληπτικό πρακτικό των εργασιών της που βρίσκεται στο "αρχείο ΚΚΕ . Με δεδομένο ότι στο σχέδιο καταγράφεται.επιχειρησιακό τομέα για να ανυψώσει τον ΔΣΕ σε κείνη τη δύναμη που στο συντομότερο δυνατό διάστημα θα οδηγήσει στη δημιουργία ελεύθερης Ελλάδας βασικά σε όλες τις βόρειες περιοχές της χώρας". ο τριπλασιασμός του σήμαινε παραταχτεί δύναμη 50 με 60 χιλιάδων ανδρών. . Ζαχαριάδης.Κ383/Φ:20/33/34) πήρε μια σειρά οργανωτικά μέτρα στα πλαίσια υλοποίησης των νέων καθηκόντων του κόμματος και του ΔΣΕ. Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα . Για την πραγματοποίηση αυτού του στόχου ως βασική προϋπόθεση το σχέδιο έθετε τη μετατροπή του Δημοκρατικού Στρατού σε υπολογίσιμο τακτικό στρατό με τριπλασιασμό της δύναμης του. Στο "Σχέδιο Λίμνες" ως άμεσος στρατηγικός στόχος του ΔΣΕ προσδιορίστηκε η "απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας .000 ανδρών. ότι ο ΔΣΕ το Σεπτέμβρη του 1947 είχε δύναμη 24. Η Ολομέλεια. δύο κλιμακίων του ΠΓ. Η Ολομέλεια επίσης. ως την Ανοιξη του 1948. Συγκεκριμένα αποφάσισε: . Ιωαννίδης. Στη συνέχεια υπογραμμίζεται ότι "χωρίς αδυνάτισμα των επίμονων προσπαθειών του ΚΚΕ. σε συμφωνία με την Αθήνα. ολόκληρου του ΕΑΜ και των άλλων κομμάτων της δημοκρατικής Αριστεράς. από τους οποίους παραταχτεί ήταν οι 18. η Ολομέλεια αποφασίζει να μεταφέρει αποφασιστικά το κέντρο βάρους όλης της κομματικής δουλιάς στον πολεμικό .υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της χώρας".ΑΣΚΙ" . Μ. μεταξύ άλλων.Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη". Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας .000.εξωτερικό.Εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. Γ. διαπίστωσε την ύπαρξη οπορτουνιστικών ταλαντεύσεων μέσα στο Κόμμα και κάλεσε στο γρήγορο ξεπέρασμά τους.Τη δημιουργία. που κατευθύνονται προς την ειρήνη και το δημοκρατικό συμβιβασμό που θα οδηγούσε τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές.

Βαφειάδης. Βαφειάδη. Η σταθεροποίηση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας και οι νίκες του. Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ διαπιστώνει ότι στην Ελλάδα ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία ελεύθερης δημοκρατικής περιοχής με δική της κυβέρνηση.Το κλιμάκιο του ΠΓ Αθήνας να στρατολογήσει για τον ΔΣΕ 1. Ιωαννίδη. Στρίγκος και Π. .500 μέλη του Κόμματος από την πρωτεύουσα. καθώς και η πολιτική και οικονομική χρεοκοπία του μοναρχοφασισμού κάνουν . Η απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ Το πλήρες κείμενο. 600 από τον Πειραιά και 500 από τη Θεσσαλονίκη. . Ο κίνδυνος ένοπλης αμερικάνικης επέμβασης κάνει αναπότρεπτο αυτό το καθήκον που σημαίνει την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της χώρας.Να αντικατασταθεί ο διοικητής Θεσσαλίας του ΔΣΕ Κίσσαβος και ο διοικητής της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Κικίτσας και να ετοιμαστούν γι' αυτές τις θέσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα νέοι πιο ικανοί στρατιωτικοί διοικητές.Να μεταβεί ο Ιωαννίδης στο βουνό και από κοινού με τον Μ. Βαφειάδη και τον Λ. που δε δόθηκε τότε στη δημοσιότητα "Απόφαση της Τρίτης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ 12 του Σεπτέμβρη 1947 (Δε δίνεται στη δημοσιότητα) 1. . Λ. Ρούσος με γραμματεία τους Ζαχαριάδη. Στρίγκο να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες".

η Ολομέλεια αποφασίζει να μεταφέρει αποφασιστικά το κέντρο του βάρους όλης της κομματικής δουλιάς στον πολεμικό . ολόκληρου του ΕΑΜ και των άλλων κομμάτων της δημοκρατικής Αριστεράς. η ακεραιότητα και η ειρήνη στη χώρα μπορούν να εξασφαλιστούν μονάχα με νίκη της πολιτικής του ΕΑΜ. Για το σκοπό αυτό η Ολομέλεια αποφασίζει: α) Να επιστρατευτούν όλες οι δυνάμεις του Κόμματος για την ολόπλευρη υποστήριξη.επιχειρησιακό τομέα για να ανυψώσει τον ΔΣΕ σε κείνη τη δύναμη που στο συντομότερο δυνατό διάστημα θα οδηγήσει στη δημιουργία της ελεύθερης Ελλάδας βασικά σε όλες τις βόρειες περιοχές της χώρας. η ανοικοδόμηση. την εισήγηση της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. της ασφάλειας και της εργασίας των λαϊκών μαζών. γ) Αναθέτει στο δεύτερο κλιμάκιο του Πολιτικού Γραφείου την καθοδήγηση και οργάνωση επιτόπου στην ελεύθερη περιοχή όλης της κομματικής και πολιτικοστρατιωτικής . β) Από στρατιωτική άποψη εγκρίνει σε γενικές γραμμές σαν βάση για την πραγματοποίηση της πολιτικής του ΚΚΕ. Η ανάπτυξη και η σταθεροποίηση της δημοκρατίας και του δημοκρατικού κινήματος σε πρώτη γραμμή στην Ευρώπη και η αλληλεγγύη τους με τον αγώνα του δικού μας λαού αποτελούν ουσιαστική σοβαρή βοήθεια στο κίνημά μας. που ο πιο αποφασιστικός φορέας της αυτή τη στιγμή είναι ο ΔΣΕ. ανάπτυξη και καθοδήγηση της πολεμικής δουλιάς του ΔΣΕ.καθαρό σε όλο και πλατύτερα στρώματα του λαού ότι η κατοχύρωση της ελευθερίας. που σκοπεύει στη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στη Βόρεια Ελλάδα. σαν η πρωτοπορία σε ολόκληρο το δημοκρατικό κίνημα της Ελλάδας. Χωρίς αδυνάτισμα των επίμονων προσπαθειών του ΚΚΕ. 2. που κατευθύνονται προς την ειρήνη και το δημοκρατικό συμβιβασμό που θα οδηγούσε τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές.

παρά την κομματική εντολή. 4.ά. Η Ολομέλεια διακηρύττει ότι παρά αυτές τις δυσκολίες που προκαλεί στο δημοκρατικό κίνημα κατά κύριο λόγο η . 5. Η 3η Ολομέλεια εφιστά την προσοχή όλου του Κόμματος στην οπορτουνιστική αναποφασιστικότητα και ταλαντεύσεις που εμφανίζονται και μεταξύ καθοδηγητικών στελεχών σχετικά με τη συνέπεια και αποφασιστικότητα που ήταν αναγκαίες για να μπορέσει το Κόμμα εξ ολοκλήρου να αφιερωθεί στην υπόθεση της καθοδήγησης και ανάπτυξης της αντίστασης του λαού ενάντια στη νέα αμερικανική και αγγλική κατοχή. 3.) και καλεί τις κομματικές καθοδηγήσεις και όλα τα μέλη του Κόμματος σ' αυτές τις πόλεις να ξεπεράσουν στο πιο σύντομο διάστημα αυτή την καθυστέρηση. Η επιτυχία της γραμμής του ΚΚΕ σε σημαντικό βαθμό εξαρτάται από το γρήγορο και αποφασιστικό ξεπέρασμα αυτής της αναποφασιστικότητας και των ταλαντεύσεων. Πειραιά. Η Ολομέλεια διαπιστώνει τη σοβαρή καθυστέρηση που παρατηρείται στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις (Αθήνα.δουλιάς για την πραγματοποίηση αυτής της απόφασης και ιδιαίτερα του σχεδίου του ΔΣΕ. Η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις εκφράστηκαν εκτός άλλων και στο ότι παλιότερα καθοδηγητικά στελέχη (Ρουμελιώτης. Θεσσαλονίκη. Καβάλα κ. Αυτή η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις που εξηγούνται με ξένες επιδράσεις στις γραμμές του Κόμματος στάθηκαν μέχρι σήμερα σοβαρό εμπόδιο στην πραγματοποίηση της κομματικής γραμμής. Κρήτη) σχετικά με τη σταθερή ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης. Βόλο. αρνήθηκαν να βγουν στο βουνό και στο ότι χιλιάδες μέλη του Κόμματος αντιμετώπισαν παθητικά τις διώξεις του εχθρού και αντί να βγουν στο βουνό βρέθηκαν στις φυλακές και στις εξορίες. Θεσσαλονίκη. Παρόμοιες ταλαντεύσεις επίσης φρέναραν τη δουλιά της καθοδήγησης σε ορισμένες οργανώσεις (Αθήνα. Λευτεριάς).

Στο σχέδιο. την αυταπάρνηση που θα δείξει το ΚΚΕ και όλα τα μέλη του επικεφαλής του αγωνιζόμενου λαού. τον ηρωισμό. που εγκρίθηκε από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και πήρε την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες".ΑΣΚΙ" (αριθμός αρχειοθέτησης: Κ383/Φ: 20/33/34). που δημοσιεύουμε εδώ. ο Ν. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος και είναι η δημιουργία απελευθερωμένης περιοχής σε Μακεδονία . οι στόχοι και τα καθήκοντα του ΔΣΕ. Ζαχαριάδης και ο Γ. τον Απρίλη του '47. Το πρωτότυπο της απόφασης αυτής στα ελληνικά δεν έχει ακόμη βρεθεί. Ετσι το στρατιωτικό σχέδιο που εγκρίθηκε εκεί πήρε την κωδική ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". . Σημείωση "Ριζοσπάστη": Το κείμενο της απόρρητης απόφασης της 3ης Ολομέλειας. Το ΚΚΕ για άλλη μια φορά καλείται να εκπληρώσει εξ ολοκλήρου το καθήκον του απέναντι στο λαό και την Ελλάδα". σύμφωνα με μαρτυρίες. Βαφειάδη. μπαίνουν πολύ πιο συγκεκριμένα και πιο αναλυτικά. βρίσκεται στα ρώσικα και σε αντίστοιχη ελληνική μετάφραση στο "Αρχείο ΚΚΕ . την πρωτοποριακή δουλιά. για την εκπλήρωσή τους. η πάλη του λαού μας και η δράση του ΔΣΕ δείχνουν ότι η νίκη ανήκει στο λαό και ότι η κατάκτησή της εξαρτάται από την αποφασιστικότητα. βέβαια.Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη και η μετατροπή του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". οφείλεται στον τόπο που πραγματοποίησε τις εργασίες της η ΚΕ του ΚΚΕ. Ιωαννίδης προς τον Μ.αμερικανική επέμβαση. Στις γενικές κατευθύνσεις το σχέδιο αυτό δε διαφέρει από τις απόρρητες οδηγίες που είχαν σταλεί. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ένα από τα σπουδαιότερα ντοκουμέντα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου είναι και το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ. Συγκεκριμένα η 3η Ολομέλεια πραγματοποιήθηκε σε περιοχή της Γιουγκοσλαβίας (σύμφωνα με ορισμένες άλλες μαρτυρίες γίνεται λόγος για την Αλβανία) κοντά στις λίμνες Πρέσπες.

Το ελληνικό πρωτότυπο κείμενο δεν έχει ακόμη βρεθεί. ΕΧΘΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ . που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/33. όπως εκτίθενται παρακάτω. δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας .Το "Σχέδιο Λίμνες" βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . "ΛΙΜΝΕΣ" Το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ "Αυστηρά εμπιστευτικό ΣΧΕΔΙΟ "ΛΙΜΝΕΣ" Πολιτική κατάσταση Κατά την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος. στα ρώσικα και σε ελληνική μετάφραση.Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. Ολόκληρο το ντοκουμέντο δημοσιεύεται παραπλεύρως. Στρατηγικά είναι αναγκαία να δημιουργηθούν γι' αυτό το σκοπό ορισμένες προϋποθέσεις.ΑΣΚΙ".

000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 23. Μεταφορικά μέσα: Σε αφθονία. Δεν είναι γνωστές με ακρίβεια οι δυνάμεις στη Θεσσαλονίκη.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 40. στ. 3 πίατ κατά λόχο.000.Θράκης μαζί: Σύνολο 88. Σύνολο 170. Ενοπλοι ΜΑΥ 40. 2 πολυβόλα βίκερς. Μέσα α.4 βαρείς όλμοι (οι δύο αμερικάνικοι). διαθέτει όλα τα αναγκαία. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: Σύνολο 59.Ηπείρου . Επίσης οπτικά είδη. Μηχανοκίνητες δυνάμεις: 1 σύνταγμα θωρακισμένων και ελαφρά τανκς σε κάθε μεραρχία.000 άνδρες.000 άνδρες. Αφθονία πυρομαχικών. Χωροφυλακή 30.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 32.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 15. ε. δ. Περιοχές Μακεδονίας .000. Β. ζ.000.000. από τους οποίους παρατακτοί 60. Πυροβολικό: 4 πυροβόλα στην ταξιαρχία γ.Α. β. Υλικά μηχανικού: Σε αφθονία. Διαβιβάσεις: 1 ασύρματος ισχύος 22 κατά τάγμα και ραδιοτηλέφωνα κατά λόχο και διμοιρία.000 από τους οποίους παρατακτοί 5. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ . β. 2 . Επιμελητεία: Καλά οργανωμένη.000 άνδρες. Οπλισμός πεζικού: Σε κάθε τάγμα 45 οπλοπολυβόλα μπρεντ και 45 αυτόματα τόμσον. Εμψυχο υλικό α. Γενικά στη χώρα: Στρατός 100. γ.

Διαβιβάσεις: Από ένα ασύρματο κατά Αρχηγείο Περιοχής και στην πλειοψηφία των περιφερειακών Αρχηγείων.000. γ. ζ.2 κατά τάγμα στη Μακεδονία. Δεν υπάρχουν καθόλου στα τάγματα.Ηπειρο και Θράκη και εντελώς καθόλου στη Θεσσαλία Ρούμελη .Α. Περιοχές Μακεδονίας .αυτόματα .000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 11. γ.000. Επιμελητεία: Οχι καλά οργανωμένη και με πηγές πολύ φτωχές σε σύγκριση με τις ανάγκες. Ηπειρο και Θράκη και από 1/2 .000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 18.οπλοπολυβόλα διαφόρων τύπων με πολλές ελλείψεις στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία. Οπλισμός πεζικού: Οπλα . Εκρηκτικό υλικό: Μηδαμινές ποσότητες στη Μακεδονία . Πυροβολικό: Συνολικά 5 πυροβόλα.Πελοπόννησο.Ηπείρου . Μεταφορικά μέσα: Εντελώς ανεπαρκή για τις υπάρχουσες ανάγκες.1 στη Θεσσαλία. Ρούμελη (Κεντρική Ελλάδα) και Πελοπόννησο.500 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 8. Ηπειρο και Θράκη και με σοβαρές ελλείψεις στη Θεσσαλία. Εμψυχο υλικό α. Ολμοι από 1 .000. ε. Β. β. Μέσα α. δ. Γενική δύναμη στη χώρα: 24. . στ. Μηχανοκίνητα: Δεν υπάρχουν.Θράκης μαζί: 15. β. Συσχετισμός δυνάμεων γενικά 1:3 σε όφελος του εχθρού. Ρούμελη και Πελοπόννησο. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: 10.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΔΣΕ Α. Β. Ιδιαίτερα αυτή η αύξηση πρέπει να επιτευχθεί στο πιο σύντομο διάστημα στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία ώστε να γίνει δυνατό να εξοικονομηθούν από εκεί οι αναγκαίες εφεδρικές δυνάμεις για τη δημιουργία του κύριου εκστρατευτικού σώματος. Ποσοτική ανάπτυξη Οι δυνάμεις του ΔΣΕ με γρήγορους ρυθμούς πρέπει να αυξηθούν πολύ. . που θα επιχειρήσει την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. ώστε προς την άνοιξη του 1948 να τριπλασιαστούν. Οργανωτική προετοιμασία α. πράγμα που προοδευτικά πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρο το Δημοκρατικό Στρατό και να ολοκληρωθεί προς την άνοιξη. Ηδη από τώρα πρέπει να καταπιαστούμε με την οργάνωση μονάδων τακτικού στρατού.

υπολογίζοντας ότι αυτές θα φτάσουν τους 60. γ. Να αναζητηθεί το αναγκαίο υλικό για γεφυρώσεις και οχυρώσεις (λαστιχένιες βάρκες.Γιάννενα με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Μακεδονίας.Μέτσοβο . ελάσματα κλπ.Κοζάνη και Λάρισα .). Ρούμελης και Πελοποννήσου και των σοβαρών επιχειρήσεών τους και έτσι να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή διασπορά των δυνάμεων του εχθρού και. σαμποταριστές. ε. Ηπείρου και Θεσσαλίας.Πιέρια . Αυτό θα επιτρέψει να μεταφέρουμε στο νότο σοβαρές ενισχύσεις σε υλικά για να πετύχουμε την ανάπτυξη των δυνάμεων του ΔΣΕ στις περιοχές Θεσσαλίας. Να παρθεί. με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ των βουνών Χάσια . τσιμέντο. Λεπτομέρειες για τις αναγκαίες ποσότητες υλικού κατά κατηγορία δίνονται στο συνημμένο πίνακα. Στο πιο σύντομο διάστημα να οργανωθεί η επιμελητεία και να εξασφαλίσει πηγές εφοδιασμού ικανές να καλύπτουν όλες τις ανάγκες του ΔΣΕ.Ελασσόνα .000 άνδρες. μεταφερθεί και κατατμηθεί το αναγκαίο υλικό για τον πλήρη εξοπλισμό όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ. δ. . Να αναζητηθεί και εκπαιδευτεί το αναγκαίο τεχνικό προσωπικό για όλα τα όπλα και ιδιαίτερα για το μηχανικό και τις διαβιβάσεις (ασυρματιστές. Δεύτερος βασικός σκοπός: Κυριαρχία στις οδικές αρτηρίες Λάρισα . στ.Όλυμπος Κίσσαβος. ναρκοθέτες. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΧΤΥΠΗΜΑΤΟΣ Άμεσος βασικός σκοπός: Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Καλαμπάκα . κατά συνέπεια. ναρκοσυλλέκτες κλπ.).Τέμπη Κατερίνη. εργαλεία.β. αγκαθωτό σύρμα. να ανακουφίσουμε τις περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Άμεσα να ανεβρεθούν μεταφορικά μέσα.

Δευτερεύοντες σκοποί: Ήπειρος: Μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή Παγωνίου και Λάκα Σούλι και εξασφάλιση ελέγχου στην αρτηρία Αρτα . . ανάπτυξη των επιχειρήσεων στη νήσον Εύβοια και αποκατάσταση άμεσης επαφής με την Πελοπόννησο ώστε να επιτευχθεί η μεταφορά εκεί υλικού.Λαμία με σκοπό την αγκίστρωση κατά μήκος αυτής της αρτηρίας του μέγιστου δυνατού των δυνάμεων του εχθρού. Ανατολική Μακεδονία .Πρέβεζα .Αρνισα και Καστανιά με σκοπό την αποκοπή της Δυτικής Μακεδονίας από το νότο και την ανατολή.Τσοτύλι .Θράκη: Αύξηση των δυνάμεων του ΔΣΕ μέχρι 10. Θεσσαλία: Απώθηση του εχθρού από την κεντρική οροσειρά της Πίνδου (Κόζιακας . Ενίσχυση του ελέγχου στο βασικό οδικό άξονα Αθήνα . Γρεβενά . Ρούμελη: Κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Λαμία Καρπενήσι με σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Θεσσαλίας και Ρούμελης. Προώθηση προς το όρος Πάρνηθα (κοντά στην Αθήνα).000 άνδρες. Ταυτόχρονα ενίσχυση της Κεντρικής Μακεδονίας από την πλευρά της Δυτικής και Ανατολικής Μακεδονίας.Γιάννενα.Μέτσοβο.Άγραφα) και των εκεί θέσεων του ΔΣΕ.Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο οροπέδιο Κοζάνης μέχρι τον ποταμό Αξιό με κέντρο βάρους προς τις διόδους Εδεσσα . Αποκοπή της Θράκης με μόνιμη και σταθερή εγκαθίδρυση σοβαρών δυνάμεων του ΔΣΕ στον τομέα του όρους Χαϊντού.Νεστώριο. Οχύρωση των δυνάμεων του ΔΣΕ στην ανατολική Μακεδονία και τέτοια διάταξή τους που να επιτρέπει τη δική μας κυριαρχία στο οροπέδιο του Ζιρνόβου. Τρίτος βασικός σκοπός: Να αναληφθεί αποφασιστική επιθετική προσπάθεια για τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής στο χώρο Κόνιτσα .

επιτελάρχης του ΔΣΕ Γ. Διοικητής του ΔΣΕ Λ.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΒΑΣΕΙΣ. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας". διοικητής του ΔΣΕ Θράκης Λασσάνης. Ελαφρά ταχυκίνητα πλωτά μέσα για τον έλεγχο των ακτών. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΤΡΙΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Η πορεία της υλοποίησης . Εξασφάλιση καταδιωκτικής αεροπορίας. Ειδικά μέσα για το ρίξιμο θαλάσσιων ναρκών από τον αέρα και τη θάλασσα. Στρίγκος. Κικίτσας. Ερυθριάδης. 10 του Σεπτέμβρη 1947 Μάρκος. Παπαγιάννης. Εγκαιρη εγκατάσταση στα κυριότερα σημεία ειδικού πυροβολικού (επάκτιου). διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Π. Δημιουργία τμημάτων αντιαεροπορικού πυροβολικού με βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα. βοηθός του διοικητή για την πολιτική δουλιά Στ. βοηθός του διοικητή του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας για την πολιτική δουλιά Κανακαρίδης.

Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας . Ζαχαριάδης. μεταξύ άλλων.Να μεταβεί ο Γ. Μ. Μάρκο και Στρίγγο. Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα . στην περιοχή της Λεύτερης Ελλάδας. Ιωαννίδη. Στρίγκο. Στρίγκος και Π. Αμέσως μετά το τέλος των εργασιών της Ολομέλειας. σελ. η επιτροπή θα κάνει την πρώτη έκθεσή της στο ΠΓ για την πορεία και τ' αποτελέσματα της δουλιάς της" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". τόμος 6ος. αποφάσισε και τα εξής: . Σε δύο μήνες. από κοινού με τον Μ. Ιωαννίδης στο βουνό και. στις 13 Σεπτέμβρη 1947. 310).εξωτερικό. Βαφειάδη και τον Λ. την επιτόπου. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ συνεδρίασε και αποφάσισε συγκεκριμένα τα εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αναθέτει σε τριμελή επιτροπή απ' τους σ. Ιωαννίδης.εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. Βαφειάδη. Ιωαννίδη. όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενο σημείωμα. να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων. . για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ.Τη δημιουργία. διεύθυνση όλης της κομματικής. που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες". Λ. δύο κλιμακίων του ΠΓ. στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς. με Γραμματεία τους Ζαχαριάδη.Σχετικά με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. σε συμφωνία με το τμήμα της κομματικής καθοδήγησης που βρισκόταν στην Αθήνα. για ό. Γ.τι αφορά το ΔΣΕ και την εκτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Ρούσος. στις 2/12/1947 Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Βαφειάδης. .

Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. καθώς και για τα μέτρα που πήρε το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ προς αυτή την κατεύθυνση. στο σχέδιο της απόφασης. όμως.Οντως. για σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης έως το τέλος του 1947.κι αφού είχε βγει στο βουνό και ο Ν. με βάση την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. με τα ιστορικά στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί.το 2ο κλιμάκιο συνεδρίασε και συζήτησε . 311): "Στις 2 του Δεκέμβρη 1947.απ' όσο γνωρίζουμε . δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει". Η απόφαση που λήφθηκε πάνω στο πρώτο θέμα είναι ένα σημαντικό κομματικό ντοκουμέντο. Σύμφωνα. η εκτίμηση αυτή ήταν διαφορετική και στη μορφή και στο περιεχόμενό της. . τι λέγεται συγκεκριμένα στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. "Για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". όσο και του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα" κι ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. Στις 2/12/1947 . τόμος 6ος. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σ' αυτό το ντοκουμέντο καταγράφεται η οριστική απόφαση του ΚΚΕ. Βασικά σημεία του ντοκουμέντου Στο ντοκουμέντο διατυπώνεται η εκτίμηση "ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. το οποίο μας κατατοπίζει για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ".δύο ζητήματα: Το πρώτο αφορούσε την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". σελ. στις 15/11/1948. Να. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. έτσι έγινε. Ζαχαριάδης από τα μέσα Νοεμβρίου . Το δεύτερο είχε να κάνει με την πολιτική δουλιά μέσα στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού.

είχε επίγνωση της κατάστασης κι.το ΠΓ συζήτησε την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. της 2ης του Δεκέμβρη. γιατί αυτό τον αφορούσε προσωπικά. σελ. ότι το σχέδιο "ΛΙΜΝΕΣ" "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". δεν ανήκουν στο πρωτότυπο. που εμφανίζονται. βγήκε. Είναι δικοί μας και έχουν μπει προς βοήθεια του αναγνώστη. Εκεί διαπιστώθηκε ότι καθυστερεί η πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. ύστερα από επιμονή του Βαφειάδη. που εδώ μάλλον από λάθος παραλείπεται) δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογία που είχαν βάλει". αν μη τι άλλο. που καταγράφεται στην απόφαση του ΠΓ για τον Βαφειάδη. 252 . που έφερε ημερομηνία 9/12/1947 (Βλέπε ολόκληρο το σημείωμα: "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". 249 251). Αναμφίβολα το στοιχείο αυτό. Η μία είναι της 2/12/1947 και αφορά την πολιτική . Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου της 2/12/1947 στάλθηκε στα κομματικά στελέχη μαζί με ένα συνοδευτικό σημείωμα. ότι στις επόμενες μέρες θα δημοσιεύσουμε άλλες δύο αποφάσεις του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. λέγεται ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (σημείωση "Ρ": στην απόφαση της 2/12/47 αναφέρεται και το Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας. που παρουσίασε ο Βαφειάδης στην 3η Ολομέλεια και που η Ολομέλεια "αποδέχτηκε βασικά" και ότι το σχέδιο αυτό "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα".254). τόμος 6ος σελ. από το Δεκέμβρη του 1947. είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί φανερώνει ότι η ηγεσία του ΚΚΕ. Ενημερώνουμε δε. Μα. αντιλαμβανόταν ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο αισιόδοξα. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις. Αυτή η εκτίμηση μπήκε στο σχέδιο απόφασης του ΠΓ. Και στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. όσο περιγράφονταν λίγους μήνες πριν στην 3η Ολομέλεια και στις αποφάσεις της. Αναδημοσιεύουμε σήμερα ολόκληρη αυτή την απόφαση από τα Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ (τόμος 6ος.

όπως αναδεικνύονται μέσα από τα κομματικά ντοκουμέντα.τι αφορά το ΔΣΕ και την εχτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις και ότι η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και . διαπίστωσε ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. ο αναγνώστης θα έχει μια πιο πλήρη εικόνα.δουλιά στο ΔΣΕ και η άλλη είναι της 7/12/47 και αφορά το θέμα των εφεδρειών του. "Το κόμμα ακόμα δε χτύπησε και δεν ξεπέρασε αποφασιστικά τους οπορτουνιστικούς δισταγμούς και τις ταλαντεύσεις. ανάπτυξη και καθοδήγηση του στρατιωτικοπολεμικού έργου του ΔΣΕ. Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης "ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ 2ου ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Ετσι. όσο και του σχεδίου της της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα. Το 2ο Κλιμάκιο διαπίστωσε ακόμα ότι το καθήκον που έβαλε η 3η Ολομέλεια: να κινητοποιηθούν όλες οι κομματικές δυνάμεις για την ολόπλευρη υποστήριξη. Τι φταίει. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. στη συνεδρίασή του στις 2 του Δεκέμβρη. που αποτελούν βασικό εμπόδιο στον αγώνα του ΚΚΕ και του λαού ενάντια στην ξενική κατοχή και το μοναρχοφασισμό. αφού άκουσε έκθεση της 3μελούς του επιτροπής για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ σε ό. για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ και τα προβλήματα που ανέκυπταν. δεν πραγματοποιείται με ικανοποιητικούς ρυθμούς".

οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. Στον τομέα αυτό να προσεχτούν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία Δυτικής . τα αρχηγεία περιοχών και η στρατιωτικοπολιτική ηγεσία του ΔΣΕ υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν τη στρατολογία. προς την κατεύθυνση της βασικής επιδίωξης. δισταγμός είτε ταλάντευση στον τομέα αυτό. πολιτικά και στρατιωτικά. β. παρατηρεί ότι έλειψε η χρειαζόμενη συγκέντρωση της βασικής προσπάθειας. Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. Ετσι δημιουργήθηκε καθυστέρηση στο σχηματισμό και εξάσκηση των στρατηγικών εφεδρειών του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ). γόνιμου και τελεσφόρου ελέγχου για την πραγματοποίηση των αποφάσεων που παίρνονταν. στο βασικό κρίκο πραγματοποίησης του σχεδίου της ηγεσίας του ΔΣΕ. αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης. που ήταν η δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. Τι πρέπει να γίνει "Με βάση την πιο πάνω εχτίμηση της όλης κομματικής δουλιάς στο διάστημα απ' την 3η Ολομέλεια. γ. Κάθε μέλος του κόμματος. Το 2ο Κλιμάκιο. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ αποφασίζει: α. Κάθε άρνηση. και ότι παρουσιάστηκε μια σοβαρή αδυναμία στον τομέα του ζωντανού. διαπιστώνοντας μια στροφή στην όλη δουλιά και επίδοση του ΔΣΕ κάτω απ' την ηγεσία της 3μελούς του επιτροπής. Μέχρι τέλη Φλεβάρη. καθώς και τη δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. είναι στρατευμένος μαχητής του ΔΣΕ. που αποτελεί και μια γενικότερη έλλειψη στην κομματική δουλιά. πρέπει όλα τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος. προς το βουνό. αποτελεί προδοσία προς το ΚΚΕ και τον αγώνα του λαού. Στο σημείο αυτό. που προβλέπει το σχέδιο "Λίμνες" ("Λ").Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει. να συγκεντρώσουν όλη τους την προσοχή".

επαγρύπνηση. πράγμα που απαιτεί σχετικά εμπεριστατωμένη προετοιμασία και εξάσκηση των μαχητών κατά μικρές ή μεγάλες ομάδες και ο σχετικός τεχνικός εξοπλισμός τους. Ξεχωριστή προσοχή πρέπει να δοθεί στην ειδική κατάρτιση και επίδοση των ελευθέρων σκοπευτών. έτσι που να καλυφθούν βασικά όλες οι ανάγκες και ιδιαίτερα να εξασφαλισθεί ο άρτιος στρατιωτικοτεχνικός εξοπλισμός και ο ανελλιπής εφοδιασμός των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. επιμελητειακή δουλιά του ΔΣΕ.Μακεδονίας. ειδικές δυνάμεις "Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τον τομέα ασφάλειας και επαγρύπνησης στον ΔΣΕ.Ασφάλεια. Σοβαρή επίδραση πάνω στην εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο διάστημα του χειμώνα μπορεί να έχει η προετοιμασία και η διεξαγωγή απ' το ΔΣΕ χειμερινού πολέμου ενάντια στις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. των σαμποτέρ. στην υπηρεσία πληροφοριών και στη δημιουργία ιππικού στους κάμπους και με μέσα οπλισμού (οπλισμένα με μυδράλια και βαριά πολυβόλα ευκίνητα. καθώς και τον τομέα της στρατιωτικοπολεμικής και τεχνικοπολεμικής θεωρητικής και πραχτικής ανάπτυξης στελεχών και ανδρών του ΔΣΕ. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να λύσει αμέσως το ζήτημα του εξοπλισμού και του όλου ανεφοδιασμού του ΔΣΕ. Παρά την προσοχή και τη βελτίωση στον τομέα των σχέσεων λαού και ΔΣΕ. υπερβασιών και κατάχρησης εξουσίας μέσα στις γραμμές του. διοικητική. πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για ν' αναπτυχθεί παραπέρα η απαραίτητη ενότητα Λαού και Στρατού και να χτυπηθούν και να εξαλειφθούν οι σοβαρές παραβάσεις και εκτροπές που παρατηρούνται ακόμα σ' αυτόν τον τομέα". Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να πετύχει μια αποφασιστική βελτίωση στην όλη στρατιωτικοπολεμική. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας . ανεβάζοντας αδιάκοπα την πολεμική του επίδοση και την πειθαρχία. πολιτική. στ. χτυπώντας και εξαλείφοντας τις εκδηλώσεις γραφειοκρατίας. καλά). δ. ε. ειδικών κομάντος.Θράκης. Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ τονίζει την εξαιρετική σημασία που έχει για τον αγώνα μας η στρατιωτικοπολεμική δουλιά και . ανιχνευτών.

Στα μέσα του Φλεβάρη. στρατιωτικών και οικονομικών. παίρνοντας υπόψιν του τις εσωτερικές και διεθνείς συνθήκες. που δικάζει και εχτελεί είτε δολοφονεί ανοιχτά εκατοντάδες λαϊκούς αγωνιστές. το 2ο Κλιμάκιο θα εξετάσει ξανά την όλη δουλιά για την πραγματοποίηση των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ". Η πείρα έδειξε ότι δεν ξέραμε να χρησιμοποιούμε στρατιωτικοπολεμικά τις πόλεις. πόλεις που είχαμε καταλάβει και που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε μετατρέποντάς τες σε απόρθητα φρούρια. γιατί εγκαταλείψαμε πολλές φορές οικειόθελα. θετικό μέτρο για την αντιμετώπιση και τη χαλιναγώγησή του αποτελεί και η αιχμαλωσία ανώτερων πολιτικών. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση "Το 2ο Κλιμάκιο. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι κάτω από τις συνθήκες που δημιουργεί η δολοφονική τρομοκρατία του μοναρχοφασισμού. Θετικά αποτελέσματα στον τομέα αυτόν θα 'χουμε όταν χρησιμοποιήσουμε για τον σκοπό αυτό και ειδικές μικρές ομάδες ειδικής αποστολής. είτε κάτω από ασθενική εχθρική πίεση. Το 2ο Κλιμάκιο αποφασίζει να καθιερώσει το θεσμό των οργανωτών του και να παρακολουθήσει επιτόπου την πραγματοποίηση της απόφασής του αυτής.προετοιμασία στις πόλεις και πρώτ' απ' όλα στις πόλεις που βρίσκονται κοντά στα πεδία των επιχειρήσεων. κοινωνικών αξιωματούχων και παραγόντων της αντίδρασης. αποφασίζει ως το τέλος του χρόνου να γίνει Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στις περιοχές της Λεύτερης Ελλάδας. η δημιουργία σ' αυτές μαχητικών ομάδων που θα δρουν αδιάκοπα ένοπλα και σαμποταριστικά και που στην κατάλληλη στιγμή θα βοηθούν αποφασιστικά τον ΔΣΕ κατά την κατάληψη των πόλεων. Τα αρχηγεία και οι μονάδες πρέπει και στον τομέα αυτόν να αναπτύξουν την πιο πλατιά δράση".

οι στόχοι και τα καθήκοντα του ΔΣΕ.ΑΣΚΙ". στα ρώσικα και σε ελληνική μετάφραση. Στις γενικές κατευθύνσεις το σχέδιο αυτό δε διαφέρει από τις απόρρητες οδηγίες που είχαν σταλεί. Συγκεκριμένα η 3η Ολομέλεια πραγματοποιήθηκε σε περιοχή της Γιουγκοσλαβίας (σύμφωνα με ορισμένες άλλες μαρτυρίες γίνεται λόγος για την Αλβανία) κοντά στις λίμνες Πρέσπες. που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας.Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. Το "Σχέδιο Λίμνες" βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Ολόκληρο το ντοκουμέντο δημοσιεύεται παραπλεύρως. όπως εκτίθενται παρακάτω. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος και είναι η δημιουργία απελευθερωμένης περιοχής σε Μακεδονία . Η ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". για την εκπλήρωσή τους. Ζαχαριάδης και ο Γ. τον Απρίλη του '47. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/33. Ετσι το στρατιωτικό σχέδιο που εγκρίθηκε εκεί πήρε την κωδική ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". Το ελληνικό πρωτότυπο κείμενο δεν έχει ακόμη βρεθεί. ο Ν.Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη και η μετατροπή του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό για την επίτευξη αυτού του στόχου. βέβαια. "ΛΙΜΝΕΣ" Το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ "Αυστηρά εμπιστευτικό ΣΧΕΔΙΟ "ΛΙΜΝΕΣ" Πολιτική κατάσταση Κατά την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος. οφείλεται στον τόπο που πραγματοποίησε τις εργασίες της η ΚΕ του ΚΚΕ. σύμφωνα με μαρτυρίες. Βαφειάδη. δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας .Ένα από τα σπουδαιότερα ντοκουμέντα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου είναι και το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ. Στρατηγικά είναι αναγκαία να δημιουργηθούν γι' αυτό το σκοπό ορισμένες προϋποθέσεις. Στο σχέδιο. ΕΧΘΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ . μπαίνουν πολύ πιο συγκεκριμένα και πιο αναλυτικά. που εγκρίθηκε από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και πήρε την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες". Ιωαννίδης προς τον Μ.

διαθέτει όλα τα αναγκαία. στ.000. ζ. Μέσα α. δ.000 από τους οποίους παρατακτοί 5. Εμψυχο υλικό α. Οπλισμός πεζικού: Σε κάθε τάγμα 45 οπλοπολυβόλα μπρεντ και 45 αυτόματα τόμσον.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 15. β.000. 2 πολυβόλα βίκερς.Ηπείρου . Δεν είναι γνωστές με ακρίβεια οι δυνάμεις στη Θεσσαλονίκη. Μεταφορικά μέσα: Σε αφθονία.Α. β. γ. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ .Θράκης μαζί: Σύνολο 88.4 βαρείς όλμοι (οι δύο αμερικάνικοι).000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 23. Επίσης οπτικά είδη. Β. από τους οποίους παρατακτοί 60.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 40. Γενικά στη χώρα: Στρατός 100.000. Υλικά μηχανικού: Σε αφθονία. Ενοπλοι ΜΑΥ 40.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 32. 3 πίατ κατά λόχο. ε. Μηχανοκίνητες δυνάμεις: 1 σύνταγμα θωρακισμένων και ελαφρά τανκς σε κάθε μεραρχία.000 άνδρες. 2 . Αφθονία πυρομαχικών. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: Σύνολο 59. Σύνολο 170. Χωροφυλακή 30.000 άνδρες. Πυροβολικό: 4 πυροβόλα στην ταξιαρχία γ.000.000 άνδρες. Επιμελητεία: Καλά οργανωμένη. Διαβιβάσεις: 1 ασύρματος ισχύος 22 κατά τάγμα και ραδιοτηλέφωνα κατά λόχο και διμοιρία. Περιοχές Μακεδονίας .

ζ. ε. Πυροβολικό: Συνολικά 5 πυροβόλα. Ηπειρο και Θράκη και από 1/2 . ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΔΣΕ . β. Οπλισμός πεζικού: Οπλα . Μηχανοκίνητα: Δεν υπάρχουν.000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 18. Ολμοι από 1 . Επιμελητεία: Οχι καλά οργανωμένη και με πηγές πολύ φτωχές σε σύγκριση με τις ανάγκες. στ.500 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 8. δ. Ρούμελη (Κεντρική Ελλάδα) και Πελοπόννησο.Α. Περιοχές Μακεδονίας . γ. Γενική δύναμη στη χώρα: 24. Δεν υπάρχουν καθόλου στα τάγματα. β. Μέσα α. Εμψυχο υλικό α.000. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: 10.Ηπειρο και Θράκη και εντελώς καθόλου στη Θεσσαλία Ρούμελη . Συσχετισμός δυνάμεων γενικά 1:3 σε όφελος του εχθρού.αυτόματα . Μεταφορικά μέσα: Εντελώς ανεπαρκή για τις υπάρχουσες ανάγκες.1 στη Θεσσαλία. Ηπειρο και Θράκη και με σοβαρές ελλείψεις στη Θεσσαλία.Ηπείρου .Θράκης μαζί: 15. Ρούμελη και Πελοπόννησο.Πελοπόννησο. Β. γ.2 κατά τάγμα στη Μακεδονία. Διαβιβάσεις: Από ένα ασύρματο κατά Αρχηγείο Περιοχής και στην πλειοψηφία των περιφερειακών Αρχηγείων.000.οπλοπολυβόλα διαφόρων τύπων με πολλές ελλείψεις στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία.000. Εκρηκτικό υλικό: Μηδαμινές ποσότητες στη Μακεδονία .000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 11.

Ποσοτική ανάπτυξη Οι δυνάμεις του ΔΣΕ με γρήγορους ρυθμούς πρέπει να αυξηθούν πολύ. ώστε προς την άνοιξη του 1948 να τριπλασιαστούν. Να παρθεί. Λεπτομέρειες για τις αναγκαίες ποσότητες υλικού κατά κατηγορία δίνονται στο συνημμένο πίνακα. Ιδιαίτερα αυτή η αύξηση πρέπει να επιτευχθεί στο πιο σύντομο διάστημα στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία ώστε να γίνει δυνατό να εξοικονομηθούν από εκεί οι αναγκαίες εφεδρικές δυνάμεις για τη δημιουργία του κύριου εκστρατευτικού σώματος. που θα επιχειρήσει την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Ηδη από τώρα πρέπει να καταπιαστούμε με την οργάνωση μονάδων τακτικού στρατού.000 άνδρες. Οργανωτική προετοιμασία α. υπολογίζοντας ότι αυτές θα φτάσουν τους 60. . πράγμα που προοδευτικά πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρο το Δημοκρατικό Στρατό και να ολοκληρωθεί προς την άνοιξη. β. μεταφερθεί και κατατμηθεί το αναγκαίο υλικό για τον πλήρη εξοπλισμό όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ.Α. Β.

να ανακουφίσουμε τις περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Ηπείρου και Θεσσαλίας. ναρκοθέτες.Κοζάνη και Λάρισα .). ε. .Μέτσοβο . Άμεσα να ανεβρεθούν μεταφορικά μέσα. Ρούμελης και Πελοποννήσου και των σοβαρών επιχειρήσεών τους και έτσι να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή διασπορά των δυνάμεων του εχθρού και.Πιέρια .γ. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΧΤΥΠΗΜΑΤΟΣ Άμεσος βασικός σκοπός: Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Καλαμπάκα . με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ των βουνών Χάσια . Αυτό θα επιτρέψει να μεταφέρουμε στο νότο σοβαρές ενισχύσεις σε υλικά για να πετύχουμε την ανάπτυξη των δυνάμεων του ΔΣΕ στις περιοχές Θεσσαλίας.Όλυμπος Κίσσαβος. Δεύτερος βασικός σκοπός: Κυριαρχία στις οδικές αρτηρίες Λάρισα .).Αρνισα και Καστανιά με σκοπό την αποκοπή της Δυτικής Μακεδονίας από το νότο και την ανατολή.Τέμπη Κατερίνη. ελάσματα κλπ. δ. ναρκοσυλλέκτες κλπ. στ. Ταυτόχρονα ενίσχυση της Κεντρικής Μακεδονίας από την πλευρά της Δυτικής και Ανατολικής Μακεδονίας. σαμποταριστές.Γιάννενα με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Μακεδονίας. Στο πιο σύντομο διάστημα να οργανωθεί η επιμελητεία και να εξασφαλίσει πηγές εφοδιασμού ικανές να καλύπτουν όλες τις ανάγκες του ΔΣΕ. Να αναζητηθεί και εκπαιδευτεί το αναγκαίο τεχνικό προσωπικό για όλα τα όπλα και ιδιαίτερα για το μηχανικό και τις διαβιβάσεις (ασυρματιστές. εργαλεία. κατά συνέπεια. αγκαθωτό σύρμα.Ελασσόνα . τσιμέντο. Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο οροπέδιο Κοζάνης μέχρι τον ποταμό Αξιό με κέντρο βάρους προς τις διόδους Εδεσσα . Να αναζητηθεί το αναγκαίο υλικό για γεφυρώσεις και οχυρώσεις (λαστιχένιες βάρκες.

Άγραφα) και των εκεί θέσεων του ΔΣΕ.Πρέβεζα .Θράκη: Αύξηση των δυνάμεων του ΔΣΕ μέχρι 10. Γρεβενά . Ανατολική Μακεδονία . Ειδικά . Δευτερεύοντες σκοποί: Ήπειρος: Μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή Παγωνίου και Λάκα Σούλι και εξασφάλιση ελέγχου στην αρτηρία Αρτα . ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΒΑΣΕΙΣ. ανάπτυξη των επιχειρήσεων στη νήσον Εύβοια και αποκατάσταση άμεσης επαφής με την Πελοπόννησο ώστε να επιτευχθεί η μεταφορά εκεί υλικού.Τρίτος βασικός σκοπός: Να αναληφθεί αποφασιστική επιθετική προσπάθεια για τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής στο χώρο Κόνιτσα . Οχύρωση των δυνάμεων του ΔΣΕ στην ανατολική Μακεδονία και τέτοια διάταξή τους που να επιτρέπει τη δική μας κυριαρχία στο οροπέδιο του Ζιρνόβου. Ρούμελη: Κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Λαμία Καρπενήσι με σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Θεσσαλίας και Ρούμελης.Λαμία με σκοπό την αγκίστρωση κατά μήκος αυτής της αρτηρίας του μέγιστου δυνατού των δυνάμεων του εχθρού. Εξασφάλιση καταδιωκτικής αεροπορίας. Δημιουργία τμημάτων αντιαεροπορικού πυροβολικού με βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα.Τσοτύλι . Προώθηση προς το όρος Πάρνηθα (κοντά στην Αθήνα).Μέτσοβο. Ενίσχυση του ελέγχου στο βασικό οδικό άξονα Αθήνα . Θεσσαλία: Απώθηση του εχθρού από την κεντρική οροσειρά της Πίνδου (Κόζιακας .Γιάννενα.000 άνδρες. Αποκοπή της Θράκης με μόνιμη και σταθερή εγκαθίδρυση σοβαρών δυνάμεων του ΔΣΕ στον τομέα του όρους Χαϊντού.Νεστώριο. Εγκαιρη εγκατάσταση στα κυριότερα σημεία ειδικού πυροβολικού (επάκτιου).

10 του Σεπτέμβρη 1947 Μάρκος. βοηθός του διοικητή του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας για την πολιτική δουλιά Κανακαρίδης. επιτελάρχης του ΔΣΕ Γ. στις 2/12/1947 Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Π. Ερυθριάδης. Κικίτσας. Παπαγιάννης. διοικητής του ΔΣΕ Θράκης Λασσάνης. Διοικητής του ΔΣΕ Λ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΤΡΙΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Η πορεία της υλοποίησης Σχετικά με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας". Ελαφρά ταχυκίνητα πλωτά μέσα για τον έλεγχο των ακτών. Στρίγκος. όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε . βοηθός του διοικητή για την πολιτική δουλιά Στ.μέσα για το ρίξιμο θαλάσσιων ναρκών από τον αέρα και τη θάλασσα.

στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς. διεύθυνση όλης της κομματικής. Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα .Να μεταβεί ο Γ. έτσι έγινε. με Γραμματεία τους Ζαχαριάδη. με βάση την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. Στις 2/12/1947 . Ρούσος. στην περιοχή της Λεύτερης Ελλάδας. Ιωαννίδης. Βαφειάδης.εξωτερικό. αποφάσισε και τα εξής: . Ιωαννίδη. Γ. Ζαχαριάδης από τα μέσα Νοεμβρίου .Τη δημιουργία.κι αφού είχε βγει στο βουνό και ο Ν. Ιωαννίδης στο βουνό και. στις 13 Σεπτέμβρη 1947. 310). σε συμφωνία με το τμήμα της κομματικής καθοδήγησης που βρισκόταν στην Αθήνα. Ιωαννίδη. σελ.το 2ο κλιμάκιο συνεδρίασε και συζήτησε . Το δεύτερο είχε να κάνει με την πολιτική δουλιά μέσα στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού. που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες". για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ συνεδρίασε και αποφάσισε συγκεκριμένα τα εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αναθέτει σε τριμελή επιτροπή απ' τους σ. Βαφειάδη. Βαφειάδη και τον Λ. δύο κλιμακίων του ΠΓ.εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. μεταξύ άλλων. Σε δύο μήνες. . Αμέσως μετά το τέλος των εργασιών της Ολομέλειας. Ζαχαριάδης. Λ.τι αφορά το ΔΣΕ και την εκτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας .απ' όσο γνωρίζουμε . τόμος 6ος. την επιτόπου. η επιτροπή θα κάνει την πρώτη έκθεσή της στο ΠΓ για την πορεία και τ' αποτελέσματα της δουλιάς της" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". από κοινού με τον Μ. Μ. .δύο ζητήματα: Το πρώτο αφορούσε την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων. Μάρκο και Στρίγγο.προηγούμενο σημείωμα. Στρίγκο. για ό. Οντως. Στρίγκος και Π.

λέγεται ότι "η καθυστέρηση στην . Μα. "Για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". της 2ης του Δεκέμβρη. σελ. στις 15/11/1948. καθώς και για τα μέτρα που πήρε το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ προς αυτή την κατεύθυνση. 311): "Στις 2 του Δεκέμβρη 1947. Και στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. βγήκε. το οποίο μας κατατοπίζει για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". με τα ιστορικά στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί. στο σχέδιο της απόφασης. γιατί αυτό τον αφορούσε προσωπικά. Βασικά σημεία του ντοκουμέντου Στο ντοκουμέντο διατυπώνεται η εκτίμηση "ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. Να. τόμος 6ος. τι λέγεται συγκεκριμένα στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει". Αυτή η εκτίμηση μπήκε στο σχέδιο απόφασης του ΠΓ. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. η εκτίμηση αυτή ήταν διαφορετική και στη μορφή και στο περιεχόμενό της. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σ' αυτό το ντοκουμέντο καταγράφεται η οριστική απόφαση του ΚΚΕ. Εκεί διαπιστώθηκε ότι καθυστερεί η πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. το ΠΓ συζήτησε την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. όσο και του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα" κι ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. Σύμφωνα. για σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης έως το τέλος του 1947. που παρουσίασε ο Βαφειάδης στην 3η Ολομέλεια και που η Ολομέλεια "αποδέχτηκε βασικά" και ότι το σχέδιο αυτό "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα".Η απόφαση που λήφθηκε πάνω στο πρώτο θέμα είναι ένα σημαντικό κομματικό ντοκουμέντο. ύστερα από επιμονή του Βαφειάδη. όμως.

είχε επίγνωση της κατάστασης κι. Είναι δικοί μας και έχουν μπει προς βοήθεια του αναγνώστη. Ενημερώνουμε δε. Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου της 2/12/1947 στάλθηκε στα κομματικά στελέχη μαζί με ένα συνοδευτικό σημείωμα. όπως αναδεικνύονται μέσα από τα κομματικά ντοκουμέντα. σελ. ο αναγνώστης θα έχει μια πιο πλήρη εικόνα. αν μη τι άλλο. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις. Ετσι. είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί φανερώνει ότι η ηγεσία του ΚΚΕ. που έφερε ημερομηνία 9/12/1947 (Βλέπε ολόκληρο το σημείωμα: "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Αναδημοσιεύουμε σήμερα ολόκληρη αυτή την απόφαση από τα Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ (τόμος 6ος. ότι στις επόμενες μέρες θα δημοσιεύσουμε άλλες δύο αποφάσεις του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης . που εδώ μάλλον από λάθος παραλείπεται) δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογία που είχαν βάλει". Η μία είναι της 2/12/1947 και αφορά την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ και η άλλη είναι της 7/12/47 και αφορά το θέμα των εφεδρειών του.254).πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (σημείωση "Ρ": στην απόφαση της 2/12/47 αναφέρεται και το Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας. που εμφανίζονται. ότι το σχέδιο "ΛΙΜΝΕΣ" "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". από το Δεκέμβρη του 1947. όσο περιγράφονταν λίγους μήνες πριν στην 3η Ολομέλεια και στις αποφάσεις της. αντιλαμβανόταν ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο αισιόδοξα. που καταγράφεται στην απόφαση του ΠΓ για τον Βαφειάδη. 249 251). τόμος 6ος σελ. δεν ανήκουν στο πρωτότυπο. 252 . Αναμφίβολα το στοιχείο αυτό. για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ και τα προβλήματα που ανέκυπταν.

"ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ 2ου ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. στη συνεδρίασή του στις 2 του Δεκέμβρη. Ετσι δημιουργήθηκε καθυστέρηση στο σχηματισμό και εξάσκηση των στρατηγικών εφεδρειών του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ). που αποτελούν βασικό εμπόδιο στον αγώνα του ΚΚΕ και του λαού ενάντια στην ξενική κατοχή και το μοναρχοφασισμό. Το 2ο Κλιμάκιο. στο βασικό κρίκο πραγματοποίησης του σχεδίου της ηγεσίας του ΔΣΕ. αφού άκουσε έκθεση της 3μελούς του επιτροπής για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ σε ό. διαπίστωσε ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις και ότι η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει. Τι φταίει. διαπιστώνοντας μια στροφή στην όλη δουλιά και επίδοση του ΔΣΕ κάτω απ' την ηγεσία της . τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. "Το κόμμα ακόμα δε χτύπησε και δεν ξεπέρασε αποφασιστικά τους οπορτουνιστικούς δισταγμούς και τις ταλαντεύσεις. ανάπτυξη και καθοδήγηση του στρατιωτικοπολεμικού έργου του ΔΣΕ.τι αφορά το ΔΣΕ και την εχτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. όσο και του σχεδίου της της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα. δεν πραγματοποιείται με ικανοποιητικούς ρυθμούς". Το 2ο Κλιμάκιο διαπίστωσε ακόμα ότι το καθήκον που έβαλε η 3η Ολομέλεια: να κινητοποιηθούν όλες οι κομματικές δυνάμεις για την ολόπλευρη υποστήριξη.

Στο σημείο αυτό. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας . και ότι παρουσιάστηκε μια σοβαρή αδυναμία στον τομέα του ζωντανού. πολιτικά και στρατιωτικά. γ. γόνιμου και τελεσφόρου ελέγχου για την πραγματοποίηση των αποφάσεων που παίρνονταν. που προβλέπει το σχέδιο "Λίμνες" ("Λ"). Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να πετύχει μια αποφασιστική βελτίωση στην όλη στρατιωτικοπολεμική. προς το βουνό. . τα αρχηγεία περιοχών και η στρατιωτικοπολιτική ηγεσία του ΔΣΕ υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν τη στρατολογία. να συγκεντρώσουν όλη τους την προσοχή". Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. Τι πρέπει να γίνει "Με βάση την πιο πάνω εχτίμηση της όλης κομματικής δουλιάς στο διάστημα απ' την 3η Ολομέλεια. πρέπει όλα τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος. καθώς και τη δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. Κάθε άρνηση. που ήταν η δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. β. πολιτική. δισταγμός είτε ταλάντευση στον τομέα αυτό. προς την κατεύθυνση της βασικής επιδίωξης. έτσι που να καλυφθούν βασικά όλες οι ανάγκες και ιδιαίτερα να εξασφαλισθεί ο άρτιος στρατιωτικοτεχνικός εξοπλισμός και ο ανελλιπής εφοδιασμός των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ αποφασίζει: α. είναι στρατευμένος μαχητής του ΔΣΕ. δ. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να λύσει αμέσως το ζήτημα του εξοπλισμού και του όλου ανεφοδιασμού του ΔΣΕ. οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. Μέχρι τέλη Φλεβάρη. αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης. που αποτελεί και μια γενικότερη έλλειψη στην κομματική δουλιά. ε. Στον τομέα αυτό να προσεχτούν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. αποτελεί προδοσία προς το ΚΚΕ και τον αγώνα του λαού. Κάθε μέλος του κόμματος.Θράκης. παρατηρεί ότι έλειψε η χρειαζόμενη συγκέντρωση της βασικής προσπάθειας.3μελούς του επιτροπής.

καθώς και τον τομέα της στρατιωτικοπολεμικής και τεχνικοπολεμικής θεωρητικής και πραχτικής ανάπτυξης στελεχών και ανδρών του ΔΣΕ. Σοβαρή επίδραση πάνω στην εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο διάστημα του χειμώνα μπορεί να έχει η προετοιμασία και η διεξαγωγή απ' το ΔΣΕ χειμερινού πολέμου ενάντια στις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. Ξεχωριστή προσοχή πρέπει να δοθεί στην ειδική κατάρτιση και επίδοση των ελευθέρων σκοπευτών. πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για ν' αναπτυχθεί παραπέρα η απαραίτητη ενότητα Λαού και Στρατού και να χτυπηθούν και να εξαλειφθούν οι σοβαρές παραβάσεις και εκτροπές που παρατηρούνται ακόμα σ' αυτόν τον τομέα". στην υπηρεσία πληροφοριών και στη δημιουργία ιππικού στους κάμπους και με μέσα οπλισμού (οπλισμένα με μυδράλια και βαριά πολυβόλα ευκίνητα. γιατί εγκαταλείψαμε πολλές φορές οικειόθελα. Η πείρα έδειξε ότι δεν ξέραμε να χρησιμοποιούμε στρατιωτικοπολεμικά τις πόλεις.διοικητική. είτε κάτω από ασθενική εχθρική πίεση. υπερβασιών και κατάχρησης εξουσίας μέσα στις γραμμές του. πράγμα που απαιτεί σχετικά εμπεριστατωμένη προετοιμασία και εξάσκηση των μαχητών κατά μικρές ή μεγάλες ομάδες και ο σχετικός τεχνικός εξοπλισμός τους. καλά). των σαμποτέρ. ειδικών κομάντος. ανιχνευτών.Ασφάλεια. Παρά την προσοχή και τη βελτίωση στον τομέα των σχέσεων λαού και ΔΣΕ. η δημιουργία σ' αυτές μαχητικών ομάδων που θα δρουν αδιάκοπα ένοπλα και σαμποταριστικά και που στην κατάλληλη στιγμή θα βοηθούν αποφασιστικά τον ΔΣΕ κατά την κατάληψη των πόλεων. στ. ειδικές δυνάμεις "Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τον τομέα ασφάλειας και επαγρύπνησης στον ΔΣΕ. επιμελητειακή δουλιά του ΔΣΕ. χτυπώντας και εξαλείφοντας τις εκδηλώσεις γραφειοκρατίας. Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ τονίζει την εξαιρετική σημασία που έχει για τον αγώνα μας η στρατιωτικοπολεμική δουλιά και προετοιμασία στις πόλεις και πρώτ' απ' όλα στις πόλεις που βρίσκονται κοντά στα πεδία των επιχειρήσεων. πόλεις που είχαμε . επαγρύπνηση. ανεβάζοντας αδιάκοπα την πολεμική του επίδοση και την πειθαρχία.

Θετικά αποτελέσματα στον τομέα αυτόν θα 'χουμε όταν χρησιμοποιήσουμε για τον σκοπό αυτό και ειδικές μικρές ομάδες ειδικής αποστολής. που δικάζει και εχτελεί είτε δολοφονεί ανοιχτά εκατοντάδες λαϊκούς αγωνιστές. Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση "Το 2ο Κλιμάκιο. αποφασίζει ως το τέλος του χρόνου να γίνει Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στις περιοχές της Λεύτερης Ελλάδας. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι κάτω από τις συνθήκες που δημιουργεί η δολοφονική τρομοκρατία του μοναρχοφασισμού. κοινωνικών αξιωματούχων και παραγόντων της αντίδρασης. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1947 Η δημιουργία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης . Στα μέσα του Φλεβάρη. στρατιωτικών και οικονομικών. Το 2ο Κλιμάκιο αποφασίζει να καθιερώσει το θεσμό των οργανωτών του και να παρακολουθήσει επιτόπου την πραγματοποίηση της απόφασής του αυτής. το 2ο Κλιμάκιο θα εξετάσει ξανά την όλη δουλιά για την πραγματοποίηση των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ". Τα αρχηγεία και οι μονάδες πρέπει και στον τομέα αυτόν να αναπτύξουν την πιο πλατιά δράση". θετικό μέτρο για την αντιμετώπιση και τη χαλιναγώγησή του αποτελεί και η αιχμαλωσία ανώτερων πολιτικών. παίρνοντας υπόψιν του τις εσωτερικές και διεθνείς συνθήκες.καταλάβει και που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε μετατρέποντάς τες σε απόρθητα φρούρια.

Η ιδρυτική πράξη της ΠΔΚ . όταν δηλαδή. που συγκροτήθηκε στις 23/12/47 και ανακοινώθηκε στον ελληνικό λαό. με άρθρο του. ιδρύεται η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ). από την αντιπροσωπεία του ΚΚΕ. τη δημοκρατία". ότι από τον Ιούνη ακόμα του 1947. ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. διαπίστωσε. και ότι "ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί τη μοναδική επιβεβλημένη απάντηση που ο λαός και η Ελλάδα έχουν να δώσουν στους ξένους κατακτητές και τους ντόπιους υποτακτικούς των". είχε ειπωθεί στο Συνέδριο του ΚΚ Γαλλίας στο Στρασβούργο. το ΚΚΕ διαπίστωσε. Θυμίζουμε στους αναγνώστες μας. τη λευτεριά. ανάγγειλε σαν άμεσο βήμα το σχηματισμό της ΠΔΚ. ενώ η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (12-15 Σεπτέμβρη 1947). δεν αφήνουν στο λαό άλλη εκλογή από την ανειρήνευτη και αποφασιστική πάλη για την ανεξαρτησία. ότι "η ξενική κατοχή και η μοναρχοφασιστική κτηνωδία και με την κυβέρνηση του Σοφούλη. Στις αρχές του Δεκέμβρη 1947 και σε εφαρμογή σχετικής απόφασης του ΠΓ. η ακεραιότητα. από το ραδιοφωνικό σταθμό της "Ελεύθερης Ελλάδας" στις 24 του Δεκέμβρη 1947. ότι "συμπαγής και εκτεταμένη Ελεύθερη Ελλάδα. με δική της κυβέρνηση είναι το πρώτο βήμα για να σωθεί η Ελλάδα. πως η κατάσταση είναι ώριμη για το σχηματισμό Δημοκρατικής Κυβέρνησης.Σ' αυτές τις συνθήκες. η ανεξαρτησία της. η δημοκρατία".

Η ιδρυτική πράξη της ΠΔΚ. για την επικράτηση και τη νίκη της Δημοκρατίας στην Ελλάδα και για την κατοχύρωση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών του ελληνικού λαού. Να κυβερνήσει τη χώρα πάνω σε λαϊκές και δημοκρατικές βάσεις παίρνοντας όλα τα μέτρα για την ανάπτυξη των λαϊκοδημοκρατικών θεσμών και μεταρρυθμίσεων όπως των λαϊκών συμβουλίων. στην οποία περιέχονταν οι στόχοι και οι σκοποί της. Κύριος και πρωταρχικός σκοπός της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης είναι: 1. για την αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας. Συγκροτούμε την ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ που αποτελείται. από τα υπογραφόμενα μέλη. η ουσιαστική ανυπαρξία ελληνικής εθνικής κυβέρνησης. Τις καταστατικές διατάξεις του Γενικού Αρχηγείου του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας της 10 Αυγούστου 1947 και 2. Την επιτακτική ανάγκη που δημιούργησε η εκμηδένιση της εθνικής ανεξαρτησίας απ' τους ιμπεριαλιστές. ήταν η εξής: "ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Έχοντας υπόψη: 1. της . 2. Να συνεχίσει και να εντείνει με όλα τα μέσα και με όλες τις δυνάμεις του λαού τον αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας από το ζυγό των ξένων ιμπεριαλιστών και των οργάνων τους. η ανάπτυξη του εθνικού και δημοκρατικού κινήματος και η πολεμική επίδοση του Δημοκρατικού Στρατού για το σχηματισμό μέσα στις ελεύθερες περιοχές της χώρας μιας Κεντρικής Κυβέρνησης.

. . 3. . εκτός αν ρητά οριστεί αλλιώς.Υπουργός των Οικονομικών: Βασίλης Μπαρτζιώτας. . της αγροτικής μεταρρύθμισης. .Υπουργός Δικαιοσύνης: Μιλτιάδης Πορφυρογένης. . Για να πραγματοποιεί τους σκοπούς της η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση εκδίδει νόμους και διατάγματα. Να επιδιώξει την πραγματοποίηση και επέκταση της συμφιλίωσης και ενότητας του λαού πάνω στη βάση της εξασφάλισης της εθνικής ανεξαρτησίας και του σεβασμού των δημοκρατικών του δικαιωμάτων και ελευθεριών και 4. Δημοσιεύονται όλα στην επίσημη εφημερίδα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και ισχύουν αμέσως με τη δημοσίευσή τους.Υπουργός Εξωτερικών: Πέτρος Ρούσος. Τα διατάγματα αποφασίζονται από τον αρμόδιο υπουργό και εκδίδονται από τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης. της λαϊκής παιδείας κλπ και για την αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών του λαού στις ελεύθερες και στις απελευθερωμένες περιοχές. Οι νόμοι αποφασίζονται και εκδίδονται από ολόκληρη την κυβέρνηση. Να εκπροσωπεί τη δημοκρατική Ελλάδα στο εξωτερικό και να αποκαταστήσει φιλικές σχέσεις με όλους τους δημοκρατικούς λαούς και τις κυβερνήσεις τους.Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός των Εσωτερικών: Γιάννης Ιωαννίδης.Υπουργός της Υγιεινής και Πρόνοιας και προσωρινά της Παιδείας: Πέτρος Κόκκαλης.λαϊκής δικαιοσύνης.Πρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός των Στρατιωτικών: Στρατηγός Μάρκος. Η πρώτη Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας αποτελείται από τους εξής: .

Η Προσωρινή Κυβέρνηση έχει σφραγίδα με τη χρονολογία της σύστασής της και τον τίτλο της. "Ορκίζομαι ότι θα εκτελέσω πιστά τα καθήκοντά μου σαν μέλος της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Ελεύθερης Ελλάδας έχοντας σαν γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας μου και του ελληνικού λαού.Υπουργός της Γεωργίας: Δημήτρης Βλαντάς. Ο όρκος Τα μέλη της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης δίνουν μπροστά σε αντιπροσώπους του λαού και του Δημοκρατικού Στρατού τον πιο κάτω όρκο. ότι θα υπερασπίζω παντού και πάντοτε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του λαού και θα είμαι . ελευθερίες και καθήκον του αγωνιζόμενου λαού... Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση πιστεύοντας πως η δύναμή της πηγάζει από το λαό και πως από το λαό αντλούνται όλες οι εξουσίες θα συγκαλέσει μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες. Οτι θα αγωνιστώ με αυτοθυσία για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους ξένους ιμπεριαλιστές και για τη Δημοκρατία. Έδρα της Προσωρινής Κυβέρνησης ορίζεται. Οι καταστατικές διατάξεις του Γενικού Αρχηγείου του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας της 10ης Αυγούστου 1947 εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση για τα δικαιώματα. Κοντά στον πρωθυπουργό ιδρύεται Γενική Διεύθυνση εθνικών μειονοτήτων για την άμεση εξυπηρέτηση των ζητημάτων των εθνικών μειονοτήτων.Υπουργός της Εθνικής Οικονομίας και προσωρινά του Επισιτισμού: Λεωνίδας Στρίγκος. .. Λαϊκή Εθνοσυνέλευση σαν κυρίαρχο λαϊκό σώμα. Η σύνθεση της κυβέρνησης ορίζεται με απόφασή της.

τόμος 6ος. τονιζόταν ότι: . 452 . Η Προσωρινή Κυβέρνηση στηρίζεται στον πατριωτισμό και την υποστήριξη του ελληνικού λαού για να κατορθώσει να φέρει σε πέρας το έργο που ανέλαβε. σελ. Στην έδρα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης 23 του Δεκέμβρη 1947 Ο Πρόεδρος: Στρατηγός Μάρκος Τα μέλη: Γιάννης Ιωαννίδης Πέτρος Ρούσος Μιλτιάδης Πορφυρογένης Πέτρος Κόκκαλης Βασίλης Μπαρτζιώτας Δημήτρης Βλαντάς Λεωνίδας Στρίγκος". Επίσημα Κείμενα".παραστάτης και οδηγός του λαού στον αγώνα του για τη λευτεριά και τα κυριαρχικά του δικαιώματα".454) Το Διάγγελμα στον ελληνικό λαό Στο Διάγγελμα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης προς τον ελληνικό λαό. ("Το ΚΚΕ.

που αποτελούν την πρώτη βάση για τη δημοκρατική αναδημιουργία. των μεγάλων τραπεζών και της βαριάς βιομηχανίας. Υπακούοντας στη φωνή της Ελλάδας. Και σε άλλο σημείο του Διαγγέλματος. Η εφαρμογή της αγροτικής μεταρρύθμισης. Υπάρχουν οι Τσαλδάρης και Σοφούλης. αναλάβαμε το σχηματισμό της πρώτης Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Ελεύθερης Ελλάδας". Στην Αθήνα. Η αναδιοργάνωση της εθνικής οικονομίας και του κρατικού μηχανισμού πάνω σε λαϊκές δημοκρατικές βάσεις. δεν υπάρχει εθνική ελληνική κυβέρνηση. Η διακυβέρνηση των ελεύθερων περιοχών πάνω σε λαϊκοδημοκρατικές βάσεις και η παραπέρα ανάπτυξη των θεσμών των λαϊκών συμβουλίων και της λαϊκής δικαιοσύνης. την ίδια την Ελλάδα. η αντιμετώπιση των επισιτιστικών αναγκών του λαού."Μπροστά στην εκμηδένιση της εθνικής μας ανεξαρτησίας απ' τον αμερικάνικο και αγγλικό ιμπεριαλισμό. τονιζόταν: "Πρώτος και κύριος σκοπός της Προσωρινής Κυβέρνησης είναι να κινητοποιήσει όλες τις δυνάμεις του λαού για τη γρήγορη απελευθέρωση της χώρας από τους ξένους ιμπεριαλιστές και από τους ντόπιους γραικύλους. που ξεπούλησαν στους ξένους ιμπεριαλιστές και στους ντόπιους πλουτοκράτες κάθε όσιο και ιερό. τα ύψιστα συμφέροντα της Ελλάδας και του ελληνικού λαού επέβαλαν την ανάγκη του σχηματισμού μιας δημοκρατικής κυβέρνησης. Η . μπροστά στην κατάργηση της δημοκρατίας απ' το μοναρχοφασισμό μαζί με το ψευτοδημοκρατικό Κέντρο. Το ίδιο η εθνικοποίηση των ξένων εταιριών. την τιμή και τη ζωή του λαού. για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας από κάθε ξένη ιμπεριαλιστική επιβουλή και για τη νίκη της Δημοκρατίας. για την κατοχύρωση της εθνικής κυριαρχίας. μαζί με τον αγώνα του λαού και την πολεμική επίδοση του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας δημιούργησαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να πραγματοποιηθεί αυτό που επέβαλαν τα συμφέροντα της χώρας και που αποτελούσε πανελλήνια εθνική απαίτηση. Αυτή η κατάπτωση στην έσχατη προδοσία. θα είναι ένα από τα κύρια καθήκοντά μας.

Οι δυνάμεις που διέθετε ο κυβερνητικός στρατός στον τομέα της Κόνιτσας ήταν: α. σε διάταξη στα γύρω υψώματα της πόλης και ένα λόχο στη γέφυρα Μπουραζάνι. ικανής να υπερασπίσει την εθνική της κυριαρχία. με συνολική δύναμη 1. Δύναμη τάγματος στο Καλπάκι και μικρότερες δυνάμεις κατά μήκος του δρόμου Καλπάκι . Οι δυνάμεις που διέθετε ο ΔΣΕ για τη μάχη της Κόνιτσας ήταν: . (Το ΚΚΕ. μιας ισχυρής Ελλάδας. στόλου και αεροπορίας. Η αναγνώριση πλέριας ισοτιμίας στις εθνικές μειονότητες και του δικαιώματος της ελεύθερης εθνικής τους ανάπτυξης. 455 .457). Η μάχη της Κόνιτσας Την επομένη της αναγγελίας του σχηματισμού της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ). γ.Μπουραζάνι και ελάχιστες δυνάμεις στα δυτικά Ζαγόρια. β.300 ανδρών περίπου. ανεξαρτησία και ακεραιότητα από κάθε ξενική ιμπεριαλιστική επιβουλή. Δύο πλήρη τάγματα στρατού και τάγμα από ΜΑΥδες και χωροφύλακες. Τέσσερα πεδινά πυροβόλα στην Κόνιτσα. Η δημιουργία γερού λαϊκού στρατού.σταθεροποίηση της συμφιλίωσης και ενότητας του λαού πάνω στη βάση της εξασφάλισης της εθνικής ανεξαρτησίας και του σεβασμού των δημοκρατικών του δικαιωμάτων. Ήταν η πρώτη μάχη τακτικού πολέμου που έδωσε ο ΔΣΕ και απέβλεπε στο να δείξει τη δύναμή του και να δώσει κύρος στην ΠΔΚ. σελ. Επίσημα Κείμενα. σε στενή αδελφική συνεργασία με όλους τους δημοκρατικούς λαούς της Ευρώπης". τόμος 6ος. δυνάμεις του ΔΣΕ άρχισαν επιχείρηση για την κατάληψη της Κόνιτσας.

μια πρωτεύουσα επαρχίας που συγκέντρωνε όλη την οικονομική και πολιτική ζωή μιας αρκετά εκτεταμένης περιοχής. Η γενικότερη σημασία της μάχης Η μάχη της Κόνιτσας. καθώς και τμήμα κομάντος για την κάλυψη της επιχείρησης από τυχόν κινήσεις του κυβερνητικού στρατού στο δημόσιο δρόμο από Καλπάκι προς Μπουραζάνι και Γραμπάλα . Η απώλειά της.000 άνδρες και από τις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις. με το χάσιμο της Κόνιτσας ο αντίπαλος ζημίωνε και πολιτικά. θα σήμαινε για τον κυβερνητικό στρατό μια στρατιωτική ήττα. Περίπου δύο ταξιαρχίες για την ενέργεια στον τομέα της πόλης και τη γέφυρα στο Μπουραζάνι και σε συνέχεια προώθηση ελαφρού τμήματος στη δυτική πλευρά του δημόσιου δρόμου. Το χάσιμο της Κόνιτσας θα . με σταθερή κατοχή των υψωμάτων Γραμπάλα . που διοικούνταν από τον ίδιο τον Μάρκο Βαφειάδη. οι δυνάμεις του ΔΣΕ. Τάγμα ενισχυμένο. που κράτησε από τις 25 Δεκέμβρη 1947 έως τις 4 Γενάρη 1948. ένα σοβαρό κέντρο αντίστασης στην όλη διάταξή του στην Ήπειρο. με αποτέλεσμα. για την αντιμετώπιση τυχόν εχθρικών κινήσεων από Καλπάκι προς Μπουραζάνι.α. Χάνοντας την Κόνιτσα ο κυβερνητικός στρατός έχανε μια προωθημένη του σημαντική βάση εξόρμησης.Βοϊδομάτι. ήταν μια από τις πιο σοβαρές μάχες που έδωσε ο ΔΣΕ. Ο κυβερνητικός στρατός κατάφερε στις 31 του Δεκέμβρη να σπάσει τον κλοιό και να ενισχύσει τους πολιορκημένους. χρησιμοποιώντας και την αεροπορία. στη μάχη της Κόνιτσας. στις 4 του Γενάρη 1948. Παράλληλα. γιατί έχανε ένα επαρχιακό κέντρο. Κατά τους στρατιωτικούς συγγραφείς. παρά τις αδυναμίες και την αποτυχία που είχε.Μεσοβούνι από την ανατολική πλευρά του δρόμου. ενεπλάκησαν περίπου 12. που θα κλόνιζε όλη τη διάταξη και τα σχέδιά του και θα αναγκαζόταν να προβεί σε καινούρια αναδιάταξη των τμημάτων του. β. να υποχωρήσουν.

581 . των οποίων το κέντρο της προσοχής συγκεντρωνόταν στην εξόντωση του ένοπλου λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Θα ξεσήκωνε την επαναστατική διάθεση του λαού και θα βοηθούσε τους αγωνιστές να πλαισιώσουν τις τάξεις του ΔΣΕ.ανέπτυξε την άποψη. Η σύσκεψη αποφάνθηκε.έδειξαν ότι δεν ήταν ακόμη σε θέση να αναλάβει τέτοιας έκτασης επιχειρήσεις. τον οδήγησε σε . Παράλληλα. σελ. έστω και προσωρινά. θα δυνάμωνε το κύρος της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. όπως γράφει ο Β. αποδείχτηκε λαθεμένη η υιοθέτηση από την ΚΕ του ΚΚΕ της φιλόδοξης πρόβλεψης του Ν.αναφέρεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. ότι ο ΔΣΕ δεν μπορεί να χτυπάει και να καταλαμβάνει. Ζαχαριάδη ότι "ο Νοέμβριος θα γίνει τάφος του μοναρχοφασισμού"". Μπαρτζιώτας. με την αντάρτικη τακτική. Κατά συνέπεια. Το Γενάρη του 1948. στην πρώτη σύσκεψη στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών του ΔΣΕ. πόλεις. που έγινε στο Βίτσι. Στρατιωτικά η νίκη του ΔΣΕ στην Κόνιτσα θα ευθυγράμμιζε το μέτωπο των δυνάμεων του ΔΣΕ Γράμμου .κλόνιζε το ίδιο το κύρος της κυβέρνησης των Αθηνών και της αμερικανικής πολιτικής στην Ελλάδα.Μουργκάνας και θα προωθούσε τη διάταξη των δυνάμεων του ΔΣΕ έξω από τα Γιάννενα και το Μέτσοβο. απαντώντας στην κριτική που του έγινε για την αποτυχία της μάχης της Κόνιτσας . Ζαχαριάδη .την οποία διηύθυνε ο ίδιος .η ως τότε δράση του ΔΣΕ και η τακτική που έπρεπε να εφαρμόσει. ότι η τακτική του ΔΣΕ πρέπει να είναι λαϊκή επαναστατική και ότι επιβάλλεται ο ευέλικτος συνδυασμός της τακτικής του τακτικού επαναστατικού στρατού. Στη σύσκεψη αυτή.με βάση την εισήγηση του Ν. "Οι αποτυχίες του ΔΣΕ τόσο στο Μέτσοβο όσο και στην Κόνιτσα . συζητήθηκε . με το ανέβασμά της σε ανώτερες μορφές. ο Μάρκος Βαφειάδης. Η νίκη του ΔΣΕ στην Κόνιτσα θα δυνάμωνε την πάλη των εργαζομένων στις πόλεις. Η άποψη αυτή.

να εντείνει τους ρυθμούς καταδίκης των αγωνιστών από τα στρατοδικεία και να ρίξει χιλιάδες αγωνιστές στις φυλακές και στα στρατόπεδα. το Γ` Ψήφισμα του 1946 περί προστασίας της ακεραιότητας της χώρας και ο νόμος 511/47 περί στρατοπέδων πειθαρχημένης διαβίωσης ήταν τα νομικά ερείσματα της κυβέρνησης Σοφούλη . Με το νόμο 511/47. θεμελιώθηκαν τα φρικτά κολαστήρια τύπου Μακρονήσου. εκτός νόμου το ΚΚΕ. 41). και τυπικά. σελ.000 χιλιάδες γυναίκες. Μπαρτζιώτας "Ο αγώνας του ΔΣΕ". ήταν να θέσει στις 8 του Γενάρη 1948. βάσει των οποίων εξαπολύθηκε ο εξοντωτικός διωγμός κατά της Αριστεράς. Γυάρου. Τρίκκερι. Αγίου Ευστρατίου. Οι νόμοι 509/47 περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος. όπου κλείστηκαν 5. . Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ τίθενται και τυπικά εκτός νόμου Ένταση του δολοφονικού οργίου Η άμεση απάντηση της κυβέρνησης Σοφούλη Τσαλδάρη στο σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και στις επιθέσεις του ΔΣΕ. αγωνίστριες της Αριστεράς. το ΕΑΜ και την Εθνική Αλληλεγγύη.Τσαλδάρη.σύγκρουση με τον Ζαχαριάδη (Β.

Η δολοφονία του υπουργού Χρήστου Λαδά προκάλεσε κυβερνητική κρίση στην Αθήνα. για τη λύση της κυβερνητικής κρίσης.Το μήνα Γενάρη του 1948 πιάστηκαν 1. Ενώ το 1946 είχαν καταδικαστεί σε θάνατο 116 πατριώτες και το 1947 688. εκτελέστηκαν την τρίτη μέρα του Πάσχα 154 καταδικασμένοι από Κακουργιοδικεία. 582 . Επίσης. Ο εμφύλιος". ο Σοφούλης επιβεβαίωσε στους δημοσιογράφους ότι υπάρχει πραγματικά κυβερνητική κρίση και ότι πήρε σχετικό γράμμα από τον Τσαλδάρη. Το πρωί της Πρωτομαγιάς του 1948. Σε αντίποινα. φορώντας στολή σμηνίτη. . Τους επόμενους δύο μήνες. εκβιάζοντας την κατάσταση. σελ. (Βλέπε "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ".400 δημοκράτες στην Αθήνα και τον Πειραιά και 650 στο Νομό Ηλείας.583). Ο ίδιος ο δράστης δεν εκτελέστηκε. αλλά θα αρχίσει διαπραγματεύσεις μαζί του. 204). Δήλωσε. εντάθηκε η δολοφονική δράση των έκτακτων στρατοδικείων.547. ο υπουργός της Δικαιοσύνης. ο οποίος. γιατί έδειξε "μεταμέλεια" και συνεργάστηκε με τις αρχές.000 αγωνιστές σ' όλη τη χώρα. κάλεσε τους δημοσιογράφους. επίσης. (Βλέπε Τάσου Βουρνά. που συνέπεσε να είναι Μεγάλο Σάββατο. Στο ίδιο διάστημα. "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας. Φλεβάρη και Μάρτη. την ώρα που έβγαινε από την εκκλησία του Αγίου Καρύτση. Χρήστος Λαδάς. και τους ανακοίνωσε πως υπάρχει πραγματικά κυβερνητική κρίση. Ο Τσαλδάρης. αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Οι ψεύτικες ανακοινώσεις του Σοφούλη σε τίποτα δεν ωφέλησαν. Πιάστηκε ο ηλικίας 22 χρόνων Ευστράτιος Μουτσογιάννης. Αργότερα. έριξε χειροβομβίδα και τραυμάτισε θανάσιμα τον υπουργό. σελ. δήλωσε ότι διαφωνεί με τους όρους του Τσαλδάρη. το πρώτο εξάμηνο του 1948 καταδικάστηκαν 1. πιάστηκαν άλλοι 5. την ίδια μέρα της δολοφονίας του Χρήστου Λαδά. δολοφονήθηκε στην Αθήνα. ότι οι όροι της συνεργασίας μεταξύ των δύο κομμάτων (του Λαϊκού και των Φιλελευθέρων) δεν ανταποκρίνονται πια στην κατάσταση που δημιουργήθηκε και ότι χρειάζεται καινούρια συμφωνία για την παραπέρα συνεργασία τους.

4 και 6 του Μάη 1948). με επικεφαλής τον Νίκο Τριανταφύλλου. με ημερομηνία 12 του Φλεβάρη. προκαλώντας πανικό και σύγχυση στις αρχές και στους κατοίκους. που ήταν πολύ επικίνδυνη και δύσκολη. 3. Ο κανονιοβολισμός της Θεσσαλονίκης Παρά τις διαφωνίες Μάρκου Ζαχαριάδη. πραγματοποιήθηκε στις 9 και 10 του Φλεβάρη 1948.(Βλέπε "Δελτία Ειδήσεων του ΔΣΕ". έφτασαν κρυφά σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από τη Θεσσαλονίκη και έριξαν στην πόλη δεκάδες βλήματα πυροβολικού. της 2. Το έντυπο "Δελτίο Ειδήσεων" του ΔΣΕ. Τμήματα του ΔΣΕ. να διεισδύσει στην περιοχή της Θεσσαλονίκης με τμήματα του ΔΣΕ και να σφυροκοπήσει με πυροβόλα την πόλη. αμέσως μετά τη σύσκεψη στρατιωτικών και πολιτικών αρχηγών του ΔΣΕ. Νίκος Τριανταφύλλου. Η επιχείρηση. διατάχθηκε ο νέος διοικητής των δυνάμεων του ΔΣΕ στην Κεντρική Μακεδονία. αναφέρει: "Τα ραδιόφωνα της Αθήνας και .

40 βλήματα έπεσαν μέσα στην πόλη. Από τα βλήματα που ρίχτηκαν. Στις 12 του Φλεβάρη.30 στις 10 Φεβρουαρίου. ύστερα από έκθεση του Α` Σώματος Στρατού Θεσσαλονίκης. 2 έπεσαν στα ξενοδοχεία όπου μένανε τα μέλη της Βαλκανικής Επιτροπής.5 χλσ. ώσπου να δώσει εξήγηση η κυβέρνηση και ένα μέρος ζήτησε να γίνει μυστική συνεδρίαση της Βουλής. να βοηθήσουν ηθικά και υλικά. . μεταξύ άλλων. Αλλοι σύστησαν ψυχραιμία. Στη χτεσινή εκπομπή του. ανακοίνωσε. ένα σε κτίριο που μένουνε Αγγλοι και 2 άλλα σε γκαράζ και αποθήκες βενζίνης. Βρέθηκαν ακόμα ο κιλλίβας και οι 2 τροχοί του πυροβόλου. ότι: "Το πυροβόλον ήτανε γερμανικόν ορειβατικό τύπου Σκόνερ των 7. μα ο αριθμός των βουλευτών που ζήτησε να γίνει μυστική συνεδρίαση ήτανε μεγάλος και γι' αυτό ο πρόεδρος της Βουλής διέταξε την εκκένωση των θεωρείων για να γίνει η συνεδρίαση". Η είδηση. Το Λονδίνο μετέδωσε ότι δυνάμεις ανταρτών έβαλλαν με όλμους των 81 χιλιοστών κατά της Θεσσαλονίκης.30 έως 3. για το βομβαρδισμό της Θεσσαλονίκης.. Εις τη θέση του πυροβόλου βρέθηκαν 20 κάλυκες και μια οβίδα.του Λονδίνου μετέδωσαν χτες και σήμερα επανειλημμένα την είδηση για την επίθεση των τμημάτων του ΔΣΕ στη Θεσσαλονίκη. Ο γενικός διοικητής της Μακεδονίας. Ο Τσαλδάρης διαφώνησε με την πρόταση αυτή. Ο σωλήνας δε βρέθηκε".Θεσσαλονίκης και έβαλλε κατά της Θεσσαλονίκης από απόσταση 3 χλμ. ενώ σήμερα το πρωί είπε πως ρίχτηκαν 40 βλήματα. Η χτεσινή συνεδρίαση της Βουλής ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη συζήτηση του ζητήματος αυτού. το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. προκάλεσε σύγχυση και πανικό στους μοναρχοφασιστικούς κύκλους της Αθήνας. Μπασιάκος. από τις 2. Αλλοι βουλευτές ζήτησαν να παραιτηθεί η κυβέρνηση. Τοποθετήθηκε στην περιοχή Λεμπέτ κοντά στον αμαξωτό δρόμο Λαγκαδά . είπε ότι ρίχτηκαν 12 βλήματα. που αποδείχτηκε ανίκανη να χτυπήσει τους αντάρτες. ζήτησε γενική επιστράτευση όλων όσων μπορούν να φέρουν όπλα και όσοι δεν μπορούν να φέρουν όπλα.

το οποίο. οι αντάρτες έβαλλαν από τα νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης. σύμφωνα με δημοσίευμα του "Δελτίου Ειδήσεων" του ΔΣΕ της 13ης Φεβρουαρίου 1948. το αμερικάνικο πραχτορείο ειδήσεων "Γιουνάιτεντ Πρες" αγγέλλει ότι η επίθεση αυτή ήταν η τολμηρότερη απ' όσες είχαν κάμει οι αντάρτες. . του κανονιοβολισμού της Θεσσαλονίκης. ήταν το αμερικανικό πρακτορείο "Γιουνάιτεντ Πρες". Οι αντάρτες που επετέθηκαν ήταν 150 και είχαν 18 μεταγωγικά ζώα. που πήγε για καταδίωξη των ανταρτών και ένα άλλο βλήθηκε στα φτερά". Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΝΟΙΞΗ 1948 Ο ΔΣΕ δυναμώνει τη δράση του Τρεις μέρες πριν από τον κανονιοβολισμό της Θεσσαλονίκης. ανακοίνωσε τα εξής: "Σχολιάζοντας την επίθεση της Θεσσαλονίκης.Αποκαλυπτικότερο για το εντυπωσιακό γεγονός. Εξι χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης καταρρίφθηκε ένα αεροπλάνο Σπιτφάιερ. Σύμφωνα με πληροφορίες του ίδιου πραχτορείου. ενώ άλλα τμήματα ανατίναξαν μια γέφυρα βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης για να εμποδίσουν την κίνηση του μοναρχοφασιστικού στρατού και να ξεγελάσουν τους μοναρχοφασίστες σχετικά με την κατεύθυνση της διαφυγής τους.

δεν κατόρθωσαν να περιορίσουν τη δράση τους. τμήματα του ίδιου Αρχηγείου απέκρουσαν ισχυρή επίθεση μοναρχοφασιστικών δυνάμεων. αναφέρεται: "Τηλεγραφήματα του πραχτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" μεταδίνουν τις παρακάτω ειδήσεις για τις επιχειρήσεις του ΔΣ στην περιοχή της Πάρνηθας. Στις 6 του Φλεβάρη. Στις 8/2/48. στη θέση "Τρία πηγάδια". τρόφιμα.2 τμήματα του ΔΣ συγκρούστηκαν με μεγάλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις στον Κιθαιρώνα. επίσης. τμήματα του ΔΣ μπήκαν στη Σκούρτα. Σχετικά με το.τμήμα του ΔΣΕ Ρούμελης είχε διεισδύσει στην Πάρνηθα και είχε φτάσει σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από την Αθήνα. εντυπωσιακό αυτό γεγονός εκείνων των ημερών. παρά την υποστήριξή τους από μεγάλες δυνάμεις αεροπορίας και τανκ. Μεγάλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις που έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τα τμήματα του ΔΣ. Στην εμφάνισή τους οι χωροφύλακες και ΜΑΥδες εγκατέλειψαν το χωριό πανικόβλητοι. Ανάμεσα στα λάφυρα που κυρίευσαν οι μαχητές του ΔΣ είναι και 15 τουφέκια. Οι μοναρχοφασίστες χρησιμοποίησαν σε μεγάλη κλίμακα την . Τμήματα του ΔΣ του Αρχηγείου Ρούμελης στις 5 και 6 του Φλεβάρη ενήργησαν διείσδυση στην Πάρνηθα και στην περιοχή της 20 χιλιόμετρα από την Αθήνα. ιματισμός και αρχείο χωροφυλακής και άλλα. που υποστηρίζονταν από πυροβολικό και αεροπορία. τμήματα του ίδιου Αρχηγείου ενήργησαν επίθεση και κατέλαβαν την Πύλη. Στις 9 . στο ανακοινωθέν που δημοσιεύθηκε στο "Δελτίο Ειδήσεων του ΔΣΕ" στις 18 του Φλεβάρη 1948. Την ίδια μέρα. Οι μοναρχοφασίστες είχαν απώλειες 9 νεκρούς και περισσότερους τραυματίες. μετά την ίδρυση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ).

Στις 23 του Φλεβάρη 1948. Ο ΔΣΕ μπαίνει στο Γύθειο Μετά την απελευθέρωση των 224 κρατουμένων αγωνιστών των φυλακών της Σπάρτης. τους δίνει την καλύτερη απάντηση με την ανάπτυξη της επιθετικής του δράσης ακόμα και μέσα στα μεγάλα τους κέντρα. Την ίδια μέρα. το Φλεβάρη του 1947. 30 νέοι με ενθουσιασμό ακολούθησαν τα τμήματα του ΔΣ και κατατάχθηκαν στις γραμμές του.2 τμήματα του ΔΣ μπήκαν στο Νεοχώρι και Λεύκτρα των Θηβών. Στη μάχη. Στις 10 . στάρι. τα τμήματα του ΔΣ προξένησαν σοβαρές απώλειες στους μοναρχοφασίστες. που κράτησε 4 ώρες. Στο "Δελτίο Ειδήσεων του ΔΣΕ" της 24ης Φεβρουαρίου 1948. σαρώνοντας τους ΜΑΥδες. όπου οι κάτοικοι τα δέχτηκαν με μεγάλο ενθουσιασμό και πρόσφεραν 2. Τηλεγραφήματα του πραχτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" από τη Φθιώτιδα αναφέρουν ότι τμήματα του ΔΣ του Αρχηγείου Ρούμελης στις 4 προς 5 .000 οκ. ο Δημοκρατικός Στρατός στην περιοχή αυτή της χώρας. όπου οι μοναρχοφασίστες δοσίλογοι αναστατώθηκαν". τμήμα 200 περίπου μαχητών του ΔΣΕ μπήκε στο Γύθειο και απελευθέρωσε τους κρατούμενους. άλλα τμήματα του ΔΣ προσέβαλαν μοναρχοφασιστικά φυλάκια στη Λιβαδειά.2 μπήκαν στον Αϊ Γιώργη Λιβαδειάς. το αντάρτικο θέριεψε στο Μοριά.αεροπορία τους και τα τανκ. 200 μαχητές του ΔΣ μπήκαν στο Γύθειο και . Σύμφωνα με πληροφορίες του γαλλικού τηλεγραφικού πραχτορείου. διαβάζουμε: "Τη στιγμή που οι μοναρχοφασίστες διατυμπανίζουν "μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις" στην Πελοπόννησο. έτσι που στις αρχές του 1948 η δύναμη του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο να φτάσει στον αριθμό των χιλίων.

μάλλον κοντός. "ΣΚΙΤΣΑ ΑΠ' ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ" "Ο μπάρμπα Χρυσός" "Σκίτσα από τον αγώνα". αδύνατος. Ο ραδιοσταθμός της Αθήνας μετέδωσε ότι στις 11 τη νύχτα χτες έγινε σφοδρή επίθεση ενάντια στο Αίγιο από 400 μαχητές του ΔΣ. που καλλιεργούσε και ανάδειχνε τις αρετές των μαχητών του ΔΣΕ και διαπαιδαγωγούσε. αξιοποιώντας παραδείγματα από την καθημερινή τότε ζωή.απελευθέρωσαν 23 πατριώτες απ' τις φυλακές. είναι απαραίτητος σύντροφος στους μαχητές του τμήματός του. στρατός και ΜΑΥ. ομιλητικός. Ο ραδιοσταθμός της Αθήνας μετέδωσε ότι σαμποτέρ ανατίναξαν 260 μέτρα σιδηροδρομική γραμμή στη Ρέτσι Μεγαλούπολης στην Πελοπόννησο". αναδημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο: "Χρήστο τόνε λέγανε. με όμορφο και παραστατικό τρόπο. Από το φύλλο της 1ης Φλεβάρη 1948. της εφημερίδας του ΔΣΕ. Ηταν μια μόνιμη στήλη της "Εξόρμησης". Αλλο τηλεγράφημα αναφέρει ότι εκδηλώθηκε επίθεση του ΔΣ ενάντια στις Καλάμες απ' τη βορειοδυτική πλευρά της πόλης. Νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα τμήματα του ΔΣ ήταν εξοπλισμένα με βαρύτατον οπλισμό. 53 χρονών. Αγρότης. τα δε βλήματά τους έπεφταν στο κέντρο της πόλης. Μπάρμπα Χρυσό τόνε φωνάζουνε οι συναγωνιστές του. Η επίθεση έγινε απ' όλα τα σημεία ενάντια στην πόλη στην οποία βρίσκονταν χωροφύλακες. Για όλους . γελαστός. ευκίνητος. Σκοτώθηκαν 3 χωροφύλακες και πολλοί τραυματίστηκαν.

Παιδιά μου. με τέτοιον τρόπο. Ολοι μ' αγαπάνε. "Που λέτε. Ημουνα." "Να η οικογένειά μου. Στήσαμε ενέδρες στους χωροφύλακες και βρήκαμε τρόφιμα και ρούχα. Ξύναμε τα δέντρα για να καπνίσουμε. Μπάρμπα Χρυσό με . τις επιθυμίες. Δε δίναμε όμως σημασία σ' αυτά. Ολοι οι αντάρτες δικοί μου είναι. "Στα τσαλιά κάτσε. τις χαρές. Εχει πολλά να ιστορήσει για τους πρώτους μήνες του αντάρτικου. χορτάσαμε. Θέλετε τσιγάρο. όλους της ηλικίας μου. Το όπλο μας να 'ναι καλά. πάντα ο μπάρμπα Χρυσός. σαν να λέμε. "Οικογένεια έχεις μπάρμπα Χρυσό. Χτυπήσαμε τους ΜΑΥδες στα χωριά. έχει υγρασία". Κάτι λιγοστά τουφέκια είχαμε στην αρχή. ενθαρρύνει τον καινούριο και άμαθο σε πορείες αγωνιστή. είχα μια ομάδα από άντρες. Δε σταματάει να μιλάει. οπλιστήκαμε". Κρυώνετε. "Πείνες που τραβήξαμε στην αρχή! Ψωμί περνούσανε βδομάδες χωρίς να το γευτούμε. Ηταν από τους πρώτους αντάρτες της περιφέρειάς του. Οπλα δεν είχαμε. όχι χάμω. παρ' όλο το άσθμα που του κόβει την ανάσα. τις επιτυχίες τους. Σε κάθε στάση ξεκούρασης. αρχηγός των αόπλων δυνάμεων της περιφέρειας". Κοντεύει καλοκαίρι. ρωτούσα τους άντρες μου. συμπληρώνει με χιούμορ.έχει μια καλή κουβέντα. Και τα λέει τόσο όμορφα. "Κουράγιο και φτάσαμε". Σφίχτε το ζουνάρι 2 πόντους. στις φάλαγγες πορείας. Πεινάτε. Ξέρει τα βάσανα. Εχουνε δει όμως τόσα και τόσα τα μάτια του. Βράζαμε τσουκνίδες και τρώγαμε. Εχει ένα σωρό ιστορίες να διηγηθεί. Ντυθήκαμε. βρίσκεται δίπλα σ' αυτόν που 'ναι ανάγκη. Πέστε πως καπνίσατε. απαντάει χαρούμενα και δείχνει τους συναγωνιστές του. που δε χορταίνεις να τον ακούς. μαλώνει τον απρόσεχτο.

συμπληρώνει με γέλιο". Ρούχα 1. Σιτάρι 56.541 οκάδες 7. Τρόφιμα 1.954 οκάδες 6. ως τα σήμερα. Κρεμμύδια 5. λοιπόν.κράζουνε. Φρούτα 24.530 κεφάλια β. Αυγά 7.347 οκάδες 4. Καλαμπόκι 104.377 οκάδες 11. μια μικρή είδηση δίνει το μέγεθος και το βάθος των δεσμών του ΔΣΕ με το λαό: "Από τότε που ο ΔΣΕ ήρθε στην περιοχή της Κόνιτσας. τέτοια παλικάρια να ξεχάσουνε τον παλιό αρχηγό των αόπλων δυνάμεων. Δέματα 1. Φανέλες 256 . Σφάγια 37. Κρασί 2. Οσπρια 11. Από παντού χαιρετίσματα μου στέλνουνε.171 οκάδες 10.148 οκάδες 5. Σφάγια 4.696 οκάδες 9.139 οκάδες 3.802 2.421 οκάδες 2.". ο λαός της επαρχίας του πρόσφερε: α. Ρακί 715 οκάδες 8. Πατάτες 8. Η βοήθεια στο ΔΣΕ Στο ίδιο φύλλο της "Εξόρμησης". Πώς μπορεί.

857 ζευγάρια 5. Μεροκάματα ανθρώπων 95.932 2. Γάντια 81 6. Υπηρεσίες 1.157.423 3.163 καταλύματα". Φορτηγά ζώα στο ΔΣΕ 257 Βοήθησε οικογένειες ανταρτών με 868 οκάδες καλαμπόκι και πρόσφερε 48. 507 οκάδες 4.3. Μεροκάματα ζώων 20. Πουλόβερ 764 4. H φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1947 Για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ Απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ . Μεταφέρθηκε συνολικό βάρος 1. Κάλτσες 2. Κουβέρτες 332 γ.

καθώς και του σχεδίου "Λίμνες". σε συνεδρίαση του οργάνου. σελ. Προέρχεται από το αρχείο του ΚΚΕ. εκδόθηκε και το περιοδικό του ΔΣΕ. Το κείμενο της απόφασης "Συμπεράσματα για την πολιτική μας δουλιά 1. Η απόφασή του γι' αυτό το θέμα έχει δημοσιευτεί στα Επίσημα Κείμενα του Κόμματος (τόμος 6ος. όπως προκύπτει από την ημερομηνία που φέρει. λόγω του ότι εντοπίστηκε καθυστερημένα. δεν έγινε δυνατή η δημοσίευσή της στον 6ο τόμο των επίσημων κομματικών κειμένων. Το περιεχόμενο δουλιάς των κομ. απ' όπου την είχε πάρει το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του Κόμματος. Η πολιτική μας δουλιά στο ΔΣΕ είναι ένας απ' τους πιο αδύνατους τομείς μας. Στην ίδια συνεδρίαση. αλλά. πυρήνων δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σκληρού . βάσει αυτής της απόφασης. που δημοσιεύουμε σήμερα. στις 2/12/1947. Η απόφαση τιτλοφορείται "Συμπεράσματα για την πολιτική μας δουλιά" και το περιεχόμενό της είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. "Δημοκρατικός Στρατός". 249 251). αφορά την πολιτική δουλιά του Κόμματος στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού και λήφθηκε. το 2ο Κλιμάκιο συζήτησε και τα προβλήματα υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας. ενώ η απόφαση για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ δεν έχει μέχρι σήμερα πουθενά δημοσιευτεί. Αξίζει να σημειώσουμε ότι.Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.

το ξεπέρασμα των αδυναμιών που παρουσιάζονται σε σχέση με την εκγύμναση και την κατάχτηση της πολεμικής τέχνης. να βελτιωθεί η κομματική λειτουργία και προπαντός να δοθεί συγκεκριμένο και κατάλληλο περιεχόμενο δουλειάς στους κομ. Επίσης αδύνατη είναι η πολιτική στις πόλεις και στα χωριά. προκηρύξεις. Το πολιτικό επίπεδο των μαχητών και κατώτερων στελεχών του είναι πολύ χαμηλό και αυτό επιδρά και στην πολεμική τους απόδοση και την κατάχτηση της πολεμικής τέχνης. Το διαφωτιστικό υλικό που βγαίνει (εφημερίδες. πρέπει να γίνουν τα εξής: α. Κι αυτό είναι η πολιτική ενημέρωση των μελών του Κόμματος και ο σωστός προσανατολισμός τους πάνω στα προβλήματα του ΔΣΕ. Για να καλυτερέψει και να αναπτυχθεί η πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ. Η αδύνατη πολιτική δουλιά στις πόλεις εμποδίζει την πραγματοποίηση της επιστράτευσης σ' αυτές και τη δημιουργία των εφεδρειών που χρειάζονται για να εκπληρωθούν οι σκοποί του ΔΣΕ. τρικ). δελτία ειδήσεων. το καθήκον της ανάπτυξης της πειθαρχίας και επαγρύπνησης κλπ. 2.αγώνα του ΔΣΕ. μπροσούρες και προκηρύξεις) δεν είναι αρκετό. Να ολοκληρωθεί η οργάνωση των κομματικών δυνάμεων σε όλες τις μονάδες του ΔΣΕ. παρουσιάζει πολλές ελλείψεις και δε συντελεί. στην ανάπτυξη του πολιτικού επιπέδου των μαχητών και στελεχών του ΔΣΕ. και όλα . διμοιρίες. Ακόμα και οι περιπτώσεις λιποταξίας οφείλονται βασικά στην έλλειψη σοβαρής πολιτικής και αφομοιωτικής δουλιάς ανάμεσα στους καινούριους μαχητές. Η δουλιά των οργανώσεών μας στις περιοχές αυτές περιορίζεται μόνο στην έκδοση διαφωτιστικού υλικού (εφημερίδες. 3. Θεσσαλίας και Ρούμελης. λόχους κλπ. Η μικρή συμμετοχή της εργατικής τάξης στο ΔΣΕ έχει τον αντίκτυπό της και στην όλη μας πολιτική δουλιά μέσα σ' αυτόν. στις περιοχές Μακεδονίας. πυρήνες που χρειάζεται στις σημερινές συνθήκες. η καλύτερη οργάνωση της στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς στις ομάδες.. όσο χρειάζεται.

αλλά η εφημερίδα. να 'χει αντίξοες συνθήκες. Α. τόσο τα του ΔΣΕ θετικά σημεία της δουλιάς.. η εκφράζει ιδεολογική και μορφωτική δουλιά περισσότερο τη ζωή αποτελούσαν βασικά στοιχεία. Γι' αυτό πρέπει να καλυτερέψει η ίδια Η στρατιωτική εκπαίδευση.αυτά με βάση την πείρα. που να συγκεντρώνει και να γενικεύει την πείρα που βγαίνει από τον αγώνα του ΔΣΕ και να κατατοπίζει τα στελέχη του πάνω στα στρατιωτικοπολιτικά ζητήματα. ε. Η εφημερίδα του Γ. Να βγουν σε σύντομο χρονικό διάστημα (σε δύο μήνες) μια σειρά από πολιτικές μπροσούρες (Τι είναι και τι θέλει ο . αποφασίζεται να γίνουν ορισμένα μαθήματα και διαλέξεις που να δίνουν μια ιστορική εισαγωγή για τους αγώνες του ελληνικού λαού απ' το 1821 μέχρι σήμερα και για τους σκοπούς και επιδιώξεις του ΔΣΕ. τα θετικά και αρνητικά σημεία απ' την καθημερινή δράση του ΔΣΕ. γ. Α. να και η πολιτική ενημέρωση. της ανταποκρίσεις και καθημερινής ζωής των μαχητών να τονίζει. Για να αναπτυχθεί περισσότερο η πολιτική δουλιά στη Σχολή Αξιωματικών του Γ. Να βγει μέσα στο Γενάρη μηνιάτικο στρατιωτικοπολιτικό περιοδικό. στη σειρά που πρόκειται να τελειώσει μέσα σ' ένα μήνα. δ. όσο και τις αδυναμίες και τις υπερβολές. και τα προβλήματα παρά τις μεγάλες δυσκολίες και τις του ΔΣΕ. β. "Εξόρμηση" να δίνει την απαραίτητη πολιτική τροφή και σωστό πολιτικό προσανατολισμό στους μαχητές και αξιωματικούς.

άνδρες και γυναίκες . η οργανωμένη στρατολογία καινούριων μαχητών για το ΔΣΕ και ταυτόχρονα να αναπτυχθεί το μαζικό παλλαϊκό κίνημα. Να οργανωθεί καλά το δίχτυ μας των πληροφοριών στις πόλεις. πρέπει να προσεχτεί η δουλιά του ΑΚΕ. Λαϊκή Εξουσία και ΔΣ. αντάρτικο και ταχτικός στρατός. Η διαφώτιση στο ΔΣΕ Ένα ενδιαφέρον άρθρο από το περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" . επαγρύπνηση και πειθαρχία. η ένοπλη αυτοάμυνα. που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη της μορφωτικής δουλιάς.στο ΔΣΕ. των γυναικών και της ΔΝ. Ιδιαίτερη πολιτική δουλιά πρέπει να γίνει ανάμεσα στους Σλαβομακεδόνες και να στρατολογήσουμε και άλλους μαχητές . Παράλληλα. 2/12/47". ο μαχητής και αξ/κός του ΔΣ). 4. καθώς και μικρές μπροσούρες με στρατιωτικό περιεχόμενο. Τα αρχηγεία περιοχής και ιδιαίτερα οι υποδιοικητές τους πρέπει να προσέξουν περισσότερο τις πόλεις και να πάρουν άμεσα πραχτικά μέτρα για την οργάνωση και την ανάπτυξη της στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς μέσα σ' αυτές.ΔΣΕ.

μα και στο σμπαράλιασμα του ηθικού των αντιπάλων μας. με ομιλίες. που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 4 (Απρίλης 1948) του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός": "Στον λαϊκό απελευθερωτικό πόλεμο. που κάνουμε πολεμάμε σε πολλά μέτωπα. με τα έντυπα. καθώς επίσης και ενάντια στην προπαγάνδα του. αποτελεί το παρακάτω άρθρο. Εκτός από το πολιτικό. τη δημαγωγία και την απάτη του". με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ. που περιλαμβάνει όλα τα τεύχη του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός" .ιδιαίτερα μετά τη σχετική απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αλλά και των τρόπων και των μεθόδων που χρησιμοποιούσαν. με νέα μας για την κατάσταση. Ζαχαριάδης στην μπροσούρα του "Ολοι στ' άρματα". Και σ' άλλο σημείο γράφει: "Για βασική αποστολή της η διαφώτιση (μέσα στο ΔΣΕ) έχει να κατατοπίζει το μαχητή απλά και κατανοητά. Με τους ντόπιους και ξένους εχθρούς μας κάνουμε και ιδεολογικό πόλεμο. με συζητήσεις. μέσα στον κόσμο που πιστεύει σε μας και μας ακολουθεί. οικονομικό έχουμε και το ιδεολογικό μέτωπο. Ο σ. να λύνει τις Το εξώφυλλο της πρόσφατης έκδοσης του "Ριζοσπάστη". να τον προσανατολίζει σωστά. στρατιωτικό.Χαρακτηριστικό της ιδιαίτερης σημασίας. Ολοι νιώθουμε πόση μεγάλη επίδραση έχει η ιδεολογική δουλιά στη διαμόρφωση του ηθικού των μαχητών μας. γράφει: "Στο ιδεολογικό μέτωπο χρειάζεται πιο έντονος και αποφασιστικός αγώνας μέσα στις γραμμές μας. μέσα στις γραμμές του εχθρού. που έδινε η ηγεσία του ΔΣΕ στην πολιτική δουλιά .

πρέπει να κυριαρχεί το πνεύμα της επίθεσης. προκηρύξεις. Οργανώνει την ψυχαγωγία του πολεμιστή. Τα διαφωτιστικά μας μέσα Τον ιδεολογικό μας πόλεμο. η πολιτική της λαϊκής ενότητας και συμφιλίωσης στον αγώνα για λευτεριά. σαν βοήθημα στην καλύτερη λύση του προβλήματος αυτού από τα αρχηγεία περιοχών.. το χορό. Με βάση αυτά και τη μέχρι τώρα πείρα της διαφωτιστικής δουλιάς. Τι πρέπει να χαρακτηρίζει τη διαφωτιστική μας δουλιά Οπως σ' όλα τα μέτωπα ο ΔΣΕ επιτίθεται. Αυτά είναι: 1. II. Η στενή μας σύνδεση με το λαό. τον διεξάγουμε με ορισμένα όπλα και μέσα. το θέατρο και το καλό συναγωνιστικό γλέντι. έτσι και στο ιδεολογικό μας μέτωπο.) . . Πρέπει να αποφεύγει τις γενικολογίες και τα παχιά και άδεια λόγια. η διαφώτιση φροντίζει για την πολιτική. κλπ. Ο ραδιοσταθμός . Πώς και με τι πολεμικά διαφωτιστικά μέσα θα τα πραγματοποιήσουμε αυτά. ανεξαρτησία.. Πεταχτό υλικό (τρικ. Παράλληλα. με ομαδικό διάβασμα καλού βιβλίου.απορίες του. να απαντά στα ερωτήματα που του γεννιούνται. στη διαφωτιστική μας δουλιά. Η δεκαπενθήμερη εφημερίδα 3. κλπ. με το τραγούδι.. Τονίζει και ανεβάζει το προσωπικό παράδειγμα και την ηρωική πράξη. Το καθημερινό δελτίο ειδήσεων 2. δημοκρατία και ειρήνη πρέπει να αγκαλιάζουν κάθε τομέα της διαφωτιστικής μας δουλιάς. τη θεωρητική και πραχτική στρατιωτικοπολιτική μόρφωση και εκπαίδευση του στρατού".ανταποκρίσεις 4. I. γράφουμε αυτό το άρθρο. περιφερειακά. στα Αρχηγεία περιοχής (που γι' αυτά κυρίως γράφεται το άρθρο αυτό)..

της πίστης στη νίκη. κλπ. η δύναμη του δημοκρατικού κινήματος γενικά.. κλπ. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ Εφημερίδα δεκαπενθήμερη πρέπει να βγάζουν μόνο τα Αρχηγεία περιοχών. εφ' όσον είναι κάπως απομακρυσμένα . με το ρωμαλέο ύφος του. διαφορετικό με το πεταχτό υλικό. το χώρο. χρησιμοποίηση.. έτσι που για το καθένα μας όπλο να μπορούμε να ξεχωρίζουμε πότε. Το καθένα απ' αυτά έχει διαφορετική χρησιμοποίηση. έτσι και τα διαφωτιστικά μέσα . να τον ενημερώνει πολιτικά με τρόπο σύντομο. Τα περιφερειακά αρχηγεία δε χρειάζεται να βγάζουν (αυτά κυρίως πρέπει να βγάζουν δελτίο ειδήσεων. να γίνει ο αχώριστος σύντροφος του κάθε μαχητή. πού και για ποιον να το χρησιμοποιήσουμε. με την ποσότητα και ποιότητα εκείνων που απευθύνεται. να το μελετήσουμε ζωντανά. Επιδιώκει να ανεβάζει το ηθικό του μαχητή.. Από τα διαφωτιστικά μέσα που χρησιμοποιούμε σήμερα είναι το σοβαρότερο και το καλύτερο. ομιλίες) Και όπως κάθε όπλο έχει τις δικές του τεχνικές και τακτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται κάθε φορά ανάλογα με τους σκοπούς. της κάθε ομάδας.όπλα έχουν τη δική τους τεχνική. του ενθουσιασμού και της αισιοδοξίας. Αλλο σκοπό επιδιώκουμε με το δελτίο ειδήσεων.. Στα διαφωτιστικά μας όπλα υπάρχει τούτο το ξεχωριστό: πως μ' αυτά απευθυνόμαστε στους δικούς μας ανθρώπους (μαχητές και λαό) και στους εχθρούς μας. Β. αλλιώτικο με τη δεκαπενθήμερη εφημερίδα. ακόμα και λίγα λεπτά πριν την ώρα της μάχης. ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ Ενα καθημερινό καλογραμμένο "Δελτίο ειδήσεων" είναι ένα όπλο παραπάνω για την καλύτερη διεξαγωγή του πολέμου. ταχτική. Αυτό πρέπει να το δούμε. Με την απλότητα που πρέπει να γράφεται.Και ο προφορικός λόγος (διαλέξεις. Μέσα απ' τις γραμμές του του "Δελτίου" πρέπει να ξεπηδάει το πνεύμα της επίθεσης. Α.

. Ετσι.. σαν όργανο του Αρχηγείου περιοχής.. Ανταποκριτές παντού Να πλουτίσουμε τις εφημερίδες μας με άφθονο υλικό ανταποκρίσεων.ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ Ο ραδιοσταθμός είναι ένα καινούριο διαφωτιστικό όπλο. στις δεύτερες σελίδες των εφημερίδων μας. αν δούμε τις εφημερίδες που βγάζουνε ως τώρα τα Αρχηγεία περιοχών έχουμε να παρατηρήσουμε...καυστικό τόνο. πως αν και έχουμε σημαντική βελτίωση. Περισσότερη προσοχή και τέχνη στη σελιδοποίηση και αισθητική εμφάνιση της εφημερίδας με τα λίγα μέσα που διαθέτουμε. παραπάνω από 2. Στην πρώτη σελίδα να αποφεύγονται τα ολοσέλιδα και μεγάλα άρθρα.. που για πρώτη φορά χρησιμοποιείται στο λαϊκό - . όπως συνήθως γίνεται ως τώρα. Να προσπαθήσουμε να δώσουμε σε κάθε σελίδα τη δική της μορφή από κάθε άποψη.. ακόμα μέσα από τις στήλες τους δεν περνάει ο παλμός και η ζωή του πολέμου σ' όλες του τις εκδηλώσεις. που θα δώσει ζωντάνια και πολεμικό παλμό στις εφημερίδες. Οχι συνέχειες από τη μια σελίδα σε άλλη.. Γ. πεταχτό υλικό και να στέλνουν ανταποκρίσεις στο ραδιοσταθμό). Εντονα πρέπει μέσα στις στήλες της. Αρθρο.από το Αρχηγείο περιοχής.. να φαίνεται το τοπικό χρώμα απ' όλες τις εκδηλώσεις του πολέμου και της λαϊκής αντίστασης.000 γράμματα να μη βάζουν.. να γράφονται όσα μπαίνουν με τίτλο "αμερικανοκρατία" και όχι σαν δελτίο ωμοτήτων. ΡΑΔΙΟΣΤΑΘΜΟΣ . Αυτό είναι εκείνο. οι εφημερίδες των Αρχηγείων περιοχών. Να μπάσουμε τον εύθυμο. Το θέμα του να παίρνεται τις πιο πολλές φορές από τη ζωή της περιοχής και όχι από τη γενική πολιτική και πολεμική ζωή. Πιο ζωντανά. απευθύνεται στους μαχητές του ΔΣ της περιοχής της και στο σκλαβωμένο λαό της περιοχής της. Η εφημερίδα. που όλες οι εφημερίδες γράφουνε. ελαφρό και σατιρικό .

Ο Λένιν έγραφε στο "Τι να κάνουμε" πως ό. δουλιά του γραφείου διαφώτισης είναι να τα δουλεύει καλύτερα. παρμένη από τη ζωή δεν μπορούμε να το κάνουμε με ένα σωρό θεωρίες. Με τη βοήθεια που θα κάνει να φαίνεται και να εκλαϊκεύεται όλο το πολεμικό έργο που γίνεται σήμερα. Εδώ χρειάζεται να τονιστεί πως πρέπει να είναι απλά και σύντομα και γραμμένα με πειστικότητα. Και αυτό θα το πετύχουμε με τις ανταποκρίσεις που θα στέλνουν οι ανταποκριτές του πρακτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" στο ραδιοσταθμό.. κλπ. το δελτίο ειδήσεων. Είναι η καθημερινή εφημερίδα για το λαό της σκλαβωμένης Ελλάδας. κυρίως πολεμική ανταπόκριση. Πρέπει πολύ να καλλιεργήσουμε και να αναπτύξουμε το κίνημα των πολεμικών ανταποκριτών.. που γράφουνε μέσα από τη μάχη. Δ. πρέπει να συνδυάζεται με το τι θα περιέχουν η εφημερίδα. μα και στα σκλαβωμένα χωριά σε συνδυασμό με τις επιχειρήσεις που γίνονται.. προς το ραδιοσταθμό. περιφερειακού. το φυσικό. Ποια πρέπει να είναι η συμβολή κάθε Αρχηγείου περιοχής.δημοκρατικό κίνημα στη χώρα μας. ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ Μ' αυτά κυρίως τα διαφωτιστικά μέσα θα απευθυνθούμε στις ένοπλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις.. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Εδώ πρώτα πρώτα χρειάζεται να αξιοποιηθεί το υλικό που στέλνεται από το Γενικό Αρχηγείο (μπροσούρες. βιβλία) είτε με ατομικό είτε με ομαδικό διάβασμα. το λημέρι. ορισμένα άρθρα. ζωντανό χρώμα που κλείνουν μέσα τους. ΤΗΛΕΒΟΕΣ. Και πολιτική ανταπόκριση σήμερα πάει να πει. Ε.τι μπορούμε να δώσουμε σ' έναν εργάτη με μια πολιτική ανταπόκριση.. κλπ. .. χωρίς να τους αφαιρεί το πηγαίο. ΠΕΤΑΧΤΟ ΥΛΙΚΟ. Και όταν αυτοί δεν τα αποδίδουν καλά. Για το υλικό αυτό χρειάζεται να παρθούν ειδικά μέτρα από τα Αρχηγεία περιοχών και να αξιοποιείται. το έμπεδο. Η καλή επιλογή του τι θα γράφεται σε πεταχτό υλικό. από τον καταυλισμό.. κλπ..

ΟΜΙΛΙΕΣ Θέματα για τέτοιες ομιλίες πρέπει να παίρνονται από τα στρατιωτικά και πολιτικά ζητήματα του αγώνα μας. Το ύφος . σε τι σημεία χτυπάει η προπαγάνδα της αντίδρασης. με την καλή οργάνωση της εσωτερικής του ζωής. Η όλη διαφωτιστική δουλιά είναι ενότητα πολιτικής σύλληψης. εκτός από τον τεχνικό. Αυτό θα το πετύχουμε με ένα καλό καταμερισμό ανάμεσα στα μέλη του γραφείου... όχι σωστή: να μην υποτιμούμε και να τη βάζουμε σε δεύτερη μοίρα και έργο ενός "ειδικού τεχνικού"..). με τη σκοπιμότερη διάθεση του εργάσιμου χρόνου.. Στην τεχνική μας δουλιά. τι ζητήματα προωθούνται από τον περασμένο μήνα σε συνέχεια. Χρειάζεται να διώξουμε τον εμπειρισμό απ' την οργάνωση της έκδοσης και διανομής. με τη δημιουργία γύρω από το γραφείο ενός κύκλου συνεργατών της διαφώτισης και ειδικών επιτροπών κατά τομέα δουλιάς (συνταχτική επιτροπή εφημερίδας. Οργάνωση της δουλιάς Κύρια επιδίωξη στην οργανωτική μας δουλιά πρέπει να είναι να κάνουμε το γραφείο διαφώτισης κολεχτίβα δουλιάς και ζωής. ραδιοσταθμού. III. τα πολιτικά γεγονότα.. οι τυχόν επέτειοι και καμπάνιες. η πολιτική μας δράση. αποβλέποντας κάθε φορά σε μεγαλύτερη έκδοση και καλύτερη διανομή.. ιδίως σήμερα στον πόλεμο που κάνουμε. που πρέπει να γίνονται. πρέπει να φύγει μια αντίληψη. Στο σχέδιο αυτό πρέπει να παίρνεται υπόψη η πολιτική μας γραμμή. όπως συνηθίσαμε να τη λέμε. κλπ. όλα τα διαφωτιστικά στελέχη πρέπει να γίνουν "τεχνικοί". Επομένως.ΣΤ. δελτίου ειδήσεων.στιλ . σύνταξης. έκδοσης και διανομής. IY. Ακόμα απαραίτητη προϋπόθεση για να ανταποκριθεί στη δουλιά του ένα γραφείο διαφώτισης είναι να δουλεύει με προοπτική και σχέδιο δουλιάς. να δουλεύουμε ορθολογιστικά.

το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ εκτίμησε ότι η υλοποίηση των αποφάσεων της . Κάνουμε λαϊκό επαναστατικό πόλεμο. τις εισαγωγές. σύντομα και σταράτα μα και γεμάτα παλμό. Να εξοστρακίσουμε από τα γραφτά μας τις γενικότητες. Μας χρειάζεται ακόμα και λογοτεχνική επεξεργασία των γραφτών μας.. γιατί αναφέρεται στο πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ και στους τρόπους αντιμετώπισής του από την καθοδήγηση του ΚΚΕ στα τέλη του 1947. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ασχολήθηκε επισταμένα με την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας. ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΦΩΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΓΑ ΤΟΥ ΔΣΕ" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Το ντοκουμέντο που δημοσιεύουμε είναι πολύ σημαντικό. Να επιδιώκουμε να βάλουμε στο χαρτί όλο το μεγάλο έργο που γίνεται σήμερα. όσο το δυνατό πιο φυσικά. Αρκεί να μιλάμε στην ψυχή του. βάσει όσων προέβλεπε το σχέδιο "Λίμνες". το κριτήριο των μαχητών μας είναι πολύ οξυμένο και η ατμόσφαιρα τόσο πολύ ηλεκτρισμένη και ένας μικρός σπινθήρας χρειάζεται για να πάρει κανένας φωτιά.Στα γραφτά μας πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλα τα είδη του λόγου. αισθητικά τα κείμενά μας. πιο πολεμικά.. πιο ανθρώπινα. Στις 2/12/1947. Λίγα λόγια ζουμερά. προλόγους και επιλόγους. αρθρογραφίες και φλυαρίες. Εκείνο το είδος που προσαρμόζεται περισσότερο στην ψυχολογία του πολεμιστή είναι η διηγηματική περιγραφή με τις ζωντανές εικόνες. Το Δεκέμβρη του 1947. το πολεμικό ρεπορτάζ. Να δουλεύουμε γλωσσικά. ιδιαίτερα δε με το θέμα της αύξησης των δυνάμεων του ΔΣΕ και την εξασφάλιση εφεδρειών. της ΚΕ του Κόμματος. μα και να βοηθάμε ακόμα και στην παραπέρα προώθησή του. τις δημοσιογραφικές προχειρότητες. στα πλαίσια της εφαρμογής του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". σε συνεδρίασή του.

Βαφειάδη". στους οποίους καταγράφεται το χρειαζούμενο υλικό. γιατί αντέδρασε ο Μ. της 7/12/1947 που δημοσιεύουμε σήμερα βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ ΑΣΚΙ". Τέλος. 299 . Βαφειάδης (Βλέπε: Απόφαση ΠΓ της 15/11/48 "για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μ. . εκτιμήθηκε πως το σχέδιο "Λίμνες" στηρίχθηκε σε εσφαλμένα δεδομένα". με αριθμό αρχειοθέτησης Κ109/Φ: 4/1/57. 311). "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Επίσης. Ομως αυτή η εκτίμηση δεν πέρασε στο κείμενο της απόφασής του.000 ανδρών.3ης Ολομέλειας και του σχεδίου "Λίμνες" παρουσίαζε σοβαρή καθυστέρηση (βλέπε σχετική απόφαση. σημειώνουμε ότι το πρωτότυπο κείμενο είναι άτιτλο. τόμος 6ος. για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών εφεδρικής δύναμης 10. σελ. οι οποίοι . η απόφαση συνοδεύεται και από εφτά (7) πίνακες. 249). Για το συγκεκριμένο θέμα που αναφέρουμε βλέπε σελ. Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. μάλιστα.θα έπρεπε να βρίσκονται άμεσα υπό τις διαταγές του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ ως τα τέλη Φλεβάρη του 1948. σελ. Λέγεται. Τα αποσιωπητικά που υπάρχουν σε διάφορα σημεία της απόφασης υπάρχουν και στο πρωτότυπο.βάσει της απόφασης . ότι σ' αυτή τη συνεδρίαση του κλιμακίου. "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".316. τόμος 6ος.

Αρχηγείο Ρούμελης Αρχηγείο Θεσσαλίας Αρχηγείο Δυτ. Αρχηγείο Κεντρ. εκπαιδευτούν και οργανωθούν σε τακτικό στρατό. 5.000 1. οργάνωση και εκπαίδευσή των.Το πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ Απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ (7/12/47) Ολόκληρο το κείμενο της σχετικής απόφασης έχει ως εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ. .000 14.250 .500 2. συζήτησε το πρόβλημα των εφεδρειών που πρέπει να προετοιμάσει το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ. Αρχηγείο Α.500 3.750 2. οι παρακάτω δυνάμεις κατά Αρχηγεία: 1. 6. 3.Θράκης Αρχηγείο Ηπείρου Σύνολο 1. Μακεδ. Μέχρι τα τέλη του Φλεβάρη. να διατεθούν από τ' Αρχηγείο μας.500 3. 2. στη συνεδρίασή του της 7/12/47. Μακεδ. χώρο συγκέντρωσης και καθόρισε τα παρακάτω: 1. Μακεδ. 4.

2.500 500 1. Από το Αρχηγείο Α. 3.750 Η δεύτερη μέχρι τέλη Φλεβάρη με τις παρακάτω δυνάμεις: 1. 3.000 1. Από το Αρχηγείο Κ. Μακεδον. 4.000 2. Μακεδον. Μακεδ. 2. Μακεδον.000 4. Μακεδον. 1.500 2. Από το Αρχηγείο Ρούμελης Από το Αρχηγείο Θεσσαλίας Από το Αρχηγείο Δ. Από το Αρχηγείο Κ. Θράκης Σύνολο 750 1.000 .000 1.000 1. Η συγκέντρωση των δυνάμεων αυτών θα γίνει σε δύο φάσεις: Η πρώτη μέχρι τις 15 του Γενάρη με τις παρακάτω δυνάμεις: 1.2. Από το Αρχηγείο Ρούμελης Από το Αρχηγείο Ηπείρου Από το Αρχηγείο Θεσσαλίας Από το Αρχηγείο Δ. 5. 5. 4.

Στο Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας Στο Αρχηγείο Ανατ.Εκπαίδευση: Υπεύθυνοι για την οργάνωση και εκπαίδευση των εφεδρειών μας ορίζονται οι σύντροφοι: 1. Οργάνωση . που μέχρι το τέλος Φλεβάρη θα βρίσκονται άμεσα στις διαταγές του Γενικού Αρχηγείου. Μακεδ.000 9. Οι εφεδρικές δυνάμεις. Από το Αρχηγείο Α.500 4. Οι υπόλοιπες 4 . 5. καθορίζονται σε (10.500 2.500 3.6. 2. Θράκης Σύνολο 2.Βίτσι. 2. Βασικός χώρος συγκέντρωσης των πιο πάνω εφεδρειών των 7 ταξιαρχιών για οργάνωση και εκπαίδευσή τους καθορίζεται η περιοχή Γράμμου . Νίκος. επικεφαλής στρατιωτικός Λιάκος.000 4. Μακεδονίας Σύνολο 2.000) δέκα χιλιάδες άνδρες. βοηθός .5 χιλιάδες παραμένουν στα Αρχηγεία περιοχών σαν εφεδρείες του Γενικού και κατανέμονται ως εξής: 1. (7) εφτά ταξιαρχίες.

... που εκπαιδεύονται... Με τους μαθητές της ΙΙης σειράς της Σχολής Διμοιριτών του Γ. πολιτική δουλιά .. 3) Από μαθητές της Σχολής σαμποτέρ (στελεχών) του Γ. Πυροβολικό ... Με τους μαθητές της IIIηs σειράς της Σχολής Διμοιριτών του Γ. που θα λειτουργήσει από τις 15 Γενάρη.... Α. 2) Από τα στελέχη που θα εκπαιδευθούν. απ' τα σημερινά στελέχη. Α.. Τα παραπάνω εφεδρικά τμήματα θα στελεχωθούν: 1.. στελέχωση των στρατηγικών εφεδρειών του Γ..... 4. 6.κομάντος: 1) Θα διατεθούν απ' τα σημερινά στελέχη που βρίσκονται στα τμήματά μας από τους μόνιμους και εφέδρους αξ/κούς. βοηθός Θ. Α.στρατιωτικός 3. Α... 6. Από επιλογή στελεχών που θα κάνει το Γ. Χατζής. 5. εκπαίδευση. . 2... ανεφοδιασμού Φώκος. 3. Α. Ολη η δουλιά της σχολής αυτής θα υπαχθεί στις ανάγκες: κατάρτιση. που αποφοιτούν στο τέλος του Δεκέμβρη. που βρίσκονται στα τμήματα του ΔΣΕ. 7. Τσικιρζής....

Ο ανεφοδιασμός των εφεδρειών θα γίνει με διάθεση του υλικού. Οι Νίκος . Για την προώθηση της όλης δουλιάς θα πάνε οι σύντροφοι: 1. 4. θα αναλάβουν αμέσως τη δουλιά για τα πρώτα τμήματα στον κύριο χώρο... 2. Θα ειδοποιηθεί τηλεγραφικώς ο Κικίτσας που βρίςκεται στην Ανατ.8. βάσει της κατάστασης που επισυνάπτουμε με φροντίδα του Γ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΠΕΖΙΚΟΥ ΓΙΑ 10. Γιάννης στο Αρχηγείο Θεσσαλίας για μια βδομάδα. 5.000 ΑΝΔΡΕΣ] α/α 1) 2) Είδος υλικού Πιστόλια η περίστροφα με θήκες Γεμιστήρες πιστολιών (δύο στο καθένα) Ποσόν 600 1.200 . 9. Για τον οπλισμό [I. Θα ειδοποιηθεί ο Τσικιρτζής με σύνδεσμο να μεταφέρει το γρηγορότερο τους αόπλους των Πιερρίων Ολύμπου .. Α. Μακεδονία. 3...Αν. Θα φύγουν ο Λιάκος και Φώκος για την Κεντρική Μακεδονία και θ' αναλάβουν υπεύθυνα τη δουλιά για τις εφεδρείες Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας... 6... Θεσσαλίας για εξοπλισμό και να αναλάβει τα νέα του καθήκοντα..Χατζής και. Φάνης στο Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας για μια βδομάδα.

000 11) 12) 13) 14) 60 2.000 2.3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) Ντουφέκια Αγγλίας Ημιαυτόματα Στάγιερ η Στεν Γεμιστήρες ημιαυτόματων (από 4) Μυδράλια γερμανικά Γεμιστήρες μυδραλίων στρογγυλοί (μονοί) Ταινίες μυδραλίων των 50 φυσιγγίων Οπλοπολυβόλα Αγγλίας Μπρέν Γεμιστήρες οπλοπολυβόλων Κυκλικοί Πολυβόλα Μπρέντα ή Φίατ Ταινίες Μπρέντα ή ταινίες οδοντοτές Φίατ Ταχύβολα μυδράλια γερμανικά Γεμιστήρες διπλοί στρογγυλοί (κουτιά των 72 φυσιγγίων ) 5.400 70 140 1.200 30 150 15) 16) 17) 18) Κλειδιά γέμισης γεμιστήρων ταχυβόλου Ολμοι ομαδικοί Αγγλίας ή Ιταλίας Ολμοι ατομικοί Αγγλίας ή Ιταλίας Χειροβομβίδες αμυντικές Αγγλίας Μίλς 30 30 70 20.000 .000 500 4.400 1.600 10.

φορτούμενα Τηλέμετρα πεζικού Τηλέμετρα Αντιαεροπορικού (μέτρηση ύψους) Διόπτρα (κιάλια) πεζικού Χειροβομβίδες εμπρηστικές Χειροβομβίδες αντιαρματικές Πιστόλια φωτοβολίδων Λίπος οπλισμού Ορυκτέλαιο Ράκη για κάθαρση Σχοινοκαθαρτήρες κιλά κιλά κιλά (κομμάτια) 10.000 3.000 200 100 20 500 5.000 3.19) 20) 21) 22) 23) Χειροβομβίδες επιθετικές Γερμανίας Χειροβομβίδες Καπνογόνες Φορητά φλογοβόλα Πάντζερ Γερμανικά μικρά ή μεγάλα Αντιαεροπορικά πολ/λα των 20 χιλιοστών φορτούμενα Γεμιστήρες πολυβόλου αντιαεροπορικού Αντιαρματικά πυροβόλα των 37 ή 47 χιλ.000 28 24) 25) 90 14 26) 27) 100 30 28) 29) 30) 31) 1) 2) 3) 4) 100 5.000 5. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΩΝ] .000 ΥΛΙΚΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ [II.

000 5) 2.000 6) 7) 750.000 [III. Βλήματα Πυροβόλου των 37 και 47 Είδος υλικού Πυροβόλα ορειβατικά των 75 χιλιοστών Ποσόν 30.000. ΠΙΝΑΚΑΣ ΥΛΙΚΟΥ ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΥ] α/α 1) Ποσόν 14 .000 9) 28.000 30.000 10) 7.000 5.000 8) 70.000 20.000.(Για 3 μήνες) α/α 1) 2) 3) Είδος υλικού Φυσίγγια πιστολιών ή Περιστρόφων Φωτοβολίδες διαφόρων χρωμάτων Φυσίγγια για ντουφέκια και οπλ/λα Αγγλίας Φυσίγγια ημιαυτόματων Στεν ή Στάγερ Φυσίγγια Μυδραλίων.000. ταχυβόλων και Μάουζερ Φυσίγγια Πολυβόλων Μπρέντα ή Φίατ Βλήματα όλμου ομαδικού Αγγλίας ή Ιταλίας με γεμίσματα και προωθητικάφυσσίγια Βλήματα όλμου ατομικού Αγγλίας ή Ιταλίας Βλήματα αντιαεροπορικού πολ/λου των 20 χιλ.000 4) 3.

με γεμιστήρες Ορυκτέλαιο σε κιλά 8 14 4) 5) 6) 10 10 7 7) 8) 9) 10 14 30 [ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ] 1) 30. εκκρηκτικά Βλήματα αντιαεροπορικού πυρ/κου των 37 χιλ. Γωνιομετρικές πυξίδες ή γωνιόμετρα Διόπτρες πυροβολαρχίας Διοπτρες αντιαεροπορικού πυρ/λου επιτήρησης αέρος Τηλέμετρα μέτρησης αποστάσεων Τηλέμετρα μέτρησης ύψους Διόπτρα πυρ/κου (κιάλια με κλίμακα) Βλήματα πυρ/λου των 75 εκρηκτικά με ισάριθμα γεμίσματα καιεμπυρευματοφόρου ς κοχλίες Βλήματα ορειβατικά πυρ/λου των 105 χιλ.2) 3) Πυροβόλα ορειβατικα των 105 χιλιοστών Πυροβόλα ανιαεροπορικά των 37 χιλ.000 [ΕΙΔΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ] 1) 200 .000 2) 6.000 3) 30.

).Τ. γ) Πίνακες βολής. Παραλληλεπιπέδου) Νάρκες εναντίον προσωπικού Δυναμίτιδα (λουκούμι) 808 Δυναμίτιδα πλαστίκ Σαπουνάκια Τ.000 5. ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΚΡΗΚΤΙΚΩΝ] α/α 1) 2) 3) Είδος υλικού Νάρκες αντιαρματικές Τελερμάιν Νάρκες των 3 κιλών Τ.λ.500 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 7.000 . κιβώτιαπυρ/κων.000 5.500 1.Τ Τυποποιημένα γεμίσματα του 1 κιλού (σχήμα ορθ.λ. εργαλεία κ. [IV.π.000 5.000 1.2) 3) 4) 5) Λίπος πυροβόλων Υγρά χαλινωτηρίου και επανατάχτη Στουπί κάθαρσης Φιάλες αζώτου σε κιλά σε κιλά σε κιλά (κομμάτια) 200 20 1.Ν.π.000 5. (του 1/2 κιλού) Φυτίλι ακαριαίο Φυτίλι βραδύκαυστο Φυτίλι ταχύκαυστο Καψύλια αστραπιαία (κιλά) (κιλά) (κιλά) (σε μέτρα) (σε μέτρα) (σε μέτρα) (κομμάτια) Ποσόν 700 700 1.000 5. υλικού κ.Ν.000 10 Σημείωση: Τα πυροβόλα πρέπει να συνοδεύονται με τα: α) Απαραίτητα παρελκόμενα και εξαρτήματα (σάγματα ειδικού φόρτου. β) Τα προβλεπόμενα ανταλλακτικά.

000 50 500 70 70 70 Α.000 1. ΠΙΝΑΚΑΣ ΥΛΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ] α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) Είδος υλικού Σκαπάνες μεγάλες Φτυάρια Πτυοσκάπανα φορητά Χειράμαξες Τςεκούρια Πριόνια υλοτόμων Πετροτόρος (σκαρπέλα) Λοστοί με ανάλογα Ποσόν 1..000 5.000 σε ρόλους 2.000 2.ΥΛΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ .12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) Καψύλια ηλεκτρικά Παγίδες πιεστικές Παγίδες ανοζωτικές Παγίδες έλξης Κυψέλες έτοιμες αγγλικού τύπου Εκκρηκτικές Μπουλανζέ ή Σήμενς Βομβίδες φωσφόρου αγγλικές η γερμανικές Συνδετική ταινία Μολύβια χρόνου σε διάφορα χρώματα Εναυστήρες για άναμα φυτιλιού Πυροδοτικοί μηχανισμοί έλξης με επιβράδυνση 4 1/2 .500 1.7 (κομμάτια) 1.500 7 7.000 500 5.000 5.000 2.000 [V.000 2.

.000 15 . 7 3..000 140 Β...000.ειδικά φτυάρια 9) 10) 11) Μηχανήματα διάτρησης Πετρωμάτων Ψαλίδια κοπής συρματοπλεγμάτων Βαρειές (τυπάδες) διάφορα μεγέθη Βάρκες λαστιχένιες Διάφορα υλικά γεφυροποιίας Αςύρματοι βαλίτσες (βραχέων Κυμμάτων) Αςυρματοτηλέφωνα γερμανικά Μπαταρίες των 6 βόλτ Μπαταρίες των 12 βόλτ Μονομπλόκ (ανταλλακτικά) Μηχανές παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Δυναμό (ηλεκτρογεννήτριες) Τηλέφωνα εκστρατείας Τηλεφωνικοί πίνακες διαφόρων διευθύνσεων Ξηρά στοιχεία τηλεφώνων εφεδρικά Καλώδιο τηλεφώνου Πολύσπαστα (σε μέτρα) (ζεύγη) .ΥΛΙΚΟ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 15 30 30 15 30 15 5 200 50 10) 11) 12) 500 1.ΥΛΙΚΟ ΓΕΦΥΡΟΣΚΕΥΗΣ 1) 2) 10 Γ.

).13) Μπομπίνες (εκτυλίκτριες) καλωδίου Πέδιλα εγκατάστασης γραμμών Πισωτική ταινία σε ρόλους Πένσες Σακκίδια ανταλλακτικών τηλεφώνου Ηλιογράφοι Μηχανήματα νυχτερινής σηματοδοσίας με μπαταρίες (ζεύγη) (τεμάχια) 400 14) 15) 16) 17) 40 300 400 400 18) 19) 50 150 Σημείωση: 1) Οι ασύρματοι πρέπει να συνοδεύονται με τα απαραίτητα εξαρτήματά τουςκαι ανταλλακτικά (συμπυκνωτές.λ.ΙΜΑΤΙΣΜΟΣ .000 20.000 10..ποσότητα υγρού. λυχνίες κ.000 20.000 10.π.000 Α. ΕΙΔΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΙΑΣ α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) Είδος Χιτώνια Πανταλόνια ή γκυλόττες Χλαίνες Δίκωχα Πουκάμισα Σώβρακα Ποσόν 10.000 10. VI. 2) Οι μπαταρίες να έχουν τα υγρά τους και να συνοδεύονται με εφεδρ.

7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 1) 2) 3) Φανέλλες Πουλόβερ Κάλτσες Κουβέρτες Αρβυλα Στολές αξιωματικών Εξαρτήσεις αξιωματικών Σόλες για άρβυλα Ατομικά αντίσκηνα πλήρη κωνικές σκηνές πλήρεις Φανάρια εκστρατείας πετρελαίου Γυλιοί ατομικοί Σακκίδια Καραβάνες Παγούρια Κουτάλια Πηρούνια Πετσέτες προσώπου (προσόψια) Μαντήλια Ψαλιδάκια Σουγιάδες Ζώνες 20.000 10..000 50 50 Β..000 30.000 10.000 12.000 10.ΑΤΟΜΙΚΑ ΕΙΔΗ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 10.000 .000 10.000 20.500 750 750 20.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.ΕΙΔΗ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΕΙΑΣ Γ.000 10.

ΕΙΔΗ ΜΑΓΕΙΡΙΟΥ 1) 2) 3) 4) 5) Καζάνια λόχου Χύτρες μικρές (διμοιρίας) Μαχαίρια για κρέας Μπαλταδάκια Κουτάλες (διάφορα μεγέθη και είδη) Πλήρεις σειρές εργαλείων Κουρέα Πλήρεις σειρές εργαλείων Τσαγκάρη Πλήρεις σειρές εργαλείων Ράφτη Πλήρεις σειρές εργαλείων Ξυλουργού Πλήρεις σειρές εργαλείων Πεταλωτή Πλήρεις σειρές εργαλείων Σαγματοποιού Πλήρεις σειρές εργαλείων Οπλοδιορθωτού Πλήρεις σειρές Σιδηρουργού Πλήρεις σειρές εργαλείων Μηχανουργού πυροβόλων Πλήρεις σειρές εργαλείων 100 200 200 200 300 Ε...ΕΙΔΗ ΣΥΝΕΡΓΕΙΩΝ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 100 100 100 10 10 10 7) 10 8) 9) 10 10 10) 10 .Δ.

000 104.000 150.Ηλεκτροτεχνίτη 11) Πλήρεις σειρές Ραδιοτεχνίτη 10 VII.000.000 11.000 30.000 1. ΔΙΑΦΟΡΑ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" .Π.000 200 25.000 500 1.Λ.000 104.800 11.000 3. α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) Είδος Αλευρα Κρέας Οσπρια Ζυμαρικά Λίπος ή λάδι Αλάτι Ζάχαρι Τυρί Μουλάρια ειδικού φόρτου Μουλάρια κοινού φόρτου Αλογα μικρόσωμα Πέταλα Καρφιά για πετάλωμα Κριθάρι Σχοινιά Δέρματα για εξάρτημα σαγής (κομμάτια) (κομμάτια) κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά Ποσόν 500.000 2. ΤΡΟΦΙΜΑ Κ.000 33.000.000 169.

για αποστολή στη Μακεδονία χιλίων αόπλων.47 μέχρι τέλη Γενάρη 1948. που προορίζαμε για τη σχολή αξιωματικών του Γ. Οργανώσαμε τα έμπεδα στα χωριά Βράχα . Α` τόμος. δίνει η έκθεση για την πορεία των χιλίων αόπλων της Ρούμελης. Θησέα. Διμοιρίτες και λοχαγούς βάλαμε από τους μαθητές. Α. το Αρχηγείο Ρούμελης συγκρότησε μια ταξιαρχία αόπλων από την επιστράτευση. Η οργάνωση της πορείας "Σύμφωνα με διαταγή του Γ. που έκανε στο διάστημα στο διάστημα 20 .12 . ιδιαίτερα στο κρίσιμο ζήτημα της άντλησης έμψυχων εφεδρειών και της ενίσχυσής του. που αντιμετώπιζε και έπρεπε να ξεπερνά ο ΔΣΕ. Α. Η κατανομή των μαχητών στα οργανικά τμήματα έγινε ύστερα από επιλογή και ισόμερη ποιοτική κατανομή.Η πορεία των χιλίων αόπλων της Ρούμελης Μια αδρή εικόνα των τεράστιων δυσκολιών και εμποδίων. Συγκροτήσαμε τρία τάγματα και διοίκηση ταξιαρχίας με διοικητή το συναγ.Κλειστό Χ/χλια. Πουρναρά και ταγματάρχες τους συναγωνιστές Φρυσόμαλλο και Τσικαρδώνη. σελ. μόνιμους αξιωματικούς και το συναγ. που υπάρχει στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" (έκδοση "Ρ". 155) και την οποία αναδημοσιεύουμε ολόκληρη: I. .

Π. Ακολουθούσαν πάνω από 300 και τις κατανείμαμε μέσα στις ομάδες.48. Επίσης κάναμε όλες τις προετοιμασίες τροφοδοσίας για την περίοδο αναμονής και για την κίνηση. τους κατατοπίζαμε απ' όλες τις πλευρές και κυρίως για την επαγρύπνηση κατά την πορεία. να μπορεί να κινείται μόνο του. Αυτό καθοριζόταν ανάλογα με το έδαφος.. δίναμε και το σχηματισμό της φάλαγγας στην πορεία. έστω κι αν έμενε λίγο πίσω.χ. ώστε. β) Καθορίσαμε για κάθε ώρα σιωπηρό προσκλητήριο.Η συμμετοχή της γυναίκας ήταν σημαντική. φτιάξιμο δρόμων για πέρασμα ζώων. στην έντονη πολιτική τους διαπαιδαγώγηση και στην ηθική τους προετοιμασία για την κίνηση. Καταργήσαμε το τηλέφωνο από στόμα σε στόμα και κάθε εντολή ή ειδοποίηση γινόταν με συνδέσμους. δίναμε σχηματισμό παράταξης. Οργανώσαμε και τμήμα μηχανικού για πρόχειρες γεφυρούλες. . τετράδες ή φάλαγγα κατ' άντρα ή σε παράταξη διμοιριών. γ) Προσπαθούσαμε κάθε τάγμα να έχει δυο συνδέσμους. ξέροντας πού θα πάμε. κάναμε σύσκεψη των στελεχών μέχρι διμοιρίτες.πίσω και παρακολουθούσε τον τρόπο κίνησης της φάλαγγας. δηλαδή σ' όλη την πορεία ήταν υποχρεωμένος ο διμοιρίτης ν' αναφέρνει κάθε ώρα στο λοχαγό ότι βαδίζει κανονικά και έρχονται όλοι οι άνδρες του. Στην κίνησή μας προσέχαμε ιδιαίτερα τα παρακάτω: α) Πριν από κάθε άλμα μας. Το βάρος μας στις λίγες μέρες στα έμπεδα έπεσε στη στρατιωτική τους εκπαίδευση. Αυτό έγινε στο δημόσιο δρόμο Λάρισας Βόλου κλπ. κλπ. το τμήμα τροφοδοτήθηκε με δικά μας τρόφιμα. που περάσαμε τον Πηνειό. που κινούνταν μπρος . όπου έπρεπε να κάνουμε γρήγορο πέρασμα δημόσιου δρόμου και μείωση της επιμήκυνσης της φάλαγγας.3 . δηλαδή κατά τριάδες. Επίσης φτιάσαμε για όλους γουρουνοτσάρουχα και εφεδρικά.2 έως 3 .". δ) Ανάλογα με την ταχτική κατάσταση. Είχαμε έφιππη ομάδα συνδέσμων. Ετσι από τις 18 . Οργανώσαμε πολύ γερά τη στρατιωτική και πολιτική δουλειά.

αφού διανύσαμε 45 χιλιόμετρα με δύο μόνο στάσεις.2 48 το απόγευμα και μείναμε και την ημέρα της 20 . όμως. Μόλις φτάσαμε στη σιδηροδρομική γραμμή Βόλου Φαρσάλων. Αυτό το υλικό. με ενάμισι μέτρο χιόνι.2.2 . 24 ώρες σύντονη πορεία. γιατί τη νύχτα έπρεπε να μπούμε στον κάμπο της Λάρισας. Συνολικά. ηθικά και ψυχολογικά απροετοίμαστο για μια τέτοια κίνηση και μας έβλαψαν. γιατί έσπερναν την ηττοπάθεια και λιποταχτούσαν στο δρόμο. Στο πέρασμα. που ενεργούσε ταυτόχρονα το Αρχηγείο Θεσσαλίας. κινήθηκε από Δερελί και ύστερα από σύντονη πορεία. που τους εντάξαμε στα τρία τάγματα.2 η φάλαγγα των αόπλων.Μαυροβούνι. ήταν αδούλευτο.II. Φτάσαμε στο Δερελί στις 19 . Εκεί παραλάβαμε και τρεις εκατοντάδες άοπλους Θεσσαλούς.Κάμπο Λάρισας . Την κίνηση αναγκαστικά την κάναμε ημέρα. Το πρωί της 22 . Τη νύχτα της 20 προς 21 . φτάσαμε τις πρωινές ώρες στο Ταμπακλί (Βλέπε το χάρτη). ιππικό και . και το πρωί να βγούμε στο Μαυροβούνι. Πέρασμα του κάμπου της Λάρισας "Η κίνηση αρχίζει από το χώρο της Βράχας στις 18 . ο εχθρός μάς επιτέθηκε με τανκ.2 ξεκινήσαμε με κατεύθυνση Καραντάου . καθώς επίσης και το χτύπημα του Αλμυρού. μας βοήθησε και η πυκνή ομίχλη. να τον περάσουμε.48 κάτω από άσχημες καιρικές συνθήκες. μαζί μ' ένα τμήμα συνοδείας.

βαδίζουν. Η φάλαγγα συνεχίζει την πορεία της. Στο Καλαμάκι δεχτήκαμε πολύωρη αεροπορική επιδρομή με ασήμαντες απώλειες". Ο εχθρός έπιασε θέσεις στο δημόσιο και 12 τανκ περιφέρονταν. Η νύχτα μας βρήκε στο Καλό Νερό. Μέχρις εδώ η φάλαγγα είχε βαδίσει 10 ώρες. Ο ηρωισμός των αόπλων είναι χωρίς προηγούμενο. Τους ανατρέψαμε σε μια ώρα. Περάσαμε το δημόσιο με ταχύτητα και βαδίζαμε προς τη λίμνη της Κάρλας. μα και για την αντιμετώπιση του εχθρού. Περάσαμε από την ενέδρα στο Καλό .Νερό και Μοσχοχώρι και πλησιάσαμε στον κάμπο κοντά στο δημόσιο Λάρισας . χωρίς η κύρια φάλαγγα να σταματήσει καθόλου την πορεία της. Μέσα στη λίμνη.χωροφύλακα-ΜΑΥδες. ετοιμάσαμε τη διάταξή μας για τη νυχτερινή κίνηση.Βόλου. Στη μάχη. χωρίς στάση και με κανένα βραδυπορούντα. Στις 9 το πρωί της 23/2. Προωθήσαμε τμήμα πεζικού και ιππικού σαν σταθερές πλαγιοφυλακές δεξιά και αριστερά του δημόσιου. Μέχρι την Κέρλα. III. παρά τη λάσπη. Βαδίσαμε 13 ώρες χωρίς στάση και χωρίς βραδυπορούντες. ανεβαίνοντας μέχρι το ύψωμα. Η κύρια φάλαγγα βαδίζει σε σχηματισμό παράταξης διμοιριών και με κινητή πλαγιοφυλακή δεξιά και αριστερά των αόπλων. άνω τα εχθρικά πυρά περνάνε πάνω από το κεφάλι τους. η φάλαγγα βαδίζει 6 ώρες με λάσπη μέχρι το γόνα. Προς τα Πιέρια .Βόλου. επίσης. Αφού κάναμε μια ώρα στάση. φτάνουμε στο χωριό Καλαμάκι του Μαυροβουνίου. Βαδίζουν αδιάκοπα μέσα στη λάσπες. με το νερό μέχρι το γόνα επί 2 ώρες. χάσαμε μόνο 7 άοπλους εξαφανισθέντες. που άρχισαν να χτυπιούνται με τα τανκ και άλλες εχθρικές δυνάμεις. κυρίως στο δημόσιο δρόμο Λάρισας . Τα μάχιμα τμήματα αντιμετώπισαν με ηρωισμό τανκ και τις λοιπές εχθρικές δυνάμεις. κατέστρεψαν 5 τανκ και προξένησαν και άλλες απώλειες στον εχθρό.

που ήρθε από τη Λάρισα και ενός της Αγυιάς στα υψώματα Ποταμιάς ."Στις 24/2 βαδίσαμε όλη τη μέρα και η φάλαγγα των αόπλων φθάνει στο χωριό Σκήτη. που δεν ήταν καλά φυλαγμένες και τις κατάστρεψε.Σκήτη. φτάσαμε στην Αθανάτη και την άλλη νύχτα φτάσαμε στην Καρύτσα . Στις 25/2 αντιμετωπίσαμε κίνηση ενός εχθρικού τάγματος. Ο εχθρός ανατράπηκε και καταδιώχθηκε μέχρι την Αγυιά. Ο εχθρός με το αντιτορπιλικό του βρίσκεται μόνιμα εκεί. κατόρθωσε να βρει βάρκες στις εκβολές του Πηνειού. καταδιώκουν τον εχθρό και συλλαμβάνουν 10 αιχμαλώτους. εχθρικό τμήμα που κινήθηκε από Λασποχώρι προς Τσαγέζι το ανατρέψαμε και το καταδιώξαμε. Στις 27/2. αφήνοντας 30 νεκρούς και 6 αιχμαλώτους. Τα τμήματα συνοδείας αποκρούουν εχθρική κίνηση από Αγυιά προς Ποταμιά. Στις 2/3 περάσαμε 410 άνδρες άοπλους μαζί με τα στελέχη. Το πέρασμα του Πηνειού ήταν πολύ δύσκολο. που όλοι τους πέρασαν καλά και τις πρώτες πρωινές ώρες της 3/3 έφτασαν στον Παντελεήμονα του νότιου Ολύμπου. Χρειαστήκαμε τέσσερις μέρες για να φτιάξουμε τις βάρκες και για να στείλουμε σύνδεσμο στα τμήματα που βρίσκονταν στον Όλυμπο.Κισσάβου. . Τη νύχτα της 25 προς 26/2 περάσαμε τον Αγιόκαμπο.

Τη μέρα της 3/3. Στις 5 η ώρα το πρωί της 4/3 φθάσαμε στον Πλαταμώνα ύστερα από 15 ώρες συνεχή πορεία και προσπάθεια για το πέρασμα του Πηνειού. Αμέσως προωθήσαμε ανθρώπους να μαζέψουν πληροφορίες για την κίνηση του εχθρού στη Λεπτοκαρυά και στείλαμε μια διμοιρία να πιάσει τη διάβαση στο σταθμό Λεπτοκαρυάς. Εκμεταλλευτήκαμε την απουσία του αντιτορπιλικού και αρχίσαμε μέρα το πέρασμα. ο εχθρός κατέλαβε το Νεζερό και την Καρυά και η θέση μας ήταν δύσκολη. Από κει βαδίσαμε όλη σχεδόν τη μέρα και τη νύχτα και φτάσαμε στου Κόρακα τα Καλύβια. Περάσαμε όλοι και βαδίσαμε προς το Παπαπούλι πάνω στη σιδηροδρομική γραμμή. Μόλις φθάσαμε στα υψώματα του Παντελεήμονα. Επιστροφή προς τον Κίσσαβο ήταν πια αδύνατη. περάσαμε χωρίς να συναντήσουμε εμπόδια από Παντελεήμονα. Από τις 3 . Ο αγώνας στα Πιέρια . Τη νύχτα της 4 5/3.9/3 που κινηθήκαμε από τον Κίσσαβο μέχρι τα Πιέρια οι άνδρες δεν έφαγαν τίποτα εκτός από τέσσερα κατσαμάκια και σε 6 μέρες και τις 4 άλλες μέρες τούς δίναμε μόνο από 40 δράμια καλαμπόκι βραστό την ημέρα". μπάσαμε τους υπόλοιπους 750 άοπλους μέσα στις εκβολές του Πηνειού και τους καλύψαμε.6/3.δημόσιο Λιτοχωρίου .3 ντουφέκια ή κάθε ομάδα. Κάμπο Λεπτοκαρυάς . κινηθήκαμε και φθάσαμε στη Λόκοβα και τη νύχτα της 6 . Τη νύχτα της 5 . IV. Δύναμη συνοδείας είχαμε μαζί μας ένα τάγμα Θεσσαλών που είχε 6 οπλοπολυβόλα ο κάθε λόχος του και 2 .Κατερίνης. γιατί ο εχθρός είχε πιάσει και κει όλα τα περάσματα.7/3 περάσαμε το σανατόριο Πέτρας και φτάσαμε το πρωί στο ύψωμα Μόρνας.Κατερίνης και τις πρώτες πρωινές ώρες φτάσαμε στα υψώματα Λιτόχωρου μετά από 12 ώρες συνεχή πορεία. Το μόνο που μας έμενε ήταν να ελιχθούμε από τον κάμπο της Λεπτοκαρυάς μεταξύ δρόμου Λιτόχωρου .

Πιάνει τη Λάβα . με αποτέλεσμα να παγώσουν 10 άοπλοι και μερικοί από τους ενόπλους της 16ης ταξιαρχίας. Η φάλαγγα με τα μεταγωγικά της κινούνταν αργά. Εδώ κατορθώσαμε να δώσουμε 100 δράμια πατάτα για συσσίτιο. Από δω θα εξορμούσαμε να περάσουμε το δημόσιο Θεσσαλονίκης Λάρισας προς τον Αμάρμπεη. που μας συνόδευε στο πέρασμα.Βίγλα και συνέχεια το δημόσιο μέχρι τη γέφυρα της Βούρμπας και το Λιβάδι. κοντά στη γέφυρα της Βούρμπας. τη νύχτα αυτή έκανε φοβερό κρύο και βοριάς. προχωρήσαμε από Λάπατα προς Τουμπανάρι. Θα χάναμε σχεδόν στο σύνολό τους τους άοπλους.Σαραντάπορο . κινηθήκαμε προς Λάπατα. Τώρα για να προχωρήσουμε από το Σαραντάπορο αποκλείονταν."Τη νύχτα της 13 προς 14/3. Ταυτόχρονα. ώστε θα παθαίναμε μεγάλες ζημιές. που είχε αδικαιολόγητα καθυστερήσει. παίρνοντας μαζί μας και το άλλο τάγμα αόπλων. Αν πάλι επιχειρούσαμε να περάσουμε δίπλα από το Λιβάδι. ενεργεί και καταλαμβάνει τα δυτικά αντερείσματα της Σιάπκας. που είχε περάσει πρώτο και μας βρήκε αυτή τη μέρα. Ο εχθρός αντιλήφθηκε την κίνησή μας και αμέσως εκδηλώνεται. Στις θέσεις που βρισκόμαστε αναγκαστήκαμε να περιμένουμε μέχρι τις 11 η ώρα τη νύχτα ένα τάγμα της 16ης. το βαρύ οπλισμό και θα είχε αρκετές απώλειες και το ένοπλο . Τη νύχτα της 14 προς 15 του Μάρτη. βρισκόμαστε σε τέτοια μειονεκτική θέση.

αναγκαστήκαμε να τα σφάξουμε και έτσι τα τμήματα έφαγαν λίγο και κρατήθηκαν στα ποδάρια τους. Την αποκέντρωση των αόπλων στα τάγματα και την κίνησή μας από πολλές κατευθύνσεις. παίρνοντας διάταξη και σε περίπτωση μεγαλύτερης πίεσης να διεισδύσει το καθένα ξεχωριστά στο χώρο Β. Να αποκεντρωθούν τα τάγματα στα Πιέρρια. αποφασίσαμε να μην περάσουμε. να πιάσουμε θέσεις καλές στα Κουτσούπια και να αντιμετωπίσουμε το πέρασμα πάνω σε άλλη βάση. . όπου πήραμε διάταξη. άλλο τάγμα συνέχεια τα υψώματα απαγορεύοντας κίνηση από Βελβενδό. Εδώ όμως μας ξεγέλασε το γεγονός ότι δεν παρατηρήσαμε καμιά εχθρική κίνηση. Τη νύχτα όλα τα τάγματα κινήθηκαν καταλαμβάνοντας τις παρακάτω θέσεις: Ένα τάγμα τη θέση Πέντε Πύργοι Γκίνη. Εν τω μεταξύ. η μόνη λύση ήτανε να διαλύσουμε τη φάλαγγα των αόπλων και να τους συγχωνεύσουμε στα τμήματα των Πιερρίων και της 16ης ταξιαρχίας. Την ίδια μέρα προχωρήσαμε στη συγχώνευση των αόπλων στα ένοπλα τμήματα.χωράφι. μια και διαπιστώσαμε ότι. αφού αφήναμε το βαρύ οπλισμό. άλλο τάγμα τους Άγιους Αθανάσηδες Καταφυγίου. Αυτή τη μέρα ρίξαμε και ένα αεροπλάνο.3. Τα πρωί ο εχθρός επιτέθηκε από Παληογράτσανο Καστανιά και από Λειβάδι προς Κουτσούπια. Ετσι. θα ήταν δύσκολο να περάσει μια τέτοια βαριά φάλαγγα.τμήμα. και Ν. αν μας έχουν πιάσει το Σαραντάπορο. Τη νύχτα της 15 προς 16 κινηθήκαμε και φτάσαμε στα Κουτσούπια. Τον αποκρούσαμε προξενώντας του σοβαρές απώλειες. Μπροστά στην κατάσταση που διαμορφωνόταν. Όλυμπο . επειδή το επισιτιστικό είχε φτάσει σε αδιέξοδο και ψοφούσαν και τα μουλάρια. Η αεροπορία μάς βομβάρδιζε σκληρά επί 10 ολόκληρες ώρες. έπρεπε να την είχαμε κάνει από τις 13/3 που ξεκινήσαμε για το πέρασμα. άλλο τάγμα στη Σαρακατσάνα και άλλο στου Παππά .Λαφίνα μέχρι Αμάρμπεη. Οι εχθρικές επιθέσεις αποκρούστηκαν επίσης και στις 17 .

μια τέτοια κίνηση ήταν δύσκολη και υπήρχε πιθανότητα να 'χουμε απώλειες.Λαφίνα και προς Αμάρμπεη. περνάει συνέχεια το . Αλλά θα ήταν αδύνατο να τους κρατήσουμε περισσότερο από 2 . Ο εχθρός κινήθηκε με ταχύτητα για να βελτιώσει τις θέσεις του. Πάντως. που δεν κινήθηκαν στις καθορισμένες ώρες. Όλυμπο . στις 20/3 πήραμε την απόφαση να γίνει οπωσδήποτε η διείσδυση και έδωσα διαταγή στα δύο τάγματα Παλαιολόγου να είναι έτοιμα.. τραυματίες και άλλον κόσμο τον Πιερρίων. Ανάλογα θα ελίσσονταν και τα άλλα τάγματα. η φάλαγγα βαδίζει από Σιάπκα. Το κρύο τσάκιζε τα τμήματα. Ο εχθρός αιφνιδιάστηκε.Φλάμπουρο και φτάσαμε το πρωί στα Κουτσούπια. Το γεγονός αυτό δημιούργησε ορισμένες ταλαντεύσεις σε μικρά στελέχη. Σε σύσκεψη που έγινε με στελέχη του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας καταλήξαμε στο ότι μέσα σε δύο μέρες πρέπει ν' αποκρύψουμε σε μικρές ομάδες τραυματίες και αρρώστους και τα τμήματα να κάνουν διείσδυση προς Β. είχαμε αρρώστους. Τα τμήματά μας τον αντιμετωπίζουν με πείσμα και παλικαριά. V. Από την παγωνιά είχαμε περί τους 15 νεκρούς και λιποτάκτες". φοβούμενος κύκλωση. Σκοπός του είναι να μας εξοντώσει. μικρά παιδιά. γύρω στους 500. δίπλα από Πύργο. γιατί δεν είχαμε πυρομαχικά. γιατί τον είχαμε καβάλα. Από τον εχθρό γινήκαμε αντιληπτοί από κακό τρόπο κίνησης των τμημάτων. γέρους κλπ.3 μέρες ακόμα. το επισιτιστικό ήταν δύσκολο. γιατί τότε ήταν μαλακό. Πράγματι τη νύχτα της 20 προς 21/3 ξεκινήσαμε από την κορυφογραμμή Αρβανίτη . Πέρασμα στα Χάσια "Μόλις νύχτωσε. γιατί υπολόγιζε ότι οι χιονισμένες βουνοκορφές είναι αδιαπέραστες.Ο εχθρός συνέχισε και την άλλη μέρα την πίεσή του με την ενίσχυση πυροβολικού και αεροπορίας. Είμαστε όμως σε πολύ πλεονεκτική θέση. Φυσικά. Ο ίδιος είχε προσπαθήσει ν' ανοίξει το χιόνι και δεν μπόρεσε. δεξιά του Λειβαδιού.

Έτσι είχαμε περί τους 40 αγνοούμενους αόπλους και ένοπλους. αλλά παρ' όλα αυτά ακολουθούσαν τη φάλαγγα μπουσουλώντας! Αυτό όμως δεν μπορούσε να συνεχίζεται για πολύ. Η κατάσταση των μαχητών μας ήταν πολύ άσχημη. Κι αυτή τη βραδιά δε βαδίζει καλά η φάλαγγα. Εδώ όμως πρέπει να ειπούμε ότι πολλά στελέχη μας δεν έπαιξαν το ρόλο. Κι εδώ πρέπει επίσης να σημειώσω ότι μερικά στελέχη δεν έδειξαν τη στοργή που χρειαζόταν και εγκατέλειψαν 10 απ' αυτούς. Ο εχθρός άρχισε την επίθεση στις 5 η ώρα. εχθρό στην Τσούκα.δημόσιο δρόμο και βγαίνει στα υψώματα του Αμάρμπεη. που το αφήσαμε να μαζεύει τους βραδυπορούντες. Τα τμήματα δεν ήταν σε καλή κατάσταση. γιατί τελείωσαν οι σφαίρες τους. Κάνουν στάση πάνω στο δημόσιο Ελασσόνας . τάγμα στο Διάσελο και ΜΑΥδες στην Ασπροκκλησιά. γιατί εν τω μεταξύ άρχισαν οι αψιμαχίες με τον εχθρό. ενώ όλοι οι άλλοι συμπτύσσονται προς την Ανθρακιά. Η πείνα και η κούραση απερίγραπτη. Ανατρέπει τα τμήματα Παλαιολόγου. γιατί πολλά στελέχη δεν ενεργούν δραστήρια να συγκρατήσουν τους άντρες. νέων κρατάμε το ύψωμα Ασπροκκλησιάς. αλλά άφηνε τους άντρες να σκορπάνε στα μαντριά. Τη νύχτα της 24 προς 25/3 κινηθήκαμε προς τη Σινοκερασιά (Αντιχασίων). Μέχρι το βράδυ συγκεντρώσαμε όλον τον κόσμο και τη νύχτα της 25 προς 26 βαδίσαμε και φτάσαμε στην Ανθρακιά. Από Πιέρρια προς Χάσια χάσαμε 20 μαχητές στις μάχες. Μερικές . Ανώτερο στέλεχος της 16ης ταξιαρχίας. όπου βρήκαμε φιλικά τμήματα. Τα οπλ/λα είχανε 50 σφαίρες. νομίζοντας ότι δίπλα μας έχουμε τον Υψηλάντη. Με τέσσερις ομάδ. που απαιτούσαν οι κρίσιμες στιγμές αυτής της νύχτας. Αντίσταση δε βρήκαμε πουθενά. όχι μόνο δεν επέβλεψε σ' αυτή τη δουλειά. 65 είχαν πρηστεί τα ποδάρια τους.Δεσκάτης και σκορπούν σε μαντριά. Μόλις πήρανε διάταξη στη Σινοκερασιά ξημερώνοντας. για να βρούνε φα`ϊ. παρατηρώ εχθρικό τάγμα στο Φλαμπουρέσι.

καθημερινή τους σκληρή ζωή ξεδιπλώνεται και το μέτωπο της ταξικής πάλης και των αγώνων του λαού στην Αθήνα και τα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. Ιούλης 1948: Οι εξόριστοι στρατιωτικών προσπαθούν να οργανώσουν την επιχειρήσεων. Οι 40 από τους κατηγορούμενους καταδικάστηκαν σε θάνατο.δεκάδες χάθηκαν αδικαιολόγητοι μέσα στα μαντριά και ελάχιστοι μόνο λιποτάχτησαν. σημειώνει το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. της άνοιξης του 1948. δίπλα στο μέτωπο των Ικαρία. με το δεύτερο αυτό μέτωπο. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Περιλαμβάνεται σχετικός χάρτης ΑΝΟΙΞΗ 1948 Δυναμώνουν και οι αγώνες των εργαζομένων στις πόλεις Την ίδια περίοδο. πολεμώντας 42 μέρες". Συνολικά βαδίσαμε. όπου οργιάζει η μοναρχοφασιστική βία και τρομοκρατία. οι 21 σε . Σχετικά. Η δίκη κράτησε ως τις 21 του Ιούνη και ήταν μια από τις μεγαλύτερες που συγκλόνισαν την ελληνική και τη διεθνή δημοκρατική κοινή γνώμη. ά. υπαξιωματικοί και ναύτες του Πολεμικού Ναυτικού που είχαν συλληφθεί και βασανιστεί απάνθρωπα με τις γνωστές χαλκευμένες κατηγορίες για "κομμουνιστικήν δράσιν". "απόσπασιν μέρους της επικρατείας" κ. σελίδες 584-585: "Στις 20 του Μάη 1948 παραπέμφθηκαν στο στρατοδικείο της Αθήνας πάνω από 100 αντιφασίστες αξιωματικοί.

τις απαγορεύσεις και τους δρακόντειους νόμους. πολλοί κλάδοι εργατοϋπαλλήλων. Σε απεργίες διαρκείας. Κι όμως. Συμφιλίωση. Στις 25 του Μάρτη ο Δημοκρατικός Σύλλογος Αθήνας οργάνωσε συγκέντρωση στο θέατρο "Κεντρικόν". αψηφώντας την τρομοκρατία. εκτελέστηκαν σαν προδότες! Το δολοφονικό όργιο ξεσήκωσε κύμα διαμαρτυριών σε πολλές χώρες του κόσμου. Οι υπόλοιποι 37 αθωώθηκαν. Δημοκρατία. είχαν πάρει μέρος και στη συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία. Την ίδια περίοδο. Στις 10 του Απρίλη 1948. διεκδικώντας αύξηση των ημερομισθίων και ενίσχυση των ταμείων τους. Τον Απρίλη κήρυξαν 24ωρη απεργία οι αρτεργάτες. παρά τη φασιστική τρομοκρατία. Αναπτύχθηκε παγκόσμιο κίνημα αλληλεγγύης προς την αγωνιζόμενη δημοκρατική Ελλάδα.ισόβια. Ήταν δημοκράτες και αγωνιστές που είχαν διακριθεί στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και στη Μέση Ανατολή. . Εκδηλώσεις διαμαρτυρίας οργανώνονταν και στη φασιστοκρατούμενη Ελλάδα. Οι 20 από τους καταδικασμένους σε θάνατο εκτελέστηκαν στις 25 του Ιούνη 1948 στο Γουδί. παρακάμπτοντας την αντίδραση της διορισμένης διοίκησης. Το Μάρτη οι δημόσιοι υπάλληλοι απείργησαν με αίτημα την αύξηση των αποδοχών τους. που έληξαν με νίκη. συνήλθε στο Παρίσι Διεθνής Διάσκεψη των Επιτροπών Βοήθειας στον αγωνιζόμενο ελληνικό λαό. οι 9 σε δεκαετή κάθειρξη και οι 10 σε δύο χρόνια φυλακή. στην οποία κυριάρχησαν τα συνθήματα "Ανεξαρτησία. Ορισμένα σωματεία οργάνωσαν συγκεντρώσεις στις οποίες εγκρίθηκαν ψηφίσματα με αιτήματα Ειρήνη. Δουλειά. Συμφιλίωση". όπως ο Κοτσιανάς Ζαχαρίας. Ορισμένοι. κατέβηκαν οι τσαγκαράδες και οι τυπογράφοι. Οι τροχιοδρομικοί και το προσωπικό της Πάουερ. κατέβηκαν σε 24ωρη απεργία. κατέβηκαν σε 24ωρη απεργία ή σε στάσεις εργασίας. οι αγώνες των εργαζομένων δε σταμάτησαν. Την Πρωτομαγιά.

θα δικάσει και άλλους 60 πατριώτες. απείργησαν οι κεραμοπλινθοποιοί της Αθήνας και άλλοι κλάδοι". αναφέρονται τα παρακάτω. Ιούνη. Ιούλη και Αύγουστο. που τώρα δικάζονται. οι τυπογράφοι. πάνω απ' όλα. δίνει το κλίμα της εποχής εκείνης. το προσωπικό του ΙΚΑ. με την οποία καλούσε τους εργαζόμενους της Αθήνας να αγωνιστούν ενωμένοι για μια εθνική πολιτική ανεξαρτησίας και δημοκρατίας.Η ΚΟΑ είχε κυκλοφορήσει πρωτομαγιάτικη προκήρυξη. οι δημόσιοι υπάλληλοι με αίτημα να σταματήσουν οι απολύσεις για τα πολιτικά φρονήματα. που πιάστηκαν τελευταία. "ΕΞΟΡΜΗΣΗ" "Κόλαση στη σκλαβωμένη Ελλάδα" Πολλά. οι συντάκτες των εφημερίδων και οι εφημεριδοπώλες. Τους επόμενους μήνες. απείργησαν οι εργαζόμενοι φωταερίου. . για το εντεινόμενο όργιο της μοναρχοφασιστικής βίας και των εγκλημάτων σε βάρος του λαού: "Το μοναρχοφασιστικό όργιο συνεχίζεται σ' όλη τη σκλαβωμένη Ελλάδα. ενδιαφέροντα και χρήσιμα στοιχεία δίνει στον ερευνητή της ιστορικής αλήθειας η εφημερίδα "Εξόρμηση". Στο φύλλο 17 της "Εξόρμησης" της 1ης Φλεβάρη 1948 και κάτω από τον τίτλο "Κόλαση στη σκλαβωμένη Ελλάδα".Στην Αθήνα το Έκτακτο Στρατοδικείο ύστερα από τους 52. Σε 450 . Επίσης. οι εργατοϋπάλληλοι της ΟΥΛΕΝ. όργανο του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ και.

Στη Δράμα εκτελέστηκαν 5 στρατιώτες.Στη Θεσσαλονίκη άρχισε στο Έκτακτο Στρατοδικείο η δίκη 87 πατριωτών. Δύο κρατούμενοι σκοτώθηκαν και 12 τραυματίστηκαν. σύμφωνα με τη χιτλερική μέθοδο της κλούβας. Ένας απ' αυτούς πέθανε από το ξύλο. μάζεψαν τους άντρες ως 35 χρονών. .Λάρισας στις 16/12/47 ανατινάχτηκε αυτοκίνητο με κρατούμενους. Μπατζή. Μέσα σ' αυτούς είναι και 4 ανώτεροι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ. Μ. που προορίζονται για τα νησιά του θανάτου.Στην Κοζάνη εκτελέστηκαν 2 πατριώτες. Το Έκτακτο Στρατοδικείο καταδίκασε σε θάνατο 8 δημοκρατικούς. που βρισκότανε μπροστά από στρατιωτική μοναρχοφασιστική φάλαγγα. . όπως οι συνταγματάρχες Μπαρούτσος και Πυρρίοχος.υπολογίζονται οι πολίτες που πιάστηκαν στην Αθήνα από τα Χριστούγεννα και δώθε. Κεσερλί. .Στη Φλώρινα πιάστηκαν το τελευταίο διάστημα 146 δημοκρατικοί πολίτες. τους έκλεισαν στο σχολειό και στην άρνησή τους να πάρουνε . που τους παρουσιάζουν για αντάρτες. Στο δρόμο Αγιάς . .Στο Σουφλί 34 πολίτες πιάστηκαν με την κατηγορία ότι βοηθούσαν το ΔΣΕ. Στα κρατητήρια του Αμύνταιου βασανίζονται 40 κάτοικοι του χωριού Άγιος Αθανάσιος.Στη Λάρισα με την κατηγορία της συνωμοσίας πιάστηκαν 60 πολίτες. Από τους κατοίκους των χωριών Χατζόμπαση. που έχουν στοιβαχτεί στο Μακροχώρι. . .Στη Βέροια με την ίδια κατηγορία πιαστήκανε 30 αγρότες. Ανάμεσά τους και ο συνοδός χωροφύλακας. Παραπόταμος. . Τρεις πολίτες και ένας στρατιώτης εκτελέστηκαν στις 28 Γενάρη σύμφωνα με απόφαση του στρατοδικείου.

9ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΣΕΕ Μια αισχρή παράσταση με αμερικανική σκηνοθεσία Στις 28 Μάρτη πραγματοποιήθηκε στον Πειραιά και το 9ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ. η εφημερίδα "Εξόρμηση" στο φύλλο 22. μαύρη σελίδα στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος. ο τεταρτοαυγουστιανός Δημητράτος και άλλοι και σκηνοθέτης. Εγραφε σχετικά. της 15ης Απρίλη 1948: "Στην αίθουσα του Δημοτικού Θεάτρου στον Πειραιά. ο λωποδύτης Πατσατζής. Ο ταγματάρχης του μοναρχοφασιστικού στρατού Χαρβαλάκης γκρέμισε το σχολειό του χωριού Σατζιλάρ και την πέτρα τη χρησιμοποίησε στην επισκευή του δρόμου με τους χωρικούς. Σε γέρους από τη Σπηλιά Κισσάβου και άλλα χωριά έβαλαν κουδούνια στο λαιμό και τους γύριζαν έξω. Πρωταγωνιστές είναι οι Έλληνες μεγαλοεργατοκάπηλοι Μακρής. ο μεγάλος διασπαστής της εργατικής τάξης της Αμερικής. η "αισχρή θεατρική παράσταση". . άρχισε στις 28 του Μάρτη. το λεγόμενο "9ο πανεργατικό Συνέδριο". Στα θεωρεία διακρίνονται αντιπρόσωποι της αμερικάνικης και αγγλικής πρεσβείας. καθώς και μαζικές συλλήψεις στα χωριά Σούρπη και Μιτζέλα. που επιστράτευσε από τα γύρω χωριά. .Στον Αλμυρό στις 18 του Γενάρη έγιναν 60 συλλήψεις. Ενα συνέδριο ντροπής και καταισχύνης.Στην πόλη της Καρδίτσας πιάστηκαν 150 πολίτες. όπως τη χαρακτήρισε η "Πράβντα". καθώς και μέλη της αμερικάνικης οικονομικής αποστολής. Ιρβινγκ Μπράουν. Ανάμεσα σ' αυτούς 25 μαθητές και 2 καθηγητές τους". .όπλα και να γίνουν ΜΑΥδες τούς μεταφέρανε σε στρατόπεδο στη Λάρισα.

που τα πιο πολλά ήταν πλαστά και άκυρα". Καυγάς αμερικανικού τύπου "Όλες οι συνεδριάσεις της παρασυναγωγής περιορίστηκαν γύρω από ένα ζήτημα. Δεν πρόκειται φυσικά για κανένα από τα ζωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η εργατική τάξη της χώρας μας.Μοναρχοφασίστες και Αμερικάνοι περιμένουν πολλά πράγματα από την παράσταση αυτή. Η αίθουσα των συνεδριάσεων είχε πλημμυρίσει από όργανα της ασφάλειας και χαφιέδες. οι αντεγκλήσεις. Μα πάνω σ' αυτό συμφώνησαν αμέσως. για να θυμίζουν στους σύνεδρους ότι έπρεπε να είναι νομιμόφρονες και πειθαρχικοί. Ο άγριος διωγμός του συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Ο Αμερικανός Μπράουν μάταια . Και πραγματικά το "συνέδριο" οργανώθηκε και διεξήχθη με όλους τους κανόνες και τους τύπους της δυτικοευρωπαϊκής δημοκρατίας και ελευθερίας. Αντιμετώπιζαν και ένα άλλο ζήτημα. Οι εργατοκάπηλοι διορίστηκαν για να σκεπάζουν και όχι για να εξετάζουν τα ζητήματα της εργατιάς. Αυτή ήταν η μοναδική απόφαση που πάρθηκε και μάλιστα ομόφωνα. ήταν ποια κλίκα θα πάρει τη διοίκηση της ΓΣΕΕ. Η εφορευτική επιτροπή δεν έκανε την έκθεσή της γιατί δεν της επιτράπηκε να κοιτάξει τα πληρεξούσια των αντιπροσώπων. Οι βρισιές. οι φυλακίσεις και οι εξορίες των εργατών είχαν κάνει άσχημη εντύπωση στους δημοκρατικούς λαούς. οι φαγωμάρες είναι σε ημερήσια διάταξη. όμως. από το ζήτημα της διοίκησης της ΓΣΕΕ άρχισε ένας σκυλοκαβγάς αμερικανικού τύπου. οι αντιεργατικοί νόμοι. Το "συνέδριο" θα ερχόταν τώρα ν' αποδείξει ότι στη χώρα αυτή υπάρχουν πραγματικές συνδικαλιστικές ελευθερίες. οι δολοφονίες. Γύρω. που τους απασχόλησε. ποιος θα πληρώσει τα έξοδα του συνεδρίου. Το ζήτημα. Κουστωδίες από αστυνομικούς είχαν ζώσει το χτίριο και κάνανε σωματική έρευνα σε κάθε ένα που έμπαινε μέσα. τα επεισόδια. Ζήτησαν από την κυβέρνηση να τους δώσει δάνειο 500 εκατ.

που ο ένας είναι χειρότερος από τον άλλον". Ο Πασατζής και ο Δημητράτος αποχωρούν και τραβούν για οργάνωση αντισυνεδρίου. Επεμβαίνουν όμως οι Αμερικανοί. Είναι τόσο βαθιές οι αντιθέσεις τους. αποχώρησαν απ' την παρασυναγωγή και δήλωσαν ότι δεν έχουν καμία σχέση μ' αυτή. "Βγάζει σε δημοπρασία το δημοκρατικό κίνημα". Σε πολλά ψηφοδέλτια βρέθηκε γραμμένη η φράση "Οι Έλληνες εργάτες δεν εκλέγουν τους ηγέτες τους ανάμεσα από φασίστες. Στην ψηφοφορία που επακολούθησε για την εκλογή γραμματέα. αηδιασμένοι από την κακότεχνη φάρσα. Ο Πασατζής ξεσκεπάζει τις λοβιτούρες του Μακρή και του Θεοχαρίδη και αποκαλύπτει πως ο Μακρής παίρνει επιχορήγηση από τη μοναρχοφασιστική κυβέρνηση για να παίξει τον προδοτικό του ρόλο. Στο μεταξύ. που ουσιαστικά δίνει το . όσα τίμια στοιχεία βρίσκονταν ανάμεσα στους αντιπροσώπους άρχισαν να αγαναχτούν. Η κλίκα του Μακρή κατηγορεί τον Καλομοίρη ότι παίρνει λεφτά από την ασφάλεια και τους μεγαλοκαρχαρίες για να διασπάσει την εργατική τάξη και επίσης θυμίζει στον Πασατζή ότι διώχτηκε σαν κοινός λωποδύτης από το κατάστημα Σγούρδα. όπως είπε ένας αντιπρόσωπος και προσπαθεί να επιπλεύσει". της Θεσσαλονίκης και της Καβάλας. Η χρεοκοπία του "συνεδρίου" ολοκληρώθηκε με το ψήφισμα της νομοθετικής επιτροπής. Είκοσι τρεις εργάτες του Πειραιά. Και ο Δημητράτος βρίσκει ευκαιρία να γίνει ο ρυθμιστής της κατάστασης. όπου δούλευε υπάλληλος. η εκλογή του ακυρώθηκε. που έβλεπαν ότι τα σχέδιά τους χαλούσαν και τους υποχρεώνουν να γυρίσουν πίσω. Επεμβαίνουν οι Αμερικανοί "Η διάσπαση της παρασυναγωγής δεν άργησε να εκδηλωθεί. για αναλογική αντιπροσώπευση στη διοίκηση. Αλλά επειδή δε συγκέντρωσε απόλυτη πλειοψηφία. που δεν ακούν το αφεντικό τους και ο ένας αρχίζει να ξεσκεπάζει τον άλλον. για το ποιος θα γλείψει το κόκαλο. βγήκε ο Δημητράτος.προσπαθούσε να μονοιάσει τους υποτακτικούς του.

δικαίωμα στην κυβέρνηση να διορίζει αυτή το γραμματέα της ΓΣΕΕ". Τη στιγμή. Η φάρσα του Αμερικάνου Μπράουν απέτυχε παταγώδικα. Ο ναυτεργάτης σε βενζινόπλοια Μανώλης Κλεάνθης ανέβηκε στο βήμα και μαστίγωσε με τα λόγια του τους εργατοκάπηλους. που δεν έχουν καμιά σχέση με την εργατική τάξη. δεν μπορεί να έχει κανένα κύρος. Το λεφούσι των διορισμένων όρμησε πάνω του και μπροστά στα μάτια των Αμερικανών και των Αγγλων αντιπροσώπων τον βασάνισε απάνθρωπα. οι πραγματικοί ηγέτες της εργατικής τάξης σαπίζουν στις φυλακές και στα ξερονήσια". θα εντείνει ακόμη πιο πολύ την πάλη της για να διώξει τους Αμερικάνους και να καθαρίσει τα συνδικάτα της απ' τη βρωμιά των εργατοκάπηλων". Ο ένας "Ωστόσο η φωνή της εργατικής τάξης ακούστηκε ρωμαλέα μες το "συνέδριο". τι είναι η περίφημη δυτικοευρωπαϊκή δημοκρατία και ελευθερία. Και η εργατική τάξη που αγωνίζεται ηρωικά στο βουνό και στην πόλη. που εδώ εμείς αερολογούμε. Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας αναφέρεται στις προσωπικές αναμνήσεις του από την περίοδο της Κατοχής. Η παρασυναγωγή αποκάλυψε όλη τη βρωμιά και τη σαπίλα του καθεστώτος των διορισμένων. γιατί οργανώθηκε από την κυβέρνηση και από ανθρώπους. είπε. αποδείχνοντας έτσι σ' όλο τον κόσμο. Μετά η αστυνομία τον συνέλαβε και καταματωμένο τον μετέφερε στα κρατητήρια. Ο τελευταίος του ΔΣΕ στη Ρούμελη Πριν λίγους μήνες εκδόθηκε το βιβλίο του Νίκου Κουβαρά "Ο τελευταίος αντάρτης της Ρούμελης". "Το συνέδριό σας. . Δεν πρόλαβε να πει περισσότερα. του Εμφυλίου και των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων.

χωρίς να "λογοτεχνίζει". Έχανε έναν έναν τους συντρόφους του. Έζησε στην ορεινή Φθιώτιδα την περίοδο του Εμφυλίου και μέχρι το 1955. Τραυματίστηκε. Στο ΔΣΕ κατατάχτηκε απ' τους πρώτους και ήταν ομαδάρχης. Η ήττα του ΔΣΕ το 1949 τον βρίσκει στα ορεινά της Σπερχειάδας. Στον ΕΛΑΣ κατατάχτηκε σε ηλικία 17 ετών. πέρασε άλλα τρία χρόνια αφάνταστων κακουχιών ολομόναχος. Τέλος. Ένιωθε καθημερινά το σφύριγμα της σφαίρας πάνω από το κεφάλι του. Με κατανοητό τρόπο εξιστορεί τα συμβάντα που έζησε και καταγράφει τις εμπειρίες του από τα ταραγμένα εκείνα χρόνια. Για τη δράση του προήχθη σε ανθυπολοχαγό. Το βιβλίο του . άλλες λαθεμένες έχει σαν απομνημόνευμα την αξία του και αποτελεί συνεισφορά στα 50χρονα του ΔΣΕ. Για τρία χρόνια περιπλανήθηκε στα πανύψηλα ρουμελιώτικα βουνά με τον αδελφικό του σύντροφο Κώστα Τσέτσο. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και επιχειρήσεις.πέρα από προσωπικές του πολιτικές κρίσεις και απόψεις. . Όταν έχασε και αυτόν. Τους μήνες που ακολούθησαν είδε να χάνονται με μαρτυρικό τρόπο οι περισσότεροι. Το μεγαλύτερο διάστημα έδρασε σαν ανεξάρτητος. Γεγονότα που καθηλώνουν τον αναγνώστη. τον συγκινούν και τον προβληματίζουν. Μετά την Απελευθέρωση έζησε τη μεταβαρκιζιανή τρομοκρατία. Κουβαράς ήταν πράγματι ο τελευταίος αντάρτης της Ρούμελης.Η πένα του είναι λιτή. αναγκάστηκε να παραδοθεί στις αρχές. Με την κατάρρευση του ΔΣΕ παρέμεινε τραυματίας με τους λιγοστούς συντρόφους του στη Ρούμελη. Ο Ν. Ήταν μαχητής του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ. υπεύθυνος Κέντρου Πληροφοριών (ΚΠ) και Λαϊκής Πολιτοφυλακής (ΛΠ). άλλες σωστές. Οι περιγραφές της ζωής του την περίοδο αυτή είναι συγκλονιστικές. Έχασε όλους τους συντρόφους του και τελικά έμεινε μόνος. απλή.

ήταν η ενίσχυσή του . ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο αγώνας του ΔΣΕ και οι πόλεις Πώς εκτιμούσε η καθοδήγηση του ΚΚΕ την κατάσταση Ένα από τα κεντρικά και βασικά προβλήματα.όπως γράφει στον πρόλογο . σ' όλη τη διάρκειά του.τι καλύτερο είχαν τα δύσκολα εκείνα χρόνια χιλιάδες συναγωνιστές μου". να πληροφορήσω τον αναγνώστη για την αυταπάρνηση με την οποία έδωσαν ό.η υποχρέωσή μου στους σκοτωμένους συντρόφους μου. που παρουσίασε ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ."Είναι .

που έθεταν οι ανάγκες του ΔΣΕ και της σκληρής αναμέτρησης. Το μεγάλο πρόβλημα της ενίσχυσης του αγώνα του ΔΣΕ από τις πόλεις.κατά χιλιάδες . απασχόλησε την καθοδήγηση του ΚΚΕ. στερώντας κι από 'κει τις δυνατότητες που είχε ο ΔΣΕ για στρατολόγηση δυνάμεων. γεγονός που οφείλεται κυρίως σε αντικειμενικούς λόγους και ιδιαίτερα στη μεγάλη έκταση της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας. των κομμουνιστών. τις μετέπειτα πολεμικές τους ενέργειες και το όργιο της τρομοκρατίας. στις συλλήψεις. Κι αυτό αφορούσε. Απλά. στις φυλακίσεις .1949 δεν έπαιξαν το ρόλο που είχαν διαδραματίσει στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης.λαϊκών αγώνων. η οποία υπερέβαλε στις εκτιμήσεις της. δημοκρατικών και προοδευτικών πολιτών των αστικών κέντρων. να πλησιάζει στα αστικά κέντρα.1946 και έως τους πρώτους μήνες του 1947. ούτως ώστε να βρει δυνάμεις που θα τον ενίσχυαν. Αυτό ανάγκαζε το Δημοκρατικό στρατό να κάνει γρήγορες και μεγάλες διεισδύσεις στα πεδινά. ήταν κάτω από τις απαιτήσεις.από τα αστικά κέντρα της χώρας και ιδιαίτερα από τις μεγάλες πόλεις. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι οι πόλεις. Δηλαδή. τουλάχιστον από τα μέσα του 1947. .και στις εκτοπίσεις. στα πογκρόμ κατά των λαϊκών αγωνιστών. χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δραστηριότητά τους ήταν μηδενική. με τη στρατολογία νέων μαχητών. αριστερών. Η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες και καθοδηγητές της. εμφανίζοντας το όλο ζήτημα ως αποτέλεσμα των αδυναμιών και των ταλαντεύσεων του υποκειμενικού παράγοντα. με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του '47. όχι μόνο την ανάπτυξη των μαζικών . έπαψαν να έχουν το δυναμισμό που είχαν την περίοδο 1945 . Οι πόλεις την περίοδο 1946 . καθώς και η κάμψη των λαϊκών αγώνων σ' αυτές. αλλά και την αύξηση των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού. κατάφεραν όχι μόνο να στενέψουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό την έξοδο αγωνιστών από τις πόλεις προς το βουνό αλλά και να αδειάσουν την ύπαιθρο από τον πληθυσμό της.

500 μέλη του Κόμματος από την Αθήνα. για οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις μέσα στο Κόμμα. η μονομέρεια και η υπερβολή υπάρχουν στα κομματικά ντοκουμέντα. Βόλο. 600 από τον Πειραιά και . ά)" και καλούσε "τις κομματικές καθοδηγήσεις και όλα τα μέλη του Κόμματος σ' αυτές τις πόλεις να ξεπεράσουν στο πιο σύντομο διάστημα αυτή την καθυστέρηση". Καβάλα κ. Πειραιά. 1. Θεσσαλονίκη. Η επιτυχία της γραμμής του ΚΚΕ σε σημαντικό βαθμό εξαρτάται από το γρήγορο και αποφασιστικό ξεπέρασμα αυτής της αναποφασιστικότητας και των ταλαντεύσεων". Θεσσαλονίκη. Τέλος. η ολομέλεια έθεσε τα εξής καθήκοντα στις οργανώσεις των πόλεων: Να προταθεί στο κλιμάκιο του ΠΓ Αθήνας μέχρι το τέλος του Οκτώβρη να στρατολογήσει για το μέτωπο στα πλαίσια της γενικής επιστράτευσης του ΔΣΕ. Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ Στις αποφάσεις της. η Ολομέλεια διαπίστωνε "σοβαρή καθυστέρηση στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις (Αθήνα. στάθηκαν μέχρι σήμερα σοβαρό εμπόδιο στην πραγματοποίηση της κομματικής γραμμής. Κρήτη) σχετικά με τη σταθερή ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης. που δρούσαν στα αστικά κέντρα. γύρω από το ζήτημα της ένοπλης πάλης και υπογράμμιζε: "Παρόμοιες ταλαντεύσεις επίσης φρέναραν τη δουλειά της καθοδήγησης σε ορισμένες οργανώσεις (Αθήνα. Ακόμη. που επέβαλαν την απαίτηση να κατατίθεται στον αγώνα το μέγιστο των δυνάμεων που διέθεταν οι κομματικές δυνάμεις και οι λαϊκοί αγωνιστές. που ασχολούνται με τη δουλειά στις πόλεις και οφείλουμε να τις καταγράψουμε. Αυτή η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις που εξηγούνται με ξένες επιδράσεις στις γραμμές του Κόμματος. Ίσως αυτή η υπερβολή και η μονομέρεια να εξηγείται με τις συνθήκες της εποχής. η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (Σεπτέμβρης 1947) έκανε λόγο. Εντούτοις.των κομματικών δυνάμεων.

29 Ιούλη του '48 συνήλθε η 4η ολομέλεια της ΚΕ η οποία στην πολιτική της απόφαση μεταξύ άλλων. στις 28 . αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης". Η 4η Ολομέλεια διαπιστώνει. που παρουσιάζει το ΚΚΕ.. Στη σχετική απόφασή του τονίζεται: "Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις.Καβάλα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Να οργανώσει δρομολόγια για τη μεταφορά ανδρών από αυτές τις πόλεις. προς το βουνό.. μέσα στις τόσο ευνοϊκές αντικειμενικές συνθήκες.Βόλο . Με το ζήτημα της κατάστασης στις πόλεις ασχολήθηκε και το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ. πρώτ' απ' όλα των πόλεων.500 από τη Θεσσαλονίκη. Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ Στη διάρκεια της μάχης του Γράμμου. ότι η καθυστέρηση του κινήματός μας στις πόλεις αποτελεί μια απ' τις πρωταρχικές και βασικές αδυναμίες μας. δεν πραγματοποίησαν τα καθήκοντα που τους έβαλε η 3η Ολομέλεια (και το γράμμα του ΠΓ προς τις κομματικές οργανώσεις και τα μέλη του ΚΚΕ σε Αθήνα - . Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του Κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. Να αποκαταστήσει την προσωπική ευθύνη των καθοδηγητών των κομματικών οργανώσεων για τη στρατολογία σ' αυτές τις πόλεις.. Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές σε Αθήνα .Πειραιά Θεσσαλονίκη . στη συνεδρίασή του στις 2/12/47. Τους στρατολογημένους να τους κρατά οργανωμένους σε σχηματισμούς και να τους προετοιμάζει μέχρι τη στιγμή της εξασφάλισης της μεταφοράς τους. διαπιστώνει για την κατάσταση στις πόλεις: "Η βασική και κύρια αδυναμία. βρίσκεται στο ότι δεν κατορθώσαμε να συντρίψουμε την οπορτουνιστική συνθηκολόγηση και τις ταλαντεύσεις μέσα στις κομματικές οργανώσεις..

. καθυστερεί το μαζικό παλλαϊκό κίνημα και ο ένοπλος αγώνας στην Αθήνα. η Επιτροπή Πόλης. που προαναφέραμε. της 30/3/1948.. Χρησιμοποιώντας δειλά και λιπόψυχα στοιχεία στη δουλειά της. 3. 48 "προς τα μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Αθήνα" τονίζει: "Οι κομμουνιστές της πόλης πρέπει δίχως κανένα δισταγμό να ριχτούν με όλες τις δυνάμεις τους. Η καθοδήγηση της ΚΟΑ απέτυχε ολοκληρωτικά και μπαίνει φρένο στην παραπέρα δουλειά και ανάπτυξη της ΚΟΑ" (Βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". δεν εφάρμοσε τις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ και τα συγκεκριμένα καθήκοντα και τις υποδείξεις του ΠΓ της ΚΕ του. Η αδυναμία των πόλεων να ανταποκριθούν στα καθήκοντα των καιρών και οι εκτιμήσεις της καθοδήγησης του ΚΚΕ για τις αιτίες αυτής της κατάστασης οδήγησαν στην καθαίρεση της καθοδήγησης της Κομματικής Οργάνωσης της Αθήνας τον Οκτώβρη του 1948. επικεφαλής των πλατιών λαϊκών μαζών. όσο και στην απόφαση του ΠΓ. έριξε την οργάνωση στο σεχταρισμό. Η καθοδήγηση της ΚΟΑ απομονώθηκε απ' τη μάζα των μελών του Κόμματος και στάθηκε ανίκανη να οργανώσει και να καθοδηγήσει τόσο την καθημερινή πάλη των εργαζομένων για το μεροκάματο και το ψωμί όσο και τον ένοπλο αγώνα μέσα στην Αθήνα.Πειραιά . γίνεται λόγος για κάποιο γράμμα του ΠΓ. Οι αιτίες αυτής της καθυστέρησης βρίσκονται στο ότι η καθοδήγηση της ΚΟΑ.Θεσσαλονίκη και τις άλλες πόλεις της χώρας). που αφορούσε τη δουλειά στις πόλεις και στα μεγάλα . που με το ανοιχτό του γράμμα στις 30. . σελ. στον ένοπλο αγώνα ενάντια στον ξένο κατακτητή". 290 293). όσο και οι κατοπινές κομματικές αποφάσεις". για την ΚΟΑ. τόμος 6ος. τόσο στην απόφαση της 4ης Ολομέλειας της ΚΕ. Όπως θα διαπιστώνει και ο αναγνώστης. Η απόφαση για την καθαίρεση πάρθηκε από το ΠΓ της ΚΕ και στα βασικά της σημεία αναφέρει: "Παρά τη διάθεση όμως του αθηναϊκού λαού για πάλη και ενώ ο ΔΣΕ παλεύει σ' όλη την Ελλάδα και ματαιώνει τα σχέδια του μοναρχοφασισμού και της αμερικανοκρατίας.

Απρίλη του '48. Το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Τότε. ότι η μορφή του κειμένου είναι ενιαία. Αγαπητοί σύντροφοι. στις 30/3/1948. Το γράμμα αυτό δεν έχει μέχρι σήμερα δημοσιευτεί. ότι εντοπίστηκε καθυστερημένα. που δείχνουν οι πλατιές λαϊκές μάζες στον αγώνα του ΔΣΕ. προς τις ΚΟ των πόλεων "Γράμμα προς τα μέλη του ΚΚΕ στην Αθήνα. Προσθέτουμε. Η μη δημοσίευσή του στον 6ο τόμο των επίσημων κειμένων οφείλεται στο γεγονός. τέλος. με βάση τις πληροφορίες που πήρε για την κατάσταση που επικρατεί στις μεγάλες πόλεις Αθήνα. Θεσσαλονίκη διαπιστώνει ότι παρά την προσήλωση. Το γράμμα προς τα μέλη του ΚΚΕ στις μεγάλες πόλεις Ενα άγνωστο ντοκουμέντο: Το γράμμα του 2ου κλιμακίου του ΠΓ.για τη συμβολή των πόλεων στον αγώνα του ΔΣΕ και τις εκτιμήσεις του ΚΚΕ γύρω από αυτό . Πειραιά. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις που εμφανίζονται είναι δικές μας.αστικά κέντρα. Το ντοκουμέντο προέρχεται από τα αρχεία του ΚΚΕ και μας δόθηκε από το ιστορικό τμήμα της ΚΕ του Κόμματος.δίνοντας στη δημοσιότητα και αυτό το γράμμα του ΠΓ. Επειδή όλα τα άλλα ντοκουμέντα στα οποία αναφερθήκαμε είναι δημοσιευμένα. Θεσσαλονίκη και σε όλες τις πόλεις. συμπληρώνουμε το θέμα . Πειραιά. μεταδόθηκε από τον ραδιοσταθμό του ΔΣΕ και φυσικά διαβιβάστηκε στις οργανώσεις των πόλεων. το Μάρτη . οι κομματικές .

τα μέλη και τα στελέχη μας στις πόλεις πρέπει να καταλάβουν και να πείσουν και τον εργαζόμενο λαό ότι η νίκη θα 'ναι αποτέλεσμα της δουλειάς και του ένοπλου αγώνα που θα κάνει ο κάθε δημοκρατικός και πατριώτης της χώρας στις πόλεις και τα χωριά. τη στιγμή που ο Λαός και ο ΔΣΕ τόσες θυσίες δίνουν. που πιάνονται δίχως καμιά αντίσταση. επίσης. πράγμα που μειώνει και παραλύει τη μαχητική τους επίδοση. Οι οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις και οι δισταγμοί. πράγμα που σπέρνει την παθητικότητα και την αδράνεια στις γραμμές μας. πράγμα που φέρνει στη συνθηκολόγηση και στην υποταγή μπροστά στον εχθρό. Ηττοπαθείς αντιλήψεις Σε πολλές καθοδηγήσεις και κομματικά μέλη στις πόλεις επικρατεί ο φόβος για τη ζωή τους. όλοι οι δημοκρατικοί πολίτες. υποσκάπτει το δικό μας αγώνα και βοηθά τον μοναρχοφασισμό. Το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ διαπιστώνει ακόμη ότι οι οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις αυτές δεν πραγματοποίησαν την απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ για κινητοποίηση και συμμετοχή τους στον ένοπλο αγώνα. που η 3η ολομέλεια καταδίκασε δεν ξεπεράστηκαν ακόμα και εξακολουθούν να αποτελούν αποφασιστικό φρένο που εμποδίζει τους κομμουνιστές και τα πλατιά λαϊκά στρώματα απ' τις πόλεις αυτές να πάρουν δραστήριο μέρος στον ένοπλο αγώνα. . ενώ απ' την άλλη μεριά ο μοναρχοφασισμός εκτελεί δεκάδες δημοκρατικούς πολίτες στις πόλεις. Οι κομμουνιστές. πολλά μέλη και στελέχη μας στις πόλεις γίνονται ουρά σε αντιλήψεις που καλλιεργούνται σε ορισμένα λαϊκά στρώματα ότι "θα 'ρθει ο Μάρκος να μας ελευθερώσει". Ακόμα.οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις δεν εκπληρώνουν το καθήκον τους απέναντι στο λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και τον ένοπλο αγώνα του στρατού μας. Υπάρχουν. Μέσα στις κομματικές οργανώσεις στις πόλεις βρίσκουν απήχηση ηττοπαθείς και ξένες προς εμάς αντιλήψεις που δείχνουν έλλειψη πίστης στη δύναμη του Λαού και στο νικηφόρο τέλος του αγώνα μας. κομμουνιστές και στελέχη του ΚΚΕ που είναι προσηλωμένα ακόμα σε αυταπάτες νομιμοποίησης και συμβιβασμού με το μοναρχοφασισμό.

πολεμά με όλα τα μέσα τον εχθρό και συντονίζει τη δράση του με τη δράση των άλλων μονάδων μας μέσα στην πόλη και με τον αγώνα του ΔΣΕ. στα εργοστάσια.ολόκληρος ο Λαός σε ολόκληρη τη χώρα. Το κόμμα μας καταδικάζει σαν προδοσία κάθε δισταγμό και ταλάντευση σχετικά με τον ένοπλο αγώνα. στα καταστήματα. στις συγκοινωνίες. δ) Κάθε κομμουνιστής που μένει στην πόλη με τη μαχητική ομάδα του παίρνει ενεργό μέρος στον ένοπλο αγώνα μέσα στις πόλεις και στη σαμποταριστική δουλειά σε όλες τις επιχειρήσεις. να απαλλάξουμε τον τόπο απ' τους Αμερικανοάγγλους ιμπεριαλιστές. Το σύνθημα για . β) Κάθε κομμουνιστής στις πόλεις πρέπει να οργανώσει μια μαχητική πεντάδα από οπαδούς μας για τον ένοπλο αγώνα. στις υπηρεσίες. γ) Η κύρια και βασική δουλειά των οργανώσεων και των κομμουνιστών στις πόλεις είναι να οργανώσουν την έξοδο απ' τις πόλεις για το ΔΣΕ και τον ένοπλο αγώνα μέσα στις πόλεις. Οργανώνει μόνος του την ομάδα του. παντού όπου βρίσκεται και κινείται ο εχθρός. όπου και αν δουλεύει και αν ακόμα δεν έχει σύνδεση με την οργάνωσή του. Τι πρέπει να κάνουν οι κομμουνιστές στις πόλεις Οι κομμουνιστές στις πόλεις πρέπει δίχως κανένα δισταγμό να ριχτούν με όλες τις δυνάμεις τους και επικεφαλής των πλατιών λαϊκών μαζών στον ένοπλο αγώνα. Όποιος καθοδηγητής είτε στέλεχος δεν αφιερώνει όλες του τις δυνάμεις στον ένοπλο αγώνα και δεν οργανώνει τον αγώνα αυτόν με όλα τα μέσα δεν μπορεί να 'χει σχέση με το ΚΚΕ και πρέπει να χαρακτηριστεί σαν προδότης. Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις πρέπει: α) Να οργανώσουν με όλα τα μέσα τη μαζική έξοδο στο βουνό χιλιάδων εργαζομένων για το ΔΣΕ. που είναι σήμερα το μοναδικό και αποφασιστικό μέσο για να συντρίψουμε το μοναρχοφασισμό. Κάθε κομμουνιστής και οπαδός της Λαϊκής Δημοκρατίας είναι στρατιώτης του ΔΣΕ οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. στους στρατιωτικούς σχηματισμούς. για να σώσουμε το Λαό και χώρα μας. Οποιος κομμουνιστής δεν το καταλαβαίνει αυτό και δεν παίρνει μέρος στον ένοπλο αγώνα αυτός είναι προδότης και δεν έχει θέση στο ΚΚΕ.

για να αλυσοδέσουν τελειωτικά την πατρίδα μας. σε όποιο μέρος και αν βρίσκεται. Με επαναστατικό λαϊκό χαιρετισμό. Η κατάσταση είναι κρίσιμη. Ο αγώνας θα 'ναι σκληρός. Το γράμμα μας αυτό πρέπει να διαβαστεί απ' όλα τα μέλη του ΚΚΕ και να μπει στις οργανώσεις του σ' όλες τις πόλεις. όταν ο κάθε κομμουνιστής. Μπαρτζιώτας. Ρούσσος. Άλλο δρόμο δεν έχουμε. Ν. Βλαντάς. που χτυπάν το δολοφόνο μέσα στη σφηκοφωλιά του και κάντε εκατό φορές περισσότερα. για να συντρίψουν το λαϊκοδημοκρατικό μας κίνημα. για ολόκληρο το λαό και πρώτα απ' όλα για τους κομμουνιστές είναι ένα: Όλοι στ' άρματα . Την πίστη του στο Λαό. με τον ένοπλο αγώνα μέχρι τη νίκη. Ζαχαριάδης. Μια περισσότερο αντικειμενική προσέγγιση . Είναι αίσχος για τους κομμουνιστές να αφήνουν να τους πιάνουν για να τους εκτελέσουν ή να δέχονται παθητικά να τους σκοτώνουν στους δρόμους. χωρίς να υπερασπίζονται τη ζωή τους και την υπόθεση του Λαού με το ντουφέκι στο χέρι. Δ. Β. Μ. Άλλο δρόμο δεν έχουμε Μιμηθείτε όλοι το παράδειγμα των παλικαριών της Θεσσαλονίκης. Βαφειάδης. Στρίγκος. κάνει το καθήκον του. Λ. επικεφαλής των δημοκρατικών μαζών. 30/3/48". Γ. Π. πιο σκληρός από κάθε άλλη φορά.κάθε δημοκρατικό και πατριώτη. στην Ελλάδα. σκοτώνοντας αυτοί τους δολοφόνους τους. Η νίκη θα 'ναι οπωσδήποτε με το μέρος μας. Ιωαννίδης. Οι ξένοι ιμπεριαλιστές και ο μοναρχοφασισμός άρχισαν κι όλας και ετοιμάζουν για το άμεσο μέλλον καινούριες εκστρατείες. στο ΚΚΕ ο καθένας σήμερα μπορεί να την αποδείξει μόνο με έργα: με το ντουφέκι και το δυναμίτη στο χέρι.Όλα για τη Νίκη.

δημοσιεύουμε ολόκληρο το μέρος του άρθρου. 9. με επικεφαλής την Αθήνα και τον Πειραιά. που αφορά τη δουλειά στις πόλεις: "Ένας παράγοντας που επέδρασε αρνητικά στην πορεία της δεύτερης εθνικής μας αντίστασης και στη δράση του ΔΣΕ είναι η κατάσταση στις πόλεις. είναι το άρθρο. δεν κατορθώσαμε να βγάλουμε πολλούς αντάρτες απ' τις πόλεις κι αυτό συντέλεσε στο να μη δημιουργήσουμε τις απαραίτητες στρατηγικές εφεδρείες. Αυτό ήταν σοβαρό λάθος. Οι πόλεις δεν μπορούσαν. Είναι το κεντρικό άρθρο του τεύχους. Στην πρώτη χιτλεροφασιστική κατοχή. που δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Σεπτέμβρη του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός" (τ. 1949). οι πόλεις. Ζαχαριάδης. Η ένοπλη πάλη του ΕΛΑΣ στα βουνά συνοδευόταν από ένα μαζικό κίνημα στις πόλεις για την επιβίωση και ενάντια στη χιτλερική επιστράτευση και με τη δράση των ανταρτών στις πόλεις. με τίτλο "Η εξέλιξη της κατάστασης και καθήκοντα του ΔΣΕ" και είναι ανυπόγραφο (συγγραφέας του ενδεχόμενα ήταν ο Γ. Όπως είναι γνωστό. για λόγους που έχουν σχέση με το . έπαιξαν σπουδαίο ρόλο.Ένα χρόνο αργότερα. Στη δεύτερη αμερικανοαγγλική κατοχή προσπαθήσαμε να κάνουμε το ίδιο στις πόλεις. όμως. που κυκλοφόρησε πρόσφατα σε έκδοση του "Ριζοσπάστη". σχετικά μ' αυτό. το Κόμμα προχωρά σε πιο αντικειμενικές και ρεαλιστικότερες εκτιμήσεις για τη δουλειά στις πόλεις. γραμματέας τότε της ΚΕ του Κόμματος). Για την πλέον ολοκληρωμένη εικόνα του αναγνώστη μας. Χαρακτηριστικό. στο κρίσιμο αυτό ζήτημα της εποχής εκείνης.

και υπήρχαν τέτοιες δυνατότητες . Το λάθος το δικό μας είναι ότι νομίσαμε πως οι πόλεις μπορούσαν να παίξουν το ρόλο τους της πρώτης κατοχής. κλπ. όπως στην πρώτη κατοχή. Έτσι θα λύναμε απ' την αρχή το πρόβλημα των εφεδρειών. εκτός από μερικούς εθνοπροδότες. που επικράτησε σε ορισμένα απ' αυτά (παράδειγμα η ΕΠ της ΚΟ Αθήνας που καθαιρέθηκε από το ΠΓ του Κόμματος). με τα μέτρα που πήραν οι Αμερικανοί. για την ενίσχυση του αγώνα του ΔΣΕ. βασανιστήρια. προδοσίες. να τον τοποθετήσουμε στον κατάλληλο χώρο . απ' τις οπορτουνιστικές αντιλήψεις και την παθητικότητα. μπόρεσαν να δυναμώσουν περισσότερο τα αστυνομικά μέτρα μέσα σ' αυτές. με τα μέτρα του μπόρεσε να εμποδίσει τη δράση τους. Επίσης.και στην κατάλληλη στιγμή να τους χρησιμοποιήσουμε. Ο μοναρχοφασισμός δεν κατόρθωσε να καταχτήσει ιδεολογικά τις μάζες του εργαζόμενου λαού. να αναπτύξουν μαζικό κίνημα και ένοπλη δράση. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . Η αμερικανοκρατία δημιούργησε στη δεύτερη κατοχή ένα γερό αστυνομικό μηχανισμό μέσα στις πόλεις και με τα αδιάκοπα χτυπήματα (δεκάδες χιλιάδες φυλακισμένοι και εξόριστοι. για το τράβηγμα του αγροτικού πληθυσμού στις πόλεις. αδιάκοπες θανατικές καταδίκες. Όμως. Τότες ο εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας του κινήματος ξεσήκωσε στην πόλη όλα τα στρώματα του πληθυσμού. Η κατάσταση χειροτέρεψε στις πόλεις απ' τις αδυναμίες των στελεχών μας να προσαρμόσουν τη δουλειά τους στις καινούριες συνθήκες. πράγμα που διευκόλυνε το μοναρχοφασισμό να κάνει καλύτερα τη δουλειά του στις πόλεις και να αδυνατίσει πολύ τη δράση μας".χαρακτήρα του αγώνα στη δεύτερη κατοχή (εμφύλιος πόλεμος). Ενώ έγκαιρα έπρεπε να βγάλουμε από τις πόλεις και την ύπαιθρο ένα μεγάλο μέρος των στελεχών μας (τουλάχιστον αυτούς που ο μοναρχοφασισμός τους έριξε στις φυλακές και τα ξερονήσια).) κατόρθωσε να αδυνατίσει το κίνημά μας μέσα στις πόλεις.

Στο σημερινό μέρος θα παρουσιάσουμε τις σχετικές εξελίξεις. μέχρι και το νόθο δημοψήφισμα του 1946. έχουμε ήδη γράψει για τις κυβερνητικές και άλλες εξελίξεις στο χώρο του αστικού Θ. στην επόμενη περίοδο. .Ο αστικός πολιτικός κόσμος τα χρόνια 1947-'48 Όπως θα θυμάται ο αναγνώστης. Σοφούλης στρατοπέδου.

Στο μεταξύ. Τσαλδάρη και Σ. τα αστικά κόμματα.Το φθινόπωρο του 1946 προετοιμάζεται η ιμπεριαλιστική "αλλαγή φρουράς" στην Ελλάδα. Πρωθυπουργός ορκίστηκε ο τραπεζίτης Δημήτριος Μάξιμος. . Η κυβέρνηση Μαξίμου έστρεψε την προσοχή της στην ένταση της φασιστικής τρομοκρατίας. με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών κομμάτων της τότε Βουλής. στις 27 Γενάρη 1947 παραιτήθηκε η κυβέρνηση Τσαλδάρη και ορκίστηκε κυβέρνηση. Βρετανίας. παραχωρεί τη θέση της στις ΗΠΑ. νεοφασιστικό καθεστώς και να φανεί ότι η αμερικανική "βοήθεια" γίνεται αποδεχτή απ' όλο τον πολιτικό κόσμο. ο Π. που δήλωναν ότι θεωρούν την Ελλάδα "ζωτικόν χώρον διά την ασφάλειάν των". Κανελλόπουλος το Ναυτικών και ο Ν. ανακοίνωσε την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα και στις 12 Μάρτη. Παύλος Γλύξμπουργκ. Ο Γ. Βενιζέλο. ο Τρούμαν εξήγγειλε το περιβόητο "δόγμα" του. Ήταν η λεγόμενη επτακέφαλος κυβέρνηση. ο υπουργός Εξωτερικών της Μ. που αντιμετώπιζε βαθιά οικονομική κρίση. αποδέχτηκαν και χαιρέτισαν θριαμβευτικά το "δόγμα Τρούμαν". Στις 15 Φλεβάρη 1947. Το ΚΚΕ κατάγγειλε το "δόγμα Τρούμαν" ως ωμή και απροκάλυπτη ιμπεριαλιστική επέμβαση και κάλεσε το λαό να ενωθεί και να παλέψει για την υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας. Με σκοπό να δοθεί κάποια ψευτοδημοκρατική επίφαση στο αυταρχικό. σύζυγος της Γερμανίδας Φρειδερίκης. ο Στ. Ζέρβας το Δημοσίας Τάξεως. με αντιπροέδρους τους Κ. Αντιθέτως. τόσο της Δεξιάς όσο και του Κέντρου. τον Απρίλη του 1947 πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος Β` και ανέβηκε στο θρόνο ο αδελφός του. τη συντριβή του λαϊκού κινήματος και στη συγκρότηση και τον εξοπλισμό του στρατού. Η Αγγλία. Μπέβιν. Γι' αυτό. η κυβέρνηση των ΗΠΑ αξιώνει να γίνει κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα. Παπανδρέου ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών. Γονατάς το Δημοσίων Έργων. για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις αντάρτικες ομάδες.

το λαό. που την αποτελούσαν οι 10 "φιλελεύθεροι" και 14 "λαϊκοί" υπουργοί. την Ελλάδα. στην απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ (Σεπτέμβρης 1947).να χρησιμοποιήσει πιο Π. προσανατολίζονται στο σχηματισμό διευρυμένης κυβέρνησης. αρχηγού του κόμματος των Φιλελευθέρων. Κανελλόπουλος έντονα το όπλο της ψευτοδημοκρατίας και της απάτης. ορκίστηκε συμμαχική κυβέρνηση. Τσαλδάρη. Στις 23 Αυγούστου παραιτείται ο πρωθυπουργός Μάξιμος και στις 7 Σεπτέμβρη 1947. Σοφούλη. ενάντια στο ΔΣΕ. ύστερα από απαίτηση των Αμερικανών. Σημείωνε δε ότι για μια ακόμη φορά ο Σοφούλης και το κόμμα του πρόδωσαν τη δημοκρατία. που ήταν δυσαρεστημένοι από την αποτυχία των "εκκαθαριστικών" επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού.Οι Αμερικανοί. τόνιζε ότι η κυβέρνηση Σοφούλη αποτελεί συνέχιση και επέκταση στη μεταδεκεμβριανή πολιτική καταστροφή της πατρίδας μας και ότι η αποστολή του Σοφούλη είναι δίπλα στη δυναμική πολιτική και τη δολοφονική τρομοκρατία . που ο λαός και η Ελλάδα έχουν να δώσουν στους ξένους κατακτητές και τους ντόπιους υποταχτικούς τους και . με τη συμμετοχή και του Θ. με πρωθυπουργό τον Θ. Η 3η Ολομέλεια κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί τη μοναδική επιβεβλημένη απάντηση. Το ΚΚΕ. Σοφούλη και αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών τον Κ.

τον τότε αρχηγό του ΔΣΕ. με δημοκρατική κυβέρνηση. τανκ και άλλο υλικό. Κανελλόπουλος. το δεύτερο δεκαήμερο του Γενάρη. με βάση το νόμο 509/47. Π. Αργότερα. ο ραδιοφωνικός σταθμός του ΔΣΕ ανάγγειλε το σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. καλώς ήρθατε στο σπίτι σας"! Και δείχνοντας το ελληνικό στρατιωτικό άγημα. γεμίζοντας τα εφιαλτικά στρατόπεδα. "Ιδού ο στρατός σας"! Ύστερα από το "δόγμα Τρούμαν". όμως. υπέκυψαν στις . με σύγχρονα όπλα. άρχισε ο εντατικός εξοπλισμός του κυβερνητικού στρατού από τις ΗΠΑ. αεροπλάνα. Ήταν αυτός.Τσαλδάρη στο σχηματισμό της Π. το οποίο εξαγγέλθηκε στα τέλη του 1947. Δ. Τη διοίκηση των κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων ανέλαβε ουσιαστικά ο στρατηγός Βαν Φλιτ. ήταν να θέσει στις 8 Γενάρη 1948 και τυπικά εκτός νόμου το ΚΚΕ. Μάρκο Βαφειάδη. ο και τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας. τον προσφώνησε με τα λόγια: "Στρατηγέ. Μια τέτοια κυβέρνηση δε σχηματίστηκε αμέσως. Η άμεση απάντηση της κυβέρνησης Σοφούλη .διαπίστωνε ότι ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία μιας ελεύθερης περιοχής. το ΕΑΜ και την Εθνική Αλληλεγγύη. Κ. που έφτασε στην Ελλάδα το Φλεβάρη του 1948 ως επικεφαλής της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής. στα τέλη του 1948. γιατί ορισμένοι πολιτικοί αρχηγοί αρνούνταν κατ' αρχάς τη συμμετοχή τους. στέλνοντας χιλιάδες αγωνιστές στα ξερονήσια και τις φυλακές. Στις 24 Δεκέμβρη 1947. από ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ και με πρόεδρο. της Γιάρου κ. πρόσθεσε: "Ιδού ο στρατός σας"! Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ. περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος και εξαπόλυσε άγριο διωγμό. που συνοδεύτηκε και με το "Σχέδιο Μάρσαλ". για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του ΔΣΕ. στρατηγός Μάρσαλ. όπως της Μακρονήσου. που μερικά χρόνια αργότερα. ά. που ήρθε στην Αθήνα. αξίωσε το σχηματισμό ευρείας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης απ' όλα τα αστικά κόμματα.

Κανελόπουλος. Επίσης πήραν μέρος οι Σπ. Μαρκεζίνης. που του ανέθεσαν την αποφασιστική αναμέτρηση με το ΔΣΕ και την οριστική συντριβή του. κρίσιμη μάχη. σχετικά με τις συνθήκες. μέσα στις οποίες βγήκε η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στο χώρο της Ηπείρου. που αρνούνταν ως τότε. Η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο Μια μαρτυρία για τη συγκρότηση και τα πρώτα βήματα των "καταδιωκομένων αγωνιστών" στις βουνοκορφές του Γράμμου Δημοσιεύουμε σήμερα ένα σημείωμα του αναγνώστη μας Νίκου Ζάγκαλη.πιέσεις των Αμερικανών και ορκίστηκε νέα κυβέρνηση Σοφούλη. κάνοντας σχέδια για το μέλλον. στην οποία πήραν μέρος. Γ. και οι Σ. Βενιζέλος. Αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων διορίστηκε ο Αλέξανδρος Παπάγος. Ευάγ. Καραμανλής. Κ. Κ. "Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας παραδώσαμε τα τιμημένα όπλα μας και γυρίσαμε στα χωριά μας. Στ. εκτός του Κ. Αβέρωφ και άλλοι πολιτικοί παράγοντες. τη σύνθεσή της και άλλες χρήσιμες ιστορικά πληροφορίες. Άλλος να ερωτευτεί και άλλος να . Παπανδρέου και Π. Τσάτσος. Στεφανόπουλος. Η άρχουσα τάξη και οι πάτρωνές της ήταν έτοιμοι για την τελική. Τσαλδάρη.

που υπήρχε νωρίτερα. να πραγματοποιήσουμε τα σχέδιά μας. Η αντοχή. για μας τους Ηπειρώτες. Η πολιτεία την είχε και την έχει εγκαταλειμμένη την "εύανδρο Ήπειρο". Παπαδόπουλος Βαγγέλης (Φωκάς) από τα Γιάννινα 4. Οι συνεργάτες των καταχτητών γρήγορα μετατράπηκαν σε εθνικόφρονες και σε εκτελεστικά όργανα των "συμμάχων" και αμέσως μετά τη Βάρκιζα άρχισαν ενάντιά μας έναν ακήρυκτο εμφύλιο πόλεμο. Πέτρου Τάκης από τα Δολιανά Πωγωνίου . Εμείς. Η ομάδα αποτελούνταν από τους παρακάτω: 1. οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Σκέβης Σπύρος από το Λιά Φιλιατών 5. Μια άλλη ομάδα. όμως. στους Aγγλοαμερικανούς επεμβασίες. ο δε Λεωνίδας πιάστηκε. βρεθήκαμε καταδιωκόμενοι στο Δυτικό Γράμμο 17 Ηπειρώτες και αποτελέσαμε την πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ήπειρο. πέρασε Στρατοδικείο στα Γιάννινα και εκτελέστηκε. το καλοκαίρι του 1946. δεν πολεμήσαμε τους φασίστες καταχτητές. άοπλοι και κυνηγημένοι πήραμε πάλι τα βουνά και τα λαγκάδια. για να φυλάξουμε το κεφάλι μας για ένα χρόνο και κάτι.παντρευτεί. Άλλος να ψάξει για δουλειά και να ταξιδέψει. με επικεφαλής τον Λεωνίδα Ράφτη εξοντώθηκε. Ετσι. Κοντοπάνος Φώτης (Αννίβας) από τα Δολιανά Πωγωνίου 3. Δε μας άφησαν. Έτσι. είχε ορισμένα όρια. για να σκύψουμε το κεφάλι στην άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος. όμως. Λεπενιώτης Παναγιώτης από τη Βύσανη Πωγωνίου 6. άλλος να πάει να σπουδάσει και άλλος να δουλέψει στα χωράφια του. αφού αυτή ήταν και είναι η μοίρα μας. Ράφτης Κώστας (Νεμέρτσικας) από την Κάτω Μερόπη Πωγωνίου 2. Κυρίως το τελευταίο.

που ήρθε σε μας. Λαϊνάς Σπύρος από την Καρδίτσα 9. Νάστος Βασίλης από το Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου 12. Μάτσης Γιώργος από τις Νεγράδες 17. Ενας νεολαίος από το Κεφαλόβρυσο. Σ' εμάς. που είχε ένα τμήμα μεγαλύτερο από το δικό . ήρθε σύνδεσμος από το χωριό και μας ενημέρωσε. Λιόντος Στράτος από τη Ζίτσα 14. Κερλεγκίτσης Γιώργος από τη Χρυσόραχη 11. Λίγο αργότερα. του Παλιούρα και του Κίρλα. Ζάγκαλης Νίκος από τις Δρυμάδες Πωγωνίου 10. εμφανίστηκαν οι ομάδες του Πετρίτη. στην περιοχή της Ηπείρου. Η πρώτη μάχη Στις 15 Σεπτέμβρη 1946 ένα απόσπασμα χωροφυλάκων και Μάυδων επέδραμαν στο χωριό Αετομηλίτσα (Ντέντσικο) και άρπαξαν αρκετούς κατοίκους του χωριού (Βλάχους) και τους πήγαν στην Πυρσόγιαννη. που ήμασταν κάπου στην Αρένα. Σταβρίδης Βασίλης από την Κάτω Μερόπη Πωγωνίου 15. Καραντάνης Μήτσος από τα Δολιανά Πωγωνίου 8. Διοίκηση της ομάδας ήταν ο Νεμέρτσικας και ο Αννίβας. για να απελευθερώσουμε τους φυλακισμένους. ήρθαμε σε επαφή με τον Γιαννούλη. οι δε Φωκάς και Σκέβης ήταν ομαδάρχες. Ευαγγέλου Βασίλης από την Κόνιτσα 13. μια δυο μέρες πριν τραυματιστεί και δε θυμάμαι το όνομά του. Παράλληλα. Βρυσάκης Σιάτρας από τη Ζίτσα 16. όπου και τους φυλάκισαν.7. Γρήγορα αποφασίσαμε να χτυπήσουμε την Πυρσόγιαννη. πριν τους πάνε στην Κόνιτσα.

ξεκίνησε την πολεμική της δραστηριότητα η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ήπειρο. τους περίμενε πλαγιοφυλακή του Γιαννούλη. Καρλαγκίτση Γιώργο. με μαστοριά ριχτήκαμε στην επίθεση 17 άτομα ενάντια σε 50 περίπου οχυρωμένους. Όμως.μας. Οι χωροφύλακες δεν άντεξαν την επίθεσή μας και εγκατέλειψαν το σταθμό. Για μας ήταν η πρώτη μάχη. Με άλματα φτάσαμε μέχρι την εκκλησία της Πυρσόγιαννης και καλυμμένοι από τον αυλόγυρο χτυπούσαμε το σταθμό. όμως. όμως. μετά τις μάχες στον ΕΛΑΣ. 15 προς 16 Σεπτέμβρη 1946. γίναμε αντιληπτοί από το σταθμό χωροφυλακής και άρχισαν να μας βάλλουν με αυτόματα και οπλοπολυβόλα. Πάρθηκε απόφαση ο Γιαννούλης. Έτσι. Τα χαράματα βρεθήκαμε στο ύψωμα του Αη Λιά. τους αποδεκατίσαμε. Ξέρω. όμως τα 3/4 της ομάδας ήταν αξιωματικοί του ΕΛΑΣ. να πιάσει πλαγιοφυλακές κι εμείς να κάνουμε επίθεση στο σταθμό. Οι απώλειες αυτές μας έκαναν πιο αποφασιστικούς και ρίχνοντας μια σειρά χειροβομβίδες ορμήσαμε πάνω στο σταθμό. κοντά στο χωριό. θάψαμε με ομοβροντίες τον σκοτωμένο σύντροφό μας. Ανοίξαμε το υπόγειο και απελευθερώσαμε τους Ντεντσικιώτες. Ύστερα. που ήταν κάτω από την εκκλησία και μας χώριζε ένας χωριάτικος δρόμος. Η χαρά τους δεν περιγράφεται. ότι εκεί σκοτώθηκε ο διοικητής τους Κούρκουλας. Στη διάρκεια της μάχης σκοτώθηκε από σφαίρα στο μέτωπο ο Κερλεγκίτσης Γιώργος και ύστερα από λίγο τραυματίστηκε στον ώμο ο νεολαίος από το Κεφαλόβρυσο. Εκεί. Τους ξεπροβοδίσαμε για το χωριό τους και τους δώσαμε και τον τραυματία μας. που μετέπειτα αναπτύχθηκε σε Αρχηγείο Ηπείρου και τελικά σε VIII Μεραρχία του ΔΣΕ. κάναμε γρήγορα πορεία προς την Πυρσόγιαννη. τρέχοντας τον κατήφορο προς τον Σαραντάπορο. Δε θυμάμαι ακριβώς τι απώλειες είχαν. Έτσι. οπότε εμείς από πάνω και του Γιαννούλη το τμήμα από κάτω. Όλη τη νύχτα. .

Ο Λιόντος Στράτος. ταγματάρχης του ΔΣΕ. ενώ δυο παλικάρια. Όμως. ταγματάρχης του ΔΣΕ. Ο Λεπενιώτης Παναγιώτης ήταν πολιτικός επίτροπος της Μεραρχίας. έγιναν κατά περιόδους διοικητές της Μεραρχίας. διοικητής λόχου πέθανε πριν μερικά χρόνια στην Τασκένδη. αντισυνταγματάρχης. Φαίνεται. το 1949. Όλοι οι άλλοι. με τεράστιες γι' αυτόν απώλειες. σε επαναπατρισμό στα γεράματα.Η κατοπινή πορεία των πρωτεργατών Από την πλευρά μου. Ο Λαϊνάς Σπύρος. με την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ. γιατί ύστερα από λίγες μέρες από τη μάχη της Πυρσόγιαννης. Ο Νάστος Βασίλης. Ο Καραντάνης Μήτσος. πάντα έσπαγε τα μούτρα του. πέφτοντας σε ενέδρα. Τώρα ζει στη Μόσχα. Ζει στην Αθήνα και αυτός. θα ήταν ασέβεια να μην πω τι απέγιναν αυτοί οι πρωτεργάτες της ένδοξης VIII Μεραρχίας. που είχαν δημιουργηθεί στη δεκαετία του '50. σε δεκαετίες πολιτικής προσφυγιάς. με συνέπεια κουβάλησαν το σταυρό του Γολγοθά. Τιμώντας τη μνήμη τους λέω ότι πέθαναν κομμουνιστές. αν και βρέθηκαν έξω από το Κόμμα. λοχαγός του ΔΣΕ. ήταν στο επιτελείο της Μεραρχίας. που εκφράζονταν σε τρία χρόνια ένοπλης πάλης.με κατά πολύ υπέρτερες δυνάμεις προσπάθησε να την εξοντώσει ή τουλάχιστον να τη διαλύσει. ώσπου σκοτώθηκαν. Ο Νεμέρτσικας και ο Φωκάς. πολιτικός επίτροπος του ΔΣΕ. Ο Σκέβης Σπύρος. εξαιτίας των ιδιόμορφων καταστάσεων. ο Αννίβας. της μεραρχίας της Μουργκάνας. Ένας μόνο τέλειωσε άδοξα. σκοτώθηκε συνταγματάρχης και τιμημένος στο Γράμμο. διοικητής ταξιαρχίας. σε μεγάλη ηλικία. που πολλές φορές ο αντίπαλος . με την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ. με τεράστια προβλήματα επιβίωσης. διοικητής των τμημάτων σαμποτέρ της Μεραρχίας. ζει . συνταγματάρχες του ΔΣΕ. λοχαγός διοικητής λόχου σκοτώθηκε στο Γράμμο το 1949. Ο Ζάγκαλης Νίκος. Τώρα ζει στο χωριό του. Και οι δυο τους πέθαναν στην προσφυγιά. πως δεν ήταν έτοιμος για μεγάλες θυσίες. ο Πέτρου Τάκης και ο Σταβρίδης Βασίλης πολέμησαν. δεν άντεξε και σήκωσε τα χέρια.

εργάτες. Δεν ξέρω τι έχουν απογίνει.τι είχαν και δεν είχαν για την κοινωνική δικαιοσύνη". ο χρόνος αδυνατίζει τη μνήμη Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η δολοφονία του Τζορτζ Πολκ Μια υπόθεση. που συντάραξε το δημοσιογραφικό κόσμο και αποκάλυψε την ωμότητα του μοναρχοφασιστικού καθεστώτος και των ιμπεριαλιστών πατρώνων του . και Μάτσης Γ. που ήταν στην Τασκένδη και οι Βρυσάκης Σ. Ζίτσα. Αυτοί οι απλοί άνθρωποι. Νίκος ΖΑΓΚΑΛΗΣ ΥΓ. οι Ευαγγέλου Βασίλης. Εάν υπάρχει κάποια ανακρίβεια σε ό.σήμερα στο χωριό του.όσοι είναι ακόμη ζωντανοί . αγρότες. που ήταν δάσκαλοι.ό. αλλά απλά. δεν έγινε από πρόθεση.τι έγραψα. μαθητές μπήκαν μπροστά και έδωσαν και δίνουν .

που συχνά επέκρινε το αντιδραστικό καθεστώς της Ελλάδας. Το πτώμα βρήκε ο Ο Τζορτζ Πολκ βαρκάρης Λάμπρος Αντώναρος. λίγες ώρες μετά την ανακάλυψη του πτώματός του. βρέθηκε ένα γράμμα που φανέρωσε πως είχε τη φιλοδοξία να φτάσει μέχρι το Αρχηγείο του ΔΣΕ. καθώς έκανε μια συνηθισμένη διαδρομή με τη βάρκα του. ιδιαίτερα μέσα στο δημοσιογραφικό κόσμο. ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός. Πολύ γρήγορα. που έδρευε κάπου στη Βόρεια Ελλάδα και να συναντηθεί με τον τότε αρχηγό του ΔΣΕ. γύρω στις 20 του Μάη. Στις 16 Μάη 1948. δήλωνε: . Ο φιλελεύθερος Αμερικανός δημοσιογράφος Πολκ. έφτασε στη Θεσσαλονίκη γύρω στις 9 του Μάη σαν πολεμικός ανταποκριτής και σκόπευε να φύγει από τη χώρα μας και να επιστρέψει στις ΗΠΑ. γνωστού Αμερικανού δημοσιογράφου. ανακαλύφθηκε στο θαλάσσιο χώρο της Θεσσαλονίκης το πτώμα του Τζορτζ Πολκ. Στο δωμάτιό του.Στις 16 Μάη του 1948. Η είδηση έκανε τον κύκλο ολόκληρου του κόσμου και προκάλεσε πραγματικό σάλο. Σοφούλης. στο ξενοδοχείο "Αστόρια" της Θεσσαλονίκης. Θεμ. Μάρκο Βαφειάδη. πιστοποιήθηκε ότι επρόκειτο περί δολοφονίας και το γεγονός αυτό έδωσε αμέσως άλλες διαστάσεις στην όλη υπόθεση. CBS. ανταποκριτή για την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή του ραδιοφωνικού δικτύου της Νέας Υόρκης.

ο Πολκ δολοφονήθηκε από τους εγκληματίες της Ειδικής Ασφάλειας Θεσσαλονίκης. Ταυτόχρονα. Η κυβέρνησις θέλει καταβάλει πάσαν προσπάθειαν προς ανάκαλυψιν των δολοφόνων και την αμείλικτον αυτών τιμωρίαν. Η σκηνοθεσία. και συγκεκριμένα στα στελέχη του: Αδάμ Μουζενίδη και Βαγγέλη Βασβανά. την ειδική Ασφάλεια της Θεσσαλονίκης. για να μην έρθει στην Ελεύθερη Ελλάδα και για να αποδοθεί η δολοφονία του στους δημοκρατικούς. κατάγγελναν σαν υπεύθυνη για τη δολοφονία του Πολκ. μέσα σε μια ατμόσφαιρα μεγάλης και πολύπλευρης συγκίνησης. διαβάζουμε: "Όπως κατάγγειλε με δηλώσεις του ο υπουργός των Εσωτερικών συν. Στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". Σοφούλη την εργασία της. μηνιάτικο στρατιωτικό . ενώ το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι ζητούσαν κάποιου "ένοχου" την κεφαλήν επί πίνακι. . Ηδη. προσπαθούν τώρα να σκεπάσουν το έγκλημά τους. βρέθηκε σε απόλυτο αδιέξοδο. πολύ γρήγορα. Αυτό τους ξεσκεπάζει πιο πολύ". ενώ το αμερικανικό κράτος ενδιαφερόταν για τον αντικομμουνιστικό αγώνα. Ιωαννίδης και όπως γίνεται κάθε μέρα και πιο φανερό."Αποτελεί ζήτημα τιμής διά την Ελλάδα η ταχεία ανακάλυψις των δραστών και των αιτίων του αποτρόπαιου τούτου εγκλήματος. που άρχισε πράγματι αμέσως μετά τις δηλώσεις του τότε πρωθυπουργού Θεμ. επελήφθην προσωπικώς του ζητήματος και έδωσα εντολήν όπως κινητοποιηθεί ολόκληρος η αστυνομία της χώρας διά την ανακάλυψιν των εγκληματιών". υπόδικοι μπρος στην παγκόσμια κοινή γνώμη. όμως. Η κυβέρνηση της Αθήνας προσπαθούσε να ρίξει την ευθύνη στο ΚΚΕ.πολιτικό όργανο του Γεν. Αρχηγείου του ΔΣΕ (τεύχος 6 του 1948). με δηλώσεις τους. χρεοκόπησε πανηγυρικά και οι εγκληματίες. Η ανάκριση όμως.

ο κανέναν και με την Γουλόπουλος. βέβαια. Η υπόθεση Πολκ έφερε στην επιφάνεια το πώς οι σκοπιμότητες του αγγλοαμερικανικού ανταγωνισμού στη Μέση Ανατολή και της αγγλοαμερικανικής αλληλεγγύης στον αντικομμουνιστικό αγώνα. Εργασίας επί Μεταξά Δημητράτος υπήρχε εξήγηση. του ΔΣΕ και δεν Από αριστερά ο υπουργός Τύπου είχε κλείσει και Πληροφοριών Μ. με πρεσβείας των ΗΠΑ Μπέργκβιστ. ο συμφωνία πάνω αεροπορικός ακόλουθος της στο θέμα αυτό. η οποία και δεν άργησε να γίνει γνωστή στους αρμόδιους. Αιλιανός. ο Κ. Θα μπορούσε. Όλα τα δεδομένα έδειχναν πως επρόκειτο για φόνο εκ προμελέτης και όλα τα στοιχεία της Στο μέσο της φωτογραφίας ο ανάκρισης στρατιωτικός ακόλουθος της φανέρωναν πως ο αμερικανικής πρεσβείας στην Πολκ δεν είχε Αθήνα συνταγματάρχης Χ. ο ναυτικός ακόλουθος σκοτώθηκε τυχαία. η ανάκριση αδυνατούσε να εξηγήσει το πώς μπόρεσε να γίνει ο φόνος. Χρειάζονταν μια λύση αντικομμουνιστική.Οι ανακρίσεις Μέσα σ' αυτό το κλίμα. η ανάκριση δεν μπόρεσε να προχωρήσει στο σωστό δρόμο. να κλείσει η όλη υπόθεση. Σμιθ. . αλλά η Αμερική και η άκρα Δεξιά στην Ελλάδα δεν μπορούσαν να ησυχάσουν. ο Σμιθ. εμπόδισαν να έρθει στο φως η αλήθεια. έννοια τούτη Τσάτσος. Εξαιτίας των παραπάνω σκοπιμοτήτων. προμελετήσει να κύριος οργανωτής της πάει στο Αρχηγείο συνωμοσίας εναντίον του Πολκ. που δε στάθηκε δυνατό να βρεθούν. αποδίδοντας το φόνο σε αγνώστους. Σάντερλαντ με πολιτική Στην παραπάνω ενδυμασία και ο υπουργός όμως αντίφαση.

την αποστολή της ταυτότητάς του στο Γ` Αστυνομικό Τμήμα Θεσσαλονίκης κ. όργανο του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ.με τη μια ή την άλλη μορφή πίεσης . είτε όχι. Κατά την πρώτη ανακριτική φάση της Θεσσαλονίκης (δεύτερο μισό του Μάη). Η συγκάλυψη της αλήθειας Στην εφημερίδα "Εξόρμηση". να συλληφθεί ένας "ένοχος" και να δικαστεί για τη δολοφονία του Τζορτζ Πολκ. Πολκ έφερε σε δύσκολη θέση την ψευτοκυβέρνηση των δολοφόνων. είτε ερευνούσαν όλες τις πιθανές κατευθύνσεις και εκδοχές. στο βιβλίο του "Η υπόθεση Πολκ". που δεν κατάφερναν να βρουν στοιχεία προς καμιά κατεύθυνση. έπεισαν . αναφέρεται σε τέσσερις βασικές φάσεις της ανάκρισης. για το φόνο. Είχαν οργανώσει τη δολοφονία με τέτοιο .. η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στιγμάτιζε τους δολοφόνους του Αμερικανού δημοσιογράφου.τους αξιωματούχους της ελληνικής πλευράς ότι ήταν σημαντικό για την εξέλιξη των αμερικανο-ελληνικών.ά. κυρίως μέσω εκπροσώπων του αμερικανικού Τύπου. γράφονταν: "Η δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζ. οι αξιωματούχοι της αμερικανικής πλευράς. Άρχισε παράλληλα κι αποκορυφώθηκε τον Ιούλη η φάση της αμερικανικής επέμβασης με κεντρικό μοτίβο την απαίτηση να βρεθεί και να συλληφθεί οπωσδήποτε ένας κάποιος ένοχος. που κράτησε τον Ιούνη. όταν έγιναν γνωστά ορισμένα στοιχεία για την εξαφάνιση του δημοσιογράφου Πολκ από το ξενοδοχείο.Έτσι. μετά από ανακρίσεις μερικών μηνών. δρώντας. με τη σύλληψη και τις "ομολογίες" του Γρηγόρη Στακτόπουλου". Ακολούθησε η ελληνική ανακριτική φάση στην Αθήνα. Ο Κώστας Χατζηαργύρης. Και κλιμακώθηκε η όλη διαδικασία τον Αύγουστο του 1948. την 1η του Ιούνη 1948. που κάλυψε το δεύτερο μισό του μήνα Μάη. αλλά και των αμερικανοβρετανικών σχέσεων. Συγκεκριμένα: "Υπήρξε η ελληνική ανακριτική φάση στη Θεσσαλονίκη.

αργά ή γρήγορα. κάτω από την καθοδήγηση της Ασφάλειας. για να ματαιωθεί ο ερχομός του Πολκ στην Ελεύθερη Ελλάδα. πράγμα που έγινε. η ψευτοκυβέρνηση της ΑΘήνας ζήτησε από το αμερικανικό υπουργείο των Εξωτερικών. Το αίμα θα πνίξει τους δολοφόνους". δεν μπορούσαν πια να πουν πως είχε περάσει στους αντάρτες. Έτσι. Αυτό και κάνει. . Οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι αποφάσισαν να στείλουν στην Ελλάδα επιτροπή για να παρακολουθήσει τις ανακρίσεις. οι ξένοι δημοσιογράφοι και η κοινή γνώμη της Αμερικής. κανονίσει να εξαφανιστεί το πτώμα. επίσης. στο μεταξύ. Τρομοκρατημένοι μπροστά στον κίνδυνο να αποκαλυφτούν οι δράστες και η ενοχή τους. επομένως. Μοναδική της ελπίδα είναι πια να συγκαλύψει τους δολοφόνους και να μπερδέψει τις ανακρίσεις. παρ' όλες τις δηλώσεις του Σοφούλη πως είναι τάχα ζήτημα τιμής η ανακάλυψη των δολοφόνων. ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση πως ο Πολκ κατόρθωσε να περάσει στους αντάρτες και. Μα. θα αποκαλυφθεί. Οι δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών συναγ. Είχαν. Η σπείρα των δολοφόνων δυσκολεύτηκε έτσι να βάνει μπροστά τη σκηνοθεσία της. ενδιαφέρθηκαν και ξεσκέπασαν την προσπάθεια αυτή. να εμποδίσει τον ερχομό της επιτροπής των δημοσιογράφων. κατάπληκτοι μπροστά στην άτιμη αυτή πράξη. Η τύχη τα 'φερε να ξεβράσει η θάλασσα το πτώμα προς στην παραλία της Σαλονίκης. ώστε να μπορούν εύκολα να την αποδώσουν στους δημοκρατικούς. Όλα τα μέχρι τώρα στοιχεία είναι συντριπτικά για τους δολοφόνους. Και το νέο τους έγκλημα. εκεί εξαφανίστηκε δολοφονημένος. Γι' αυτό είχαν κανονίσει να σταλεί η ταυτότητα του Πολκ στην Ασφάλεια. Δοκίμασαν αμέσως με τις φυλλάδες τους και με δηλώσεις ψευτοϋπουργών. να σκηνοθετήσουν την ενοχή των "κομμουνιστών" στη στυγερή δολοφονία. Στη Σαλονίκη έφτασαν δημοσιογράφοι και ντετέκτιβ (ιδιωτικοί αστυνομικοί). Έτσι. ελπίζουν να σκεπάσουν την υπόθεση. Ιωαννίδη αποδείχνουν αδιάψευστα πως ο Πολκ δολοφονήθηκε από τη σπείρα των δολοφόνων που δρα στη Σαλονίκη. Μα. που άρχισαν τις δικές τους έρευνες.τρόπο. άδικα πασχίζουν.

Στην Ελλάδα. Χάρβι Σμιθ". Οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές. Οικονομίδης σημειώνει. Κύριος οργανωτής της συνωμοσίας εναντίον του Πολκ ήταν ο στρατιωτικός ακόλουθος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα. ώστε να παραμείνει συγκαλυμμένη επί τόσα χρόνια. επικρατούσε το ψυχροπολεμικό κλίμα. ο Φ. ο οποίος και υπηρετούσε ως πρόξενος της Μ. στην προώθηση μιας απεχθούς λύσης σ' ένα "ανεξιχνίαστο" έγκλημα και μετά να κουκουλώσουν αυτή τη λύση. για πρώτη φορά. σε συνεργασία με τμήματα του ελληνικού και βρετανικού στρατιωτικού κατεστημένου.ΗΠΑ Βρετανία). Ράνταλ Κόουτς. σχετικά με την υπόθεση Πολκ: "Σήμερα. παρά τις επί μέρους αντιθέσεις τους. Βρετανίας στη Θεσσαλονίκη.Όπως απέδειξαν οι νεότερες έρευνες. τον Τζορτζ Πολκ σκότωσε ο Άγγλος πράκτορας της Ιντέλιτζενς Σέρβις. Την υπόθεση σκέπασαν τότε οι ελληνικές και οι αμερικανικές αρχές. διείσδυση και προπαγάνδα". Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα βρίσκεται στο γεγονός ότι και οι τρεις κυβερνήσεις (Ελλάδα . Την εποχή εκείνη στην Ευρώπη και σ' όλον τον κόσμο. είχαν μια κοινή αντίληψη περί κοινού συμφέροντος απέναντι σ' έναν κοινό εχθρό. μέσα από τις σελίδες αυτού του βιβλίου. Ο Πολκ θύμα του αντικομμουνισμού Όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την υπόθεση Πολκ προσπαθούν να δώσουν απάντηση στο ερώτημα: Τι ήταν αυτό που επέτρεψε στις ελληνικές. προσπαθούσαν να συντρίψουν το λαϊκο- . αποκαλύπτεται ότι πίσω από τη δολοφονία του Πολκ κρύβονται οι αμερικανικές στρατιωτικές μυστικές υπηρεσίες. τον κομμουνισμό. τις αμερικανικές και τις βρετανικές αρχές. να συνεργαστούν τελικά. συνταγματάρχης του αμερικανικού ΓΕΣ. Στην εισαγωγή του βιβλίου του "Πόλεμος. μαινόταν ένας αδελφοκτόνος εμφύλιος πόλεμος. που είχαν αντικαταστήσει τους Άγγλους.

ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Πολκ υπήρξε ένα από τα τραγικά θύματα της αντικομμουνιστικής εκστρατείας που είχε εξαπολυθεί την εποχή εκείνη στην Ελλάδα από την ντόπια αντίδραση και τους Αμερικανούς και τους Άγγλους πάτρωνές της. που θα έτεινε να βοηθήσει να βρει η Ελλάδα τον εαυτό της και την ησυχία της. Ο αντικομμουνισμός. Η ενοχοποίηση των κομμουνιστών ικανοποιούσε τις αμερικανικές απαιτήσεις και διασφάλιζε την πραγματοποίηση του προγράμματος βοήθειας ενάντια στον κοινό εχθρό. Ζητούσαν να σταματήσουν οι δολοφονίες. Ο δημοσιογράφος Πολκ. οργίαζε. Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο. διείσδυση και προπαγάνδα" και από το αρχείο του "Ρ" . σκόπευε να πάει στο βουνό.δημοκρατικό κίνημα. κυριολεκτικά. Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1948. έπρεπε να βγει από τη μέση ο Πολκ και. οι εκτελέσεις και οι σφαγές των λαϊκών αγωνιστών. θέλοντας να συμβάλει στο σταμάτημα του εμφυλίου πολέμου και στη συμφιλίωση του ελληνικού λαού. η ευθύνη για το έγκλημα να αποδοθεί στους κομμουνιστές. η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ) δήλωνε ότι ήταν πάντα έτοιμη να δεχτεί και να ενθαρρύνει οποιαδήποτε πρωτοβουλία και από οποιαδήποτε πλευρά. Συνεπώς. Ζητούσε επίμονα να παύσει να χύνεται στην Ελλάδα αίμα. σχετικά με τη λύση του ελληνικού δράματος. Το κίνημα συμπαράστασης προς τις προοδευτικές δημοκρατικές δυνάμεις της Ελλάδας έπαιρνε όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις στην Ευρώπη και σ' όλο τον κόσμο. να έρθει σε επαφή με την ηγεσία του ΔΣΕ και να ενημερώσει την αμερικανική και την παγκόσμια δημοκρατική γνώμη για τις προθέσεις και τις επιδιώξεις της ΠΔΚ. επειδή αυτό ήθελαν οι ξένοι ιμπεριαλιστές και η ντόπια αντίδραση. ταυτόχρονα.

με την εφαρμογή του. στη Βόρεια Πίνδο. πολεμικό γεγονός σ' όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.αν μη τι άλλο . κράτησε σχεδόν 70 μέρες. Άρχισε στις 14 Ιούνη του 1948 και τελείωσε. από την άποψη των συγκρούσεων που έλαβαν χώρα. Η εκστρατεία στηρίχτηκε στο στρατηγικό σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ". στις 20 προς 21 Αυγούστου του ίδιου έτους. με τον περίφημο ελιγμό των δυνάμεων του ΔΣΕ στο Βίτσι.3/5/1948) είχε την επωνυμία "Χαραυγή". Η ντόπια και ξένη αντίδραση οργάνωσαν αυτή τη μεγάλη εκστρατεία στη Βόρεια Πίνδο με στόχο την οριστική συντριβή του ΔΣΕ. αυτοί που το συνέταξαν. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε διάρκεια και σκληρότερο. . που υποστήριζαν ότι ο ΔΣΕ δεν ήταν πραγματικός εθνικοαπελευθερωτικός .επαναστατικός στρατός. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η επιχείρηση του κυβερνητικού στρατού στη Ρούμελη (15/4 . που . αλλά μερικές συμμορίες κατσαπλιάδων.χρεοκόπησε στην κυριολεξία όλους τους ισχυρισμούς και την προπαγάνδα της ντόπιας αντίδρασης και των ξένων αφεντικών της.Η εβδομηνταήμερη εποποιία στη Βόρεια Πίνδο Η μεγάλη μάχη του Γράμμου 14/6 . η επωνυμία του οποίου φανερώνει και τον στόχο που είχαν.21/8/1948 Η μεγάλη μάχη του Γράμμου.

Πίνδο θα ήταν 3. νίκης. η τρίτη φάση προέβλεπε τη διατήρηση του φράγματος αποκοπής του ΔΣΕ από τη μεριά της Αλβανίας και διείσδυση του κυβερνητικού στρατού στο εσωτερικό του Γράμμου "προς απηνή δίωξη κι εξόντωση των συμμοριτών".θέλοντας να συμβολίσει τη χαραυγή της νίκης των αντιπάλων του ΔΣΕ. Σε συνέχεια εγκατάσταση στο Γράμμο των εθνικών δυνάμεων προς παρεμπόδιση ξανά μόλυνσής του από συμμορίτες". το πολύ 4 εβδομάδες. Τέλος.. Συνεπώς. Το σχέδιο προέβλεπε τρεις φάσεις επιχειρήσεων: Η πρώτη φάση αφορούσε προκαταρκτικές ενέργειες για βελτίωση των βάσεων εξόρμησης των μεραρχιών του κυβερνητικού στρατού. Η δεύτερη φάση προέβλεπε γρήγορες ισχυρές επιθετικές κινήσεις κατά μήκος των αλβανικών συνόρων και από τις δύο κατευθύνσεις για απαγόρευση διαφυγής του ΔΣΕ στην Αλβανία. Ο χρόνος πραγματοποίησης αυτού του "φράγματος" προβλεπόταν για τρεις ημέρες. Τι προέβλεπε το σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ" Βάσει του σχεδίου "ΚΟΡΩΝΙΣ" η διάρκεια των επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού στη Β. Στόχος η "εξάρθρωση στην περιοχή Γράμμου του Συμμοριακού ελέγχου με πλήρη συντριβή κι εξόντωση των εκεί συμμοριακών συγκροτημάτων. η επιχείρηση "ΚΟΡΩΝΙΣ" που ακολούθησε στη Βόρεια Πίνδο σήμαινε την κορωνίδα αυτής της.. Το σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ". στην πορεία των επιχειρήσεων δέχτηκε απανωτές τροποποιήσεις και στην πράξη δεν . Δηλαδή από 21 έως 28 μέρες.

σμήναρχος. αρχηγός του ΓΕΝ. αρχηγός του ΓΕΣ.Γιαντζής Δημήτριος.Τζέκινς. γιατί αποτελούν συστατικό στοιχείο αυτού του συσχετισμού που μας βοηθάει να τον κατανοήσουμε ολοκληρωμένα. Το σχέδιο μιλάει για τρεις μέρες) η IX Μεραρχία (Μανιδάκη) από της Ηπείρου και η XV μεραρχία (Λάιου) από Δυτ. Πράγματι.Σακελαρίου Πέτρος. αντιστράτηγος. Ο συσχετισμός δυνάμεων σε επίπεδο ηγεσίας Εξετάζοντας το συσχετισμό δυνάμεων που συγκρούστηκαν στη Βόρεια Πίνδο το 1948. Μακεδονίας θα ηνούντο εις την κορυφήν του Γράμμου. όχι μόνο δεν ηνώθησαν εντός 24ώρου αλλά ποτέ. υπαρχηγός της Αμερικάνικης Στρατιωτικής Αποστολής. Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδας". Αι Μεραρχίαι.. τόμος β`. υποναύαρχος. Ο στρατηγός Θρ. σελ 123 και 125). έχει αξία να αναφερθούμε στις ηγεσίες του κυβερνητικού στρατού και του ΔΣΕ. είνε απαράδεκτος η αναφερόμενη εις το σχέδιον τούτο διατύπωσις ότι εντός 24ώρου (Σημ.εφαρμόστηκε ποτέ. . αρχηγός του ΓΕΑ. Όμως δικαίως.Μυτιληναίος Χρήστος. . αρχηγός της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής. . υποστράτηγος. οι αγωνιζόμενοι αξιωματικοί έδωκαν εις το σχέδιον τούτο την ονομασίαν "Νηπιώδες". υποστράτηγος. κινούμεναι σχεδόν παραλλήλως των Αλβανικών συνόρων.Βαν Φλιτ. "Ρ": Ο Τσακαλώτος κάνει λάθος. Η μάχη αυτή θα στοιχίσει εις το έθνος υπέρ τας 14. . . Το νηπιώδες σχέδιον έλαβε την εκδίκησίν του.. Η ηγεσία του κυβερνητικού στρατού: Το ανώτατο κλιμάκιό της αποτελούσαν οι: . Τσακαλώτος λέει συγκεκριμένα γι' αυτό το σχέδιο: "Δε γνωρίζω ποιος είναι ο κυριότερος υπεύθυνος του σχεδίου επιχειρήσεων του Γράμμου του 1948.000 εκτός μάχης" (Θρ.

Γρηγορόπουλος. ο οποίος είχε. Στη Βόρεια Πίνδο έδρασαν ουσιαστικά δύο μεγάλες μονάδες του ΔΣΕ που στην πραγματικότητα ήταν δύο ελαφριές μεραρχίες πεζικού: Οι δυνάμεις του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας (ΑΔΜ) και η 670 Μονάδα. της VIII ο υποστράτηγος Α. της ΙΙ ο υποστράτηγος Ν.Ντάουν.Θεοδ. υποστράτηγος. τότε. ο οποίος και αντικαταστάθηκε από τις 5/8/1948 από τον αντιστράτηγο Στ. Κιτριλάκη. Βοντίτσιος . Διοικητές των μεραρχιών που πήραν μέρος στη μάχη ήταν: της I Μεραρχίας ο υποστράτηγος Θωμάς Πετζόπουλος. Αρχηγός όλου αυτού του στρατιωτικού επιτελικού οργάνου ήταν ο Βαν Φλιτ. αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Παπανικολάου. . αρχηγός του Γ` Σώματος Στρατού. Λάιος. Μανιδάκης. στο ΑΔΜ τα καθήκοντα που πολιτικού επιτρόπου. Μπαρτζιώτα πολιτικό επίτροπο του Γενικού Αρχηγείου και φυσικά τον Ν. Το αμέσως κατώτερο κλιμάκιο της στρατιωτικής ηγεσίας αποτελούσαν οι: . Γκανιάτσος (Χείμαρρος). Βασιλάς και της XV ο υποστράτηγος Δ. αντιστράτηγος. αντιστράτηγος. διοικητής ήταν ο Δ. αρχηγός του Β` Σώματος Στρατού. όμως. Τσακαλώτος. Η ηγεσία του ΔΣΕ: Η ανώτατη ηγεσία του ΔΣΕ αποτελούνταν από τους Μ.Γούσιας. αρχηγός της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής. . . Διοικητής του ΑΔΜ ήταν ο Β. Βαφειάδη αρχηγό του Δημοκρατικού Στρατού. Β. Ουσιαστικός. αντιστράτηγος. Μπαλοδήμος.Παν. Ζαχαριάδη ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. της X ο υποστράτηγος Ευθ. Βλαντάς. διοικητής του Α` Σώματος Στρατού. της IX ο υποστράτηγος Στ.Θρ. Διοικητής της 670 Μονάδας ήταν ο Γ.. Καλογερόπουλος.

Στην 670 Μονάδα διοικητές των Ταξιαρχιών ήταν οι εξής: Στην 102 Ταξιαρχία ο Γ. ο Γ. Κυρίως αποτελούνταν από πολιτικά στελέχη και αγωνιστές που είχαν μάθει τον πόλεμο στην πράξη. Παπαδάμο (Φεραίος).ανώτατων στρατιωτικών των δύο μεγάλων δυνάμεων της εποχής: Των ΗΠΑ και της Μ. Ρόσιος (Υψηλάντης) και στην 105 ο Παύλος Τομπουλίδης. Παπαγιάννης. Επιτελάρχης του ΓΑ του ΔΣΕ ήταν ο Στ. Οπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει ο αναγνώστης. Θεοχαρόπουλος (Σκοτίδας). Γεωργιάδης της 14ης Ταξιαρχίας.και βρίσκονταν υπό την καθοδήγηση . Αντίθετα. γεγονός που ερμηνεύεται και από τη φύση και τον χαρακτήρα του πολέμου που διεξήγαγε η κάθε πλευρά. Καλιανέσης και στη συνέχεια ο Ν. Αυτό το στοιχείο αναμφίβολα ήταν αρνητικό για το Δημοκρατικό Στρατό όσον αφορά το συσχετισμό δυνάμεων σε επίπεδο ηγετικών στρατιωτικών στελεχών. στην 103 ο Α. Ζυγούρας (Παλαιολόγος) της 16ης Ταξιαρχίας. Γιαννούλης. Βρετανίας. Σιωμάδης της Ταξιαρχίας της Δημοκρατικής Νεολαίας και ο Δ. Στα μέσα του Ιούλη το μέτωπο του Γράμμου ενίσχυσε και η 123 Θεσσαλική Ταξιαρχία με διοικητή τον Μ. επιτελάρχης του ΑΔΜ ήταν ο Β.σπουδασμένους σε στρατιωτικές σχολές και φυσικά όχι υψηλόβαθμους. η στρατιωτική ηγεσία του ΔΣΕ είχε ελάχιστους επαγγελματίες στρατιωτικούς . Κι όμως αυτοί οι αντάρτες αποδείχτηκαν πολλές φορές ανώτεροι των επαγγελματιών στρατιωτικών αντιπάλων τους. Βενετσανόπουλος και της 670 Μονάδας ο Γ. η στρατιωτική ηγεσία του κυβερνητικού στρατού αποτελούνταν από επαγγελματίες υψηλόβαθμους στρατιωτικούς οι οποίοι είχαν την ενίσχυση . ο Δ. Ο συσχετισμός δυνάμεων στη βάση Στη μάχη του Γράμμου πήραν μέρος 6 Μεραρχίες του κυβερνητικού Στρατού με σύνολο 17 ταξιαρχίες και 52 .Διοικητές των ταξιαρχιών του ΑΔΜ ήταν: Ο Ηλίας Ρούνης (Μπαρμπαλιάς) της 107 Ταξιαρχίας. την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και του εμφυλίου.

γίνεται λόγος για ένα συσχετισμό περίπου 1 προς 8 σε βάρος του ΔΣΕ.τάγματα. Κι αν σ' όλα αυτά λάβουμε υπόψη τι εξοπλισμό είχε ο κυβερνητικός στρατός και τι ο ΔΣΕ. Και σ' αυτούς πρέπει να προστεθούν δυνάμεις των ΜΑΥ και της Χωροφυλακής που έπαιρναν μέρος στις επιχειρήσεις. τότε γίνεται αντιληπτό πως ο συσχετισμός δυνάμεων ήταν πολλαπλάσια αρνητικός για το Δημοκρατικό Στρατό. Η συνολική παρατακτική δύναμη του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας υπολογίζεται σε 4. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η μάχη του "Κλέφτη" . Δηλαδή το σύνολο της μάχιμης δύναμης του ΔΣΕ στο Γράμμο ήταν περί τις 8. άνδρες και της 670 Μονάδας περίπου στις 4. Κι όμως οι αντάρτες πολεμώντας με ανυπέρβλητο ηρωισμό που αναγνωρίζεται και από τους αντιπάλους τους μπόρεσαν και κράτησαν στο Γράμμο για 70. 41 και 175). περίπου.1949".000. Γ` τόμος. Βλαντά: "Εμφύλιος Πόλεμος 1945 . ημέρες δίνοντας αδιάκοπη μάχη. Συνεπώς . σώμα με σώμα.χωρίς να υπολογίσουμε στη δύναμη του κυβερνητικού στρατού τους ΜΑΥδες και τη Χωροφυλακή .600 άνδρες (Βλέπε: Δ. Β` ημίτομος. σχεδόν. Η συνολική τους δύναμη σε άνδρες υπολογίζεται πάνω από 60.500. σελ. Αντίθετα οι δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν πολύ ολιγάριθμες.100.

μαζί με τους υπολοίπους συναγωνιστές της. τον Κλέφτη. Τόσο στη βουνοκορφή αυτή. κάθε λεπτό. Γκόλιο. Όσα και να έχουν γραφτεί είναι αδύνατον να συλλάβει ο νους την αυταπάρνηση και τον ηρωισμό. Εγώ. Την ημέρα. καθώς στέκει πάνω από τη Σαμαρίνα και δεσπόζει σε μια ευρύτερη περιοχή της βόρειας οροσειράς της Πίνδου. Σκούζα.Το ύψωμα του "Κλέφτη". για την άφθαστη παλικαριά και την απεριόριστη αφοσίωση των μαχητών και διοικητών. στο καθήκον που τους είχε ανατεθεί. Μιας μαχήτριας. γιατί για πρώτη φορά τραυματίστηκα . θα προσπαθήσω να αναφερθώ σε μια μέρα. Προφήτης Ηλίας κλπ) διεξήχθηκαν σκληρότατες μάχες ανάμεσα στους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ και των κατά πολύ υπέρτερων δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού. της Ελένης Κατσή (Παχή). μιας μαχήτριας τότε του ΔΣΕ. μαζί με άλλους συντρόφους. όσο και σε μια σειρά άλλες (Πολιάνα. σε κάθε μαχητή και μαχήτρια του ΔΣΕ. που υπεράσπισε και κράτησε. που υπεράσπιζα. κάθε ώρα και κάθε μέρα. Κάμενικ. Έχει στρατηγική σημασία. το ύψωμα του Κλέφτη. που είναι σημαντική. Στο σημερινό "Ρ" φιλοξενούμε τις μνήμες από τις μάχες αυτές. από τις πολλές. Κίρκορι. Γύφτισσα. είναι η ψηλότερη κορυφή του όρους Σμόλικα. για την ηρωική αντίσταση και τις θυσίες των υπερασπιστών του. "Η μάχη του Κλέφτη κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην εποποιία του Γράμμου.

όσο και η προπαρασκευή του πυροβολικού που ακολούθησε. αναγνωριστικό αεροπλάνο των κυβερνητικών δυνάμεων) να ανιχνεύει τη διάταξή μας και σε λίγο καταφθάνουν κατά σμήνη τα αεροπλάνα. προκειμένου να ενθαρρύνει τον κυβερνητικό στρατό. όχι μονάχα απ' τη ζέστη του καλοκαιριού. βαρέλια με βενζίνη. τα αμπριά μας. Γράφω το πρώτο τραύμα. απέβλεπαν να εξοντώσουν κάθε ζωντανή ύπαρξη πάνω στο ανασκαμμένο και καψαλισμένο ύψωμα. . Ο κυβερνητικός στρατός. Από τις πρώτες πρωινές ώρες είδαμε τον "Γαλατά" (σ.(διαμπερές στο πόδι). Ήταν 3 Ιούλη 1948. δημιουργώντας πολλές εστίες πυρκαγιών. αλλά κυρίως από την πολεμική ατμόσφαιρα. αν και έπαθαν σημαντικές ζημιές. να καταλάβει τον Κλέφτη. που επικρατούσε στον Κλέφτη. Και τούτο. Μέρα καυτή. μας πρόσφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες σ' αυτές τις τρομερές δοκιμασίες. Τα πολυβολεία μας. ρίχνοντας ρουκέτες. όπως και τα χόρτα. μας προστάτευαν. Τόσο η αεροπορική επιδρομή. Κι όπως ήμασταν τελείως ανυπεράσπιστοι από κάποια αντιαεροπορική άμυνα. αυτή την ημέρα έβαλε στόχο. μυδραλιοβολούσαν τις θέσεις μας και βομβάρδιζαν. γιατί είχε έρθει στο μέτωπο το τότε βασιλικό ζεύγος. τα οποία μόλις έπεφταν στη γη έσκαζαν και αναφλέγονταν. γιατί στη διάρκεια του εμφύλιου τραυματίστηκα άλλες πέντε φορές. κατέβαιναν όσο ήθελαν χαμηλά. Τα δέντρα έπαιρναν φωτιά.σ.

τους συναντάμε με πείσμα έξω από τα χαρακώματα. Ένα σύννεφο σκόνης και καπνού σκεπάζει τη διάταξή μας. Στις φωτογραφίες. στο ύψωμα Δεν άκουγες του "Κλέφτη". χτυπημένα από τίποτε. Πριν απ' αυτή. που αυτή "Κλέφτη". που βρήκαν αφήσει τίποτε αργότερα ευρεία χρήση στο όρθιο και ζωντανό Βιετνάμ. περνάει στην επίθεση το πολυάριθμο πεζικό του αντίπαλου. όπως έχουν συνεχές μείνει μέχρι σήμερα μπουμπουνητό. Το εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. τα αμπριά μας παθαίνουν καινούριες σημαντικές ζημιές. Η επιφάνεια του εδάφους οργώνεται από τις οβίδες. Τα σκέπαστρα. τη φορά ρίχτηκε. Τα πολυβολεία.Κατόπιν. οι περισσότεροι είσοδοι και έξοδοι σκεπάζονται με χώμα. απολιθωμένα δέντρα. ξεριζώνονται τα δέντρα. τους εξαναγκάζουμε σε υποχώρηση. πρωτοχρησιμοποιήθηκαν οι έχει σκοπό να μην βόμβες Ναπάλμ. στη βάση της εξόρμησής του. Υπάρχουν απώλειες. τους ανατρέπουμε. είχε προηγηθεί νέο ισχυρό σφυροκόπημα των θέσεών μας από Oι Αμερικανοί έκαναν και δοκιμές την αεροπορία και νέων όπλων στη διάρκεια του το πυροβολικό. Ξεφλουδίζονται. Τις απογευματινές ώρες αρχίζει καινούρια επίθεση. κόβονται. άφθονο και καυτό Στις μάχες για την κατάληψη του σίδερο. Καθώς κάνουν έφοδο. στις θέσεις μας. . μόνο ένα βόμβες Ναπάλμ.

γιατί τον υπεράσπισαν αγωνιστές. Αρχίζει καινούρια επίθεση.νεκροί και τραυματίες. Όλη μας η σκέψη ήταν να κρατήσουμε τον Κλέφτη. Ο Κλέφτης κράτησε. σοσιαλισμό. που δεν μπορούσαν να πιάσουν όπλο. Στο πεδίο της μάχης χύνεται ελληνικό αίμα. Αυτοί. Πάνω σ' αυτή την επίθεση τραυματίστηκα κι εγώ. Εγώ. με υπέροχα ιδανικά: Εθνική ανεξαρτησία. έφυγα με μια μεγάλη ικανοποίηση. από δέντρο σε δέντρο. όταν εμείς κάναμε αντεπίθεση. Ο αντίπαλος φτάνει κοντά στις θέσεις μας. όμως δεν είχαμε ώρα να σκεφτούμε. ο ΔΣΕ υποχρεώθηκε σε υποχώρηση η οποία και έγινε συντεταγμένα με τον περίφημο ελιγμό των δυνάμεών του στο χώρο του Βίτσι. κάναμε την αντεπίθεση με χειροβομβίδες και ανατρέψαμε και πάλι τον εχθρό. Παρ' όλες τις απώλειες που είχαμε και τις μεγάλες δυνάμεις του εχθρού. ότι τον Κλέφτη δεν μπόρεσαν να τον πάρουν. Ισοπεδώθηκαν από τους βομβαρδισμούς. να πάω στο σταθμό επίδεσης. σχεδόν μέρες. που έκαναν την επίθεση (δύο επίλεκτες ταξιαρχίες κι εμείς ένα τάγμα. με ταγματάρχη τον Αλευρά Ηλία). . πέφτουν κορμιά. Όταν πήρα εντολή. με κάθε θυσία. Η μάχη τώρα γίνεται από λακκούβα σε λακκούβα. φωνάζανε "αέρα! αέρα! επάνω τους και τους φάγαμε!". Κανένας τραυματίας δε φεύγει από τη θέση του. Ελένη ΚΑΤΣΗ (ΠΑΧΗ)" Ο ελιγμός στο Βίτσι Ύστερα από 70. δημοκρατία. ούτε για το δέσιμο του τραύματος. δεν καταλάβαινα πόνο. Χαρακώματα και θέσεις τώρα δεν υπάρχουν πια. συνεχών και αδιάκοπων μαχών στη Βόρεια Πίνδο και κάτω από τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων. από πέτρα σε πέτρα. ενώ το άρβυλο είχε γεμίσει αίμα. άλλοι έρχονται στα χέρια με τους μαχητές του ΔΣΕ. παρά το διαμπερές τραύμα στο πόδι. ελευθερία. Υπάρχουν τραυματίες.

Τσακαλώτος: . κατόρθωσαν εν ανέσει να συμπτυχθούν μέσω της διατάξεως του Β` Σώματος Στρατού προς ΒΙΤΣΙ. διέφυγον διά του κυρίως όγκου των προς Αλβανίαν και διά μέρους των εσκηνοθέτησαν τον διαφημιζόμενον ελιγμόν της Αλεβίτσης προς απόκρυψιν της φυγής των εις Αλβανίαν. Ο στρατηγός Δ. Οι εις την Αλβανίαν καταφυγόντες συμμορίται συνεκεντρώθησαν και εξοπλίστηκαν. "Ρ": εννοεί του ΔΣΕ) διενεργήθη διά των διαβάσεων των χωρίων Γράμμος .ο στρατηγός Θρ. εδημιούργησαν τη γνωστήν κατάστασιν Σεπτέμβριος Οκτώβριος 1948. Τσακαλώτος ο οποίος γράφει σχετικά: "Ως απεδείχθη εκ των υστέρων. εγκαταλείψαντες τον βαρύ οπλισμό των. Η ενέργεια του ρήγματος στέφθηκε με επιτυχία και ο ελιγμός ολοκληρώθηκε πλήρως το βράδυ της 21ης Αυγούστου με το πέρασμα στην περιοχή του Βίτσι και των τελευταίων δυνάμεων του ΔΣΕ που είχαν μείνει στα μετόπισθεν για να καλύψουν την υποχώρηση. καίτοι συντετριμμένοι εκ της κεραυνοβόλου ενεργείας του Α` Σώματος Στρατού εις ΓΡΑΜΜΟΝ. αλλά και παρ' ολίγον ν' αποτελέση τον τάφον του Εθνικού Στρατού..Σλήμνιτσα . Ο ελιγμός πραγματοποιήθηκε με τη δημιουργία ρήγματος στο μέτωπο του αντιπάλου στην Αλεβίτσα. άρτι αποφοιτησάντων εκ των Σχολών του Μπούλκες".και φυσικά διαψεύδει ." (Θρ.Φούσα . το Β` σώμα Στρατού δεν εξεμεταλλεύθη εγκαίρως την εξαιρετικήν ταύτην ευκαιρίαν και ούτως οι συμμορίται.τη νύχτα 20 προς 21 Αυγούστου του 1948.. Ζαφειρόπουλος λέει συγκεκριμένα στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. Τις φαντασιοπληξίες αυτές του στρατηγού Ζαφειρόπουλου αποκαλύπτει . Ο ελιγμός στο Βίτσι έφερε παραζάλη στους αντιπάλους του ΔΣΕ και γράφτηκαν γι' αυτόν διάφορα παραμύθια στη μετεμφυλιακή περίοδο. πλαισιωθέντες υπό νέων κατωτέρων στελεχών. ήτις ου μόνον εξουδετέρωσε πλήρως τη νίκην του ΓΡΑΜΜΟΥ. 413): "Η άτακτος φυγή των (σημ. καθ' ην πανικόβλητοι και διαλελυμένοι.Μονόπυλον κυρίως κατά τη νύχτα της 20-21 Αυγούστου. όπου ανασυγκροτηθέντες και αναδιοργανωθέντες.

αποδίδει σε μη εκμετάλλευση της δημιουργηθήσας κατάστασης. παρολίγο να του φτιάσουν και τον τάφο. από το Β` σώμα Στρατού. Τέτοια πράγματα δε γίνονται από συντριμμένους και διαλυμένους στρατούς. αν αναλογιστεί κανείς ότι η μάχη στο Βίτσι που ουσιαστικά ήταν η τελευταία φάση της μάχης του Γράμμου .με τα δικά του λεγόμενα . τόμος Β`. Οι φωτογραφίες είναι του Βαγγέλη ΤΟΚΑ . Κι ο ΔΣΕ δεν ήταν καθόλου διαλυμένος.άρχισε στις 26-8-1948 και τελείωσε στις 17 Οκτώβρη του ιδίου έτους. Από την άλλη μεριά ο Τσακαλώτος κάνει λόγο για συντριβή του ΔΣΕ στον Γράμμο. Τα περί διάλυσης και συντριβής του Δημοκρατικού Στρατού στο Γράμμο για τα οποία κάνουν λόγο και ο Ζαφειρόπουλος και ο Τσακαλώτος αναμφισβήτητα δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα κι αυτό φαίνεται από τη συνέχεια των πολεμικών επιχειρήσεων στο Βίτσι. τον ελιγμό στο Βίτσι και δε δίνει καμιά δικαιολογία που να εξηγεί πως αυτές οι συντριμμένες δυνάμεις ανταρτών μπόρεσαν και πολέμησαν στη συνέχεια με τόση επιτυχία ούτως ώστε .τότε θα είχε στεφθεί με πλήρη επιτυχία το Σχέδιο "Κορωνίς" και θα ήταν αδύνατη η συνέχιση του πολέμου από μέρους του ΔΣΕ.όχι μόνο να εξουδετερώσουν τη νίκη του κυβερνητικού στρατού στο Γράμμο αλλά. 154)."40 Χρόνια Στρατιώτης της Ελλάδος".κάτι που διαψεύδει κατηγορηματικά ο Τσακαλώτος . Ο Ζαφειρόπουλος εξηγεί το γεγονός ότι ο ΔΣΕ ανασυγκροτήθηκε και συνέχισε τις επιχειρήσεις με το παραμύθι της ανασύνταξης των δυνάμεών του στην Αλβανία. σελ. Αλλά αν είχε συμβεί η συντριβή των ανταρτών στο Γράμμο και η σύμπτυξη των υπολειμμάτων τους στο Αλβανικό έδαφος .

να συκοφαντήσουν την αξία του Δημοκρατικού Στρατού. βιαίως στρατολογηθέντα άτομα".τι πέρναγε από το χέρι τους.416). τα ιδανικά και την ανιδιοτέλεια των μαχητών του. Ο ίδιος. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος σε μια προσπάθειά του να μειώσει το Δημοκρατικό Στρατό και να εναρμονιστεί με τα προπαγανδιστικά ψεύδη της μετεμφυλιακής περιόδου γράφει για τους πολιτικούς επιτρόπους του ΔΣΕ και για το σύνολο των μαχητών του γενικότερα: "Οι Πολιτικοί Επίτροποι ήσαν τα πρόσωπα. "Ο αντισυμμοριακός αγών". ενέπνεον τη θέλησιν της κομμουνιστικής ηγεσίας και οδηγούν στη μάχη. όταν χρειάζεται να περιγράψει τις μάχες που έγιναν στη Βόρεια Πίνδο το 1948. για να διαστρεβλώσουν το πραγματικό νόημα και τα μηνύματα της μάχης του Γράμμου. όμως. τα άβουλα και απρόθυμα.Μάχη στο Γράμμο Αθέλητες ομολογίες των αντιπάλων του ΔΣΕ Οι αντίπαλοι του ΔΣΕ έκαναν ό. αντιφάσκοντας με τον εαυτό του ανατρέπει τους παραπάνω ισχυρισμούς του. (Βλέπε: "Αντισυμμοριακός Αγών". δίκην προβάτων προς σφαγήν. διαδοχή εκατέρωθεν αντεπιθέσεων και κατ' επανάληψιν εναλλαγή . στη σελίδα 389: "Συνεχής αγών σώματος προς σώμα. επί των οποίων εστηρίζετο η συνοχή των τμημάτων και η παρακολούθησις του ηθικού των συμμοριτών και τέλος διά του πιστολίου επέβαλον την τρομοκρατίαν. Να τι λέει στο βιβλίο του. σελίδες 415 .

. Το ηθικό κατρακυλά.. Φαίνεται πως ο αντικομμουνισμός της περιόδου του εμφυλίου . Η κοινή γνώμη είναι ανάστατος" (Βλέπε: "40 Χρόνια Στρατιώτης.Κουπάγκα Γκούρα ήσαν τα χαρακτηριστικά γεγονότα του 6ήμερου σκληρού και πολυδάπανου τούτου αγώνος. διά βαθείαν και ταχείαν εκμετάλλευσιν του ρήγματος Ταλλιάρου προς παρεμπόδισιν συνενώσεως των δυνάμεων Σαμαρίνης μετά τοιούτων του Γράμμου. αίτινες εμείωσαν τη μαχητικότητα των μονάδων". Συγκεκριμένα λέει: "Οι συμμορίτες αμύνονται σθεναρώς εφ' όλου του μετώπου των. Η ισχυρά αντίδρασις των συμμοριτών διά πείσμονος αμύνης και ισχυρών αντεπιθέσεων. τόμος . εν συμπεράσματι.όπως ο ίδιος ο Ζαφειρόπουλος λέει . Τσακαλώτος.κυριότητος των υψωμάτων Νικολέρι (1348) . Αι αισθηταί απώλειαι Αξιωματικών και οπλιτών. κατάφερε να δημιουργήσει κι αυτή την κατηγορία των ομολογουμένως ιδιόρρυθμων στη συμπεριφορά. υπό την πίεσιν της ανάγκης μελετά την αναθεώρησιν του σχεδίου της. στη σελίδα 379... Απ' όλα αυτά οφείλει να αναρωτηθεί κανείς πώς ήταν δυνατόν οι μαχητές του ΔΣΕ δίνοντας τέτοιες μάχες.αλλά και μετά . εκατέρωθεν υπήρχε φρενίτις αντιστάσεως και επιθέσεως". ". Η ανεπάρκεια των δυνάμεων κρούσεως (II και X Μεραρχίαι). προς κατάληψιν ισχυρώς οργανωμένων τοποθεσιών.πέραν των άλλων.. Επί 40 ημέρες ματαίως καταβάλλονται προσπάθειαι διασπάσεώς των. σώμα με σώμα .. περιγράφοντας τις μάχες από τα υψώματα Ζούζουλης μέχρι το Ταμπούρι του Σμόλικα (12/7-4/8/1948) αναφέρει: "Τα κύρια χαρακτηριστικά της φάσεως ταύτης είναι οι σκληροί μετωπικοί αγώνες.να ήταν ταυτόχρονα άβουλα και απρόθυμα άτομα που πήγαιναν σαν πρόβατα στη σφαγή με την απειλή του περιστρόφου του Πολιτικού Επιτρόπου. Τα ναρκοπέδια υπήρξαν το φόβητρο και Διοικήσεων και διοικουμένων. προβάτων!!! Για τη σφοδρότητα των μαχών και τη μαχητικότητα του ΔΣΕ έχει γράψει και ο Θρ. Η Ανώτατη Ηγεσία προ της γενικής καθηλώσεως. προς εξασφάλιση των απειλουμένων ζωτικών χώρων του συνόλου της τοποθεσίας των. Επίσης.

και η έγκαιρος πλαισίωσις του Βίτσι ενεφάνησαν την παραδοξότητα ταύτην ως αποτέλεσμα της ηθικής καταστάσεως των αντιπάλων: Ο συμμοριτισμός ο ηττηθείς εις τον Γράμμον να έχη ανώτερον ηθικόν από τας εθνικάς δυνάμεις. χωρίς ουσιαστικά να καταφέρουν να τον νικήσουν πρέπει να θεωρηθεί πως ήταν πιο ανίκανοι για πόλεμο από τους νεοσύλλεκτους φαντάρους που διοικούσαν. Καταλήγοντας στην παράθεση κρίσεων των αντιπάλων του ΔΣΕ για τη μάχη του Γράμμου αξίζει να αναφέρουμε τι λέει ο Ζαφειρόπουλος στο προαναφερόμενο βιβλίο του (σελίδα 424) για την εικόνα που είχαν τα πράγματα μετά τον ελιγμό του ΔΣΕ στο Βίτσι: "Η έγκαιρος εγκατάλειψις του Γράμμου . Και τούτο γιατί αν πραγματικά ο ΔΣΕ ήταν ένα συνονθύλευμα συμμοριτών και όχι πραγματικός εθνικοαπελευθερωτικός επαναστατικός στρατός. που τον πολεμούσαν 70 ολόκληρες ημέρες στο Γράμμο.με τους ισχυρισμούς περί συμμοριτών και κατσαπλιάδων. Ο απολογισμός των απωλειών . αίτινες υπήρξαν οι νικηταί του Γράμμου".Β`. Αναμφίβολα. δεν μπορούμε να αφήσουμε ασχολίαστα όσα λέγονται περί συμμοριτών και συμμοριτισμού.δίκην αντικομμουνιστικής προπαγάνδας . μαζί με τα υπόλοιπα προαναφερθέντα του Ζαφειρόπουλου. Παρουσιάζοντας αυτό το απόσπασμα του στρατηγού Τσακαλώτου. τότε οι στρατηγοί του κυβερνητικού στρατού.σημειώνει . σελίδα 125). η χρησιμοποίηση αυτών των χαρακτηρισμών από τους στρατηγούς δεν είναι τίποτε άλλο από αυτοεξευτελισμός τους. Να σε τι αυτοεξευτελισμό οδηγούσε τα επίλεκτα στρατιωτικά της στελέχη η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της .

500" (Δ.000. τραυματίες 16.128. οι τραυματίαι καθ' υπολογισμόν εκυμαίνοντο εις 4. Αγνοούμενοι 9. ανελθούσαι εις νεκρούς μετρηθέντας 3. Ο Ζαφειρόπουλος όμως δίνει τα εξής στοιχεία: "Απώλειαι: Αύται υπήρξαν υπερβολικαί και μάλιστα εις αξιωματικούς και προσήγγισαν διά μεν τους αξιωματικούς το 9%.862. αιχμάλωτοι 439. Απ' όσα παραθέσαμε .και με δεδομένο ότι σε κάθε πόλεμο η μία πλευρά εξογκώνει τις απώλειες της άλλης και ελαχιστοποιεί τις δικές της . συλληφθέντας 590 και παραδοθέντας 1600. Αγνοούμενοι 332. β) Οπλίται: Νεκροί 1123. Σύνολο 22.285. διά δε τους οπλίτας το 13%.125. Τραυματίαι 5.000 εκτός μάχης". σελίδα 430) Στο περιοδικό του ΔΣΕ "Δημοκρατικός Στρατός" (τεύχος Σεπτεμβρίου του 1948) δίνονται οι εξής απώλειες του κυβερνητικού στρατού στη μάχη του Γράμμου: Νεκροί 5. Σύνολον 505.οφείλουμε να κάνουμε τις εξής παρατηρήσεις: . Σύνολον 6740. Εν λεπτομερεία ανήλθον: α) Αξιωματικοί: Νεκροί 109.200. αυτόμολοι 98. λιποτάχτες 1.Όπως έχουμε ήδη προαναφέρει ο στρατηγός Τσακαλώτος υπολογίζει πως οι απώλειες του κυβερνητικού στρατού στη Μάχη του Γράμμου ήταν "υπέρ τας 14. Τραυματίαι 287. Ζαφειρόπουλου: "Ο Αντισυμμοριακός Αγών". Αι απώλειαι των συμμοριτών δεν υπολείφθησαν των εθνικών δυνάμεων.

.) σε πάνω από 14.ο. Με δεδομένο ότι η παρατακτή δύναμη του ΔΣΕ στο Γράμμο ήταν περίπου 8. αν δεχτούμε τους αριθμούς που παραθέτει ο Ζαφειρόπουλος προκύπτει το εξής εξωφρενικό και ταυτόχρονα γελοίο: Ο ΔΣΕ φέρεται να έχασε στο Γράμμο (τέθηκαν δηλαδή με τον ένα ή άλλο τρόπο εκτός μάχης) όλη τη μάχιμη δύναμή του και επιπλέον 1.600 άνδρες. Η αλήθεια συνεπώς πρέπει κατά προσέγγιση να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο νούμερο που δίνει ο Τσακαλώτος και σ' αυτό που δίνει ο ΔΣΕ. Τέλος. τραυματίες κ.Ο Στρατηγός Τσακαλώτος υπολογίζει τις απώλειες του κυβερνητικού Στρατού (νεκρούς τραυματίες κλπ. ο ΔΣΕ ανεβάζει αυτές τις απώλειες στις 22.Το μέγεθος των απωλειών του ΔΣΕ που εμφανίζει ο Ζαφειρόπουλος είναι τερατώδικο για τους εξής λόγους: Αν προσθέσει κανείς τα νούμερα που παραθέτει βγαίνει ένας αριθμός απωλειών 9. Και αναμφίβολα αυτές οι απώλειες δεν είναι μόνο του στρατού. Δίνει σύνολο απωλειών σε αξιωματικούς και οπλίτες 7.. αλλά και των χωροφυλάκων και των ΜΑΥδων που πήραν μέρος στη μάχη.862.000.245.200 μαχητές!!! Ο ΔΣΕ μετά το Γράμμο Αλλαγές στην ηγεσία και τη διάρθρωση .κ.818 ανδρών σε νεκρούς. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος είναι πιο φειδωλός.

που τότε ήταν πολιτικός επίτροπος στο ΓΑ του ΔΣΕ . Βλαντάς ("Εμφύλιος Πόλεμος 1945 . Βαφειάδης απαλλάχτηκε από τα καθήκοντα του αρχηγού του ΔΣΕ και στάλθηκε στη Σοβιετική Ένωση για ανάρρωση και ξεκούραση. για το οποίο μιλάει ο Μπαρτζιώτας. όμως. Για νευρικό κλονισμό του Βαφειάδη μιλάει και ο Δ.αλλά παρίστανε ότι έπαθε νευρικό κλονισμό "για να μην βρεθεί στον ΔΣΕ κατά την ήττα του". Μαρτυρίες που κάνουν λόγο για νευρικό κλονισμό του Μάρκου έχουν δώσει κι άλλοι πέραν των προαναφερομένων. Λέγεται ότι προς το τέλος της μάχης ο Βαφειάδης έπαθε νευρικό κλονισμό. 290 . 157 . σελ.Μετά τη μάχη στο Γράμμο και τον ελιγμό των δυνάμεων του ΔΣΕ στο Βίτσι. ο Β. μιλώντας στην 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Μπαρτζιώτας . Ο Βλαντάς. αναφέροντας ανάμεσα στα άλλα και το επεισόδιο με τους πυροβολισμών. Αλλά και ο ίδιος ο Μάρκος. . Ο ίδιος κατά καιρούς είχε διαψεύσει αυτή την εκδοχή και ενεφάνιζε την απομάκρυνσή του από την ηγεσία του ΔΣΕ ως αποτέλεσμα συγκρούσεών του με τον Ζαχαριάδη.γράφει στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής" (σελ.291) πως όντως ο Βαφειάδης έπαθε νευρικό κλονισμό και σε μία από τις κρίσεις του άρχισε να πυροβολεί εναντίον αξιωματικού του Δημοκρατικού Στρατού.1949". ο Μ. Β` ημίτομος. Για το τι πραγματικά συνέβη έχουν γραφτεί πολλά. Γ` τόμος.158). το Γενάρη του 1949. Για το θέμα αυτό. θεωρεί πως ο Βαφειάδης δεν έπαθε .

Βλαντά. Το πιο πιθανό είναι ότι σ' αυτήν την αλλαγή . τόμος 6ος.εκτός της προσωπικής του κατάστασης συνέβαλαν και οι γενικότεροι σχεδιασμοί αλλαγών στη διάρθρωση του Δημοκρατικού Στρατού. Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. προωθήθηκαν αλλαγές σ' όλο το μήκος και το πλάτος του ΔΣΕ που αποσκοπούσαν στη μετατροπή του σε τακτικό στρατό. Ακόμη το ΠΓ συζήτησε και το θέμα της ηγεσίας του ΔΣΕ μετά την απαλλαγή του Μ. Ανεξαρτήτως πάντως του τι πραγματικά συνέβη και σε ποια κατάσταση βρέθηκε ο αρχηγός του ΔΣΕ. Ζαχαριάδη.Λόγοι". τους οποίους έθεσε σε εφαρμογή εκείνο το διάστημα η ηγεσία του κινήματος. βγήκε απόφαση που φέρει για συνωμοτικούς λόγους την παραπλανητική ημερομηνία 25/8/1948 (βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Στις 26/8/1948 συνεδρίασε το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με τη συμμετοχή των Ν. Στρίγκου και του Γ. μόνο για εσωκομματική χρήση. Βοντίτσιου . οφείλουμε να σημειώσουμε πως . σελ.παραδέχεται επί της ουσίας ότι η συμπεριφορά του δημιούργησε πρόβλημα. σελ.παραδέχτηκε το επεισόδιο με τον αξιωματικό του Δημοκρατικού Στρατού. . Λ. με αυτές που ο ίδιος ενεφάνισε αργότερα. Β.πέραν των όποιων διαφωνιών που μπορεί να υπήρχαν .Γούσια που τότε δεν ήταν ακόμη μέλος του οργάνου. Πίνδο. Για το θέμα αυτό.με επικεφαλής τον Ν. χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες και έκανε λόγο για επίσκεψή του σε γιατρό του ΔΣΕ που τον εξέτασε ("5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.Εισηγήσεις . Μπαρτζιώτα. το ΠΓ συζήτησε τη μάχη στη Β. 1949 . Βαφειάδη και κατέληξε ότι στο εξής ο ΔΣΕ θα διοικείται από συλλογική ηγεσία ονομάστηκε Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο . Συγκεκριμένα . Ζαχαριάδη. 276 . Δ.140). πολύ περισσότερο. καθώς και τα πολιτικά και στρατιωτικά διδάγματα και συμπεράσματα που έβγαιναν απ' αυτήν. 139 .284).Αποφάσεις .η απαλλαγή του Βαφειάδη από τη θέση του αρχηγού του ΔΣΕ δεν έχει σχέση με τις διαφωνίες του.αν και αρνήθηκε ότι η κατάστασή του δικαιολογούσε αντικατάσταση από τη θέση του αρχηγού του ΔΣΕ . Στη συνεδρίαση αυτή.

3ο Επιτελικά Γραφεία και βοηθητικές υπηρεσίες. 1η Μεραρχία Θεσσαλίας . με διοικητή τον αντισυγματάρχη Βρατσιάνο.Διοικητής Πετρής 7η Μεραρχία Αν.Ταξιαρχία σαμποτέρ του ΓΑ του ΔΣΕ. Θράκης . με πρόεδρο τον ΓΓ του ΚΚΕ.Διοικητής Αρβανίτης 9η Μεραρχία Καστοριάς . Κάτω από τις άμεσες διαταγές του έχει τις ακόλουθες μονάδες: .Διοικητής Γκιουζέλης 6η Μεραρχία Κ.Διοικητής Σκοτίδας .Επιλαρχία ιππικού με διοικητή τον ταγματάρχη Νέστορα.Διοικητής Παλαιολόγος 10η Μεραρχία Καστοριάς . με διοικητή τον συνταγματάρχη Πύραυλο. Ν. .Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ με το 1ο.Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο του ΔΣΕ. . .Σχολή Αξιωματικών του ΓΑ του ΔΣΕ.Διοικητής Διαμαντής 3η Μεραρχία Πελοποννήσου . 2ο. Μακεδονίας .Διοικητής Λασάνης 8η Μεραρχία Ηπείρου .Κλιμάκιο του Γενικού Αρχηγείου της Νότιας Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). . .Διοικητής Υψηλάντης 11η Μεραρχία Φλώρινας .Διοικητής Γιώτης 2η Μεραρχία Ρούμελης .Μοίρες πυροβολικού του ΔΣΕ. Ζαχαριάδη.Η νέα διάρθρωση του ΔΣΕ Η νέα διάρθρωση του ΔΣΕ ήταν η εξής: . με διοικητή τον αντιστράτηγο Καραγιώργη.

κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η ολομέλεια. Επίσης η ολομέλεια συζήτησε ως ειδικό θέμα της την "απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων. Το μοναρχοφασισμό . μαχήτριες και αξιωματικούς της Βόρειας Πίνδου και ολόκληρο το ΔΣΕ". τ. κλπ. μπορούμε να κατανοήσουμε το υπεραισιόδοξο πνεύμα που χαρακτηρίζει τις αποφάσεις της. Ποτέ η αντικειμενική . Στις εργασίες της πήραν μέρος 19 μέλη της ΚΕ και της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του Κόμματος. Κύριο θέμα της ολομέλειας ήταν "η πολεμική και πολιτική κατάσταση και τα καθήκοντα του ΚΚΕ". στις 28 με 29 Ιούλη του 1948. Βαφειάδης. που οδηγεί σε αυστηρές και εκτός πραγματικότητας κρίσεις για τις οργανώσεις των πόλεων του Κόμματος (γι' αυτές έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο μέρος του αφιερώματος). η ολομέλεια "εκφράζει το θαυμασμό της και χαιρετίζει επαναστατικά τους ήρωες μαχητές. Ικαρία.24η Ταξιαρχία Καϊμακτσαλάν . αλλά και το άγχος για εξασφάλιση έμψυχου υλικού υπέρ του ΔΣΕ.546) Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Στη διάρκεια της μάχης του Γράμμου. σελ.από παντού τον κυκλώνει η χρεοκοπία. ("Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ". Κρίνοντας όμως την κατάσταση στη χώρα. 545 . Την εισήγηση έκανε ο Μ.υπογραμμίζεται στην απόφαση . εκτιμάει ότι "το τέλος του μοναρχοφασισμού είναι πιο κοντά από κάθε άλλη φορά" κι ότι "το καθεστώς της αμερικανοκρατίας και ο μοναρχοφασισμός ποτέ δεν περνούσαν τέτοια ολόπλευρη κρίση που την κύρια πηγή της έχει στα χτυπήματα που τους καταφέρνει ο ΔΣΕ. έκτος. Παίρνοντας υπόψιν τις συνθήκες.Διοικητής Αμύντας . Στην πολιτική της απόφαση. συνήλθε σε Σώμα η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.Διάφορα ανεξάρτητα αντάρτικα τμήματα του ΔΣΕ σε Κρήτη. σχετικά με την κατάσταση στο ΚΚ Γιουγκοσλαβίας". Σάμο.

υπογραμμίζεται ότι "στο Γράμμο ο ΔΣΕ ανοίγει τον τάφο του μοναρχοφασισμού και της ξενικής κατοχής" και γίνεται έκκληση να βρεθούν όλες οι δυνάμεις στις επάλξεις (ολόκληρη η πολιτική απόφαση της Ολομέλειας: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". σελ.για απομάκρυνση από το μαρξισμό . που παρουσιάζει το ΚΚΕ. Με την απόφαση αυτή του Γραφείου Πληροφοριών. που λήφθηκε στις 28 Ιούνη του 1948.λενινισμό και για εσφαλμένη πολιτική στα ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής (Βλέπε: "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". τόμος 6ος. η 4η Ολομέλεια συζήτησε πάνω στην απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών για το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. όσο και οι κατοπινές κομματικές αποφάσεις". 593). δεν πραγματοποίησαν τα καθήκοντα που τους έβαλε η 3η Ολομέλεια (και το γράμμα του ΠΓ προς τις κομματικές οργανώσεις και τα μέλη του ΚΚΕ σε Αθήνα Πειραιά . Όπως προαναφέραμε.Βόλο . η 4η Ολομέλεια .273). Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές σε Αθήνα .Καβάλα και σε άλλες μεγάλες πόλεις.. βρίσκεται στο ότι δεν κατορθώσαμε να συντρίψουμε την οπορτουνιστική συνθηκολόγηση και τις ταλαντεύσεις μέσα στις κομματικές οργανώσεις. το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας τέθηκε εκτός του ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ και κατηγορήθηκε .. Με απόφασή της. Η 4η Ολομέλεια διαπιστώνει ότι η καθυστέρηση του κινήματός μας στις πόλεις αποτελεί μια απ' τις πρωταρχικές και βασικές αδυναμίες μας.κατάσταση δεν ήταν τόσο ευνοϊκή για να χτυπηθεί αποφασιστικά η μοναρχοφασιστική ληστρική σφηκοφωλιά".μεταξύ άλλων . τόμος Α`. Ως κύρια αδυναμία του Κόμματος. σελ. 268 . η ολομέλεια εκτιμάει την κατάσταση των κομματικών οργανώσεων στις πόλεις.Θεσσαλονίκη και τις άλλες πόλεις της χώρας). πρώτ' απ' όλα των πόλεων.Πειραιά Θεσσαλονίκη . Τέλος. Στην πολιτική απόφαση υπογραμμίζεται: "Η βασική και κύρια αδυναμία. Επίσης στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας γίνονται μια σειρά εκτιμήσεις για τα προβλήματα του Κόμματος και του ΔΣΕ και καταγράφονται οι στόχοι για το ξεπέρασμά τους. μέσα στις τόσο ευνοϊκές αντικειμενικές συνθήκες.

είναι σωστό να θεωρήσει κανείς ότι οι πολεμικές συγκρούσεις στο Βίτσι αποτελούν την τελική φάση των συγκρούσεων στο Γράμμο. Αυτή η απόφαση της ολομέλειας δε δόθηκε τότε στη δημοσιότητα. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η μάχη στο Βίτσι Ο ΔΣΕ σημειώνει μια τακτική νίκη και προκαλεί αναταραχή στο αντίπαλο στρατόπεδο Οι πολεμικές συγκρούσεις του ΔΣΕ με τον κυβερνητικό στρατό δε γνώρισαν ανάπαυλα μετά τη μεγάλη μάχη του Γράμμου και τον ελιγμό των αντάρτικων δυνάμεων στο Βίτσι. στο ίδιο. με σκοπό τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού. 274 275). Απεναντίας. ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών συνέχισε τις επιχειρήσεις του. Έτσι. . λόγω της "ιδιόρρυθμης θέσης του ΚΚΕ και του κινήματος απέναντι στη Γιουγκοσλαβία". Η απόφαση ανακοινώθηκε εσωκομματικά και ενημερώθηκε για το περιεχόμενό της και τη συνολικότερη στάση του Κόμματος και το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας (βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". σελ.ενέκρινε την απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών.

Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό. σχεδόν όλη η αεροπορία και πολλά τανκ. με διάταξη στην Μπέλα Βόντα ως το Πισοδέρι. χρησιμοποιήθηκαν 7 πεδινές πυροβολαρχίες. την 33η ανεξάρτητη Ταξιαρχία που φρουρούσε τη Φλώρινα και την 3η ορεινή Ταξιαρχία που αποτελούσε και την εφεδρική δύναμη του Β` Σώματος Στρατού. χωρίς όμως . 63 και 73 ταξιαρχίες της. 2 πυροβολαρχίες μέσων πυροβόλων. Την 53η ταξιαρχία της 1ης Μεραρχίας.Κούλα. μια ταξιαρχία από 700 περίπου μαχητές που είχε διάταξη στο συγκρότημα Μάλι Μάδι. μετά τον ελιγμό από το Γράμμο. υπήρχαν οι εξής δυνάμεις του ΔΣΕ: Μια ταξιαρχία 500 μαχητών. προστέθηκαν περίπου 6.000 άνδρες. Ο κυβερνητικός στρατός διέθεσε τις εξής δυνάμεις: Την 15η Μεραρχία με τις 46. οι δυνάμεις του ΔΣΕ που έδωσαν τη μάχη στο Βίτσι ήταν περί τις 9. Συνολικά.500 με 7. τέλος.000 μαχητές.000 μαχητές. στην περιοχή του Βίτσι.Ο συσχετισμός δυνάμεων Σ' όλη τη διάρκεια της μάχης του Γράμμου. ως την κύρια κορυφή του Βίτσι. ο συσχετισμός δυνάμεων ήταν συντριπτικός σε βάρος του Δημοκρατικού Στρατού. Στις δυνάμεις αυτές. αποτελούμενη από 900 περίπου μαχητές που είχε διάταξη στα υψώματα Βίγλα Πλατύ . Τακτική νίκη του ΔΣΕ Ο κυβερνητικός στρατός επιχείρησε να δώσει το κύριο χτύπημα στις δυνάμεις του ΔΣΕ στο συγκρότημα του Μάλι Μάδι. Ακόμη. Η 18η ταξιαρχία. Το σύνολο των δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού που ρίχτηκε σ' αυτήν τη μάχη ήταν περί τις 25. Και.

Να τι λέει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. προκαλώντας του σοβαρές απώλειες και αποκομίζοντας άφθονο πολεμικό υλικό. . στρατηγικής σημασίας νίκη. προς τον ηγήτορά του και εκυριαρχείτο από δυσπιστίαν προς τον εαυτόν του και προς όλους" (στο ίδιο. οφειλομένην εις τη σωματικήν κόπωσιν του στρατιώτου και εις την ψυχικήν κατάπληξιν την οποίαν υπέστη εκ της διαπιστώσεως εις Βίτσι ότι ο συμμοριτισμός υφίστατο εν πλήρει δράσει και ακμή. Η επιτυχία αυτή του ΔΣΕ θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η τακτική νίκη του ΔΣΕ στο Βίτσι προκάλεσε αναταραχή στο αντίπαλο στρατόπεδο. Έπαυσε πλέον ο στρατιώτης να έχη εμπιστοσύνην εις τον εαυτόν του. αν υπήρχαν οι απαραίτητες εφεδρείες που θα επέτρεπαν επιχειρήσεις για κατάληψη του χώρου της Καστοριάς και της Φλώρινας. ο Ζαφειρόπουλος. Η 22η Ταξιαρχία του κυβερνητικού στρατού διαλύθηκε και τα τμήματά της πλημμύρισαν πανικόβλητα την Καστοριά.τι ελέχθη εις αυτόν μετά την πτώσιν του Γράμμου και εγένετο πιστευτόν. μόνο κατά των οπλιτών. δι' επιβολήν κυρώσεων προς παραδειγματισμόν". όπου και λήφθηκαν μεγάλης έκτασης εκκαθαριστικά μέτρα. ότι ο συμμοριτισμός εξέλειψε πλέον. προς τα όπλα του. μεταξύ άλλων. Και έπρεπε να εξέλθουν συνεργεία εκ των μετόπισθεν της Καστοριάς. υπογραμμίζει ότι αυτή η ήττα οφείλεται "εις την κατάπτωσιν του ηθικού. προς τους συναδέλφους του. υποχρεώνοντας τον αντίπαλο σε άτακτη υποχώρηση. σελ. Αναφερόμενος στις αιτίες της ήττας του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι. εν αντιθέσει προ ό. διά να περισυλλέξουν ράκη από απόψεως ηθικού και να λειτουργήσουν στρατοδικεία. Οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού αμύνθηκαν ηρωικά και τη νύχτα 9 προς 10 Σεπτεμβρίου του 1948 πέρασαν στην αντεπίθεση.επιτυχία. 453): "Ούτω ολόκληρος η ιεραρχία της 22ας Ταξιαρχίας εγένετο υπαίτιος της διαλύσεως των τμημάτων της και του καταπλημμυρισμού της Καστοριάς διά πανικόβλητων φυγάδων. 456).

Ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής Βαν Φλιτ. σελ. Στη συνέχεια. Συνελήφθησαν από τη Στρατιωτική Αστυνομία και παραπέμφθησαν αμέσως σε έκτακτα στρατοδικεία. Στην Καστοριά. μιλάει και ο στρατηγός Θρ. Η πλάστιγξ ήρχισε να κλίνη εις βάρος των εθνικών δυνάμεων" (Θρ. Ηταν όλοι μαχηταί του Γράμμου". σε συγκέντρωση ανώτερων αξιωματικών. επισκέφθηκε τα τμήματα. πληγείς καιρίως εις τον Γράμμον. συνήθως από αξιωματικούς εν εκστρατεία. μετά την ήττα του κυβερνητικού στρατού. Ο τελευταίος όμως παρά λίγο να δημιουργήση ένα σοβαρό επεισόδιο. που είχαν εν τω μεταξύ ειδοποιηθή. ο Γεώργιος Στράτος. όπου διετήρη ακόμη μικράς εστίας εν δράσει. ο Ε.. ο Ε. Τέλος. Εβδομήντα οκτώ φυγάδες εξετελέσθησαν εκείνες τις ημέρες. εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και έσπευσαν προς την Καστοριά. μίλησε στους στρατιώτες. που είχε παρακολουθήσει και όλες τις μάχες. κατόρθωσε να αναδιοργανωθή εις το Βίτσι και να γίνεται απειλητικός όχι μόνον εις την περιοχήν ταύτην. 368) γράφει για το θέμα: "Οι άνδρες πέταξαν τα όπλα τους και. τμήματα με καλό ηθικό. Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". λόγω της αγκιστρώσεως των δυνάμεών μας εις Βίτσι. τους εμιμήθη. Ο υπουργός των Στρατιωτικών.Για ανακρίσεις και στρατοδικεία. τόμος β`. παρά τα 88 του χρόνια. πήγε αεροπορικώς στην Καστοριά. αλλά και εις όλην τη χώραν. ένας από τους καλύτερους βουλευτές του Λαϊκού Κόμματος. Τσακαλώτος. Αναφέρει σχετικά: "Ο Σοφούλης. καταληφθέντες από πανικό. Ακόμη και ο Βαν Φλιτ. κατηγόρησε το . Αβέρωφ αναφέρεται και σε άλλα μέτρα που πήρε το κυβερνητικό στρατόπεδο και οι Αμερικανοί για την ανόρθωση του στρατού τους. έφραξαν το δρόμο των φυγάδων. Στις παρυφές της πόλεως. δηλαδή σε δικαστήρια που αποτελούντο πρωτίστως από αξιωματικούς μη ανήκοντες στη στρατιωτική δικαιοσύνη. 165). και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου έκαμαν το ίδιο. Αβέρωφ στο βιβλίο του "Φωτιά και Τσεκούρι" (σελ. ο οποίος γράφει σχετικά για την επίδραση που αυτή είχε: "Ο συμμοριτισμός..

6/9 κατέλαβαν τον Τύρναβο και στις 14 με 15/9 μπήκαν στην Αγιά. με επικεφαλής τον Α. Ευτυχώς για τον Στρατό. ο υπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ. αν και τους ήταν ενοχλητική. προκαλώντας πτώση του ηθικού των φαντάρων. είχε τεθή από ορισμένους υψηλά ισταμένους Αμερικανούς. ο κυβερνητικός στρατός επιχείρησε την τρίτη εκστρατεία του για την κατάληψη του ορεινού όγκου Μουργκάνα της . Αλλά η απάντηση του Μάρσαλ υπήρξε κατηγορηματική: δεν έπρεπε να φύγουν" (στο ίδιο. Φαρκαδώνα κ.394). που διέθετε τόσο κύρος. οι ανησυχίες έφτασαν πολύ πιο πέρα από τον στρατηγό Βαν Φλιτ. Στις 23 .. Κατά τη διάρκεια της μάχης στο Βίτσι. έφθανε στην Αθήνα για να εξετάση επί τόπου την κακή πορεία των επιχειρήσεων. ενώ χτύπησαν με επιτυχία και αστικά κέντρα.. οι δυνάμεις του ΔΣΕ ανέπτυξαν αξιόλογη δραστηριότητα στις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας. 393 .Στρατό ότι χρησιμοποίησε την αμερικανική βοήθεια χωρίς να συντρίψει τον εχθρό.24/8 μπήκαν στα Τρίκαλα. ανέπτυξε σαμποταριστική δράση στο υψίπεδο της Κοζάνης. Ακόμη χτυπήθηκαν η Καλαμπάκα και η Λάρισα. Αγγελούλη (Βρατσάνος). Ο γράφων πιστεύει ότι γνωρίζει πως η ερώτηση "πρέπει να φύγουμε.ά. σελ. στις 5 .". και διερωτήθη αν δεν έμενε πλέον στους Αμερικάνους παρά να αναχωρήσουν. παρακωλύοντας σοβαρά τη μεταφορά εφοδιασμού και έμψυχων δυνάμεών του στο μέτωπο. Τσιότι. Καραγιώργης. Στη Θεσσαλία. συνοδευόμενος από τον Αμερικανό υπουργό Εθνικής Αμύνης και αρκετούς βοηθούς του. Συνοπτικά αυτή η δραστηριότητα έχει ως εξής: Η ταξιαρχία των σαμποτέρ του ΔΣΕ. προκαλώντας καταστροφές στις συγκοινωνίες του αντιπάλου. Περί τα μέσα Οκτωβρίου. Η δράση του ΔΣΕ σε άλλες περιοχές Στο διάστημα της μεγάλης μάχης στη Βόρεια Πίνδο και στο χώρο του Βίτσι.). τμήματα της 1ης Μεραρχίας τον Αύγουστο και Σεπτέμβρη του 1948 πραγματοποίησαν επιτυχείς επιθέσεις σε χωριά και κωμοπόλεις της περιοχής (Ζάρκο. Τη δράση αυτή στη Θεσσαλία διεύθυνε ο Κ. ο Τζορτζ Μάρσαλ.

Να πώς περιγράφει αυτή τη δραστηριότητα ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ.Βορειοδυτικής Ηπείρου. Λεχαινά. διά των οποίων εγένεντο κύριοι μεγάλων περιοχών. αλλά στο τέλος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. Εις την ορεινήν Κορινθίαν εξουδετέρωσαν ορισμένα σημεία στηρίγματος και επεξέτειναν τον έλεγχόν των μέχρι Κορίνθου . . Η εκστρατεία αυτή του κυβερνητικού στρατού άρχισε στις 28 Αυγούστου 1948 και τελείωσε στις 16/9 του ιδίου έτους. 4 τάγματα Εθνοφρουράς. την 35η ταξιαρχία της 10ης Μεραρχίας. εσυνεχίσθη η δράσις του συμμοριτισμού εις όλην την έκτασιν της Πελοποννήσου. μια ίλη ιππικού. 502): "Η αλλαγή της καταστάσεως. Ούτω διά των μαχών Παπαδούς και Κρεσταίνων και διά της καταλήψεως της Ανδριτσαίνης εκυριάρχησαν εις την περιοχήν της Ολυμπίας. ενώ χρησιμοποιήθηκαν και 60 πυροβόλα. Οι δυνάμεις του στις 16 προς 17 Σεπτέμβρη ελίχθηκαν προς τα Ζαγόρια κι από κει στο Γράμμο. Διά των μαχών εις τα Καβάσιλα. Ωργανώθησαν σαμποτάζ εις τας οδικάς και σιδηροδρομικάς αρτηρίας. με αποτέλεσμα τη συχνήν διακοπήν των συγκοινωνιών. Εξησφάλισαν εις τη Νότιον Πελοπόννησον την πρωτοβουλίαν μετά τας επιτυχίας των εις τη Βόρειον Πελοπόννησον και τας μάχας του Μαλέβο και της Νεδούσης του Ταϋγέτου". ήτις εδημιουργήθη εκ των επιτυχιών των συμμοριακών δυνάμεων. Ανδραβίδα περιόρισαν τας εθνικάς δυνάμεις εις τα δύο κέντρα του Πύργου και της Αμαλιάδος του Νομού Ηλείας. Εξετελέσθησαν επιτυχώς επιχειρήσεις.Ναυπλίου. Πράγματι. Ο ΔΣΕ αμύνθηκε σκληρά και ηρωικά. Διά της μάχης της Χαλανδρίτσης επεκράτησαν εις την Αχα`ϊαν και επεξέτειναν τη δράσιν των μέχρι των προθύρων των Πατρών. Στην Πελοπόννησο. Οι δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν 4 τάγματα. έγινε με τις 74.Αργους . Η επίθεση. εδημιούργησεν ευνοϊκάς συνθήκας δι' αποφασιστικοτέραν δράσιν και ανάπτυξιν του συμμοριτισμού. ο ΔΣΕ ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα. με επικεφαλής τον Στέφανο Γκιουζέλη. 75 και 76 ταξιαρχίες της 8ης Μεραρχίας. σύμφωνα με τις κυβερνητικές πηγές.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" 5 ΙΟΥΛΗ 1948 . σχετικά με το αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ. τεύχος 9/1949. Με συντροφικούς χαιρετισμούς Ηρώ ΜΠΑΡΤΖΩΤΑ". Χρόνια σας πολλά και πολλές επιτυχίες για το καλό του λαού μας. πήραμε και δημοσιεύουμε το παρακάτω σημείωμα. στο 50ό μέρος του δημοσιεύματος "Για τα 50 χρόνια του ΔΣΕ". σύντροφο του Βασίλη Μπαρτζώτα. που δημοσιεύτηκε ανυπόγραφο στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". αναφέρεται ένα άρθρο. Μπαρτζώτας. Ζαχαριάδης. Ως πιθανός συγγραφέας αναφέρεται ο Ν.Αναγκαία διευκρίνιση Μια επιστολή της Ηρώς Μπαρτζώτα Από την Ηρώ Μπαρτζώτα. Η αλήθεια είναι ότι συγγραφέας είναι ο Βασίλης Μπαρτζώτας. από το 1927 ως το 1979. ευχαριστώντας την ταυτόχρονα για την παρέμβασή της.τι έχει γράψει στη ζωή του. Σας στέλνω φωτοτυπημένες σελίδες από ένα τετράδιο. Αυτό για την ιστορική αλήθεια και μόνο. Το άρθρο είναι το κεντρικό του τεύχους αυτού με τίτλο: "Η εξέλιξη της κατάστασης και τα καθήκοντα του ΔΣΕ". που άφησε ο Β. "Αγαπητοί σύντροφοι. όπου αναφέρονται ό.

48/191/43/26 . όταν είχαν αναπτύξει πια . πρ. αρχικά. με σχετικό έγγραφο της Διοίκησης Χωροφυλακής της περιοχής. η δύναμή του αυξήθηκε πολύ σημαντικά. Αρ. γύρω στους 250 άνδρες. του Μαινάλου. το Σκεπαστό και τις πόλεις. Στο αποκορύφωμα πάντως της ισχύος του ο ΔΣΕ διέθετε την III Μεραρχία και δύο Ταξιαρχίες.11 . της οποίας ολόκληρη σχεδόν την ύπαιθρο είχε θέσει πολύ γρήγορα κάτω από τον απόλυτο έλεγχό του. όπου απελευθέρωσε 224 πολιτικούς κρατούμενους. κωμοπόλεις και χωριά της παραλιακής ζώνης (Διοίκησις Χωροφυλακής Αχαΐας.48). Η αντιμετώπιση των ανταρτικών ομάδων της Αχαΐας από μέρους των κυβερνητικών δυνάμεων ήταν ιδιαίτερα δύσκολη από τα τέλη του 1947. Γραφείον Δημοσίας Ασφάλειας. καθώς και τα αρχηγεία του Ερύμανθου. Σύμφωνα. τη νύχτα της 12ης προς 13η του Φλεβάρη του 1947. όμως. τη Ζαχλωρού. του Πάρνωνα και του Ταϋγέτου.Η μάχη της Χαλανδρίτσας Ο Δημοκρατικός Στρατός της Πελοποννήσου αριθμούσε. αν και δεν ξεπέρασε ποτέ τις τρεις χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες. οι κυβερνητικές δυνάμεις προς τα τέλη του 1948 κρατούσαν στην κατοχή τους μόνο τα Καλάβρυτα. Αξιόλογη ανάπτυξη γνώρισε ο ΔΣΕ και στην Αχαΐα. Μετά. που δρούσαν κυρίως στις περιοχές του Ταϋγέτου και του Πάρνωνα. την επιτυχημένη επίθεση κατά της Ο χάρτης της μάχης της Χαλανδρίτσας Σπάρτης.

φ. Στη Χαλανδρίτσα είχε συγκεντρωθεί μια αξιόλογη δύναμη ανδρών της Χωροφυλακής. που κρατούσαν σταθερά στα χέρια τους οι κυβερνητικές δυνάμεις. η κωμόπολη αυτή. τα ξημερώματα της 5ης Ιούλη του 1948. αποτραβήχτηκαν χωρίς απώλειες από την πόλη. ημ. Ο πατραϊκός Τύπος έγραψε τότε. η οποία φαίνεται από τη σχετική τηλεφωνική αναφορά του περιοδεύοντα διοικητή Χωροφυλακής Μπουγάνη προς την ανώτερη διοίκηση του σώματος (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. καθώς και το χωριό Σούλι. Κατά τη μάχη εκείνη σκοτώθηκε ανεξακρίβωτος αριθμός χωροφυλάκων και ένας ανθυπομοίραρχος. Το αποκορύφωμα. μια από τις μεγαλύτερες επιτυχείς επιχειρήσεις τους μπαίνοντας από τρία σημεία μέσα στην πόλη του Αιγίου. Επρόκειτο για την πιο σημαντική στρατιωτική ενέργειά του στην περιοχή. τα Καλάβρυτα. αποσιώπησαν όμως την ήττα των κυβερνητικών δυνάμεων. 6-7-48). όταν διαλύθηκαν από τους αντάρτες όλοι οι αστυνομικοί σταθμοί των ορεινών περιοχών του νομού. όμως. ότι επικεφαλής των ανταρτών βρίσκονταν ο Σφακιανός.οι ομάδες αυτές πολύπλευρη στρατιωτική δράση σε ολόκληρο σχεδόν το νομό .μέσα δε στα πλαίσια αυτής ακριβώς της δράστης των ανταρτών. 24-2-48. για τη σοβαρότερη αντάρτικη επιχείρηση σε ολόκληρη την Πελοπόννησο (Εφημερίδα "Πελοπόννησος" (Πατρών). ήτανε πια τα μοναδικά της αχαϊκής υπαίθρου. Τηλεφ. ο Γιάννης Κατσικόπουλος και ο Νίκος Πολυκράτης. ενώ οι αντάρτες. εκτός από την παραλιακή ζώνη. τη Ζαχλωρού και το Σκεπαστό. ώρα 8. με την από μέρους επίλεκτων τμημάτων του κατάληψη της Χαλανδρίτσας. της δράσης του ΔΣΕ στην Αχαΐα σημειώθηκε. αφού πέτυχαν τους αντικειμενικούς τους σκοπούς. Συγκεκριμένα.30). . ισχυρές δυνάμεις τους πραγματοποίησαν στις 24 Φλεβάρη του 1948. εξ Αιγίου. σύμφωνα δε με τη γνώμη ανώτερου παράγοντα του κυβερνητικού στρατού.

ο λόχος του Πέρδικα. με τον Νίκο Πολυκράτη. με τον Αρίστο Καμαρινό.Η επιχείρηση περιορίστηκε στην επίθεση κατά της Χαλανδρίτσας. Ενας λόχος με τον Πέρδικα θα κατέστρεφε το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο του "Γλαύκου" και στη συνέχεια θα καταλάμβανε το μοναστήρι του Ομπλού. με τον Σαρηγιάννη και τον Τσακόπουλο. για να χτυπήσει τις ενισχύσεις. αλλά εκδηλώθηκε και μ' ένα πλήθος αντιπερισπασμικών ενεργειών σε άλλα σημεία του νομού. που θα έστελνε ο αντίπαλος από την Πάτρα. Η εξέλιξη της επιχείρησης Τα γεγονότα εξελίχθηκαν όπως είχαν σχεδιαστεί. περνώντας μέσα από τη χαράδρα του Βελιζίου. σχετικά με τη θέση και την κατάσταση των οχυρών της κωμόπολης και με την αστυνομική δύναμη. Το Δελτίο του Στρατηγείου του Δημοκρατικού Στρατού για τη δράση των ανταρτών στην Αχαΐα . στη θέση "Κουμπάρες". Την επίθεση κατά της Χαλανδρίτσας θα την ενεργούσε το τάγμα του Ταϋγέτου. κάθε μια από τις οποίες κατευθύνθηκε στον προσδιορισμένο από πριν στόχο της. Οι αντάρτικες δυνάμεις. χωρισμένες σε μεγάλες ομάδες. θα απασχολούσε τους χίτες και τους μάυδες. Στις 3 το πρωί. που ήταν συγκεντρωμένοι στο Σούλι. με βάση και τις πληροφορίες. Μια διμοιρία. που θα εκτελούσαν την επιχείρηση. ξεκίνησαν από τη Ρακίτα. Το συγκρότημα της Κορινθίας. ενώ ολόκληρη την επιχείρηση θα τη διηύθυναν ο Κώστας Κανελλόπουλος και ο Κώστας Μπασακίδης. Ορίστηκε δε σε όλες τις λεπτομέρειές της. Αλλες δυνάμεις θα ενεργούσαν επιδρομές προς την περιοχή της Κάτω Αχαγιάς. που είχαν συγκεντρωθεί από την παράνομη οργάνωση του ΚΚΕ της ίδιας της Χαλανδρίτσας. ενώ ο λόχος του Μαινάλου. με τον Μανώλη Σταθάκη θα χτυπούσε τις κυβερνητικές θέσεις από το Αίγιο μέχρι την Πάτρα. που τα υπερασπιζόταν. θα έστηνε ενέδρα κοντά στην Καλλιθέα.

ότι κανένα έγγραφο δεν είχε σταλεί μέχρι τότε από το στρατηγείο του Πύργου στις αστυνομικές υπηρεσίες. συνελήφθησαν. που διανυκτέρευαν. όπου κλείστηκαν και άρχισαν να προβάλλουν αντίσταση. αν και δεν είχε υποστεί μεγάλη φθορά. 7/53/380 μ/9-7-48). Αρ. Η επίθεση των ανταρτών κατά της Χαλανδρίτσας υπήρξε αιφνιδιαστική. όπως σημειώνει στην ίδια έκθεσή του ο Κατσαμπής. αυτός ο αιφνιδιαστικός χαρακτήρας της αντάρτικης επίθεσης υποχρέωσε τους χωροφύλακες να υποχωρήσουν πολύ γρήγορα στο κτίριο της υποδιοίκησης. στην οποία υπογραμμίζεται. Στις πέντε το πρωί.στο τελευταίο . πρ. δηλαδή. ενώ οι τρεις τεχνικοί. με αποτέλεσμα τα περισσότερα εργοστάσια της Πάτρας να μη λειτουργήσουν για δύο μέρες. από έλλειψη ρεύματος. ενήργησε έξοδο. κατευθύνθηκε προς το υδροϋλεκτρικό εργοστάσιο. ήτανε κατασκευασμένα μέσα στην ίδια την κωμόπολη και το κάθε οχυρό δεν είχε δική του κλειστή άμυνα. για τις κινήσεις των ανταρτικών δυνάμεων της περιοχής και για την αντιμετώπιση των επιθετικών ενεργειών τους (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. Τα οχυρά. ενώ ταυτόχρονα. Οι αντάρτες κατέστρεψαν με νάρκη τη μεγαλύτερη τουρμπίνα του εργοστασίου. Την ίδια περίπου ώρα. εξάλλου άρχισε η επίθεση εναντίον της ίδιας της Χαλανδρίτσας. άλλες αντάρτικες δυνάμεις πραγματοποιούσαν με επιτυχία τις δικές τους αποστολές. αφού πρόβαλε σαν δικαιολογία . Γραφείον Δημοσίας Ασφαλείας. η οχύρωση της οποίας είχε σχεδιαστεί λαθεμένα. ολόκληρη η φρουρά. όπως τούτο καταφαίνεται και από σχετική έκθεση του ανώτερου διοικητή της Χωροφυλακής. δύναμης δύο χιλιάδων ίππων. Στη μιάμιση το μεσημέρι. Ακριβώς δε. για να σπάσει τον κλοιό. συνταγματάρχη Κώστα Κατσαμπή.έφτασε στο Κλάους και κατεβαίνοντας στην Περιβόλα από την περιοχή των μύλων του Λιάλιου. Οι δώδεκα άνδρες της φρουράς τράπηκαν σε φυγή. με αποτέλεσμα η πτώση ενός και μόνο οχυρού να οδηγούσε στην άμεση κατάρρευση ολόκληρης της οχύρωσης. η διμοιρία του Νίκου Πολυκράτη χτύπησε το Σούλι.

σε ολόκληρη την επιχείρηση είχαν 7 τραυματίες και τρεις νεκρούς . πρ. 6 υπενωμοτάρχες. αυτές καθηλώθηκαν στη θέση "Κουμπάρες" από το λόχο του Μαινάλου. που υπερασπίζονταν την υποδιοίκηση. Οι κυβερνητικοί ρίξανε στη μάχη και αεροπλάνα.ότι δεν είχε πια πυρομαχικά. πρ. ενώ άλλες στρατιωτικές δυνάμεις. σκοτώθηκαν . Ιστορία της Ελληνικής Χωροφυλακής. Για ενίσχυση των χωροφυλάκων της Χαλανδρίτσας στάλθηκε επίσης μια διλοχία του 618ου τάγματος πεζικού από το Αίγιο και η υπόλοιπη δύναμη του ίδιου τάγματος από την Αμαλιάδα. 731-732). Αρ. μαζί με τεθωρακισμένα κινήθηκαν από τα Καλάβρυτα προς την Κάτω Βλασία. ενώ 16 τραυματίστηκαν και μόνο 7 διασώθηκαν (Απ. 4 ενωμοτάρχες και ο διοικητής της φρουράς Κώστας Παπαδόπουλος. Αρ. Β`. αυτή έγινε ανοργάνωτα. Από τους 68 άνδρες. που απέστειλε στην Πάτρα .17 μόνιμοι και 17 χωρίς θητεία χωροφύλακες.σήμα της. μόλις εκδηλώθηκε η επίθεση των ανταρτών κατά της Χαλανδρίτσας. τέσσερα από τα οποία χτυπήθηκαν από τα αντιαεροπορικά πυρά των ανταρτών. όπως φανερώνει και σχετικό τηλεγράφημα του Χανιώτη στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. στάλθηκαν από την Πάτρα ενισχύσεις. Η επιχείρηση ολοκληρώνεται Αμέσως. σύμφωνα με αναφορά του αντισυνταγματάρχη Μανώλη Χατζηθεοδώρου (Τακτικόν Στρατηγείον Πύργου. εξάλλου. που είχε στο μεταξύ ναρκοθετήσει και την εκεί μικρή γέφυρα. Η έξοδος. 5844/Α1/9-7-48).ανάμεσά τους και τον Χαλανδριτσάνο ΕΠΟΝίτη Θάνο Αργυρόπουλο. όμως. αναπληρωτή ανώτερου διοικητή Χωροφυλακής . με επικεφαλής τον ταγματάρχη της Χωροφυλακής Μανώλη Βενιεράκη. σ. . Οι ενισχύσεις. Οι αντάρτες. 7/53/380/5-748). Οι κυβερνητικές ενισχύσεις. όμως. τ. Δασκαλάκη. με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε σφαγή.όπως αναφέρει έκθεση του αντισυνταγματάρχη Ιάκωβου Χανιώτη.

για να μπορέσει να πραγματοποιήσει έναν τόσο φιλόδοξο στόχο. ωστόσο.με στόχο την κατάληψη πόλεων. τρόφιμα κλπ. αρχές του '49 . δημιουργώντας νέα κατάσταση προς όφελός του και σε βάρος των αντιπάλων του. Η δραστηριότητα αυτή αναμφίβολα δεν αποσκοπούσε στη διατήρηση κάτω από την κυριαρχία των ανταρτικών δυνάμεων των αστικών κέντρων που καταλαμβάνονταν. αφού είχε ολοκληρωθεί η καταστροφή της αστυνομικής φρουράς και αφού οι αντάρτες είχαν αποχωρήσει με τάξη. αυτές δεν τόλμησαν να παραμείνουν για πολύ χρόνο στην κωμόπολη. που θα του έδιναν τη δυνατότητα να μετατρέπει τις πρόσκαιρες νίκες του σε νίκες στρατηγικής σημασίας. που τους απασχόλησε. θα ασχοληθεί με ορισμένες από τις δραστηριότητες αυτές του . Ο ΔΣΕ δεν είχε τις απαραίτητες δυνάμεις. Οι επιθέσεις και οι καταλήψεις των πόλεων αποσκοπούσαν στην ενίσχυση των ανταρτικών δυνάμεων με λάφυρα . ήταν η έλλειψη των απαραίτητων εφεδρειών.τέλη του 1948.όπλα. Οι ενισχύσεις. το αφιέρωμα στα 50χρονα του ΔΣΕ.έφτασαν στη Χαλανδρίτσα. ήταν η περισυλλογή των νεκρών χωροφυλάκων. Βασίλης ΛΑΖΑΡΗΣ Ιστορικός Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Μετά την τακτική νίκη του στο Βίτσι ο ΔΣΕ αναπτύσσει δραστηριότητα . . Υστερα από μια βδομάδα υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν και οι μαχητές του ΔΣΕ ξαναγύρισαν στη Χαλανδρίτσα. όπου και εγκατέστησαν μόνιμα τις αρχές τους. άλλωστε. ότι το τεράστιο πρόβλημα του Δημοκρατικού Στρατού. που τάφηκαν το απόγευμα της άλλης μέρας στο πρώτο νεκροταφείο της Πάτρας. Το μόνο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε. Στις επόμενες μέρες.και κυρίως με νέες στρατολογίες μαχητών. που δεν πρόσφερε πια καμιά ασφάλεια στις κυβερνητικές δυνάμεις. που δεν έγινε δυνατό να αντιμετωπιστεί σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου.

αρχίζοντας σήμερα με τη μάχη και την κατάληψη της Καρδίτσας. Ο αντίπαλος υπέστη πολλές απώλειες και ο ΔΣΕ κατάφερε να αποκομίσει πολλά λάφυρα και να πραγματοποιήσει αρκετές στρατολογίες. Καραγιώργης διοικητής του Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). Φλωράκη (Γιώτη) και την 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γιάννη Αλεξάνδρου (Διαμαντή) πραγματοποίησαν επιχείρηση για την κατάληψη της Καρδίτσας. Μανάκα (Στέφο). Η κατάληψη της Καρδίτσας ήταν από τις πιο δύσκολες επιχειρήσεις του ΔΣΕ και μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του. Στις 13/12 οι ανταρτικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από την πόλη.Δημοκρατικού Στρατού. που ανήκε στην 1η Μεραρχία. Να τι λέει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. Η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία. Στην επιχείρηση πήρε επίσης μέρος και η ταξιαρχία ιππικού του ΔΣΕ με διοικητή τον Στ.548): "Η επίθεση κατά της Καρδίτσης είναι η . 547 . Επιθέσεις του ΔΣΕ σε μεγάλα αστικά κέντρα Τη νύχτα 11 προς 12/12/1948 δυνάμεις του ΔΣΕ αποτελούμενες από την 1η Μεραρχία με διοικητή τον Χ. Τη γενική διεύθυνση της επιχείρησης είχε ο Κ. ενώ διατέθηκαν και 3 ορειβατικά πυροβόλα.

που . αν βρει καλύβι να πλαγιάσει και σπίτι να πυρωθεί κοντά στο τζάκι. Ευλογία Θεού είναι για τον διαβάτη. "Αρχές του Δεκέμβρη 1948. Από το βιβλίο αυτό και τα όσα γράφει σχετικά. μετά λεπτομερεστάτων σχεδιαγραμμάτων της πόλεως και των εχθρικών αντιστάσεων. λίγα είναι τα χωριά κι άδεια από κόσμο. Κι εδώ πάνω. η περιοχή γέμισε από αρματωμένους. Εικόνα εγκατάλειψης και χαλασμού συναντούμε παντού.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη" Στην επιχείρηση της Καρδίτσας αναφέρεται και ο Βασίλης Αποστολόπουλος. με τη μάχη της Καρδίτσας. Η ορμητικότης των τμημάτων ήτο πολύ καλή και διακρίθησαν αι μαχήτριαι γυναίκες. Το οροπέδιο της Νευρόπολης. Η ψηλή χώρα των Αγράφων δέρνεται από παγερούς βοριάδες και χιονοθύελλες. Η διαταγή επιχειρήσεων υπήρξε πλήρης. Μα τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη. Η αποχώρησις των συμμοριακών τμημάτων εν ημέρα και επί εδάφους πεδινού υπό την άμεσον επίδρασιν της Αεροπορίας έγινε με συνοχήν και τάξιν".μεγαλυτέρα επιθετική ενέργεια των τμημάτων του ΚΓΑΝΕ και ταυτοχρόνως η μεγαλυτέρα επιθετική ενέργεια του ΔΣΕ κατά κατωκημένου τόπου εις ολόκληρον την Ελλάδα.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη". Η προπαρασκευή της επιχειρήσεως υπήρξεν επιμελημένη και προηγήθη εκτέλεσις πολλών ασκήσεων υπό των τμημάτων κατά κατωκημένων τόπων. Αι πληροφορίαι περί των δυνάμεων και της οργανώσεως της φρουράς Καρδίτσης υπήρξαν ακριβείς και νωπαί και τούτο κατέδειξε την αξίαν των ΠΕ των πόλεων. αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα. αίτινες έδρασαν με φανατισμόν μεγαλύτερον του ανδρικού. στο βιβλίο του "Το χρονικό μιας εποποιίας . Τα στελέχη απέδειξαν μεγάλην βελτίωσιν εις την τεχνικήν του αγώνος. Η επιχείρηση της Καρδίτσας Από το βιβλίο: "Το χρονικό μιας εποποιίας .

ένα δασάκι. ο Μπαντέκος. Οπλα. πυρομαχικά. Η τυφλή δύναμη του άγνωστου και της επίπεδης απεραντοσύνης μάς σφίγγει την ψυχή και πρέπει να υποχωρήσει. που αφού κυριάρχησε πάλι στο χώρο της Ρούμελης. Καινούριο στοιχείο μπαίνει στην εμπειρία μας: Ο κάμπος! Η απέραντη πεδιάδα που δεν την αντικόβει ένας λοφίσκος. που τα νεκρά της δάχτυλα θα γράψουν στα κορμιά μας απόψε μια τραγική συμφωνία. Ο ουρανός ξάστερος και το κρύο πικρό φαρμάκι. στρατηγός του κλιμακίου Νότιας Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). αυλακώνεται από πεζούς και καβαλαραίους που πάνε κι έρχονται. ρουχισμός. ένα υψωματάκι. Εχουμε ανάγκη προσαρμογής και μάλιστα σε λίγες ώρες. Και ποιος δε δίνει "παρών" στο ταπεινό χωριό Μπελοκομίτης. Ο Γιώτης με την I Μεραρχία. Ο αξέχαστος Καραγιώργης. μόλις νύχτωσε. Το φτωχικό χωριό δε μας κρατεί άλλο πια. γεμάτο αρνήσεις και παγίδες. η μάχη θα δοθεί σε μεγάλο κατοικημένο κέντρο. Τα Αγραφα που μας κυκλώνουν είναι κάτασπρα από τα χιόνια. Μεγάλο το ταξίδι μας τούτο και πρωτόγνωρο. τα περάσματα και τα διάσελα. με τα μονοπάτια και τους γκρεμούς. τα δάση και τα φαράγγια. . συμπλήρωση των μονάδων με έμψυχο υλικό προχωρούν με γρήγορο ρυθμό. Υστερα.σήμερα είναι λίμνη και υψώνεται το φράγμα του Πλαστήρα. στα μέσα του Νοέμβρη έφτασε στην περιοχή Κτημενίων . στο ακραίο χωριό της Ευρυτανίας. ξεκινούμε για τη μεγάλη επιχείρηση. που συνορεύει με τη Δυτική Θεσσαλία. κι ακόμα ο Περικλής. πεδίο δράσης των μηχανοκίνητων μέσων του στρατού. ο Αθανασίου. Πολλές προετοιμασίες γίνονται. Εμείς έχουμε μάνα κι αδέρφια τα βουνά. αξημέρωτη νύχτα.Δολόπων. ο Ερμής. Στις 10 του Δεκέμβρη. Πρέπει. παπούτσια. ο Παύλος και πλήθος μικροί και μεγάλοι πολεμιστές του ΔΣΕ. Παγωμένη. Ο Διαμαντής. Ο Καραγιώργης σε συγκέντρωση στελεχών ανέπτυξε με θαυμαστό τρόπο τη μεγάλη επιχείρηση της Καρδίτσας κι έδωσε τις απαραίτητες οδηγίες. ο Κοτσάβρας με τη II Μεραρχία.

απομονώθηκαν και τα τμήματα προχωρούσαν προς το . είναι η πιο πεδινή πόλη της Ελλάδας και αυτό προδιαγράφει και τη στρατιωτική δυσκολία της ως στόχου..000-40. περιοχή δική μας. διαμορφώσαμε νέου τύπου μαχητές. Ταυτόχρονα..5 ώρες πορεία προς το στόχο (Αϊ-Γιώργη Βουνεσιού) και 14 χιλιόμετρα η άλλη με 4 ώρες πορείας (Λογγιές Καταφυγίου) μέσα από κάμπο 100%.λοιπόν. Οσες αντιστάσεις δεν έπεφταν. Αλλά και οι εκπαιδευτικοί σχηματισμοί (σχολή αξιωματικών και ουλαμός στελεχών). Οι δύο βάσεις εξόρμησης δεν μπορούσαν να είναι πιο κοντά από 14 χιλιόμετρα η μία με 3. που δεν έχει καμιά σχέση με τα κλασικά μοτίβα της πολεμικής τέχνης. Αν εξαιρέσουμε μόνο τη Λάρισα.12. Χρησιμοποιήθηκαν οι κυριότερες πεζές ταξιαρχίες κρούσης της I και της II Μεραρχίας. γραμμή. Στη μάχη της Καρδίτσας ρίξαμε τη μεγαλύτερη δύναμη. και τη βαρύτητα της επιχείρησης. για συγκεντρωτικό χτύπημα. Η Καρδίτσα είναι αρκετά μεγάλη πόλη (τώρα με τους πρόσφυγες φτάνει τους 30. που μπορέσαμε ποτέ να χρησιμοποιήσουμε στη Νότια Ελλάδα. είναι η μεγαλύτερη από κάθε πλευρά πολεμική ενέργεια που έκανε ως τώρα ο Δημοκρατικός Στρατός στη Νότια Ελλάδα. Π ώ ς περιγράφει ο Καραγιώργης τη μάχη της Καρδίτσας. καθώς και η Ταξιαρχία Ιππικού. χωρίς μέτωπο. Μέσα στις δυσκολίες και τις ελλείψεις. να ξεπεράσουμε τις καινούριες δυσκολίες που θα παρουσιαστούν.48 "Η μάχη μέσα στην πόλη της Καρδίτσας. Η μάχη μέσα στην πόλη πήρε από την πρώτη στιγμή εξαιρετική σφοδρότητα.13. Πολύ διαφορετικούς από εκείνους του ΕΛΑΣ. 12 . ζώντας συνέχεια στις συνθήκες εμφύλιου πολέμου. άρα.000) και είναι πρωτεύουσα του νομού. με την τακτική μας. είναι και η μεγαλύτερη επιθετική ενέργεια του Δημοκρατικού Στρατού σε κατοικημένο τόπο σ' ολόκληρη τη χώρα.

Η διεύθυνση της επιχείρησης διέταξε τότε τα τμήματα της II Μεραρχίας να πάρουν διάταξη μέσα στον κάμπο και ένα τμήμα της να βαδίσει και πάλι προς το ανάχωμα της Καρδίτσας. αλλά δεν πήρε η II Μεραρχία. Επεσαν κι άλλες σοβαρές αντιστάσεις. Χρησιμοποίησε μόνο εντατικά την αεροπορία. Ο σταθμός επιβητόρων έπεσε. πολύ εντατικά στον βόρειο τομέα και κάπως χαλαρότερη στο νότιο. αλλά ξαναπάρθηκε από τον εχθρό. Ο σιδηροδρομικός σταθμός κράτησε την πρώτη νύχτα και την ημέρα. γιατί δε δούλεψαν οι διαβιβάσεις της με τη διεύθυνση της επιχείρησης και ούτε είχε διατηρήσει κανονικά πλάγια επαφή με την I Μεραρχία. να καταμετρήσει τους 1. Το μεσημέρι είχε συμπληρωθεί η υποχώρηση. Ετσι τα ξημερώματα της 13ης του Δεκέμβρη αποχώρησε από την πόλη η II Μεραρχία με όλα τα τμήματα που είχε στις διαταγές της. Οταν το κατάλαβε (στις 4 το απόγευμα) ήταν πια πολύ αργά για οποιαδήποτε ενέργεια με τα μηχανοκίνητα και το πυροβολικό του. χάρη στα τανκς που έφερε επιτόπου. Ο εχθρός στάθηκε ανίκανος να αντιληφθεί έγκαιρα τι ακριβώς συνέβαινε. έβγαλε τα τμήματα της I Μεραρχίας έπειτα από μια ψεύτικη επίθεση και άφησε οπισθοφυλακή μέσα στον κάμπο. Αλλά στο νότιο τομέα τα τμήματα προχώρησαν προς το κέντρο και έφτασαν στα πιο οχυρωμένα σημεία του εχθρού (Παυσίλυπο . ως το απόγευμα. στα κανονικά τους δρομολόγια προς τα ριζά.076 νέους και νέες που του έλειπαν και να λογαριάσει τι ακριβώς πήραμε από τις αποθήκες ανεφοδιασμού". .κέντρο. αλλά χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα για τα τμήματά μας. Παράλληλα. Τη διαταγή αυτή πήρε η I Μεραρχία και τα τμήματα της πλαγιοφυλακής από τα Τρίκαλα και το Μουζάκι. Την ημέρα η μάχη συνεχίστηκε μέσα στην πόλη. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα στάλθηκε η διαταγή για τη συνέχιση της επιχείρησης και το ερχόμενο 24ωρο.Πυροβολικό). Και χρειάστηκε μέρες να περιμαζέψει τις εκατοντάδες των νεκρών και των τραυματιών του.

η Σχολή Αξιωματικών του ΚΓΑΝΕ. Φλωράκη και Γ.Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Η κατάληψη του Καρπενησιού Η επιχείρηση για την κατάληψη του Καρπενησιού πρωτεύουσα της Ευρυτανίας .000 αντάρτες. Κατάφεραν να αποκομίσουν πολλά λάφυρα και να πραγματοποιήσουν αρκετές στρατολογίες νέων μαχητών. Τα τμήματα του ΔΣΕ έμειναν στην πόλη 18 ολόκληρες μέρες. Συνολική δηλαδή Αξιωματικοί και μαχητές του λόχου ασφάλειας της ΙΙ Μεραρχίας του Δημοκρατικού Στρατού δύναμη περί τους στο ελεύθερο Καρπενήσι 3. Την επίθεση για την κατάληψη της πόλης ανέλαβε η 1η Μεραρχία.ξεκίνησε τη νύχτα 20 προς 21/1/1949 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία μια μέρα μετά. Στην επιχείρηση πήραν μέρος η 1η Μεραρχία του ΔΣΕ με διοικητή τον Χ. ένα ανεξάρτητο τάγμα και μια διλοχία. Αλεξάνδρου με το Παράσημο Πολεμικής Αξίας του Δημοκρατικού Στρατού. . Για την επιτυχία της επιχείρησης η ηγεσία του ΔΣΕ τίμησε τους Χ. Εντνερ Σέλντεν. Αλεξάνδρου. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι στη διάρκεια των μαχών καταρρίφθηκε αεροπλάνο του αντιπάλου που πετούσε πάνω από την πόλη για έλεγχο της κατάστασης και σκοτώθηκε ο Αμερικανός στρατιωτικός που επέβαινε σ' αυτό. ενώ η 2η είχε ως αποστολή της την κάλυψη της επιχείρησης από την πλευρά του Αγρινίου και της Λαμίας. Φλωράκη. η 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γ.

Η αντεπίθεση του κυβερνητικού στρατού για την ανακατάληψη της πόλης άρχισε στις 29 Γενάρη με τις 45. κυρίως νυχτερινών. Διά σύντονων πορειών. 71 και 73 ταξιαρχίες της 15ης Μεραρχίας. Χαρίλαος Φλωράκης τι λέει για την (Γιώτης). Να 1949: Ο διοικητής της Ι Μεραρχίας. Ετσι η ανακατάληψη της πόλης πραγματοποιήθηκε στις 8-2-1949. όσο για να φθείρει τις δυνάμεις του αντιπάλου του. η οποία θα ηλευθέρωνε σημαντικάς εθνικάς δυνάμεις. κατορθώνουν να συγκεντρωθούν πότε εις τη μίαν περιοχήν και πότε εις την άλλην. Καρπενήσι Τσακαλώτος: "Οι συμμορίται προς αντιπερισπασμόν διά τη διαφαινόμενην επιτυχία της εκκαθαρίσεως Πελοποννήσου. Βάσις ενεργείας των είνε ο αιφνιδιασμός και η ακριβής πληροφορία. τις Α` και Β` μοίρες ορεινών καταδρομών και το 39ο Σύνταγμα ελαφρού πεζικού. να προσβάλλουν με ισχυράς δυνάμεις και μετά . με τον αξιωματικό του κατάληψη του Καρπενησιού ο ΔΣΕ Αλέκο Παπαγεωργίου. στο στρατηγός Θρ. Ο ΔΣΕ έδωσε μάχες όχι γιατί ήθελε να διατηρήσει την πόλη υπό τον έλεγχό του. κατέβαλον πράγματι εντόνους προσπαθείας και εσημείωσαν εντυπωσιακάς επιτυχίας.

οι Κ. εξ όλων των πλευρών το Καρπενήσι"..το αποτέλεσμα να απομακρύνονται ταχέως από τους χώρους όπου ανέμενον ως βεβαία την άφιξιν των Εθνικών Στρατευμάτων. "Ρ": Εννοεί κομμουνιστοσυμμορίτες) λαμβάνουν εξαιρετικά μέτρα καλύψεως εκ των κατευθύνσεων. 222-223). θα σπεύσουν εις βοήθειαν. Κλασσικόν παράδειγμα ενεργείας των συμμοριτών. (Βλέπε: Θρ. Κατέλαβον εγκαίρως τη στενωπόν Τυμφρηστού . γνωρίζουν ότι θα κινηθούν αι Εθνικαί Δυνάμεις.. τόμος β`. κατά την οποίαν οι συμμορίται διετήρουν επί τόσον χρονικόν διάστημα μίαν πόλιν και μάλιστα εις το κέντρο της χώρας".Σ. ήτο η πρώτη φορά. Ησαν ακριβέστατα πληροφορημένοι επί της διατάξεως των δυνάμεων και του ηθικού των Εθνικών Μονάδων Καρπενησίου.Αγίου Γεωργίου. όπου υπάρχουσαι εφεδρείαι Εθνικών Δυνάμεων. Μπροστά σε μια οχυρωμένη πόλη Με αδρές γραμμές περιγράφει την Τμήμα του ΔΣΕ σε πορεία . Οι συμμορίται συγκέντρωσαν τας δυνάμεις των εις χώρους μη ελεγχόμενους υπό του Εθνικού Στρατού. Στη συνέχεια αφού αναφέρεται στην κατάληψη της πόλης ο στρατηγός Τσακαλώτος συμπληρώνει: "Καθ' όλον τον μέχρι τότε αντισυμμοριακόν αγώνα. εκ των οποίων λόγω γνώσεως της διατάξεως των Εθνικών Δυνάμεων και της φύσεως των δρομολογίων. γνωσταί εις τους Κ. (σημ. είνε η επίθεσις και κατάληψις υπ' αυτών της πόλεως Καρπενησίου. από όπου διέρχεται η μοναδική οδός από Λαμίας. σελ.Σ. Τσακαλώτος: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". οι συμμορίται προσβάλλουν αιφνιδιαστικώς τη νύκτα 20-21 Ιανουαρίου. Μετά τα πραγματικώς ευφυέστατα ταύτα μέτρα. Εις τοιαύτας γενικότερας ενεργείας.

Και σαν πιασμένες απ' τα χέρια αυτών των βουνών. ο Β. σαν να βλέπουμε το θεόρατο ίσκιο του Μάρκου Μπότσαρη να μας καλωσορίζει. αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα: "Το Καρπενήσι βρίσκεται στην καρδιά της ορεινής Ρούμελης. το δασωμένο Κώνισκο και την ειδυλλιακή ποταμιά. από αρβανίτικο βόλι. Αποστολόπουλος στο βιβλίο του: "Το χρονικό μιας εποποιίας . που τον έστειλε στην αθανασία στις 8-9 Αυγούστου 1823. Τα σημεία Δεξαμενή. Ρόβια. στην ξάστερη παγωμένη νύχτα.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη". που μονάχα η φυσική της οχύρωση είναι μοναδική. Μόνο ο χώρος γύρω απ' την πλατεία με τα 900 μέτρα υψόμετρο. Ο κυβερνητικός στρατός έχει οχυρώσει με τέχνη και φροντίδα την πόλη. σου δίνει την αίσθηση του επίπεδου. Ο ορίζοντας νοτιοανατολικά φράζεται από το πέτρινο τρίπτυχο των κορφών της Χελιδόνας και τους απάτητους γκρεμούς της άγριας Καλιακούδας. Ενας πέτρινος κόθρος πανύψηλος και δασωμένος και χωμένη στη βάση του η ιστορική πολιτειούλα.Θανάση. που στον πυθμένα του κοιμάται το Καρπενήσι. ράχες δασωμένες δένονται με τα ψηλά αντερείσματα του Βελουχιού χτίζοντας ένα τεράστιο πηγάδι. Εχει για προσκέφαλο το Βελούχι κι απλώνει τα πόδια του προς το ιστορικό Κεφαλόβρυσο.κατάληψη του Καρπενησιού. Σωτήρα. Στον αγώνα για την ελευθερία και την ανάσταση του γένους. 20-21 του Γενάρη 1949. Από τις σελίδες αυτού του βιβλίου και τις εικόνες του. που αναπαριστούν με γλαφυρότητα και ζωντάνια τη σοβαρή και σκληρή αυτή μάχη. ΑϊΔημήτρης έχουν δυνατή οχύρωση και δεσπόζουν . Και καθώς ροβολάμε από το διάσελο του Αϊ . Τα πέτρινα σπίτια της σκαρφαλώνουν στις πλαγιές της και χωρίζονται από στενόδρομους κακοτράχαλους. Και σαν να μας δείχνει το κόκκινο σημάδι στο κεφάλι του πάνω από το δεξιό του μάτι.

. Ρίχνονται κατά κύματα προς τη Δεξαμενή. . Στα Ρόβια έχουν χτίσει πύργους. Στο χέρι του φαινόταν μικρό τραύμα. κάτω απ' την τρομερή πίεση. .. Βλέπουμε τις κινήσεις των κυβερνητικών.. Η μέρα ξεδιπλώνει τα ρόδινα πέπλα της κάτω από έναν καταγάλανο ουρανό. η κατάσταση.. Εδώ πρέπει να γίνει το ρήγμα στην εχθρική διάταξη. αρχίζει η επιχείρηση του Καρπενησιού. λοιπόν. μάντρα με συρματοπλέγματα. Το μεσημέρι η κατάσταση γίνεται κρίσιμη. υπάρχουν φωλιές πολυβόλων. ολμοβολεία. Οχυρά τσιμεντένια υπάρχουν σ' όλους τους δρόμους που διαθέτουν κάποιον άξονα ή σε θέσεις να ελέγχουν το χώρο της πόλης. Κι αυτός έφτασε στην Ιτιά όπου βρισκόμαστε. αφού αποπειράθηκε ν' αυτοκτονήσει.. Κρίσιμη... Ο ταγματάρχης Πρίκος. Στο καμπαναριό της ιστορικής Αγίας Τριάδας και της Παναγίας. Τα σπίτια και τα κτίρια έχουν τη δική τους οχύρωση. Ο αγώνας είναι σκληρός και αμφίρροπος.αποφασιστικά σ' όλη την περιοχή. ορύγματα. πολυβολεία. Πώς ήταν δυνατό να εφαρμοστεί αυτή η ανόητη κι επικίνδυνη διαταγή. ξεφώνιζε και τα μάτια του είχαν πλημμυρίσει από δάκρυα. έχουν ρίξει γέφυρες από ταράτσα σε ταράτσα κι έτσι συγκροτήματα σπιτιών μεταβάλλονται σε δυνατές οχυρές θέσεις. Καθώς είναι στενοί οι δρόμοι.20 Γενάρη 1949.. Θέλουν να την ενισχύσουν για να εκμηδενίσουν το δικό μας προγεφύρωμα. που θα εξουδετερώσει και τ' άλλα οχυρά. διατάζει τη σύμπτυξη των τμημάτων που βρίσκονται γύρω από τη Δεξαμενή. "Πάει το τάγμα μου!".. ώρα 23η. Πώς θα συμπτυχθούν οι λόχοι κάτω από τα καταιγιστικά πυρά πολυβόλων και όλμων που κάθε δευτερόλεπτο κόβουν τα στριμμένα τηλεφωνικά καλώδια. απελπισμένος. Με αγωνία παρακολουθούμε την εξέλιξη της μάχης. που διαθέτουν πολυβολεία και θέσεις για όλα τα όπλα. μπλόκ χάουζ.

για το Καρπενήσι. Σ' αυτό το σημείο. Και οι αντάρτες με ψυχραιμία τούς αφήνουν να πλησιάζουν.Νάουσα Στα μέσα του Δεκέμβρη 1948 η 10η Μεραρχία του ΔΣΕ με επικεφαλής τον Γ.Ευτυχώς που λειτούργησε το ένστικτο και η μακριά πείρα του αντάρτη. ο Γιώτης μας απάντησε αυτολεξεί: "Μη φοβάστε! Τα μαζεύουν. Τζίτζιρα. Η 10η μεραρχία υπέστη πολλές απώλειες και το επόμενο βήμα ήταν η ανασυγκρότησή της ούτως ώστε να αντεπεξέλθει στα πολεμικά της καθήκοντα. την πρόκληση απωλειών στον αντίπαλο και τη στρατολογία δυνάμεων. Αναφέροντας στο ΣΔ της επιχείρησης που βρίσκεται στον Αϊ -Θανάση. Σωτήρα. ". Η επιχείρηση οδηγήθηκε σε αποτυχία. για την κρίσιμη εξέλιξη του αγώνα. χωροφύλακες. Οι επιχειρήσεις σε Εδεσσα .. μερικά σημάδια δείχνουν πως το ηθικό τους αρχίζει να σπάζει.Αριδαία . Είναι φανερή η καίρια σημασία της θέσης. Δεξαμενή. Μετά την ανασυγκρότηση της 10ης Μεραρχίας οργανώθηκε η επιχείρηση για την κατάληψη της Νάουσας . Δυο λόχοι του σ.. Δεν υπάκουσαν στη διαταγή. Το ίδιο αποτέλεσμα είχε και η επιχείρηση που οργανώθηκε στις 29 προς 30/12/1948 με στόχο την Αριδαία. Κι ύστερα. ρίχνονται με λύσσα να συντρίψουν το προγεφύρωμα. Πάικου και του σ. κάνοντας χρήση της σοφής αντάρτικης τακτικής με ομαδικές αντεπιθέσεις τους ανατρέπουν. Ρόβια. κάτω απ' τη Δεξαμενή. Βοντίτσιο . κράτησαν το προγεφύρωμα στα κορφινά σπίτια του Καρπενησιού.Γούσια έκανε μια βαθιά διείσδυση από το Βίτσι προς την Εδεσσα με στόχο την κατάληψη της πόλης. Βραδιάζει και τα οχυρά κρατούνε πεισματικά. αρπάζοντας και πυρομαχικά. Στρατός. ΑϊΔημήτρης. φανατισμένοι μαυροσκούφηδες. Κι αυτή η απόφαση στάθηκε μοιραία για τους αντίπαλους. μετρήθηκαν δεκαεφτά ή δεκαοχτώ κύματα επιθέσεων. Ομως. που τους είναι πολύτιμα.

Ο αντίπαλος διέθετε 3 ταξιαρχίες από τη 2η μεραρχία του (την 3η. Βοντίτσιος . ένα τάγμα τραυματιοφορέων κι ένα τμήμα διαβιβάσεων.354). Οι δυνάμεις του Δημοκρατικού στρατού αποχώρησαν από την πόλη στις 14 Γενάρη το απόγευμα. Οι επιτυχίες στη Νάουσα και στον ελιγμό κερδήθηκαν ακριβώς γιατί αποφύγαμε τα λάθη που παρουσιάσαμε στις δύο πρώτες επιχειρήσεις" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Η επιχείρηση στη Φλώρινα Η επιχείρηση του ΔΣΕ για την κατάληψη της Φλώρινας άρχισε τη νύχτα 11 προς 12 φλεβάρη του `49 και τελείωσε με αποτυχία και βαριές απώλειες των ανταρτών τη νύχτα 12 προς 13 του ιδίου μήνα. η σχολή αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου.με επικεφαλής τον Δ. τόμος 6ος.Νάουσα ασχολήθηκε και το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ το οποίο στη σχετική ανακοίνωσή του. 21η και 22η) με ισχυρή δύναμη πυροβολικού . Διοικητής των δυνάμεων του ΔΣΕ που πραγματοποίησαν την επιχείρηση τέθηκε ο Γ. ένα τάγμα μεταφορών. ύστερα από σκληρές και αδιάκοπες μάχες.Γούσιας και Πολιτικός Επίτροπος ο Δ. αναφέρει μεταξύ άλλων: "Τα σχέδια των επιχειρήσεων στην Εδεσσα . δύο λόχοι κυνηγών αρμάτων μάχης. Επίσης. 348 . αφού προξένησαν αρκετές απώλειες στον αντίπαλο. Η επίθεση άρχισε στις 11 Γενάρη του '49 και η ολοκληρωτική κατάληψη της πόλης πραγματοποιήθηκε δύο μέρες μετά.Αρδέα ήταν ανεπαρκή. Για την επιχείρηση από το Δημοκρατικό Στρατό διατέθηκαν η 14η και η 103η ταξιαρχίες της 10ης Μεραρχίας και 18η και 107η ταξιαρχίες της 11ης Μεραρχίας. αποκόμισαν αρκετά λάφυρα και πραγματοποίησαν στρατολογίες νέων μαχητών. Με τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων σε Εδεσσα Αριδαία . τρεις λόχοι σαμποτέρ. η διοίκηση δεν είχε στα χέρια της εφεδρεία και δεν εξασφάλισε μια ζωντανή καθοδήγηση στη διάρκεια της κάθε μάχης. Από άποψη πυροβολικού διατέθηκαν 4 πυροβολαρχίες με 10-12 ορειβατικά πυροβόλα. Βλαντάς. με ημερομηνία 10/2/1949. Βλαντά. σελ.

Σύμφωνα με το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ: Ο κυβερνητικός στρατός είχε 404 νεκρούς. λιποτάκτες 14. κατά τον Δ. Βλαντά ο Δημοκρατικός Στρατός είχε τις εξής απώλειες: νεκροί 334. Τέλος. Ο απολογισμός των απωλειών της μάχης έχει ως εξής: Σύμφωνα με το ΓΕΣ: Ο ΔΣΕ είχε 702 νεκρούς συν 11 που βρέθηκαν αργότερα και 350 συλληφθέντες και παραδοθέντες. Βλαντάς: "Εμφύλιος Πόλεμος 1945 . Γ` τόμος Β` ημίτομος. λάβαμε επιστολή. 976 τραυματίες. Αντίθετα ο κυβερνητικός στρατός είχε 44 νεκρούς. σχετικά με το αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ και την οποία δημοσιεύουμε: "Αγαπητέ "Ρ" Στο φύλλο της 31 Δεκέμβρη 1996 και στη συνέχεια του πολύ ενδιαφέροντος δημοσιεύματος για τα 50χρονα του ΔΣΕ.που σήμαινε πάνω από 40 πυροβόλα. σχετικά με τους πρώτους μαχητές του ΔΣΕ στα ηπειρώτικα βουνά Από τον αναγνώστη μας. αντάρτη . μια και υπήρχαν αμαξόδρομοι. τραυματίες 867. έκδοση "Ριζοσπάστης" 1996. τόμος β` σελ. 202). ενώ πιάστηκαν από τους αντάρτες 82 αιχμάλωτοι (βλέπε περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". Τέλος. αγνοούμενοι 199. πρέπει να σημειωθεί ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν το πλεονέκτημα της γρήγορης ενίσχυσής τους από άλλες δυνάμεις που βρίσκονταν κοντά. Ακόμη μέσα στη Φλώρινα υπήρχαν δυνάμεις της Χωροφυλακής και τμήματα των Μονάδων Εθνικής Ασφάλειας (ΜΕΑ). σελ. Κι άλλες πληροφορίες για τον ΔΣΕ στην Ηπειρο Μια επιστολή αναγνώστη. 284 τραυματίες και 35 αγνοούμενους. Οι απώλειες σε στελέχη ήταν 194 (Δ. καθώς και αεροπορία. 235). Οι νεκροί τάφηκαν σε ομαδικό τάφο ανατολικά της πόλης. Πέτρο Μάτση. παρατίθενται σημείωμα του Νίκου Ζάγκαλη. Επίσης μπορούσαν εύκολα να έρθουν προς βοήθειά τους τεθωρακισμένα.1949".

με τον τίτλο: "Η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο". σε ορισμένο σημείο δύο Τσαμαντιώτες. ο Γ. Στο σημείο αυτό. τον Αύγουστο του . ήταν αδελφός μου και επομένως δεν καταγόταν από τους Νεγράδες. θα μου επιτραπεί να σημειώσω την παρακάτω λεπτομέρεια. σημειώνω τα παρακάτω. οφειλόμενες στο γεγονός. Στο παρόν σημείωμά μου. λίγο μετά την παράδοση του Αννίβα. 2. σημειώνω τις παρακάτω δύο ανακρίβειες: 1. αλλά από τον Τσαμαντά Φιλιατών. Δεν αποκλείω το ενδεχόμενο να υπήρξε αντάρτης του ΔΣΕ. αντί του 1949. σ. έφτασαν στο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας και αφού παρέμειναν εκεί γύρω στο χρόνο.(μετέπειτα ταγματάρχη) του ΔΣΕ. που αναφέρεται στην περιγραφόμενη από τον Ζάγκαλη ανταρτοομάδα. Οι άντρες της περιγραφόμενης ανταρτοομάδας δεν παρέμειναν όλοι στα βουνά της Ηπείρου. τουλάχιστον οι Σκεύης και Μάτσης. στην αρχή. από τους Νεγράδες. με πηγή το βιβλίο "Ηρωες και μάρτυρες του Αγώνα". Μάτσης. Ομως. σε υστερόγραφό του ζητεί την επιείκεια των αναγνωστών για τις τυχόν ανακρίβειες που υπάρχουν στο σημείωμα. Οσον αφορά την "κατοπινή πορεία" του Μάτση. ο Γιώργος Μάτσης. επέστρεψαν στην Ηπειρο. υπό τον Νεμέρτσικα. ότι "ο χρόνος αδυνατίζει τη μνήμη". όπως τη θυμάμαι: Ο αδερφός μου. 166. Ο Ζάγκαλης. όπου απέστειλε σύνδεσμο στους Φιλιάτες. αγωνιστές του ΕΑΜ . οι οποίοι τον πληροφόρησαν για την τότε κατάσταση στην περιοχή. να τον επισκεφθούν (και τον επισκέφθηκαν). αλλά. το οποίο εσφαλμένα φέρει χρονολογία θανάτου του Μάτση το 1948. και το οποίο εκδόθηκε "στις Λαϊκές Δημοκρατίες.ΕΛΑΣ κατά την Κατοχή και κάτοικοι Φιλιατών έπειτα. όπου ενώθηκαν με όσους είχαν μείνει στα βουνά της Ηπείρου και σχημάτισαν την ανταρτοομάδα. έφτασε μέχρι έξω από την κωμόπολη Φιλιατών.

ανεξάρτητα από το τέλος που είχε. (Αλέκου) Οικονόμου και (Λεωνίδα) Ράφτη. το πιο κατατοπιστικό βιβλίο. Ευχαριστώ για τη φιλοξενία. Με συντροφικούς χαιρετισμούς και θερμότατες ευχές για τον καινούριο χρόνο". Πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο θεωρείται η ανταρτοομάδα των (Αλέκου) Πρίφτη. για την οποία κάνει μνεία και ο Ζάγκαλης. με τη σκέψη ότι ίσως "δεν ήταν έτοιμος για μεγάλες θυσίες". στις 12 Φλεβάρη 1949. για τον εμφύλιο πόλεμο στην Ηπειρο (και όχι μόνο) είναι το βιβλίο του Νίκου Γ. Υπήρξε λοχαγός πεζικού ΔΣΕ και διοικητής λόχου της Σχολής Αξιωματικών Γενικού Αρχηγείου (ΣΑΓΑ). Δυστυχώς. Σκοτώθηκε στη Μικρή Βίγλα Φλώρινας. ότι μπορούμε να θεωρούμε την περιγραφόμενη ανταρτοομάδα "πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο". Αθήνα 1986. μετά την παράδοση. από τον εκδοτικό οίκο "Παναγ.1952" και επανεκδόθηκε στην Αθήνα (δεν αναφέρεται πότε). Δε νομίζω. θα μου επιτραπεί να κάμω τις παρακάτω δυο παρατηρήσεις: 1. τόμοι Α`-Β`). (Μην ξεχνάμε ότι οι ανταρτοομάδες που βρίσκονταν στα βουνά διάφορων περιοχών της χώρας πήραν το τίτλο "Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας ή ΔΣΕ". όμως. Παπακωνσταντίνου": Ο Γιώργος Μάτσης (Τάκης) κατατάχτηκε στο ΔΣΕ στις 30 Νοέμβρη 1946. προχώρησε πολύ "στου κακού τη σκάλα"! (Κατά τη γνώμη μου. 2. Τελειώνοντας. μόλις στα τέλη Οχτώβρη 1946). Ζιάγκου. . "Νέες σελίδες από τον εμφύλιο πόλεμο 194549". "Εχει προαχθεί τιμητικά σε βαθμό του ταγματάρχη πεζικού". θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε την υπόθεσή του με κάποια επιείκεια. Αν ο Αννίβας παρέμενε στην παράδοσή του στον κυβερνητικό στρατό.

Πετζόπουλος "ουδέποτε εις . επειδή θεωρήθηκαν υπεύθυνοι των αποτυχιών. Μάτσης Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Βασίλη Αποστολόπουλου "Το χρονικό μιας εποποιίας .αναδιάταξης εντάσσεται και η ανάδειξη του Α. Ο Παπάγος ανέλαβε αυτά τα καθήκοντα στις 19/1/1949 και όπως γράφει ο στρατηγός Θ. με δικτατορικές ουσιαστικά εξουσίες. Κύριο στοιχείο αυτής της αναδιάταξης . Στη σφαίρα των μέτρων της στρατιωτικής ανασυγκρότησης . Ακόμη εφαρμόστηκε σε μεγάλη έκταση το μέτρο της δίωξης των στρατιωτικών από την ενεργό δράση. το στρατόπεδο της αντίδρασης προχώρησε σε μια σειρά μέτρα αναδιοργάνωσης και αναδιάταξης των δυνάμεών του.Πέτρος Β. τόσο μέσα στις τάξεις των κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων όσο και στις τάξεις του πληθυσμού της χώρας.αναδιοργάνωσης ήταν η ένταση της τρομοκρατίας. υπαξιωματικών και αξιωματικών. Παπάγου στη θέση του αρχιστρατήγου. του ξηλώματός τους από τις θέσεις που κατείχαν ή της μετάθεσής τους σε άλλες μονάδες απ' αυτές που διοικούσαν.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη" Τρομοκρατία χωρίς όρια Μετά την τακτική ήττα του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι και μπροστά στον κίνδυνο αντιστροφής της κατάστασης σε βάρος του. Ηδη έχουμε αναφέρει ότι για την ανόρθωση του ηθικού του στρατού οργανώθηκαν έκτακτα στρατοδικεία και πραγματοποιήθηκαν εκτελέσεις φαντάρων.

είτε με μαζικούς αγώνες . Χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι σήμαινε αυτή η τρομοκρατία είναι τα όσα συνέβησαν στην Πελοπόννησο το Δεκέμβρη του 1948 μέχρι τέλη Γενάρη του '49.το παρελθόν Ελλην στρατιωτικός ηγέτης ή άλλος οιασδήποτε χώρας Δημοκρατικής έλαβε τοιούτα δικαιώματα" (Θ. Πετζόπουλος: "1941 . το ελάχιστο. Εκστρατεία συκοφάντησης και φανατισμού Μια μικρή εικόνα του κλίματος των διώξεων και του . Στις πόλεις και στην ύπαιθρο της χώρας η αντίδραση εξαπόλυσε κύμα τρομοκρατίας. Στόχος αυτού του τρομοκρατικού οργίου ήταν η πλήρη εκκαθάριση των μετόπισθεν του κυβερνητικού στρατού. Με την ανάληψη των καθηκόντων του ο Παπάγος προώθησε στην ανώτατη στρατιωτική ηγεσία έμπιστούς του και φυσικά έμπιστους της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής. Σε περίπτωση δε παραβάσεων τόσο ο φιλοξενούμενος όσο και ο οικοδεσπότης αντιμετώπιζαν. επιταχύνθηκε η διαδικασία εκτέλεσης δεσμωτών αγωνιστών.είτε με την έξοδο λαϊκών αγωνιστών στο βουνό. εφαρμόστηκαν βασανιστήρια.1950 Τραγική Πορεία".έστω και μικρούς . απαγορεύτηκε η φιλοξενία προσώπων στα σπίτια χωρίς προηγουμένως να έχει λάβει γνώση η Ασφάλεια. σελ. ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή δυνατότητα ενίσχυσης του ΔΣΕ. 212). κίνδυνο φυλάκισης. Οι μαζικές συλλήψεις έδιναν κι έπαιρναν.

Με αυτά τα λόγια. την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. μαζεύεται η οικογένεια ακόμη λαχανιασμένη από την πάλην μέσα εις το αναστατωμένον δωμάτιον και συζητεί διά το πώς έγινε το κακό.. από την πρώτη . όπως εκφράστηκε στον Τύπο της εποχής "Οταν ο κλέφτης.".. Τις επόμενες μέρες ακολουθούν πρωτοσέλιδα άρθρα "γνώμης" διπλωματικών ακολούθων της αμερικάνικης και βρετανικής πρεσβείας σχετικά με τη διεθνή κατάσταση. αποκαλώντας "κλέφτες και βιαστάς" τους μαχητές του ΔΣΕ.. ξεκαθαρίζοντας την εσωτερική της κατάσταση. έχει πάρει. που επακολούθησε τους επόμενους μήνες. ο βιαστής. Αρθρογραφία συκοφάντησης και τρομοκρατίας Η "Καθημερινή". βέβαια.αντικομμουνιστικού μένους. η ελληνική οικογένεια χωρίς κλέφτες και βιαστάς θα συγκεντρωθεί και θα συζητήσει πώς έγινε το κακό. μετά τον Γράμμο. ο κακοποιός πεταχθεί έξω και κλείσει η πόρτα. το πώς θα προφυλαχθεί εις το μέλλον και πώς θα επισκευάση τας ζημίας. ο Κ. σχολίαζε από τις στήλες της εφημερίδας "Καθημερινή" στις 2 Σεπτέμβρη του 1948. το "ρωσικό επεκτατισμό" και τη "συμβουλή" να μην εμπλακεί άλλο η Ελλάδα σε αυτήν την κατάσταση. Τσάτσος. Τώρα που έκλεισε η πόρτα του Γράμμου και εντός ολίγου θα ασφαλισθεί από όλες τις πλευρές το σπίτι. ποιος φταίει και ποιος θα προφυλαχθεί. το ποιος φταίει.. Χαρακτηριστικά προοίμια του αντικομμουνιστικού μένους και της έντασης των διώξεων.

Α. από ξένους κυβερνωμένην. αντεθνικήν (...).. είτε από αμάθειαν... Εχει μόνον ανάγκην οργάνων της Δημοσίας Τάξεως εμπίστων και ασφαλών που θα κτυπούν εδώ κι εκεί μερικές πόρτες κατά τις τρεις το πρωί: Νησιά. Με ό.). δουλειά και ψωμιά για τους εργάτες. Ενώ στις 6 Γενάρη του ίδιου χρόνου... είτε από βλακείαν.. και επαναστατικήν οργάνωσιν. συνεργάζονται με τον εχθρόν.". Χθες εδόθη η άδεια να εορτασθή με προκηρύξεις πάλιν και συγκεντρώσεις και λαοκρατικά τραγούδια και ίσως με αίμα η κομμουνιστική των Πρωτομαγιά (.τι μπορεί.. διότι δεν έχομεν εννοήσει ότι ο Κομμουνισμός είναι ένα είδος τέρατος με σώμα και κεφαλή και ότι θέλει κτύπημα εις την κεφαλήν και εις το σώμα του θεραπείαν.. (Γεώργιος Βλάχος) έγραφε: "Η κυβέρνησις του Λαϊκού Κόμματος πολιτεύεται απέναντι του Κομμουνισμού.). παρατηρούσε και. Στις 30 Απρίλη 1946.στιγμή. Δεν πάμε καλά. είτε από φανατισμόν. Β. έχει το Κράτος..) είναι Ελληνες (.. Και χθες:.. τα μετόπισθεν του στρατού μας. που είτε από συμφέρον. ο διευθυντής και αρθρογράφος της εφημερίδας Γ.. Κατά τούτο σφάλλει σπουδαίως (. στις 4 Γενάρη του 1948..) ούτε καν να χύση το δικό του ή των εχθρών του το αίμα...". ύποπτον.. συμβούλευε: ". Η Κυβέρνησις η σημερινή μίαν μόνην μεγίστην και πανελλήνιον έλαβε εντολήν: Να κτυπήση κατακέφαλα τον Κομμουνισμόν. Εχει όλα τα μέσα διά να κτυπήσει αλύπητα τον κομμουνισμόν ως κακήν. από το πλήθος των ανθρώπων. ζώα. σχολεία και εθνικούς οδηγούς για τα παραπλανημένα παιδιά. ξεκάθαρη εμπρηστική και αντικομμουνιστική θέση...). Δασκάλους. δυο απλές ειδήσεις φανερώνουν πολύ περισσότερα απ' όσα φαίνονται πως ....).) και ότι άμα τους φερθώμεν καλά δε θα μας κόψουν τον σβέρκον (.. όπως περίπου επολιτεύθησαν αι προ αυτής μεταπολεμικαί Κυβερνήσεις. Διά το έργον του τούτο δεν έχει ανάγκην το Κράτος (. Για να κερδίσει τον πόλεμον αυτόν (το Κράτος) πρέπει ήσυχα ήσυχα να εκκαθαρίση το εσωτερικόν.. δόξα τω Θεώ.) διά την Ηγεσίαν. Ο ίδιος.... σπόρους και άροτρα για την αγροτιά και εντάλματα συλλήψεως (. Μέγα λάθος είναι να νομίζωμεν ότι οι διευθύνοντες τον κομμουνισμόν (. όπως μπορεί (.

την πλάνην τους και να καταθέσουν όχι προ των αντιπάλων τους. Και η δεύτερη: "Ο υπουργός Παιδείας κ. για να προχωρήσει ακόμα περισσότερο το "ξεκαθάρισμα".. Τόσοι παραπάνω οι πρώτοι από τους δεύτερους.. Παπαδήμος διέταξεν ανακρίσεις διά τα δημιουργηθέντα κατά την πρωτοχρονιάτικην εορτήν της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών έκτροπα.. Γκρίσγουολντ (αρχηγός της εν Ελλάδι αμερικανικής αποστολής) εδέχθη σήμερον την αίτησιν της Ελληνικής Κυβερνήσεως διά την αύξησιν του αριθμού των ταγμάτων εθνοφρουράς εις 100 και διά τη μόνιμον αύξησιν του ελληνικού εθνικού στρατού κατά 12.γράφουν. Στις 9 Ιανουαρίου 1949... τα "πύρινα" άρθρα κατασυκοφάντησης των κομμουνιστών και των μαχητών του ΔΣΕ. .. Η πρώτη: "Κυβερνητικό ανακοινωθέν: "Η κυβέρνησις είναι ευτυχής ν' αναγγείλη ότι ο κ. τόσοι συμμορίται.Ενημερώθη ο Τερατσίνι (σημ.όσοι τυχόν είναι ιδεολόγοι .". προβάλλεται μια είδηση από την Ιταλία με τίτλο: "Η Ιταλική κυβέρνησις απηγόρευσεν εκδηλώσεις και εράνους του ΚΚΙ υπέρ των ληστών του Μάρκου . καταλύτης του κομμουνισμού". γίνονται καθημερινή πραγματικότητα. όπου διατρανώνεται ο ρόλος της βασιλείας και του τότε βασιλιά. υπονοών τους δρώντας κατά του έθνους ΕΑΜοσλάβους του Μάρκου".. Πώς συμβαίνει να μην αρπάζουνε οι πρώτοι τους δεύτερους από τον γιακά να τελειώνουμε. αλλά εις τον άγιον βωμόν της πατρίδος τα όπλα".". αντίβαρος. είναι το πρωτοσέλιδο σχόλιο που δημοσιεύεται στις 16 Γενάρη του 1949 με την υπογραφή "Ε": "Σκέπτομαι αυτήν τη δήθεν μαθηματική κουβέντα που ξεπετιέται κάθε τόσο από τα τηλεγραφήματα και τις ανταποκρίσεις που ασχολούνται με την ελληνική κατάστασιν: "Τόσος στρατός...000 άνδρας. ως "αντίπαλος. ενώ πάμπολλα ήταν τα πρωτοσέλιδα άρθρα της εφημερίδας. Στις 30 Γενάρη του 1949. η "Καθημερινή" καλούσε τους μαχητές του ΔΣΕ "να ανομολογήσουν . "Ρ": Ιταλός κομμουνιστής βουλευτής και πρόεδρος τότε της ιταλικής Βουλής". όταν κάποιος εφώναξε κατά το κόψιμο της Βασιλόπιτας: "Να ζήσουν τα ψηλά βουνά". Ενδεικτικό πάντως των πιέσεων που ασκούνταν. Από τα τέλη του 1948.

τμήμα του ΔΣΕ) διαφυγούσα από τα κρησφύγετα του Πάρνωνος ευρίσκεται κάπου "λείχουσα τας πληγάς της".. του μεγέθους των διώξεων. Αντί πάσης θυσίας θα επιτευχθεί το επιδιωκόμενον αποτέλεσμα". ο στρατιωτικός διοικητής της Πελοποννήσου υποστράτηγος Πεντζόπουλος και ο αρχηγός Χωροφυλακής Ταξίαρχος Τσάταλος. παρακολουθήθηκαν βήμα προς βήμα από την εφημερίδα "Καθημερινή" και τον πολεμικό απεσταλμένο της Ν. εφονεύθησαν οι αρχισυμμορίται Πέππας και Ματσούκας". όπου τον εφόνευσε και αφού απέκοψε την κεφαλή του την παρέδωσε σήμερον την πρωίαν μετά του αυτομάτου του εις στρατιωτικόν τμήμα". 9 Γενάρη: "Η ταξιαρχία Πρεκεζέ (σ. . είναι οι ανταποκρίσεις της "Καθημερινής": 5 Γενάρη: "Εις την περιοχήν Τρικάλων Κορινθίας.. δήλωναν ότι "είναι απόφασις της στρατιωτικής ηγεσίας διά τη σύντομον και οριστικήν εκκαθάριση της Πελοποννήσου. Καλημέρη.Ανατριχιαστικές ανταποκρίσεις Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον των κομμουνιστών στην περιοχή της Πελοποννήσου. διότι ως χαρακτηριστικώς ετόνισε σήμερον ανώτερος αξιωματικός του στρατού "ο μύλος που αλέθει αργά βγάζει πολύ ψιλό αλεύρι"". Ενδεικτικές του τι συνέβη εκείνη την περίοδο στην Πελοπόννησο. Τον Γενάρη. "Ιδιωτικαί πληροφορίαι θεωρούμεναι αξιόπισται (!) αναφέρουν ότι συμμορίται συλλαμβάνουν ομήρους εκ διαφόρων χωρίων κατά προτίμησιν τους προύχοντας και τους κοινωνικούς παράγοντας". 20 Γενάρη: "Εκτός των άλλων παραδειγμάτων αναφέρεται χαρακτηριστικώς το γεγονός του φόνου του αρχισυμμορίτου Γιάννη Γιαννίτσα ή Καπετάν Μπάμπη. όπου ούτος μετέβη διά να συνεννοηθεί με τον αυτοαμυνίτην του χωρίου Δημήτριον Παπαδόπουλον ή Μητσόχαρον. τους πρώτους μήνες του 1949.σ. Χωρίς όμως με αυτό να πρόκειται να αποφύγει την εξόντωσιν. από τις στήλες της εφημερίδας. Ο τελευταίος παρέσυρε τον Γιαννίτσα εις την ταβέρναν.

πολύ ορθά αποκαλούσε "Ιμπρα`ϊμ". υπήρχαν στην περιοχή η 72η Ταξιαρχία. Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού στην Πελοπόννησο άρχισαν στις 5/12/1948 . ένα Σύνταγμα αναγνωρίσεως (θωρακισμένα). ένα Σύνταγμα Πεδινού και μια Μοίρα Ορειβατικού Πυροβολικού. ο ΔΣΕ είχε να αντιτάξει την 3η Μεραρχία του με διοικητή τον Στ. τον οποίο ο λαός.και ουσιαστικά ολοκληρώθηκαν στις 30/1/1949. δύο Μοίρες ΛΟΚ.22 Γενάρη: "Τμήματα ΛΟΚ κατ' εξερέυνησιν εις την περιοχήν Ζήριας. γύρω στις 40 χιλιάδες άνδρες. . με αποτέλεσμα τον φόνον 4 συμμοριτών και μίας συμμορίτισσας". Γκιουζέλη και δύναμη μαχητών περί τις 3. ένας Λόχος Μηχανικού. γίνεται λόγος για δυνάμεις που κυμαίνονταν. συνεπλάκησαν με ομάδα συμμοριτών.500. Κι αν λάβει κανείς υπόψη του ότι αυτοί οι αγωνιστές δεν είχαν σύνδεση με τις υπόλοιπες δυνάμεις του ΔΣΕ στην Ελλάδα και ότι ο ανεφοδιασμός τους γινόταν από τη θάλασσα. Ουσιαστικά. Τη διεύθυνση της επιχείρησης ανέλαβε ο στρατηγός Τσακαλώτος και τη στρατιωτική διοίκηση είχε ο στρατηγός Θ. μια Πυροβολαρχία και φυσικά οι παρακρατικές δυνάμεις. συνολικά. Πριν την έναρξη της επιχείρησης. γίνεται αντιληπτή η τραγικότητα της κατάστασής τους.με τη μετακίνηση στρατευμάτων στην περιοχή . δύο Μοίρες ΛΟΚ. Απέναντι σ' αυτές τις δυνάμεις. Για την πραγματοποίηση της επιχείρησης. 3 Τάγματα Χωροφυλακής. για τα όργια τρομοκρατίας που διέπραξε. 14 Τάγματα ελαφρού πεζικού. Ομως. μόνο περιστερά δεν ήταν. Επίσης επιστρατεύτηκαν μια Μοίρα Στόλου (αντιτορπιλικά και αρματαγωγά και δύναμη Αεροπορίας. Πετζόπουλος. μεταφέρθηκαν από το Βίτσι η 9η Μεραρχία. Το σχέδιο εκκαθάρισης της Πελοποννήσου που εφάρμοσε ο κυβερνητικός στρατός πήρε την επωνυμία "Περιστερά".

Δίπλα σ' αυτά τα μέτρα.12 48 συλληφθώσι ταυτοχρόνως εκ των αστικών κέντρων απάσης υμών περιοχής εν συνεννοήσει μετά των κατά τόπους στρατιωτικών αρχών. χωρίς την άδεια της Αστυνομίας και των στρατιωτικών δυνάμεων. σε διαταγή του στις 18/12/1948 ανέφερε: "Προβείτε προκαταρκτικάς ενεργείας. Κανείς δεν μπορούσε να μπει ή να βγει από την περιοχή της. ώστε την 27 . προστέθηκαν και οι αδίστακτες μαζικές συλλήψεις πληθυσμού. Συγκεκριμένα. Τουναντίον. που θεωρούνταν ύποπτος ότι συμπαθούσε ή βοηθούσε τις δυνάμεις του ΔΣΕ. Η θαλάσσια περιοχή ελεγχόταν από το στόλο. ανεξαρτήτως εάν θεωρούνται ύποπτοι ή ου και ανεξαρτήτως επαγγέλματος (δημόσιοι υπάλληλοι. ένθα σοβαρωτέρα κομμουνιστική εστία ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ. Εφιστώ την προσοχή σας επί γεγονότος ότι είθισται συλλαμβάνονται εργάται ή μικροεπαγγελματίαι και παραμένωσι ελεύθεροι οι πλέον επικίνδυνοι οι επιστήμονες και άλλοι. Η σκληρότητα αυτών των μέτρων απεικονίζεται ανάγλυφα στις διαταγές που εξέδωσε ο στρατηγός Πετζόπουλος προς τις μονάδες στρατού που διοικούσε. επιστήμονες). άπαντες ιδιώται κομμουνισταί. Φαίνεται δε με αντελήφθητε. συλλήψεις ενεργηθώσιν από τους πλέον επικινδύνους τούτους μέχρι τελευταίου κομμουνιστού". ούτως ώστε να εμποδιστεί ο ανεφοδιασμός των ανταρτών και στα λιμάνια γινόταν εξονυχιστικός έλεγχος των ταξιδιωτών και των φορτίων των καραβιών. Δέον αντιληφθήτε ότι αστικά κέντρα δέον εκκαθαρισθώσι απολύτως από . Ουδεμίαν τοιαύτην εξαίρεσιν θα ανεχθώ. Επαναλαμβάνω ουδείς κομμουνιστής δέον παραμείνη ελεύθερος ΚΑΛΑΜΑΣ.Εντείνεται η μαζική βία Πρώτη ενέργεια της επιχείρησης "Περιστερά" ήταν η πλήρη απομόνωση της Πελοποννήσου από την υπόλοιπη Ελλάδα. Στις 28/12/1948 ο νέος Ιμπρα`ϊμ της Πελοποννήσου τηλεγραφούσε στην Καλαμάτα και στην Πάτρα: "Σύνολον συλληφθέντων εντός πόλεως ΚΑΛΑΜΩΝ απαράδεκτον.

Γρηγοριάδη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας".346).κομμουνιστικόν μίασμα. το λιγότερο. Διά κομμουνιστάς διαμένοντας αστικά κέντρα ουδείς οίκτος. "Ανακοινώσατε αστυνομικόν διευθυντήν Πατρών κάτωθι διαταγήν μου. προξένησαν αντιδράσεις που πολύ γρήγορα έφτασαν ως την Αθήνα. Οι άλλοι κλείστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. μαζί με τους κομμουνιστές. συντηρητικούς και βασιλόφρονες.ή. Επίσης: Σ. οι οποίοι δεν είχαν επιδείξει κάποια ιδιαίτερη αντικομμουνιστική δραστηριότητα για να μπορούν να τους ξεχωρίσουν τα στρατιωτικά και αστυνομικά όργανα. σελ.500 συλληφθέντες. σελ. Ετσι.500 . Συλλήψεις συνεχισθώσι". Οσοι θεωρήθηκαν ιδιαίτερα επικίνδυνοι .207.1950 Τραγική πορεία". κινήθηκαν πολιτικοί και άλλοι παράγοντες για να σώσουν ανθρώπους που κινδύνευαν να χαθούν . 204 και 206 . όπως ήταν επόμενο.φορτώθηκαν σε αρματαγωγά και στάλθηκαν στη Μακρόνησο και το Τρίκκερι. Προχωρούσαν αδιακρίτως σε συλλήψεις. οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες. τα κρατητήρια γέμισαν και από δεξιούς. Πετζόπουλου: "1941 . Στο ερώτημα ποιοι ήταν αυτοί που συλλαμβάνονταν δεν είναι δύσκολο να δοθεί η απάντηση.".. Από τα στοιχεία που υπάρχουν γίνεται λόγος για 4.περί τους 2. αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες.. Σκηνές ιλαροτραγωδίας Οι συλλήψεις συντηρητικών πολιτών. Φαίνεται ότι οι αρμόδιοι και υπεύθυνοι δεν αντελήφθησαν ότι εκκαθάρισις αστικών κέντρων και γενικώς μετόπισθεν στρατού από κομμουνιστικά στοιχεία αποτελεί ύψιστον εθνικόν καθήκον και ανάγκην. 345 . Αναφερθείς αριθμός συλληφθέντων εν Πάτραις 63 προξενεί αλγεινήν εντύπωσιν και τον θεωρώ απαράδεκτον. να υποστούν . αρκεί να είχαν υπόνοιες ότι ο υποψήφιος προς σύλληψη δεν τους έμοιαζε και τόσο εθνικόφρονας. Ετσι. (Βλέπε: Θ. τόμος 3ος. Οι αρχές κάτω από τέτοιου είδους διαταγές δεν πολυσκοτίζονταν για το ποιους θα έβαζαν στο χέρι.

ο οποίος εφαίνετο στενοχωρημένος και διέταξε την εκτέλεσιν της αποφάσεώς μου. απεφάσισε να δημιουργήση κατάστασιν αδυναμίας επεμβάσεως εις οιονδήποτε μέχρις ότου αποπλεύσουν τα πλοία. Καθησύχασε τον επιθεωρητήν Χωροφυλακής.. . δι' εκτάκτου δελτίου. Το Αρχηγείον Χωροφυλακής εζήτη να αποκεφαλίση τον επιθεωρητήν Χωροφυλακής. συντ/ρχης τότε. ελήφθη σήμα των πλοίων ότι έφτασαν εις Μακρόνησον και απεβίβασαν συλληφθέντας. ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΔΙΕΤΑΞΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΟΠΗΝ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΜΕ ΤΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΙΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΞΩΠΟΡΤΑΝ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΕΙΣ ΑΠΟΣΤΑΣΙΝ 500 ΜΕΤΡΩΝ.συνέπειες χωρίς λόγο .μέσα σ' αυτήν την ξέφρενη παραζάλη του αντικομμουνισμού. διάφοροι παράγοντες των κομματαρχών πασάδων της Πελοποννήσου είχον συγκεντρωθή εις την εξώπορταν του στρατοπέδου. κρατούντες καταλόγους συλληφθέντων προσώπων. ήτοι την αναχώρησιν οπωσδήποτε των πλοίων προ του μεσονυχτίου και την αποστολήν σήματος αφίξεως εις Μακρόνησον. τη σύλληψιν και μεταφοράν εις Μακρόνησον. μη θέλων να επικοινωνήση τηλ/κώς με τον διοικητήν του Σώματος Στρατού.. η πληροφορία των συλλήψεων μετεδόθη αμέσως εις Αθήνας και οι πολιτικοί παράγοντες εκινητοποιήθησαν προς πάσας τας κατευθύνσεις να ματαιώσουν τας συλλήψεις. διά να αναφέρη τα συμβαίνοντα και να ζητήση διαταγάς και αφ' ετέρου αντιλαμβανόμενος ότι θα έπρεπε να τον απαλλάξη από τας πιέσεις που ασφαλώς θα υφίστατο εις Αθήνας.. Τσακαλώτος: "Ως ήτο επόμενον.. Διέταξε την αποκατάστασιν της τηλεφωνικής γραμμής και ανέφερε εις ΓΕΣ. Κετσέας Γρ. φίλων των εν κυβερνήσει υπουργών και απαιτούντες την άμεσον απόλυσίν των. Το Επιτελείον του Σώματος και ειδικώς ο αρχηγός του Α` Κλάδου. άνευ υπολογισμού των συνεπειών κλπ. Να πώς περιγράφει αυτή την ιλαροτραγωδία ο στρατηγός Θρ. Το απόγευμα της επομένης. το ΓΕΣ εζήτη τον λόγον πώς και διατί ανελήφθη αυτή η πρωτοβουλία. Τα τηλέφωνα του Στρατηγείου του Σώματος Στρατού ήρχισαν να κωδωνίζουν συνεχώς.

γράφει ανάμεσα στα άλλα: "Η πείρα από την αντιμετώπιση 25 τώρα μέρες. εξέσπασαν εις εντόνους διαμαρτυρίας.204).87). Οταν επληροφορήθησαν ότι είχον ήδη μεταφερθή εις Μακρόνησον. άρθρο που έστειλε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". παρά την ενεργητικότητα. πριν τον θάνατό του. ο οποίος στο τελευταίο. Στις 29 Γενάρη του 1949. 203 . να αναλάβη την ευθύνην της μεταφοράς των πάλιν εις Πελοπόννησον" (Θρ. Η παράδοση αυτή σήμαινε ότι για τον κυβερνητικό στρατό η εκκαθάριση της Πελοποννήσου από τους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού ουσιαστικά είχε τελειώσει. Τσακαλώτος: "40 Χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". τόμος Β`. διότι ουδείς ετόλμα. έκδοση "Ριζοσπάστης". ο στρατηγός Τσακαλώτος παρέδιδε τη διοίκηση όλων των δυνάμεων της Πελοποννήσου στον στρατηγό Πετζόπουλο. αλλά νομίζοντες ότι οι συλληφθέντες κρατούνται εις Πελοπόννησον. Σ' αυτόν τον αγώνα έδωσαν τη ζωή τους πολλοί αγωνιστές και τα καλύτερα στελέχη του ΔΣΕ Πελοποννήσου. με ημερομηνία 13/1/1949. εν όψει των περιστάσεων και της πιέσεως των Αμερικάνων. με συντριπτικό συσχετισμό δυνάμεων εις βάρος του και χωρίς δυνατότητες ανεφοδιασμού του σε πυρομαχικά. ήλπιζαν ότι θα επιτύγχανον την απόλυσίν των. σελ. 1996. της επιδρομής του εχθρού. 85 . σελ. οδηγήθηκε εκ των πραγμάτων σε ήττα και συντριβή. μη γνωρίζοντες τη μεταφοράν εις Μακρόνησον. Συντριβή των δυνάμεων του ΔΣΕ Μέσα σε τέτοιες συνθήκες. Ανάμεσά τους και ο Στ. δείχνει πως ο λαός του Μοριά με μαχητική του πρωτοπορία τον ΔΣ του θα φανούν αντάξιοι κληρονόμοι των ηρωικών παραδόσεων της κλεφτουριάς του '21 και θα συντρίψουν τις ορδές των νέων Μπρα`ϊμηδων του μοναρχοφασιμού" (βλέπε: "ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ". τόμος β`. Γκιουζέλης. αλλά ήτο πλέον αργά.Το ΓΕΣ και οι εν Αθήναις πολιτικοί. ο ΔΣΕ στην Πελοπόννησο. . το θάρρος και των ηρωισμό των μαχητών του.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΓΕΝΑΡΗΣ 1949 Η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Η Πολιτική Απόφαση και οι αλλαγές στα κομματικά και άλλα όργανα .

Σινάκος. Ι. Δανιηλίδης. Χ. Στη συνεδρίαση πήραν μέρος 26 τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής. 9. 14. Π. Ζαχαριάδη. 5. Β. Αλέγκρα (Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Πέτρο Ρούσσο) . Γκρόζος. 7.Στις 30 και 31 Γενάρη του 1949 συνήλθε στο Γράμμο η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Ερυθριάδης. Λουλές. Δ. Βλαντάς. Καραγιώργης.Εκλογή ΠΓ της ΚΕ. Η Ολομέλεια συζήτησε και πήρε αποφάσεις στα παρακάτω θέματα: Ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής το Γενάρη του 1949 στο Γράμμο: 1. 3."Η Ελλάδα στο δρόμο προς τη νίκη. Α. Μπροστά στην αποφασιστική καμπή". . Ακόμη η Ολομέλεια ενέκρινε την απόφαση της 28ης Αυγούστου 1948. 11. Λ. 13. Βλαντά. Γ. Ιωαννίδης. Κ. με εισηγητή τον Ν. Ν. Ζαχαριάδης. Π. Κ. 2. Πρόκειται για ένα από τα πιο πολυζητημένα κομματικά σώματα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου. Πορφυρογένης. Χατζηβασιλείου. 6. 8."Η δεξιά οπορτουνιστική παρέκκλιση μέσα στο ΚΚΕ". που αφορούσε τη δημιουργία . . με εισηγητή τον Δ. Μαυρομμάτης. Μ. 12. 4.Αλλαγές στη σύνθεση της ΚΕ. 15. 10. καθώς και μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου. Μπαρτζιώτας. . Στρίγγος. Π. του ΠΓ.

Γούσιας.Πολεμικού Συμβουλίου για τη διεύθυνση του ΔΣΕ και των πολεμικών επιχειρήσεων. Τέλος. Όλες οι αποφάσεις της Ολομέλειας πάρθηκαν ομόφωνα. Συγκεκριμένα: Καθαίρεσε τον Ν. Ρουμελιώτη από αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και τον διέγραψε από μέλος του Κόμματος σαν λιποτάκτη του κομμουνιστικού αγώνα. που μέχρι τότε ήταν αναπληρωματικά. Π. Ζαχαριάδης. Το νέο ΠΓ της ΚΕ που εξέλεξε η 5η Ολομέλεια ήταν: Τακτικά μέλη: Ν. Βασίλη Κοτσάβρα και Κώστα Κολιγιάννη. Βαγγέλη Βασβανά. Κώστα Καραγιώργη.Γούσια. Τέλος. Βαφειάδη. καθαίρεσε από τακτικά μέλη της ΚΕ τους Θανάση Χατζή και Μήτσο Βατουσιανό και από αναπληρωματικά τους Μιχάλη Τσάντη και Φώκο Βέτα. Στο πλαίσιο των αλλαγών στη σύνθεση της ΚΕ εντάσσεται και η απόφαση της Ολομέλειας να καθαιρέσει από μέλος του ΠΓ και της ΚΕ . Στρίγκος. Η Ολομέλεια προχώρησε. απάλλαξε από τα καθήκοντά της την Χρύσα Χατζηβασιλείου επειδή ήταν βαριά άρρωστη. Βλαντάς. Ακόμη. Μ. Το θέμα του Βαφειάδη εξετάστηκε ως ξεχωριστό ζήτημα στη συνεδρίαση και θα αναφερθούμε παρακάτω σ' αυτό αναλυτικότερα. σε ορισμένες καθαιρέσεις και διαγραφές μελών της. Μπαρτζιώτας. Ρούσος. Ιωαννίδης. επίσης. Βοντίτσιος .τον Μ. Παρτσαλίδης. αποφασίστηκε να γίνει ανασχηματισμός της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ). Γ. Επίσης προσέλαβε σαν αναπληρωματικά μέλη της ΚΕ τον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Στέφανο Γκιουζέλη. Γ. Δ.και να διαγράψει από μέλος του Κόμματος . Αναπληρωματικά μέλη: Λ. Β. Αλλαγές στα κομματικά και άλλα όργανα Η Ολομέλεια εξέλεξε σε τακτικά μέλη της ΚΕ τους Γιώργη Βοντίτσιο . .

τόμος 6ος. Επίσης να δοθεί ένα υπουργείο στο ΝΟΦ (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο των Σλαβομακεδόνων που συμμετείχε στο ΔΣΕ). στρατιωτική. τόμος Β`. Πρόεδρος της ΠΔΚ αποφασίστηκε να αναλάβει ο Μ. σελ. Κολιγιάννης (Αρβανίτης). σελ. στο ίδιο. σελ. Δ. και σε αντίθετη περίπτωση ο Γ. (Για όλες αυτές τις αποφάσεις βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". τόμος 6ος. Παρτσαλίδης. 328). Μπαρτζιώτας. 342 . Κ. η οποία και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". Ιωαννίδης. Καραγιώργης. οικονομική. Βοντίτσιος . Σε ό. πολιτική. καθώς και μια υπερτίμηση των επιτυχιών. 606). έκδοση "Ριζοσπάστης" 1996. Φλεβάρης 1949 (Βλέπε: "Δημοκρατικός Στρατός". Ζαχαριάδης ως πρόεδρος. Γ. εφόσον γινόταν δυνατή η έξοδός του στο βουνό. Βλαντάς. ("Επίσημα Κείμενα". Β. τεύχος 2. Γκιουζέλης.347 και "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". ηθική.τι αφορά στον ανασχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης η Ολομέλεια αποφάσισε: Να συμμετέχει σ' αυτή και το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΕ) και να του δοθούν τα υπουργεία Γεωργίας και Επισιτισμού. Κ. Επίσης το υπουργείο Στρατιωτικών ανατέθηκε στον Μ. Γ.Γούσιας. σελ. Και η απόφαση διαπίστωνε: "Τη σημερινή . τόμος Α`. Ερυθριάδης (Πετρής).σημειώνεται στο κείμενο της απόφασης . Στ.Το Πολεμικό Συμβούλιο αποτέλεσαν οι: Ν. Βλαντά.μπαίνει στα 1949 παραδέρνοντας μέσα στην ολόπλευρη κρίση του. που είχε σημειώσει ο ΔΣΕ. θα λέγαμε. 325-340). Γ. Στην πολιτική αυτή απόφαση εκφράζεται μια υπεραισιόδοξη. Η Πολιτική Απόφαση Η 5η Ολομέλεια συζήτησε πάνω στο πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης και κατέληξε σε Πολιτική Απόφαση. Ιωαννίδης. τεύχος 2. σελ. που σήμερα εκδηλώνεται με περισσότερη ένταση και οξύτητα παρά πριν". "Ο Μοναρχοφασισμός . εκτίμηση της κατάστασης στην Ελλάδα και των δυνατοτήτων του κινήματος. 3-17 και "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".

σελ. Σε αντίθεση με τις αρχές του 1948. . Μέσα από αδιάκοπα χτυπήματα σε όλη τη χώρα να εμποδίσουμε και να παραλύσουμε στο ανώτατο δυνατό σημείο τις προετοιμασίες του εχθρού για το 1949.τι πέρυσι. β. Στα πλαίσια αυτού του πνεύματος η Ολομέλεια έθεσε μια σειρά καθήκοντα για το κίνημα και το ΔΣΕ.. Σε ό. στη Νάουσα. Να στερεώσουμε και να επεκτείνουμε τις λεύτερες περιοχές στη ΒΔ Ελλάδα καταχτώντας και αστικά κέντρα.. όπου είχαμε μια σχετική ισορροπία δυνάμεων. Κρατά τώρα παντού την πρωτοβουλία. ματαιώνοντας όλες τις στρατηγικές επιδιώξεις του. Ο μοναρχοφασισμός ύστερα απ' τις αποτυχίες του έπαθε τέτοιον ηθικό αποσυνθετικό κλονισμό ώστε μπορούμε τώρα να 'χουμε την προοπτική ότι απ' την πλευρά του ηθικού του στρατού του μέσα στα 1949 δε θα 'ναι σε θέση να μας αντιπαρατάξει στρατό ανάλογο και ισάξιο μ' αυτόν που είχε στα 1948." (στο ίδιο. Ο ΔΣΕ χτυπά σήμερα και καταλαμβάνει τις πόλεις που κατέχει ο εχθρός. στο Καρπενήσι. Προώθησε τις θέσεις του και είναι έτοιμος για καινούριες μάχες και νίκες. Σήμερα ο μοναρχοφασισμός περνά μια ολόπλευρη κρίση.τι αφορά τον στρατιωτικοπολεμικό τομέα τα καθήκοντα που τέθηκαν έχουν ως εξής: "α.τι αφορά τις επιτυχίες του ΔΣΕ η απόφαση εκτιμούσε: "Ο ΔΣΕ έγινε πιο γερός και εμπειροπόλεμος σε στελέχη και μαχητές. σελ.κατάσταση στην Ελλάδα τη χαρακτηρίζει μια σημαντική αλλαγή στο συσχετισμό δυνάμεων προς όφελος του λαϊκοδημοκρατικού στρατοπέδου και του ΔΣΕ. (στο ίδιο. 330). αν και απ' την πλευρά του υλικού και των μέσων οι Αμερικάνοι θα τον εφοδιάσουν καλύτερα και πιο πλούσια απ' ό. Η ζωή έδειξε ότι δεν μπορεί να νικήσει τον ΔΣΕ". Σε ό. 334). όπως έγινε στην Καρδίτσα. μέσα στο 1948 ο ΔΣΕ μείωσε εξαντλητικά την πολεμική προσπάθεια και εξασθένισε σοβαρά τη δύναμη του αντιπάλου.

Η φωτογραφία και το ένθετο σκίτσο δημοσιεύτηκαν στην "Ελευθεροτυπία" στις 11 Δεκέμβρη 1978 Το θέμα του Μάρκου Βαφειάδη . που θα του ανατρέψει τα στρατηγικά του σχέδια και θα του θολώσει τη στρατηγική προοπτική του. βέβαια. Η Θεσσαλία και η Ρούμελη έχουν αποστολή με την αποφασιστική πολεμική δράση τους να προκαλέσουν και να εξαντλήσουν όσο είναι δυνατό στο δικό τους χώρο την εκστρατεία του εχθρού στο 1949 και να δημιουργήσουν στο χώρο τους μια πλατιά λεύτερη περιοχή γύρω στον κορμό της Κεντρικής Πίνδου. Και πολύ περισσότερο. μόνο για την επιβίωσή τους μπορούσαν να αγωνίζονται ή για έναν ηρωικό και με το ντουφέκι στο χέρι θάνατο. αυξάνοντας προοδευτικά και αδιάκοπα την πίεση ενάντια στη Θεσσαλονίκη. Το αποτέλεσμα της σχεδιασμένης και συγχρονισμένης αυτής επίδοσης του ΔΣΕ σ' όλη τη χώρα πρέπει να 'ναι να κερδίσουμε μέσα στα 1949 εμείς την καμπή στην εσωτερική μας εξέλιξη" (στο ίδιο. ώστε να δημιουργήσει ένα πραγματικό δεύτερο μέτωπο στα νώτα του εχθρού. καθήκοντα αποδείχτηκαν ανεδαφικά. σελ. τη στιγμή που ο αντίπαλος την είχε ουσιαστικά συντρίψει και τα υπολείμματά της. τα όσα ανατίθονταν στην 3η Μεραρχία Πελοποννήσου του ΔΣΕ. δ.γ. 336). ε. Τα παραπάνω. Η 6η και η 7η Μεραρχίες για κύρια αποστολή τους έχουν να δυναμώνουν συνεχώς τα χτυπήματά τους ενάντια στον εχθρό. Η Πελοπόννησος πρέπει να τσακίσει την εκστρατεία του εχθρού και ν' αναπτύξει τόσο τις δυνάμεις της και τα χτυπήματά της.

το είναι ο ανθυπολοχαγός του ΔΣΕ. Όπως Τη φωτογραφία μάς την έστειλε ο προαναφέραμε. τόμος 6ος. 1949. από την ΚΕ και Πύλη. σε συντομία. από μέλος του όπου τότε έδρευε το Γενικό Κόμματος. Κόκκαλη. Κόμματος. Στη μέση. η ανθυπολοχαγός τα καθήκοντά του.Το δεύτερο θέμα στην ημερήσια διάταξη των εργασιών της 5ης Ολομέλειας αφορούσε τον Μ. Αριστερά του. με τη του Βερολίνου. Η Αρχηγείο (ΓΑ) του ΔΣΕ. ανήκαν στο Λόχο ΚΚΕ". ο Βαφειάδης απαλλάχτηκε από τα καθήκοντα του αρχηγού του ΔΣΕ και στάλθηκε . που δεν μπορέσαμε άρρωστος (Βλέπε: δυστυχώς να εξακριβώσουμε τα "Επίσημα Κείμενα ονόματά τους. Πέτρος Κόκκαλης. ως εξής: Μετά τη μάχη του Γράμμου. τόμος Β`. σύγκληση της 3ης τότε υπουργός Υγείας και Συνδιάσκεψης του Πρόνοιας στην ΠΔΚ. ο Βαφειάδη υπολοχαγός Γαβρήλος ανακοινώθηκε ότι Παπαδόπουλος και μπροστά από απαλλάχτηκε από τον Π. απόφαση αυτή ο ηλικιωμένος με τα γυαλιά είναι ο δόθηκε στη χειρούργος. η Παρίσης Αγγελίδης από την Ολομέλεια πήρε Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης. Δεξιά του. έκδοση "Ριζοσπάστη" 1996. Ασφάλειας του Τμήματος σελ. για τον Τάκης Μαμάτσης. τεύχος 2. 323 και Διαφώτισης του Γενικού Περιοδικό Αρχηγείου "Δημοκρατικός Στρατός". Οι άλλες τρεις επειδή ήταν βαριά αντάρτισσες. απόφαση να τον Εχει "τραβηχθεί" το καλοκαίρι του καθαιρέσει από το 1948. Βαφειάδη έχει. Το θέμα με τον Μ. Βαφειάδη. Μαρίτσα Αγγελίδου. καθηγητής των δημοσιότητα το πανεπιστημίων της Αθήνας και 1950. κάπου ανάμεσα στη μεγάλη να τον διαγράψει Πρέσπα και τα αλβανικά σύνορα. Τότε. Φλεβάρης 1949). λίγο έξω από το χωριό ΠΓ.

επέστρεψε στο βουνό και στη συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. στο πνεύμα της άμυνας και κόλλημα σε ορισμένες . ο Μ.στη Μόσχα για θεραπεία και ανάπαυση. που έδωσε στο ΚΚΕ κατηγορούσε το κόμμα ότι από παράδοση δεν είχε εσωκομματική δημοκρατία. παρέδωσε αυτό το σημείωμα στο καθοδηγητικό όργανο του Κόμματος. αφού δεν ήταν δυνατή η αποδοχή από τον αντίπαλο μιας ειρηνικής λύσης του ελληνικού προβλήματος. Παρενθετικά οφείλουμε να εκφράσουμε επιφύλαξη για το αν αυτό το σημείωμα που ο Βαφειάδης παρέδωσε στο ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είναι το ίδιο μ' αυτό που έδωσε στο ΚΚΣΕ. ο Βαφειάδης παρέδωσε στο ΚΚΣΕ σημείωμα με τις απόψεις του για την κατάσταση στο ΚΚΕ και στο ΔΣΕ. στις 15/11/1948. ενώ για τις αποφάσεις της 4ης Ολομέλειας υπογράμμιζε ότι δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα κι ότι έγινε προσπάθεια συγκάλυψης των λαθών της κομματικής καθοδήγησης. αποφασιστικό τράβηγμα των κομματικών δυνάμεων και του λαϊκού κινήματος στον ένοπλο αγώνα. όπου και έγινε συζήτηση και λήφθηκε σχετική απόφαση. Αναφερόμενος στις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας. θα μας κρατήσουν. Το Νοέμβρη του 1948. τότε. Στο σημείωμα. είτε το θέλουμε είτε όχι. τόνιζε ότι ο ΔΣΕ δε δύναται να νικήσει τον αντίπαλό του χωρίς εξωτερική στρατιωτική βοήθεια από τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ και πρότεινε τη συνέχιση του ένοπλου αγώνα με εντατική παρτιζάνικη δράση. Στη Μόσχα. πάντως. τις χαρακτήριζε ανεδαφικές. καθώς και για την πορεία του ένοπλου αγώνα. όπως καθόρισαν οι αποφάσεις μας. Τέλος. Στο τι μέλλει γενέσθαι. Βαφειάδης υπογράμμιζε: "Η διατήρηση των σχηματισμών του τακτικού στρατού που δημιουργήσαμε με σκοπό να ανατρέψουμε το μοναρχοφασισμό. ταυτόχρονα. Ακόμη ο Βαφειάδης χαρακτήριζε πρόωρη τη δημιουργία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και αναφερόμενος στην κατάσταση που είχε δημιουργηθεί το '48 έκανε λόγο για σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση του μοναρχοφασισμού και αντίστοιχη σταθεροποίηση του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. ασκούσε κριτική γιατί δεν έγινε. Επέκρινε ως λαθεμένη τη στάση του Κόμματος για αποχή από τις εκλογές του 1946 και.

Το ΠΓ. να ληφθούν οι αποφάσεις που λήφθηκαν. για το τι μπορούσε και τι δεν μπορούσε να κάνει ο Δημοκρατικός Στρατός. ο ίδιος είχε την πρώτη ευθύνη. που δε θα έπρεπε να λείπει. Είναι δε. Η Ολομέλεια ενέκρινε στο σύνολό της αυτή την απόφαση του ΠΓ. σελ. της 15/11/1948. κάποια από τις απόψεις που περιλαμβάνονται στην πλατφόρμα του. τόμος 6ος. ο Βαφειάδης διαφωνούσε στην 3η Ολομέλεια και υποστήριζε ότι είναι αδύνατη η πραγματοποίηση του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". 299 . Βαφειάδη. αν μαζί μ' αυτόν διαφωνούσαν και τα υπόλοιπα στελέχη του ΚΚΕ που βρίσκονταν στο βουνό και που πήραν μέρος στις εργασίες της.εχθρικές θέσεις που θα εμποδίσουν την έντονη παρτιζάνικη δράση με όλες τις συνέπειες"(Βλέπε ολόκληρο το κείμενο της πλατφόρμας του Μ. θα θέλαμε να παρατηρήσουμε πως προκαλούν εντύπωση τα παρακάτω: Απ' όσα στοιχεία έχουμε υπόψη μας. Κάτι. ιδιαίτερα χαρακτηριστικό στην πλατφόρμα του Βαφειάδη η απουσία οποιασδήποτε αυτοκριτικής διάθεσης. τη χαρακτήρισε οπορτουνιστική και κατέληξε ότι το ζήτημα έπρεπε να συζητηθεί στην προσεχή συνεδρίαση της ΚΕ. ο Μ. Βαφειάδη: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".316).. σελ. 482 . Αυτός είναι. αποδοκίμασε την πλατφόρμα του Μ. Βαφειάδης ποτέ δεν είχε προηγούμενα καταθέσει στα όργανα του ΚΚΕ. θα ήταν πολύ δύσκολο. αφού ο ίδιος διατέλεσε αρχηγός του ΔΣΕ από την ίδρυσή του. Ορισμένες παρατηρήσεις για το θέμα Για το θέμα της πλατφόρμας του Μ. . ενώ για πολλά που ασκεί κριτική.χ. Βαφειάδη. Αν. όπως και έγινε στην 5η Ολομέλεια (Βλέπε ολόκληρη την Απόφαση. με απόφασή του στις 15/11/1948. του ΠΓ: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". στο τεύχος 8 του περιοδικού "Νέος Κόσμος". τόμος 6ος.489). η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα το 1950. π. που εισηγήθηκε τα στρατιωτικά ζητήματα στην 3η Ολομέλεια τον Σεπτέμβρη του 1947 και φυσικά αυτός είχε την πρώτη ευθύνη να δίνει διαβεβαιώσεις.

Ο ανταρτοπόλεμος φθείρει τον αντίπαλο. πατάνε σε δύο βάρκες. γίνονται βέβαια και σωστές κρίσεις. γίνεται κριτική στο ΚΚΕ γιατί δεν τράβηξε αποφασιστικά στον ένοπλο αγώνα το 1946. ποτέ δεν εγκατέλειψε την αντάρτικη τακτική. ουδέποτε αντιτάχθηκε στο ζήτημα της εξέλιξης του Δημοκρατικού Στρατού σε τακτικό στρατό. Ο ΔΣΕ .".και τις δύο μορφές διεξαγωγής πολέμου. Την αντάρτικη . Π.τακτική μπορεί να ακολουθεί ένας στρατός που το μόνο που επιδιώκει είναι να λειτουργήσει ως μέσο πίεσης και φθοράς του αντιπάλου του και τίποτα περισσότερο. Η πίεση που ασκούσε στον αντίπαλο υποτασσόταν σ' αυτήν τη στρατηγική και ποτέ δεν αποτέλεσε το άπαν της δράσης του. αλλά οι σοβαρότερες απ' αυτές. Επίσης ο ΔΣΕ. Στην πλατφόρμα του Βαφειάδη.τι αφορά το θέμα "αντάρτικος ή τακτικός στρατός. Σε ό.χ. γίνεται εξίσου έντονη κριτική. αν και έδωσε τακτικές μάχες. Από την άλλη όμως.και μόνο αντάρτικη . αλλά επιδίωκε να συνδυάζει όπου μπορούσε ανεξαρτήτως αν το έκανε πετυχημένα . που θέτει ο Μ. Και πρέπει να σημειωθεί ότι ένας στρατός που ενδιαφέρεται να απελευθερώσει και να κρατήσει μια περιοχή είναι αδύνατο να το καταφέρει κάνοντας μόνο ανταρτοπόλεμο.Συνεπώς την πρώτη ευθύνη γι' αυτές τις αποφάσεις την είχαν τα στελέχη του ΚΚΕ και μέλη της ΚΕ που ήταν στο Δημοκρατικό Στρατό και πρώτος απ' όλους ο αρχηγός του. τον εξουθενώνει. Είναι δηλαδή άκρως αντιφατικές. . Τέτοιους στόχους ο ΔΣΕ δεν είχε.επιδίωκε την ανατροπή της ντόπιας και ξένης αντίδρασης στην Ελλάδα και την εγκαθίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας. Και οι δύο κριτικές μαζί δεν μπορούν να υπάρξουν. Ο ίδιος. Βαφειάδης. όπως φαίνεται..ανεξαρτήτως του τι αποδείχτηκε στην πορεία ότι μπορούσε να κάνει . αλλά η κατάληψη και διατήρηση εδάφους μόνο με τακτικό στρατό γίνεται. σε όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου που ήταν αρχηγός του ΔΣΕ. οφείλουμε να πούμε πως επρόκειτο για ψευτοδίλημμα. γιατί δεν πήρε μέρος στις εκλογές που έγιναν την ίδια χρονιά.

332 . ΠΕΜΠΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Ο χαρακτήρας της επανάστασης στην Ελλάδα . η λαϊκοδημοκρατική απελευθέρωση της χώρας από την ντόπια αντίδραση και τον ιμπεριαλισμό ήταν δυνατή χωρίς καμία εξωτερική βοήθεια. Να σημειωθεί. Επιπρόσθετα. η Ολομέλεια εκτίμησε ότι το Δεκέμβρη του '44 το κίνημα μπορούσε να νικήσει. ότι στις συνθήκες που δημιούργησε ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος. ότι αυτή η κριτική είναι η πρώτη που έγινε γύρω από αυτό το ζήτημα. κι αν έχασε.Η κριτική στην περίοδο 1940 -`44 Με αφορμή τις απόψεις που διατύπωσε ο Μ. σελ. Η Ολομέλεια εκτίμησε. ότι "δεν μπορεί ο ΔΣΕ να ανατρέψει ένοπλα το μοναρχοφασισμό με δικές του δυνάμεις στο άμεσο μέλλον. Βαφειάδη χαρακτηρίζεται οπορτουνιστική και γίνεται η εκτίμηση ότι πρόκειται για μια θεωρία που εδραιώθηκε στο ΚΚΕ στο διάστημα της χιτλεροφασιστικής κατοχής. η 5η Ολομέλεια προχώρησε και σε μια κριτική εκτίμηση του αγώνα του ΕΑΜικού κινήματος της περιόδου 1940 .333). έχασε από λάθη της ηγεσίας του και λόγω της λαθεμένης πολιτικής που ακολούθησε (Βλέπε: στο ίδιο. αλλά με άμεση στρατιωτική βοήθεια.'45. Βαφειάδης στην ιδεολογικοπολιτική του πλατφόρμα. ύστερα από την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος(Απρίλης 1945). η νίκη της ΕΣΣΔ κατά του φασισμού και η εδραίωση λαϊκοδημοκρατικών καθεστώτων στις γειτονικές με τις Ελλάδα χώρες. Στην πολιτική απόφαση της 5ης Ολομέλειας η παραπάνω άποψη του Μ. που θα προέλθει απ' την αναγνώριση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ) απ' τις φιλικές χώρες".

Έχει υποστηριχτεί - και υποστηρίζεται ακόμη και σήμερα ότι η 5η Ολομέλεια άλλαξε το στρατηγικό στόχο του Κόμματος, προσανατολίζοντάς το στη θέση ότι ο χαρακτήρας της επανάστασης στην Ελλάδα θα είναι σοσιαλιστικός. Η κριτική αυτή στις αποφάσεις της 5ης Ολομέλειας διατυπώθηκε πρώτη φορά στη μεταζαχαριαδική περίοδο, από την 6η Ολομέλεια της ΚΕ το 1956 και μετά. Πρέπει, ωστόσο, να ξεκαθαρίσουμε ότι σε καμιά απόφαση της 5ης Ολομέλειας δε γίνεται λόγος για το χαρακτήρα της επανάστασης στην Ελλάδα. Πουθενά δε λέγεται ότι ο χαρακτήρας της επανάστασης θα είναι σοσιαλιστικός. Αντίθετα, η ολομέλεια με τις αποφάσεις μένει σταθερά προσηλωμένη στο πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας, που είχε υιοθετήσει τόσο το ΚΚΕ όσο και το ΕΑΜ. Επομένως, εφόσον δεν υπάρχει απόφαση περί σοσιαλιστικής επανάστασης, το θέμα αποκτά την όποια αντικειμενική βάση, στηριζόμενο μονάχα στην τοποθέτηση, που έκανε ο Ν. Ζαχαριάδης στην ολομέλεια αυτή. Τι τελικά είπε ο Ζαχαριάδης; Για να αποσαφηνιστεί πλήρως το ζήτημα, παραθέτουμε ολόκληρο το επίμαχο σημείο της ομιλίας του Ν. Κάποια από τις λιγοστές Ζαχαριάδη στην 5η ανάπαυλες των μαχητών και των Ολομέλεια: "Είδαμε μαχητριών αξιοποιείται για μια - τόνισε ο τότε ΓΓ αναμνηστική φωτογραφία. της ΚΕ του ΚΚΕ Δεύτερος από τα αριστερά σε μερικά εικονίζεται ο Απόστολος Γκρόζος, χαρακτηριστικά μέλος τότε της ΚΕ του Κόμματος παραδείγματα την και υπουργός Εργασίας της ΠΔΚ, πολιτική και το κατοπινά επίτιμος Πρόεδρος του έργο του ΚΚΕ και στο μέσον, με τη καινούριου στρατιωτική στολή, ο Κώστας κράτους μας της Λουλές, βοηθός τότε του πολιτικού επιτρόπου και κατοπινά μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.

ΠΔΚ. Η πολιτική και το έργο αυτό λένε: Όλη η εξουσία απ' το Λαό και όλα για το Λαό. Η γη πάει σ' αυτούς που τη δουλεύουν. Αναγνώριση για τις εθνικές μειονότητες του δικαιώματος να ζουν όπως αυτές θέλουν. Ειρήνη. Ανεξαρτησία. Τι εκφράζει το έργο αυτό, η πολιτική αυτή; Εδώ έχουμε το ξεδίπλωμα, την ανάπτυξη της λαϊκής επανάστασης στην Ελλάδα. Κινητήριές της δυνάμεις είναι η εργατιά, η αγροτιά, οι καταπιεζόμενες εθνότητες, όλος ο εργαζόμενός της λαός. Στους σκοπούς της η επανάστασή μας είναι λαϊκοδημοκρατική. Την Ελλάδα, χώρα με μέση κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη και με σοβαρά τσιφλικάδικα και μισοτσιφλικάδικα υπολείμματα, τη χαρακτηρίζει μια σημαντική εξάρτηση, οικονομική και πολιτική απ' το ξένο κεφάλαιο, εξάρτηση που τα τελευταία χρόνια ολοένα και δυναμώνει, μετατρέποντας τη χώρα σε αποικία του αμερικανοαγγλικού ιμπεριαλισμού. Απ' αυτή την οικονομική - κοινωνική πολιτική διάρθρωσή της απορρέουν και οι σκοποί της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης. Τους σκοπούς αυτής της επανάστασης δεν μπορούμε να τους βλέπουμε αποσπασμένους από τις μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν στον κόσμο, τόσο ύστερα από τη νίκη της Μεγάλης Οχτωβριανής Επανάστασης και του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ όσο, ξεχωριστά, ύστερα από τις βαθιές κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές αλλαγές, που πραγματοποιήθηκαν στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ύστερα από την απελευθέρωσή της από το Σοβιετικό Στρατό, σαν αποτέλεσμα της πολεμικής συντριβής του χιτλερικού φασισμού. Σήμερα η λαϊκή επανάσταση στην Ελλάδα, ξεκαθαρίζοντας όλα τα τσιφλικάδικα υπολείμματα και απαλλάσσοντάς την από την ξενική αποικιακή εξάρτηση, θα προχωρήσει, με την ολοκληρωτική επικράτησή της σ' όλη τη χώρα, στις μεταβολές και αλλαγές εκείνες που θα καθορίσουν την πορεία μας προς το σοσιαλισμό, έτσι, βασικά, όπως καθορίζονται στο ΕΑΜικό πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας. Δηλαδή, σαν αποτέλεσμα της νίκης της λαϊκής επανάστασης στην Ελλάδα, τώρα δε θα 'χουμε ένα ξεχωριστό στάδιο ανάπτυξης για την ολοκλήρωση του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της χώρας, μα, σαν αδιάσπαστη συνέχεια, λιγότερο είτε περισσότερο γοργό πέρασμα στη σοσιαλιστική επανάσταση. Σήμερα οι

σοβαρές αλλαγές που έγιναν πρώτ' απ' όλα γύρω μας επιτρέπουν μια ποιοτική επιτάχυνση των κοινωνικών μεταβολών στη χώρα μας, που θα 'ρθουν σαν αποτέλεσμα της νίκης της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης στην Ελλάδα. Η νίκη της εργατικής τάξης, επικεφαλής της αγροτιάς και όλου του εργαζόμενου λαού, μέσα στο λαϊκοδημοκρατικό περίγυρό μας και με τη Σοβιετική Ένωση, που νικηφόρα τραβά προς την πλήρη νίκη του κομμουνισμού, επιτρέπουν σε μας να τραβήξουμε προς σοσιαλιστικά μέτρα, που μαζί με την παράλληλη λύση όλων των αστικοδημοκρατικών καθηκόντων της επανάστασης που εκκρεμούν, ν' αρχίσουμε τη σοσιαλιστική ανοικοδόμηση, παρακάμπτοντες το ξεχωριστό αστικοδημοκρατικό στάδιο ανάπτυξης. Κάτω απ' αυτές τις προϋποθέσεις και συνθήκες η εξουσία μας των λαϊκών συμβουλίων, που σήμερα είναι κυρίως όργανο πάλης για την ανατροπή της εξουσίας της αστοτσιφλικάδικης αντίδρασης, για προορισμό έχει να εκπληρώνει και θα εκπληρώνει με ενισχυόμενη προοδευτικότητα τις λειτουργίες της δικτατορίας του προλεταριάτου, επικεφαλής της φτωχομεσαίας αγροτιάς, όλου του εργαζόμενου λαού. Το βασικό εδώ είναι να βρίσκουμε κάθε φορά το βασικό κρίκο που θα επιτρέπει στην εργατική τάξη να πραγματοποιεί το κάθε φορά ώριμο βήμα στην αλυσίδα των σοσιαλιστικών μεταβολών μαζί με όλο τον εργαζόμενο λαό, τσακίζοντας κάθε φορά την αντίδραση των εκμεταλλευτριών τάξεων. Η ΠΔΚ εκφράζει και εφαρμόζει ακριβώς αυτή τη μορφή εξουσίας, που στηρίζεται στη στενή συμμαχία της εργαζόμενης αγροτιάς και των άλλων καταπιεζόμενων στρωμάτων του πληθυσμού με την εργατική τάξη που στέκει επικεφαλής του κοινού αγώνα για το λαϊκοδημοκρατικό μετασχηματισμό της χώρας, για το σοσιαλισμό" (Βλέπε: "5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Εισηγήσεις, λόγοι αποφάσεις", μόνο για εσωκομματική χρήση, σελ. 30 - Οι υπογραμμίσεις είναι του "Ρ"). Είναι σαφές ότι ο Ζαχαριάδης μιλάει για μια αδιάσπαστη ενότητα μεταξύ αστικοδημοκρατικών και σοσιαλιστικών αλλαγών και για την αλληλοδιαπλοκή τους. Μ' άλλα

λόγια, γι' αυτό που από το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ και μετά ονομάζεται ενιαίο επαναστατικό προτσές ή ενιαία επαναστατική διαδικασία αστικοδημοκρατικών και σοσιαλιστικών αλλαγών. Ο Ζαχαριάδης δεν αρνείται την αναγκαιότητα του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της χώρας. Ισα - ίσα που υπογραμμίζει τη σημασία του και τις αιτίες που τον κάνουν αναγκαίο. Εκείνο που αρνείται είναι ότι μετά την επανάσταση θα υπάρξει ένα αυτοτελές, ιδιαίτερο, ξεχωριστό στάδιο αστικοδημοκρατικών αλλαγών. Τις αστικοδημοκρατικές αλλαγές τις βλέπει αδιάσπαστα ενωμένες και αλληλοδιαπλεκόμενες με τις αλλαγές σοσιαλιστικού χαρακτήρα και στηριγμένος στο συσχετισμό δυνάμεων που διαμορφώθηκε μετά το Β` Παγκόσμιο Πόλεμο, μπορούμε να πούμε ότι εκτιμάει πως ήταν δυνατή πιο άμεσα και πιο γρήγορα απ' ό,τι εκτιμιόταν στο παρελθόν η σοσιαλιστική οικοδόμηση. Αναμφισβήτητα αυτή η τοποθέτηση του τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ήταν ένα ουσιαστικό βήμα μπροστά σε σχέση με όσα η 6η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος, το 1934, καθόρισε για το χαρακτήρα της επανάστασης. Όμως, αυτό το βήμα δεν έγινε αυθαίρετα από τον Ζαχαριάδη το 1949. Μπορούμε, με αρκετή σιγουριά, να πιθανολογήσουμε πως στηρίχτηκε στις προγραμματικές επεξεργασίες, που έκανε το ΚΚΕ στο 7ο Συνέδριό του, τον Οκτώβρη του 1945. Το 7ο Συνέδριο και ο χαρακτήρας της επανάστασης Όπως είναι γνωστό, στο 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ έγινε αρκετή συζήτηση γύρω από το πρόγραμμα του Κόμματος, χωρίς να υπάρξει κατάληξη σε ένα νέο προγραμματικό κείμενο. Η συζήτηση αποσκοπούσε στη χάραξη κεντρικών προγραμματικών κατευθύνσεων ούτως ώστε το Κόμμα στο επόμενο συνέδριό του να καταλήξει σε οριστικό πρόγραμμα. "Είναι φανερό - έλεγε ο Μ. Παρτσαλίδης στην εισήγησή του προς το Συνέδριο - πως δεν μπορούμε στο σημερινό συνέδριο να καταλήξουμε σ' ένα οριστικό πρόγραμμα. Εδώ θα χαράξουμε τις κατευθυντήριες γραμμές για ένα τέτοιο πρόγραμμα, θα καταλήξουμε δηλαδή, με τη συζήτηση που θα γίνει, σε μερικές βασικές

αρχές για την επεξεργασία του προγράμματος του κόμματος. Το οριστικό σχέδιο του προγράμματος μπορεί να υποβληθεί μόνο στο 8ο Συνέδριο" (Βλέπε: "Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ", τεύχος Ε`, Αθήνα 1945, σελ. 3). Στο Σχέδιο Προγράμματος που υποβλήθηκε στο 7ο Συνέδριο γινόταν ένα ουσιαστικό βήμα μπροστά όσον αφορά το χαρακτήρα της επανάστασης, σε σχέση με τις επεξεργασίες της 6ης Ολομέλειας της ΚΕ του 1934. Συγκεκριμένα υπογραμμιζόταν: "Το δρόμο προς το σοσιαλισμό ανοίγει η Λαϊκή Δημοκρατία, ο πρώτος σταθμός προς τη σοσιαλιστική κοινωνική απολύτρωση των Ελλήνων εργαζομένων. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος έφερε, στην Ευρώπη κυρίως, ορισμένες αλλαγές που ανοίγουν την προοπτική για δυνατότητα ειρηνικού περάσματος στο σοσιαλισμό" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 421. Ολόκληρο το Σχέδιο στις σελίδες 416-430). Η θέση αυτή για δυνατότητα ειρηνικού περάσματος στο σοσιαλισμό καμιά σχέση δεν έχει με τη γνωστή δεξιά οπορτουνιστική αντίληψη αντιπαράθεσης των μορφών πάλης στην επανάσταση, περί ειρηνικής ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος και βαθμιαίας εξέλιξής του σε σοσιαλισμό. Η θέση αυτή σήμαινε ότι δε χρειάζονταν δύο επαναστάσεις - μια αστικοδημοκρατική και στη συνέχεια μία σοσιαλιστική - για το πέρασμα στο σοσιαλισμό, αλλά μία επανάσταση στα πλαίσια της οποίας οι αστικοδημοκρατικές και σοσιαλιστικές αλλαγές δε θα χωρίζονταν από σινικό τείχος. Μιλώντας στο συνέδριο ο Ν. Ζαχαριάδης αποσαφήνισε πλήρως αυτό το ζήτημα. Αφού σημείωσε ότι ο αστικοδημοκρατικός μετασχηματισμός της ελληνικής κοινωνίας, όπως τον καθόρισε η 6η Ολομέλεια του 1934, δεν έχει διαφορές επί της ουσίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία, πρόσθεσε: "Ο χαρακτήρας των προβλημάτων που θα λυθούν δηλαδή α) το ξεκαθάρισμα της αγροτικής οικονομίας από τα μισοφεουδαρχικά κατάλοιπα και β) η απαλλαγή της χώρας από την ξενική οικονομική και πολιτική εξάρτηση και από τις ξενικές επιδράσεις, είναι αστικοδημοκρατικός, δηλαδή αυτά είναι καθήκοντα που θα έπρεπε να τα λύσει, είτε να παλέψει για να τα λύσει, η αστική τάξη, αν έμενε συνεπής στη δημοκρατική αποστολή της. Μα η τάξη αυτή πρόδωσε και έτσι τα καθήκοντα αυτά πέφτουν σήμερα στις

καινούριες τάξεις, που θα πρέπει να τα λύσουν παλεύοντας και ενάντια στην αστική τάξη. Υπάρχει όμως τώρα και μια άλλη διαφορά, διαφορά βασική, ουσιαστική, πολιτικοκοινωνική στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό όπως πραγματοποιείται σήμερα. Ενώ η μεταβολή αυτή από τη φύση των προβλημάτων που έχει να λύσει είναι αστικοδημοκρατική, από τις κινητήριες δυνάμεις της είναι εργατοαγροτική. Αυτή είναι βασική διαφορά, γιατί αυτές οι κινητήριες δυνάμεις προκαθορίζουν και την παραπέρα εξέλιξη αυτής της μεταβολής. Δηλαδή, το γεγονός ότι οι κινητήριες δυνάμεις είναι η εργατική τάξη, η αγροτιά και οι άλλοι εργαζόμενοι, προκαθορίζει το σταθμό αυτό σαν μεταβατικό προς ανώτερες κοινωνικές μεταβολές, προς το σοσιαλισμό, που τελικά θα κατοχυρώσει την πλέρια κοινωνική απελευθέρωση του εργαζόμενου λαού. Εδώ μπαίνει το ζήτημα ακριβώς του περάσματος από τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, από τη λαϊκή δημοκρατία, στη σοσιαλιστική δημοκρατία. Πρώτα θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως πρόκειται για δύο ριζικές επαναστάσεις, ας πούμε μεταβολές, χωρίς συζήτηση, αλλά όχι για δύο ένοπλες εξεγέρσεις, είτε για δύο φορές κατάληψη της αρχής, για δύο φορές άνοδο στην εξουσία. Εφόσον η εξουσία περνάει στα χέρια της λαϊκής δημοκρατίας, το ειρηνικό μετά πέρασμα στο σοσιαλισμό βασικά εξασφαλίζεται, μια και οι τάξεις αυτές που παίρνουν την εξουσία συνεχίζουν μετά την πορεία τους προς το σοσιαλισμό, με όχι βασικές ανακατατάξεις στις κοινωνικές δυνάμεις που χειρίζονται την εξουσία" ("Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ", τεύχος Ε`, σελ. 18-19). Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ".

Η 5η Ολομέλεια και το Μακεδονικό (Α`)
Η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1949, ανάμεσα στα άλλα, πήρε και αποφάσεις γύρω από το Μακεδονικό ζήτημα, που συζητήθηκαν πολύ τότε και συζητούνται

ακόμη και σήμερα. Αναμφίβολα, το μέρος των αποφάσεων αυτών έχει διογκωθεί και φυσικά έχει διαστρεβλωθεί, εξαιτίας της επίδρασης του αστικού εθνικισμού, που επιδιώκει να ψαρεύει σε θολά νερά μέσα στις λαϊκές μάζες, εμφανίζοντας μια δήθεν ακόμη μεγάλη προδοσία του ΚΚΕ, σε βάρος της εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας. Τελευταία έξαρση αυτού του παροξυσμού ζήσαμε πριν από μερικά χρόνια, με αφορμή το θέμα της αναγνώρισης της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Οφείλουμε, λοιπόν, να δώσουμε - στο μέτρο του δυνατού - την πραγματική διάσταση που είχε το θέμα το 1949, μέσα από τα αληθινά ιστορικά στοιχεία και γεγονότα. Η απόφαση της Ολομέλειας για το Μακεδονικό Είναι ευρύτερα γνωστό ότι με τις αποφάσεις της η 5η Ολομέλεια άλλαξε τη θέση του ΚΚΕ, για το Μακεδονικό, που μέχρι τότε ήταν "πλέρια ισοτιμία στις μειονότητες που ζούσαν στην Ελλάδα", με τη θέση για αυτοδιάθεση των Σλαβομακεδόνων. Συγκεκριμένα, στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας αναφερόταν: "Στη Βόρεια Ελλάδα ο μακεδονικός

(σλαβομακεδονικός) λαός τα 'δωσε όλα για τον αγώνα και πολεμά με μια ολοκλήρωση ηρωισμού και αυτοθυσίας που προκαλούν το θαυμασμό. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του ΔΣΕ και της λαϊκής επανάστασης, ο μακεδονικός λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του έτσι όπως το θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα με το αίμα του για να την

αποχτήσει.Οι Μακεδόνες κομμουνιστές στέκονται πάντα επικεφαλής στην πάλη του λαού των. Ταυτόχρονα, οι Μακεδόνες κομμουνιστές πρέπει να προσέξουν τις διασπαστικές και διαλυτικές ενέργειες που ξενοκίνητα σοβινιστικά και αντιδραστικά στοιχεία αναπτύσσουν, για να διασπάσουν την ενότητα ανάμεσα στο μακεδονικό(σλαβομακεδονικό) και τον ελληνικό λαό, διάσπαση που μόνο τον κοινό τους εχθρό, το μοναρχοφασισμό και τον αμερικανοαγγλικό ιμπεριαλισμό θα ωφελήσει.Παράλληλα, το ΚΚΕ πρέπει ριζικά να βγάλει απ' τη μέση όλα τα εμπόδια, να χτυπήσει όλες τις μεγαλοελλαδίτικες σοβινιστικές εκδηλώσεις και τα έργα, που προκαλούν δυσαρέσκεια και δυσφορία μέσα στο μακεδονικό λαό και έτσι βοηθούν τους διασπαστές στην προδοτική δράση τους, ενισχύουν το έργο της αντίδρασης. Ο σλαβομακεδονικός και ελληνικός λαός μόνον ενωμένοι μπορούν να νικήσουν. Διασπασμένοι μόνον ήττες μπορούν να πάθουν. Γι' αυτό η ενότητα στην πάλη των δύο λαών πρέπει να φυλάγεται σαν κόρη οφθαλμού και να ενισχύεται και να δυναμώνει σταθερά και καθημερινά". ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 337-338). Είναι σαφές ότι αυτή η θέση αναγνωρίζει στους σλαβομακεδόνες το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, μέχρι και αυτού του αποχωρισμού. Η θέση, όμως, αυτή δε συνεπάγεται και δέσμευση, για το ΚΚΕ, να ταχτεί υπέρ του αποχωρισμού εάν και όταν θα ετίθετο κάποια στιγμή τέτοιο θέμα. Επίσης, είναι σαφές ότι σ' εκείνες τις συνθήκες, με την απόφασή του αυτή, το ΚΚΕ τίθεται κάθετα πολέμιο στις διασπαστικές - αποχωριστικές τάσεις, που είχαν εμφανιστεί μέσα στους Σλαβομακεδόνες και υπογραμμίζει την ανάγκη διαφύλαξης, ως κόρης οφθαλμού, της ενότητας Ελλήνων και Σλαβομακεδόνων. Η σημείωση αυτή έχει την αξία της για όσα θα πούμε στη συνέχεια. Η μικρή προϊστορία αυτής της θέσης Η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό, σε ό,τι αφορά το ΚΚΕ, έχει μια μικρή προϊστορία στην οποία

αξίζει ν' αναφερθούμε, ώστε ο αναγνώστης να έχει πληρέστερη γνώση του θέματος. Τον Οκτώβρη του 1948 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" ένα άρθρο του αντισυνταγματάρχη του ΔΣΕ Παντελή Βαϊνά με τίτλο "Ο Δημοκρατικός Στρατός και οι Σλαβομακεδόνες". Στο άρθρο αυτό γινόταν μια ιστορική αναδρομή στους κοινούς αγώνες ελλήνων και Σλαβομακεδόνων, υπογραμμιζόταν η συμβολή των τελευταίων στον αγώνα του ΔΣΕ και ανάμεσα στα άλλα τονιζόταν το εξής: "Μέσα στην καινούρια λαϊκοδημοκρατική Ελλάδα που ανοικοδομείται πάνω στα ερείπια, που άλλοι συσσώρευσαν, ο σλαβομακεδονικός λαός θα βρει την ισοτιμία, ισονομία, ισοπολιτεία και θα βρει τον καιρό ν' αναπτύξει τον καινούριο εθνικό του πολιτισμό". (Βλέπε ολόκληρο το άρθρο: Περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός", έκδοση Ριζοσπάστη 1996, τόμος Α`, σελ. 408-412). Στο άρθρο αυτό απάντησε ο Ν. Ζαχαριάδης, με σημείωμα που δημοσιεύτηκε στο ίδιο περιοδικό - τεύχος 12, Δεκέμβρης 1948 - και έφερε για υπογραφή ένα "Κ". Στην απάντησή του αυτή, μεταξύ άλλων, ο Ζαχαριάδης έλεγε: "Ο μακεδονικός λαός θα αποκτήσει μια ανεξάρτητη, κρατικά ενιαία και ισότιμη θέση στην οικογένεια των λεύτερων λαϊκοδημοκρατικών λαών στα Βαλκάνια, στην οικογένεια αυτή, όπου αύριο θα ανήκει και ο ελληνικός λαός με τη Λαϊκή Δημοκρατία. Γι' αυτή την ανεξάρτητη κρατικά ενιαία και ισότιμη θέση παλεύει σήμερα και ο μακεδονικός λαός της Μακεδονίας του Αιγαίου και βοηθά με όλη του την ψυχή, με όλα του τα μέσα, τον ΔΣΕ, τόσο που ξεσηκώνει το θαυμασμό για το μεγαλείο και το ολοκαύτωμα της προσπάθειάς του" (στο ίδιο, σελ. 528). Είναι φανερό, ότι αυτή η θέση του Ζαχαριάδη υπονοούσε τη δημιουργία ενιαίου μακεδονικού κράτους στα πλαίσια μιας λαϊκοδημοκρατικής - σοσιαλιστικής Βαλκανικής Ομοσπονδίας Κρατών. Πρέπει, όμως, να πούμε ότι αυτή η θέση ούτε εμφανίστηκε, ούτε συζητήθηκε και πολύ περισσότερο δεν υιοθετήθηκε στην 5η Ολομέλεια. Η θέση αυτή είναι εντελώς διάφορη απ' αυτή που η Ολομέλεια υιοθέτησε και, όπως θα δείξουμε στη συνέχεια, το ΚΚΕ

την πολέμησε, όταν επιδίωξαν να την προωθήσουν οι σλαβομακεδονικές οργανώσεις. Ποικιλία αντιδράσεων Οι αποφάσεις της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό συνάντησαν ποικιλία αντιδράσεων και μάλιστα από τις πιο διαφορετικές κατευθύνσεις. Θα αναφερθούμε σ' αυτές τις αντιδράσεις σε συντομία. Όπως ήταν αναμενόμενο, στο εσωτερικό της χώρας η ντόπια αντίδραση εκμεταλλεύτηκε, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, το θέμα, για να θεμελιώσει κατηγορία σε βάρος του ΚΚΕ περί εθνικής προδοσίας και να μπορέσει να ψαρέψει σε θολά νερά μέσα στις λαϊκές μάζες, επιχειρώντας, εκτός των άλλων, να δικαιώσει την πολιτική των διώξεων, των πογκρόμ και της τρομοκρατίας σε βάρος του κομμουνιστικού - λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Αντιδράσεις, όμως, υπήρξαν και από πολιτικούς παράγοντες που στο παρελθόν ήταν, άλλος περισσότερο κι άλλος λιγότερο, σύμμαχοι του ΚΚΕ, όπως π.χ. ο Σβώλος, ο Κριτικάς κ.ά. Μετά την 5η Ολομέλεια, και συγκεκριμένα στις 15 Φλεβάρη 1949, δόθηκε στη δημοσιότητα μια εμπρηστική ανακοίνωση για το Μακεδονικό, της 2ης Ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου του ΝΟΦ (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο). Η ανακοίνωση αυτή, που δημοσιεύτηκε στο κεντρικό δημοσιογραφικό όργανο του ΝΟΦ "ΝΕΠΟΚΟΡΕΝ", ανάμεσα στα άλλα έλεγε: "Το δεύτερο συνέδριο του ΝΟΦ θα είναι συνέδριο διακήρυξης των νέων προγραμματικών αρχών του ΝΟΦ. Αρχών που είναι ο προαιώνιος πόθος του λαού μας. Θα διακηρύξει την ένωση της Μακεδονίας σε ένα ενιαίο, ανεξάρτητο, ισότιμο μακεδονικό κράτος μέσα στη λαϊκοδημοκρατική ομοσπονδία των βαλκανικών λαών, που είναι η δικαίωση των πολύχρονων αιματηρών αγώνων του". Το ΚΚΕ παρέμβηκε αμέσως και η θέση αυτή του ΝΟΦ αποσύρθηκε και αντικαταστάθηκε από τη θέση που είχε πάρει για το Μακεδονικό η 5η Ολομέλεια του Κόμματος. Για να μπορέσει μάλιστα να έχει τον έλεγχο της κατάστασης

μέσα στο ΝΟΦ, το ΚΚΕ συνένωσε τους Σλαβομακεδόνες κομμουνιστές και δημιούργησε στις 27 Μάρτη του 1949 την Κομμουνιστική Οργάνωση της Μακεδονίας του Αιγαίου (ΚΟΕΜ), η οποία οργανωτικά - πολιτικά και ιδεολογικά υπαγόταν στο ΚΚΕ. Όμως, το ζήτημα που είχε προκύψει με το Μακεδονικό είχε και συνέχεια. Στις 6 Μαρτίου του '49 στην εφημερίδα "ΜΠΟΡΜΠΑ" του Βελιγραδίου δημοσιεύτηκε άρθρο του ηγετικού στελέχους του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας και στενού συνεργάτη του Τίτο Μόσε Πιγιάντε με τίτλο "Για το ζήτημα της Βαλκανικής Ομοσπονδίας". Στο άρθρο αυτό, ο Πιγιάντε, αξιοποιώντας την προαναφερόμενη θέση του ΚΣ του ΝΟΦ και ανακατεύοντάς της με τη θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό, κατηγόρησε το ΚΚΕ και το βουλγάρικο ΚΚ ότι επιδίωκαν τη δημιουργία της μεγάλης Βουλγαρίας σε βάρος της εδαφικής ακεραιότητας της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Το άρθρο αυτό - και οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις του - όπως ήταν αναμενόμενο γνώρισε αρκετή δημοσιότητα, αφού οι ραδιοσταθμοί της ντόπιας αντίδρασης στην Ελλάδα και των ξένων αφεντικών της φρόντισαν να το αναμεταδώσουν. Το ΚΚΕ απάντησε αμέσως στη νέα σε βάρος του συκοφαντία. Την επομένη της δημοσίευσης του άρθρου του Μ. Πιγιάντε, στις 7/3/1949, η ΚΕ του Κόμματος έδωσε στη δημοσιότητα την εξής ανακοίνωση - διάψευση: "Τις τελευταίες μέρες από διάφορες πλευρές, μα κυρίως από τη μοναρχοφασιστική Αθήνα και απ' το Λονδίνο, επαναλαμβάνεται σε διάφορους τόνους και με ποικιλόμορφους τρόπους η ίδια ψεύτικη και συκοφαντική είδηση ότι το ΚΚΕ έκλεισε διάφορες συμφωνίες κλπ., για τη δημιουργία Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας και Μακεδονικού κράτους που θα συνένωνε όλα τα κομμάτια της Μακεδονίας κάτω απ' τη γιουγκοσλαβική ή βουλγαρική ή την ελληνική κυριαρχία. Οι πληροφορίες αυτές είναι όλες ψεύτικες και συκοφαντικές. Και αποβλέπουν στο να υποβοηθήσουν τη μοναρχοφασιστική και ιμπεριαλιστική υπονόμευση του αγώνα μας, να διασπάσουν την ενότητα πάλης ανάμεσα στον ελληνικό και μακεδονικό λαό και να σπείρουν τη διχόνοια ανάμεσα

στους βαλκανικούς λαούς". Στη συνέχεια, στην ανακοίνωση - διάψευση της ΚΕ του ΚΚΕ, αναλύεται συνοπτικά το περιεχόμενο της απόφασης της 5ης Ολομέλειας (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 356). Στο άρθρο του Μ. Πιγιάντε απάντησε και το Βουλγαρικό ΚΚ, χαρακτηρίζοντας το όλο θέμα προβοκάτσια, που στήθηκε με σκοπό να εξυπηρετηθεί ο ιμπεριαλισμός, να αμαυρωθεί το ΚΚΕ σαν προδοτικό και να ενισχυθεί η θέση του μοναρχοφασισμού στην Ελλάδα. Τη θέση που πήρε το ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια για το Μακεδονικό, δεν την είδε θετικά ούτε η Σοβιετική Ενωση, η ηγεσία της οποίας αντιλαμβανόταν τους κινδύνους που περιέκλειε μια τέτοια ανακίνηση του ζητήματος. Το ΚΚΣΕ είχε κάθε λόγο να φοβάται για το τι μέλλει γενέσθαι, αφού με αφορμή αυτό το ζήτημα μπορούσαν να δημιουργηθούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις στα Βαλκάνια, σε βάρος των λαϊκοδημοκρατικών καθεστώτων, τη στιγμή μάλιστα που το μέτωπο αυτών των κρατών είχε αδυνατίσει με τη Γιουγκοσλαβία εκτός σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Στην ομιλία του στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (1950), ο Μ. Παρτσαλίδης αναφέρει ότι σε μια συνάντηση που είχε αυτός, ο Γ. Ιωαννίδης και ο Π. Ρούσος, το Μάρτη του '49, στο Βουκουρέστι, με τον Μπαράνωφ, ο σοβιετικός αξιωματούχος εξέφρασε την αποδοκιμασία του λέγοντας: "Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί μέσα στις στιγμές αυτές εσείς ανακινείτε ζήτημα Μακεδονικό" ("7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - Εισηγήσεις - Λόγοι - Αποφάσεις - Μόνο για εσωκομματική χρήση", σελ. 38). Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

Η 5η Ολομέλεια και το Μακεδονικό (Β`)

Η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό εγκαταλείφθηκε από το ΚΚΕ τον Οκτώβρη του 1949 με τις αποφάσεις της 6ης Ολομέλειας που επανέφεραν την παλιά θέση περί ισοτιμίας. Να τι λέει συγκεκριμένα η Πολιτική Απόφαση της 6ης Ολομέλειας: "Το κόμμα πρέπει να φυλάξει και να δυναμώσει παραπέρα τους δεσμούς ανάμεσα στον ελληνικό και σλαβομακεδονικό λαό, που σφυρηλατήθηκαν μέσα στον κοινό σκληρό αγώνα. Η πάλη ενάντια στην καταπίεση των Σλαβομακεδόνων, η πάλη για την ισοτιμία τους, η αναγνώριση του δικαιώματος να ζούνε λεύτεροι και αφέντες στην πατρική τους γη, δένει τους Μακεδόνες με τους Έλληνες και εμποδίζει τα κατακτητικά σχέδια του Τίτο εναντίον της ελληνικής Μακεδονίας" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 7ος, σελ. 18). Σ' αυτή την Ολομέλεια δόθηκαν και εξηγήσεις για τις αιτίες που οδήγησαν στη θέση της 5ης Ολομέλειας. Στην ομιλία του - που κυκλοφόρησε και σε ξεχωριστή μπροσούρα με τον τίτλο "Καινούρια κατάσταση Καινούρια καθήκοντα" - ο Ν. Ζαχαριάδης ανέφερε: "Η υπονομευτική και διασπαστική δράση του Τίτο και των πρακτόρων του στην Ελλάδα ανάγκασε την 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (Γενάρης 1949), να αντικαταστήσει το σύνθημα της ισοτιμίας (της αυτονομίας μέσα στα πλαίσια του ελληνικού κράτους) με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, παρά το γεγονός ότι το σύνθημα αυτό στις συγκεκριμένες συνθήκες δεν ανταποκρινότανε στα γενικότερα συμφέροντα του κινήματος" (Ν. Ζαχαριάδη: "Συλλογή έργων", σελ. 470 - 471). Επίσης, στην Πολιτική Απόφαση της 6ης Ολομέλειας αναφέρεται: "Από τότε που το Γραφείο Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών κομμάτων ξεσκέπασε την τιτική προδοσία η παρέα αυτή των υποτακτικών και κατασκόπων του

ιμπεριαλισμού άρχισε ολοένα πιο ανοιχτά να υπονομεύει τον σκληρό και άνισο αγώνα του ελληνικού Λαού εναντίον του ξενοκίνητου μοναρχοφασισμού. Στα Σκόπια εγκαταστάθηκε μια σπείρα προδότες και λιποτάκτες του αγώνα μας, που κάτω απ' την προστασία της κλίκας του Βελιγραδίου, οργάνωνε λιποταξίες απ' το ΔΣΕ. Ολόκληρη σειρά άλλοι πράκτορες πήραν εντολή να κάνουν ύπουλη διαλυτική δουλειά στην Ελεύθερη Ελλάδα και μέσα στα τμήματα του ΔΣΕ. Ο Τίτο μας στέρησε πολύτιμες εφεδρείες" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 7ος, σελ. 15). Ανεξαρτήτως των χαρακτηρισμών που χρησιμοποιούνται, τα όσα καταγγέλλει η 6η Ολομέλεια για διαλυτική υπονομευτική δουλιά και προπαγάνδα σε βάρος του ΔΣΕ από διασπαστικά, αποσχιστικά σλαβομακεδονικά στοιχεία, ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Γεγονός είναι επίσης ότι από το ραδιοσταθμό των Σκοπίων γίνονταν εκπομπές που καλούσαν τους Σλαβομακεδόνες να μην παλεύουν άδικα στο πλευρό του ΔΣΕ. Στις συνθήκες του 1949, όπου ο ΔΣΕ είχε ασφυκτικό το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών και μπροστά τον περίμεναν σκληρές μάχες, η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό αποσκοπούσε στη συγκέντρωση νέων δυνάμεων στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού από το χώρο των Σλαβομακεδόνων και στην απόκρουση της διαλυτικής δουλιάς που έκαναν τα διασπαστικά - αποχωριστικά στοιχεία που προαναφέραμε. Πρέπει δε, να προσθέσουμε ότι προσπάθεια να αποσπάσουν τους Σλαβομακεδόνες από το ΔΣΕ έκαναν και οι Αγγλοαμερικάνοι με εκπομπές μέσα από την περιβόητη "Φωνή της Αμερικής", χρησιμοποιώντας τη φασιστική συμμορία του Βάντσε Μιχα`ϊλοφ. Να, τι καταγγέλθηκε στο 2ο Συνέδριο του ΝΟΦ που πραγματοποιήθηκε στο τρίτο δεκαήμερο του Μάρτη 1949: "Ταιριάζει να πούμε κάτι για τη βαρχοβίστικη συμμορία της ΒΜΡΟ του Βάνστε Μιχα`ϊλοφ. Η συμμοριακή αυτή προδοτική οργάνωση διατηρήθηκε και διατηρείται μ' έξοδα των εχθρών του μακεδονικού λαού, αλλά και όλων των άλλων λαών της Βαλκανικής και των λαών του κόσμου όλου ακόμα. Αφού πρόσφερε τις υπηρεσίες της στην πλουτοκρατική κλίκα που καταπίεζε το βουλγάρικο λαό, πέρασε ύστερα στην υπηρεσία των Χίτλερ - Μουσολίνι και τώρα βρίσκεται στην υπηρεσία του

αμερικανοαγγλικού ιμπεριαλισμού. Φωνάζουν λοιπόν οι άθλιοι αυτοί με τη "Φωνή της Αμερικής" τούτη τη φορά πως: Ο μακεδονικός λαός δεν μπορεί να είναι πραγματικά ελεύθερος παρά μόνο σε μια "αυτόνομη ή ανεξάρτητη ενωμένη Μακεδονία υπό την προστασία των Αμερικανών ή των Αγγλων" ("Ιδεολογικές βάσεις του ΝΟΦ", εισήγηση στο 2ο Συνέδριο του ΝΟΦ, σελ. 33-34). Η θέση της 5ης Ολομέλειας και οι κατοπινές συζητήσεις Η απόφαση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό απασχόλησε τα κομματικά σώματα του ΚΚΕ μετά τον εμφύλιο. Έντονη συζήτηση έγινε στην 7η Ολομέλεια του 1950, μπροστά στην 3η Συνδιάσκεψη, κατά τη διάρκεια των εργασιών της το ίδιο έτος και φυσικά σε κομματικά σώματα της μεταζαχαριαδικής περιόδου. Θα σταθούμε στις συζητήσεις που έγιναν στην πρώτη περίοδο, όταν ο Ζαχαριάδης ήταν ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στην 7η Ολομέλεια, που πραγματοποιήθηκε το Μάη του 1950, το θέμα έθεσε ο Μ. Παρτσαλίδης ο οποίος αν και παραδέχτηκε την ύπαρξη των αιτιών που οδήγησαν στη θέση της 5ης Ολομέλειας, χαρακτήρισε αυτή τη θέση "αποτυχημένη προσπάθεια αντιπερισπασμού στη διαλυτική δουλειά των τιτικών". Επίσης υπεραμύνθηκε της θέσης για ισοτιμία, εμφανίζοντάς την ως τη μόνη σωστή. Τέλος, ζήτησε να μην χρησιμοποιείται από το Κόμμα η λέξη "αυτονομία" για τους Σλαβομακεδόνες, γιατί μπορούσε να παρεξηγηθεί και υποστήριξε ότι "αυτή η λέξη στη μαρξιστική ορολογία έχει την έννοια της εκπαιδευτικής αυτονομίας" ("7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - Εισηγήσεις - Λόγοι - Αποφάσεις", μόνο για

οδηγούσαν το ΚΚΕ σε μια δεξιά οπορτουνιστική διολίσθηση πάνω στο θέμα. σελ. υπαγορεύεται. θεωρητικά. φυσικά. Ζαχαριάδης απάντησε στις απόψεις του Παρτσαλίδη και στον τελικό του λόγο στην 7η Ολομέλεια και στα εισηγητικά του κείμενα προς την 3η Συνδιάσκεψη. προωθείται η μια ή η άλλη πλευρά του εθνικού ζητήματος. Και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης σημαίνει ότι το έθνος έχει δικαίωμα όχι μόνο στην αυτονομία μα και στον αποχωρισμό. Τώρα ανάλογα με την κάθε φορά κατάσταση και τα συμφέροντα της πάλης του προλεταριάτου. απ' το συγκεκριμένο κάθε φορά συμφέρον της επανάστασης. Στα εισηγητικά του κείμενα προς τη Συνδιάσκεψη ο Ζαχαριάδης τόνισε: "Το βασικό για τον κομμουνιστή είναι: ν' αναγνωρίζει τα δικαιώματα του καταπιεζόμενου έθνους. υπογραμμίζοντας ανάμεσα στα άλλα ότι το εθνικό ζήτημα υποτάσσεται στις κάθε φορά ανάγκες της επανάστασης.παραγνωρίζοντας τη βασική θεωρητική θέση των μαρξιστικο .ανεξαρτήτως αν από άποψη τακτικής ήταν σωστές . 37-38). Οι θέσεις του Παρτσαλίδη . Και το βασικό δικαίωμα του έθνους είναι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης. . Ο Ν. ο Ζαχαριάδης είναι αυτός που έχει το δίκιο και όχι ο Παρτσαλίδης. της επανάστασης. η αναγνώριση της αρχής της αυτοδιάθεσης μέχρι και του αποχωρισμού. όμως δεν επιβάλλεται αυθαίρετα απ' τα πάνω. Οφείλουμε να πούμε πως. δεύτερο. μα γίνεται σε συνεννόηση με τις επαναστατικές οργανώσεις της καταπιεζόμενης εθνότητας".εσωκομματική χρήση. ότι η αλλαγή στο σύνθημα κάθε φορά: αποχωρισμός ή αυτονομία. γιατί το εθνικό σαν εφεδρεία της προλεταριακής ή της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης υποτάσσεται σ' αυτή.λενινιστικών κομμάτων για το ζήτημα της αυτοδιάθεσης των εθνών. Βασικό όμως και υποχρεωτικό είναι για τον κομμουνιστή και το προλεταριακό κόμμα: πρώτο.

Τις βάζει απόλυτα. που έχει κάνει ο Λένιν. ο Λένιν υπογράμμιζε: "Πρέπει να απαντάμε με: "ναι ή όχι" στο ζήτημα του αποχωρισμού κάθε έθνους. θεωρητικά μεταφυσική και στην πράξη οδηγεί στην υποταγή του προλεταριάτου στην πολιτική της αστικής τάξης. διεκδίκηση να αναγνωριστεί . Για το προλεταριάτο έχει σημασία και στις δύο περιπτώσεις να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της τάξης του. για το εθνικό ζήτημα. Για το προλεταριάτο οι διεκδικήσεις αυτές υποτάσσονται στα συμφέροντα της ταξικής πάλης. Η αστική τάξη βάζει πάντα στην πρώτη γραμμή τις εθνικές της διεκδικήσεις. Για την αστική τάξη έχει σημασία να δυσκολέψει αυτή την ανάπτυξη. Στα κριτικά του σημειώματα. Στην πραγματικότητα όμως είναι ανόητη. αν ο αποχωρισμός ενός δοσμένου έθνους. σαν να λέμε.Υπό το πρίσμα του μαρξισμού Στη μαρξιστική φιλολογία υπάρχει αρκετό υλικό γύρω από το εθνικό ζήτημα και αξίζει να σταθούμε σε ορισμένες από τις σχετικές επισημάνσεις. Αυτό μοιάζει σαν πολύ "πρακτική" διεκδίκηση. παραμερίζοντας τα καθήκοντα αυτής της ανάπτυξης μπροστά στα καθήκοντα του έθνους "της". Θεωρητικά δεν μπορείς να εγγυηθείς από πριν. Γι' αυτό. είτε η ισότιμη θέση του μ' ένα άλλο έθνος θα ολοκληρώσει την αστικοδημοκρατική επανάσταση. το προλεταριάτο περιορίζεται στην αρνητική.

τα πλεονεκτήματα της μεγάλης αγοράς και του μεγάλου κράτους και θα τραβήξουν για αποχωρισμό μονάχα όταν η εθνική καταπίεση και οι εθνικές προστριβές κάνουν τη συμβίωση ολότελα αβάσταχτη και εμποδίσουν και εμποδίζουν όλες τις οικονομικές σχέσεις" (στο ίδιο.. του δικαιώματος του αποχωρισμού δεν αποκλείει καθόλου τη ζύμωση των μαρξιστών αυτού ή εκείνου του καταπιεζόμενου έθνους ενάντια στον αποχωρισμό. χωρίς να δίνει εγγυήσεις σε κανένα έθνος. ξέρει θαυμάσια ότι από τη φλυαρία των πολιτικάντηδων ως την απόφαση των μαζών υπάρχει "τεράστια απόσταση". όποιος δηλαδή είναι υπέρ της λύσης των κρατικών ζητημάτων από τη μάζα του πληθυσμού. κάνεις την ίδια ακριβώς ανοησία και την ίδια ακριβώς υποκρισία σαν να κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας του διαζυγίου ότι ενθαρρύνουν τη διάλυση των οικογενειακών δεσμών. 59). δηλ. Ο χαρακτήρας του λάθους Απ' όσα έχουμε ήδη αναφέρει στα προηγούμενα σημειώματα. σελ. χωρίς να αναλαμβάνει υποχρεώσεις να δώσει τίποτα σε βάρος άλλου έθνους" (Βλέπε: "Λένιν: Κριτικά σημειώματα πάνω στο εθνικό ζήτημα . την εξής θέση γενικότερης σημασίας: "Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι η αναγνώριση από τους μαρξιστές όλης της Ρωσίας. Οι μάζες του πληθυσμού ξέρουν περίφημα από την καθημερινή πείρα τη σημασία των γεωγραφικών και οικονομικών δεσμών. 103). σελ. Όποιος στέκει στην άποψη της δημοκρατίας.Για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των εθνών".. αναφερόμενος στη Ρωσία. . όπως και η αναγνώριση του δικαιώματος διαζυγίου δεν αποκλείει στη μία ή στην άλλη περίπτωση τη ζύμωση ενάντια στο διαζύγιο" (στο ίδιο. σελ.το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. και πρώτα απ' όλα από τους μεγαλορώσους. 72-73). ότι ενθαρρύνουν τις χωριστικές τάσεις. Επίσης ο Λένιν πρόσθετε: "Όταν κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. της ελευθερίας του αποχωρισμού. Ακόμη ο Λένιν τόνιζε. εκδόσεις ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ 1976. σχετικά με το θέμα του Μακεδονικού.

για να συγκεντρωθεί στο Δημοκρατικό Στρατό το μέγιστο των δυνάμεων. δε θα υπήρχε λόγος οι Σλαβομακεδόνες να ζητούν τον αποχωρισμό.προκύπτει το συμπέρασμα ότι η θέση που πήρε το ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια. που σε μια τέτοια περίπτωση. που το . για το Μακεδονικό. Αναμφίβολα όχι. Μπορούμε. σε καμιά περίπτωση δε σήμαινε και ενθάρρυνση ή δέσμευσή του υπέρ αποσχιστικών τάσεων στο έδαφος της ελληνικής Μακεδονίας. υπερεκτιμώντας τις δυνατότητες του Δημοκρατικού Στρατού και υποτιμώντας τον αντίπαλο. Ίσα ίσα. Ο μαρξισμός λέει. προτάσσεται η μία ή η άλλη θέση πάνω στο συγκεκριμένο εθνικό ζήτημα.σκόπιμη. αυτό έπραξε. δίνοντας έτσι αντικειμενικά προσχήματα στην αντίπαλη προπαγάνδα και αφήνοντας ένα κάποιο έδαφος για παρανοήσεις και παρεξηγήσεις. που ήταν δυνατό και για να αντιμετωπιστεί η διαλυτική προπαγάνδα ορισμένων αποσχιστικών ομάδων των Σλαβομακεδόνων και των Σκοπίων. επίσης. Το γεγονός αυτό ήταν. Η 5η Ολομέλεια. εκτίμησε λαθεμένα ότι το 1949 ήταν χρόνος αποφασιστικής καμπής του πολέμου κι ότι ο ΔΣΕ μπορούσε να πάρει την πρωτοβουλία στις εσωτερικές εξελίξεις. βέβαια. να πούμε ότι η θέση της 5ης Ολομέλειας ήταν σωστή. Η κατηγορία επομένως από την αστική τάξη. Άλλωστε. ότι μ' αυτή του τη θέση αποδέχτηκε τον τεμαχισμό της εδαφικής επικράτειας της Ελλάδας ήταν και είναι . δεν υπήρχε που να δεσμεύει το ΚΚΕ στην παραχώρηση ελληνικού εδάφους και στη μείωση της ελληνικής επικράτειας στην περίπτωση που ο ΔΣΕ θα νικούσε. ταυτόχρονα με την αναγνώριση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης στους Σλαβομακεδόνες να αγωνίζεται ενάντια στις αποσχιστικές τάσεις και να τις αντιπαλεύει. σε βάρος του ΚΚΕ. Τίποτα. ότι το εθνικό ζήτημα υποτάσσεται στα συμφέροντα της επανάστασης. Λάθος. Κι ανάλογα με τα συμφέροντα της επανάστασης και τις διαθέσεις των μαζών. Τίποτα δεν υπήρχε σ' αυτή τη θέση που να εμποδίζει το ΚΚΕ. άλλαξε την προηγούμενη σωστή θέση του Κόμματος. Έτσι. συνεπώς. σε διαλεκτική ενότητα μεταξύ τους. ακόμη ως και σήμερα. άλλωστε. λάθος.

ευχαριστώντας τον για την παρέμβασή του. Ν. είχαν γίνει μπαλάκι του εθνικισμού και του σοβινισμού των αστικών τάξεων των Βαλκανίων. τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σλαβομακεδόνες.Θράκη στα πλαίσια μιας Βαλκανικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας.αναγνώρισε και ο ίδιος ο Ν. που μιλούσε για ανεξάρτητη Μακεδονία . Ζαχαριάδης. Με αφορμή μια παρέμβαση Ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία Σημείωμα με ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία. για τα 50χρονα του ΔΣΕ. σε γραπτή του παρέμβαση την 31/12/1996. μας έστειλε ο Χρήστος Λάμπρου και το δημοσιεύουμε. Πέρα από τις αρκετές και σημαντικές αλλαγές. αυτός δεν είναι σωστός. Βούλγαρους. Η θέση του '24 αναφερόταν σ' ένα ευρύ φάσμα εθνοτήτων . το 1957. ακόμη. στο όνομα της "εθνικής καθαρότητας" των εδαφών. Βλάχους και άλλους). αλλά ούτε καν στη δημιουργία μακεδονικού κράτους στο έδαφος της γεωγραφικής Μακεδονίας. που ζούσαν στο έδαφος της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας και που με τους βαλκανικούς πολέμους. τη συνεχή εθνικιστική βία και τις ανταλλαγές των πληθυσμών. Ζάγκαλης. Έχει υποστηριχτεί. μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Ο ισχυρισμός. "Αγαπητέ "Ρ" ο σ. Εβραίους. με στόχο να . η θέση του '49 αφορούσε τους Σλαβομακεδόνες και καμιά αναφορά δε γινόταν στη Θράκη. αναφέρεται στις πρώτες ένοπλες ομάδες (ή σε κάποιες από τις πρώτες). όμως.μειονοτήτων (Ελληνες. ότι η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό ήταν στην πραγματικότητα επαναφορά της θέσης του 3ου έκτακτου Συνεδρίου του Κόμματος (1924). που έχουν στο μεταξύ μεσολαβήσει. Τούρκους. οι οποίες εμφανίστηκαν το καλοκαίρι του 1946.

που σηματοδότησε την έναρξη του ένοπλου αγώνα. Όλοι οι πρωταγωνιστές (ή σχεδόν όλοι). Είναι σίγουρο. έστω και με καθυστέρηση 50 χρόνων. Ζάγκαλης. μαζί με πολλούς αγωνιστές. Υστερα από τη γνωστή απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ.οργανώσουν στην Ήπειρο το νέο αντάρτικο. για να οργανώσουν το νέο αντάρτικο. για την πατριωτική τους δράση από τις γραμμές του ΕΑΜ . Με συντροφικούς χαιρετισμούς Χρήστος Χ. ο Ν. το καλοκαίρι του 1946. να προσθέσουμε μερικά ακόμη στοιχεία. Στο μικρό. που προσθέσαμε. αλλά περιεκτικό κείμενό του περιγράφει τις αντίξοες συνθήκες εκείνης της περιόδου και τα πρόσωπα των πρωταγωνιστών της μεγάλης αρχής του νέου αγώνα. προκειμένου να αποκαλυφθούν και άλλες πτυχές των γεγονότων εκείνης της περιόδου. καθώς και πολλοί άλλοι (ανάμεσά τους και ο γράφων). από το Μπούλκες στο ΔΣΕ. Λάμπρου" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . που βρίσκονταν κυνηγημένοι στα βουνά. με εντολή του Κόμματος. κατέφυγαν το 1945 στην Αλβανία και από εκεί στη Γιουγκοσλαβία. Ν. ακολούθησαν τμηματικά και σε διαφορετικό χρόνο και οι άλλοι αγωνιστές (και ο γράφων). επέστρεψαν οι προαναφερόμενοι πρωταγωνιστές. Ας μας επιτρέψει. Έχουμε την αίσθηση. η οποία εν πολλοίς κατασυκοφαντήθηκε από εχθρούς και "φίλους". προσφέρουν πολύτιμη υπηρεσία στην αντικειμενική προσέγγιση της ιστορίας μιας εποποιίας. ότι τα λίγα αυτά στοιχεία. στο χωριό Μπούλκες. ότι οι γραπτές παρεμβάσεις των επιζώντων αγωνιστών της ένδοξης εποποιίας του ΔΣΕ. Δημοκρατία και Σοσιαλισμό. υπογραμμίζουν επιπροσθέτως το ρόλο της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. κυνηγημένοι από το κράτος των δοσιλόγων. που είχαν καταφύγει εκεί. ωστόσο. για την Εθνική Ανεξαρτησία.ΕΛΑΣ. Την ίδια διαδρομή. που αναφέρονται στο κείμενο του σ. Ζάγκαλη.

αλλά. Στην πραγματικότητα. ασφυκτικό. κατά το τέλος του. ο πονοκέφαλος είχε μετατραπεί σε εφιάλτη. χωρίς να υπερβάλουμε στο ελάχιστο. από τον οποίο η ηγεσία του ΚΚΕ δεν μπόρεσε να απαλλαγεί σ' όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου ενώ. Η ηγεσία του κινήματος αντιλαμβανόταν ότι ο Δημοκρατικός Στρατός είχε μπροστά του σκληρές πολεμικές αναμετρήσεις. στις οποίες δεν ήταν δυνατό να ανταποκριθεί. επρόκειτο για ένα διαρκή και βασανιστικό πονοκέφαλο. Αν συνυπολογιστούν δε τα καθήκοντα που έθετε το ΚΚΕ στο ΔΣΕ. να πάρει δηλαδή μέσα στο '49 την πρωτοβουλία στις εσωτερικές εξελίξεις.Ο ΔΣΕ το 1949 Οξύνεται το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών Το 1949. έστω και μερικώς. το Φλεβάρη του '49 το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ . θα μπορούσαμε να πούμε. γίνεται αντιληπτό το τεράστιο μέγεθος των διαστάσεων που είχε πάρει το πρόβλημα τις εξεύρεσης νέων δυνάμεων. όπως θα έπρεπε. Η αδημοσίευτη απόφαση του ΠΓ που ακολουθεί επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές. Συγκεκριμένα. αν αυτό το ζήτημα δεν έβρισκε. το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών για το ΔΣΕ ήταν. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. τη λύση του. όχι απλώς έντονο.

Κύπρο και Μέσ. ότι μπήκε μια βάση για . Αυστραλία. όπου εμφανίζονται. Αμερική. είναι του πρωτοτύπου.επιχείρησε μια αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης εφεδρειών. στη Δυτ. Το κείμενο της απόφασης. Αρτέμη για τη δουλειά στους ναυτεργάτες.δε δημοσιεύτηκε στον 6ο τόμο των Επίσημων Κειμένων. ότι η δουλειά μέσα στους ναυτεργάτες σαν αρχή μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. βάζοντας ως στόχο τη στρατολογία νέων μαχητών από το χώρο των Ελλήνων του εξωτερικού και τους ναυτεργάτες. Ευρώπη. είναι όπως παρουσιάζεται εδώ. Η απόφαση αυτή βρίσκεται στο αρχείο του ΚΚΕ και μας παραδόθηκε για δημοσίευση από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ. στο πρωτότυπο. το οποίο την εντόπισε καθυστερημένα και γι' αυτό . αφού συζήτησε πάνω στην έκθεση του σ. Ανατολή πρώτο διαπιστώνει ότι η δουλειά αυτή παρέχει πολλές δυνατότητες για τον αγώνα και ιδιαίτερα για την ενίσχυση του ΔΣΕ. Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Τα αποσιωπητικά.όπως και άλλες αποφάσεις .

Μέσα στο 1949 να στρατολογηθούν για το ΔΣΕ από τις πιο πάνω περιοχές 5. γ) Κύπρος 500. 4. Στο 1ο εξάμηνο του 1949.000. Λεωνίδα με βοηθό τον ταγματάρχη σ. Πάγκαλο.να αναπτυχθεί σοβαρή δουλειά σ' όλες τις πιο πάνω περιοχές και ότι σοβαρή καθυστέρηση και μη ανταπόκριση στις ανάγκες του κινήματος.. παρουσιάζει η δουλειά μας στο Παρίσι. ο αντιπρόσωπος του ΓΑ μαζί με τους βοηθούς του εξουσιοδοτούνται να ονομάζουν ΠΕ ανθυπολοχαγούς στα λιμάνια που παρουσιάζεται ανάγκη και να αναφέρουν τις ονομασίες στο ΓΑ. Με βάση την πιο πάνω διαπίστωση.Για να πραγματοποιηθεί η δουλειά αυτή.. τοποθετεί αντιπρόσωπο του ΓΑ του ΔΣΕ για όλες τις πιο πάνω περιοχές τον συνταγματάρχη ΠΕ σ.. η δουλειά θα γίνει απ' τους παρακάτω: α) Στην Αμερική απ' τους υπολοχαγούς ΠΕ Κυριαζίδη και Καλούδη. β) Μέση Ανατολή 1. Ειδικά για τους ναυτεργάτες. το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αποφασίζει: 1. Ιωάννου και Ζαρτίδη. β) στην Αίγυπτο και Μέση Ανατολή απ' τον λοχαγό ΠΕ σ. Αρτέμη και το λοχαγό ΠΕ σ.500..500. δ) Αμερική 500 και απ' τις άλλες περιοχές 1.Επειδή η διαφωτιστική μας δουλειά στους ναυτεργάτες και γενικά σ' όλες τις πιο πάνω περιοχές καθυστερεί ... πρέπει να φτάσουν στην Ελεύθ.000.. Στις άλλες περιοχές. Ελλάδα οι μισοί άνδρες απ' τις 5. δ) στην Αυστραλία απ' τον ανθυπολοχαγό ΠΕ.Σοβαρό καθήκον που πρέπει να λυθεί αμέσως απ' τον αντιπρόσωπο του ΓΑ και τους βοηθούς του είναι να αποκαταστήσουν μόνιμη και σίγουρη επαφή με την κατεχόμενη Ελλάδα για να βοηθήσουν έτσι αποτελεσματικά τον εκεί αγώνα. σ. 2. γ) στην Κύπρο απ' τους σ.. 3.000 Έλληνες με την παρακάτω κατανομή: α) ναυτεργάτες 1. Κανέλο που θα εξασφαλίσουν την όλη οργάνωση και λειτουργία της δουλειάς στους ναυτεργάτες και στην Ευρώπη.

Ολοι υποτάσσονται στις οδηγίες και διαταγές του. Για όλη τη στρατιωτική δουλειά στις πιο πάνω περιοχές.Την πολιτική διεύθυνση όλης της πιο πάνω δουλειάς την έχει κομματική επιτροπή που διορίζει το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ από τους συντρόφους Λεωνίδα . 22/2/49. Επιτροπή πραγματοποιεί τη δουλειά της σε άμεση και στενή επαφή με το ΠΓ. Η Κομμ. Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Ελεύθερης Ελλάδας πρέπει να εγκαινιάσει ταχτικές εκπομπές για τους ναυτεργάτες. το ΠΓ πρέπει να εξασφαλίσει τις πιο πάνω περιοχές με όλα τα έντυπα και τις εκδόσεις της Λεύτερης Ελλάδας και ο αντιπρόσωπος του ΓΑ με τους βοηθούς του να εξασφαλίσουν την ανατύπωση και την κυκλοφορία του υλικού αυτού. καθώς και την οικονομική διαχείριση. την Κύπρο και όλες τις πιο πάνω περιοχές. Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είναι βέβαιο ότι η εκπλήρωση των πιο πάνω καθηκόντων θα αποτελέσει αποφασιστική συμβολή για τη νίκη. στο πλευρό του ΔΣΕ . υπεύθυνος είναι ο αντιπρόσωπος του ΓΑ για τις πιο πάνω περιοχές. Η μεγάλη προσφορά των ναυτεργατών Γράφει ο Νίκος Καλούδης για την ηρωική δράση της ΟΕΝΟ και των ναυτεργατών. 5. Πρέπει να δημιουργηθεί πολυγραφική βάση στη Μασσαλία και την Αίγυπτο και να οργανωθεί η καλή λειτουργία αυτών που υπάρχουν στην Αγγλία και την Αμερική.Αρτέμη και Κανέλο.σοβαρά.

ανάμεσα σε στο ΔΣΕ. προβλήματα που ζητείται η παράδοση του Νίκου χρειαζόταν να Καλούδη στο μοναρχοφασιστικό λύσουμε. Είχαμε υπουργείο Εξωτερικών. μεγάλως θα ζημιώσει τον εθνικόν μας αγώνα "Τη δουλειά.. ευχαριστώντας τον σύντροφο για τη βοήθειά του και για ". το παραπλεύρως είχαμε αρχίσει. Και. Ημερομηνία αποστολής του."..Με αφορμή την αναφερόμενη παραπλεύρως απόφαση του ΠΓ ζητήσαμε από τον Νίκο Καλούδη. κάνει αποστολές... την άλλα. Η περαιτέρω παραμονή τούτου τα υλικά της εις Η. κίνησιν της ναυτιλίας. βέβαια. . για τη και θα τονώσει ηθικώς τα εις το στρατολόγηση εξωτερικόν δρώντα αντεθνικώς ναυτεργατών και αναρχοκομμουνιστικά στοιχεία. Το σημείωμα αυτό δημοσιεύουμε σήμερα. την αποστολή τους Αυτά υπογραμμίζει.. που παρουσιάζανε ναυτιλιακή κίνηση.. η 26η ξέραμε τα Αυγούστου 1949. για τα διαθέταμε μια περαιτέρω. τότε καθεστώς των Αθηνών. απόρρητο και πριν πάρουμε τη επείγον έγγραφο του υπουργείου συγκεκριμένη Εμπορικής Ναυτιλίας προς το απόφαση. για την αντίστοιχη δραστηριότητα του Κόμματος εκείνη την εποχή. να μας γράψει ένα σημείωμα. δημοσιευόμενο. Πολιτείας θα δημιουργήση εποχής που μας σοβαράς ανωμαλίας εις την διέθεσε. μικρή υποδομή στη Νέα Υόρκη και σ' άλλα λιμάνια.

Αυτά ήταν τα πλην. και τα θετικά. να βρίσκονται στην Ελεύθερη Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 1949. τα καράβια λειτουργούσαν επιτροπές του πληρώματος. όμως. Το καινούριο ήταν η απόφαση του ΠΓ του Κόμματος. Η συνεργασία τους με την ελληνική Ασφάλεια και το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας έγινε πιο στενή. με την απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. το κύμα των διώξεων από τις αμερικανικές αρχές είχε δυναμώσει. Το 1949. Υπήρχαν. μέσα στο 1949. γινόταν πολιτική και ιδεολογική δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση. Στα ελληνικά καράβια. με τα μέσα που διαθέταμε. . που τους χαρακτήριζε η πίστη. Λειτουργούσαν τμήματα της ΟΕΝΟ σε πολλά από τα λιμάνια όπου προσεγγίζανε ελληνικά καράβια κι ένα σημαντικό αριθμό "κινητών αντιπροσώπων". η αγωνιστικότητα και η διάθεση για προσφορά στο Κόμμα. Ανάλογες συνθήκες αντιμετωπίζαμε στα πιο πολλά λιμάνια των άλλων χωρών του "Ελεύθερου κόσμου". έπρεπε να στρατολογηθούν 1. με πολλές εκατοντάδες μέλη και μ' ένα μεγάλο κύκλο φίλων κι οπαδών του Κόμματος. που προσεγγίζανε λιμάνια των ΕΠΑ. που δεν ήταν λίγα: Μια Κομματική Οργάνωση. Σ' όλα. που καθόριζε το καθήκον της Κομματικής Οργάνωσης των ναυτεργατών και η απροκάλυπτη επίθεση των αμερικανικών κρατικών υπηρεσιών. Από το 1948 οι μεταναστευτικές και άλλες καταδιωκτικές αρχές σκλήρυναν τα μέτρα ενάντια στους ναυτεργάτες και τα ηγετικά στελέχη της ΟΕΝΟ. Τα στενά χρονικά περιθώρια πολλαπλασιάζανε τις δυσκολίες. σχεδόν. Σύμφωνα. Είχαμε μέλη του Κόμματος και επιρροές στους αξιωματικούς. Τα κρατητήρια στο "Νησί των Ξένων" συνέχεια "φιλοξενούσαν" δεκάδες ναυτεργάτες.500 ναυτεργάτες και οι μισοί απ' αυτούς.Πέρα απ' αυτά. είχε γίνει συνηθισμένο φαινόμενο η απαγόρευση να πατήσουν το πόδι τους στη στεριά και η προσπάθεια να τους απελάσουν στην Ελλάδα του 1949.

επίσης. μπορούσαμε σε μεγάλο βαθμό να ξεπερνούμε τις δυσκολίες και ν' ανταποκριθούμε στο καθήκον. με άφθαστη ψυχραιμία. Λαϊκός τύπος. λέει το αιτιολογικό της ονομασίας του ναυτεργάτη σε αξιωματικό του ΔΣΕ. βέβαια. δε θα προλάβαιναν να την αλλάζουν κάθε τόσο. όπως αλλάζουν οι Εμπειρίκοι και Κουλουκουντήδες σύμφωνα με τους δείχτες της διεθνούς ναυλαγοράς. όλοι στο μέτωπο. πριν την υποχώρηση. τους εφοπλιστές. πολεμούσε σαν λιοντάρι. κατασκεύασε και δεύτερο πολυβολείο. που μας έβαζε το Κόμμα. αν είχαν. στις σκληρές φονικές μάχες στο ύψωμα Χάρος.Στηριγμένοι σ' αυτές τις δυνάμεις. Δεν πέσαμε πολύ έξω. Τότες. .την ίδια πατρίδα με τ' αφεντικά τους. τη σημαία πάνω στ' άλμπουρα των καραβιών τους. θάρρος. μόνος του κατασκεύασε ένα πολυβολείο και με το αυτόματο απέκρουε τις λυσσασμένες επιθέσεις του εχθρού προκαλώντας το θαυμασμό και την εκτίμηση των συναγωνιστών του. Δε φτάσανε. Σε λίγους μήνες στρατολογήθηκαν και στάλθηκαν πολλές εκατοντάδες. τον πανικό και τον θάνατο στις γραμμές του. Έρχονται από την άκρη του κόσμου και δέστε τι κάμνουν για να την υπερασπίσουν: Ο παραπάνω μαχητής. Σε σχετικό σχόλιο του ραδιοφωνικού σταθμού "Ελεύθερη Ελλάδα" είχαν αναφερθεί τότε τα εξής: "Λένε πως οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα. ματώνοντας τον εχθρό. Οι ναυτεργάτες αυτοί έχουν πατρίδα.ειδικότερα οι ναυτεργάτες . Δεν ξέρω τι εννοούν με τη λέξη "πατρίδα". Εκτιμήθηκε. η προσφορά όσων ναυτεργατών έφθασαν και πολέμησαν. αγνός προλετάριος. γιατί μεσολάβησε η υποχώρηση του ΔΣΕ. ζήτησε και δεύτερο αυτόματο και πηγαίνοντας. μια στο ένα μια στο δεύτερο πολυβολείο. απ' την απέναντι μεριά του χαρακώματος ή μάλλον ξέρω πολύ καλά. Αλίμονο. Μόνος του. αποφασιστικότητα και περιφρόνηση στο θάνατο. σκορπώντας τη σύγχυση. προτάθηκε στη μάχη του Χάρου για το μεταλλείο ανδρείας. Έχουν μια πατρίδα και δεν την αλλάζουν με τίποτε στον κόσμο. όμως.

ανοιχτή σαν πληγή μέσα στην προλεταριακή του καρδιά. Οι αμερικανικές αρχές ετοιμάζονται να συλλάβουν τρεις Έλληνες ναυτεργάτες και να τους απελάσουν στο καθεστώς της Αθήνας.Γ. της κοινωνικής προκοπής και της δικαιοσύνης. σκίζοντας ολόκληρους ωκεανούς. Οι πληροφορίες φθάνουν στην παράνομη κομματική οργάνωση του ΚΚΕ . παρόντες στους κοινωνικούς αγώνες των ναυτεργατών και του λαού μας. Το σημείωμα είναι αφιερωμένο στους ηρωικούς αγώνες των ναυτεργατών και ιδιαίτερα σε όλους όσοι πότισαν με το αίμα τους το δέντρο της λευτεριάς. για να την υπερασπίσουν. αυτή την πατρίδα κρατάνε ορθή σαν φλόγα. Νίκος ΚΑΛΟΥΔΗΣ Υ. αλλά και σε όλους όσοι συνεχίζουν και μέχρι σήμερα να βαστάνε τις σύγχρονες Θερμοπύλες. με τα ίδια τους τα μπράτσα. στα τέλη Οκτώβρη του 1948. Κι όσοι μπορούνε τη φτάνουνε κι έρχονται. παράδειγμα και μάθημα"".Από τη Βόρεια Θάλασσα ως το Σουέζ και από το Άμστερνταμ ως το Μπουένος Αϊρες της Αργεντινής. Τρεις άνδρες στο κατάρτι! Η άγνωστη ιστορία μιας αφίσας Βρισκόμαστε στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ.

μεταφράζοντας όλα όσα είναι γραμμένα στην αγγλική γλώσσα. Μ' αυτό το κάλεσμα. Ο καπετάνιος τούς απειλούσε με απέλαση και κάλεσε τις μεταναστευτικές αρχές.. Για όλα τα υπόλοιπα. Εκεί "έπεσε" η πρόταση. που αφορούν την αληθινή αυτή πτυχή του ναυτεργατικού κινήματος. Γιατί. Στη διάρκεια της συζήτησης και καθώς ανταλλάσσονται διάφορες γνώμες. η αναρρίχηση και η παραμονή στο κατάρτι του πλοίου. να μιλήσει. αψηφώντας τον καπετάνιο.. τη βροχή και το κρύο. Γίνεται δεκτό και η συζήτηση γενικεύεται. Είχαν αρνηθεί να υπογράψουν ένα συμβόλαιο. . να αξιοποιηθεί. παρά τον άνεμο. Η πρόταση γίνεται δεκτή και αμέσως αρχίζουν να καταστρώνονται τα σχέδια προετοιμασίας του εγχειρήματος. στις δύο η ώρα το πρωί. την 1η Νοέμβρη και από τη στενή τους θέση. πάνω στην απελπισία τους. αφήνουμε την αφίσα εκείνης της εποχής. ως μορφή αντίστασης. με τη συμμετοχή και των υπολοίπων ναυτεργατών. Για 84 ώρες έμειναν οι τρεις πάνω στο κατάρτι. να ρωτήσουν και τους ναυτεργάτες. οι τρεις άνδρες. που βρίσκονται έξω από την αίθουσα της συνεδρίασης.και συγκαλείται αμέσως συνεδρίαση της κομματικής επιτροπής. για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της σοβαρής απειλής. τη λιμενική αστυνομία και τους ανώτερους υπαλλήλους Μετανάστευσης των ΗΠΑ. Αυτό έγινε στο φορτηγό πλοίο "Aristokratis". που δημοσιεύουμε δίπλα. πενήντα πόδια πάνω από το κατάστρωμα. Γιατί ήταν εκεί πάνω. στη Βαλτιμόρη. σκαρφάλωσαν στην κορυφή του καταρτιού. που μείωνε τους μισθούς του πληρώματος σε 27 σεντς την ώρα. ένας σύντροφος προτείνει. "Τρεις άνδρες πάνω στο κατάρτι! Τρεις άνδρες αναρριχήθηκαν στο κατάρτι του καραβιού τους.

ΣΤΕΙΛΤΕ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ. Την Παρασκευή της 4ης Νοέμβρη. σαν πολιτικούς κρατούμενους των ΗΠΑ. Αντιπρόσωποι στον ΟΗΕ υπεράσπισαν τους τρεις. έστειλαν τον καπετάνιο. Είκοσι πέντε ναυτεργάτες βρίσκονται τώρα στο Νησί Ελις. ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ 70 ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ. Ν.Διότι. . ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΤΑ ΕΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ. που απελαύνονταν στην Ελλάδα η Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία στην Αθήνα εκ των προτέρων. για να πει στους άνδρες ότι δε θα τους απελάσουν! Η επαγρύπνηση των 84 ωρών σταμάτησε! ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ! ΣΤΕΙΛΤΕ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ. πέστε τους να σκίσουν τη μαύρη λίστα του θανάτου. για να τρομοκρατήσουν τους Έλληνες εργάτες. Δέκα βρίσκονται στη φυλακή στον Καναδά. Οι αστυνομικοί σ' όλες τις χώρες του Σχεδίου Μάρσαλ συνεργάζονται στο κυνήγι αυτό. Το κυνήγι γίνεται σε όλο τον κόσμο. ΜΕ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΛΙΜΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. δηλαδή εργάτες μιας ξένης χώρας! Η ιστορία αυτή διέρρευσε. για το κάθε μέλος της "Ομοσπονδίας των Ενώσεων των Ελλήνων Ναυτικών". Οι κάτοικοι της Βαλτιμόρης έστειλαν δώρα. τους είχε καταδικάσει σε θάνατο. οι Μεταναστευτικές Αρχές των ΗΠΑ. ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ LAKE SUCCES. Η τεράστια αστυνομική δύναμη της κυβέρνησης των ΗΠΑ χρησιμοποιείται για να επιβάλουν τη μείωση των μισθών στις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρίες! Οι Μεταναστευτικές Αρχές των ΗΠΑ κρατάνε τη μαύρη λίστα των Ελλήνων εφοπλιστών. Οι συνδικαλιστές των ΗΠΑ έστειλαν μηνύματα υποστήριξης. να σταματήσουν την τρομοκρατία της απέλασης! ΓΡΑΨΤΕ.

ΥΟΡΚΗ ΚΑΙ ΣΕ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ. όχι μόνο από το .απέναντι στο ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και τον ΔΣΕ. N. προκαλούσε πάντοτε το ενδιαφέρον. Απαιτήστε αμνηστία για όλους τους πολιτικούς κρατούμενους στην Ελλάδα και έξω απ' αυτή. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της Γιουγκοσλαβίας Η ιστορική προσέγγιση του θέματος Σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του εμφυλίου πολέμου είναι η στάση που κράτησε η Γιουγκοσλαβία σ' όλη τη διάρκειά του . τόσο κατά τη διάρκεια του εμφυλίου όσο και μετά. Y. η στάση της Γιουγκοσλαβίας θεωρήθηκε καθοριστική. Για την έκβαση δε της σύγκρουσης. Απαιτήστε ειρήνη για την Ελλάδα.και ιδιαίτερα στις αποφασιστικές του στιγμές . Υόρκης 24 Stone st New York. Είναι άλλωστε ευρύτερα γνωστό ότι η αποτίμηση του ρόλου του γιουγκοσλάβικου παράγοντα στο ελληνικό ζήτημα. Εκδίδεται από την Ομοσπονδία Ελλήνων Ναυτεργατικών Ενώσεων Παράρτημα της Ν.".

σελ. δεν υστέρησαν σε παρόμοιες εκτιμήσεις. Αλλά και η άλλη πλευρά. οι νικητές του εμφυλίου. τον Οκτώβρη του '49. "Η ρήξις Τίτο Κομινφόρμ . λόγω του κλεισίματος των συνόρων (Δ. πιο επίμονο. χ. βασανιστικό. Η δημιουργία νέου μηχανισμού παροχής βοήθειας διά μέσου της Αλβανίας υπήρξεν ανεδαφική. εκτίμησε ότι "είναι αναμφισβήτητο γεγονός πως η τιτοϊκή προδοσία χειροτέρεψε το συσχετισμό δυνάμεων σε βάρος του ΔΣΕ". οφείλουμε να σημειώσουμε ότι μετά τον εμφύλιο. μακρύ. τόμος 7ος. θα ακολουθούσε άλλο δρόμο. Στην ομιλία του. στην 6η ολομέλεια . ανάμεσα στα άλλα. οι εκτιμήσεις του για το ρόλο της Γιουγκοσλαβίας στην έκβαση του αγώνα του ΔΣΕ. τότε το ΚΚΕ δε θα κατέληγε στην απόφαση να ξαναπάρει τα όπλα. γνώρισαν αρκετές διακυμάνσεις. συνετέλεσε αποφασιστικά στην ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. 657).που κυκλοφόρησε σε μπροσούρα με τίτλο "Καινούρια κατάσταση . Οι εκτιμήσεις του ΚΚΕ Επιστρέφοντας στο ΚΚΕ. σελ. Ζαχαριάδης πήγε ακόμη μακρύτερα σ' αυτές τις εκτιμήσεις. Παρόμοιες κρίσεις. με αυτή του Ζαφειρόπουλου. γιατί είναι ολοφάνερο πως δεν μπορούσε να . για πισώπλατο χτύπημα του Τίτο που. ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος . μαζί με άλλους παράγοντες.ο Ν. Το ΚΚΕ έκανε τότε λόγο. έχουν εκφραστεί αρκετές και μάλιστα. τη Γιουγκοσλαβία. λέγοντας χαρακτηριστικά: "Και πρέπει εδώ να το πούμε ανοιχτά.διέσπασε τον μηχανισμό της υποστηρίξεως και την ενότητα των συμμοριακών στελεχών.ΚΚΕ και τον ΔΣΕ αλλά και από την αντίπαλη πλευρά. από πρώτης γραμμής κυβερνητικά και κρατικά στελέχη της περιόδου του εμφυλίου και του μετεμφυλιακού καθεστώτος. 15).σημειώνει π. η ολομέλεια κατηγόρησε. Ζαφειρόπουλου: "Αντισυμμοριακός Αγών". για πέρασμα με τον ιμπεριαλισμό και για πισώπλατο χτύπημα στον ΔΣΕ (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Η 6η ολομέλεια της ΚΕ. ότι αν απ' το 1946 ήταν γνωστός ο άτιμος ρόλος του προβοκάτορα Τίτο. Ακόμη. Αι συνέπειαι του ρήγματος τούτου υπήρξαν καταστρεπτικαί διά τον συμμοριτισμόν.Καινούρια καθήκοντα" .

πρόδωσε το ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα. η ΚΕ απέδιδε στον Μπέρια την ευθύνη. θεωρώντας ότι αυτό το γεγονός επηρέασε αποφασιστικά τις σχέσεις του ΚΚΕ με το γιουγκοσλάβικο κόμμα. Ζαχαριάδη: "Συλλογή έργων" σελ. ότι "προσπάθησε με συκοφαντικές επινοήσεις για "πισώπλατο χτύπημα" να μεταθέσει τις ευθύνες για την ήττα του ένοπλου αγώνα 1946 . (Ν.49. εκεί που εκτιμιόταν ότι η Γιουγκοσλαβία. . τη στιγμή που ο μοναρχοφασισμός διέθετε την αμέριστη και ολόπλευρη αμερικανοαγγλική βοήθεια". για το σπάσιμο των σχέσεων του ΚΚΓ με το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό). Μετά την 6η ολομέλεια του 1956.45).466). σαν συνέπεια της ξεσκεπασμένης τώρα προβοκατόρικης δράσης Μπέρια. της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού".1949 στο αδελφό ΚΚ της Γιουγκοσλαβίας. σελ.προχωρήσει σε μια νέα ένοπλη αντιπαράθεση χωρίς να έχει εξασφαλισμένα τα νώτα. όσο και από διεθνή πλευρά" (Ντοκουμέντα του ΚΚΕ: Από την 6η Πλατιά ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ. 44 . Με απόφασή της τον Μάη του '56. Εκεί που υπήρχε πρόβλημα. οι κομματικές εκτιμήσεις για το ρόλο που έπαιξε η Γιουγκοσλαβία στην έκβαση του αγώνα του ΔΣΕ. Η θέση αυτή διορθώθηκε γρήγορα και στην 7η ολομέλεια του 1950 αντικαταστάθηκε από την εκτίμηση. Προφανώς.γάλα. πέρασαν από την άλλη μεριά. Μάρτης 1956 . για τη διακοπή των σχέσεων των δύο κομμάτων και ο πρώην ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ κατηγορείται. η ΚΕ του Κόμματος σημείωνε πως "η διακοπή των σχέσεων ανάμεσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας το 1948.Ως την 7η Πλατιά ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ. 465 . όλα έγιναν μέλι . πως "αν γνωρίζαμε από το 1946 το ρόλο του Τίτο δε θα ξεκινούσαμε όπως ξεκινήσαμε". στα 1948 . περιέπλεξε ακόμα πιο πολύ το ζήτημα τόσο από ελληνογιουγκοσλαβική. ζημίωσε την υπόθεση των λαών των δύο χωρών. Στη συνέχεια της απόφασης αποδίδονται ευθύνες στον Ζαχαριάδη. όπως και την υπόθεση του παγκόσμιου στρατοπέδου της ειρήνης.

Η δεύτερη. αντιθετικές μεταξύ τους. Στην πρώτη φάση η Γιουγκοσλαβία βοηθάει αποφασιστικά τον ένοπλο αγώνα του ελληνικού λαϊκοδημοκρατικού .. όσο και στην έκβαση που αυτός είχε. στραμμένα συγκρούεται με το πάνω στον τραυματία που διεθνές μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. διακρίνονται σε χοντρές γραμμές δύο φάσεις. το ζήτημα του ρόλου της Γιουγκοσλαβίας. Οι δύο φάσεις της γιουγκοσλάβικης πολιτικής Στο ρόλο..Απ' όσα αναφέραμε προκύπτει αβίαστα η ανάγκη να προσεγγίσουμε ψύχραιμα. Η πρώτη καλύπτει την περίοδο από την έναρξη του δεύτερου αντάρτικου μέχρι τη στιγμή. τόσο στο ξεδίπλωμα του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. που έπαιξε η Γιουγκοσλαβία στον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο. αφορά την περίοδο από τη στιγμή εκείνη και μετά και έως την ήττα του ΔΣΕ. αντικειμενικά και στο μέτρο του δυνατού ολοκληρωμένα. που το Γιουγκοσλαβικό ΚΚ Τα πρόσωπα όλων. κομμουνιστικό κίνημα και αποβάλλεται από το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό).

λόγω των δεινών του πολέμου . Μετά τη σύγκρουση του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας με το Γραφείο Πληροφοριών. ήταν αρκετά αδύνατες και τα προηγούμενα καθεστώτα τους. ήταν η πιο ισχυρή χώρα του λαϊκοδημοκρατικού σοσιαλιστικού στρατοπέδου. να λειτουργεί δηλαδή ως το κέντρο μεταφοράς της διεθνούς ενίσχυσης στο Δημοκρατικό Στρατό. ενάντια στο φασισμό.ρόλο. για να αναλάβει την προώθηση της ενίσχυσης των Ελλήνων ανταρτών και ήταν . Επίσης. Ταυτόχρονα.η λιγότερο ευάλωτη στις επιθέσεις του ιμπεριαλισμού. να μεσολαβεί . Ο ρόλος αυτός της Γιουγκοσλαβίας δεν ήταν τυχαίος και δεν της αποδόθηκε χωρίς σκέψη από το διεθνές κομμουνιστικό και προοδευτικό κίνημα. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είχαν συνεργαστεί με τον άξονα. εξ αντικειμένου δεν μπορούσε να παίξει τον παλιό της ρόλο.έβρισκαν καταφύγιο στη γιουγκοσλάβικη Μακεδονία. Εκ των πραγμάτων. λοιπόν. Συνόρευε με την Ελλάδα και στα χρόνια της κατοχής αναπτύχθηκε στο εσωτερικό της ένα από τα ισχυρότερα αντάρτικα κινήματα στην Ευρώπη. τον ηγέτη του κινήματος αυτού. μέσα από το οποίο περνούσε όλη η διεθνιστική βοήθεια που πήγαινε στον ΔΣΕ και ήταν ο βασικός ενδιάμεσος σταθμός επαφής του ΚΚΕ και του ΔΣΕ με το διεθνές προοδευτικό . Μετά την ΕΣΣΔ.ή φαινόταν πως ήταν . πως στα πλαίσια του διεθνούς κομμουνιστικού και προοδευτικού κινήματος και για την ενίσχυση του αγώνα.επαναστατικό κίνημα και. Θα μπορούσε να πει κανείς. Αντίθετα. που διεξήγαγε ο ελληνικός λαός και το ΚΚΕ.κινήματος. την ΕΣΣΔ. η Γιουγκοσλαβία συγκέντρωνε τις καλύτερες των προϋποθέσεων. Αποτελούσε το κέντρο. οι υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής. και την αποπομπή του πρώτου από τις τάξεις του δεύτερου. χωρίς να κατηγορηθεί ότι υπερβάλλει. αποτελούσε χώρο υποδοχής τραυματιών του Δημοκρατικού Στρατού. Ούτε μπορούσε. η Αλβανία και η Βουλγαρία. η Γιουγκοσλαβία είχε χρεωθεί με ειδικό αποφασιστικής σημασίας . αφού πολλοί σλαβομακεδόνες πρόσφυγες από την Ελλάδα . στη Γιουγκοσλαβία ήταν εγκατεστημένος και ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα". χώρο εκπαίδευσης των ανταρτών και χώρο άντλησης εφεδρειών του ΔΣΕ. η Γιουγκοσλαβία.

κομμουνιστικό κίνημα. αλλά σταθερά. Η αλλαγή του ρόλου της Γιουγκοσλαβίας ήταν πλέον επιβεβλημένη από τα πράγματα κι αυτό πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Στην πραγματικότητα. στους τομείς που προηγουμένως καλύπτονταν μέσω της Γιουγκοσλαβίας. Τι ήταν το Γραφείο Πληροφοριών Επειδή στο σημερινό μέρος του αφιερώματος χρησιμοποιούμε τον όρο "Γραφείο Πληροφοριών" (ήταν γνωστό επίσης και με δύο άλλες ονομασίες: Ινφορμπιρό ή . αν και στην 4η ολομέλεια της ΚΕ του πήρε απόφαση υπέρ του Ινφορμπιρό στη διαμάχη. έδινε στον ΔΣΕ. Ηταν. που η Γιουγκοσλαβία. Όλες αυτές οι αλλαγές. ενημέρωσε το γιουγκοσλαβικό κόμμα για τη θέση του και συμφώνησε μαζί του στην απρόσκοπτη συνέχιση της βοήθειας από μέρους της Γιουγκοσλαβίας στον αγώνα του ΔΣΕ. αν και εκεί πήγαν τα πράγματα. αλλά εσωκομματικά. όταν εξετάζεται ο ρόλος της στον αγώνα της περιόδου εκείνης. αυτή καθαυτή. που της είχε αποδοθεί στο παρελθόν. Σταθμίζοντας αυτές τις εξελίξεις το ΚΚΕ. του ελληνικού λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. δεν ανακοίνωσε δημόσια αυτή του την απόφαση. που αυτό είχε με το ΚΚΓ. το ΚΚΓ ακολούθησε εντελώς διαφορετική πολιτική. επίσης. ούτε και το ελληνικό κίνημα μπορούσε μέσω της Γιουγκοσλαβίας να κρατάει τις διεθνείς επαφές του. όλο και περισσότερα εμπόδια στον Δημοκρατικό Στρατό. ότι αυτή η χώρα δε θα έπαιζε . επιβεβλημένο το ΚΚΕ και ο ΔΣΕ να αναμορφώσουν και να αναδιατάξουν πλήρως τη μέχρι τότε δουλιά τους. παρεμβάλλοντας αργά.γιατί δεν μπορούσε πλέον να παίξει το διεθνή ρόλο. δε σήμαιναν φυσικά και υποχρεωτικό αντικειμενικά αδυνάτισμα της βοήθειας. στην ΕΣΣΔ και στις Λαϊκές Δημοκρατίες για λογαριασμό του ΚΚΕ και του ΔΣΕ.στο διεθνές προοδευτικό . Σήμαιναν πολύ απλά. σε συνάρτηση με τις ανάγκες του ένοπλου αγώνα που διεξήγαγε. όμως.

που πιστεύουν στο σοσιαλισμό. θεωρήσαμε σκόπιμο να δώσουμε ορισμένες πληροφορίες γι' αυτό.τουλάχιστον . ΚΚ Ιταλίας και ΚΚ Γαλλίας. στη θέση του ΚΚΓ και χωρίς ποτέ να επιχειρηθεί ευρύτερη διεύρυνση και με άλλα κομμουνιστικά κόμματα. σ' όλη τη διάρκεια του βίου του. υπογραμμιζόταν: "Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ. το οποίο στο 7ο Συνέδριό του εξέδωσε και σχετικό ψήφισμα ("Για τη διεθνή πολιτική ενότητα της εργατικής τάξης"). Εργατικό Κόμμα Ρουμανίας. μετά τη διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς (1943). ΚΚ Γιουγκοσλαβίας.για συντονισμό της δράσης των κομμουνιστικών κομμάτων. . από 9 κομμουνιστικά και εργατικά κόμματα. ΚΚ Τσεχοσλοβακίας. Συγκεκριμένα το Γραφείο Πληροφοριών αποτελούνταν από τα εξής κόμματα: ΚΚ Σοβιετικής Ένωσης. ανεξάρτητα από αποχρώσεις. Δημοσιογραφικό όργανο του Γραφείου Πληροφοριών. Έτσι τα κόμματα που το αποτελούσαν έμειναν 8. Ενιαίο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας. μεταξύ άλλων. εκφράζει την ευχή να ενσωματωθούν το γρηγορότερο όλα τα εργατικά κόμματα του κόσμου.ονομασία που κυριάρχησε κυρίως στη Δύση) ιδρύθηκε στην Πολωνία το Σεπτέμβρη του 1947. ήταν η εφημερίδα "Για Σταθερή Ειρήνη. Η σύνθεση του Ινφορμπιρό άλλαξε με την αποπομπή του Γιουγκοσλαβικού ΚΚ από τις τάξεις του. μεταξύ των οποίων και το ΚΚΕ.αμέσως μετά τον πόλεμο και το είχαν επισημάνει πολλά κομμουνιστικά κόμματα. Το ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ (Γραφείο Πληροφοριών) ή ΚΟΜΙΝΦΟΡΜ (Κομμουνιστικό Γραφείο Πληροφοριών . στις 28 Ιούνη του '48. Η ίδρυση του Γραφείου Πληροφοριών ήταν η πρώτη προσπάθεια . χωρίς ποτέ να συμπληρωθεί το κενό με την προσχώρηση άλλου κόμματος. Για τη Λαϊκή Δημοκρατία". όπου. πιστό στην υπόθεση της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Έδρα του Γραφείου Πληροφοριών αρχικά είχε οριστεί το Βελιγράδι. Κόμμα Εργαζομένων Ουγγαρίας.περιορισμένης έκτασης . Το κενό αυτού του συντονισμού είχε φανεί .Κομινφόρμ). ΚΚ Βουλγαρίας.

είναι επιζήμια και στην πραγματικότητα αφύσικη. που η συνεχιζόμενη έλλειψη σύνδεσης μπορεί να οδηγήσει σε αδυνάτισμα της αμοιβαίας κατανόησης. Εκδοτικό Ελεύθερης Ελλάδας. ταυτόχρονα όμως έχει και καθήκοντα και συμφέροντα κοινά για τα κόμματα διαφόρων χωρών. που δημοσιεύτηκε στο δημοσιογραφικό του όργανο στις 17/4/1956 (αναδημοσιεύτηκε στα ελληνικά στο περιοδικό του ΚΚΕ "Νέος Κόσμος". σ' αυτή τη διάσκεψη ο Ζντάνοφ τόνισε. τονίζεται η προσφορά του ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ. παραδέχτηκαν ότι το Γραφείο Πληροφοριών που ιδρύθηκε απ' αυτές το 1947 . σελ. μεταξύ άλλων: "Ορισμένοι σύντροφοι πήραν το ζήτημα με τέτοιο τρόπο σαν η διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς να σημαίνει και διακοπή κάθε σύνδεσης. σελ. αφού αντάλλαξαν γνώμες πάνω στα ζητήματα της δράσης του.σε μια νέα ενιαία διεθνή πολιτική οργάνωση της εργατικής τάξης" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". που καλλιεργήθηκαν μέσα στα κομμουνιστικά κόμματα μετά τη διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς (ΚΔ). Η ανάγκη διεθνούς συντονισμού της δράσης των ΚΚ υπογραμμίστηκε στην ιδρυτική διάσκεψη του Ινφορμπιρό στην Πολωνία και επισημάνθηκαν μάλιστα ορισμένα άκρως ανησυχητικά φαινόμενα. σελ.. και με τον καιρό σε σοβαρά λάθη" ("Η σύσκεψη των 9 Κομμουνιστικών Κομμάτων στην Πολωνία". Στην εισήγησή του. Το Κομμουνιστικό Κίνημα αναπτύσσεται στα εθνικά πλαίσια. 17-18). Το Γραφείο Πληροφοριών αυτοδιαλύθηκε τον Απρίλη του 1956. Στη σχετική ανακοίνωση. Νοέμβρης 1947. 113). τόμος 6ος.. Η πείρα έδειξε ακόμα ότι τέτοια έλλειψη σύνδεσης ανάμεσα στα αδελφά Κομμουνιστικά Κόμματα δεν είναι σωστή. περίπου ένα μήνα μετά το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ. τεύχος 4-5/1956. γίνεται επίκληση αλλαγής των συνθηκών σε σχέση με την εποχή της ίδρυσής του και υπογραμμίζεται: "Οι Κεντρικές Επιτροπές των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων που ανήκουν στο Γραφείο Πληροφοριών. κάθε επαφής ανάμεσα στα αδελφά Κομμουνιστικά Κόμματα. 33). Αυτή η ανάγκη για σύσκεψη και εθελοντικό συντονισμό της δράσης των χωριστών Κομμουνιστικών Κομμάτων ωρίμασε ιδιαίτερα σήμερα.

'49 Η βήμα . αυτή η ιστορία των επαφών έχει ως εξής: Ένα άτομο. όπως προκύπτει από τα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. ενόψει του βάρους που πρόσθεταν οι Έλληνες πρόσφυγες στη γιουγκοσλαβική . εμφανιζόμενος με πειστήρια ως φίλος του Τζίλας .και έχοντας έγκυρη κυβερνητική εξουσιοδότηση της χώρας του βολιδοσκόπησε την αμερικάνικη πρεσβεία.εξάντλησε τις λειτουργίες του και γι' αυτό αποφάσισαν ομόφωνα να σταματήσει η δράση του Γραφείου Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων και η έκδοση του οργάνου του. ξεκαθάρισε στους Αμερικάνους συνομιλητές του "πως η Γιουγκοσλαβία αδημονούσε εξαιρετικά για το ταχύτερο ξεκαθάρισμα της ελληνικής κατάστασης. Δύο μέρες μετά.βήμα στροφή προς τη Δύση Οι συνέπειες της στροφής αυτής στη στάση της Γιουγκοσλαβίας. για το αν υπήρχε η δυνατότητα να πάρει η Γιουγκοσλαβία κάποια βοήθεια από το σχέδιο Μάρσαλ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ 1948 . της εφημερίδας "Για σταθερή ειρήνη. οι Γιουγκοσλάβοι άρχισαν τις ανεπίσημες επαφές με τους Αμερικάνους διπλωμάτες στο Βελιγράδι. ονόματι Dragnic. Οι Αμερικανοί ενημέρωσαν γι' αυτό τους Βρετανούς και. Ακόμη. απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ Η αποπομπή της Γιουγκοσλαβίας από το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό) έγινε επίσημα στις 28 Ιουνίου του 1948. για τη λαϊκή δημοκρατία"".

. να μην βιάζονται για γρήγορα και τρανταχτά αποτελέσματα. Τέλος. προσθέτοντας πως ένιωθε σίγουρος για το ότι η Σοβιετική Ένωση δεν ενδιαφερόταν τώρα ιδιαίτερα. 304 και 332). Με αυτές τις εκτιμήσεις των Αμερικάνων συμφωνούσε και ο Βρετανός . "για να προκαλέσει αισθήματα αηδίας και αποστροφής μέσα σε ολόκληρο το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα και ανάμεσα στους ίδιους τους οπαδούς του Τίτο" (στο ίδιο. Ήθελαν να είναι σίγουροι πως κάθε βήμα του Τίτο προς τη Δύση θα ήταν χωρίς επιστροφή.1949". δεν ήθελαν σε καμιά περίπτωση να δώσουν αφορμές. φοβούνταν τις εξελίξεις που μπορούσε να επιφέρει στο εσωτερικό της Γιουγκοσλαβίας ένα γρήγορο και ανοιχτό σφιχταγκάλιασμα με τον Τίτο. ώστε το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα και το Ινφορμπιρό να φανούν δικαιωμένοι. Οι Δυτικοί συνέχισαν να ενθαρρύνουν τη Γιουγκοσλαβία στην πορεία της προς τη Δύση. αλλά σίγουρα. για την Ελλάδα. ώστε τα βήματα που θα γίνονταν να είναι σίγουρα και σταθερά. Ο George Kennan είχε εκφράσει ωμά και κατηγορηματικά την άποψη πως οι Δυτικοί δεν ήταν διατεθειμένοι να καταστρέψουν την προοπτική μιας σοβαρής ρωγμής στο κομμουνιστικό στρατόπεδο. σελ. τα πράγματα ήταν ακόμη πρώιμα για ανοιχτή ανάπτυξη θερμών σχέσεων μεταξύ των Γιουγκοσλάβων και των Δυτικών. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. σελ. αλλά είχαν κάθε λόγο. 332).. για τη στάση τους απέναντι στο ΚΚΓ.οικονομία. Κατ' αρχήν. Φοβούνταν τις αντιδράσεις. και επιμένοντας στο ότι η Γιουγκοσλαβία δε θα έδινε καμιά βοήθεια στους Έλληνες αντάρτες" (Elisabeth Barker: "Η γιουγκοσλαβική πολιτική προς την Ελλάδα στα 1947 . που θα μπορούσε να την εκμεταλλευτεί η ΕΣΣΔ. Βλέπε: "Μελέτες για τον Εμφύλιο Πόλεμο 1945 . Pirjevec: "Η ρήξη Τίτο Στάλιν και το τέλος του Εμφυλίου στην Ελλάδα". Αργά. Επιθυμούσαν συνεπώς την ισχυροποίηση του Τίτο και το ξεκαθάρισμα οποιασδήποτε εσωτερικής αντιπολίτευσης. με μια εσπευσμένη και υπερβολικά φιλική πολιτική.1949" και J. που θα προκαλούσε μέσα στο ΚΚΓ και στον γιουγκοσλάβικο λαό η αποκάλυψη της προδοσίας. Τότε.

Γι' αυτό. πέραν των άλλων. Η στροφή επιταχύνεται Οι Αγγλοαμερικάνοι άρχισαν να σιγουρεύονται πως το καθεστώς του Τίτο σταθεροποιείται στη Γιουγκοσλαβία και πως δεν υπήρχαν περιθώρια επιστροφής του ΚΚΓ στο κομμουνιστικό στρατόπεδο. σελ. κορυφαίος αξιωματούχος του Φόρεϊν Οφις έγραφε πως δε φαινόταν δυνατή καμιά συμφιλίωση ανάμεσα στον Στάλιν και τον Τίτο και πρόσθετε: "Καθώς πρέπει να είναι προς . στην οποία ο λαός του θα μπορούσε να κατηγορηθεί ότι συμπράττει με τις δυτικές δυνάμεις" (στο ίδιο.αν και με μειωμένους αισθητά ρυθμούς . και συγκεκριμένα τον Οκτώβρη του 1948. θα δημιουργούσαμε μια κατάσταση. Εκείνη την περίοδο. Αλλά και ο ίδιος ο Τίτο δεν επιθυμούσε τα αποκαλυπτήρια της στροφής του προς τη Δύση. 302 .υπουργός Εξωτερικών Μπέβιν. γύρω στο φθινόπωρο του 1948.να βοηθάει τον ΔΣΕ. ο οποίος έλεγε στον πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Λονδίνο: "Αν βγαίναμε να υποστηρίξουμε το στρατάρχη Τίτο τώρα. συνέχιζε .303).

όφελός μας, όταν βλέπουμε μια συνέχιση της τεταμένης κατάστασης πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα, δε θα πρέπει να αποκλείσουμε την ευκταία επιθυμία ενίσχυσης της γιουγκοσλάβικης διοίκησης, στο βαθμό που θα της επιτρέπει μετά βίας να συνεχίσει να υπάρχει, αλλά κάθε πολιτική συναλλαγή θα ήταν επικίνδυνη". Συμπλήρωνε, επίσης, ότι "οι πρόσφατες επιχειρήσεις εναντίον του Μάρκου δεν είχαν αποφασιστικό αποτέλεσμα, κατά μεγάλο μέρος λόγω της αλβανικής βοήθειας. Οι εκθέσεις της Ειδικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Βαλκάνια επιβεβαιώνουν ότι η βοήθεια προς τους αντάρτες του Μάρκου συνεχίζεται από την Αλβανία, τη Βουλγαρία και, σε μικρότερο βαθμό, από τη Γιουγκοσλαβία" (στο ίδιο, σελ. 305). Έτσι, κατά τη φθινοπωρινή Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ της εποχής εκείνης, τα πράγματα πήραν μια νέα τροπή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας, Ales Bebler, δήλωνε στους Βρετανούς και συγκεκριμένα στον υφυπουργό Εξωτερικών, Μακ Νιλ, πως η Γιουγκοσλαβία χρειαζόταν επειγόντως τη δυτική βοήθεια για να επιβιώσει. Η απάντηση του Μπέβιν, για το τι έπρεπε να γίνει σε σχέση με τη γιουγκοσλάβικη έκκληση, ήταν σαφής και επιγραμματική: "Κρατήστε τους στην επιφάνεια". Έτσι, ως αποτέλεσμα αυτής της εντολής Μπέβιν, υπογράφηκε εμπορική συμφωνία Βρετανίας Γιουγκοσλαβίας με διάρκεια ενός μόνο έτους. Στην ίδια Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο πρόεδρός της dr Evatt προσπάθησε να προωθήσει μια προσέγγιση Ελλάδας - Γιουγκοσλαβίας. Η τελευταία, όμως, δεν ήταν ακόμη έτοιμη για κάτι τέτοιο. Αν και είχε αρχίσει να περιορίζει τη βοήθεια προς τον Δημοκρατικό Στρατό, δεν μπορούσε και να τη διακόψει οριστικά. Επίσης, μια συμφωνία με το καθεστώς των Αθηνών, που η ίδια αποκαλούσε μοναρχοφασιστικό, ήταν αρκετή για να αποκαλύψει τη στροφή που είχε γίνει προς τη Δύση, τη συνδιαλλαγή με τον ιμπεριαλισμό και να δημιουργήσει έντονα εσωτερικά προβλήματα, ιδιαίτερα στο χώρο της ΛΔ της Μακεδονίας, όπου δεν ήταν λίγοι οι Σλαβομακεδόνες πρόσφυγες από την Ελλάδα, καθώς κι

αυτοί που είχαν δικούς τους ανθρώπους - φίλους, συγγενείς, γνωστούς - που πολεμούσαν στον ΔΣΕ. Εξηγώντας, στον Βρετανό πρεσβευτή στο Βελιγράδι, την απροθυμία της χώρας του, για προσέγγιση με την Ελλάδα, ο Bebler επικαλούνταν εμπόδια προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά εξέφραζε τη θέση πως, αν ήταν δυνατό να επιτευχθεί ένας διακανονισμός με την Ελλάδα, αυτό θα ήταν εξαιρετικά επωφελές για τη Γιουγκοσλαβία. Πρόσθετε δε - σύμφωνα πάντα με τις βρετανικές επίσημες πηγές - πως η κυβέρνησή του "έχει απαυδήσει και έχει κουραστεί να ενισχύει ένα συρφετό από Έλληνες πρόσφυγες, για τους οποίους το μόνο που αδημονούσαν οι Γιουγκοσλάβοι ήταν να απαλλαγούν απ' αυτούς" (στο ίδιο, σελ. 307). Και ο Βρετανός πρεσβευτής τηλεγραφούσε στο Φόρεϊν Οφις στα τέλη Ιανουαρίου του 1949: "Αν ο Τίτο έμελλε να κάνει βήματα για να πετύχει μια ανεξάρτητη συμφωνία με την Ελλάδα, αυτό θα τον εξέθετε, όχι μόνο σ' ένα ξέσπασμα από τις χειρότερες ύβρεις, και ίσως και σε χειρότερα, από μέρους των δυνάμεων της Κομινφόρμ, αλλά στις παρούσες συνθήκες και σε πολλές επικρίσεις από μη ευκαταφρόνητο τμήμα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γιουγκοσλαβίας" (στο ίδιο, σελ. 308). Στις 17 Φλεβάρη του 1949, οι Αμερικανοί έκαναν ένα ακόμη βήμα για την οικονομική ενίσχυση της Γιουγκοσλαβίας και για την ακόμη ισχυρότερη πρόσδεσή της με τη Δύση. Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και ο πρόεδρος Τρούμαν υιοθέτησαν πρόταση για χαλάρωση των αμερικανικών ελέγχων στην απαγόρευση των εξαγωγών προς τη Γιουγκοσλαβία, ώστε να δοθεί επιτάχυνση "στις δυνάμεις οικονομικής, πολιτικής και ιδεολογικής έλξης, που ωθούν αναπόδραστα τον Τίτο προς τη Δύση σε τόσο βαθμό, ώστε να είναι δυνατό να πειστεί ο Τίτο να σταματήσει τη βοήθειά του προς τους Έλληνες αντάρτες". Προς την ολοκλήρωση της στροφής Η σταδιακή, βήμα - βήμα προσέγγιση της Γιουγκοσλαβίας με τους Αγγλοαμερικάνους και η πρόσδεσή της όλο και

περισσότερο σ' αυτούς, άρχισε κάποια στιγμή, να αποδίδει καρπούς και στο ζήτημα της προσέγγισης Αθήνας Βελιγραδίου. Στις 18 Μάρτη του 1949, ο Πιπινέλης πληροφορούσε τον Βρετανό πρεσβευτή στην Ελλάδα ότι η γιουγκοσλάβικη κυβέρνηση, τηρώντας άκρα μυστικότητα, πρότεινε στην κυβέρνηση των Αθηνών, τη συνάντηση ενός Έλληνα και ενός Γιουγκοσλάβου εκπροσώπου, κατά προτίμηση στο Βελιγράδι, για να συζητηθεί το θέμα της συνεννόησης των δύο χωρών. Η γιουγκοσλάβικη αυτή πρωτοβουλία δεν έμελλε να έχει τύχη, γιατί διέρρευσε στον Τύπο με ελληνική ευθύνη. Συγκεκριμένα στις 31 Μαρτίου η λονδρέζικη εφημερίδα "Daily Mail" δημοσίευσε μια συνέντευξη του αντιπροέδρου της ελληνικής κυβέρνησης και υπουργού Εξωτερικών Ντ. Τσαλδάρη, ο οποίος δήλωνε ότι ενδέχεται μέσα σ' ένα χρόνο η Ελλάδα να είναι σύμμαχος του Τίτο. Κατά πάσα πιθανότητα, η διαρροή αυτή δεν έγινε από λάθος του Τσαλδάρη. Προφανώς έγινε σκόπιμα, για να σφυγμομετρηθούν οι αντιδράσεις ή να εκβιαστεί η παραπέρα εξέλιξη της υπόθεσης και για να υπάρχει η δυνατότητα σε ευθετότερο χρόνο να κυλήσει περισσότερο ανεμπόδιστα η ελληνογιουγκοσλαβική προσέγγιση. Έτσι, στις 4 Απριλίου, ο Τσαλδάρης με μια υποτονική - και καθόλου πειστική δήλωση διέψευσε όσα ο ίδιος είχε αφήσει να διαρρεύσουν. Το ίδιο έκαναν και οι Γιουγκοσλάβοι, τέσσερις μέρες αργότερα. Μάλιστα, οι τελευταίοι δεν προέβησαν σε επίσημη κυβερνητική διάψευση. Τη διάψευση έκανε ο διπλωματικός συντάκτης του πρακτορείου ειδήσεων Τανγιούγκ. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι Γιουγκοσλάβοι ξεπέρασαν κάθε όριο υποκρισίας γύρω από το θέμα αυτό, αφού σε επίσημες επαφές που είχαν με το ΚΚΕ κατηγόρησαν το τελευταίο ότι αναπαραγάγει τις μυθοπλασίες και τις συκοφαντίες του Τσαλδάρη κατά της Γιουγκοσλαβίας, πριν οι ίδιοι έστω και μ' αυτόν τον ανεπίσημο τρόπο διαψεύσουν τα περί επαφών τους με την Αθήνα. Κι όλα αυτά, γιατί ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" μετέδωσε και σχολίασε όσα ο Τσαλδάρης είπε στην αγγλική εφημερίδα.

... και η ολοκλήρωσή της Στις αρχές Μάη του 1949, το Βελιγράδι επισκέφθηκε ο Fitzrori Maclean, επικεφαλής της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στη Γιουγκοσλαβία στα χρόνια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου και προσωπικός φίλος του Τίτο. Ο Βρετανός αξιωματούχος είχε ως αποστολή να πάρει από τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη εγγυήσεις, για μια αποφασιστική στροφή της Γιουγκοσλαβίας πάνω στο ελληνικό ζήτημα, με αντάλλαγμα την παροχή οικονομικών πλεονεκτημάτων από τη δύση. Στις 5 Μάη ο Maclean συναντήθηκε με τον Τίτο, γευμάτισαν, και του εξέθεσε τα καθέκαστα. Ο Τίτο δεν αρνήθηκε ότι η χώρα του βοήθησε το ΔΣΕ στο παρελθόν, τονίζοντας όμως ότι η κατάσταση πλέον είχε αλλάξει. Επισήμανε στο Βρετανό συνομιλητή του, ότι δεν μπορούσε να αρνηθεί τη χορήγηση ασύλου στους πρόσφυγες από την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι δεν τους επιτρεπόταν πια (δηλαδή στους πρόσφυγες) να επιστρέψουν πίσω στο ΔΣΕ. Επίσης, ανέλαβε τη δέσμευση, πως και στο μέλλον δε θα επιτρεπόταν στους πρόσφυγες να γυρίσουν πίσω, ούτε και θα δινόταν άλλη βοήθεια στους αντάρτες. Τέλος, ο Τίτο ζήτησε από τον συνομιλητή του να μη γίνει γνωστή, για κανένα λόγο, αυτή του η δέσμευση, γιατί αυτό θα τον έφερνε σε πολύ δύσκολη θέση. Ο Maclean υποσχέθηκε εχεμύθεια (στο ίδιο, σελ. 313 - 314 και 336 - 337). Οι Βρετανοί γνωστοποίησαν τις δεσμεύσεις του Τίτο μόνο στους Αμερικάνους, ούτως ώστε να υπάρξει συντονισμός στην παροχή πιστώσεων προς τη Γιουγκοσλαβία, αλλά και στους πολεμικούς σχεδιασμούς τους στην Ελλάδα. Οι Γιουγκοσλάβοι τήρησαν τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Βελιγράδι έγραφε, στις 26/5/49, στην αναφορά του προς την Ουάσιγκτον, ότι η γιουγκοσλαβική βοήθεια προς τους αντάρτες στερεύει, "ακόμη και η ηθική, ανθρωπιστική". Για την αποφασιστική αυτή της στροφή, η Γιουγκοσλαβία ενημέρωσε και την Αθήνα. Στα τέλη Μάη, ο Πιπινέλης γνωστοποιούσε στην αμερικανική πρεσβεία, πως κάποιος Γιουγκοσλάβος, ονόματι Μαρτίνοβιτς, ο οποίος κρατούσε τις μυστικές επαφές

Αθηνών - Βελιγραδίου, ενημέρωσε Έλληνα αξιωματικό της ΚΥΠ, πως σύντομα η ελληνική κυβέρνηση θα άκουγε καλά νέα. Τα νέα αυτά δεν άργησαν να έρθουν. Στις 11 Ιουλίου 1949, ο Τίτο, μιλώντας στην πόλη Πόλα της Ιστρίας, ανακοίνωσε το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων. Βρήκε μάλιστα γι' αυτό μια πολύ υποκριτική δικαιολογία. Αξιοποιώντας τις καταγγελίες του ΔΣΕ, ότι στις 5 Ιουλίου 1949 κυβερνητικά στρατεύματα πέρασαν από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησαν πισώπλατα τους αντάρτες στο Καϊμακτσαλάν, εμφάνισε το κλείσιμο των συνόρων ούτε λίγο - ούτε πολύ ως αναγκαία ενέργεια για να προστατευτεί η Γιουγκοσλαβία από συκοφαντίες. Ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι την ιστορία του πισώπλατου χτυπήματος "δεν την είχαν σκαρφιστεί οι Έλληνες σύντροφοι, αλλά τη μηχανεύτηκαν κάπου αλλού", υπονοώντας προφανώς την Κομινφόρμ και την ΕΣΣΔ. Αναμφίβολα επρόκειτο για μακιαβελισμό χωρίς προηγούμενο.

Μια αναγκαία διευκρίνιση Σε αρκετούς αναγνώστες μας, που διάβασαν το χτεσινό μέρος του αφιερώματος για τα 50χρονα του ΔΣΕ, δημιουργήθηκε απορία, σχετικά με την αρίθμηση των Ολομελειών της ΚΕ του ΚΚΕ, που αναφέρονται σ' αυτό (6η Ολομέλεια το 1949, 7η το 1950 και πάλι 6η το 1956). Η αρίθμηση αυτή είναι σωστή, επειδή ανάμεσα στις δύο πρώτες και την επόμενη του 1956 πραγματοποιήθηκε η Γ` Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, από 10 έως 14 Οκτώβρη του 1950. Μετά τη συνδιάσκεψη αυτή, που αποτελούσε ανώτερο κομματικό Σώμα, αφού σ' εκείνες τις συνθήκες ήταν αδύνατη η πραγματοποίηση συνεδρίου, η αρίθμηση των Ολομελειών ξεκίνησε και πάλι από την αρχή. Πληροφοριακά σημειώνουμε, ότι η Α` Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ πραγματοποιήθηκε στις 6 (19) Φλεβάρη του 1922 και η Β` στις τελευταίες μέρες του Δεκέμβρη 1942.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

1948 - 1949

Η εξέλιξη των σχέσεων ΚΚΕ και ΚΚ Γιουγκοσλαβίας
Αυτό που είναι ευρύτερα γνωστό, γύρω από τον αγώνα του ΔΣΕ και τη στάση της Γιουγκοσλαβίας, μετά τη ρήξη με το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό), αφορά το λεγόμενο πισώπλατο χτύπημα. Δηλαδή, την καταγγελία του ΚΚΕ, ότι στις 5 Ιουλίου του 1949 κυβερνητικά στρατεύματα, σε συμφωνία με τους Γιουγκοσλάβους, πέρασαν από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησαν πισώπλατα τις δυνάμεις του ΔΣΕ στο Καϊμακτσαλάν. Βέβαια, το ΚΚΕ, όταν μιλούσε για πισώπλατο χτύπημα, δε στεκόταν μόνο στο τι έγινε στο Καϊμακτσαλάν τον Ιούλη του '49. Αυτό ήταν το τρανταχτό γεγονός - ή μη γεγονός - που έμεινε γύρω από την καταγγελία του Κόμματος, με

αποτέλεσμα να αποπροσανατολίζεται η όλη συζήτηση για τη στάση της Γιουγκοσλαβίας και το θέμα να εξαντλείται στα πλαίσια του εξής διλήμματος: Πέρασαν ή δεν πέρασαν τα κυβερνητικά στρατεύματα μέσα από το γιουγκοσλάβικο έδαφος; Αν ναι, τότε η Γιουγκοσλαβία πρόδωσε. Αν όχι, ήταν αθώα. Μάλιστα, ο μακαρίτης πια Αλέκος Παπαπαναγιώτου - παλιό στέλεχος του ΚΚΕ, του ΔΣΕ και μετά το '68 του Εσωτερικού - έγραψε ολόκληρη μπροσούρα, που πρωτοκυκλοφόρησε στα σέρβικα και στη συνέχεια στα ελληνικά, για να αποδείξει την αθωότητα της Γιουγκοσλαβίας, Προφανώς, γιατί ένιωθε τύψεις ή θέλοντας να δικαιολογήσει την κατοπινή του στάση, αφού αυτός ήταν που είχε δώσει τις πληροφορίες, για το πισώπλατο χτύπημα στο Καϊμακτσαλάν. Πάντως, στη βάση του διλήμματος που προαναφέραμε, κρίθηκε μετά το 1956 και η πολιτική του Κόμματος επί Ζαχαριάδη απέναντι στη Γιουγκοσλαβία, προς το τέλος του Εμφυλίου και μετά από αυτόν. Είναι γεγονός, όμως, ότι τόσο ο Ζαχαριάδης, που συνέβαλε στη διαμόρφωση της πολιτικής του Κόμματος απέναντι στο ΚΚΓ μέχρι το 1956, όσο και αυτοί που έκριναν αυτή την πολιτική, γνώριζαν ότι το θέμα ήταν ευρύτερο και δεν είχε ούτε την αρχή ούτε και το τέλος του στο Καϊμακτσαλάν. Μετά τη σύγκρουση ΚΚΓ - Ινφορμπιρό Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, με άλλη ευκαιρία, η αρχική στάση της Γιουγκοσλαβίας - μετά τη σύγκρουση με το Ινφορμπιρό - ήταν θετική, σχετικά με τη συνέχιση της από μέρους της βοήθειας προς τον Δημοκρατικό Στρατό. Επίσης, το ΚΚΓ δεν έδειχνε να ενοχλείται, που θα έχανε το παλιό του ρόλο και αντιμετώπιζε, κατά τα φαινόμενα, με κατανόηση τη δύσκολη θέση του ΚΚΕ, αναγνωρίζοντας το δικαίωμά του να πάρει τη θέση, που αυτό νόμιζε απέναντι στη διαμάχη Γιουγκοσλαβίας - Γραφείου Πληροφοριών. Δηλαδή, με άλλα λόγια, δεν εξαρτούσε τη βοήθεια που θα έδινε προς τον ΔΣΕ από τη θέση του ΚΚΕ υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Επίσης, το ΚΚΕ ανέλαβε την υποχρέωση να μην δημοσιοποιήσει τη θέση του και να μην δώσει το ίδιο αφορμές, για εκτόξευση κατηγοριών σε βάρος των Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών.

Βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι στις σχέσεις των δύο κομμάτων δεν είχε εισχωρήσει η επιφυλακτικότητα και η δυσπιστία. Ήταν λογικό να συνέβαινε κάτι τέτοιο. Δεν μπορεί, όμως, και να ισχυριστεί ότι αυτοί ήταν οι παράγοντες που οδήγησαν, στη μετέπειτα ρήξη. Αναμφίβολα, οι σχέσεις των δύο κομμάτων, αν και δύσκολες, θα μπορούσαν να συνεχιστούν στη βάση της επαναστατικής αλληλεγγύης και του προλεταριακού διεθνισμού, με την προϋπόθεση της τροποποίησης αυτών των σχέσεων συνεργασίας και την προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες. Σ' αυτή την κατεύθυνση, το ΚΚΕ απέσυρε την υψηλού επιπέδου πολιτική αντιπροσωπεία του, που είχε στο Βελιγράδι, καθώς και τους μηχανισμούς της δουλειάς του, όπως, π.χ., το ραδιοσταθμό "Ελεύθερη Ελλάδα", τον οποίο μετέφερε στη Βουλγαρία. Διαφορετικοί δρόμοι και στόχοι Η σύγκρουση του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας με το Γραφείο Πληροφοριών δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας, που τροποποιούσε τις σχέσεις αυτού του κόμματος με το ΚΚΕ και το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα στην Ελλάδα. Αμέσως μετά απ' αυτήν την εξέλιξη, στις σχέσεις των δύο κομμάτων εισχώρησε και η στροφή της Γιουγκοσλαβίας προς τη Δύση και τους Αγγλοαμερικάνους. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, η επιλογή αυτή των Γιουγκοσλάβων τορπίλιζε οποιαδήποτε συνεργασία. Τα δύο κόμματα απομακρύνονταν το ένα από το άλλο και οι δρόμοι που είχαν διαλέξει για να πορευτούν καθίσταντο πλέον διαμετρικά αντίθετοι. Όσο προχωρούσε η σύνδεση της Γιουγκοσλαβίας με τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό, η στάση της απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο και στο ΚΚΕ τροποποιούνταν προς το δυσμενέστερο. Αργά, αλλά σταθερά και με μέθοδο, το Βελιγράδι άρχισε να υψώνει συνεχώς προσκόμματα στον αγώνα του ΔΣΕ, μέχρι που στο τέλος ξέκοψε οριστικά οποιαδήποτε σχέση είχε μ' αυτόν. Τα προβλήματα άρχισαν να ογκώνονται γύρω στο φθινόπωρο του '48, όταν η Γιουγκοσλαβία άρχισε να

μπαίνει, για τα καλά πλέον, στην αγκαλιά των Δυτικών. Ετσι, δεν αρκέστηκε μόνο στο να δυσκολεύει τον αγώνα του αντάρτικου κινήματος στην Ελλάδα, αλλά και να τον υπονομεύει στην πράξη. Με αιχμή το Μακεδονικό, αξιοποίησε τις δυνατότητες παρέμβασης, που είχε στο χώρο των Σλαβομακεδόνων, προκαλώντας διαλυτική δουλειά στις τάξεις του ΔΣΕ (λιποταξίες, δημιουργία προσφυγικού κινήματος από Σλαβομακεδόνες της Ελλάδας που περνούσαν στο έδαφος της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας κλπ.). Πρωταγωνιστικό ρόλο γι' αυτούς τους σκοπούς έπαιξε μια ομάδα ηγετών Σλαβομακεδόνων του ΝΟΦ (Γκότσε, Κεραμιτζίεφ, Οτσε, Σλαβιάνκα κ.α.), που πέρασε στα Σκόπια, εγκαταστάθηκε εκεί και, με την κάλυψη, την ενίσχυση και την καθοδήγηση, τόσο της τοπικής ηγεσίας, όσο και του Βελιγραδίου, επιδόθηκε με ζήλο στο προαναφερόμενο έργο. Από το ραδιοσταθμό των Σκοπίων, καλούσε με εκπομπές τους Σλαβομακεδόνες μαχητές του ΔΣΕ να εγκαταλείψουν τον αγώνα τους, να μην σκοτώνονται άδικα στο Δημοκρατικό Στρατό, να μην έχουν εμπιστοσύνη στο ΚΚΕ, γιατί θα τους προδώσει και να περάσουν στη ΛΔ της Μακεδονίας για να σωθούν από τον πόλεμο. Η προπαγάνδα αυτή μεταφέρθηκε - στο μέτρο του δυνατού - και μέσα στις τάξεις του ΔΣΕ με την αποστολή πρακτόρων, οι οποίοι περνούσαν τα σύνορα δήθεν για να καταταγούν και να πολεμήσουν με τους αντάρτες. Ακόμη, η ομάδα αυτή - η οποία πρέπει να σημειωθεί πως ζητούσε από το ΚΚΕ να δηλώσει ότι η Μακεδονία του Αιγαίου θα ενωθεί με τη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία - αλώνιζε τα στρατόπεδα των προσφύγων Σλαβομακεδόνων της Ελλάδας, που υπήρχαν στο γιουγκοσλάβικο έδαφος, κάνοντας την ίδια προπαγάνδα. Κι ενώ συνέβαιναν αυτά, οι γιουγκοσλαβικές αρχές απαγόρευαν στα στελέχη του ΚΚΕ και του ΔΣΕ να επισκέπτονται αυτά τα στρατόπεδα και να κάνουν πολιτική δουλιά, για την εξασφάλιση εφεδρειών στο Δημοκρατικό Στρατό. Αξίζει, δε, να σημειώσουμε πως όταν το ΚΚΕ και οι σλαβομακεδονικές οργανώσεις του ΔΣΕ κατήγγειλαν ανοιχτά και ονομαστικά τους Γκότσε Κεραμιτζίεφ κ.ά. για τη δράση τους, η αεροπορία της κυβέρνησης των Αθηνών γέμισε με προκηρύξεις τα σλαβομακεδονικά χωριά της ελληνικής επικράτειας και

καλούσε τους Σλαβομακεδόνες να ρωτήσουν το ΚΚΕ τι έκανε τους ηγέτες τους!!! (Βλέπε: Απόφαση του καθοδηγητικού Αχτίφ της ΚΟΕΜ για την εθνικιστική προδοτική κλίκα Κεραμιτζίεφ - Γκότσε,σελ. 16 - 18). Να υποθέσει κανείς ότι αυτό έγινε γιατί η ντόπια αντίδραση ήθελε τον τεμαχισμό της ελληνικής επικράτειας και υποστήριζε τις αποσχιστικές τάσεις στο χώρο της ελληνική Μακεδονίας..; Η Γιουγκοσλαβία δεν αρκέστηκε μόνο στις παραπάνω ενέργειες σε βάρος του Δημοκρατικού Στρατού. Ανάμεσα στα πολλά - και χρησιμοποιώντας διάφορες προφάσεις απαγόρευσε να περνάει από το έδαφός της η διεθνιστική βοήθεια προς το ΔΣΕ που προερχόταν μέσω Βουλγαρίας από την ΕΣΣΔ και τις Λαϊκές Δημοκρατίες, καθώς και μαχητές που είχαν πάει για ανάρρωση σ' αυτές τις χώρες. Επίσης επικαλούνταν τον παλιό της, ουσιαστικά, ρόλο και ούτε λίγο - ούτε πολύ ήθελε να έχει τον πρώτο λόγο στις σχέσεις του ΚΚΕ με τα αδελφά κόμματα, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι το λαϊκοδημοκρατικό και αντάρτικο κίνημα στην Ελλάδα είχε την ανάγκη της. Η στάση του ΚΚΕ Το ΚΚΕ προσπάθησε να ξεπεράσει τα προβλήματα που δημιουργούσε η Γιουγκοσλαβία και να έρθει σε μια συνεννόηση μαζί της. Ταυτόχρονα, πήρε και πολιτικά μέτρα για να εμποδίσει τη διαλυτική δουλειά. Σ' αυτά τα πολιτικά μέτρα εντάσσεται και η απόφαση της 5ης Ολομέλειας γύρω από το Μακεδονικό. Είναι δε χαρακτηριστικό, ότι το ΚΚΕ απέφυγε για μεγάλο χρονικό διάστημα, να καταγγείλει για τη στάση της αυτή τη Γιουγκοσλαβία. Προχώρησε δε σ' αυτή την καταγγελία προς το τέλος του Εμφυλίου και αφού είχε πλέον ολοφάνερα κριθεί η τελική έκβασή του, με άρθρο του Ν. Ζαχαριάδη (έφερε τον τίτλο: "Το στιλέτο του Τίτο χτυπά πισώπλατα τη Λαϊκοδημοκρατική Ελλάδα"), που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Ινφορμπιρό στις 1/8/1949 και στο τεύχος 8 του Περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός". Πρέπει δε να σημειωθεί ότι μία από τις βασικές αιτίες που γράφτηκε αυτό το άρθρο είναι και το γεγονός

ότι στην ηγεσία του Κόμματος θεωρούνταν βέβαιο πως στο Καϊμακτσαλάν πραγματοποιήθηκε πισώπλατο χτύπημα. Πριν, όμως, φτάσουμε στην ανοιχτή καταγγελία, η ηγεσία του ΚΚΕ είχε επαφές με την ηγεσία του ΚΚΓ για τη λύση των προβλημάτων που προαναφέραμε. Πραγματοποιήθηκαν δύο κύκλοι συναντήσεων. Συγκεκριμένα, το Φλεβάρη του '49, ο Μ. Πορφυρογένης, ως εκπρόσωπος του Κόμματος, συνοδευόμενος από τον εκπρόσωπο του ΝΟΦ και υπουργό της ΠΔΚ, Πασχάλη Μητρόφσκι, επισκέφτηκε τα Σκόπια και το Βελιγράδι. Στα Σκόπια συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της ΛΔ της Μακεδονίας, Κονισέφσκι, και το υπουργό Εσωτερικών, Αμπας, όπου και έθεσε τα προβλήματα χωρίς όμως να επιτύχει λύσεις. Στο Βελιγράδι, συναντήθηκε με το μέλος της ΚΕ του ΚΚΓ Πόπι Βόιντα, αλλά κι αυτή η συνάντηση ήταν άκαρπη. Στη συνέχεια, τον Απρίλη του '49, το Βελιγράδι επισκέφτηκε ο Π. Ρούσος, ο οποίος συναντήθηκε με τον στρατηγό Ράνκοβιτς, ηγετικό στέλεχος του γιουγκοσλαβικού κόμματος και στενό συνεργάτη του Τίτο. Το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η διαπίστωση του αδιεξόδου στις σχέσεις των δύο κομμάτων. Τα πράγματα, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, είχαν πάρει το δρόμο τους και η ρήξη ήταν ζήτημα χρόνου. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ"

ΦΛΕΒΑΡΗΣ 1949

Πρώτος κύκλος επαφών του ΚΚΕ με το ΚΚΓ
Η συνοπτική έκθεση του Μ. Πορφυρογένη στην καθοδήγηση του ΚΚΕ Σε προηγούμενα σημειώματα αναφερθήκαμε στις σχέσεις ΚΚΕ-ΚΚ Γιουγκοσλαβίας μετά την αποπομπή του τελευταίου από το Γραφείο Πληροφοριών.

Επίσης μιλήσαμε, εν συντομία, για τις επαφές που είχε, στα 1949, το ΚΚΕ με το Γιουγκοσλάβικο κόμμα, ούτως ώστε να ξεπεραστούν μέσα από συνεννόηση τα προβλήματα που δημιουργούσαν στον αγώνα του ΔΣΕ οι Γιουγκοσλάβοι. Ο πρώτος κύκλος επαφών των δύο κομμάτων πραγματοποιήθηκε το Φλεβάρη του '49 με την επίσκεψη του Μ. Πορφυρογένη στα Σκόπια και στο Βελιγράδι. Ο Πορφυρογένης, μαζί με τον Πασχάλη Μητρόφσκι - στέλεχος του ΝΟΦ και υπουργός στην ΠΔΚ - μετά τον ανασχηματισμό της που αποφάσισε η 5η Ολομέλεια, έφτασε στα Σκόπια στις 8/2/49. Εκεί, πραγματοποίησε δύο συναντήσεις με τον πρωθυπουργό της Γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας Κονισέφσκι και τον υπουργό Εσωτερικών Αμπας. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε την ημέρα της άφιξής του και η δεύτερη την επομένη. Το θέμα που κυριάρχησε ήταν η υπονόμευση του αγώνα του ΔΣΕ από τους Γιουγκοσλάβους, με αιχμή το Μακεδονικό. Για την - όσο το δυνατό - πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη γύρω από το θέμα, δίνουμε στη δημοσιότητα την αδημοσίευτη μέχρι σήμερα συνοπτική έκθεση του Μ. Πορφυρογένη προς την καθοδήγηση του ΚΚΕ. Η επιστολή απευθύνεται στον "σ. Βασίλη". Πιθανόν να πρόκειται για τον Β. Μπαρτζώτα. Βρίσκεται δε στο αρχείο ΚΚΕ ΑΣΚΙ κι έχει αριθμό αρχειοθέτησης Κ367 Φ: 20/17/2. "Αγαπητέ σ. Βασίλη,

Σου γράφω βιαστικά γιατί φεύγει το ταχυδρομείο και μόλις τώρα με ξύπνησαν. Είδαμε τους Κινισ. και Πομασ. (Σημείωση "Ρ": Προφανώς είναι λάθος γραμμένο. Εννοεί του Κονισέφσκι και Αμπας) το μεσημέρι προχτές (το πρωί είχαμε φτάσει). Εγινε 4ωρη συζήτηση που γι' αυτήν θα σας έχω έκθεση. Δήλωσαν πως ένα ζήτημα τέτοιο είναι καινούριο (δηλαδή κινητοποίηση όλων των επιστρατευμένων προσφύγων κλπ.) και δεν μπορούν να πάρουν απάντηση αλλά θα ρωτήσουν την Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. Με ρώτησαν αν ξέρω τίποτα για ένα τηλ/μα που έστειλε η Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. στο δικό μας, ζητώντας να συζητηθούν μερικά ζητήματα, και αν ήρθα ύστερα από το τηλ/μα αυτό. Απάντησα πως ήρθα μόνο για τη δουλιά των Μακεδόνων και πως άμα συζητηθεί η υπόθεση αυτή μπορώ και να ακούσω τι άλλο έχουν να μου πουν. Μ' αυτό το πνεύμα θα στέλναν προχτές τηλ/μα στο Βελιγράδι. Στο αναμεταξύ μείναμε σύμφωνοι (τους τόπα χωρίς να ζητώ απάντηση) να πάμε στα στρατόπεδα προσφύγων, στο νοσοκομείο κλπ. Χτες το πρωί συναντηθήκαμε με τους Κεραμιτζή, Γκότσε κλπ. Αισχρή κατάσταση, εκβιασμούς κλπ. Τους μίλησα αυστηρά και όταν θέλησαν να πουν πως η ανακοίνωση της απόφασης του Γραφείου Πληροφοριών προκάλεσε αντίδραση (!!) τους είπα μερικά πάνω στη βάση που τα είχα ήδη πει στον Κονισ. όταν κι αυτός έφερε παρόμοιο επιχείρημα. Επρόκειτο να συζητηθούν μαζί τους το βράδυ συγκεκριμένα μέτρα (επισκέψεις στα στρατόπεδα κλπ.) και το απόγευμα πήγα στο νοσοκομείο. Γυρνώντας αργά το βράδυ απ' το νοσοκομείο πήρα τηλ/μα α) πως με ζητάει ο Κονισ. και β) πως δεν κρίνεται σκόπιμη η επίσκεψη στα στρατόπεδα των προσφύγων. Ηταν φανερό πως πήραν τέτοιες οδηγίες απ' το Βελιγράδι. Πήγα και τους βρήκα πάλι και δυστυχώς αναγκάστηκα να πάρω για διερμηνέα πάλι τον Πασχάλη (δυστυχώς γιατί φλυαρεί φοβερά). Τελειώσαμε στις 2 τα μεσάνυχτα. Βασικά: 1) Δεν μπορούν να με δεχτούν στο Βελιγράδι αν δεν πάρουν τηλεγράφημα του κόμματός μου στην Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. πως είμαι εξουσιοδοτημένος να μιλήσω μαζί τους ύστερα απ' τό τηλεγράφημα που αυτοί μας στείλαν. 2) Κανένα ζήτημα δεν μπορεί να λυθεί εδώ, ούτε το πιο μικρό (π.χ.

ούτε εκλογή αντιπροσώπων της ΝΟΦ για το συνέδριο) αν δε λυθούν με συζητήσεις στο Βελιγράδι μερικά "ζητήματα αρχών". Αν αυτά λυθούν τότε όλα τα άλλα θα λυθούν. Προσπάθησα να ξεψαχνίσω ποια είναι τα "ζητήματα αρχών". Τους είπα ανοιχτά τη θέση μας για την απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών και τους είπα πως αναγνωρίζουμε την ηγεσία της Σ.Ε. και το Μπολ. Κ. Μου είπαν πως δε ζητούν από μας να κρατήσουμε άλλη θέση, αλλά γίνονται ανοιχτές συζητήσεις πως η Γιουγκοσλαβία δε βοηθάει το κίνημά μας και γενικά ενάντια στη Γιουγκοσλαβία. Τους είπα πως εμείς ανακοινώσαμε την απόφαση μόνο στα μέλη του Κ.Κ. και δεν τη δημοσιεύσαμε. Για μας ο πόλεμος έρχεται πρώτος. Παραπονούνται πως στέλνουμε πρόσφυγες μακεδόνες στην Αλβανία και δεν τους επιτρέπουμε να 'ρθουν εδώ (είχαν υπόψη τους μια περίπτωση). Τους είπα πως εφόσον εδώ γίνεται αυτή η διαλυτική δουλειά μέσα στους μακεδόνες από φραξιονιστές και λιποτάχτες, είναι φυσικό να μη θέλουμε να τους στέλνουμε να ακούν πως π.χ. ο Χείμαρρος διέταξε το σφάξιμο όλων των παιδιών στα μακεδονικά χωριά... (αυτά λεν εδώ). Παραπονούνται πως επιτρέπουμε να 'ρχονται "βουλγάρικες εφημερίδες που βρίζουν τους Μακεδόνες αλλά απαγορεύουμε τη Νόβα Μακεντόνια". Γύρω απ' αυτά στρέφονται τα δικά τους παράπονα "αρχών". Υποθέτω και των αλλωνών γύρω από τα παρόμοια ζητήματα θα στρέφονται. Πάντως για να μην καθόμαστε εδώ τζάμπα, θα πρέπει να τηλεγραφήσετε αμέσως στο Βελιγράδι πως πάω σε απάντηση του τηλ/τος τους να συζητήσω κυρίως το μακεδονικό και ν' ακούσω τι άλλο έχουν να πουν. Αλλιώς να κοιτάξω να πάμε στο Μπούλκες, αν και είναι ζήτημα αν και αυτό θα το αφήσουν. Θα προτιμούσα στις συζητήσεις με τους επάνω να μην είναι ο Πασχάλης, γιατί μπερδεύεται σε συζητήσεις που θα μπορούσαμε να μην μπερδευτούμε και φλυαρεί. Περιμένω απάντησή σου να ξέρω τι θα κάνω. 10/2/49 Γεια χαρά 7 π.μ. Μίλτος".

ΙΟΥΛΗΣ 1949 Τι έγινε στο Καϊμακτσαλάν;

Μικρή ιστορική αναφορά στο λεγόμενο "πισώπλατο χτύπημα" Απ' όσα έχουμε αναφέρει μέχρι σήμερα, φαίνεται καθαρά πως το πρόβλημα των σχέσεων του ΚΚΕ με το ΚΚΓ και η στάση του τελευταίου απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ την περίοδο 1948-1949 δεν εξαντλείται - όπως ευρύτερα πιστεύεται - στο τι έγινε τον Ιούλη του '49 στο Καϊμακτσαλάν. Επειδή, όμως, το επεισόδιο του Καϊμακτσαλάν είναι το πλέον διαδεδομένο, αξίζει να σταθούμε λίγο πάνω σ' αυτό. Στις αρχές Ιούλη του '49 ο κυβερνητικός στρατός ξεκίνησε μια σειρά προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Καϊμακτσαλάν - που είναι πάνω στα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα - με σκοπό να δημιουργήσει μια σφήνα στην Κεντρική Μακεδονία και να αποκόψει την επικοινωνία των ανταρτών που βρίσκονταν στο Γράμμο και στο Βίτσι, με τις υπόλοιπες ανταρτικές δυνάμεις που δρούσαν ανατολικότερα στο μακεδονικό χώρο. Οι επιχειρήσεις αυτές κράτησαν από τις 4 ως τις 8 του Ιούλη και κατέληξαν σε νίκη του κυβερνητικού στρατού. Στις 4 του Ιούλη έγινε συνάντηση αξιωματικών του γιουγκοσλαβικού και του ελληνικού κυβερνητικού στρατού, την οποία ο ΔΣΕ πληροφορήθηκε από υποκλοπή σήματος ασυρμάτου. Στις 5 του Ιούλη, υποτίθεται, ότι ο

.κυβερνητικός στρατός πέρασε από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησε πισώπλατα τους αντάρτες. Πέραν των άλλων. ("Αντισσυμμορικός Αγών". που επιβεβαιώνει πόσο προκλητικά υποκριτική ήταν η επιχειρηματολογία που χρησιμοποίησε για να δικαιολογήσει την ενέργειά του αυτή κατόπιν. Σε ό.. πριν ακόμη ο Τίτο δηλώσει ανοικτά κάτι τέτοιο.τι αφορά το υποτιθέμενο πέρασμα κυβερνητικού στρατού από το γιουγκοσλαβικό έδαφος. 649 . ". τις πληροφορίες στην ηγεσία του ΔΣΕ και του ΚΚΕ έδωσε ο τότε διοικητής των ανταρτικών δυνάμεων στο Καϊμακτσαλάν Αλέκος .650). Τη δι' ασυρμάτου μετάδοσιν του αποτελέσματος της συναντήσεως υπέκλεψαν οι ασύρματοι των συμμοριτών και. προς τον σκοπόν να μειωθή η σημασία της ήττας του Καϊμακτσαλάν. Ο Διοικητής του 516 Τάγματος Πεζικού το αποτέλεσμα της ανωτέρω συναντήσεως ανέφερεν εις προϊστάμενον κλιμάκιον δι' ασυρμάτου εις ανοικτήν γλώσσαν. από τη μαρτυρία του Ζαφειρόπουλου αξίζει να συγκρατήσουμε το γεγονός ότι οι Γιουγκοσλάβοι είχαν ουσιαστικά κλείσει τα σύνορά τους. Πράγματι ο Γιουγκοσλάβος Αξιωματικός διαβεβαίωσε τον Ελληνα. Να τι γράφει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Διά την πρόληψιν της διαφυγής των συμμοριτών εις το γιουγκοσλαβικόν έδαφος ο υποδιοικητής του 516 Τάγματος Πεζικού κατόπιν οδηγιών και διαταγών του Γ` Σ. Κι αυτό είναι ένα ακόμη στοιχείο. η ηγεσία των συμμοριτών επετέθη διά ραδιοφωνικών εκπομπών εις ανοικτήν γλώσσαν κατά του Τίτο. Στρατού ήλθεν εις επαφήν μετά του αντίστοιχου Διοικητού των μεθοριακών Γιουγκοσλαβικών δυνάμεων. σελ. ότι συμφώνως με τας οδηγίας των προϊσταμένων του δε θα επιτρέψει την είσοδο και πάντα εισερχόμενον θα συλλαμβάνη και αφοπλίζη. Τη συνάντηση Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων αξιωματικών δεν την αρνούνται ούτε οι αντίπαλοι του ΔΣΕ. τον οποίον διαβεβαίωσεν ότι η διεξαγομένην επιχείρησις δεν είχε ουδένα εχθρικόν σκοπόν κατά της Γιουγκοσλαβίας και παρακάλεσε να απαγορεύση την είσοδον των συμμοριτών εις το έδαφός του.

Παπαπαναγιώτου. Για του λόγου το αληθές παραθέτουμε το διάλογο που είχαν.όπως έκαναν και άλλοι . σύντροφε. ασκώντας του κριτική για το θέμα. ". Σε άλλο σημείο της συνέντευξης ο Παπαπαναγιώτου σημείωσε ότι εκ των υστέρων κατάλαβε πως. δεν αναιρεί τα ιστορικά γεγονότα. όσον αφορά την ιστορική αλήθεια. Παπαπαναγιώτου ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικός. για το θέμα. ως ένα βαθμό αδίκησε τον Ζαχαριάδη.Φλεβάρης 1957 . Ζαχαριάδης: Και στις δικές σου τις εκθέσεις.Μόνο για εσωκομματική χρήση". Αυτή είναι συνοπτικά η ιστορία το υποτιθέμενου πισώπλατου χτυπήματος στο Καϊμακτσαλάν. που είτε έγινε . Ο ίδιος. γύρω . 717 . στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία (22/3/1980) ο Α. βέβαια. Παπαπαναγιώτου.στον Ν. Η πεποίθησή μου τότε ότι η Γιουγκοσλαβία βοηθάει τον αντίπαλό μας ενισχύθηκε και από την ανακοίνωση του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ για τη συνάντηση Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων αξιωματικών στο Καϊμακτσαλάν". Κι όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει τι εννοεί. υπογράμμισε: "Οπως τα πίστευα εγώ για το λεγόμενο "πισώπλατο χτύπημα" μπορεί και ο Ζαχαριάδης πραγματικά να τα πίστευε. Ν. Και στις δικές σου" ("7η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ . ο Παπαπαναγιώτου με τον Ζαχαριάδη στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957: "Α. Οικονομίδη. Παπαπαναγιώτου: Σε ποια στοιχεία στηρίχτηκες και χαρακτήρισες το πισώπλατο χτύπημα του Τίτο.718). σελ. σε μια συνέντευξή του στο Φ. όταν λέει πως αδίκησε τον Ζαχαριάδη.είτε όχι. μετά την 6η Ολομέλεια του '56 είχε ξεχάσει τις ευθύνες του γι' αυτό το γεγονός και πρωταγωνιστώντας στα πλαίσια του γενικότερου αντιζαχαριαδικού κλίματος τα φόρτωσε όλα . Ζαχαριάδη. Το 1980. Είπε συγκεκριμένα: "Το κύριο υλικό για τη δημιουργία του "πισώπλατου χτυπήματος" το έδωσα εγώ με τρεις αναφορές μου (με ασύρματο) στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ για παραβίαση του Γιουγκοσλαβικού εδάφους από τον κυβερνητικό στρατό κατά τη διάρκεια της μάχης στο Καϊμακτσαλάν.

και αφού αυτές δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα στα ζητήματα που έθετε το ΚΚΕ πραγματοποιήθηκε δεύτερος κύκλος επαφών μεταξύ των δύο κομμάτων. Ρούσος. εκείνο που μετράει και έχει σημασία είναι ο χαρακτήρας της στάσης του γιουγκοσλάβικου κόμματος και οι συνέπειές της. Οπως δεν πρέπει να υποβαθμίζεται ή πολύ περισσότερο να ξεχνιέται και να διαγράφεται η σημαντική βοήθεια. Ομως. ούτε. από τις οποίες το μόνο που διαπιστώθηκε ήταν η άκαμπτη στάση της . πολύ περισσότερο. ούτε την υπονόμευση του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού. άλλο τόσο δεν πρέπει να λησμονείται και τι έγινε από κει και μετά. αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ του ΚΚΕ και υπουργός Εξωτερικών της Π. Βεβαίως.Κ. που έδωσε η Γιουγκοσλαβία στον ΔΣΕ την περίοδο 1946 . Πορφυρογένης στη Γιουγκοσλαβία . την προδοσία αυτού του αγώνα. Συγκεκριμένα. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Δεύτερος κύκλος επαφών ΚΚΕ .από τη συνολική στάση της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στο ΚΚΕ και τον ΔΣΕ. τον Απρίλη του '49 πήγε στο Βελιγράδι ο Π. Ρούσος πραγματοποίησε δύο συναντήσεις με το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΓ και στενό συνεργάτη του Τίτο.άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο πειστικές .Δ.ΚΚΓ Η έκθεση του Π. Δεν αναιρεί ούτε τη στροφή της Γιουγκοσλαβίας προς τους Αγγλοαμερικάνους. Ρούσου προς την καθοδήγηση του Κόμματος.γι' αυτή τη στάση. για τη δεύτερη συνάντησή του με τον στρατηγό Ράνκοβιτς Μετά τις επαφές που είχε ο Μ.1948. μετά τη σύγκρουση με το Ινφορμπιρό. μπορούν να βρεθούν πολλές δικαιολογίες . στρατηγό Ράνκοβιτς. την εγκατάλειψη της επαναστατικής αλληλεγγύης και του προλεταριακού διεθνισμού από το ΚΚΓ. Ο Π.

ο Π. Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στη 1 και 7 Απρίλη του 1949. Δημοσιεύουμε σήμερα το μέρος της έκθεσης που αφορά τη δεύτερη αυτή συνάντηση. Στα πλαίσιά τους. 4. για τη γενικότερη κατάσταση της χώρας.Γιουγκοσλαβίας να λύσει τα πρακτικά ζητήματα που έθετε το ΚΚΕ. η ύπαρξη των οποίων δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στον αγώνα του ΔΣΕ. αν πάρουμε υπόψη το ύφος και τον τρόπο γραφής του. Συντάκτης του υπομνήματος αυτού πιθανόν να ήταν ο ίδιος ο Τίτο. Και τη δεύτερη συνάντηση . 49) . Ρούσος. ο Ρούσος κατέθεσε εκ μέρους του ΚΚΕ υπόμνημα με τα ζητήματα που έθετε το κόμμα προς λύση και τις εκτιμήσεις του για τη στάση του ΚΚΓ. "ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΡΑΝΚΟΒΙΤΣ (7. Σ' αυτό το υπόμνημα απάντησαν οι Γιουγκοσλάβοι με δικό τους.όπως και την πρώτη κατέγραψε στην έκθεσή του που παρέδωσε στο ΚΚΕ. Η έκθεση μάς παραδόθηκε από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ και προέρχεται από τα αρχεία του Κόμματος. όπως και τις εντυπώσεις που ο συγγραφέας της αποκόμισε από την παραμονή του στη Γιουγκοσλαβία. υπό μορφή πρακτικών.

(σημ. Στην αρχή ο Ράνκοβιτς έκανε την ακόλουθη δήλωση. θα την πάρετε μαζί σας και το ίδιο το απαντητικό γράμμα μας θα μείνει στα αρχεία μας.). όπως συνήθως συνοπτικά ή παρασιωπά τις συγκεκριμένες καταγγελίες μας.Στις 9 το βράδυ έγινε η δεύτερη συνάντηση.τι σημειώσεις σας χρειάζονται και θα σας ετοιμάσουμε αύριο περίληψη. Θα σας τη διαβάσουμε εδώ. η ΚΕ της Γιουγκοσλαβίας μετατοπίζει τα ζητήματά μας στο γενικό πλαίσιο της αντικομμουνιστικής πάλης με τα αδελφά μας κόμματα. που φάνηκε κι απ' όσα είπε παρακάτω και προφορικά ο Ράνκοβιτς. που αργότερα μετονομάστηκε σε ΚΚΣΕ) αρνιέται. θα κρατήσετε ό. που δίνονται χωριστά. για την οποία ειδοποιήθηκα από την παραμονή. Ράνκοβιτς: Εχουμε έτοιμη την απάντησή μας προς την ΚΕ. περιέχει αυθαίρετους ισχυρισμούς και στα πρακτικά ζητήματα. σ' αυτή τη συζήτηση. με επικεφαλής το ΒΚΠ (μπ. Κάνει όμως εντύπωση ο πιο αντισοβιετικός και ο πιο εχθρικός για μας τόνος τους. "Ρ": Πρόκειται για το Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (μπολσεβίκοι). Οπως φαίνεται κι απ' αυτά. Πέτρος: Επιφυλάσσομαι να μιλήσω μετά το διάβασμα του γράμματος. Πρέπει να σημειωθεί ότι . Αλλά δε θα σας τη δώσουμε. (Εδώ ο Ράνκοβιτς διάβασε το γράμμα και τα παραρτήματά του. βάζει ουσιαστικά πολιτικούς όρους απαράδεχτους χωρίς να απομακρύνεται από αόριστες "υποσχέσεις".

Ζαχαριάδη ανακοινώθηκε στις αρχές του 1948 ότι ο Στάλιν είπε στον Τζίλας ότι είναι ανάγκη να αναδιπλωθούν οι Ελληνες αντάρτες.τι νομίζετε.τι ντοκουμέντο μας εγχειρίσετε. καθώς και πάνω στους αριθμούς και τα στοιχεία σχετικά με τη βοήθεια που μας δόθηκε. Πάνω σε ό. δικαίωμά σας είναι να κάνετε ό. Ράνκοβιτς: Πρόκειται για σοβαρό ντοκουμέντο.Επιφυλάσσομαι για λογαριασμό της ΚΕ μας να μελετήσουμε ό. πώς είναι δυνατόν να μην πάω στην ΚΕ μας τη γραφτή σας απάντηση σε τόσο σοβαρά ζητήματα που βάζετε και που μου διαβάσατε. . Εμείς είμαστε κρατικό κόμμα. πολύ περισσότερο που εγώ σας άφησα τις απόψεις μας εγγράφως.) απέναντί μας ο Ράνκοβιτς το διάβασε αλλιώς. Πέτρος: Μπορεί να μην έχουμε ακόμα πλήρως οργανωμένο κράτος. 1. Σημασία έχει η ουσία της απάντησης. Πάντως. ενώ εσείς δε θα 'χετε τόσες δυνατότητες να προφυλάξετε τα ντοκουμέντα. Πέτρος: Πρώτα απ' όλα θέλω να εκφράσω την απορία μου.το σημείο του γράμματος που ραδιουργικά μιλάει για τη στάση του ΒΚΠ (μπ. αλλά νομίζω ότι το Κόμμα μας είναι τουλάχιστο σε θέση να προφυλάξει από τους ιμπεριαλιστές τα μυστικά του αγώνα.τι μου ανακοινώσατε έχω να κάνω την ακόλουθη δήλωση. Στο σ.

όπως βλέπετε.Η απάντησή σας αποφεύγει να απαντήσει σε σειρά συγκεκριμένες καταγγελίες μας που περιέρχονται στο γράμμα μας με το παράρτημα της 1. Εσείς θέλετε να είμαστε απλά τεχνικός σταθμός σας.2. 3. Δεν πρόκειται για αριθμό αυτοκινήτων που δουλεύουν ή δε δουλεύουν. αρμόδια να αποφασίζει. Επειδή το ζήτημα το θεωρώ σοβαρό. δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο και για σας. είμαι υποχρεωμένος να μην προχωρήσω σε άλλη συζήτηση και να εκθέσω το ζήτημα στην ΚΕ μου. Δεν είναι απλά αυτά τα ζητήματα. 4. Ο ιμπεριαλισμός επιτίθεται. Τελευταία αποφεύγετε τη συνεργασία σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος. Η κατάσταση είναι σοβαρή. Ομαλά πήγαινε η δουλιά από μέρους μας. Ποιες όμως είναι οι εγγυήσεις σε περίπτωση διεθνών περιπλοκών. Εσείς αντί να διαψεύσετε τον Τσαλδάρη. Μιλάτε (σχόλιο του Ραδιοσταθμού . Αφορούν τη σύμπραξή μας. Πρόκειται για διαφορές που τις εκθέσαμε και σε τηλεγραφήματα προς την ΚΕ σας. εσείς δεν την εκτιμάτε. Πρέπει να μεσολαβήσετε όσο το δυνατόν πιο νωρίς. για μικροδιαφορές πέντε πάνω πέντε κάτω. Ο λαός μας έδωσε για τον αγώνα σας αμέτρητες θυσίες.Απ' όσα άκουσα.Δε λύνει έμπρακτα και ουσιαστικά κανένα από τα πραχτικά ζητήματα που σας θέσαμε.49 και σε συμπληρωματικό που έχω απόψε στη διάθεσή σας. Για παράδειγμα έχουμε τις τελευταίες μηχανορραφίες και δηλώσεις του Τσαλδάρη (για συνεννοήσεις του με τη Γιουγκοσλαβία). ή δίνοντας αόριστες υποσχέσεις. βάζοντας όρους που δεν μπορούμε να τους δεχτούμε. Τα πραχτικά ζητήματα που βάζετε δεν είναι τόσο μεγάλα που δεν μπορούν να λυθούν αμέσως.4. ακολουθείτε τη συκοφαντική εκστρατεία του Γραφείου Πληροφοριών. Το ίδιο ισχύει και για τη Βουλγαρία. ενώ αντίθετα περιέχει αβάσιμους ισχυρισμούς. Στο γράμμα μας αναφέρουμε τη βοήθεια που σας δώσαμε. Ράνκοβιτς: Δεν πρόκειται. την κοινή άμυνα. διαπιστώνω δυστυχώς ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις δύο ΚΕ.

49. Εμείς κινήσαμε το ζήτημα του εράνου. ξέρετε ότι εμείς ήμασταν πρώτοι. γιατί στα ελληνικά δεν τις άκουσα. ότι ο Τσαλδάρης διαπραγματεύεται με τη γιουγκοσλαβική κυβέρνηση. Για τα δεινά σας δε φταίει η κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία. Είμαστε γεροί και θα αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο. Δεν κρύβω ότι σε τέτοια γεγονότα όλοι οι αγωνιστές μας θα 'ναι ευαίσθητοι. Δόθηκε την άλλη μέρα.ά. όχι όμως κυβερνητική διάψευση. Ζητάτε από μας να διαψεύσουμε δηλώσεις του Τσαλδάρη ότι διαπραγματεύεται με τη γιουγκοσλαβική κυβέρνηση. 49) για ατύχημα των λαών της Γιουγκοσλαβίας κ. τις έδωσε στις 4. Ράνκοβιτς (διακόπτοντας): Τις έδωσε."Ελεύθερη Ελλάδα" 7. Αμφισβητείτε τους αριθμούς μας. αμφίβολη) στάση σας. δηλαδή τον Ζαχαριάδη και τον Ιωαννίδη. και ενισχύετε έτσι την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα. . Ράνκοβιτς (συγχυσμένα): Ναι. όπως λέτε εσείς. Δεν μπορώ να καταλάβω τις σκέψεις σας. στην "Πολίτικα". 4. Πέτρος: Ισως στη σερβική γλώσσα. 4. 8. 49 στο Λονδίνο. ενώ είστε από την αρχή ενήμεροι για το έργο της βοήθειας. μεσολαβήσαμε και στην ΕΣΣΔ και στις Λαϊκές Δημοκρατίες για να σας βοηθήσουν. που σημειώστε. Παρακολούθησα με τ' αυτιά μου τις δηλώσεις του Τσαλδάρη. Λοιπόν. Δεν υπάρχει ατύχημα στη Γιουγκοσλαβία. αλλά σχόλιο του διπλωματικού συντάκτη του "Τανγιούγκ"). αλλά η προβληματική (προμπλεμάτιτσεν. Πέτρος: Μια διακοπή. για τους κόπους μας και εσείς προσωπικά πιο πολύ και από άλλους δύο συντρόφους. ενώ δεν τις άκουσα από την Αθήνα. Θα το πράξουμε (δηλαδή τη διάψευση. ενώ η ίδια η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση δεν έχει δώσει ως αυτή τη στιγμή καμιά διάψευση. 4. βγαίνει η πληροφορία ή η φήμη. αλλά ατύχημα με τη συκοφαντική προπαγάνδα του Γραφείου Πληροφοριών και της Μόσχας που μας κάνει τέτοια επίθεση.

Λυπούμαι μόνο που ως την ώρα οι καρποί ήταν κατώτεροι από τους μόχθους μας. Και δεν έχει καμιά αλλαγή. Ούτε και τώρα μας είναι σαφής η θέση των άλλων κομμάτων απέναντι στον αγώνα σας. Παιδιά είμαστε έτοιμοι και πάλι να περιθάλψουμε. Η ΚΕ μας και ο σ. Εσείς σκέπτεστε έτσι: Το Γραφείο Πληροφοριών και το ΒΚΠ (μπ.. Το Μπούλκες θα το βοηθήσουμε και θα καλυτερέψουμε τη θέση του αν είναι δυνατό. αλλά το φταίξιμο δεν είναι δικό μας.. ας την εκμεταλλευτούμε και βλέπουμε. Δεν ξέρουμε αν πιστεύουν στη νίκη. αλλά δε θα δεχτούμε να μεταφέρετε την καμπάνια του εναντίον μας. . Αν δείξετε θέληση για το ξεπέρασμα των παρεξηγήσεων. Τίτο προσωπικά θέλουμε να βοηθήσουμε τον αγώνα σας. Αλλά δεν μπορούμε να μεταφέρουμε και στα τυφλά υλικά από τη Βουλγαρία. Και κάτι ακόμα.) καταγγέλλει τη γιουγκοσλαβική ηγεσία σαν προδοτική. Πέτρος: Δεν κρύβω τις προσπάθειες που κατέβαλε το κόμμα μας και εγώ προσωπικά και την αδελφική σύσφηξη των δεσμών ανάμεσα στα κόμματα μας.Το σύνολο του ζητήματος να βλέπουμε και όχι τις ελλείψεις που είχαμε και τις ξεπερνούσαμε με συνεννόηση. έχουμε τώρα την ανάγκη τους. Ράνκοβιτς: Τραυματίες θα εξακολουθήσουμε να δεχόμαστε. Βοήθεια σε υλικό θα εξακολουθήσουμε να δίνουμε. Ποτέ δε ζητήσαμε να είστε με το μέρος μας στη διαφορά με το Γραφείο Πληροφοριών. η εξάλειψη των διαφορών μας δεν παρουσιάζει δυσκολίες. Εμείς δε βάλαμε ποτέ όρους. Εγώ πάντως βλέπω ότι τώρα δεν πηγαίνω καμιά θετική λύση στα ζητήματα που ήταν ο βασικός σκοπός της αποστολής μου. μολονότι δεν καταλαβαίνω γιατί λέτε εγώ είμαι πιο ενήμερος από τους δύο άλλους συντρόφους μου που είναι πιο υπεύθυνοί μου στο Κόμμα. Εμάς η θέση μας είναι καθαρή.

12.000 ανθρώπων μας από τη Βουλγαρία. Ο Ράνκοβιτς υπόσχεται να δώσει αύριο ελληνική μετάφραση της απάντησης χωρίς τα παραρτήματα.1949 Πέτρος". Σημειώνω τη δήλωσή σας ότι είστε διατεθειμένοι να βοηθήσετε. Απρίλης 1949 Λίγα λόγια για την κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία "Λίγα λόγια για την κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία Συμπεράσματα". Από το Βελιγράδι ως τα Σκόπια ταξίδεψα μόνο με δικό μας άνθρωπο. Δεν έχω να προσθέσω τίποτα σε όσα σας είπα. δεν ήταν δυνατό να τους αφήσω και γραφτά τη δήλωση που τους έκανα σχετικά με το περιεχόμενο της απάντησής τους. για τη δεύτερη συνάντησή του με τον στρατηγό Ράνκοβιτς. Λόγω που τα ντοκουμέντα.Πέτρος: Από μέρους μας υπήρξε πάντα και θα υπάρξει και στο μέλλον η διάθεση για συνεργασία στα δύο κόμματα. αλλά τα ζητήματα που βάλατε τα θεωρώ σοβαρά και πρέπει να ενημερώσω την ΚΕ μας. Φυσικά πάντα συνταξίδεψε μαζί μου και σύντροφος της υπηρεσίας μας. Και μέσω του Στρ. για τις εντυπώσεις και τις εκτιμήσεις του από τη γενικότερη κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία. μου εγχειρίστηκαν μόλις 40 λεπτά πριν φύγω για το σταθμό. Ρούσος την έκθεσή του προς την καθοδήγηση του Κόμματος. Από τα Σκόπια ως το Μοναστήρι με συνόδεψε ένας ανθυπασπιστής τους (όταν πήγα με είχε προϋπαντήσει και συνοδέψει ο λοχαγός του τομέα και ένας ταγματάρχης από τα Σκόπια).4. ειδοποίησε ότι θα επιτραπεί η διάβαση 2. Το σημείωμα αυτό συνόδευε τη δημοσιευόμενη παραπλεύρως έκθεση. Στην πραγματικότητα έστειλε την άλλη νύχτα στις 11 το βράδυ ρώσικη μετάφραση και παραρτήματα. . Έτσι επιγράφει ο Π.

να σημειωθεί ότι η κλίκα αυτή αντιμετωπίζει σοβαρές αντιθέσεις.Δημοσιεύουμε σήμερα και την έκθεση αυτή ολόκληρη. ιδιαίτερα αντάρτικη παράδοση. όμως. Οι πληροφορίες λένε ότι υπάρχει στα εργαζόμενα στρώματα αρκετή δυσφορία για την κατάσταση. ώστε να έχει ο αναγνώστης του "Ρ" την περισσότερο δυνατή ολοκληρωμένη εικόνα των συνθηκών εκείνης της περιόδου: "Η εντύπωση από την επίσκεψη στη Γιουγκοσλαβία δείχνει αναμφισβήτητη αλλαγή σε σχέση με το προηγούμενο ταξίδι. Ένα φαΐ έχει στο εστιατόριο 70 δηνάρια έναντι 35 . Είδη ρουχισμού ελάχιστα υπάρχουν. Πρέπει. Πρώτα απ' όλα η ζωή (διατροφή) ακρίβυνε τουλάχιστον 100% σε σχέση με το περσινό. Το κρέας σπανίζει. όπως τα είδαμε σε μια βόλτα με το σύντροφό μας Σ. Τα μαγαζιά είναι ουσιαστικά γυμνά. αλλά η μεγάλη τρομοκρατία και η μη εμφάνιση σοβαρής οργανωμένης αντιπολιτευτικής δράσης συγκρατεί ακόμα το καθεστώς.500 δηνάρια. την οποία μάς παραχώρησε το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ. Η κλίκα του Βελιγραδίου εκμεταλλεύεται και τα εθνικά αισθήματα ενός λαού που έχει μαχητική. Τα μεροκάματα ελάχιστα αυξήθηκαν (100 . Ένα αυγό 14 δηνάρια. . Τα έργα του Βελιγραδίου δεν πηγαίνουν με το ρυθμό που προβλεπόταν. Ένα ζευγάρι μέτρια παπούτσια στοιχίζει με το ειδικό δελτίο 600 δηνάρια και με το γενικό δελτίο 3.150 δηνάρια). Οι δρόμοι του Βελιγραδίου είναι γεμάτοι ανθρώπους του χωριού απ' αυτούς που διαθέτουν τρόφιμα και τα πάνε στην αγορά σε τιμές μαύρης αγοράς που έχει απλωθεί. Στην αγορά βλέπεις μόνο λίγα λαχανικά κι αυτά ακριβά.40 που είχε. Το καθεστώς αυτό όλο και πιο πολύ βυθίζεται στη λάσπη και είναι χαρακτηριστικό ότι εντάθηκε η ανοιχτή αντισοβιετική προπαγάνδα και λύσσα που το εκδήλωσε στη συζήτηση και ο ίδιος ο Ράνκοβιτς.500 4. αν και φαίνεται να έχει εξασφαλιστεί κάπως η συγκρότηση εργατικών ομάδων για φέτος.

Έχει εκτεθεί πολύ απέναντι στο λαό της σ' αυτό το ζήτημα που ίσως είναι σήμερα το μόνο σχεδόν σημείο κάποιας επαφής της με το διεθνές δημοκρατικό στρατόπεδο. όπως και η ιμπεριαλιστική προπαγάνδα στο μακεδονικό ζήτημα και τη νέα θέση μας. όπως και τον κίνδυνο που αυξάνει για τον ελληνικό λαό και για την Αλβανία. Πολύ τους στοίχισε η υπόθεση του σταθμού μας. Η σύνδεσή της με τον ιμπεριαλισμό μπορεί. δεν μπορεί να μη βάζει σε σκέψη τα πλατιά εργαζόμενα στρώματα. Όμως. Τρίτο: Το ελληνικό ζήτημα και ο αγώνας μας δεν είναι από τα μικρότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει η γιουγκοσλάβικη ηγεσία στον κατήφορό της. Αυτός είναι και ο λόγος των δισταγμών της. ιδιαίτερα της Σερβίας.Πρώτα απ' όλα ο αντισοβιετισμός της. Αλλά κι από το Μαυροβούνι ίσως και τη Βοσνία Ερζεγοβίνη δεν περιμένει καλές ειδήσεις η γιουγκοσλαβική ηγεσία. Φυσικά είναι όπλο του εχθρού που πρέπει να το υπολογίζουμε. έστω στη σημερινή θέση απέναντί της. Μακεδονίας. όπου είναι γερές οι φιλοσοβιετικές και φιλορωσικές συμπάθειες. αλλά κάτω από ορισμένους όρους μπορεί να σταθεί και παράγοντας ανατροπής της. Νομίζω ότι η κλίκα του Βελιγραδίου υπολογίζει πολύ την ενδεχόμενη ανοιχτή θέση μας εναντίον τους και θα ήθελε να κρατηθούμε. Δεύτερο: Δεν πρέπει να παραλειφθεί ότι η εθνικιστική και αντιδιεθνιστική θέση του ΚΚΓ. στερλινών. ίσως. Είχε έρθει εκεί και γαλλική οικονομική αποστολή). που θέλει να ποζάρει στο ρόλο κάποιας Γιουγκοσλαβικής "τρίτης δύναμης" ενθαρρύνει φυσικά και τους εθνικιστικούς σοβινισμούς ανάμεσα στους λαούς της Γιουγκοσλαβίας. παρά τις κερδοσκοπικές . Αυτό φαίνεται από τη μεγάλη ευαισθησία που δείχνει η κλίκα. που ολοένα και περισσότερο ξεσκεπάζεται και θα ξεσκεπάζεται. μονόπλευρα μόνο να δώσει προσωρινές ελπίδες οικονομικής φύσης(τις μέρες της παραμονής μου στο Βελιγράδι παζάρευαν με τους Άγγλους πίστωση 150 εκατ. όπως και για όλο το διεθνές μέτωπό μας από τις ερωτοτροπίες και τα παζαρέματα του Τίτο με τον ιμπεριαλισμό και το μοναρχοφασισμό και την επιθετικότητα των τελευταίων.

δηλαδή μεταφορά υλικού και ανθρώπων. Το συμπέρασμα για μας είναι ότι πρέπει να δείξουμε την ίδια σταθερότητα στα πολιτικά ζητήματα απέναντι στη γιουγκοσλαβική ηγεσία. 1949 Πέτρος" ΑΝΟΙΞΗ . Είναι ζήτημα χρόνου για συναλλαγές με τους Δυτικούς. δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι είναι έτοιμη για τη χειρότερη προδοσία κι αυτό το δείχνει η στάση της στα ζητήματα που συζητήσαμε. Οι προοπτικές. 12. Η σημερινή στρατιωτική μας κατάσταση θα έκαμε. από την πλευρά των Γιουγκοσλάβων δε μου φαίνονται ελπιδοφόρες.ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ '49 Πριν την τελική σύγκρουση Η ανακατάληψη του Γράμμου από το ΔΣΕ και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού Μετά την εκκαθάριση της Πελοποννήσου. 4. ίσως. την ήττα του ΔΣΕ στη Φλώρινα και την ανακατάληψη της πόλης του Καρπενησιού από τον κυβερνητικό . όμως.αυτές μανούβρες της.Βόιο έκανε αίσθηση στους κύκλους του Ράνκοβιτς. ακόμα αναγκαία κάποια περιορισμένη συνεργασία. Σημειώνω ότι η τελευταία μας επίθεση στο Γράμμο Σμόλικα .

στις παραπάνω δυνάμεις προστέθηκε και η 103η ταξιαρχία. Ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών. Από την άλλη ο Δημοκρατικός Στρατός. του δυνατού. που από τη αρχή του εμφυλίου .ούτως ώστε να περιορίσει σε όσο το δυνατό ελάχιστο χώρο τη δράση των ανταρτών. ήταν αναγκασμένος να προετοιμαστεί. αφού είχε καταφέρει να απαγκιστρώσει δυνάμεις του που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν σε άλλα μέτωπα. Από μέρους του κυβερνητικού στρατού στη μάχη πήραν μέρος τρεις ταξιαρχίες της 8ης μεραρχίας του. περισσότερες από κάθε άλλη φορά. για να δώσει την τελική μάχη. Έτσι έστρεψε την προσοχή του στην εκκαθάριση και άλλων περιοχών της χώρας . Βοντίτσιο . Μπαρτζιώτας. διαβιβάσεων. με την ενίσχυση τμημάτων τραυματιοφορέων. Η ανακατάληψη του Γράμμου Το Μάρτη του '49 η ηγεσία του ΔΣΕ αποφάσισε περιορισμένης έκτασης επιχείρηση για την ανακατάληψη του Γράμμου.000.Γούσια. χωρίς να έχει καταφέρει να ανατρέψει την αρνητική κατάσταση γι' αυτόν. η 108η ταξιαρχία. Η μόνη επιλογή των ανταρτών. έχοντας απέναντί του υπέρτερες δυνάμεις.στρατό ήταν φανερό ότι οι πολεμικές συγκρούσεις οδηγούνταν στην κορύφωση.θεωρούνταν το άπαρτο φρούριο των ανταρτών. στο ζήτημα της έλλειψης εφεδρειών. Τέλος. δύο μοίρες . βεβαίως. στο μέτρο. ενώ η διοίκηση όλων των δυνάμεων ανατέθηκε στο Γ. προς τα τέλη Απρίλη του '49.και μέχρι το καλοκαίρι του '48 . πυροβολικό. δυνάμεις σαμποτέρ. ήταν να φροντίσουν το μέτωπο. Βλαντά και Πολιτικός Επίτροπος ορίστηκε ο Β.ιδιαίτερα στην εκκαθάριση της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας . στο οποίο θα γινόταν η τελική σύγκρουση. Στην πορεία των μαχών σ' αυτές τις δυνάμεις προστέθηκε και η 16η ταξιαρχία. μεταφορών. Οι δυνάμεις ανταρτών που διατέθηκαν αρχικά δεν ήταν πάνω από 4. η ταξιαρχία Καλιανέση (πρώην 8η μεραρχία). ήταν πλέον αισθητά πιο ενισχυμένος. Η διεύθυνση της επιχείρησης ανατέθηκε στον Μ. Στην επιχείρηση πήραν μέρος η ταξιαρχία της σχολής αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου.

συν μία ταξιαρχία της 1ης μεραρχίας.ορεινών καταδρομών. η στρατιωτική ηγεσία του κυβερνητικού στρατού είχε επεξεργαστεί . Εδημιουργήθη εκ νέου η εστία . Για τη ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ. η 45η ταξιαρχία.2/6/49). άρχισε στη 1 Απρίλη 1949 και ουσιαστικά μέχρι τα τέλη του μηνός είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία. προκαλώντας βαριές απώλειες στον αντίπαλο. για την ανακατάληψη του Γράμμου.000 άνδρες. όστις μόλις το θέρος του 1948 είχεν εκκαθαρισθεί διά μακροχρονίου (64 ημερών) αγώνος. Η επιχείρηση του ΔΣΕ. πυροβολικό και αεροπορία. ("Αντισυμμοριακός Αγών". η 9η και η 16η μεραρχίες. πολυδάπανου εις απώλειας ανθρώπινου και πολεμικού υλικού και παρέστη ανάγκη νέων αγώνων κατά το 1949 διά την ανακατάληψίν του". 579). Ετσι ο Γράμμος ξαναπέρασε στους αντάρτες. Σύνολο δυνάμεων πολύ πάνω από 20. Εγένεντο κινήσεις ταχείαι υπό δυσκόλους συνθήκας ατμοσφαιρικάς και εδάφους και μάλιστα κατά τη νύκτα. ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος γράφει: "Επετεύχθη πράγματι στρατηγικός και τακτικός αιφνιδιασμός και ούτω κατελήφθησαν οι αντικειμενικοί σκοποί άνευ σοβαράς αντιδράσεως του αντιπάλου και εξηναγκάσθησαν αι εθνικαί δυνάμεις να προβούν εις αναδιάταξιν δυνάμεων διά προσανατολισμού δυνάμεων προς Δυτικόν Γράμμον Σμόλικαν και να εμπλακούν εις αγώνα φθοράς. Η νίκη βεβαίως διασφαλίστηκε με την επιτυχημένη μάχη στα Πατώματα (30/ . σελ.βάσις του Γράμμου. η 77η ανεξάρτητη ταξιαρχία. Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε Ρούμελη-Θεσσαλία Για τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού στη Ρούμελη και τη Θεσσαλία.

της 72ας Ταξιαρχίας και των Μοιρών Καταδρομών" (στο ίδιο. της Κεντρικής Ελλάδος και τη συσπείρωσιν προοδευτικώς και συστηματικώς των δυνάμεων διώξεως προς βορράν. είχεν αποφασίσει την ενέργειαν επιχειρήσεων.Βενέτικου ποταμού (Γρεβενά) .συγκεκριμένο σχέδιο με την επωνυμία "ΠΥΡΑΥΛΟΣ". Σχέδιον ενεργείας: Διά την εκκαθάρισιν θα εδημιουργείτο κινητή δύναμις κρούσεως προς καταδίωξιν. Εξοντώσεως Συμμοριτών). 585). Ο Ζαφειρόπουλος αναφέρει σχετικά: "Μετά την μεσολάβησιν την 1ην Απριλίου της επιχειρήσεως των συμμοριτών "ελιγμός του Γράμμου 1949" διά της ανακαταλήψεως του Δυτικού Γράμμου και Σμόλικα υπό . είναι ότι εις τας δυνάμεις ταύτας κρούσεως δεν καθωρίζετο ως αντικειμενικός σκοπός εδαφική ζώνη. προς Β. αποδιοργάνωσιν και εξόντωσιν των συμμοριακών συγκεντρώσεων εν τη άνω περιοχή. Η επιχείρησις "Πύραυλος" θα άρχιζε μετά την εκκαθάρισιν της Πελοποννήσου προς χρησιμοποίηση των εκεί διατεθεισών δυνάμεων της IX Μεραρχίας. Το ιδιάζον εν τη συλλήψει του σχεδίου τούτου.Βορείου Ευβοϊκού Κόλπου. Η ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ ανάγκασε την αντίπαλη στρατιωτική ηγεσία να τροποποιήσει το σχέδιο "ΠΥΡΑΥΛΟΣ". Να πώς περιγράφει αυτό το σχέδιο ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Σκοπός: Η εθνική Ηγεσία μετά την ανακατάληψιν του Καρπενησίου και την καταδίωξιν των συμμοριτών προς Αγραφα. Η ζώνη των επιχειρήσεων περιορίζετο από βορρά υπό της γραμμής Αώου ποταμού (Κόνιτσα) . σελ.Αλιάκμονος ποταμού (Σέρβια) και προς νότον μέχρι Κορινθιακού Κόλπου . Κρούσεως. αλλ' ο συμμοριακός όγκος εις οιανδήποτε περιοχήν και εάν ευρίσκετο ή κατέφευγε καταδιωκόμενος. και φυσικά προ της εκδηλώσεως της ενεργείας των συμμοριτών προς ανακατάληψιν του Γράμμου. με σκοπόν τη ριζικήν εκκαθάρισιν εκ Ν. Για την εφαρμογή του σχεδίου θα δημιουργούνταν ειδικές δυνάμεις κρούσης με την ονομασία ΔΑΚΕΣ (Δυνάμεις Αναζητήσεως.

των Συμμοριτών και της διεισδύσεως της II συμμοριακής Μεραρχίας εις Ρούμελην. Το επιτελείο. Σύμφωνα με τον Ζαφειρόπουλο στο σχέδιο "Κυνηγός" προβλεπόταν: "α) Η εκκαθάρισης της περιοχής των Αγράφων. λόγω ανεπάρκειας των διατιθέμενων δυνάμεων" (στο ίδιο. Η 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γ. β) Η εκκαθάρισις της περιοχής της Ρούμελης. λόγω προσανατολισμού δυνάμεων προς Δ. Φλωράκη (Γιώτης) είχε δύναμη περίπου 1. τόσον υπό του Β` Σ.400 μαχητές.600 μαχητές. Στρατού εις την περιοχήν Κεντρικής Ελλάδος (Ρούμελη . Διοικητής του ΚΓΑΝΕ ήταν ο Κ. Στρατού εις τον Δ. Γράμμον. σελ. σελ. αι προϋποθέσεις της επιχειρήσεως "Πύραυλος" από απόψεως δραστηριότητας των συμμοριτών και διαθεσιμότητος εθνικών δυνάμεων τροποποιήθηκαν άρδην. η φρουρά και η σχολή αξιωματικών του Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ) είχε δύναμη περίπου 300 μαχητές. προς εξόντωσιν της II συμμοριακής Μεραρχίας και μονάδων χώρου. Αλεξάνδρου (Διαμαντής) είχε δύναμη περίπου 1. . προς εξόντωσιν των συμμοριακών δυνάμεων αυτής" (στο ίδιο. Έτσι το σχέδιο "ΠΥΡΑΥΛΟΣ" τροποποιήθηκε και στη θέση του εμφανίστηκε το σχέδιο "ΚΥΝΗΓΟΣ". στην καλύτερη των περιπτώσεων. οι υπό εκκαθάριση και εξόντωση δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν οι εξής: Η 1η Μεραρχία με διοικητή τον Χ. 588). κατά πόσον συμφέρει να αποδυθούν αι εθνικαί δυνάμεις εις ταυτόχρονον διμέτωπον αγώνα. γ) Η εκκαθάρισις της περιοχής Ανατολικής ορεινής Θεσσαλίας. ότι είναι ασύμφορος η δημιουργία ταυτοχρόνως διμέτωπου αγώνος. Μ' αλλά λόγια η συνολική δύναμη των ανταρτών. Κατόπιν συζητήσεως προεκτιμίθη. Ετέθη τότε το πρόβλημα. προς εξόντωσιν των εν αυτή συμμοριακών μονάδων της I συμμοριακής Μεραρχίας και διαφόρων μονάδων χώρου και εμπέδων. 586). δεν υπερέβαινε τις 3. Στις παραμονές της επιχείρησης "ΚΥΝΗΓΟΣ". όσον και υπό του Α` Σ.500 μαχητές. Γράμμον. Κολιγιάννης (Αρβανίτης).Αγραφα Θεσσαλία).

στις 21 Ιούνη του '49. Πάνω από ένα μήνα αγωνίστηκε η 2η Μεραρχία. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων. να στριμωχτούν . ο κυβερνητικός στρατός πραγματοποίησε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Μακεδονία και τη Θράκη. Κι όπως ήταν αναμενόμενο κατέληξε σε ήττα των δυνάμεων του ΔΣΕ. ο θρυλικός Διαμαντής. Τον Ιούλη εκκαθαριστικές επιχειρήσεις έγιναν στο Καϊμακτσαλάν. Κεντρική και Ανατολική Ελλάδα. 140 πυροβόλα. κι απέναντι στις λιγοστές αυτές δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού ο αντίπαλος εξαπέλυσε δύναμη 70. Ο αγώνας ήταν άνισος. τα Χάσια και το Σμόλικα. Φλωράκη κατάφερε να ελιχθεί και να φτάσει στις αρχές Ιούλη στο Γράμμο.000 ανδρών με επικεφαλής τον Θρ. στα Πιέρια. στη Χαλκιδική. δυνάμεις του Α` Σώματος Στρατού επιτέθηκαν στην περιοχή του Σουλίου αναγκάζοντας την 159η ταξιαρχία του Δημοκρατικού Στρατού να ελιχθεί προς το Γράμμο. Κολιγιάννη.Η επιχείρηση άρχισε την 1η Μάη του '49. Τσακαλώτο. Η 1η μεραρχία του Χ. Ετσι το ΚΓΑΝΕ έπαψε να υπάρχει και τυπικά διαλύθηκε με απόφαση του ΠΓ στις 12 Ιούλη του '49("Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". Ακόμη. αγωνιζόμενες μέχρι εσχάτων. κάνοντας συνεχή πόλεμο στον Ολυμπο. Στο πεδίο της μάχης χάθηκαν πολλά στελέχη και μαχητές. μαζί κι αυτών στην Πελοπόννησο. στην περιοχή Κομοτηνής . που διασώθηκαν με επικεφαλής τον Κ. σελ. 610). στο Μπέλες.Έβρου. Και τέλος. Επίσης. ήταν να εξοντωθεί μεγάλο μέρος των δυνάμεων του ΔΣΕ στη Νότια. στο Γράμμο έφτασε κι ένα τμήμα από τις υπόλοιπες δυνάμεις του ΔΣΕ. τόμος Α`. Σκληρές μάχες έδωσαν και οι υπόλοιπες δυνάμεις των ανταρτών. 60 αεροπλάνα. στη θέση Μάρμαρα σκοτώθηκε ο ίδιος ο διοικητής της. Άλλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις Παράλληλα με τις επιχειρήσεις σε Θεσσαλία και Ρούμελη. σημαντικό αριθμό αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων. Τον Μάη και τον Ιούνη πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις εναντίον του ΔΣΕ στα Κερδύλια.

όχι από διάθεση αυτοπροβολής. δηλαδή 20 προς 21 Γενάρη του 1949. καθώς και στο σημείο που αναφέρεται στο άρθρο για τη μη εφαρμογή της διαταγής του Πρίκου για σύμπτυξη.ουσιαστικά οι δυνάμεις του στο Γράμμο και στο Βίτσι και να απελευθερωθούν ισχυρές κυβερνητικές στρατιωτικές δυνάμεις για την τελική σύγκρουση. Όταν ξεκίνησε η μάχη το τάγμα του Πρίκου μπήκε μέσα το πρώτο βράδυ. Καταθέτω την προσωπική μου μαρτυρία. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Για την κατάληψη του Καρπενησίου "Το πρώτο είναι ότι δε γίνεται αναφορά στο Λόχο Δημοκρατικής Νεολαίας του ΔΣΕ που ήταν και αυτός από το βράδυ μέσα στο Καρπενήσι. αλλά από τη διάθεση να βοηθήσω την ιστορική έρευνα. μαζί με το τάγμα του Πρίκου. Κατά τη 1η ώρα ο Πρίκος ζήτησε ενίσχυση γιατί δεν μπορούσε να καλύψει όλο το χώρο. κάτι που ο καθένας πρέπει και έχει υποχρέωση να καταθέσει. Το δεύτερο είναι η προσφορά του Λόχου Δημοκρατικής Νεολαίας στη μάχη αυτή. Τότε ο Ταξίαρχος .

Πάντως το παρήγορο ήταν ότι είχαμε σφαίρες αρκετές και πολεμούσαμε άνετα. όσοι φεύγουν σκοτώνονται (πού να περάσεις μέρα μεσημέρι ανά 100 μέτρα φυλάκιο). Επίσης. παιδιά τώρα θα δείξουμε πραγματικά αν είμαστε ΔΣΕ. Εμείς αμυνόμασταν και αποκρούσαμε όλες τις επιθέσεις. να ενεργούμε μόνοι μας. Οι δυο διμοιρίες (1η και 3η) πήραν εντολή να πάνε προς τη Δεξαμενή. εμείς τους αποκρούουμε. Κατά τις 3 η ώρα ετοιμαζόταν για επίθεση. Τους λέω. εμείς θα καθίσουμε να αμυνθούμε ώσπου να νυχτώσει και μετά θα δώσουμε μάχη και θα φύγουμε. Ο κυβερνητικός στρατός πέρασε στην αντεπίθεση. Αφού μπήκαμε βρήκαμε τον Ταγματάρχη Πρίκο μαζί με τον Πολιτικό Επίτροπο του Τάγματος (Στο σημείο αυτό να πω ότι δε θυμάμαι το όνομα του Επιτρόπου καθώς και την τύχη του μετά τη μάχη). Μαζεύουμε και τις δύο ομάδες και αμυνόμαστε συνέχεια.30 ήρθε ο σύνδεσμος του Πρίκου και μας λέει να συμπτυχθούμε (εντολή του Ταγματάρχη Πρίκου). Αντί να τους περιμένουμε θα . ξηλώνοντας ορισμένες εστίες από Μάυδες. Τι θα κάνουμε. Εγώ του λέγω. Ο Στρατός επιτίθετο συνεχώς. από μια Διμοιρία του στρατού πήραμε λάφυρα 2 οπλοπολυβόλα "μπρεν" και πολλά πυρομαχικά. αφού δεν είχαμε επαφή με κανέναν.Μπαντέκος έστειλε το λόχο Νεολαίας. Συμφώνησαν όλοι να μείνουμε να αμυνθούμε και το βράδυ να κάνουμε ντου και να φύγουμε. Με το λοχαγό και την ομάδα που κράτησε κόπηκε κάθε επικοινωνία από τις 10 το πρωί. Ο λοχαγός μου Θανάσης Φοκολόρος (Σιώκας) κράτησε 1 ομάδα από τις 3 που είχε η διμοιρία μου. Τώρα είμαστε μόνοι μας. Στο λόχο Νεολαίας ήμουν κι εγώ ως Διμοιρίτης της 2ης Διμοιρίας. Στις 11. Με τις άλλες δυο ομάδες ξεκαθάρισα το μέρος που μου είπαν. Έτσι έγινε. Έφυγε ο σύνδεσμος. Τότε έμασα όλους τους άνδρες και τους είπα την απόφασή μου να μείνουμε και να φύγουμε το βράδυ. Έπρεπε. Μας είχαν πλησιάσει στα 20 μέτρα. Αφού ξημέρωσε και προχώρησε η μέρα άλλαξε το σκηνικό της μάχης. γιατί κοιτάτε εκεί. Η δική μου διμοιρία (η 2η) πήρε εντολή να καθαρίσει την περιοχή προς τα δεξιά. Και αυτό κάναμε.

πήγα εκεί. Μόλις άκουσε ο Μπαντέκος ότι είμαστε οργανωμένοι. Τους ρώτησα τίνος τμήματος ήταν και μου είπαν του Πρίκου και ήταν η διμοιρία του Μπεγλένη. Στο μεταξύ νύχτωσε και ετοιμαζόμαστε να φύγουμε.30 μας κάνανε την τελευταία επίθεση και την αποκρούσαμε.30 έρχεται ένας μαχητής της Διμοιρίας μας και μου είπε ότι πιο πέρα είναι 2 που βάζουν προς το Στρατό. Του είπα ότι είμαστε οργανωμένοι και ότι είμαστε πάνω από το διοικητήριο. Ο Φεγγάρας πήρε τηλέφωνο τον Μπαντέκο και του είπε την κατάσταση. Σκάψαμε και θάψαμε το λοχαγό. Του το είπαν και ο Μπεγλένης ήρθε μόνος του και συνεννοηθήκαμε να πάω προς το σημείο που ήταν εκείνος. Έτσι και έγινε. Κατά τις 3. Πήγα να ελέγξω και συναντήθηκα με το Φεγγάρα που μου είπε την εντολή που είχε από τον Μπαντέκο.επιτεθούμε εμείς και θα τους αιφνιδιάσουμε. Αφού πλησίαζε να νυχτώσει αρχίσαμε να φωνάζουμε αέρα για να τονώσουμε και το ηθικό. Είχε σκοτωθεί ο λοχαγός. Έτσι έγινε. αφού δε θα μπορούσαμε να τον πάρουμε (την άλλη μέρα τον θάψαμε στο νεκροταφείο). Πήγα προς το μέρος τους και αφού έκανα αναγνώριση είδα πως ήταν αντάρτες. Στη διάρκεια των μαχών ένα κορίτσι κατόρθωσε να φύγει και να φτάσει στην ταξιαρχία και να πει ότι μέσα υπάρχουν ξεκομμένοι. Με φώναξαν και αφού πήρα κάποιες προφυλάξεις. Κατά τις 5. Τις φωνές άκουσαν και από την ομάδα που ήταν με το λοχαγό. Εμείς όμως πιάσαμε καλύτερες θέσεις. Του λέω πέστε του Μπεγλένη από δω να μη φοβάται. Επιτεθήκαμε και πραγματικά αιφνιδιάστηκαν τόσο που πετούσαν ακόμα και τα όπλα τους και όπου φύγει φύγει μπήκαν μέσα στα πολυβολεία τους. φοβούμενος μήπως τους έχουν πιάσει και είναι παγίδα. γιατί ήταν καλύτερο μέρος να αμυνθούμε και με την προοπτική να φύγουμε μόλις βραδιάσει. Τότε ο Ταξίαρχος έστειλε ένα λόχο του Φεγγάρα να φωνάξει με τα χωνιά να φύγουν οι ξεκομμένοι. μαζευτήκαμε και οι δυο διμοιρίες και αμυνθήκαμε. κατέβηκε αμέσως μόνος του και μόλις ήρθε του εξήγησα την κατάσταση. . εδώ είναι η διμοιρία του Πίτσικου.

ώστε να έχουμε περισσότερες πληροφορίες. με ορισμένες παρατηρήσεις. . Επισημαίνω ιδιαίτερα και αναφέρομαι στα με αριθμούς 57. διευθυντή του "Ριζοσπάστη". "Αγαπητέ σύντροφε. Παρακάτω. πήραμε το παρακάτω σημείωμα. δεν επιτρέπεται σε καμιά περίπτωση να αγνοούνται τα στοιχεία και οι απόψεις των στελεχών και μαχητών του ΔΣΕ. Έχω όμως και μερικές παρατηρήσεις να κάνω. αναφορικά με τα ντοκουμέντα των όσων παραθέτουν στο δημοσίευμα αυτό. με την τακτική της ομάδας των συντακτών. Συγχαίρω τους συντάκτες του. για τα γεγονότα που συμπεριλαμβάνονταν στα μέρη αυτά. Παρακολουθώ συνεχώς και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το κατά πάντα αξιόλογο δημοσίευμα ομάδας συντακτών του "Ρ" για τα 50χρονα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. κατά μία άποψη. ΕΠΟΝίτη και μαχητή του ΔΣΕ. Δεν υποστηρίζω ότι δεν πρέπει να παρατίθενται και τα τότε δημοσιευθέντα στοιχεία των αντιπάλων. στην κατάληψη του Καρπενησίου και στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού στην Πελοπόννησο). 59 και 60 μέρη του δημοσιεύματος". (Σημείωση "Ρ": Τα μέρη αυτά αναφέρονται αντίστοιχα στη μάχη της Χαλανδρίτσας. μαζί με μια δική μας απάντηση. ιστορική προσέγγιση. Αντίθετα μάλιστα είναι απαραίτητο αυτό σε μια.Τότε ο Μπαντέκος δίνει διαταγή να μπει όλη η Ταξιαρχία μέσα και αυτό έγινε και έτσι το πρωί έπεσε όλο το Καρπενήσι". Ορισμένες παρατηρήσεις Από έναν αναγνώστη του "Ρ". του οποίου και δημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματα. ο αναγνώστης μας αναφέρεται συγκεκριμένα σε ποιους αγωνιστές του ΔΣΕ μπορούσαμε να είχαμε απευθυνθεί. με το παρωνύμιο Όμηρος (δυστυχώς δε μας έγραψε το όνομά του). Όμως.

για τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο.κάθε άλλο παρά αποτελεί την ιστορία του ΔΣΕ και της περιόδου εκείνης.Κάνει επίσης κριτική. Αρχηγείου του ΔΣΕ (κάπου στη Βόρεια Ελλάδα). που εκδιδόταν στην έδρα του Γεν. να γράφουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια σε όποια ιστορικά γεγονότα αναφερόμαστε. Το αφιέρωμα του "Ρ" . άλλωστε. Η απάντηση του "Ρ" Ευχαριστούμε τον αναγνώστη μας για την καλοσύνη που είχε να μας γράψει και τα καλά του λόγια. του υποστρατήγου Θ. όμως. Πετζόπουλου και του στρατηγού.όπως. επειδή χρησιμοποιήσαμε πληροφορίες. με τα παρακάτω: "Αφήνω το ότι ενώ στις αρχές του Γενάρη του 1949 η Βόρεια Πελοπόννησος και συνακόλουθα η έδρα της Μεραρχίας μας είχε κυριολεκτικά διαλυθεί. Οι στόχοι του είναι πολύ λιγότερο υψηλοί και φιλόδοξοι. Προσπαθούμε. όταν δεν είχε στη διάθεσή του ούτε καν ομάδα ασφάλειάς του και πολύ περισσότερο ασύρματο για να το στείλει. Θ. στο δημοσίευμα εκτίθεται ότι ο μακαρίτης Μέραρχός μας Στέφανος Γκιουζέλης (σκοτώθηκε πολύ αργότερα) φέρεται συντάκτης άρθρου που έστειλε τάχα στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". με ημερομηνία 13/1/49. μόνο από τα βιβλία των στελεχών τότε του κυβερνητικού στρατού. . Ύστερα απ' αυτά τα λίγα και τις ανεπίτρεπτες αναφορές στους αποστάτες Βλαντά και Γούσια. Τσακαλώτου και κλείνει το σημείωμά του. είχε υπογραμμιστεί από την αρχή . περιμένω επανόρθωση και αποκατάσταση της αλήθειας. Με συντροφικούς χαιρετισμούς ΟΜΗΡΟΣ ΕΠΟΝίτης και Μαχητής του ΔΣΕ". Όσον αφορά τις παρατηρήσεις του θέλουμε να σημειώσουμε τα παρακάτω: α.

Άλλωστε. τόμος Β`. γι' αυτό το λόγο μια τέτοια έρευνα ήταν έξω από τους στόχους του αφιερώματος και καλέσαμε από το "Ρ" τους αγωνιστές να μας αποστείλουν σημειώματα. κυρίως νέας γενιάς "από καλή σοδειά". που συγκροτήθηκε το αρχηγείο του. Για τον αγώνα του ΔΣΕ στη Σάμο πήραμε δύο σημειώματα.β. Στα δυο αυτά γεμάτα χρόνια της ηρωικής ζωής και δράσης του. αντιμετωπίζοντας σε περιπτώσεις. στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". για να κάνουμε την έρευνα που προτείνει ο αναγνώστης μας. πάνω στον Καρβούνη. Δημοσιεύουμε το κείμενο. Όπως σημειώνει ο αναγνώστης μας Σταμάτης Βαλσάμος. ο Δημοκρατικός Στρατός της Σάμου έδωσε πάνω από 250 μάχες. απ' τον Ιούλη του 1947. γ. μόνο και μόνο επειδή αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή. Κατσούφρος. κλπ. είναι υπαρκτό. του προαναφερόμενου αναγνώστη μας. Στ. Γκιουζέλη. Το άρθρο του Στ. που μας έστειλε ο αναγνώστης μας. που μας έστειλε σχετικό σημείωμα. (Βλέπε δίτομη έκδοση του "Ρ": Δημοκρατικός Στρατός. στον Κέρκη. Δεν έχουμε καμία πρόθεση αγνόησης των απόψεων των μαχητών του ΔΣΕ. αλλά δεν έχουμε τη δυνατότητα. την πρώτη μάχη παράταξης.. ". Ευχαριστούμε και τους δύο για τη συμβολή τους. Πρέπει. Η επανόρθωση και η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας είναι υποχρέωσή μας και την κάνουμε χωρίς τον παραμικρό δισταγμό. να σημειώσουμε ότι για το μόνο στοιχείο του οποίου ο αναγνώστης μας αμφισβητεί την εγκυρότητά του. το μήνα Φλεβάρη του 1949 και φέρει ημερομηνία (πιθανότατα αποστολής του) 13/1/1949. υψώματα.. κατά τον ποιητή. σελ. Κ. . 85). όμως. αλλά μας είναι αδύνατο να φιλοξενήσουμε και τα δύο σημειώματα. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό. όποτε συμβαίνει να γράψουμε κάτι λαθεμένο. πάνω στα ανυπότακτα βουνά του ακριτικού μας νησιού. Βαλσάμου και του Κώστα Κατσούφρου. ήταν ένας "πραγματικά Λαϊκός Στρατός. εθελοντών μαχητών. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο ΔΣΕ στη Σάμο σημείωσε πλούσια και ηρωική δράση. μέχρι και πεντηκονταπλάσιο πάνοπλο εχθρό. μέχρι το τέλος Ιούλη του 1949. που έδωσαν οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού στο νησί. τα οποία και αξιοποιούμε. δεν έχει δίκιο. Μιας υπέροχης γενιάς με ιδανικά που αντιπάλεψε με αυτοθυσία τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό. με αεροπορία και πολεμικό ναυτικό. με βαρύ και σύγχρονο οπλισμό.

τις "γειτονιές". δύο μπρέντες ιταλικές και ένα μπρεν με πολλά φυσίγγια. Οι προετοιμασίες Στον Καρβούνη. τους Μεσανατολίτες που αποτελούν τη μεγάλη δύναμη του αντάρτικου κινήματος και των ΕΛΑΣιτών. Οργανώνουν και θωρακίζουν έδαφος και ταμπούρια. Οι κυβερνητικές δυνάμεις ετοιμάζονται να ανταποδώσουν το χτύπημα και να ξεμπερδεύουν τώρα. Από αυτούς. Τα απανωτά χτυπήματα του ΔΣ. Ιδιαίτερα. καθώς και 4 στεν στα πιο επίκαιρα σημεία που θα μπορούσε να περάσει ο εχθρός.ΣΑΜΟΣ Η πρώτη μάχη παράταξης του ΔΣΕ στο νησί Από πληροφορίες που καταφθάνουν στο βουνό μετά τη νέα ταχτική που εγκαινιάστηκε από το ΔΣΕ. Ελεύθεροι σκοπευτές θα . το στρατό και τη χωροφυλακή. βρίσκονται έως 710 μαχητές του ΔΣ. Μέχρι 2.000 είναι οι ένοπλοι ΚουσουλοΜΑΥδες που θα επιχειρήσουν την εξόντωση του ΔΣ στον Καρβούνη. εξοπλίζονται οι κυβερνητικοί. πάνω στους Γκιναίους. με το ολιγάριθμο ακόμη αντάρτικο του βουνού. η απελευθέρωση πολλών ορεινών χωριών του Κέρκη και της βόρειας κεντρικής πλευράς του Καρβούνη. δύο τάγματα στρατού και χωροφυλακής θα ενεδρέψουν τα δυτικά περάσματα για όσους ζήσουν και θελήσουν να περάσουν στον Κέρκη. Παίρνουν θέσεις τα τρία οπλοπολυβόλα. Πολεμικός συναγερμός ανάβει τα αίματα των μαχητών του ΔΣ. η κατάσταση γίνεται κρίσιμη για τους ΚουσουλοΜΑΥδες. Με τέτοιες σκέψεις και σχέδια. βάζει σε ανησυχία την κυβερνητική και στρατιωτική ηγεσία του νησιού. Η πληροφορία ότι θα 'χουμε επιχειρήσεις τούς βάζει σε εγρήγορση κι επαναστατικό ενθουσιασμό. της ένοπλης αντιπαράθεσης κατά των κυβερνητικών στη Σάμο.

που και αυτά απέτυχαν για κάποια ρήγματα στις θέσεις του ΔΣ. Το κενό που μας χώριζε δεν ήταν παραπάνω από 150 και 100 μέτρα. Ο Σαλάς κάλεσε όλα τα μέλη του αρχηγείου να πράξουν στο ακέραιο το χρέος τους. κάτι μοιράστηκε στους μαχητές. έγινε παράδειγμα. Η ζωή και η τύχη του ΔΣ θα εξαρτηθεί από αυτήν τη μάχη. το πρωί 28 Αυγούστου στο Ξεπαγιασμένο. Η μάχη άναψε. έδωσε τις τελευταίες οδηγίες στην πρώτη αποφασιστική αναμέτρηση με τον αντίπαλο. που θα . Και ο Μαλαγάρης. Η μάχη άρχισε. Η οργανωτική διάταξη που πήρε ο ΔΣ είχε τελειώσει. πίτες και τυρί και φάγαμε. Η καθυστέρηση των κυβερνητικών για επίθεση και η πείνα που άρχισε να ενοχλεί τα στομάχια μας δεν άντεχαν άλλο. μια ομάδα αντάρτες πάνε να πάρουν θέση στο παρατηρητήριο. Τα πολεμικά μέσα που χρησιμοποιούν οι κυβερνητικοί δεν μπορούν να ανατρέψουν τις θέσεις των ανταρτών. Πέντε αντάρτες τα 'βαλαν με μια διμοιρία ΜΑΥδων και τους ανατρέψαμε. Ο αυγουστιάτικος ήλιος κατάκορφα μάς ζεματάει. αρχηγός του ΔΣΕ. οι σφαίρες πέφτουν βροχή. Καμιά όρεξη για επίθεση δεν εκδηλώνεται.ελέγχουν τη βόρεια πλευρά από Μαρμαράκια ως το τελευταίο άκρο των πάνω Γκιναίων. έφεραν και δύο αντιαρματικά "ΠΙΑΤ". πάνω από 1. Οι λάμψεις των εκπυρσοκροτήσεων μέσα στο γλυκοχάραμα γίνονται πρωτόφαντο φαντασμαγορικό θέαμα. Μια πρώτη επιτυχία της ομάδας μου. είπε. Κοντά μας ο Μαλαγάρης και ο Σαλάς. Η μάχη Ξημέρωμα 29 Αυγούστου 1947. Υπολογίζαμε πολύ στα λάφυρα και τα "ψώνια". Βράδιασε. Οσοι "παλικαράδες" αντικομμουνιστές προσπάθησαν να συρθούν πιο κοντά στις θέσεις μας καθηλώθηκαν από τα εύστοχα πυρά των ανταρτών. Χιλιάδες σφαίρες τροχιοδεικτικές διέγραφαν καμπύλες στον αέρα πάνω από τα κεφάλια μας. Η διοίκηση του Αρχηγείου στα Μαρμαράκια θα κρατούσε επαφή με όλη τη διάταξη.500 ένοπλοι ΚουσουλοΜΑΥδες χτυπούν τις θέσεις μας.

θανάτου. Ο Νικόλας Σεβαστός με την μπρέντα. Όταν πήγα κοντά του. Ευτυχώς που οι υποχωρούντες δε σκέφτηκαν να βάλουν φωτιά στα τσίγκανα και τη φτέρα και θα τους κάλυπτε και θα χάναμε τα λάφυρα. σε ώρα που η μάχη είχε κιόλας κριθεί. με ένα άλμα μπροστά. Πόσο ωφέλιμο θα 'τανε για μας. από την άποψη της στρατιωτικής εμπειρίας. ο Σαλάς με μια χειροβομβίδα στο χέρι κι όσοι μαχητές πέρασαν στην επίθεση. απ' το πιο επικίνδυνο οχυρό. σφαίρες . Έτρεξα κοντά του να δω μην έπαθε κακό. Όταν πηδούσαν έξω απ' τις θέσεις τους οι μαχητές σαν τίγρεις με απανωτές μπαταριές και μέσα στους πρώτους η ομάδα Μαλαγάρη. Οι ΜΑΥδες. σ' αυτήν την τιτάνια τρεχάλα. ο Μαλαγάρης με το πιστόλι. Ηταν τόση η ταχύτητα και η ορμή που θα νόμιζε κανείς πως πήγαιναν για το πρωτάθλημα των 100 μ. Σαλά. ο Βαγιανός ο Σταύρος. μέσα στο οποίο σκοτώθηκε την ίδια ώρα και ο φονιάς του Μαλαγάρη. έτρεχε μπροστά. Ο Μαλαγάρης λαβώθηκε βαριά. Στην τρελή αυτή έφοδο. Θεοδωρή απ' τον Άγιο Κωνσταντίνο. βρέθηκα πλάι με το νεολαίο Θεμ. Το πέσιμό του οφειλόταν στο σκύψιμο να πάρει πέτρες για πετροβόλημα. τα δύο οπλοπολυβόλα και τα τέσσερα στενς ορμήσαμε καταπάνω τους σαν ξαφνικό μπουρίνι. ήταν μεγάλο. Ενώ δυο φορές του 'πεσε ο μπερές κι έπεσε κάτω.κάναμε. όλοι μαζί γύρω στα 50 ντουφέκια. μια ριπή οπλοπολυβόλου βρίσκει τον Μαλαγάρη στην ωμοπλάτη. Δεν έχω σφαίρες μου λέει. Η λύπη μας ήταν πολύ μεγάλη και η ορμή μας μια θύελλα. Ο ΜΑΥς έγινε άφαντος. Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά. κυνηγούσε έναν ΜΑΥ. Γύρισε και με κοίταξε. Αυτός ο μαχητής ξεμάκρυνε από τους άλλους. σαν ένας άνθρωπος. Ήταν ιδιαίτερα αποφασιστική η έφοδος εκείνη τη στιγμή. σαρώνουν κυριολεκτικά οι μπρέντες τις θέσεις των κυβερνητικών. Η έφοδος Και ξαφνικά. Σοφούλη. Ενώ το κενό που θ' άφηνε. σπαρταρούσε στα γέλια. πανικόβλητοι. φεύγουν προς τα πίσω και παρασύρουν με τη φυγή τους και τους άλλους πίσω στις άλλες γραμμές.

Και το ωραίο εδώ είναι .ότι δεν έφτανε το κακό. συναισθανόμενοι αυτή τους την "ατολμία". χτεσινοί φίλοι. στενοί συνεργάτες για το μεροκάματο. να λένε οι ίδιοι "απάνω τους παιδιά". ο Κούσουλας και ο Λάμπρου. εξαφανίστηκαν. είχαν από πάνω και τις ροκάνες των μαθητών. πως κάποιος γοργοπόδαρος έκανε τον κόπο και πήγε και τους είπε ότι τα πράγματα ήρθαν ανάποδα και πίσω έρχονται αυτοί. προς τη Χώρα πετώντας ροκάνες και σχοινιά.σε σχέση με την τραγική μορφή που είχε πάρει η φυγή τους . Αν όμως συναντούσαμε κατά την επίθεση από μέρους μας αντιστάσεις. συγγενείς. που δεν τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι και καλά έκαναν. Το πάθημα αυτό των ΜΑΥδων πολλοί απ' αυτούς το θυμούνται τώρα και γελούν από μόνοι τους. Δεν είχαν καταλάβει ποιοι κυνηγούσαν ποιους. Φαίνεται. Τα σχολιοπαίδια άρχισαν να τρέχουν τον κατήφορο. αφού δεν είχαν τίποτα μέσα τους. χωριανοί. Χάθηκαν τα ίχνη τους για πολλές μέρες. Η νίκη Ο όρος "η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση".και όπλα. όταν τους κυνηγούσαμε. Το τι έγινε. Τότε τα θύματα θα 'ταν πολλά και από τις δυο μεριές και το χάος του διχασμού θα μεγάλωνε. Η νίκη εκφράστηκε μπορώ να πω με αυτή τους την τόλμη σ' όλο το μεγαλείο της και χωρίς θύματα. και μάλιστα πισώπλατα. Ενώ η προστασία τους. γεμάτη θυσία δεν άφηνε στον αντίπαλο περιθώρια αντίστασης. Εμείς σαν μαχητές και σαν αγωνιστές του λαού. ε τότε δε θα κάναμε τέτοιες τρέλες και θα βαρούσαμε στο ψαχνό.. που τους είχε βρει. βρήκε τη σωστή λύση της. αν κρίνει κανένας από το μεγάλο μπούγιο αυτής της οπλισμένης μάζας των ανθρώπων ως τα δόντια. συνειδητά. Και μόνο ο ξηρός κρότος της καραμπίνας . Οι κυβερνητικοί έφευγαν τρομοκρατημένοι σαν τρομοκράτες στον άοπλο λαό. Η επίθεση του ΔΣ ήταν κεραυνοβόλα. αποφεύγαμε να τους ντουφεκάμε.. αδέλφια. Ο Μαλαγάρης κι ο Σαλάς στην πρώτη γραμμή όρμησαν με την ομάδα πρώτοι. προς τα Σκιαδάκια. οι αντάρτες. κουμπάροι. είναι άλλο πράγμα. όμως.

Οι ευεργετικές επιδράσεις της νίκης Πολύμορφα και σοβαρά ήταν τα οφέλη της νίκης αυτής του ΔΣΕ στη Σάμο. Στα χέρια του ΔΣ έπεσαν πολλά λάφυρα. πολλοί δεν ξαναπήραν όπλα. να κλέβουν και . που έγινε αργότερα διαταγή του αρχηγείου που είχε σαν αποτέλεσμα και πέτυχε τρία σημαντικά ωφελήματα. που ξεκίνησε στις αρχές του 1947 τέλειωσε άδοξα στο τέλος του Αυγούστου πάνω στους Γκιναίους. όπου θάφτηκαν ονόματα και "οράματα" των οργανωτών τους. Γελάστηκαν όμως όπως έδειξαν τα πράγματα. έδωσε θάρρος. Ζήλεψαν την παλικαριά μας κι ήθελαν να τη μοιραστούν μαζί μας. δύο οπλοπολυβόλα "Μπρεν". Η πρώτη αντικομμουνιστική εκστρατεία. θα ξεμπέρδευσαν με τους αντάρτες. έδωσε μεγάλο κύρος στο ΔΣ. Αυτός ο στρατευμένος μπράβος του Ν. Οι απώλειες των κυβερνητικών στις δεκατρείς ώρες που κράτησε η μάχη ήταν τρεις νεκροί. πολλά πυρομαχικά και μεταγωγικά φορτωμένα με τρόφιμα. να βρίζουν και ν' ατιμάζουν. αφού τους δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες. Δεύτερον. 8 τραυματίες και άλλοι τόσοι αιχμάλωτοι που τους αφήσαμε ελεύθερους. Ο Κούσουλας. με τα δικά τους φτερά. Θαρρώ πως η στάση μας αυτή έδειχνε αντρειά. Να δέρνουν. Μα κι όσοι ακόμα βέροι αντικομμουνιστές δεν έκαναν για πόλεμο παρά μονάχα για ροπαλοφόροι. Οι Μάυδες δεν είχαν και δεν έδειξαν καμιά όρεξη για πόλεμο να σκοτωθούν για ξένα συμφέροντα. Τσαλδάρη που τον έστειλε στη Σάμο να βάλει φωτιά. Όπλα. Πρώτον. Αλλά εκείνος που πραγματικά συντρίφτηκε ήταν σίγουρα ο Κούσουλας. ο Λάμπρου και ο βασανιστής Μπέτσος πίστεψαν πως με έναν περίπατο στα βουνά της Σάμου. Οι κυβερνητικοί κατέρρευσαν.πίσω του έφτανε να πετάξει το όπλο του και τις σφαίρες. κατανόηση. Τρίτον. να εφαρμόσει την πολιτική του διχασμού. ανθρωπιά και πνεύμα ανωτερότητας. κουράγιο κι ενθουσιασμό στο λαό και τη νεολαία που απ' την επόμενη μέρα κιόλας της νίκης άρχισε η ομαδική έξοδος προς το βουνό.

έδωσαν στους πεινασμένους μαχητές του ΔΣ κοντά στην περήφανη νίκη κι αυτή την ξεχωριστή ιδιαίτερη γεύση.να καίνε τα σπίτια των ανταρτών και να βασανίζουν άοπλους πολίτες. Γλίτωσε το θάνατο. Το Βαθύ και το Καρλόβασι. Ο Γιάννης ο Σαλάς που μαζί εξόρμησαν κατά του οχυρού του Μάυ. Ευτυχώς διαμπερές. του Μαραθόκαμπου. Ολα τα μεταγωγικά πιάστηκαν φορτωμένα με τρόφιμα και πυρομαχικά κι ενίσχυσαν αφάνταστα τον φτωχό οπλισμό μας. του Καρλοβάσου. Η αποτυχία της μεγάλης αυτής κυβερνητικής εκστρατείας στον Καρβούνη συντάραξε όπως ήταν φυσικό τα μετόπισθεν. βρέθηκαν χωρίς εξουσία. Και κάτσαμε κάτω από τους ψηλούς πεύκους της Λυκοφωλιάς. όταν είδε . Φόβος και τρόμος επικράτησε στις γραμμές του Μάυκου. Χορτάσαμε με μπόλικο ψωμί και τυρί και αυγά με αλάτι και πιπέρι. που ανέβαινε κρυφά τα βράδια στο βουνό και φρόντιζε τον τραυματία. των Βουρλιωτών. Γιάννη Μαλαγάρη. Ο τραυματισμός του συγκίνησε όχι μόνο βαθιά τους μαχητές. Όμως η ηρωική νίκη των μαχητών του ΔΣΕ είχε την τύχη να συνοδευτεί και με τον τραυματισμό του Αρχηγού του ΔΣΕ. χάρη στις προσπάθειες και την αυτοθυσία ενός γιατρού απ' το Καρλόβασι. κυρίαρχοι στο κάστρο μας πάνω στα μετερίζια του όμορφου σα ζωγραφιά Καρβούνη και ξεκουραστήκαμε. Η εθνικοφροσύνη του Βαθιού (Κοκκαριού. οι δύο μεγάλοι δήμοι του νομού Σάμου. του Πύργου. αλλά και ολόκληρο το λαό της Σάμου. Από τότε ο Μαλαγάρης έμεινε ανάπηρος. Η ριπή θρυμμάτισε την ωμοπλάτη και του παρέλυσε το αριστερό του χέρι. Το ανεμομάζωμα αυτό των υποσχέσεων βρέθηκε ξαφνικά στη δίνη του ξεπεσμού και της απόγνωσης. μυζήθρες και τυριά "τουλουμουτύρια" και βρασμένα αυγά. Το τραύμα ήταν πολύ μεγάλο. Ο Κούσουλας και ο Μπέτσος και όσοι υπεύθυνοι συμμετείχαν στην κατάστρωση του σχεδίου εξόντωσης των "συμμοριτών" ανταρτών όπως έλεγαν σ' όλους τους τόνους έγιναν καταγέλαστοι με τη νίλα που πάθανε από μια χούφτα αντάρτες του ΔΣΕ στη Σάμο. της Χώρας και των Μυτιλινών) και όλη η αντίδραση πανικοβλήθηκε. Τα φρεσκοζυμωμένα ψωμιά. Εχασαν τ' αυγά και τα καλάθια.

που θεωρώ απαραίτητα και τα οποία συγκεκριμενοποιούν ορισμένα παραβλεπόμενα. να ευχαριστήσουμε όλους όσοι μας έστειλαν σημειώματα και άλλα υλικά και να ζητήσουμε την κατανόηση των αναγνωστών μας. Ολοκληρώνουμε σήμερα προς το παρόν. Δε θέλω να αναμειχτώ στο έργο σας. νομίζω ότι πάτε αρκετά καλά και σας συγχαίρω. με τα οποία έχει ήδη ασχοληθεί το αφιέρωμα του "Ρ". Για τις μάχες στο Μάλι Μάδι Αγαπητοί φίλοι Είναι γεγονός ότι πραγματοποιείτε. με την παρουσίαση βασικών πλευρών της ιστορικής αυτής περιόδου και του ηρωικού αγώνα του ΔΣΕ. μια πολύ ενδιαφέρουσα και υπεύθυνη δουλιά. ήταν στην αφάνεια. των οποίων τα κείμενα δεν έγινε ακόμη δυνατό να φιλοξενηθούν στις σελίδες του "Ρ". Αυτά έχει ο πόλεμος σύντροφε. Με το γράμμα αυτό θέλω να επισημάνω ορισμένα πράγματα. με τη φιλοξενία ορισμένων ακόμη σημειωμάτων αναγνωστών μας.να πέφτει λαβωμένος ο σύντροφος Μαλαγάρης στάθηκε πλάι του μαζί με άλλους μαχητές και του έκανε την εξής αυστηρή παρατήρηση: "Δεν έπρεπε να εκτεθείς τόσο πολύ στον αντίπαλο. ". που αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα. που επί δεκάδες χρόνια μετά το τέλος του εμφυλίου. σύντροφε". για το "Δημοκρατικό Στρατό". Για τον "Κλέφτη" . το αφιέρωμα συνεχίζεται και πάλι. Από αύριο. για τα 50χρονα του ΔΣΕ. τη δημοσίευση κειμένων. Κι ο Μαλαγάρης ματωμένος όπως ήταν μα και γελαστός του λέει: "Νικήσαμε Γιάννη. Θέλουμε και πάλι...

ό. που τότε έφυγε για τις λαϊκές δημοκρατίες και δε θυμάμαι. επικεφαλής του οποίου ήταν ο λοχαγός Σουμελίδης. 3-4 περίπου χιλιόμετρα και από την Κόνιτσα περίπου 5 . Είχα γράψει μερικά "αθώα" ρεπορτάζ. με τον "αέρα" του Γράμμου κατέλαβε αιφνιδιαστικά όλο το Μάλι . Οι δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού γύρω από το Βίτσι κι αυτές που έπαιρναν μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις.Μάδι και έφτασε πάνω από την Κρυσταλλοπηγή. με τη διάλυση του 522 τάγματος του στρατού της Αθήνας.τι βλέπαμε. Για το Μάλι . Το τάγμα αυτό κρατούσε θέσεις πάνω από την Αγία Κυριακή Καστοριάς. Τελείωσεο κύκλος των μαχών εκείνων στις 22 Σεπτεμβρίου 1948. είναι μειωμένα. Για τον "Κλέφτη".000 άνδρες. Οι μάχες ήταν ιδιαίτερα αιματηρές τις ημέρες που ήρθε στην πρώτη γραμμή ο στρατηγός Βαν Φλιτ σε απόσταση μόλις 1. που έβγαζε και πολύ καπνό και μοιάζαμε περισσότερο με "μηχανικούς". Ο. το βράδυ με κανένα "κερί" ή φακό.6 χιλιόμετρα. είναι σωστά σχεδόν. Ο γράφων στον "Κλέφτη" άρχισε τη "δημοσιογραφική" του καριέρα. Ο "Κλέφτης" βρίσκεται δυτικότερα απέναντι από την Κόνιτσα. Σπήλιος. Εμείς τότε γράφαμε.. Παχή για τις μάχες στον "Κλέφτη" είναι αρκετά παραστατικό και δε χρειάζεται κανείς να προσθέσει τίποτε περισσότερο. παρά με μαχητές. τα τμήματα του ΔΣΕ. ένα πολύ ωραίο χρονικό. Πριν ακόμα κατοχυρώσει τις θέσεις του. Ο στρατός της Αθήνας.. .τι κάναμε κι ό.Μάδι Οι μάχες στο Μάλι . υπολογίζονταν σε 37.. αλλά τις περισσότερες φορές με "δαδί".Η ψηλότερη κορυφή του Σμόλικα είναι το 2637 ύψωμα. είχε γράψει ο Α. με αντεπιθέσεις ανακατέλαβαν τις μισές περίπου κορυφές του πετρώδους αυτού υψώματος. Τα στοιχεία που δίνετε για τον αριθμό των δυνάμεων του ΔΣΕ. πάνω από το Ελευθεροχώρι. αν ξαναεπέστρεψε.500 μέτρων. Φαράκος. Την ημέρα είχαμε μάχες. άρχισαν τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτέμβρη του 1948.τι αφορά τις δυνάμεις του στρατού της Αθήνας. Στον "Κλέφτη" θυμάμαι τραυματίστηκε και ο Γρ.Μάδι. Το χρονικό της Ε.

Στις μάχες εκείνες από μέρους του ΔΣΕ. πήραν μέρος 5 5. Μας χώρισαν σε δύο ομάδες και επικεφαλής είχαν τοποθετήσει τον υπογράφονται. Και ενώ οι επιθέσεις του Δημοκρατικού Στρατού συνεχίζονταν. εκείνη άρχισε στις 2 το μεσημέρι. οι ανιχνευτές του ΔΣΕ είχαν επισημάνει τη διοίκηση του αντιπάλου τάγματος. για να ενισχύσουμε την επίθεση. επιτίθονταν τη νύχτα. Οπως όταν άνοιξε το "ρήγμα" στο βόρειο τμήμα της Αλεβίτσας. απέναντι από το στρατηγικής σημασίας ύψωμα "Σουλιό". μια απόσταση περίπου 150 . Ανεβήκαμε "ανενόχλητα" σχεδόν από ένα κοίλωμα του υψώματος πιάνοντας τα κλαδιά και τις ρίζες των θάμνων. Δε γνωριζόμασταν καν. Αλευράς μάς έδωσε αποστολή. που ήταν ήδη διοικητής της 16ης ταξιαρχίας του ΔΣΕ. και στον ουρανό κυριαρχούσε η αεροπορία του αντιπάλου. που τα είχαν φέρει τις παραμονές της επίθεσης (ήταν γερμανικής προέλευσης και είχαν βλήματα 14 κιλών και θεωρήθηκαν το "μυστικό όπλο" του ΔΣΕ). το τάγμα τότε του Ηλ. Από το πρωί όσοι ήταν ελαφρά τραυματίες και μεταξύ αυτών και ο γράφων. που κρατούσε το ύψωμα. που πέρασε απαρατήρητο έφερε την αναπάντεχη ανατροπή. Την ημέρα. μετά το Γράμμο. να περάσουμε στα μετόπισθεν του υψώματος "Σουλιό" και να "πιάσουμε" το διοικητή του τάγματος. Μας έθεσαν στη διάθεση του Ηλ. όταν ανεβήκαμε απάνω στο ύψωμα. μας έμασαν όλους. ο Ηλ. έτσι και στο Μάλι Μάδι κρατούσε τον κεντρικό τομέα του μετώπου. βρεθήκαμε στο σημείο στήριξης των δυο . που βομβάρδιζε και πολυβολούσε ανελέητα.. Αλευρά. όμως. τη "Χελώνα" ή Γκίνοβα.500 μαχητές. αδελφού του πρώην (αποθανόντα πλέον) προέδρου της Βουλής Γιάννη Αλευρά. και ξαφνικά. υποστηριζόμενοι από ισχυρά πυρά των ολμοβόλων. Οι 7 ήταν μαχήτριες. Αλευρά.. Συνήθως ο ΔΣΕ. Περάσαμε με καταπληκτική ταχύτητα. Προηγούμενα.200 μέτρων από τις θέσεις μας και τους πρόποδες του υψώματος. Είχαν συγκεντρωθεί 18 μαχητές από τα αναρρωτήρια ή τη διάθεση των διοικήσεων. κάπως "ανορθόδοξα" και ένα τυχαίο επεισόδιο.

Γ. κυριάρχησε σ' ολόκληρο το Μάλι Μάδι. είναι στα πλαίσια της πραγματικότητας. Η νίκη του ΔΣΕ στο Μαλί . ήταν ίσως μια από τις σημαντικότερες και ο αριθμός των αιχμαλώτων ο μεγαλύτερος μέχρι τότε. Με συναγωνιστικούς χαιρετισμούς. Υστερα από λίγα λεπτά στο ύψωμα ανέβηκαν τα τμήματα της 16ης ταξιαρχίας και μέχρι το σούρουπο ο ΔΣΕ. είχαμε πάρει αποστολή να πιάσουμε "γλώσσα" τον ταγματάρχη και δίχως ακόμα καν να το φανταστούμε. Ριχτήκαμε να κυνηγήσουμε αυτούς που έφευγαν και κατορθώσαμε να πιάσουμε κάπου 35 37 αιχμαλώτους. πίστευε σε κάτι τέτοιο ίσως εκμεταλλευόταν την επιτυχία. Τρέξαμε με μια ομάδα από 5 μαχητές να "πιάσουμε" τον ταγματάρχη. ότι όχι μόνο ο στρατός της Αθήνας αιφνιδιάστηκε. Ανάλογα για τους άλλους..Μάδι. Το σημείο εκείνο ήταν τελείως αφύλαχτο.ένα ήταν μυδράλιο ανοίξαμε πυρά στα πλευρά των δύο ταγμάτων δίχως να το ξέρουμε. Με τον ενθουσιασμό που μας κυρίεψε "ξεχάσαμε" την αποστολή μας και με τα δύο οπλοπολυβόλα που είχαμε . Οπως γράφω και παραπάνω. Στη διοίκηση βρήκαμε έναν τηλεφωνητή τραυματία στο πόδι. Αν η διοίκησή μας.ταγμάτων του εχθρού. Δεν περιμέναμε αυτό το αναπάντεχο. παίξαμε κάποιο ρόλο που συντέλεσε κι αυτό στην ανατροπή του εχθρού στο Μάλι .Μάδι. τότε. Υπήρχε κρασί και ούζο στο τραπέζι. αλλά αυτός με το επιτελείο του είχε γίνει άφαντος. Στον γράφοντα δόθηκε μετά τη μάχη διμοιρία και πρόταση για το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Τα άλλα που γράφετε εσείς. Εμείς δεν ήμασταν καν συγκροτημένο τμήμα. αλλά και η δικιά μας διοίκηση και εμείς. ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΣ " . Το αποτέλεσμα ήταν. ο εχθρός να αιφνιδιαστεί και οι στρατιώτες να εγκαταλείψουν τις θέσεις και να τρέχουν προς τις χαράδρες μπουλούκια. Υστερα από λίγο ο στρατός έφευγε άτακτα από όλα τα υψώματα. στημένο ασύρματο και σε μια "φουφού" τηγανίζονταν"σαρδέλες". Το ενδιαφέρον είναι..

Γιατί αναφέρεται μόνο σε όσα ήταν γνωστά στους συντάκτες της έκθεσης. αφ' ότου έφτασε ο Γούσιας και οι υπόλοιποι. για το αποφασιστικό πέρασμά μας τη νύχτα προς το Βόρειο Ολυμπο. χωρίς ξένους "προστάτες". ώσπου να φτάσουν στον προορισμό τους και δεν αναφέρεται καθόλου για άλλους 300 άοπλους. ΝΑ του χωριού Ρητίνη. της "Ηρωικής Πορείας Αόπλων Ρούμελης". σχετικά με την πορεία των άοπλων της Ρούμελης.και με ΠΕ το Σπύρο. όπου υπήρχε στρατός. δημοκρατία. για τα συμφέροντά τους. της 16ης ταξιαρχίας. όπως τη λέγαμε τότε.Για την πορεία των αόπλων της Ρούμελης "Αγαπητέ "Ριζοσπάστη" Παρακαλώ να φιλοξενήσετε στις σελίδες σου τα παρακάτω. για το σοσιαλισμό. στις 24 Απρίλη του 1948. που συγχωνεύτηκαν στο τάγμα του Δούκα. με 300 άοπλους Ρουμελιώτες και Ρουμελιώτισσες. ο οποίος. μέσα σε μια πολύ πυκνή χιονόπτωση και ομίχλη. στα χρόνια του Εμφύλιου. σχετικά με την πορεία των αόπλων Ρούμελης. τόσα δεινά έφεραν στην πολύπαθη πατρίδα μας. στις 19 Μάρτη 1948. ενάντια στους Αγγλοαμερικανούς ιμπεριαλιστές και το μοναρχοφασιστικό καθεστώς των Αθηνών. την ειρήνευση στον τόπο μας. Το τάγμα αυτό έφτασε στον προορισμό του. συμπεραίνω ότι την έχει κάνει ο Γούσιας. που δημοσιεύετε στο "Ρ". που ο λαός μας πάλευε με το όπλο στο χέρι. Σχεδόν ύστερα από ένα μήνα. για λευτεριά. στις 25 Δεκέμβρη 1996. μαζί με τους άοπλους. Η έκθεση. πάνω. πορεύτηκε απ' τη Ρούμελη μέχρι το ΓΑ του ΔΣΕ. Εκείνη τη μέρα είχαμε κι έναν λιποτάκτη. το τάγμα του Δούκα . μέρος 48ο. Η έκθεση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. ανεξαρτησία. ψηλά στα Πιέρια. ο οποίος έφυγε και παρουσιάστηκε στη Ρητίνη.διοικητής . ΜΑΥδες και χωροφύλακες και . δηλαδή στη Λυκόραχη πάνω στο Γράμμο. κινήθηκε από τα Καλύβια του Αρβανίτη. Συγκεκριμένα. που με τις επεμβάσεις τους.

. τώρα. είχαν μείνει στα χωράφια και τα περιβόλια. εμπροσθοφυλακές. όπου μείναμε να περάσει η φοβερή νύχτα. ψηλά. κοντά στα ριζά του Ολύμπου. νηστικοί. που εκτόπισαν τους κατοίκους της Καρυάς στη Λάρισα. χωρίς υπερβολή. κοντά το πρωί. μ' ένα κομμάτι μουλαρίσιο κρέας στα στομάχια τους. με προφυλάξεις. στην οποία βρισκόταν το τμήμα και ιδιαίτερα οι άοπλοι. αμάζευτα από το φθινόπωρο. κυρίως άντρες. Ημασταν γνώστες.. μέρα της εθνικής μας γιορτής. γι' αυτό. χάσαμε περί τους 40. όταν κάποτε. Στις 24 του Μάρτη το μεσημέρι.. περιπόλους και ανιχνεύσεις. κοπέλες. Τα συγκεντρώναμε. χωρίς να ενδιαφερθούν για τη ζωή τους και παρ' όλες τις φωνές μας να κινούνται για να μην παγώσουν. στα τελευταία έλατα του Ολύμπου.. μόλις νύχτωσε κινηθήκαμε τον κατήφορο στα χιόνια. Εδώ. οι περισσότερες από τις οποίες μας βρήκαν την επομένη στο λημέρι μας. ότι κάπου στο πέρασμά μας θα μας έχουν στήσει καρτέρι.. βρεθήκαμε στο Νότιο Ολυμπο και σωθήκαμε. φτάνοντας σε κάτι ξέλακκα. πάνω. εκμεταλλευόμενοι την ομίχλη και την πυκνή χιονόπτωση. περάσαμε πάνω από το Λιτόχωρο και τη Λεπτοκαρυά και φτάσαμε μ' ένα μπόι φρέσκο χιόνι.. φτάσαμε χαμηλά και πατήσαμε ξύχιονο και βαδίζαμε κάπως ελεύθερα. κινήσαμε ΒΑ του φιλόξενου λημεριού μας. που φοβήθηκαν από τις ριπές και κρύφτηκαν στους θάμνους. πέσαμε πάνω στην ενέδρα τους και μας άρχισαν μ' ένα οπλοπολυβόλο να βάζουν με συνεχείς ριπές. .Σ' αυτή την ενέδρα χάσαμε περί τους εξήντα άοπλους.ασφαλώς θα εξέθεσε την κατάσταση. φτάσαμε πάνω από το χωριό Καρυά του Ολύμπου. αφού έπεσαν και κοιμήθηκαν πάνω στα χιόνια. που πάγωσαν. αλέσαμε . κρυοπαγημένοι. Πράγματι. Από το Βόρειο Ολυμπο. Εδώ. εκείνο το καταραμένο βράδυ. Στις 25 Μάρτη. βρήκαμε ψωμί! Τα καλαμπόκια και οι πατάτες. παγωμένοι στην κυριολεξία.

δεν είναι σωστός... ο οποίος.. για τον οποίο ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" είχε αφιερώσει. που ζεστή ήταν σκέτο μέλι! Καθυστερήσαμε. Μας διορθώνει ακόμη . όπου παραδώσαμε τους άοπλους στο ΓΑ κι εμείς.Κατερίνης στο ύψος του Μικρού Ελευθεροχωρίου και περάσαμε στα Αντιχάσια. Κυριαζίδη. ο αναγνώστης μας από την Αθήνα.και δίκαια τον ακριβή τίτλο της ΟΕΝΟ.. Και όταν αυτό έγινε κατορθωτό. φύγαμε για τη Σχολή Αξιωματικών του ΓΑ του ΔΣΕ. σχετικά με την προσφορά των ναυτεργατών. Μιχάλης Σαρδής.Στις 24 Απρίλη 1948. ψωμί. ο οποίος δεν αναφερόταν σωστά στο μέρος αυτό του αφιερώματος.το καλαμπόκι στο μύλο κι έτσι φάγαμε. Τέλος. στην Αετομηλίτσα. Πρόκειται περί διαφορετικών προσώπων. . περάσαμε τη δημοσιά Ελασσόνας ... χωρίς να συναντήσουμε στρατό πουθενά. φτάσαμε στο χωριό Λυκόραχη. το τόσο επαινετικό για την ανδρεία του σχόλιο ήταν ο Παντελής Κυριακίδης. μαχητή του ΔΣΕ. τότε. δε θα τους αφήναμε τους συντρόφους μας στο έλεος της τύχης τους. μπομπότα. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" . και τον αναφερόμενο στην τότε απόφαση του ΠΓ. όμως. σημειώνει τα εξής: Το όνομα του ναυτεργάτη. μέλος τότε της ΟΕΝΟ (Ομοσπονδίας Ελληνικών Ναυτεργατικών Οργανώσεων). αρρώστους και έπρεπε να τους ασφαλίσουμε κάπου. πολύ εδώ στα υψώματα της Καρυάς και τούτο γιατί μαζί μας είχαμε περί τους 60 κρυοπαγημένους και τραυματίες. Καραντζάς Ηλίας του Νικολάου". Κυριακίδη. Για την ΟΕΝΟ Επιστολή μάς έστειλε. αναφερόμενος στο μέρος του αφιερώματος της Κυριακής 19/1/97. ο συσχετισμός που κάνει με τον προαναφερόμενο μαχητή του ΔΣΕ. κινήσαμε στις 18 Απρίλη. επίσης.

έκδοση του Αρχηγείου Στρατού 1971.κυρίως αγροτών . Ομως.000 τον αριθμό των βιαίως εκτοπισθέντων από τα χωριά τους. της υπαίθρου στον αγώνα του ΔΣΕ οδήγησε τους μοναρχοφασίστες στην εκκένωση των Στο βιβλίο "Ο χωριών.και πριν από το φούντωμα του Εμφυλίου . οι χιλιάδες αριστεροί της Πελοποννήσου.για να γλιτώσουν από την τρομοκρατία των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς. Οι περισσότεροι ερευνητές της περιόδου εκείνης καταλήγουν ότι συνολικά 800.000 Ελληνες της υπαίθρου ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους.Σοβαρό ρόλο στην ήττα του ΔΣΕ έπαιξε η βίαιη εκκένωση από τον τακτικό στρατό των περιοχών. στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται πολλές κατηγορίες Ελλήνων . Η τακτική της δημιουργίας "νεκρών ζωνών" Η αποστέρηση του ΔΣΕ από πολύτιμες εφεδρείες. ώστε να δημιουργηθεί ένα κενό γύρω από τις μάχιμες μονάδες του Ελληνικός Στρατός κατά τον αντισυμμοριακό Αγώνα (1946-'49)". που κατέφυγαν στις μεγάλες πόλεις τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση .000 γυμνητεύοντες και πεινώντες ανταρτόπληκτοι εβεβαίωσαν διά της φυγής των ότι παρ' όλας τας υποσχέσεις του . Οι επίσημες στατιστικές (αμερικανικές και της κυβέρνησης της Αθήνας) ανεβάζουν στις 684.που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. με την εκκένωση των αγροτικών περιοχών από τον πληθυσμό τους Η κυβέρνηση των Αθηνών δικαιολόγησε τις βίαιες εκτοπίσεις χωρικών. που ήταν θέατρα των μαχών. για τη δημιουργία "νεκρών ζωνών" και την απομόνωση των ανταρτών από τους αγροτικούς πληθυσμούς. αναφέρονται τα εξής: "680. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Τα κείμενα που ακολουθούν αποτελούν συμβολή στο αφιέρωμα συναδέλφου από το χώρο των ΜΜΕ και τον ευχαριστούμε γι' αυτό. υποστηρίζοντας ότι ήταν "ανταρτόπληκτοι" ή Η συμπάθεια και η υποστήριξη του πληθυσμού "συμμοριόπληκτοι".

" (Αύγουστος 1949).. Το σχέδιο του ξεριζωμού Η αναγκαστική μετακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων της υπαίθρου .. διά καλυτέραν αύριον και δημοκρατικήν ελευθερίαν.η μεγαλύτερη στη σύγχρονη Ελληνική Ιστορία μετά το ξεκλήρισμα των Μικρασιατών στηρίχτηκε στη βρετανική εμπειρία που είχε δοκιμαστεί με επιτυχία στις αποικίες του στέμματος. " Το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση έσπευσαν από την πρώτη στιγμή να καταγγείλουν ότι "οι μοναρχοφασίστες γνωρίζοντας πολύ καλά τη συμπάθεια και την υποστήριξη του πληθυσμού στον αγώνα του ΔΣΕ. Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά για τους στόχους της επιχείρησης αυτής είναι τα αρχεία του ΟΗΕ.. δε δύναται να ζήσουν υπό το κομμουνιστικόν καθεστώς. των αμερικανικών και των αγγλικών υπηρεσιών..η τραγωδία την οποία έζησαν χιλιάδες ελληνικές οικογένειες.Πρώτο μέτρο ήταν ο . στην Αφρική και την Ασία και εφαρμόστηκε σταδιακά: 1.συμμοριτισμού.πολλές φορές με μια ωμή γλώσσα που ξενίζει . όπου περιγράφεται . ώστε να δημιουργήσουν ένα κενό γύρω από τις μάχιμες μονάδες μας. διέταξαν την εκκένωση των χωριών.

Ένας άλλος Βρετανός αξιωματούχος της UNRRA σε έκθεσή του επισημαίνει ότι ολόκληρα χωριά στην Ευρυτανία αφήνονταν χωρίς τρόφιμα για να μην πέσουν (τα εφόδια) στα χέρια των ανταρτών. Μάλιστα. που βρίσκεται στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Όταν αυτά τα μέτρα δεν απέδιδαν. μετά από περιοδεία του στην Εδεσσα. που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του ΔΣΕ και στα οποία επί 18 ολόκληρους μήνες δεν είχε φτάσει ούτε ένα δέμα βοήθειας.αποκλεισμός από κάθε βοήθεια των χωριών που δε βρίσκονταν σε ασφαλείς περιοχές. τη Φλώρινα και την Καστοριά. κάνει λόγο και για θανάτους χωρικών από ασιτία. 2. Στις 6 Νοέμβρη 1946 ο Αμερικανός υποπρόξενος στη Θεσσαλονίκη George M. αναφέρει στους προϊσταμένους του: "Η ελληνική κυβέρνηση έχει υιοθετήσει στη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία μια σκληρή πολιτική. ήταν η απαγόρευση κυκλοφορίας. ισοδύναμη με καταδίωξη απέναντι σε πρόσωπα και άτομα που εφοδιάζουν τις ένοπλες αριστερές συμμορίες ή που είναι επιδεκτικοί στην επιρροή τους". περιλαμβάνεται κατάλογος χωριών του νομού Φλώρινας. της Εθνοφυλακής και τις Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου (τους γνωστούς ΜΑΥδες). σε έγγραφο του Ιουλίου του 1948. Ο Αμερικανός διπλωμάτης προσθέτει πως γίνονται σαφείς διακρίσεις στο θέμα της διανομής τροφίμων και εφοδίων της UNRRA ("Διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών για την Ανακούφιση και την Αποκατάσταση"). τότε προχωρούσαν στο επόμενο στάδιο που ήταν η εκτόπιση των "ανεπιθύμητων" πληθυσμών από τα χωριά. Και σ' αυτό το μέτρο υπήρχαν διαβαθμίσεις: .Δεύτερο μέτρο. κυρίως στις ορεινές περιοχές και η φρούρηση των χωριών από μονάδες του Στρατού. Ακόμη. σε βάρος χωριών με πληθυσμούς που συμπαθούν την Αριστερά. Widney. το Αργος Ορεστικό. σε περιοχές δηλαδή που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του ΔΣΕ.

Συνδυασμός με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις Η εκτέλεση του σχεδίου για τις εκτοπίσεις συνδυάστηκε με τις μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού. από την άποψη των εκτοπίσεων και της καταστροφής του συστήματος υποστήριξης του ΔΣΕ.. Αμερικανικές πηγές . ώστε οι τελευταίοι να μην μπορούν να εξασφαλίσουν εφόδια από αυτά". Έχει απομακρύνει 1. Καλοκαίρι και Φθινόπωρο του 1947) στη Στερεά Ελλάδα.Αρχικά ο Στρατός "συμβούλευε" τους χωρικούς να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και να κατέβουν στις πόλεις για λόγους ασφαλείας (σχετικά απόρρητα έγγραφα υπάρχουν στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.. την Ηπειρο και τη Μακεδονία. από χωριά της περιοχής του και του έχει εγκαταστήσει σε τρία στρατόπεδα. από τα Αγραφα έως την Κοζάνη.2847). SDR 86800/7 . Αν ο κόσμος επέμενε να μείνει στις πατρογονικές του εστίες. όμως. Απέδωσε. στο οποίο αναφέρεται ότι "ορισμένοι διοικητές του Γ' Σώματος είχαν ζητήσει να εκκενωθούν περίπου 150 χωριά κοντά στην περιοχή που ελέγχονταν από τους αντάρτες. με στόχο την εκκαθάριση της περιοχής.500 άνδρες. Οι επικυρίαρχοι Αμερικανοί ζητούσαν τακτικές αναφορές για την πορεία των εκτοπίσεων από τους υπευθύνους των μάχιμων μονάδων του Στρατού. ήταν αποτυχημένη από καθαρά στρατιωτική άποψη. Στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπάρχει έγγραφο (του 1947) του Ταγματάρχη Βέρου της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Γ' Σώματος Στρατού.. Η επιχείρηση "Τέρμινους" (Άνοιξη. Είναι χαρακτηριστικά τα όσα αναφέρονται σε απόρρητο έγγραφο (της 27ης Οκτωβρίου 1947) του γραφείου του στρατιωτικού ακόλουθου των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα προς τον γενικό διοικητή της Ομάδας Αμερικανικού Στρατού στην Ελλάδα (USAGG) για τη δραστηριότητα του 35ου Συντάγματος του Στρατού που έδρευε στις Σέρρες: ". ηλικίας 16 .40 ετών. τότε η εκκένωση γινόταν βίαια. Οι οικογένειές τους θα ακολουθήσουν αργότερα".

000 καθ' οδόν από τα χωριά τους. Στην Πελοπόννησο το 1948.καταγράφουν συρροή κατοίκων των χωριών στις πόλεις: Ο πληθυσμός της Κόνιτσας διπλασιάζεται. που αρνούνταν να εγκαταλείψουν τα χωριά τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Αμάραντου και της Καστανιάς.000 σε σύνολο 56. Η "Χαραυγή" συμπίπτει με την εξέλιξη της μεγάλης επιχείρησης για τη μεταφορά παιδιών σε "ασφαλείς" περιοχές. επέτρεψε στο Στρατό να "αδειάσει" μεγάλες περιοχές από τους κατοίκους τους. από τις 800.000 εκτοπισμένους. Όμως.000 πρόσφυγες και άλλοι 2. μεταφέρονται στην Καστοριά και το Αργος Ορεστικό. Η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα αποδίδει . Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. το πέρασμα των δυνάμεων του ΔΣΕ υπό τον Διαμαντή στα Άγραφα. τις γνωστές "παιδουπόλεις" της Φρειδερίκης. Η επιχείρηση αυτή γινόταν υπό την επίβλεψη της AMAG (Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας στην Ελλάδα) που αποτελούσε και την πραγματική κυβέρνηση της χώρας μας τα χρόνια εκείνα. στα Γρεβενά βρίσκονται 11. ο αριθμός των εκτοπισμένων είναι μικρός. Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές. Σε αποτυχία από στρατιωτική άποψη κατέληξε και η επιχείρηση "Χαραυγή" για την εκκαθάριση της Στερεάς. ο πληθυσμός τους μειώθηκε κατά 50% μεταξύ των ετών 1940 και 1951. Τα κεντρικά και νότια διαμερίσματα ελέγχονται από το ΔΣΕ και ο Στρατός αποφεύγει τις διεισδύσεις.000 ήταν παιδιά.000 κατοίκων του νομού Καστοριάς. οι 150. η πλειοψηφία των οποίων ακολούθησε τους γονείς τους στις πόλεις. 10. χωριών του νομού Τρικάλων. Ο Φοίβος Γρηγοριάδης αναφέρει πως οι εκκενώσεις των χωριών έγιναν με εξαιρετικά βίαιες μεθόδους. ενώ τα υπόλοιπα κλείστηκαν στα ιδρύματα της Φρειδερίκης. ο στρατηγός Θρασύβουλος Τσακαλώτος είχε διατάξει τη με συνοπτικές διαδικασίες εκτέλεση των χωρικών ("ληστοτρόφους" τους χαρακτηρίζει). Μάλιστα.

Ο Griswold σε τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον αναφέρει ότι η εκτόπιση από τις κυβερνητικές δυνάμεις "χιλιάδων παιδιών κάποτε με τη βία" αμαυρώνει τον σκοπό. δε λείπουν οι περιπτώσεις ενεργειών κρατικών οργάνων. Πολλές φορές οι εντεταλμένοι για τις εκτοπίσεις αποδεικνύονται βασιλικότεροι του βασιλέως.000 άτομα από σπίτια που βρίσκονται σε περιοχές. του εφιστά την προσοχή γιατί. τις οποίες κρατούν οι αντάρτες. το 1949 με την έναρξη της επιχείρησης "Περιστερά". ο Griswold πάλι "κατηγορεί" την κυβέρνηση των Αθηνών. με επείγον τηλεγράφημά του (στις 27-10-47) προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών. ή στο θέατρο των επιχειρήσεων. σ.2448.348). Ο αριθμός των εκτοπισμένων ξεπερνά τους αρχικούς σχεδιασμούς και επιβαρύνεται ο οικονομικός προϋπολογισμός των Αμερικανών. 86800/9 . Λίγες ημέρες αργότερα (στις 13 Νοεμβρίου 1947). Οι πρόσφυγες συνιστούν κρίσιμο εθνικό πρόβλημα. . κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα. όπως σημειώνει: "Ο Ελληνικός Στρατός έχει απομακρύνει 300. Ακόμη. Ο αρχηγός της AMAG Dwight Griswold. Όμως. για να εμποδίσει την αναγκαστική στρατολόγησή τους (σ. Και υπερβάλλων ζήλος. για το οποίο καταστρώνουμε σχέδια από κοινού με την Ελληνική Κυβέρνηση και τον Ελληνικό Στρατό (SDR 86800/ 10 .. που "εκθέτουν" στη διεθνή κοινή γνώμη την κυβέρνηση των Αθηνών και τους προστάτες της. για τον οποίο αγωνίζονται η κυβέρνηση των Αθηνών και οι Ηνωμένες Πολιτείες. πως αφήνει τους εκτοπισμένους χωρίς καμιά φροντίδα.. που κατέληξε στην καταστροφή των δυνάμεων του ΔΣΕ.2747)". ο αριθμός των προσφύγων αυξάνεται και σύμφωνα με τα στοιχεία των Αμερικανών φθάνει τις 17.000.τον μικρό αριθμό των προσφύγων και στην "καλή μεταχείριση των πληθυσμών από τους αντάρτες" (SDR 86800/ 3 . για να πέσει κατακόρυφα με το τέλος των μαχών.: από το ΔΣΕ).

Αυτοί ήταν οι λεγόμενοι συμμορίτες της Αυτοάμυνας και συνιστούσαν τόσο μεγάλο κίνδυνο. Ηταν οι υπηρεσίες πληροφοριών και εφοδιασμού των ανταρτικών δυνάμεων". Όμως. Τους χώρισε σε τρεις κατηγορίες: . Η τύχη των ξεριζωμένων Η μεγάλη συγκέντρωση εκτοπισμένων στα αστικά κέντρα και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσής τους υποχρέωσαν την κυβέρνηση των Αθηνών να προχωρήσει έστω και αργά στη δημιουργία μηχανισμών για την ανακούφισή τους. Diamond: "Η πολιτική εκκένωσης που ακολουθεί ο Ελληνικός Στρατός. ενέταξαν τις οικογένειες των επιστρατευμένων και των ανδρών του ΜΑΥ. Περισσότερο αποκαλυπτικός για τους στόχους της επιχείρησης ήταν ο τότε Αμερικανός ακόλουθος για θέματα Γεωργίας στην Ελλάδα Jay G. Σε αναφορά του "Τμήματος Σχεδιάσεων και Επιχειρήσεων" του Αμερικανικού Στρατού.000 κομμουνιστές ενταγμένοι σε ένα καλά οργανωμένο σύστημα συλλογής πληροφοριών υπήρχαν σε κάθε χωριό της Ελλάδας. έτσι όπως έχει συλληφθεί αρχικά. Για όλους αυτούς προβλεπόταν η παροχή βοήθειας και ενισχύσεων. στις οποίες υπάγονταν όλοι οι ύποπτοι για συνεργασία με το . ακόμη και τότε το κράτος φέρθηκε μικρόψυχα σ' αυτούς που τους υποχρέωσε να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. . είχε στόχο να αποστερήσει τους αντάρτες από πηγές διατροφής και πληροφόρησης". σημειώνονται και τα εξής: "50. όσο και οι ένοπλοι αντάρτες.Αντίθετα.Στην πρώτη περιλαμβάνονταν όσοι θεωρούνταν ότι "εγκατέλειψαν τα χωριά τους για να αποφύγουν τους αντάρτες". για τις άλλες δύο κατηγορίες. Στην κατηγορία αυτή. Στις 9 Μαΐου 1949.Στα τέλη του 1948 οι Αμερικανοί εκτιμούν πως η επιχείρηση δημιουργίας "νεκρών ζωνών" για την απομόνωση του ΔΣΕ αποδίδει. καταρτίστηκε ο σχετικός Αναγκαστικός Νόμος 894.

Πριν περάσουν λίγα χρόνια. στρατώνες. υποχρεώνονται τώρα να περνούν τις περισσότερες ώρες της μέρας τους κάτω από φοβερές συνθήκες σε παλιές φυλακές. δεν προβλεπόταν βοήθεια. ακόμη και σφαγεία. που είχαν μάθει να ζουν στην ύπαιθρο. . οι ξεριζωμένοι του Εμφυλίου θα αποτελέσουν τη μαγιά του μεγάλου κύματος της εξωτερικής μετανάστευσης. Σε έγγραφο του υπουργείου Συντονισμού (Δεκέμβριος 1949) αναφέρεται πως το Σουφλί στον Έβρο είναι γεμάτο από άνεργους "συμμοριόπληκτους πρόσφυγες που ζουν παρασιτικά". Αποκομμένοι βίαια από το φυσικό τους χώρο. τα χωριά τους είναι κατεστραμμένα από τις μάχες. ακόμη και όταν διατάσσεται η επιστροφή στα χωριά τους. Το "Γραφείο . όπως αυτό του πλανόδιου πωλητή. αναφέρονται και τα εξής: "Δεν είναι νοητό ουδέ επιτετραμμένον επί ΕΑΜοκρατίας να υπήρχαν Δημοδιδάσκαλοι εις όλα τα χωρία και ήδη ότε πλήρης ασφάλεια παρέχεται εις άπαντα τα επαναπατρισθέντα χωρία να μην υπάρχουν τοιούτοι". πολλοί αρνούνται να γυρίσουν. τα χωράφια τους είναι πολύ μικρά και η παραγωγικότητα με τον πόλεμο έπεσε κατακόρυφα και ο αριθμός των ζώων τους μειώθηκε δραματικά. την οποία είχαν προαναγγείλει από τον Ιούλιο ήδη του 1949 οι Αμερικανοί επικυρίαρχοι της χώρας μας.Οι εκτοπισμένοι αγρότες στη συντριπτική τους πλειοψηφία.Πολλοί απ' αυτούς για να ζήσουν υποχρεώνονται να κάνουν τις πιο βαριές δουλειές και μη παραγωγικά επαγγέλματα.Δημοκρατικό Στρατό. αφού με τη ζωή στους καταυλισμούς των μεγάλων πόλεων έχουν χάσει την κοινωνική συνοχή τους. Σε έγγραφο της στρατιωτικής διοίκησης Θεσσαλονίκης του Οκτωβρίου 1949. Επίσης. το κυριότερο. είτε σε άθλιες κατοικίες στις μεγάλες πόλεις. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες ζουν κάτω από δραματικές συνθήκες είτε σε πρόχειρα στρατόπεδα. Της μετανάστευσης . . Και.πληγής της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Σημειώσεις: 1. σύμφωνα με επίσημα αμερικανικά και ελληνικά έγγραφα: Ιανουάριος 1947: 19.000 Οκτώβριος 1949: 684.10. την εξωτερική μετανάστευση 80.000 Σεπτέμβριος 1947: 238.η οποία.000 . Αναλυτικό ρεπορτάζ για το θέμα των εκτοπισμένων του Εμφυλίου δημοσιεύθηκε στο "Ποντίκι" στις 31/8/1995. 2.Αντικατασκοπευτικής Ερευνας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ" (OIR: OFFICE OF INTELLIGENCE RESEARCH) σε αναφορά του προτείνει. Πρόσφυγες σε όλη την Ελλάδα. ως λύση στο πρόβλημα του "υπερπληθυσμού" των αγροτικών περιοχών.000 Νοέμβριος 1947: 500. που περιλαμβάνεται στο βιβλίο "Μελέτες για τον Εμφύλιο 1945 .000 1948 .000 Μάιος 1947: 65.000 ατόμων κάθε χρόνο .1949 .000 Μάρτιος 1948: 600. θα "εκμηδένιζε" την αναμενόμενη φυσική αύξηση του πληθυσμού. Οι εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών δημοσιεύονται στη μελέτη της καθηγήτριας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Αγγελικής Λα`ϊου. κατά την άποψη των Αμερικανών.1949".000 Μάιος 1949: 684.

πολύτιμου σε πληροφορίες. αφού η διερεύνηση του σχετικού. να σημαίνει επιφυλακτικότητα και προσοχή σ' ό. δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι συγγραφείς ιστορικών ερευνών διακρίνονται από την απολυτότητα στα συμπεράσματα κι από ένα άγχος να χρεώσουν στη Σοβιετική Ένωση κάθε λογής ευθύνη για όσα διαδραματίστηκαν στην Ελλάδα. που θα έπρεπε. Βέβαια. αρχειακού υλικού μόλις τώρα δειλά δειλά αρχίζει.Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ (α') Το περίφημο "σβαρνούτ" και η αλήθεια Για τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα και ειδικότερα απέναντι στον αγώνα που έδινε ο ΔΣΕ. αν μη τι άλλο. είχαμε την ευκαιρία να αναφερθούμε αρκετές φορές.τι ο καθένας γράφει και υποστηρίζει ασχολούμενος με το θέμα. Κι ενώ αυτό είναι μια πραγματικότητα. κανείς δεν . Αναμφίβολα πρόκειται για ένα κεφάλαιο του εμφυλίου που θα έχριζε ειδικής μελέτης και που δε θα πάψει να απασχολεί ιστορικούς και ερευνητές.

σε πολλές περιπτώσεις . αυτή η πραγματικότητα θα πρέπει να ερμηνεύεται μέσα στα πλαίσια της ταξικής πάλης που διεξαγόταν τότε και να λαμβάνεται υπόψη ο συσχετισμός δυνάμεων σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Πράγμα.ο μύθος που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη θέση της ΕΣΣΔ απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ. ιδιαίτερα στην ελληνική ιστορική φιλολογία γύρω από τον εμφύλιο. Το "σβαρνούτ" και η ιστορική αλήθεια Το πιο πολυσυζητημένο θέμα γύρω από τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο. που εκδόθηκε το 1953. ο βιογράφος του Τίτο. δηλαδή των νικητών του εμφυλίου.μπορεί να αρνηθεί ότι η διεθνής κατάσταση επέδρασε αποφασιστικά στις ελληνικές υποθέσεις την περίοδο του εμφυλίου.ιδεολογικές και αντικομμουνιστικές σκοπιμότητες. καθόλου παράξενο. την περίοδο 1948 . εκδοχή της κυρίαρχης τάξης. το Φλεβάρη 1948. Βλάντιμιρ Ντέντιερ.το ακριβώς αντίθετο. είτε να εξυπηρετηθούν εφήμερες πολιτικο . συμβαίνει . με τους .. Ντέντιερ ισχυρίζεται πως ο Στάλιν στην προαναφερόμενη συνάντηση. βεβαίως. Οι πληροφορίες που έχουμε για το θέμα προέρχονται κυρίως από γιουγκοσλαβικές πηγές. το Φλεβάρη του '48. στα βιβλία του "Ο Τίτο μιλάει" (1953) και "Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. Ο Μ.1949. το διάστημα 1948 . αφού συνήθως ο στόχος είναι είτε να υπηρετηθεί ανοιχτά η ιστορική. αφορά τη συζήτηση που είχε ο Στάλιν στη Μόσχα. με αντιπροσωπείες των Γιουγκοσλάβικου και Βουλγάρικου Κομμουνιστικών Κομμάτων. Τίτο" (1984). Έχουν γράψει σχετικά. ο Β.. Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 . Δυστυχώς. ".1949. Μ. για τα γεγονότα.1957). Στο βιβλίο του "Ο Τίτο μιλάει". Αλλά για να υπηρετείται η επιστημονική ιστορική αλήθεια και να αποδίδονται "τα του Καίσαρος τω Καίσαρι. που αποδεικνύει αυτού του είδους τις σκοπιμότητες είναι πέραν όλων των άλλων . Τζίλας στα βιβλία του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" (1962) και "Εξουσία" (1983) και τέλος ο Εντβαρντ Κάρντελι στο βιβλίο του "Αναμνήσεις. Κλασική περίπτωση.

1949". σελ.παλιό ηγετικό στέλεχος του ΚΚΓ και στενός συνεργάτης του Τίτο .στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε το 1962 με τίτλο "Συνομιλίες με τον Στάλιν". σχεδόν. Παρ' όλα αυτά. Αντίθετα η σχετική μαρτυριά του Ε. Οι σχετικοί διάλογοι που αναφέρονται εκεί κοσμούν. στη συνάντηση στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του '48. είπε πως ο αγώνας του ΔΣΕ στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει.των όσων είπε ο Στάλιν για το ελληνικό αντάρτικο το Φλεβάρη του '48.όπως και ο Τζίλας . ευρέως γνωστά είναι όσα ο Τζίλας έγραψε στις "Συνομιλίες με τον Στάλιν". Στο μεταγενέστερο όμως τρίτομο έργο του. Τζίλας . (κυκλοφόρησε στη Γιουγκοσλαβία το 1980) αποσιωπάται τις περισσότερες φορές επιμελώς. Μ. παρόλο που η πρόσβαση σ' αυτήν είναι εύκολη και δυνατή. που εκδόθηκε το 1984 με τίτλο "Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. αυτόπτης μάρτυρας . Αργότερα.ως το θέσφατο της ιστορικής μαρτυρίας. Εκεί. ο Τζίλας αναφέρει πως ο Στάλιν χρησιμοποίησε τη λέξη "σβαρνούτ" για το ελληνικό αντάρτικο.άλλοτε από σκοπιμότητα και άλλοτε από άγνοια ."να σταματήσει" (Βλέπε σχετικά: "Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 . που σημαίνει "να αναδιπλωθεί" και όχι . Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 . 295).όπως αποδόθηκε στην αγγλική μετάφραση του βιβλίου του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" . κάθε γραπτό που ασχολείται με τον ελληνικό εμφύλιο και θεωρούνται . .Βούλγαρους και Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες. Το γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. γιατί δεν είχε προοπτικές νίκης. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. αφού δημοσιεύτηκε στα ελληνικά από την εφημερίδα "ΑΥΓΗ". Ο Κάρντελι. ιδιαίτερα στην ελληνική βιβλιογραφία και αρθρογραφία για τον εμφύλιο πόλεμο.1957". ενώ αναφέρεται στο θέμα. ο Τζίλας ισχυρίζεται πως ο Στάλιν. με κατηγορηματικό τρόπο υπογράμμισε ότι το αντάρτικο στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει το ταχύτερο δυνατό. Τίτο". στο βιβλίο του "Εξουσία" (κυκλοφόρησε το 1983). παραλείπει τη "δήλωση" του Στάλιν για σταμάτημα του ελληνικού αντάρτικου!!! Ευρέως γνωστά και διαδεδομένα είναι όσα έγραψε για το θέμα ο Μ. όμως. Κάρντελι που περιέχεται στο βιβλίο του "Αναμνήσεις.

Τζίλας Για πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη θα σταθούμε πιο αναλυτικά στις μαρτυρίες του Τζίλας και του Κάρντελι. Καμαρινόπουλος. αν. Τζίλας αναφέρεται στη συνάντηση που είχαν στις 10 Φλεβάρη του 1948..161). Κολάροφ και Κοστόφ. Εκεί ο Στάλιν . ο Μ. έχει ως εξής: Ο Σοβιετικός ηγέτης ρώτησε τον Κάρντελι: "Πιστεύετε στην επιτυχία αυτής της εξέγερσης. ". ". σύμφωνα με τον Τζίλας. Μαλένκοφ. σελ. Μολότοφ. Τότε ο Στάλιν τον διέκοψε λέγοντας: "Αν.πουθενά δεν αναφέρει δήλωση του Σοβιετικού ηγέτη για σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ!!! Τι λέει ο Μ. Χ. στο Κρεμλίνο αντιπροσωπείες του ΚΚΣΕ.Κάρντελι για το ελληνικό ζήτημα. αρχίζοντας απ' τον πρώτο.. 160 . Τη σοβιετική αντιπροσωπεία αποτελούσαν οι Στάλιν. Στο βιβλίο του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" (Ελληνική έκδοση: Κ. Κάρντελι. Ο Κάρντελι απάντησε "ότι αν η ξένη επέμβαση δεν κλιμακωθεί και αν οι Ελληνες σύντροφοι δε διαπράξουν μεγάλα στρατιωτικά και πολιτικά σφάλματα.. Όχι δεν έχουν καμιά απολύτως . Τη γιουγκοσλάβικη οι Τζίλας. Αθήνα 1962. Ζντάνοφ. Ο σχετικός διάλογος Στάλιν ..πάντα σύμφωνα με όσα μαρτυρεί ο Τζίλας κάποια στιγμή έστρεψε τη συζήτηση στον ελληνικό εμφύλιο και είχε μια διαλογική συζήτηση με τον Κάρντελι. Σουσλόφ και Ζόριν. του ΚΚ Βουλγαρίας και του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Μπάκαριτς και τη βουλγάρικη οι Δημητρόφ.

Η διαφορά είναι τεράστια και εύκολα αντιληπτή αν θελήσει κανείς να μεταφέρει αυτές τις φράσεις στις συνθήκες του εμφυλίου πολέμου και να τις μετατρέψει σε πολιτική. Οικονομίδη: "Πόλεμος.προοπτική επιτυχίας. έχει φτιαχτεί ολόκληρη μυθολογία κι έχουν ειπωθεί τα μύρια όσα για τη στάση της ΕΣΣΔ πάνω στο ελληνικό ζήτημα. με το να λες "να σταματήσει". Διείσδυση και Προπαγάνδα". η φράση του σοβιετικού ηγέτη "κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". παρόλο που με αυτό το "να σταματήσει το αντάρτικο". Σαχλαμάρες. Όμως δεν αξίζει να σταθούμε περισσότερο σ' αυτό το ζήτημα. Κάρντελι. Αξίζει περισσότερο να δούμε τι μαρτυρεί ο Ε. τι πραγματικά σημαίνουν από πολιτική άποψη.1949". καθώς στα όσα ελέχθησαν γύρω από το ελληνικό ζήτημα. Και κατέληξε τονίζοντας πως η εξέγερση στην Ελλάδα έπρεπε να αναδιπλωθεί (σβαρνούτ) το συντομότερο δυνατό (Βλέπε: "Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 .θα σας επιτρέψουν να κόψετε τις γραμμές επικοινωνίας τους στη Μεσόγειο. δηλαδή. σελ. Αναμφίβολα δεν είναι το ίδιο πράγμα να λες "να αναδιπλωθεί η εξέγερση στην Ελλάδα". Συγκεκριμένα. ο Κάρντελι λέει: . 82 83. πως η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες .ο Γιουγκοσλάβος ηγέτης αναφέρεται εκτενώς στη συνάντηση με τον Στάλιν. το Φλεβάρη του '48. εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. 295 και Φ. Κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". Τι νομίζετε.οι Ηνωμένες Πολιτείες. ότι στην ελληνική έκδοση του βιβλίου "Συνομιλίες με τον Στάλιν". έχει παραλειφθεί!!! ). Σημειώνουμε ακόμη. σελ. Να επιχειρήσει να δει. Η μαρτυρία του Κάρντελι Στο βιβλίο του Κάρντελι που προαναφέραμε αποσπάσματα του οποίου μεταφράστηκαν στα ελληνικά και δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα "ΑΥΓΗ" το 1980 . το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο .

".. Όλη η αναμονή σας ξεκινάει από το αν. αν. Μήπως πρέπει να κλείσουμε τα σύνορα. τέτοια που κάθε επαναστατικό κίνημα θα έδινε σε άλλο επαναστατικό κίνημα. άκουσε όσα της είπα.. ". Ο Στάλιν τότε με διέκοψε: "Αν. Εγώ ήδη έχω λαθέψει σε μια τέτοια περίπτωση. αν η εξέγερση έπαιρνε την απαραίτητη βοήθεια κλπ. Αν εκείνοι ζητάνε τη βοήθειά μας. Είναι καθαρή αυταπάτη να σκέφτεται κανείς ότι οι δυτικές δυνάμεις θα αφήσουν την Ελλάδα στους κομμουνιστές. Κι όσον αφορά τις δυνατότητες νίκης της εξέγερσης στην Ελλάδα.. Αυτή ήταν η Κίνα. .."Δεύτερο πρόβλημα που έθεσε ο Στάλιν ήταν η Ελλάδα. Παρακινούσα το Μάο λέγοντάς του ότι είναι καλύτερα να συμφιλιωθεί με τον Τσανγκ Κάι Σεκ και να σχηματίσει μαζί του κάποια μορφή κυβέρνησης συνασπισμού. " Απάντησα ότι δεν είμαστε εμείς αυτοί που οργάνωσαν την εξέγερση στην Ελλάδα. αλλά οι ίδιοι οι Έλληνες. αυτό εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες: "Αν αναπτυσσόταν το εργατικό κίνημα στις άλλες χώρες. ". αν.. Ο Στάλιν μου απάντησε αυστηρά: "Ας δώσει ο Θεός να 'χετε δίκιο. Του είπα: "Σύντροφε Στάλιν. μα τι μπορούμε να κάνουμε τώρα εμείς αν στην Ελλάδα και στα σύνορά μας υπάρχει εξέγερση. αν η διεθνής κατάσταση ήταν ικανοποιητική. Εσείς μαζί με τους Έλληνες κομμουνιστές ζείτε σ' έναν κόσμο χίμαιρας. Ήμουνα βέβαιος ότι οι Αμερικάνοι θα κάνουν τα πάντα για να καταπνίξουν αυτή την εξέγερση. Ίσως εγώ να 'χω λάθος.. Με ρώτησε ανοιχτά: "Μήπως εσείς πραγματικά σκέπτεστε ότι είναι δυνατή η νίκη της εξέγερσης στην Ελλάδα.. αν μας φέρνουν ως τα σύνορα τραυματίες κλπ. Να αποξενωθούμε από αυτό το κίνημα. Δεν πίστευα στη νίκη των Κινέζων κομμουνιστών. Η αντιπροσωπεία ήρθε. Κάλεσα ακόμα και κινέζικη αντιπροσωπεία στη Μόσχα. Εμείς που είμαστε στα σύνορά τους δεν μπορούμε να αποφύγουμε να τους δίνουμε βοήθεια. Και μ' αυτό τον τρόπο μας τοποθετείτε μπροστά σε πολιτικές δυσχέρειες.. Τι να κάνουμε.

ειδικά σ' αυτό το θέμα.αυτή του Τζίλας κι αυτή του Κάρντελι . Δεν μπορούμε. αν την κρίνει κανείς με βάση τη μαρτυρία του. Ο Κάρντελι. ότι το ελληνικό αντάρτικο έπρεπε να σταματήσει ή να αναδιπλωθεί. Και δε θα είχε κανένα λόγο να παραλείψει μια τόσο σοβαρή δήλωση από μέρους του Στάλιν . στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Ας δώσει ο θεός να γίνει έτσι και στην περίπτωση της Ελλάδας. Η Ελλάδα δεν είναι Κίνα. πως η παράλειψη αυτής της δήλωσης από τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη μπορεί να οφείλεται σε πιθανή έλλειψη μνήμης. τουλάχιστον. ο οποίος έκανε τη σχετική .σύμφωνα με την κινέζικη συνήθεια όλοι χαμογελούσαν. Μόνο μετά από μια τέτοια θέση του Στάλιν. . ενώ από υλική άποψη στην πραγματικότητα ήταν συμβολική. Τα γραπτά. μου έγινε σαφές γιατί η σοβιετική βοήθεια στην εξέγερση στην Ελλάδα ήταν μόνο στα λόγια. Κι όταν επέστρεψαν.συζήτηση με τον Στάλιν και που αναμφίβολα γνώριζε τι είχε γράψει ο Τζίλας γύρω από το θέμα.για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο . Ορισμένα συμπεράσματα Συγκρίνοντας οι δύο μαρτυρίες . Όπως βλέπετε κι εδώ μπορώ να κάνω λάθος. δεν αναφέρει πουθενά να είπε ο Σοβιετικός ηγέτης. χωρίς περιστροφές. να δεχτούμε. το Σοβιετικό ηγέτη για ξεπούλημα του αγώνα του ΔΣΕ και του ΚΚΕ. που λένε σε μία νύχτα και την ευθύνη γι' αυτό την απέδωσε σε μας". κουνούσαν συγκαταβατικά τα κεφάλια τους κι έφυγαν. του Τζίλας.αν υπήρχε τέτοια δήλωση στην πραγματικότητα αφού δε διστάζει να κατηγορήσει. Κι αμέσως μόλις φτάσαμε στη σύγκρουση ανάμεσα στο Στάλιν και στο ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Μια μνήμη που ομολογουμένως δεν ήταν καθόλου κακή.γίνεται αντιληπτή με γυμνό μάτι η ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους. (Βλέπε: Εφημερίδα "ΑΥΓΗ" 17/2/1980 Μετάφραση από τα σέρβικα: Λ. επίσης. ο Μάο άρχισε τη μεγάλη επαναστατική του επίθεση και τελικά νίκησε. Αλλά πρέπει να πω ότι δεν πιστεύω στο Θεό. Χατζηπροδρομίδης). που παραθέσαμε. ". εκείνος ξεπούλησε αυτήν την εξέγερση. δεν άφηναν περιθώρια να ασθενήσει η μνήμη του Κάρντελι.

την εκτίμηση που αποδίδεται στον Σοβιετικό ηγέτη.ως πιθανώς αληθινή. ότι το αντάρτικο κίνημα στην Ελλάδα δεν είχε πιθανότητες νίκης. το 1948. στα όσα αναφέραμε.απευθείας στην ηγεσία του κόμματος . να είχε καταλήξει στο συμπέρασμα. που βοήθησαν αυτό τον αγώνα και μόνο τον Απρίλη του 1949 εξέφρασαν τη γνώμη .Συμπερασματικά. Ισα ίσα.κρατώντας επιφυλάξεις για το πώς διατυπώθηκαν από τον Στάλιν οι διάφορες κρίσεις του . έχοντας προφανώς μια ευρύτερη αντίληψη του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. για να μη χάσουν τον έλεγχο της Μεσογείου. δείχνει πως είχε σαφή. Αντίθετα. ως αναπόσπαστο στοιχείο της ταξικής πάλης σε παγκόσμιο επίπεδο. Ίσως ο Στάλιν.τον ελληνικό εμφύλιο στη διεθνή διάστασή του. σε συνδυασμό με τη φράση του "κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". ποτέ οι Σοβιετικοί στα 1948.πως οι αντάρτες έπρεπε να υποχωρήσουν.θα έκαναν τα πάντα. μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε πως μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν υπάρχει κανένα στοιχείο. Από τις προαναφερόμενες γιουγκοσλαβικές μαρτυρίες μπορούμε να δεχτούμε . άκρως ρεαλιστική και καλοζυγισμένη εκτίμηση του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. για τις προοπτικές του αγώνα του ΔΣΕ. Η ιστορία ενός ποιήματος Μια συγκινητική επιστολή ενός αναγνώστη μας .πολύ σωστά . που να μας κάνει να δεχτούμε ως πιθανή μια δήλωση του Στάλιν. για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. Πώς αντιλαμβανόταν .και ιδιαίτερα οι Αμερικανοί ως ισχυρότερη δύναμη στον κόσμο . δε ζήτησαν από το ΚΚΕ σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ. Η εκτίμησή του ότι οι Αγγλοαμερικάνοι . από τα στοιχεία που έχουμε υπόψη μας.

Ο Γάλλος ποιητής Πολ Ελιάρ. όμως. το καλοκαίρι του 1949. Πολ Ελιάρ. Εκεί. Έπρεπε να το μάθω απ' έξω και να το κρατήσω στη μνήμη μου. Πενήντα περίπου χρόνια πέρασαν και μένει ανεξίτηλα χαραγμένο στο μυαλό μου. κρυφά από τους άλλους στρατιώτες της μονάδας μου. γλίτωσα τη Μακρόνησο και μετά τη βασική εκπαίδευση στην Καλαμάτα. ότι με αφορμή το αφιέρωμα του "Ρ" το ποίημα αυτό πρέπει να διασωθεί . αφιερωμένο στην επίσκεψη του Γάλλου ποιητή. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα. Και νομίζω. βρήκα τον πατέρα μου κρατούμενο από το μεταπολεμικό κράτος. Το 1948 ήρθε η σειρά μου να υπηρετήσω τη στρατιωτική θητεία και με κάλεσαν στρατιώτη. Από τότε. σ' ένα πολυβολείο βρήκα ορισμένες προκηρύξεις του ΔΣΕ και ανάμεσά τους ένα ποίημα. στο Γράμμο. στην πρώτη γραμμή. Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα και η ζωή πολύ σκληρή. Και αυτό έκανα. τον Αύγουστο του 1945. ποτέ δεν το ξέχασα. βρέθηκα στο Γράμμο.. Το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. που κατάλαβα ότι πρέπει να το διασώσω. απέναντι από τις δυνάμεις του ΔΣΕ. γραμμένο ήταν πολύ επικίνδυνο. Να το φυλάξω.."Αγαπητοί σύντροφοι του "Ρ". σε πορεία στο Βίτσι απελευθέρωσαν τα σοβιετικά στρατεύματα. με τον οποίο είμαστε γείτονες και με αγαπούσε σαν παιδί του. απ' όπου με πρώτος. Με ενέργειες του τότε δημάρχου Φιλιατρών Μεσσηνίας. με βρήκε όμηρο στο χιτλερικό στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων του Βραδεμβούργου. ως αντιστασιακό. συγκλονίστηκα τόσο πολύ. Όταν το διάβασα.

Πολύ θα ήθελα. να γνωρίσω τον ποιητή. Σήμερα γι' αυτόν θα μιλήσουμε στη συνέλευσή μας. που εμπνεύστηκε κι έγραψε το υπέροχο αυτό ποίημα". Ένας αγέρας λευτεριάς κι περηφάνιας φουσκώνει τα στήθη μας από τις ψηλές κορφές του κόσμου από την αδάμαστη θάλασσα εκατομμυρίων συντρόφων μας. Γι' αυτό και σας το αποστέλλω. Είναι ο δικός σου πανανθρώπινος Όλυμπος των θνητών που νίκησαν το θάνατο με το Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα. Τι να χαρίσουμε σύντροφοι ενθύμιο του πιστού μας συντρόφου. μαχητή ή μαχήτρια του ΔΣΕ. Απόστολος ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Φιλιατρά Μεσσηνίας Υ. Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο Ο Γράμμος μας σύντροφε ορθώνεται να σε φιλήσει στο μέτωπο. Μια αδελφούλα μας τρεις φορές λαβωμένη από το μίσος του Τρούμαν .Γ. Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο. Σήμερα οι κορυφές του ψήλωσαν κι αστράφτουν πιο τρομερά για τους δήμιους της ελπίδας. έστω και πενήντα χρόνια μετά.πλέον και γραπτά και να βρει μια θέση σ' αυτό.

Βλαντά "Εμφύλιος πόλεμος 1945 1949) 1948 .1949 Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ (β`) Οι ανησυχίες του Στάλιν και η πραγματικότητα στη διεθνή σκηνή .ας του βάλει στο στήθος μετάλλιο τιμής το κόκκινο τούτο αγριόκρινο που άνθισε στο άπαρτο Κάμενικ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" και το βιβλίο του Δ. Για να μη ντρέπεται ο σύντροφος Ελυάρ και οι τίμιοι άνθρωποι όλου του κόσμου. Για να κοιτάζουν τον ήλιο που νικάει κι ανατέλλει.

που είχε ο Σοβιετικός ηγέτης όσον αφορά την πιθανότητα νίκης του ΔΣΕ και για προειδοποίηση από μέρους του προς τη γιουγκοσλαβική πλευρά. Οικονομίδη και δημοσιεύτηκαν από τον ίδιο. είναι το ανέκδοτο ημερολόγιο του Γ.Ενα ερώτημα. λογαριάζοντας στη σοβιετική βοήθεια. αφορά το αν το ΚΚΕ ενημερώθηκε . για τους κινδύνους που διέτρεχε από τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό. . Κι όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης. για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. Η ηγεσία του ΚΚΕ έλαβε γνώση από τους Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες. με Αφίσα που κυκλοφόρησε ο Δημοκρατικός πρωτοβουλία των Στρατός το 1948 τελευταίων. Οι πηγές από τις οποίες αντλείται η πληροφόρησή μας γύρω από το θέμα της ενημέρωσης του ΚΚΕ.για όσα συζητήθηκαν γύρω από το ελληνικό αντάρτικο στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του '48. Γίνεται λόγος απλά. που έχουμε στη διάθεσή μας. κινδύνους τους οποίους δεν έπρεπε να αψηφά. πρώτη φορά. Ιωαννίδη αποσπάσματα του οποίου περιήλθαν στην κατοχή του Φ. η ενημέρωση που έκαναν οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές στην ηγεσία του ΚΚΕ δεν περιλαμβάνει καμιά δήλωση Στάλιν. που ευθέως προκύπτει απ' όσα έχουμε αναφέρει προηγούμενα. για τις σοβαρές επιφυλάξεις.και με ποιο τρόπο . απαντούν θετικά. Τα στοιχεία.

το οποίο βρίσκεται στα "Αρχεία ΚΚΕ .30 πήγαμε στου Μουργκ. Κανονίστηκαν φυσικά ικανοποιητικά μια σειρά ζητήματα που έχουν σχέση με τις ανάγκες μας σε υλικά και τρόφιμα και χρόνος μεταφοράς τους. Μαζί μου ήτανε ο Πετρής (σημ. σελ. Πραγματικά. ο ξάδελφος και η γυναίκα του.6/2/1980 και Φ. Αργότερα. "Ρ": Βελιγράδι). δηλαδή στις 18 του Φλεβάρη. Διείσδυση και Προπαγάνδα". για να λύσουμε το ζήτημα των μεταφορών υλικού και της μετακίνησης των παιδιών για τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Την επόμενη μέρα. 83 . Ο Νίκος είπε ότι δε βλέπει το λόγο να ζητήσει να δει τον παππού και ότι θα προσπαθήσουμε να του αποδείξουμε πως δεν έχει δίκιο" (Βλέπε: Εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" 5 .. "Ρ": Ρούσος).ΑΣΚΙ" Στο ημερολόγιό του ο Γ. Μπήκε ζήτημα απ' τους φίλους στο Β. με υπόμνημά του προς το ΚΚΣΕ ο Ζαχαριάδης διευκρίνισε ότι κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης .στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" το Φλεβάρη του 1980 κι ένα υπόμνημα του Ν. Δηλώσαμε ότι θα συνεχίσουμε οπωσδήποτε τον αγώνα μας και μοναχοί μας. Οικονομίδη: "Πόλεμος. Κάρντελι. Μιλήσαμε για το ζήτημα του παππού. Το βράδυ στις 6. Συμφώνησα και κανονίσαμε να φωνάξουμε τον Νίκο. Στο τραπέζι κάθισαν ο συν/ρχης της δουλιάς. "Ρ": Πιθανόν εννοεί τους Ράνκοβιτς. Αυτοί σκέφτηκαν πως καλό θα είναι να πάει ο Νίκος να δει τον παππού και να λύσει το σοβαρότατο αυτό ζήτημα. ήταν και τα τρία ξαδέλφια (σημ. Ιωαννίδης αναφέρει: "Εφυγα στις 15 του Φλεβάρη για το Β (σημ.84). από την πρώτη μέρα που έφτασα στο Β. ζήτησα να έλθω σε επαφή με τον ξάδελφο (σημ. κυρίως.. Ο Νίκος ήλθε στις 21 του Φλεβάρη. Καθίσαμε εκεί απ' τις 12 το μεσημέρι μέχρι τις 5 το απόγευμα. με φώναξε και φάγαμε μαζί το μεσημέρι. Μετά ο ξάδελφος μού είπε ότι ο παππούς (σημ. Τζίλας). να έλθει ο Νίκος (σημ. "Ρ": Εννοεί πιθανόν τον Ράνκοβιτς). Ζαχαριάδη προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ... "Ρ": Ζαχαριάδης) για να λυθεί το βασικό ζήτημα της δικής μας υπόθεσης. "Ρ": Στάλιν) έχει επιφυλάξεις σχετικά με τον αγώνα που διεξάγουμε και ότι τους προειδοποίησε πως αυτός δεν μπορεί να έχει καμιά υποχρέωση αν τους συμβεί τίποτε.

να εξετάσουμε αν ευσταθούσαν οι φόβοι του Στάλιν για την πολιτική του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού . η ΕΣΣΔ δε θα τους δώσει καμία βοήθεια". αλλά και ευρύτερα.ιδιαίτερα των Αμερικανών .με την ηγεσία του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. που σκόπευαν εναντίον των βαλκανικών λαϊκών δημοκρατιών."". Οικονομίδης στο προαναφερόμενο βιβλίο του (σελ. 84 .για την πληρέστερη εξέταση του θέματος γύρω από τη στάση της Σοβιετικής Ενωσης απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ το 1948 . Το Σεπτέμβρη του 1947 ο Κρόμι είχε σημειώσει για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι ΗΠΑ όφειλαν "να κάνουν τελείως ξεκάθαρο με λόγια και με έργα" ότι ήταν "αποφασισμένες να υπερασπίσουν την Ελλάδα. Οικονομίδη: "Πόλεμος. Οι Αμερικανοί έπρεπε "να έχουν στο μυαλό τους ότι στη διπλωματία. διαμέσου των μυστικών της υπηρεσιών είχε πληροφορίες για ύποπτες κινήσεις στην Ελλάδα. 84). όπως και στον πόλεμο. δηλαδή στους Βαλκάνιους γείτονες της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην Αλβανία"". όπου το ελληνικό αντάρτικο ήταν ένα από τα βασικά πιόνια στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. Ο Φ. αν υπάρχουν. ο Τζίλας ανέφερε ότι ο Στάλιν είχε εκφράσει "αμφιβολία" για τη δυνατότητα νίκης του ΚΚΕ. η καλύτερη άμυνα είναι μια δυναμική επίθεση". η θέση του Στάλιν ήταν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης ματιάς των Σοβιετικών πάνω στη διεθνή σκακιέρα. (Φ.85) λέει σχετικά: "Φυσικά. Ηταν δικαιολογημένοι οι φόβοι του Στάλιν. Εχει αξία . τραβηχτούν σε πόλεμο με τους Αγγλοαμερικάνους. . όπως θα υπεράσπιζαν το Μανχάταν".σχετικά με το ελληνικό ζήτημα. Η σοβιετική ηγεσία. σελ. Οικονομίδης: "Στις 19Μαρτίου 1948 ο Ράνκιν ρώτησε τον αντιστράτηγο Βαν Φλιτ και τον Γκρίζγουολντ: "Υπό ποίες προϋποθέσεις. Και συνεχίζει ο Φ. Διείσδυση και Προπαγάνδα". γι' αυτό έπρεπε "να αρχίσουν να υποσκάπτουν τη Ρωσία στο αδυνατότερό της σημείο. μπορούσαν να μελετηθούν επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον της Αλβανίας. και ο Κάρντελι είχε προσθέσει ότι ο Σοβιετικός ηγέτης "προειδοποίησε" τους Γιουγκοσλάβους πως "αν βοηθώντας τον ΔΣΕ.

Υπό το πρίσμα των παραπάνω η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει. Η ασφάλεια όλης της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής θα διατρέξει κίνδυνο αν η Σοβ. Τουρκία ή Περσία. Τουρκίας και Περσίας.Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως η επιθετικότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού απέναντι στο προοδευτικό . Μεσογείου και της Μ.κομμουνιστικό κίνημα. δεν εξαντλούνταν στα στενά πλαίσια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου. Κι αυτό φαίνεται και από τα αμερικανικά ντοκουμέντα που δημοσιεύτηκαν το Δεκέμβρη του 1977 στο περιοδικό "Ταχυδρόμος". Συγκεκριμένα. 1/12/1977). Ελλάδας. . Ελλάδα. σύμφωνα με τις αρχές και το πνεύμα του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. απειλούσε και τις λαϊκές δημοκρατίες στα βαλκάνια. Δε χωράει καμία αμφιβολία πως ο Στάλιν ήταν εντελώς μέσα στα πράγματα στις εκτιμήσεις του γύρω από την πολιτική του ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα και τους κινδύνους που διέτρεχαν οι βαλκανικές λαϊκές δημοκρατίες. Ασκώντας αυτή την πολιτική οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να είναι έτοιμες να κάνουν πλήρη χρήση της πολιτικής. Οι ΗΠΑ έδειχναν να μη διστάζουν. Σαν αναγκαία συνέπεια αυτής της πολιτικής οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να βοηθήσουν στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας της Ιταλίας. αλλά με αφορμή αυτόν τον πόλεμο και για τον περιορισμό ευρύτερα του επαναστατικού κινήματος... να αναλάβουν ακόμη και ενεργό στρατιωτική δράση στην περιοχή. οικονομικής και αν είναι ανάγκη και της στρατιωτικής τους δυνάμεως με τον τρόπο που θα θεωρείται πιο αποτελεσματικός" ("Ταχυδρόμος". Ανατολής. στις 16 Ιανουαρίου 1948 το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών σε έκθεσή του έγραφε τα εξής: "Η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής είναι ζωτική για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. να υποστηρίξει την ασφάλεια της Αν. όπως ήταν φυσικό. Ενωση πετύχει στις προσπάθειές της να αποκτήσει τον έλεγχο οποιασδήποτε από τις ακόλουθες χώρες: Ιταλία. απεναντίας προετοιμάζονταν σχετικώς.

Με την υπογραφή αυτού του συμφώνου τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη έθεταν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις κάτω από τον αποφασιστικό έλεγχο του αμερικανικού Πενταγώνου. ενώ ο παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων είχε γείρει ακόμη πιο αποφασιστικά σε βάρος της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών.ά. Ετσι η δημιουργία του ΝΑΤΟ ολοκλήρωνε την ανασυγκρότηση του διεθνούς ιμπεριαλισμού με ηγέτη τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τέλος. Πέραν των όσων άλλων συνέθεταν το παγκόσμιο σκηνικό εκείνης της εποχής. ο εξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεών τους κ. του Βελγίου. Το σύμφωνο του ΝΑΤΟ υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον. Ολες οι προαναφερόμενες κυβερνήσεις υπέγραψαν διμερείς στρατιωτικές συνθήκες με τις ΗΠΑ. αυτό της Ατλαντικής Συμμαχίας. της Ολλανδίας. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορούσε να μην έχει καθοριστική επίδραση στα ελληνικά πράγματα. η τότε συγκρότηση του ΝΑΤΟ είναι αρκετή απόδειξη. της Μεγάλης Βρετανίας. της Γαλλίας. Αυτό όμως δε σήμαινε τίποτα το ιδιαίτερο. του Καναδά. της Ιταλίας. για να κατανοήσει κανείς σε χοντρές γραμμές τη νέα κατάσταση που δημιουργούνταν. της Δανίας και της Νορβηγίας. της Πορτογαλίας. η Ελλάδα δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στην ιδρυτική διάσκεψη του ΝΑΤΟ. Μέλος του έγινε τρία χρόνια αργότερα. της Ισλανδίας. Μια ανασυγκρότηση που είχε πρωτοχαραχτεί σε οικονομικοπολιτικό επίπεδο με το "Δόγμα Τρούμαν" και το "Σχέδιο Μάρσαλ". γιατί ήδη ήταν αμερικανικό προτεκτοράτο και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν κανένα λόγο να την εντάξουν αμέσως στην .1949: Η διεθνής κατάσταση οξύνεται Στα 1949 η διεθνής κατάσταση οξύνθηκε περισσότερο και ο ιμπεριαλισμός εμφανίστηκε πιο απειλητικός. Βεβαίως. του Λουξεμβούργου. στις 4 Απρίλη του 1949 από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ. στις οποίες καθορίζονταν οι όροι για την παροχή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας. τα στρατιωτικά τους δόγματα ενιαιοποιήθηκαν σ' ένα κοινό αμερικανόπνευστο στρατιωτικό δόγμα.

μετά τον ελιγμό. τη Σοβιετική Ενωση. ύστερα από την εμφάνιση ειρηνευτικών πρωτοβουλιών Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε το 1949 θορύβησε. Ιδιαίτερα ανήσυχη ήταν η ΕΣΣΔ για τις βαλκανικές Λαϊκές Δημοκρατίες . για τους αγωνιζόμενους λαούς στον καπιταλιστικό κόσμο και ειδικότερα για τις λαϊκές δημοκρατίες Επιστροφή από το Βίτσι στο Γράμμο. αφού εξυπηρετούνταν άψογα τα συμφέροντά τους και τα σχέδιά τους στην περιοχή. όπως ήταν αναμενόμενο.την Αλβανία αλλά και τη Βουλγαρία .οι . Η αφίσα είναι από το αρχείο του "Ρ" 1949 Η ΕΣΣΔ προτείνει υποχώρηση του ΔΣΕ Αναστολή των σχεδίων υποχώρησης. Μάρτης 1948 που είχαν προκύψει στην Ευρώπη μετά το τέλος του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. η οποία έβλεπε ότι τα πράγματα εξελίσσονταν επικίνδυνα για την ειρήνη στον πλανήτη.ατλαντική συμμαχία.

επειδή άλλαξε η κατάσταση (ψυχροπολεμική κατάσταση. μας πρόλαβε η επίθεση του . Στη δικιά του μαρτυρία ο Μ. την Ανοιξη του 1949. Το γεγονός αυτό μαρτυρείται από πολλές πλευρές. Με την προσμονή των αποτελεσμάτων της κίνησης για ειρηνική λύση του ελληνικού προβλήματος. Παρτσαλίδης και ο Γ. Παρτσαλίδης σημειώνει: "Στην πορεία του αγώνα. Είδαμε και μεις αυτή την ανάγκη. η ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης. δημιουργία του ΝΑΤΟ κλπ. Ο Β.οποίες είχαν υποστεί ρήγμα με την αποσκίρτηση της Γιουγκοσλαβίας και ανά πάσα στιγμή κινδύνευαν από το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επέμβασης με πρόσχημα την ύπαρξη εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα και τη βοήθεια που έδιναν στο ΔΣΕ. Μπαρτζιώτας. με πρωτοβουλία της απευθείας στο ΚΚΕ. 88) αναφέρει: "Το Μάη του 1949 η Σοβιετική Ενωση μας προειδοποίησε ότι. πρότεινε τον τερματισμό της ένοπλης εξέγερσης στην Ελλάδα. Ετσι. Μαρτυρίες για τη σοβιετική πρωτοβουλία Την πρόταση της Σοβιετικής Ενωσης στο ΚΚΕ για τερματισμό του εμφυλίου πολέμου μαρτυρούν ο Β. ο Μ. Αλλά στο δικό μας το κόμμα μόνο την άνοιξη του 1949 διατύπωσε το ΚΚΣΕ τη γνώμη πως έπρεπε να σταματήσει ο ένοπλος αγώνας. με απόφαση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Και ήμασταν έτοιμοι να το εφαρμόσουμε. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Ο αγώνας του ΔΣΕ" (σελ. το 1948. η ηγεσία του ΚΚΣΕ σε συνάντησή της με αντιπροσωπεία του Κομμουνιστικού Κόμματος Γιουγκοσλαβίας υποστήριξε την άποψη πως ο ένοπλος αγώνας στην Ελλάδα δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας.) μπαίνει ζήτημα να σκεφτούμε αν πρέπει να σταματήσουμε τον πόλεμο. Καταρτίσαμε και σχέδιο υποχώρησης. Βοντίτσιος Γούσιας. αλλά μεσολάβησε μια κίνηση στους κύκλους του ΟΗΕ για λύση του ελληνικού ζητήματος και αναβλήθηκε προσωρινά η εφαρμογή του σχεδίου. εφόσον δεν μπορούσαμε να νικήσουμε τον αντίπαλο μέσα στο 1949".

Δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε από το να πειθαρχήσουμε και να προτιμήσουμε την υποχώρηση. ο Ν.Γούσιας γράφει σχετικά: "Στις 11 Απρίλη 1949. με το πρόσχημα των επιχειρήσεων κατά του ΔΣΕ. Ο Ζαχαριάδης μάς ανακοίνωσε τις συνομιλίες που είχε με το Στάλιν και άλλα μέλη της καθοδήγησης του ΚΚΣΕ. 199)... οι Αμερικάνοι θα επιτεθούν και θα πάρουν την Αλβανία. ο Στάλιν μας έβαλε ζήτημα να υποχωρήσουμε. Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. Εγώ βρισκόμουν στα τμήματα και γύρισα στο σταθμό του Γενικού Αρχηγείου τα ξημερώματα. Μπροστά μας έμπαινε ή να μείνουμε και να εξοντωθούμε μια και μας κλείνανε τα σύνορα ή να υποχωρήσουμε και να πάρουμε το δρόμο της εμιγκράτσιας. Ηρθε και με ξύπνησε ο Μ. ο Μ. Γιατί έχουν πληροφορίες. Καμιά βοήθεια δεν μπορούν να μας δώσουν. Παρτσαλίδη: "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης".. Βοντίτσιος . Μόλις είχα ξαπλώσει το πρωί στις 20 Απρίλη. Παρτσαλίδης κι εγώ.. Ζαχαριάδης κλήθηκε να πάει στη Μόσχα.. Το πρωί στις 20 Απρίλη. μαζευτήκαμε ο Ν. Η Σοβιετική Ενωση λόγω της διακοπής των σχέσεών της με τη Γιουγκοσλαβία δεν μπορεί να βοηθήσει την Αλβανία.. μεγάλο κακό πάθαμε. όταν διεξάγονταν οι μάχες στο Γράμμο και τον ανακαταλάβαμε.κυβερνητικού στρατού τον Αύγουστο στο Γράμμο και η ήττα μας" (Μ. Παρτσαλίδης και μου είπε: "Γιώργη . να σταματήσουμε τον ένοπλο αγώνα. γι' αυτό πρέπει να αποφύγουμε να τους δώσουμε αυτό το πρόσχημα". Ζαχαριάδης. γιατί έτσι θα μπορέσουν ν' αποφύγουν τον πόλεμο με τους Αμερικάνους και την κατάληψη της Αλβανίας από τους Αμερικάνους. Στις 19 Απρίλη γύρισε ο Ζαχαριάδης. Του είπαν ότι η Αλβανία και η Βουλγαρία από την 1η Μάη 1949 κλείνουν τα σύνορά τους και δεν μπορούμε να παίρνουμε απολύτως τίποτα κι όποιος μπαίνει θα κρατείται. σελ. Ο Ζαχαριάδης πρότεινε να φτιάξουμε έναν κατάλογο . όσο πικρή κι αν ήταν. Τέλος ο Γ. Του υπέδειξαν να υποχωρήσουμε στα τέλη του Μάη και να σταματήσουμε τον πόλεμο.Γιώργη. ότι τώρα το καλοκαίρι.

Ολα αυτά έπρεπε σε 10 μέρες να τα μεταφέρουμε γιατί την 1η Μάη του 1949 τα σύνορα κλείνανε. 504. τη διάσπαση του ΚΚΕ και της Ελληνικής Αριστεράς". Παρτσαλίδης. σελ. που θα προτείνει να μεσολαβήσουν για μια έντιμη δημοκρατική ειρήνευση του τόπου και ότι θα είναι έτοιμη για σταμάτημα του πολέμου. Β. Πρότεινε τους τρόπους που θα πραγματοποιήσουμε την υποχώρηση τεχνικά και πολιτικά ακριβώς όπως την πρότεινε και στην προηγούμενη σύσκεψη που κάναμε οι τρεις μας".. 500 . Στη συνέχεια ο Γούσιας. προς το παγκόσμιο συνέδριο ειρήνης. Είπε ότι όπως διαγράφτηκε η διεθνής κατάσταση πρέπει να υποχωρήσουμε. Γιάννης Ιωαννίδης. Πήραν μέρος οι Ν. Δεν έχουμε άλλο δρόμο. Μ. αλλά και από μαρτυρίες αγωνιστών του ΔΣΕ που επιβεβαιώνουν ότι . Μπαρτζιώτας και ο Γούσιας. για διάστημα 2 μηνών. Κρατώντας επιφυλάξεις για την ακρίβεια του συνόλου όσων αναφέρονται στις μαρτυρίες που παραθέσαμε. Πρότεινε η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να φτιάξει μια έκκληση προς τον ΟΗΕ.502.εκδηλώθηκε σοβιετική πρωτοβουλία προς το ΚΚΕ για σταμάτημα του αντάρτικου. Ο Ζαχαριάδης μίλησε για τις συζητήσεις που έκανε στη Μόσχα και το ζήτημα της υποχώρησης που του έβαλαν. Στις 22 Απρίλη ήρθε ο Β.τροφίμων και πολεμικού υλικού που χρειαζόμαστε για τα τμήματά μας στο Βίτσι και στο Γράμμο. Μπαρτζιώτας απ' το Γράμμο και πραγματοποιούμε συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ..Γούσιας: "Οι αιτίες για τις ήττες. λέει πως στις 4 Μάη του '49 ο Ζαχαριάδης με τηλεγράφημα από το Βίτσι ειδοποίησε ότι "δημιουργήθηκε νέα κατάσταση για την ώρα" κι ότι τα μέτρα υποχώρησης αναστέλλονταν (Γ. εφ' όσον εξασφαλιστεί αυτή η ειρήνη.Βίτσι. Κι αυτό αποδεικνύεται από το χαρακτήρα των ειρηνευτικών ανακοινώσεων που εξέδωσε εκείνο το διάστημα η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. αφού αναφέρεται σε διάφορα. Βοντίτσιος . τόμος Α`. 507). Ζαχαριάδης.κι όχι το Μάη που λέει ο Μπαρτζιώτας . Να φτιάξουμε ένα σχέδιο συγκέντρωσης όλων των δυνάμεων της Ρούμελης και Θεσσαλίας προς το Γράμμο . οφείλουμε να δεχτούμε ως πραγματικό γεγονός πως τον Απρίλη του 1949 πιθανότερα .

Είμαστε έτοιμοι να σταματήσουμε τον πόλεμο μόλις στην Ελλάδα εξασφαλιστεί η δυνατότητα να ζει κανείς χωρίς τον τρόμο του θανάτου. Στην έκκληση. ύστερα από έκτακτη συνεδρίασή της. τόμος 6ος. σελ. . αναφέρεται: "Για να πετύχουμε ειρήνη και γαλήνη στην Ελλάδα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τις πιο μεγάλες υποχωρήσεις. κατέληξε σε έκκλησή της "προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. της Ελλάδας και της Ειρήνης.505). Οδηγός μας εδώ είναι αποκλειστικά τα συμφέροντα του Λαού. για να ενισχυθεί η παγκόσμια ειρήνη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Σας καλούμε όλους εσάς να μας βοηθήσετε σ' αυτό το έργο. προς το Παγκόσμιο Συνέδριο των οπαδών της Ειρήνης" και "προς τους δημοκράτες όλου του κόσμου". μόλις θα δοθεί γενική αμνηστία και θα εξασφαλιστούν τα πιο στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη. μεταξύ άλλων. 504 . για να αποχτήσει ο Λαός ησυχία. μόλις θα σταματήσουν οι μαζικές εκτελέσεις.η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.αφότου είχε εκδηλωθεί η σοβιετική πρωτοβουλία και είχε ενημερωθεί σχετικά η ηγεσία του αντάρτικου κινήματος στο βουνό . ΠΔΚ: Είμαστε έτοιμοι για τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις Στις 20 Απρίλη του 1949 .δόθηκε διαταγή για υποχώρηση. Κάνουμε τη δήλωση αυτή αν και ο Δημοκρατικός Στρατός της Ελλάδας παραμένει ακατανίκητος και καταφέρνει πετυχημένα χτυπήματα ενάντια στον αντίπαλό του. Είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε ουσιαστικά για μια τέτοια ειρηνική δημοκρατική διευθέτηση του εσωτερικού προβλήματος στην Ελλάδα για να πάψει η αιματοχυσία. η οποία ανακλήθηκε στη συνέχεια. Τον τελευταίο καιρό επίσημοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης της Αθήνας μίλησαν για την ανάγκη να γίνουν στην Ελλάδα καινούριες βουλευτικές εκλογές.

Η παραπάνω έκκληση της ΠΔΚ έχει την ιστορική της σημασία. Τέτοιου χαρακτήρα εκκλήσεις γίνονταν από μέρους της σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. τόσο γιατί έρχεται χρονολογικά να επιβεβαιώσει τις μαρτυρίες περί σοβιετικής πρωτοβουλίας για σταμάτημα του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. Κατά τ' άλλα δεν ήταν η πρώτη φορά που η ΠΔΚ προέβαινε σε ειρηνευτικές εκκλήσεις. όσο και γιατί. μέσω αυτής της έκκλησης δηλώνεται φανερά η διάθεση για πραγματοποίηση του μέγιστου των υποχωρήσεων. στη διεθνή σκηνή. αφού συστατικό στοιχείο της δράσης του Δημοκρατικού Στρατού και της πολιτικής του ΚΚΕ ήταν και η διερεύνηση της δυνατοτήτων ειρηνικής διευθέτησης του ελληνικού ζητήματος. 1949 Διεθνής κινητικότητα για ειρηνική λύση Λίγο μετά τη σοβιετική πρόταση προς το ΚΚΕ για σταμάτημα του ένοπλου αγώνα και την έκκληση της ΠΔΚ. Κι αυτό το γεγονός εξηγεί γιατί ανακλήθηκαν τα μέτρα υποχώρησης του ΔΣΕ από την ηγεσία του. Εχει γραφεί πως πρωταγωνιστής αυτών των πρωτοβουλιών ήταν η ΕΣΣΔ. για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. η οποία έθεσε το ζήτημα της ειρήνευσης της Ελλάδας κινούμενη σε δύο κατευθύνσεις: Μέσω της . εμφανίζονται πρωτοβουλίες προς Μαχητές και μαχήτριες της φρουράς του την ίδια Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ κατασκευάζουν ένα αμπρί το 1948 κατεύθυνση.

καλώντας τες να σταματήσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις. Η Σοβιετική Ένωση διέψευσε τότε.πρότεινε τα εξής: "α. των ΗΠΑ και της Γαλλίας. εκπροσώπου της Μ. Οι συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των προαναφερόμενων εκπροσώπων της ΕΣΣΔ. Ε. πως η ειρηνική πρωτοβουλία ξεκίνησε από την ίδια. Βρετανίας. καθώς και με τη συμμετοχή του Βρετανού υφυπουργού Εξωτερικών. Να γίνει έκκληση προς τις αντιμαχόμενες πλευρές από τους εκπροσώπους των δυνάμεων. των ΗΠΑ. με επίσημη ανακοίνωση του πρακτορείου ΤΑΣΣ και αρθρογραφία της εφημερίδας "Πράβντα". όπου στη σελ. Εκεί. επικεφαλής της σοβιετικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ. γ.όπως προκύπτει από την ανακοίνωση του ΤΑΣ στις 20/5/1949 και επιβεβαιώνει με όσα γράφει ο Γουίτνερ .Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και στα πλαίσια της τετραμερούς διάσκεψης για το γερμανικό ζήτημα που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι. Να δοθεί γενική αμνηστία. ξεκαθαρίζοντας πως επρόκειτο για αγγλοαμερικανική πρωτοβουλία στην οποία και ανταποκρίθηκε. στις 5 Μάη ο Γκρομίκο. έτσι που στο ανώτατο όργανο της Ελλάδας επί της διενέργειας των εκλογών να συμπεριληφθούν . δήλωσε ότι η Μόσχα ήταν έτοιμη να "συζητήσει το ζήτημα με κάπως πιο συγκεκριμένους όρους"". το Μάη του '49 με τη συμμετοχή της ΕΣΣΔ. Γουίτνερ συνεχίζει: "Σε μια αναφορά του. ο Γκρομίκο . για την πιθανότητα δράσης των μεγάλων δυνάμεων για να τερματίσουν τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο". της Μ. Μακ Νιλ. Και ο Λ. Να οριστούν γενικές ελεύθερες βουλευτικές εκλογές. β. Βρετανίας στον ΟΗΕ. 358 αναφέρει ότι ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για υποθέσεις του ΟΗΕ Ντιν Ρασκ άνοιξε συζήτηση σε Σοβιετικό αξιωματούχο. Τη σοβιετική αυτή διευκρίνιση επιβεβαιώνει και ο Λόρενς Γουίτνερ στο βιβλίο του "Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα" (εκδόσεις "Βάνιας" Θεσσαλονίκη 1991).

κι είχαν του λόγους τους γι' αυτό . ας σημειωθεί. που. . ε. Να σχηματιστεί κοινή επιτροπή των δυνάμεων με συμμετοχή της ΣΕ για τον έλεγχο των συνόρων της Ελλάδας με τα γειτονικά βόρεια κράτη. 1996. Εκδοση "Ριζοσπάστη". κατέληξαν σε ναυάγιο.αντιπρόσωποι των ελληνικών δημοκρατικών κύκλων που ηγούνται του λαϊκού απελευθερωτικού κινήματος στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα. Περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός".χωρίς αποτέλεσμα . Να αποκατασταθεί εποπτεία από μέρους των αντιπροσώπων των δυνάμεων. Γουίτνερ. Το ναυάγιο της ειρηνικής πρωτοβουλίας Οι συζητήσεις. 358). Οι Αγγλοαμερικάνοι δεν επιθυμούσαν . τελικά. ο Γκρομίκο παρατήρησε ότι θα είναι σκόπιμο δ.να πιέζει για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος και κατά την τετραμερή διάσκεψη για το γερμανικό που άρχισε στο Παρίσι στις 23 Μάη του '49 και τελείωσε στις 20 Ιούνη του ιδίου έτους.μια λύση στο ελληνικό ζήτημα σύμφωνα με τις σοβιετικές προτάσεις. στο ίδιο. συμπεριλαμβανομένης και της ΣΕ για τη σωστή διενέργεια των εκλογών στην Ελλάδα. 442 και Λ. Ο Ρασκ και ο Μακ Νιλ δήλωσαν από μέρους τους ότι τις κρίσεις του Γκρομίκο για τα μέτρα αποκατάστασης μιας κανονικής κατάστασης στην Ελλάδα θα τις μελετήσουν και στην επόμενη συνάντησή τους θα εκθέσουν τις απόψεις των κυβερνήσεών τους" (Βλέπε: Ανακοίνωση ΤΑΣ 20/5/1949. αν και η Σοβιετική Ένωση συνέχιζε . Ο Γκρομίκο δήλωσε ότι με την εγκαθίδρυση ενός τέτοιου ελέγχου πρέπει να κηρυχτεί ότι παύει η στρατιωτική βοήθεια από μέρους ξένων κρατών στην ελληνική κυβέρνηση σε άνδρες και υλικό και πρέπει να καθοριστεί η προθεσμία αποχώρησης των ξένων στρατευμάτων από την Ελλάδα. είχαν ως βάση τους τις προτάσεις της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. σελ. τόμος β` σελ.

δε ζητούσαν τίποτε άλλο από την άνευ όρων παράδοση του αντάρτικου κινήματος. είναι ακατανόητη αν πάρει κανείς υπόψη του ότι οι βολιδοσκοπήσεις για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού προβλήματος ξεκίνησαν με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της Αγγλίας. με αντάλλαγμα οικονομικές πιστώσεις. Όταν μιλήσαμε για τη στάση της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ. Η εξέλιξη αυτή. ανακοίνωσε δημόσια το κλείσιμο των συνόρων.Αρνούνταν σαφή απάντηση στις σοβιετικές προτάσεις. Στην πραγματικότητα όμως.έστω και ελάχιστη . Σχολιάζοντας τη στάση των ΗΠΑ στο ζήτημα της ειρηνικής διευθέτησης του ελληνικού ζητήματος . ότι δεν υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης με τους Έλληνες αντάρτες .και ιδιαίτερα την ανοιχτή πλέον θέση τους. Γουίτνερ αναφέρει: "Όσο κι αν η αμερικανική θέση ήταν αδιόρθωτη. όπως ήταν φυσικό. αφού στο διάστημα των διαπραγματεύσεων συνέβαιναν εξελίξεις που δικαιολογούσαν μια τέτοια στάση. όταν. χάρις στην κατάρρευση της τελευταίας σημαντικής . Σημειώσαμε επίσης ότι ο Τίτο εκπλήρωσε και τυπικά τις υποχρεώσεις που ανέλαβε απέναντι στη Δύση. έκανε περιττή για τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό κάθε ενασχόληση με προσπάθειες για ειρηνική διευθέτηση της κατάστασης στην Ελλάδα. μετέθεταν το όλο ζήτημα. είχε κάποια υποστήριξη μετά τα μέσα του 1949.ο Λ. απαιτώντας δηλαδή το σταμάτημα οποιασδήποτε βοήθειας προς τον ΔΣΕ ως προϋπόθεση για να περπατήσει οποιαδήποτε ειρηνευτική πρωτοβουλία. να κλείσει τα σύνορα και σταματήσει οποιαδήποτε . αναφέραμε ότι στις αρχές Μάη του 1949 ο Τίτο είχε έρθει σε συνεννόηση με τους Βρετανούς και είχε συμφωνήσει μαζί τους. επικαλούμενοι εξωτερικό πρόβλημα της Ελλάδας. Από την άλλη. φαινομενικά. Ταυτόχρονα. Στην ουσία.παροχή βοήθειας προς τους Έλληνες αντάρτες. επικαλούμενοι το επιχείρημα πως ήθελαν σε οτιδήποτε έκαναν να έχουν τη σύμφωνη γνώμη της ελληνικής κυβέρνησης. Η αγγλοαμερικανική αυτή αδιαλλαξία. τον Ιούλη του '49. επρόκειτο για μια πολύ λογική συμπεριφορά. από ένα σημείο και μετά. δεν έλειπαν από μέρους τους και οι ανοιχτές δηλώσεις ότι τη λύση στο ελληνικό ζήτημα θα έδιναν τα όπλα.

1949". αφορούσε ακριβώς αυτό το θέμα. ότι δε γράψαμε "ούτε λέξη" για την πράγματι ηρωική και πλούσια δράση του Δημοκρατικού Στρατού στο νησί. αποκηρυγμένη από το ΚΚΕ και (όπως αναφέρει ο Κάνον) δεχόμενη πιέσεις "όλη την άνοιξη" από αξιωματούχους των ΗΠΑ "για μια αλλαγή στην ελληνική της πολιτική". Εκεί εξιστορείται γενικά όλη η δράση του. Με μεγάλη αγωνία. με τη γενική επιμέλεια του Γιάννη Ζαφείρη. Δυστυχώς. τόσο εγώ. σελ. 360). Σημειώνουμε. όσο και πολλοί σύντροφοί μου και συναγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού Σάμου περιμέναμε να γράψετε σχετικά με τη δράση και τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Σάμου. στις 30 Γενάρη 1997. πως το παράπονο .ξένης βοήθειας προς το αντάρτικο. Έχουν γραφτεί τόσα βιβλία. Ο ΔΣΕ ΣΤΗ ΣΑΜΟ Δυόμισι χρόνια ηρωικής πορείας Δημοσιεύουμε σήμερα ένα ακόμη σημείωμα αναγνώστη του "Ρ". 1943 . Πρέπει να σας πω ότι αισθανόμαστε μεγάλη πικρία. Θα ήταν σκόπιμο να σας πω.κριτική προς το "Ρ". μέχρι σήμερα ούτε μια λέξη. απειλούμενη από την ΚΟΜΙΝΦΟΡΜ. αφού το 74ο μέρος του αφιερώματος. είναι άδικη. μέλους του Αρχηγείου του ΔΣ Σάμου. σχετικά με τη δράση του ΔΣΕ στη Σάμο. "Αγαπητοί σύντροφοι. Η γιουγκοσλάβικη ηγεσία. μόνο. εκτός των . τελικά έκανε μια κίνηση για να ξεκόψει από τους αντάρτες" ("Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα. ότι στη Σάμο από το 1947 έως τον Αύγουστο του 1949 απασχολούσαμε τρεις ταξιαρχίες του κυβερνητικού στρατού. ένα εκ των οποίων από μια ομάδα αγωνιστών του ΔΣΕ. Μήπως δε γνωρίζατε τη δράση και τις θυσίες του. σύντροφοι.

ώσπου επήλθε η αντίστροφη μέτρηση. Χωρίς καμιά βοήθεια από πουθενά. που έδρασε μέσα στις ένοπλες ελληνικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής. Ακόμα πρέπει να σας πω ότι στη Σάμο είχαμε τους δυο μεγάλους επαναστάτες της Μέσης Ανατολής.. οι οποίοι με τη σωστή καθοδήγησή τους και τον ηρωισμό των μαχητών και στελεχών του Δημοκρατικού Στρατού ελευθερώσαμε τα 22 χωριά της Σάμου και αναγκάσαμε τους κυβερνητικούς να κλειστούν στα έξι υπόλοιπα κέντρα. κατορθώναμε να επιζούμε. κλπ. και μεις από Καρβούνη. αλλά και με τη συμπαράσταση του σαμιώτικου λαού στα 22 χωριά που ελέγχαμε. και σ' αυτά όταν χρειαζόταν πηγαίναμε τα βράδια μέσα και κάναμε επιθέσεις και σαμποτάζ με τον ξακουστό μπουρλοτιέρη Ζάγκα. στα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. κρατήσαμε μέχρι τον Αύγουστο του '49 και οι τελευταίοι έως τον Οκτώβρη. τον στρατιωτικό μας αρχηγό και συνταγματάρχη Γιάννη Μαλαγάρη και πολιτικό αρχηγό τον αντισυνταγματάρχη Γιάννη Σαλά από την Ικαρία. . ώσπου εξαντληθήκαμε τελείως.χωροφυλάκων και των ΜΑΥδων. Όταν. Καρβούνη. τους είχαμε αποκλείσει έως τον Απρίλιο του 1949 σε έξι μεγάλα κέντρα. ήταν επόμενο να μας στερήσουν από το καθετί: Πληροφορίες. Κέρκη και από Κέρκη. Στέλεχος του ΚΚΕ με πολύχρονους αγώνες και φυλακίσεις. τον Απρίλη του 1949 άρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από τον κυβερνητικό στρατό και πήραν τον πληθυσμό των χωριών στα ελεγχόμενα απ' αυτούς κέντρα. αντισυνταγματάρχης Γιάννης Σαλάς και ο γιατρός Σαράντου από την Ικαρία. Παρ' όλα αυτά. τρόφιμα. όταν πιάστηκαν ο πολιτικός επίτροπος. με πλούσιες εμπειρίες από τη ζωή και τον αγώνα. έγινε πανελλαδικά γνωστός σαν ιδρυτής της Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ). παίρναμε τα πολεμοφόδια και τρόφιμα από αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον των κυβερνητικών. Παρ' όλα αυτά. το κάψιμο των δασών. άρχισαν οι συνεχείς επιχειρήσεις. όμως. Ο πολιτικός επίτροπος του ΔΣ Σάμου ήταν πολύ ισχυρή προσωπικότητα. που εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Κόκκινα Χώματα του Μαραθόκαμπου.

κατά το Μάιο του '49. περί έξωθεν βοήθειας και σλάβικης υποκίνησης. Αξίζει να σημειωθεί. Ο Δημοκρατικός Στρατός Σάμου με τη δίχρονη επαναστατική δράση του αναβίωσε στην ακριτική έπαλξη τις παραδόσεις των αθάνατων Καρμανιόλων. στο ήθος. Μα δεν ήταν μόνο αυτό. των Σταμάτηδων. αποτέλεσαν τα πρότυπα για τους αντάρτες μαχητές. Οι νεκροί μας κι εκτελεσμένοι ξεπερνούν τους διακόσιους και οι τραυματίες μας τους επτακόσιους. και την ανθρωπιά. Μαζί με τον στρατιωτικό αρχηγό Γιάννη Μαλαγάρη. και των Μελαχροινέων του Μεγάλου '21. Κι απέδειξε διεθνώς πόσο συκοφαντικά ήταν αυτά τα συνθήματα με τα οποία προσπαθούσαν να καλύψουν οι Αγγλοαμερικάνοι τη δική τους ωμή επέμβαση στα εσωτερικά της πατρίδας μας. ο Παπάγος και ο επικυρίαρχος Αμερικανός στρατηγός Βαν Φλιτ. στην οποία αντιδρούσαν πολλοί κομματικοί παράγοντες και προύχοντες των περιοχών. στην αυτοθυσία. μ' ένα πολεμικό του Στόλου. για να υποδείξουν στους υφισταμένους τους σκληρότερα αντιλαϊκά μέτρα και να επιβάλουν την άμεση εκκένωση των χωριών. ο Σαλάς ανέπτυξε ασταμάτητη δραστηριότητα. Η ιστορία πρέπει να τα καταλογίσει σαν εγκλήματα πολέμου. στην παλικαριά. Δυόμισι χρόνια περίπου συγκρούσεων έδωσε σχεδόν καθημερινά και με πείσμα ο ΔΣ Σάμου με τις αντίπαλες . του Λυκούργου Λογοθέτη. Η κυβερνητική ηγεσία του Εμφυλίου παρά την τεράστια υπεροχή τους σε έμψυχο και άψυχο υλικό διέπραξε στη Σάμο ωμότητες σε βάρος των ανταρτών και των οικογενειών τους. υποχρεώθηκαν να έρθουν στη Σάμο. ότι σε σχέση με τη δύναμή του είχε τους περισσότερους νεκρούς και τραυματίες. η σφαγή ολόκληρης της οικογένειας Μαρίνη στο Μαραθόκαμπο. Ακόμα και πρώτα απ' όλα διέλυσε το μύθο της αντίδρασης. Ο Δημοκρατικός Στρατός Σάμου αποτελούνταν από πέντε συγκροτήματα και πολεμούσε με εικοσαπλάσιες δυνάμεις. Ομαδικές εκτελέσεις αιχμαλώτων στην περιοχή Μπαπακιάς και Ξηρολακιάς. Και για να αποδείξουμε του λόγου το αληθές. και τους θρύλους των Λαχανάδων. δε δικαιολογούνται. σύντροφοι.Σαν πολιτικός επίτροπος.

Ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών είχε καταφέρει να απαγκιστρώσει ισχυρές . καθώς και μετά την ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ. Με συντροφικούς χαιρετισμούς Μανώλης Διακογιάννης" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1949 Η τελική μάχη σε Βίτσι – Γράμμο Μετά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού σε Πελοπόννησο.δυνάμεις. Αντιμετωπίζοντας τρομερές δυσκολίες στον εξοπλισμό του και την τροφοδοσία του. ατσαλώθηκε μέσα στη στέρηση και την κακουχία κι εξελίχθηκε σαν μοναδικός παρτιζάνος και πολέμησε πραγματικά σαν τάγμα θυσίας. ήταν φανερό ότι τα πράγματα όδευαν προς την τελική σύγκρουση. Θεσσαλία και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Είναι αναμφισβήτητο όμως ότι ο ΔΣ Σάμου ξεπέρασε τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και της απόδοσης. Πολέμησε κάτω από συνθήκες άνισης αναμέτρησης για την πραγματική απελευθέρωση της ξενοκρατούμενης πατρίδας. Ρούμελη.

πίεση του εχθρού. XI). δύο ανεξάρτητες ταξιαρχίες. ήταν υποχρεωμένος να δώσει τις τελευταίες μάχες βασισμένος στο πείσμα. λοιπόν. XV. 200 άρματα μάχης και λοιπά τεθωρακισμένα. X. διέθετε 45 ορειβατικά πυροβόλα. επρόκειτο για μια μάχη άνιση και το αποτέλεσμά της ήταν αναμενόμενο.000 άνδρες και ο Τ. Η τελική σύγκρουση ξεκίνησε στις 2 Αυγούστου του 1949 και ολοκληρώθηκε στις 30 του ιδίου μήνα με την ήττα και την υποχώρηση των ανταρτικών δυνάμεων. χωρίς τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει σοβαρές κινήσεις αντιπερισπασμού και να αλαφρύνει το μέτωπο από την ισχυρότατη. χωρίς εφεδρείες και τον οπλισμό του αντιπάλου του. II.δυνάμεις του από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο και να τις στρέψει προς το Γράμμο και το Βίτσι. όπου βρισκόταν συγκεντρωμένος ο κύριος όγκος των ανταρτικών δυνάμεων. φανερά εξασθενημένος.ήταν μηδενικές. IX. Γρηγοριάδης κάνει λόγο για 180. Το σχέδιο "ΠΥΡΣΟΣ" . Εκ των πραγμάτων. 15 αντιαεροπορικά και 27 αντιαρματικά. Από την άλλη ο ΔΣΕ. ανδρών και γυναικών. Ο συσχετισμός δύναμης Στην τελική σύγκρουση ο κυβερνητικός στρατός έριξε στη μάχη 8 μεραρχίες (VIII. Βουρνάς για 150.όπως προαναφέραμε . στη μαχητικότητα και στον ηρωισμό των ανταρτών. Το πολεμικό του υλικό δεν ήταν αρκετό και οι εφεδρείες του .000). αφού δεν μπορούσε από κει να περιμένει τίποτα το ιδιαίτερο. 150 περίπου πεδινά και ορειβατικά πυροβόλα. πλήθος αεροπλάνων. I. Απέναντι σ' αυτή τη δύναμη του αντιπάλου ο ΔΣΕ είχε να αντιπαρατάξει 8. III καταδρομών.500 περίπου μαχητές στο Γράμμο.000 άνδρες (Ο Σ.800 περίπου μαχητέςστο Βίτσι και 6. Επίσης. Σύνολο δύναμης πολύ πάνω από 100. με ανοικτά τα νώτα του από μέρους της Γιουγκοσλαβίας. πλέον. 14 ελαφρά τάγματα πεζικού.

λέει ο Ζαφειρόπουλος .Το σχέδιο των τελικών επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού. συντονισμένης εις χρόνον μετά της κατά Βίτσι κυρίας προσπάθειας. "ΠΥΡΣΟΣ Α`" (2 . θα εξελισσόταν στην περιοχή του Βίτσι με σκοπό την κατάληψή της και την εξόντωση των ανταρτών. μετά την εφαρμογή του "ΠΥΡΣΟΣ Α`". 599 . Να πώς περιγράφει τον "ΠΥΡΣΟ Α`" ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Προς τον σκοπό επιτεύξεως της στρατηγικής παραπλανήσεως των συμμοριτών καθορίσθη εκτέλεσις δευτερευούσης προσπάθειας κατά του Β.16/8/1949): Η φάση αυτή του σχεδίου προέβλεπε ότι η κύρια ενέργεια του κυβερνητικού στρατού. Να καθηλώση τας δυνάμεις των συμμοριτών επί του Γράμμου και να εμποδίση τη μετάγγιση δυνάμεων εις Βίτσι. Γράμμου. με σκοπό να δημιουργηθεί η αίσθηση στον ΔΣΕ ότι εκεί θα ξεδιπλωνόταν η κύρια επίθεση του αντιπάλου του και να καθηλωθούν οι δυνάμεις του. Να δημιουργήση την εντύπωσιν εις τον εχθρόν ότι η κύρια επίθεσις εκτοξεύεται κατά του Γράμμου πρώτον και εν συνεχεία προς Βίτσι" ("Αντισυμμοριακός Αγών". "Αυτή πλέον . Δεύτερη Φάση. Διά ταύτης η διοίκησις επεδίωκε: Να βελτιώση τας βάσεις εξορμήσεως διά την κυρίαν κατά Γράμμου επιχείρησιν. "ΠΥΡΣΟΣ Β`" (10 . Στρατού. Συγκεκριμένα: Πρώτη Φάση. Η εκτέλεσή του προβλεπόταν να γίνει σε τρεις φάσεις.8/8/1949): Στη φάση αυτή προβλέπονταν μέτριες παραπλανητικές επιθέσεις στο Γράμμο. σελ. ανατεθείσαν εις το Α` Σ. το καλοκαίρι του '49. στο Γράμμο και το Βίτσι είχε την Στη Σχολή Νοσοκόμων του Δημοκρατικού Στρατού στο Βίτσι κωδική ονομασία "ΠΥΡΣΟΣ".είναι η κύρια ενέργεια της διοικήσεως με σκοπόν τη συντριβή των επί του Βίτσι .600).

Βίτσι: . Ο Ζαφειρόπουλος αναφέρει σχετικά: "Διά της επιχειρήσεως κατά του Γράμμου απεσκοπείτο η κατάληψις του ορεινού συγκροτήματος του Γράμμου και η καταστροφή των συμμοριακών δυνάμεων των αμυνομένων αυτού. Δημοσιεύουμε όμως αυτό το σχέδιο . Κατά τη διάρκειαν των επιχειρήσεων θα επιδιώκετο αφ' ενός μεν η απαγόρευσις της εισόδου εξ Αλβανίας των συμμοριακών δυνάμεων των αποσυρθεισών εκ του Βίτσι και αφ' ετέρου η παρεμπόδισης διαφυγής των συμμοριακών δυνάμεων του Γράμμου προς την Αλβανίαν" (στο ίδιο. Το αν . 602). Το σχέδιο του ΔΣΕ Για την αντιμετώπιση της εκστρατείας του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι και το Γράμμο.που ας σημειωθεί μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευτεί πουθενά . 625). καθώς και φράξιμο των αλβανικών συνόρων. στην περιοχή του Γράμμου.τροποποιήθηκε αυτό το σχέδιο στη συνέχεια και ιδιαίτερα στο διάστημα που έλαβαν χώρα οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν το γνωρίζουμε.30/8/1949): Ο "ΠΥΡΣΟΣ Γ`". με σκοπό την κατάληψή της και την καταστροφή των ανταρτικών δυνάμεων.συμμοριακών δυνάμεων και την εδραίωση των εθνικών δυνάμεων επί τούτου" (στο ίδιο.6/1949 καθόρισε το σχέδιο διάταξης και δράσης των δυνάμεων του ΔΣΕ. "ΠΥΡΣΟΣ Γ`" (24 . για να μην υπάρχει καμιά διέξοδος στις δυνάμεις του ΔΣΕ. "ΑΠΟΦΑΣΗ Του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Σχέδιο αντιμετώπισης εχθρικής εκστρατείας στο Βίτσι Γράμμο Α.και πώς . σελ. προέβλεπε αποφασιστική ενέργεια. το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με απόφασή του στις 7 . Το ντοκουμέντο αυτό υπάρχει στο αρχείο του ΚΚΕ και μας δόθηκε από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του. Τρίτη Φάση. σελ.γιατί αποτελεί σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο και ως απόφαση του ΠΓ επίσημο κομματικό κείμενο.

Σε περίπτωση κατάληψής τους από τον εχθρό. 4. Β. Οργάνωση αντεπιθέσεων από τα νώτα σε συνδυασμό με τη δράση μας στο Βίτσι. στα σημεία αυτά να τοποθετηθεί από τώρα γερή βάση πυρός. 6.Με βάση το σχέδιο άμυνας του Βίτσι κρατάμε με τακτικές ενεργητικής άμυνας των δύο άκρων με ελαστικότητα στο κέντρο.Διπέλα Βούτα. Για όλο το μέτωπο τρίτη γραμμή Βάρμπα .Αντιχάσια να πιέσει τον εχθρό προς Κοζάνη είτε από Βέιζια προς Γρεβενά . . .Πρεβάλι .Νεάπολη Κοζάνη. 7. . . διατήρηση ορισμένων πολυβολείων από δυνάμεις μας και ταυτόχρονα εξαπόλυση αντεπίθεσής μας από εφεδρική δύναμη με συνδυασμό γερής βάσης πυρός για ανακατάληψή τους. 3.Οργάνωση κυκλική των δύο σημείων Μπούφι και Διπέλα Βούτα (2156) για διατήρησή τους και όταν υπερφαλαγγιστούν από τον εχθρό.Κράτημα αποφασιστικό των βασικών υψωμάτων.Γράμμος: . 5. . κυρίως προς τα πλευρά και νώτα του εχθρού.1.Για το κέντρο δεύτερη γραμμή άμυνας το Λέσιτς. 8.Μελέτη χτυπήματος στα νώτα του εχθρού στο Βίτσι με μια ταξιαρχία μας από Γράμμο με κατεύθυνση Νεάπολης.Γενική κινητοποίηση και τεχνική προετοιμασία της. για να κρατήσουμε εκεί και φθείρουμε πολλές δυνάμεις του. .Αράμπεη . . . . 2.Οργάνωση της δράσης μας στα νώτα του εχθρού και στις συγκοινωνίες του. 9.Η 7η Μεραρχία με τις δυνάμεις της123 και 192 με βάση τα Πιέρια . .Κατά την εξέλιξη της μάχης κι έπειτα από οριστική φθορά του εχθρού εξαπόλυση επιθέσεών μας από μελετημένα βασικά σημεία.

4. .Σε περίπτωση ενέργειας του εχθρού στο δεξιό (Δυτ. 7. .Σε περίπτωση ενέργειας στο αριστερό (Ανατ. 5. 9. .Δράση στα νώτα του εχθρού. Στους υπόλοιπους τομείς της σημερινής διάταξής μας αποφασιστικό χτύπημα και φθορά του εχθρού. Αμμούδα.2522. .1.Κόνιτσα. Νεάπολη. Σούφλιακα. Μαύρη Πέτρα. Ακόντιο.Με βάση το σχέδιο άμυνας Γράμμο αποφασιστικά διατήρηση της γραμμής από κατεύθυνση Γκόλιο προς 2522. ώστε να μην μπορεί να επέμβει στη βασική γραμμή της άμυνάς μας θα αποτελέσει και ορμητήριο για τις αντεπιθέσεις μας.Ο Πετρίτης θα αναπτύξει δράση στην πεδιάδα Γιαννίνων και στο δρόμο Γιάννενα .Η 1η Μεραρχία με τις 123 και 192 ταξ. Αλιβίτσα.Μια ταξιαρχία από το Βίτσι θα χτυπήσει από Πολυάνεμο. Βόιο.Η 138 Ταξιαρχία να 'ρθει στο χωριό Γουμάρα Κακαράνιζο. όπου σε συνεργασία με Κώστα Παλαιολόγου να πιέσουν τον εχθρό προς Σμόλικα. Λιόκο προς 2442. με βάση Ορλιακα θα πιέσει τον εχθρό προς Γρεβενά. Σλίμνιτσα. . . Βέσερνικ. Φούστα και Σούφλιακα με βάσεις πυρός. Γράμμος) αντιμετώπισή της με ίδια ταχτική.Οργάνωση στηριγμάτων στη βασική γραμμή Κιάφα Μαύρη Πέτρα 2441 . 8. Νεστόρι. 6. Γράμμος) αντιμετώπισή της με ενεργητική άμυνα και εξοικονόμηση δυνάμεων από άλλα σημεία που δε δέχονται πίεση για οργάνωση αντεπιθέσεων από βασικά σημεία. Γ`: . Αρίνες. . . 2. Τσοτύλι. Οι δυνάμεις του Σινιάτσικου θα ενεργήσουν πίεση προς Δαμασκηνιά. 3. Πεντάλοφο. .

1421 και 1806. σε μια ευνοϊκή στιγμή των επιχειρήσεων μπορεί να αποφασίσει μαζικό συγκεντρωτικό χτύπημα για ανατροπή του εχθρού. 7 . Επρόκειτο για μια ενέργεια αποφασιστική με σκοπό την εκκαθάριση της περιοχής Βίτσι και την εξόντωση των ανταρτών. μια ανεξάρτητη ταξιαρχία. ενώ ο οπλισμός γενικά ήταν πενιχρός αν συγκριθεί με τα όπλα του αντιπάλου. σε περίπτωση επιθετικής ενέργειας στο Βίτσι είτε Γράμμο. Στις 10 Αυγούστου μπήκε σε εφαρμογή η επιχείρηση "ΠΥΡΣΟΣ Β`". ΒΙΤΣΙ . Το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν η ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. δύο ίλες αναγνωρίσεως και έναν ουλαμό αρμάτων.Το Γενικό Αρχηγείο. από το στρατηγείο του στην Κόνιτσα έδωσε τη διαταγή για την εφαρμογή της επιχείρησης "ΠΥΡΣΟΣ Α`". 87 αεροπλάνα. Η επιχείρηση κράτησε 6 μέρες και έληξε με επιτυχία του κυβερνητικού στρατού. άρματα μάχης και θωρακισμένα.ΓΡΑΜΜΟΣ Οι τελευταίες μάχες και η ήττα του ΔΣΕ Τη νύχτα 2 προς 3 Αυγούστου του 1949 ο στρατηγός Τσακαλώτος έχοντας στη διάθεσή του δύο μεραρχίες. 6 τάγματα διαβιβάσεων.800 περίπου μαχητές. Στην επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν 6 μεραρχίες. που αποτέλεσαν σοβαρές βάσεις εξορμήσεών του στις κατοπινές επιχειρήσεις στο Γράμμο. Οι δυνάμεις . τρία ελαφρά συντάγματα πεζικού.1949". άνοιξαν ρήγμα και στη συνέχεια διείσδυσαν σε βάθος καταλαμβάνοντας το ύψωμα Λέσιτς. Ισχυρές κυβερνητικές δυνάμεις κατάφεραν να διασπάσουν τις γραμμές άμυνας των ανταρτών. πολλά τάγματα ελαφρού πεζικού. στην κατοχή του οποίου πέρασαν τα υψώματα Ταμπούρι. Ο ΔΣΕ δε διέθετε στο Βίτσι παρά μόνο 8.6 . πολλοί από τους οποίους ήταν μισοανάπηροι. 110 πυροβόλα.

Επικεφαλής της επιχείρησης τέθηκε ο στρατηγός Τσακαλώτος έχοντας στη διάθεσή του πέντε μεραρχίες (I. με πομπώδη τρόπο. IX. 376 . Μετά τη νίκη του στο Βίτσι ο κυβερνητικός στρατός έθεσε σε εφαρμογή.του ΔΣΕ παρά την ηρωική τους αντίσταση απωθήθηκαν βορειοδυτικά και τελικώς βρήκαν καταφύγιο στη χερσόνησο Πηξός μεταξύ Μεγάλης και Μικρής Πρέσπας. με αποτέλεσμα να το καταλάβει ο εχθρός. Η αεροπορία έσπερνε το θάνατο και ο αντίπαλος προετοίμαζε απόβαση. VIII. σελ. τόμος 6ος. στα αντερείσματα Αγίου Γερμανού. III) καταδρομών. Τέλος. Ακόμη διαπίστωνε ότι σοβαρό ρόλο στην έκβαση της μάχης έπαιξε η κατάσταση με τη Γιουγκοσλαβία και προέβαινε στην καταγγελία ότι ο ΔΣΕ δέχτηκε πυρά του γιουγκοσλαβικού στρατού από τα νώτα. Αλλά κι εκεί δεν μπορούσαν να σταθούν πολύ. Ασφαλώς επρόκειτο για υπερβολές που είναι εξηγήσιμες αν τις δει κανείς σ' εκείνες τις συνθήκες κι αν λάβει υπόψη του ότι ο ΔΣΕ είχε ανάγκη από την εμψύχωση των μαχητών του μπροστά στην τελική μάχη. την επιχείρηση "ΠΥΡΣΟΣ Γ`". το ΠΓ εκτιμούσε ότι "στο Γράμμο έχουμε όλες τις δυνατότητες να καταφέρουμε θανάσιμο πλήγμα στον εχθρό" και επέμενε στο σύνθημα "ο Γράμμος θα γίνει ο τάφος του Μοναρχοφασισμού". μια .382). XV. Η καταγγελία αυτή δεν αποδείχτηκε ποτέ και προφανώς στηριζόταν σε λάθος στοιχεία ή υποθέσεις που διογκώθηκαν λόγω της γενικότερης στάσης των Γιουγκοσλάβων απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο κίνημα. (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Την επιχείρηση κλήθηκαν να παρακολουθήσουν από την περιοχή Αμούδας ο Γλύξμπουγκ και ο Βαν Φλιτ. Έτσι αναγκάστηκαν να ελιχθούν προς το Γράμμο μέσω αλβανικού εδάφους. Η τελική αναμέτρηση Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στις 20 Αυγούστου συζήτησε την πορεία και την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο Βίτσι και κατέληξε ότι η βασική αιτία της ήττας των δυνάμεων εκεί οφειλόταν στο γεγονός ότι η διοίκηση της XI Μεραρχίας απέσυρε τις δυνάμεις της από το ύψωμα Λέσιτς.

Ετσι.500 περίπου μαχητών. Σύνολο: περί τους 12. Ο κίνδυνος πλήρους κυκλώσεως χωρίς έξοδο διαφυγής ήταν πλέον ορατός για το ΔΣΕ. στις 5. όπως τη θυμάται ένας μαχητής του ΔΣΕ Την ανακατάληψη του Γράμμου την άνοιξη του 1949 πραγματοποίησαν με διαταγή του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ) η ΙΧ Μεραρχία. το Γενικό Αρχηγείο διέταξε τις δυνάμεις της της 1ης Μεραρχίας με διοικητή τον Χ. άφθονα θωρακισμένα και το σύνολο της αεροπορίας.ανεξάρτητη ταξιαρχία. Στις 26 Αυγούστου η IX μεραρχία του κυβερνητικού στρατού υπερκέρασε τη γραμμή άμυνας των ανταρτών και εισχώρησε στα μετόπισθεν κατά μήκος των αλβανικών συνόρων. από το μεσημέρι της 28ης Αυγούστου άρχισε η σύμπτυξη των δυνάμεών του προς το κέντρο του μετώπου και η οργάνωση της υποχώρησης προς την Αλβανία. Πετρίτη (Πολυχρόνη Βάη) στάλθηκαν στη Λάκκα Σούλι. Ενα ημερολόγιο τιμής και μνήμης Η τελική μάχη. τέσσερα ελαφρά συντάγματα πεζικού. Η μάχη του Γράμμου είχε τελειώσει και μαζί της είχε τελειώσει και ο τρίχρονος ηρωικός αγώνας του Δημοκρατικού Στρατού για την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδας και για τη λαϊκοδημοκρατική της αναγέννηση. μέρα τη μέρα.30 το πρωί. Μπελογιάννη να διεισδύσουν στη Θεσσαλία.000 προερχόμενοι από το Βίτσι. Αντίθετα ο ΔΣΕ διέθετε δύναμη 6.500 μαχητές. λίγο πριν την πτώση του Βίτσι. Στις 29 με 30 Αυγούστου έπεσε και το ύψωμα Κάμενικ. με τις δύο ταξιαρχίες της (16η και 108η) . Τον ίδιο καιρό δυνάμεις με επικεφαλής τον Α. Η αντίσταση των ανταρτών υπήρξε σκληρή και ηρωική. Επίσης για να γίνει δυνατή η απαγκίστρωση δυνάμεων του εχθρού από το Γράμμο και να αλαφρύνει η πίεσή του. Φλωράκη και Πολιτικό Επίτροπο τον Ν. Στις 25 Αυγούστου. ο κυβερνητικός στρατός άρχισε την επίθεση στο Γράμμο. αλλά ο αγώνας ήταν άνισος. στους οποίους προστέθηκαν άλλοι 6. 120 πυροβόλα.

Καψάλια". Ο Λόχος γλιτώνει την αιχμαλωσία του χάρη στην αυτοθυσία του. Στο Γράμμο είχε διεισδύσει πρωτύτερα η Διλοχία του Κ. καταλαμβάνονται τα Πατώματα Λυκόραχης και η Οξυά Θεοτόκου. με αιφνιδιαστικό δυναμικό.49: Ο κυβερνητικός στρατός επιτίθεται με δύο Ταξιαρχίες στο "Τσάρνο". που υπερασπιζόταν την "Γκίνοβα" και τον κυκλώνει. Παλαιολόγου και ορισμένα τμήματα της 8ης Μεραρχίας.3. Η 16η ανακαταλαμβάνει την κορυφογραμμή Ψωριάρικα Τσάρνο Βήτο . η δε Σχολή Αξ/κών δίνει σκληρές μάχες στο Ταμπούρι Φούρκας.Ανθρωπάκο.8. πεδινά και ορειβατικά πυροβόλα. Στη μάχη αυτή από βλήμα πυροβολικού σκοτώνεται ο Ταξίαρχος της 16ης Ταξιαρχίας Σ. Με σκληρές μάχες.49: Εξαπολύεται κεραυνοβόλα και με όλα τα μέσα (τανκ. Εισβάλλοντας στο αλβανικό έδαφος χτυπά πισώπλατα το Λόχο. όπου τραυματίζεται ο διοικητής της Κόλιας και υποκύπτει. η 108η ταξιαρχία καταλαμβάνει την Πυρσόγιαννη.8.49 και η ΙΧ Μεραρχία στις 1. Αποδείχτηκε ότι οι ενέργειες αυτές του κυβερνητικού στρατού ήταν παραπλανητικές. που απόβλεπαν να καλύψουν την αιφνιδιαστική συγκεντρωτική επίθεσή του στο Βίτσι. καταλαμβάνει την "Γκίνοβα" και στη συνέχεια καταλαμβάνει το "Ταμπούρι . Στη συνέχεια. αεροπλάνα) μαζική επίθεση των μοναρχοφασιστικών δυνάμεών του στο Βίτσι. 10.Καραούλι .8.Τσαγκός . όμως.και η Σχολή Αξ/κων του ΓΑ. Γράμμο.49: Ο κυβερνητικός στρατός εξαπολύει σφοδρή επίθεση στον Α. τεθωρακισμένα και μηχανοκίνητα. Ετσι διαμορφώθηκαν στο Γράμμο συνθήκες αντιμετώπισης των μελλοντικών εχθρικών επιχειρήσεων. που κατέλαβαν τον Πύργο Στράτσανης. Παπαδημητρίου. μέσα σε άσχημες καιρικές συνθήκες κι ένα μέτρο χιόνι. διεισδύοντας από το Βίτσι στο Γράμμο (η Σχολή Αξ/κων στις 23. Η σθεναρή αντίσταση των τμημάτων μας και οι σοβαρές απώλειες του στρατού. Ο στρατός. 2. τον υποχρεώνουν να σταματήσει τις επιθέσεις του. 6.4). Παρά την .

που ολημερίς υποστηριζόταν από δεκάδες πυροβόλα. Στ.49. Τσερβελής δ/τής Β` Γραφείου Πληροφοριών. ταυτόχρονα. Ανάγνου δ/τής Γ` Γραφείου.Φούσια . Θ.ηρωική αντίσταση των τμημάτων μας στην άνιση αυτή μάχη.Πέτρα Οσμάν. όλμους και αεροπλάνα κατευθύνθηκε σε δύο άξονες: Η μία προς Μονόπυλο . που το υπεράσπιζαν και. 23. Η έδρα της Μεραρχίας ήταν στην "Αρένα" και μετά την πτώση του Βίτσι. στη χαράδρα "Μπαρούκα". Τα τμήματά μας μάχονται . άλλα μπήκαν στην Αλβανία και άλλα με αυτοθυσία κατόρθωσαν να περάσουν στο Γράμμο. προξενώντας εξοντωτικές απώλειες στα τμήματά μας.49: Από τις πρωινές ώρες με μαζικούς βομβαρδισμούς επί ώρες εξαπολύει με όλες του τις δυνάμεις την τελική γενική επίθεση εναντίον των τμημάτων μας που υπερασπίζονταν το Γράμμο. 24. ο κυβερνητικός στρατός σε τέσσερις μέρες καταλαμβάνει το Βίτσι.Πουριά . με τελικό σκοπό την κατάληψη του 2522 υψώματος και η άλλη προς Ανθρωπάκο . Η επίθεση. Οικονόμου δικαστικός.Τσάρνο Βήτο . Γ. στο "Φλάμπουρο".Ψωριάρικα. Γ. όσα κατόρθωσαν να περισωθούν.8. Λαμπαδιασμένος ο Γράμμος τραντάζεται από τις μαζικές εκρήξεις των ολοήμερων βομβαρδισμών.8. Καραμπίλιας επιμελητής και Β. Τα μισοδιαλυμένα τμήματα του ΔΣΕ. Ζήσης Ζωγράφος επιτελάρχης. Δήμος Σιδηρόπουλος ΠΕ. Τέμπος Γραφείο Διαβιβάσεων. Τη δ/νση της ΙΧ Μεραρχίας αποτελούσαν οι Δημ. Στόχος. Ζυγούρης (Παλαιολόγος) διοικητής Μεραρχίας. ο εγκλωβισμός και η εξόντωση όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ και το κλείσιμο της συνοριακής γραμμής με την Αλβανία. Μια απερίγραπτη γιγαντομαχία διεξάγεται. καθοριστικό πλήγμα στη συνέχιση του αγώνα μας.30: Ο κυβερνητικός στρατός με μαζικούς κανονιοβολισμούς δεκάδων πυροβόλων και αεροπορικούς βομβαρδισμούς επί τρεις ώρες σφυροκοπεί τις θέσεις μας και σμπαραλιάζει τις οχυρώσεις μας. ώρα 17.

Ένα τμήμα του κινείται τις απογευματινές ώρες προς το Φλάμπουρο. εξαντλημένοι. Ο κυβερνητικός στρατός στις 12. όμως. η κεραυνοβόλα ενέργεια του γιατρού Σακελαρίου και του Σπύρου Πεσεξίδη (Φωκάς) (διοίκηση του Νοσοκομείου του ΓΑ) και του Διοικητή της Μονάδας Εφοδιασμού και Μεταφορών του Γράμμου Πετρόμπεη (Σακαλή Αλέκο). Δημιουργήθηκε. μέσα σε μια λάβα φωτιάς και σίδερου.8. Επιχειρείται μέσα σ' ένα πανδαιμόνιο και κάτω από το συνεχές σφυροκόπημα των αεροπλάνων. 25. νηστικοί. πολεμάνε. σπάζουν κλοιούς και συμπτύσσονται μέσα από τις εχθρικές δυνάμεις. όμως. με επικεφαλής τον Μέραρχο Βαγγέλη Φωκά.8. πολλές φορές κυκλωμένα και μεμονωμένα. που βρισκόταν τρεις μέρες στην πρώτη γραμμή του μετώπου. πιστοί στο δίκιο του αγώνα μας. διψασμένοι. με άνισους όρους.49: Ο κυβερνητικός στρατός καταλαμβάνει τα Πουριά . ανοίγοντας το δρόμο για την κατάληψη του 2522. Το Νοσοκομείο βρισκόταν στη χαράδρα "Μπαρούκα". όπου βρισκόταν ο Σταθμός Διοίκησης της ΙΧ Μεραρχίας.Φούσια και επιτίθεται στην κατεύθυνση "Πέτρα Οσμάν". Δίνει εντολή με επικεφαλής τον ίδιο να συμπτυχθούν οι σχηματισμοί της Μεραρχίας στην κατεύθυνση Πλεκάτη. φτάνει στην έδρα της Μεραρχίας ο διοικητής Παλαιολόγου. που την υπεράσπιζε ένα ενισχυμένο τάγμα της 8ης Μεραρχίας.49: Ο κυβερνητικός στρατός βγαίνει με τα τανκς στη συνοριακή γραμμή και καταλαμβάνει το Μονόπυλο. με αποτέλεσμα άλλοι να προλάβουν . Εκείνες τις στιγμές.49: Όλες τις μέρες άυπνοι. Στη 1 το μεσημέρι. 26.8. με αυταπάρνηση.30 το μεσημέρι σπάζει την αμυντική γραμμή και καταλαμβάνει την "Πέτρα Οσμάν". μπαρουτοκαπνισμένοι οι μαχητές και οι μαχήτριες πολεμούν σκληρά. σύγχυση ανάμεσα στους σχηματισμούς. έσωσαν από την αιχμαλωσία δεκάδες τραυματίες. προωθώντας τους στην Αλβανία. Δεν παραδίνονται.σκληρά με αφάνταστο ηρωισμό και αυτοθυσία. 27.

κλείνει τη συνοριακή γραμμή και μαζί κυκλώνει τα τμήματα του ΔΣΕ του Γράμμου.ΚΚΣΕ Κοινές εκτιμήσεις για την ήττα και τη νέα κατάσταση Το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" και η απόφαση της συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι.8. 28. Εγκαταλείποντας τα ποτισμένα με το αίμα μας χώματα της πατρίδας μας.και να περάσουν προς Πλεκάτη και άλλοι να κλειστούν στον κλοιό. καταλαμβάνοντας το Φλάμπουρο. Οσο κι αν αυτά τα σκληρά πικρά συναισθήματα πλημμύριζαν τις σκέψεις μας και την καρδιά μας. κατά βάθος νιώθαμε τιμή και υπερηφάνεια για τον αγώνα μας. νησιά.49: Τις πρωινές ώρες συμπτύσσεται και η 16η Ταξιαρχία που όλες τις μέρες αμυνόταν σκληρά στα Ψωριάρικα . Τις πρωινές ώρες της 29ης όλα τα τμήματα που συγκεντρωθήκαμε στην Πλεκάτη με κάλυψη οπισθοφυλακής περνάμε τα σύνορα και μπαίνουμε στην Αλβανία. Θανάσης ΑΝΑΓΝΟΥ ΚΚΕ . Θεσσαλία. Ο κυβερνητικός στρατός τελικά τις βραδινές ώρες της 28ης Αυγούστου 1949 καταλαμβάνει το 2522. που πολεμούσαν σε Πελοπόννησο. Αυτό ήταν ουσιαστικά το τέλος της εποποιίας του ΔΣΕ.Τσάρνο .Ανθρωπάκο. Καταλαμβάνει ολοκληρωτικά το Γράμμο. στους συντρόφους μας που βρίσκονταν σε φυλακές και εξορίες. Μύθοι και πραγματικότητες . οι σκέψεις μας πετούσαν στους συντρόφους μας. Ρούμελη. που πραγματοποίησε ο κυβερνητικός στρατός.

η ηγεσία του ΚΚΕ αλλά και ολόκληρο το κίνημα. Το πρόβλημα δεν ήταν αποκλειστικά των Ελλήνων κομμουνιστών και προοδευτικών ανθρώπων.του ΚΚΕ και του ΚΚΣΕ . ιδίως της ΕΣΣΔ και των λαϊκών Δημοκρατιών.Γράμμο και την υποχώρηση του ΔΣΕ στην Αλβανία και τη Βουλγαρία. ο κίνδυνος εισβολής των ιμπεριαλιστών στις λαϊκές Δημοκρατίες και κυρίως στην Αλβανία. με προγεφύρωμα την Ελλάδα και με πρόσχημα την παρουσία εκεί του ΔΣΕ. Πέραν όμως αυτού.για την ήττα και τη στάση του ΚΚΕ μπροστά στη στη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε. Για το ντοκουμέντο αυτό έχουν γραφεί πολλοί μύθοι και αντικομμουνιστικές ανοησίες. Οι επαφές αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να συμφωνηθεί ένα πλαίσιο κοινών εκτιμήσεων . αφού χιλιάδες πολιτικοί πρόσφυγες έβρισκαν καταφύγιο στα εδάφη τους και είχαν την ανάγκη της στήριξης και βοήθειάς τους. Αφορούσε και τα αδελφά κόμματα. Ετσι ο Ν. Επίσης. Η αλήθεια είναι πιο πεζή. τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα. για την οποία έπρεπε να χαραχτεί σαφής και συγκεκριμένη πολιτική. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε αμέσως τη Σοβιετική Ενωση για επαφές με τη σοβιετική ηγεσία και τον ίδιο το Στάλιν. Μαρτυρίες για το ντοκουμέντο . στην ΕΣΣΔ και στις λαϊκές Δημοκρατίες Η πολιτική αυτή γραμμή αποκρυσταλλώθηκε σε ένα κείμενο που είναι ευρύτερα γνωστό ως "Ντοκουμέντο της Μόσχας". ή ως "ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα". κανονίστηκαν ζητήματα σχετικά με την εγκατάσταση των πολιτικών προσφύγων μαχητών του ΔΣΕ.Μετά την ήττα στο Βίτσι . ήταν κάτι παραπάνω από υπαρκτός. βρέθηκε μπροστά σε μια καινούρια κατάσταση.

Στην πραγματικότητα η ιστορία που διηγείται είναι ένα κατασκεύασμα. αφού πέραν των μυθοπλασιών . τα όσα ισχυρίζεται ο Γούσιας ότι συζήτησαν ο Στάλιν με το Ζαχαριάδη. σε μια βίλα στις όχθες της λίμνης Ρίτσα. Η μαρτυρία του δεύτερου είναι ένα κράμα αλήθειας και μυθοπλασιών. ο Ν. μυθιστόρημα. Ας δούμε όμως τις μαρτυρίες αυτές περιοριζόμενοι αποκλειστικά στα στοιχεία που κατατίθενται γύρω από την ιστορία του ντοκουμέντου. μαρτυρίες γύρω από το ντοκουμέντο έχουν δώσει ο Βλαντάς και ο Γούσιας.και συνεπώς το αποτέλεσμα που βγαίνει είναι. αλλά πηγάζουν από τη μετέπειτα πορεία που ακολούθησε έξω από το ΚΚΕ. Εκεί ο Ζαχαριάδης παρέδωσε στο Η 16χρονη μαχήτρια του ΔΣΕ Ελενίτσα . που βεβαίως δεν απηχούν τις τότε απόψεις του.Από τα τότε ηγετικά στελέχη του Κόμματος. όπου ο Σοβιετικός ηγέτης παραθέριζε. χωρίς υπερβολή. Ζαχαριάδης πήγε στη Σοβιετική Ενωση για επαφές με το ΚΚΣΕ. Η επισήμανσή μας αυτή αφορά.ανακατεύονται αληθινά γεγονότα που δεν έχουν χρονική συνάφεια μεταξύ τους δηλαδή έχουν γίνει σε διαφορετικό χρόνο το ένα από το άλλο . Ο πρώτος συνοδεύει τη μαρτυρία του με διάφορες κρίσεις αντικομμουνιστικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με όσα λέει ο Δ. κυρίως. Βλαντάς. Συναντήθηκε με τον Στάλιν στο Καύκασο. μετά την ήττα του ΔΣΕ και το πέρασμά του στην Αλβανία.

Η πιο σοβαρή διόρθωση ήταν να σβήσει από το κείμενο την εκτίμηση ότι "η υποχώρηση του ΔΣΕ ήταν προσωρινή". οι μαχητές του ΔΣΕ που πολέμησαν στο Βίτσι . Βοντίτσιος .30/9/1949 στο Μπουρέλι της Αλβανίας. μιλάει και ο Β. Ομως δεν κάνει καμία αναφορά στο ντοκουμέντο. Στη συνέχεια ο Ζαχαριάδης επέστρεψε στην Αλβανία.13). Για ταξίδι του Ζαχαριάδη στη Σοβιετική Ενωση. σελ. Η μαρτυρία του Γούσια. 314 . που συγκλήθηκε στις 29 . . Ο Γούσιας αναφέρει επίσης ότι ο Ζαχαριάδης αναχώρησε για τη Σοβιετική Ενωση στις 4/9/1949. Απλά αναφέρει ότι επιστρέφοντας ο Ζαχαριάδης στην Αλβανία έφερε μαζί του απόφαση της ΚΕ του ΚΚΣΕ και της Σοβιετικής Ενωσης με την οποία γίνονταν δεχτοί στην ΕΣΣΔ.Γράμμο. Στο τέλος το υπέγραψε ιδιοχείρως. σελ. Ο ηγέτης της ΕΣΣΔ έκανε ορισμένες επουσιώδης διορθώσεις. όπου στα Τίρανα συγκλήθηκε το ΠΓ και ενέκρινε το κείμενο αυτό καθιστώντας το απόφασή του και συνεπώς επίσημο κείμενο του Κόμματος. συμφωνεί απόλυτα με όσα λέει ο Βλαντάς για ταξίδι του Ζαχαριάδη στην ΕΣΣΔ και συνάντηση του με το Στάλιν στη λίμνη Ρίτσα.Στάλιν ένα κείμενο θέσεων για τις αιτίες ήττας του ΔΣΕ και τα καθήκοντα του Κόμματος μπροστά στην καινούρια κατάσταση που είχε διαμορφωθεί. (Βλέπε Δ. Για διορθώσεις του Στάλιν πάνω στο ντοκουμέντο δεν αναφέρει τίποτα πέρα από το ότι ο Σοβιετικός ηγέτης το υπέγραψε.Γούσιας: "Οι αιτίες για τις ήττες. τη νύχτα. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής" (σελ.315).Γράμμου του ΔΣΕ. 12 .1967: Τραγωδία του ΚΚΕ". Κατόπιν το ντοκουμέντο αυτό και η πολιτική γραμμή που χάρασσε για το Κόμμα εγκρίθηκε από τη συνδιάσκεψη των κομματικών οργανώσεων των τμημάτων Βίτσι . μετά την ήττα και την υποχώρηση του ΔΣΕ. 11). Το κείμενο αυτό ήταν στα ρώσικα. (Βλέπε: Γ. Βλαντά: "1950 . τόμος β'. τη διάσπαση του ΚΚΕ και της ελληνικής αριστεράς". ως πολιτικοί πρόσφυγες.

Ως ημερομηνία τελικής επεξεργασίας του ντοκουμέντου από τον Ζαχαριάδη και τη σοβιετική ηγεσία . Εντούτοις. σελ.Ιστορικά στοιχεία για το ντοκουμέντο έχουν δώσει κι άλλοι. μεταξύ των οποίων οι Λ. 172). Ελευθερίου και Π.και υπογραφής του από τον Στάλιν . Σύμφωνα με τα γραπτά του Ελευθερίου και του Ανταίου.πάντα κατά τον Ελευθερίου και τον Ανταίο .έκαναν αρχικά παρατηρήσεις οι Μολότοφ . ο Ζαχαριάδης πήγε στην ΕΣΣΔ μετά την ήττα του ΔΣΕ και συναντήθηκε με τον Στάλιν στη Μόσχα. Τα γραπτά των τελευταίων είναι ένα ανακάτεμα της αλήθειας με τα παραμύθια. Ορισμένες παρατηρήσεις . Ζαχαριάδη". ορίζουν τη 16η Σεπτεμβρίου 1949. απ' όσα λένε επιβεβαιώνεται πως το επονομαζόμενο Ντοκουμέντο της Μόσχας κάθε άλλο παρά ήταν δημιούργημα των Σοβιετικών. Κατόπιν.οι Ελευθερίου και Ανταίος. ο Στάλιν έγραψε κάτω από το διορθωμένο κείμενο τη ρώσικη λέξη "πράβιλνο" (σωστά) και το υπέγραψε. Ελευθερίου: "Συνομιλίες με το Ν. (Βλέπε: Λ. Ανταίος. Πριν τη συνάντηση ο Στάλιν ζήτησε από τον ηγέτη του ΚΚΕ ένα κείμενο θέσεων για τις αιτίες της ήττας του ΔΣΕ και τα νέα καθήκοντα του ΚΚΕ.Μαλένκοφ. Ζαχαριάδης: Θύτης και θύμα". σελ. Ανταίος: "Ν. ενώ ο Στάλιν επέμεινε να υπογραμμιστεί στις αιτίες ήττας του ΔΣΕ "η προδοσία του Τίτο". 44 και Π. Στο κείμενο αυτό .

ανταποκρίνεται στην αλήθεια ότι το Ντοκουμέντο αυτό φέρει ιδιόχειρη σημείωση του Στάλιν. Επίσης. Ζαχαριάδης στο τελευταίο. 1948 στην Πύλη της Πρέσπας είναι γεγονός ότι αυτό το ντοκουμέντο δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένα κείμενο που συντάχθηκε από τον Ζαχαριάδη και διορθώθηκε σε επιμέρους πλευρές του από τον Σοβιετικό ηγέτη. Η συνάντηση αυτή έγινε στη λίμνη Ρίτσα. ο Στάλιν έγραψε τη λέξη "Σύμφωνος" (στο ίδιο. Σύμφωνα με τον Ζαχαριάδη. πριν το θάνατό του. σελ. Και τούτο διότι η ηγεσία του ΚΚΕ αμέσως μετά την υποχώρηση προέβαλε αυτή τη θέση πιθανόν για να κρατήσει υψηλό το ηθικό των μαχητών του ΔΣΕ. Προφανώς αυτό έγινε γιατί ο Σοβιετικός . γράμμα (Βλέπε: Π.506).Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι μετά την ήττα του ΔΣΕ υπήρξε συνάντηση Στάλιν Ζαχαριάδη. Γενικό Αρχηγείο. εν δράσει. όπως βεβαιώνει ο Ν. Τέλος. Ζαχαριάδης: Θύτης Αντιαεροπορικά του ΔΣΕ στο και θύμα". των μελών και των οπαδών του Κόμματος. Πρέπει ακόμη να θεωρηθεί μάλλον ορθή η πληροφορία που δίνει ο Βλαντάς ότι ο Στάλιν διέγραψε την εκτίμηση για προσωρινή υποχώρηση του ΔΣΕ. 506). Ανταίος: "Ν. απόρροια της οποίας ήταν το επονομαζόμενο "Ντοκουμέντο της Μόσχας" ή "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα". το 505 . σελ.

97 .212 και Π. Αναφορές στο ντοκουμέντο γίνονται εκτενώς και στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του 1950. Ζαχαριάδης το παραθέτει ολόκληρο . εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. έγινε δηλαδή επίσημο κείμενο του ΚΚΕ και πολιτικός του μπούσουλας.Μόνο για εσωκομματική χρήση" σελ. το 1957.ανεξαρτήτως του τι πίστευε ή τι ήθελε . Ζαχαριάδης ανέφερε αυτολεξεί ολόκληρο το ντοκουμέντο (Βλέπε: "7η πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.ηγέτης και το ΚΚΣΕ ήθελαν να βοηθήσουν το ΚΚΕ να αποφύγει τις αδικαιολόγητες τριβές που ήταν δυνατό να εμφανιστούν στο Κόμμα μετά από μια τέτοια ήττα.98). 18 .24 Φλεβάρη 1957 . σελ. η καταγραφή της σίγουρα θα ήταν σε διαφορετική θέση. με σαφή και κατηγορηματικό τρόπο. Τα όσα ισχυρίζονται οι Ανταίος . Αλλωστε στη βάση των θέσεων που περιέχει στηρίχτηκαν οι αποφάσεις της κομματικής συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι και της 6ης Ολομέλειας της ΚΕ. πρέπει να ληφθούν ως ορθές οι μαρτυρίες που παραθέσαμε και οι οποίες αναφέρουν ότι αυτό το ντοκουμέντο υιοθετήθηκε από το ΠΓ. Πρόκειται για αυθαιρεσίες που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα.δεν είχε κανένα λόγο να επιμείνει στην υπογράμμιση της προδοσίας του Τίτο. 211 .ΚΚΣΕ. ο Στάλιν .Ελευθερίου περί επιμονής του Στάλιν για υπογράμμιση της προδοσίας του Τίτο. Ορισμένα επιπλέον στοιχεία Μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. λίγες μέρες αργότερα. αξίζει να προσεχτεί ότι το ντοκουμέντο αναφέρει τρεις αιτίες για την ήττα. Η δε "προδοσία του Τίτο" καταγράφεται τρίτη στη σειρά. Καταρχήν. Τέλος. Το Ντοκουμέντο δεν ήταν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια βάση κοινών εκτιμήσεων ΚΚΕ . Επίσης ο Ν. ο Ν. πράγμα που σημαίνει πως αν υπήρχε επιμονή του Στάλιν να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα. Το ίδιο το ΚΚΕ υπογράμμιζε αυτή την προδοσία και μάλιστα δημόσια. Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ".πλην του σημείου "ε" της παραγράφου 5 - . κυρίως από τον Ζαχαριάδη και τον Παρτσαλίδη. δεν επιβεβαιώνονται από πουθενά. τόμος Α'. Επίσης.

36 . σελ.στην παράνομη μπροσούρα του "Προβλήματα της κρίσης του ΚΚΕ" (Εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. Σε ό. Το ντοκουμέντο στην πρωτότυπη μορφή του ήταν στα ρώσικα.Υστερα από την ήττα του ΔΣΕ (Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας) στο Βίτσι . Μεταφράστηκε δε στα ελληνικά από τον Μ. Ζαχαριάδη που κατατέθηκε στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ το 1950.τι αφορά το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" σημειώνουμε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει δυνατός ο εντοπισμός του ρώσικου πρωτοτύπου.τι και να γίνει" με την αναπόφευκτη συνέπεια της συντριβής των στελεχών και εφαρμόζοντας την τακτική της υποχώρησης που έδωσε τη δυνατότητα να σωθούν τα στελέχη από τα . Το Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα "1. β) Η βοήθεια που οι Αμερικάνοι και οι Εγγλέζοι έδωσαν στο μοναρχοφασισμό.38).Στην καινούρια κατάσταση που δημιουργήθηκε. Οι αιτίες της ήττας του ΔΣ είναι οι ακόλουθες: α) Η αδυναμία του ΚΚΕ να λύσει το πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ. Τα υλικά αυτά προέρχονται από το αρχείο του ΚΚΕ και μας παραδόθηκαν από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του. πράγμα που υποχρεώνει το ΚΚΕ να αλλάξει την πολιτική του γραμμή. γ) Η προδοσία της κλίκας του Τίτο.όπως υπάρχει μεταφρασμένο στα ελληνικά καθώς και την απόφαση της συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι.Γράμμο. Για να έχει πλήρη γνώση του θέματος ο αναγνώστης παραθέτουμε ολόκληρο το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" . σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ν. Παρτσαλίδη. η καθοδήγηση του ΚΚΕ ενέργησε σωστά αποκρούοντας την τυχοδιωκτική "τακτική συνέχισης της επίθεσης ό. 2. καθώς και του εφοδιασμού των τμημάτων του ΔΣΕ που βρίσκονταν στις περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας. η κατάσταση στην Ελλάδα άλλαξε.

το ΚΚΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει όλες τις νόμιμες δυνατότητες (συνεταιρισμούς.Πάνω στη βάση των παραπάνω. το ΚΚΕ πρέπει να δημιουργήσει πλατύ δημοκρατικό . 5. πάνω στη βάση των προτάσεων της σοβιετικής κυβέρνησης. Το μαζικό λαϊκό κίνημα. για την καθοδήγηση των πολιτικών και οικονομικών τους αγώνων. γ) Πάνω στη βάση του προγράμματος του αγώνα για την ανεξαρτησία και τη δημοκρατικοποίηση της Ελλάδας. κάθε είδους πολιτικά αιρετά όργανα). Στηριζόμενο στη δυνατή παράνομη κομματική οργάνωση. που στα 1949 δυνάμωσε. επαγγελματικά συνδικάτα. για την οργάνωσή τους. συλλόγους.χτυπήματα και να φυλαχτούνε για τους μελλοντικούς αγώνες. θ' αναπτυχθεί σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση και τις διαφωνίες μέσα στο φασιστικό στρατόπεδο. νησιά). για όσο το δυνατό μεγαλύτερη δημοκρατική ειρήνευση στον τόπο. κρατώντας μικρά παρτιζάνικα τμήματα σαν μέσο πίεσης πάνω στο μοναρχοφασισμό. 3. θα βαθαίνει τις δυσκολίες των κυρίαρχων τάξεων και του μοναρχοφασισμού. και ακόμη να δημιουργήσει καινούριες για τη συγκέντρωση των μαζών. Τύπο. καθώς επίσης κι εκεί όπου το βγάλσιμο τμημάτων του ΔΣΕ έξω από την Ελλάδα παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες (Πελοπόννησο. το ΚΚΕ πρέπει: α) Να σταματήσει σήμερα τον ένοπλο αγώνα.Το ξεπούλημα της Ελλάδας στους Αμερικάνους που μετέτρεψε τη χώρα σε πολεμική τους βάση ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας μεγαλώνει τις ανησυχίες των λαϊκών μαζών που δε θέλουνε τον πόλεμο. η πολιτική και οικονομική κατάστασή του παραμένει οξυμένη.Παρά τις στρατιωτικές επιτυχίες του μοναρχοφασισμού. β) Να μεταφέρει το κέντρο βάρους της δουλιάς του στην οργάνωση και καθοδήγηση των οικονομικών και πολιτικών αγώνων όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού. 4.

Η σωστή κατανόηση και εφαρμογή στη ζωή της στροφής στην πολιτική του κόμματος μέσα στις συνθήκες της κρίσης του μοναρχοφασισμού. της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού σ' όλο τον κόσμο. της αύξησης των δυσκολιών στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο και της ανάπτυξης των δυνάμεων της ειρήνης. χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες που υπάρχουν. πολιτική και οργανωτική δουλιά στα τμήματα του ΔΣΕ που τραβήχτηκαν από την Ελλάδα. δ) Το ΚΚΕ. θα δώσει τη δυνατότητα για γρήγορη σταθεροποίηση και ανάπτυξη του ελληνικού λαϊκού δημοκρατικού κινήματος στην Ελλάδα. για το δυνάμωμα και την αναδιοργάνωση των τοπικών κομματικών οργανώσεων και για την εξασφάλισης της εφαρμογής της καινούριας γραμμής. Το ΚΚΕ πρέπει να εξασφαλίσει την παραπέρα πολεμική προετοιμασία και τελειοποίηση των αξιωματικών και μαχητών. Η κομματική συνδιάσκεψη στο Μπουρέλι "ΑΠΟΦΑΣΗ Η Συνδιάσκεψη των Κομματικών Οργανώσεων των τμημάτων του ΔΣΕ Βίτσι .30 του Σεπτέμβρη 1949. μαζική πολιτική εφημερίδα. ε) Το ΚΚΕ πρέπει να προετοιμάσει και να στείλει στις μεγάλες πόλεις ολόκληρη σειρά κομματικά στελέχη. στ) Το ΚΚΕ πρέπει να ξεδιπλώσει πλατιά ιδεολογική. όπου να τραβηχτούνε όσοι δέχονται το μίνιμουμ αυτό πρόγραμμα δημοκρατικής ανάπτυξης της Ελλάδας. πρέπει να βγάλει στην Αθήνα.συνασπισμό.Γράμμου. περιοδική. 6. νόμιμη. αφού άκουσε και συζήτησε την έκθεση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τη διαμόρφωση στην πολιτική κατάσταση ύστερα απ' τη μάχη στο Βίτσι - . που συνήλθε στις 29 . στο μέλλον. καθώς και την κομματική τους διαπαιδαγώγηση και την ανύψωση του πολιτικού και ιδεολογικού τους επιπέδου. 16/9/49".

Γράμμο και τη νέα αποστολή των τμημάτων Βίτσι Γράμμου αποφασίζει: Πρώτο: Εγκρίνει την πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ στο διάστημα της νέας αντίστασης. Δεύτερο: Εγκρίνει την καινούρια αποστολή που η καθοδήγηση του ΚΚΕ καθορίζει για τα τμήματα Βίτσι Γράμμου του ΔΣΕ και διαδηλώνει την πιο ατράνταχτη απόφασή της να δουλέψει με όλες τις δυνάμεις της για να εκπληρωθούν ολοκληρωτικά τα νέα καθήκοντα που μπαίνουν σήμερα μπροστά στα τμήματα Βίτσι .ΓΡΑΜΜΟΥ ΤΟΥ ΔΣΕ". αποτελούν εγγύηση για την εφαρμογή στη ζωή των καινούριων καθηκόντων που το κόμμα σήμερα βάζει μπροστά μας.Γράμμο και φάνηκαν άξια παιδιά του λαού. Η ηρωική συμβολή της γυναίκας . Μαχητές και μαχήτριες. που αντιπροσωπεύονται στη συνδιάσκεψη αυτή. 30 Σεπτέμβρη 1949 Η ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΒΙΤΣΙ . μαχητές . αγώνες που ωριμάζουν και πλησιάζουν. ενάντια στο μοναρχοφασισμό και τον αμερικανοαγγλικό ιμπεριαλισμό. ατσαλώνοντας την ψυχή. καθήκοντα που απορρέουν απ' τη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε σήμερα στη χώρα μας και να φανούν πάλι άξια της εμπιστοσύνης του λαού. διοικητές και πολιτικοί επίτροποι εκπλήρωσαν βασικά το καθήκον τους στο πεδίο της μάχης στο Βίτσι . Με την ίδια πίστη και αποφασιστικότητα.Γράμμου του ΔΣΕ. για την απελευθέρωση της Ελλάδας. το μυαλό και το κορμί για τους καινούριους αγώνες.μαχήτριες και στελέχη του ΔΣΕ θα ριχτούν στα καινούρια καθήκοντα που τους βάζει το κόμμα. Επιδοκιμάζει βασικά την πραχτική καθοδήγηση του αγώνα στα τρία χρόνια της νέας ένοπλης λαϊκο-απελευθερωτικής πάλης του λαού της Ελλάδας. Οι κομμουνιστές και κομμουνίστριες.

500 ήταν γυναίκες οργανωμένες σε λόχους και λαϊκές ταξιαρχίες. Γίνεται μέλος του Λαϊκού Συμβουλίου του χωριού ή του Επαρχιακού Συμβουλίου. Σε 55 απονεμήθηκαν μετάλλια ανδρείας. ως σαμποτέρ. ως τραυματιοφορέας και ως νοσοκόμα.Η Ελληνίδα γυναίκα πρωταγωνίστησε στη σύγχρονη ιστορία του τόπου μας. ενώ εκατοντάδες πήραν έπαινο (βλέπε: "Για να θριαμβεύσει η ζωή". στα Λαϊκά . σε 244 δόθηκε προαγωγή για ανδραγαθίες. κερδίζοντας την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και υπεύθυνες θέσεις στη Λαϊκή Εξουσία. Η γυναίκα στο ΔΣΕ είχε κερδίσει με το σπαθί της την ισότητα με τον άνδρα και μια εξέχουσα θέση στη ζωή της Ελεύθερης Ελλάδας. στην πρώτη γραμμή της μάχης. ως τηλεφωνήτρια στις διαβιβάσεις. το ρουχισμό και την υπόδηση του αντάρτη. εκλέγει και εκλέγεται. ως πολύτιμη δύναμη στα μετόπισθεν για να εξασφαλίζει το ψωμί. αλλά και ριψοκίνδυνη. είναι από τα σπουδαιότερα κεφάλαια της ιστορίας του ελληνικού γυναικείου κινήματος. Στην Καστοριά η εικόνα ήταν αντίστοιχη. 18). στο Επαρχιακό Συμβούλιο 2. όπως και η συμβολή της στην Εθνική Αντίσταση. γίνεται δικαστίνα στα Λαϊκά Δικαστήρια. αν κρίνει κανείς από τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση που επέδειξε. Η συμβολή της στο Δημοκρατικό Στρατό. Έκδοση "Ριζοσπάστης 1996". Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω στοιχεία: Γύρω στα τέλη του 1948 πάνω από το 20% των λαϊκών οργάνων ήταν γυναίκες. Λεύτερη Ελλάδα. Γριές και νέες άλλοτε με το ζώο ή το κάρο κι άλλοτε στην πλάτη. Το ίδιο . κουβαλούσαν πολεμοφόδια. στις περιοχές δηλαδή που ήταν υπό αντάρτικο έλεγχο. σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην Α` Πανελλαδική Συνδιάσκεψη της Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ένωσης Γυναικών (βλέπε: Εισήγηση στη Συνδιάσκεψη της Ρούλας Κουκούλου .Εκδοση Π. δεν υστέρησε σε τίποτα από αυτόν ως μαχήτρια. Στο ΔΣΕ η γυναίκα συνέχισε το έπος της Αντίστασης και το ξεπέρασε. Στα οχυρωματικά έργα στο Βίτσι π. Ε. ως αξιωματικός στην οργάνωση και εκτέλεση επιχειρήσεων. Στη Φλώρινα π. Στο Επαρχιακό Συμβούλιο οι γυναίκες . Σ' αυτές τις περιοχές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των μαχών στο Γράμμο και το Βίτσι. γιατί γινόταν στην πρώτη γραμμή του μετώπου. αγροφύλακας κ. ενώ συντριπτικά πλειοψηφούσαν (αποτελούσαν το 80%) στο προσωπικό της υγειονομικής υπηρεσίας. το 1948.μετά τη μάχη του Γράμμου το 1948 πήραν μέρος 3. ως ενεργό μέλος στα όργανα της λαϊκής εξουσίας. σε 29 Λαϊκά Συμβούλια ήταν μέλη 52 γυναίκες. 13). Ήταν μια δουλειά όχι απλώς βαριά.500 άτομα. ο. όπου 500 γυναίκες επί ένα μήνα πραγματοποιούσαν μεταφορές πολεμικού υλικού βαδίζοντας 10-15 ώρες τη μέρα. χ. για πρώτη φορά λαμβάνει μέρος στις εκλογές.μέλη ήταν 3. αξιωματικοί και υπαξιωματικοί του ΔΣΕ.ηρωική ήταν η δουλειά των γυναικών στην κατασκευή οχυρωματικών έργων. . Απρίλης 1949. σελ. Στα 23 Λαϊκά Δικαστήρια συμμετείχαν 38 γυναίκες και στα Αναθεωρητικά 2. Δ. τρόφιμα και άλλο πολεμικό υλικό στους αντάρτες. Στις σχολές συνδέσεων και διαβιβάσεων του Δημοκρατικού Στρατού πάνω από το 50% ήταν γυναίκες. χ. συχνά ξυπόλυτες μέσα στα χιόνια και τις λάσπες. τη μεταφορά οπλισμού και την πραγματοποίηση οχυρωματικών έργων.ίσως και περισσότερο . Σε 688 ανέρχονται οι γυναίκες στελέχη. κ. Ίση στην πράξη με τον άνδρα. Στα 53 Λαϊκά Συμβούλια συμμετείχαν 78 γυναίκες. Από αυτά οι 2. Ηρωική και αναντικατάστατη ήταν η συμβολή των γυναικών στα μετόπισθεν και στην κατασκευή των οχυρωματικών έργων. σελ. Γ. Οι μεταφορές τις περισσότερες φορές γίνονταν κάτω από το συνεχή βομβαρδισμό του πυροβολικού και της αεροπορίας του εχθρού. Το 30% των μάχιμων τμημάτων του ΔΣΕ ήταν γυναίκες. γίνεται φρούραρχος.

". Χρειάστηκε λίγος χρόνος για την ξεκούραση και την προσαρμογή τους στις νέες δυσκολίες και σκληρές συνθήκες. με εντολή του Γενικού Αρχηγείου. τις οποίες και ευχαριστούμε για τη συμβολή τους στο αφιέρωμα.Δικαστήρια 14 και στα Αναθεωρητικά 2. Ας δώσουμε. νοσοκόμες κλπ. όπως και αρκετές γυναίκες. Διαβάζαμε τα δελτία του Γ. το λόγο στις αυθεντικές μαρτυρίες δυο μαχητριών του ΔΣΕ. εθελοντές και στρατολογημένοι. είχαμε το χρόνο και τη δυνατότητα. όπου κι αν πρόσφεραν υπηρεσίες. σαν υπεύθυνη στο Κέντρο Παραλαβής Ρουχισμού και Υφασμάτων (που μας στέλνονταν από τις τότε σοσιαλιστικές χώρες) και με τη χρέωση για την πολιτική δουλιά στις γυναίκες. όταν. που ασχολούνταν στα εργαστήρια και σε άλλες υπηρεσίες. στα σπίτια μαζί με τις άλλες γυναίκες. Στις αρχές του Δεκέμβρη 1947 έφτασε και μια άλλη ομάδα από γυναίκες εθελόντριες και στρατολογημένες. αποσπάστηκα στη Διοίκηση του ΔΣΕ στο χωριό Ζέρμα. Οι τεχνίτες ήταν αντάρτες. μακριά από το μέτωπο του πολέμου. Εκεί στη Ζέρμα υπήρχαν συνεργεία. Αργότερα έγιναν και αυτές μαχήτριες τηλεφωνήτριες. όμως. Την απάντηση την έχουν δώσει οι ίδιες οι αγωνίστριες του ΔΣΕ. Ηταν όλα έτοιμα για την εγκατάστασή τους. να οργανώσουμε διάφορες εκδηλώσεις ψυχαγωγίας. Απ' όσα αναφέραμε. οι οποίες σε παρόμοια ερωτήματα απαντούσαν: "Βαρύτερο απ' τη σκλαβιά και την τυραννία τίποτα δεν υπάρχει".Α. Τους έγινε μια ζεστή υποδοχή. τρόπο ζωής και περιεχόμενο. Στο διάστημα αυτό. ίσως κανείς αναρωτηθεί: "Μα δεν ήταν βαριά αυτή η ζωή για τις γυναίκες. απ' αυτές που ζούσαν. (Βλέπε αναλυτικά: Ειδική ελληνογαλλική έκδοση του ΔΣΕ με τίτλο: "Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ"). τα ανακοινωθέντα. της προσαρμογής. της Ηρώς Μπαρτζώτα και της Χρυσούλας Γκόγκογλου. Διηγήματα από την Κατοχή και την . τις εφημερίδες μας. εργαστήρια κύρια ραφτάδικα που έφτιαχναν στολές για τους μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ. Ήταν Νοέμβρης του 1947.

"Το ωραίο ήταν ότι μόλις οι κοπέλες έβαλαν τα παντελόνια. έλεγαν. Την Κωνσταντινιά. σύμφωνα με τις ανάγκες του πολέμου. Σαν μαχήτριες. Ετσι πολύ ομαλά αρχίσαμε να οργανώνουμε τη ζωή μας. στην εμφάνιση. η Διοίκηση αποφάσισε να ραφτούν το γρηγορότερο στολές για τις γυναίκες. τα βράδια γύρω από το τζάκι με το φως του δαδιού. τηλεφωνήτριες. την εκπαίδευσή μας. καλά Χρυσούλα τις "έβαλες" τα παντελόνια. τις είδαμε ξαφνικά να περπατούν όλες με τα χέρια στις τσέπες. ερωτήσεις πώς και γιατί ξαναπήραμε τα όπλα και βγήκαμε στο βουνό και για ποιο σκοπό πολεμάμε. . ίσως ο χειμώνας.Εθνική Αντίσταση από τη Σοβιετική παρτιζάνικη λογοτεχνία. Γελώντας οι σ. Το επόμενο βήμα ήταν να φαινόμαστε. Πολύ γρήγορα έγινε η γνωριμία μας και αναπτύχθηκε μια φιλία ανάμεσά μας. τώρα κοίταξε να τις βγάλεις τα χέρια από τις τσέπες". Γίνονταν συζητήσεις. Η Κωνσταντινιά ήταν στρατολογημένη. Και μια που τα υφάσματα τα είχαμε στη Ζέρμα και τα ραφτάδικα. στο ντύσιμό μας και σαν μαχήτριες. Η Κωνσταντινιά Είχαμε όμως και μια μοναδική περίπτωση. ή μια εύκολη κίνηση.

Οι συμβουλές της μάνας της ήταν οι μόνες γνώσεις της για τον κόσμο. βοηθός του πολιτικού επιτρόπου για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες μαχήτριες. η Κωνσταντινιά έμεινε αμετάπειστη. Δεν είχε μπει ποτέ σε αυτοκίνητο. εγώ θέλω να παντρευτώ και δε βάζω παντελόνι". με τη ρόκα στο χέρι να κλώθει το μαλλί για το προικιό της. με ένα μπούστο σφιγμένο πάνω της κι ένα κοτσιδάκι να κρέμεται στην πλάτη της. για να σωθούν. Στα μέσα του Φλεβάρη του 1948 πραγματοποιήθηκε στο χωριό Λυκορράχη η ιδρυτική σύσκεψη γυναικών. Επίσης χρεωθήκαμε και την προσπάθεια που έπρεπε να κάνουμε στις μάνες των παιδιών. να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Γίναμε φίλες. Θα τοποθετούνταν γυναίκα ως βοηθός των Πολιτικών Επιτροπών από το Αρχηγείο ως τη Διμοιρία. από συγκεκριμένες περιπτώσεις παντρεμένων γυναικών. Έτσι θεσμοθετήθηκε η γυναίκα πολιτικός επίτροπος. αλλά το είδε από μακριά όταν έβοσκε τα προβατάκια της. "Όχι συναγωνίστρια Χρυσούλα. Στην πρώτη γραμμή . Να μεγαλώσει να κάνει το προικιό της.Ένα κορίτσι της φύσης και του βουνού. για το μέλλον. στελεχών του ΚΚΕ και του ΔΣΕ. μπροστά στον κίνδυνο των βομβαρδισμών και του πολέμου να συμφωνήσουν να απομακρυνθούν τα παιδιά τους από το χώρο του πολέμου. Καλά Κωνσταντινιά μου πάρε τη στολή σου και όταν θελήσεις φόρεσέ τη. Αγνό. Παρ' όλες τις εξηγήσεις ότι το παντελόνι δε θα την εμπόδιζε να παντρευτεί και άλλα παραδείγματα. με τη χοντρή φορεσιά της. Εκεί μας ανακοινώθηκε από αντιπροσωπεία του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ και του ΓΑ η απόφαση του Κόμματος και του ΓΑ για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες του ΔΣΕ. πάντα γελαστό. πολύ καλοσυνάτο.

Η Ταξιαρχία κάλυπτε μια μεγάλη έκταση. να πολεμήσω κι εγώ όπως όλες σας. Δεν ξανανταμώσαμε. Αγκαλιαστήκαμε με την πίστη και την ελπίδα ότι θα ξανανταμώσουμε. Χρυσούλα".Μετά το τέλος της σύσκεψης πήραμε τα φύλλα πορείας για τις Ταξιαρχίες. Μίλησε επαινετικά για την Κωνσταντίνα. αλλά με τη θέλησή της. στο χαράκωμα.ήταν ο Γ. όπως έτρεχα πάνω από τα χαρακώματα. Κατάλαβε. Περάσαμε από το Γράμμο στο Βίτσι.τότε . . Μια μέρα. υπεύθυνη για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες μαχήτριες. ήταν στο τέλος του Ιούλη. Γεωργιάδης και Πολιτικός Επίτροπος ο Γ. Ήρθε και ο ομαδάρχης της. εγώ δεν μπορώ. που είχε μαχήτριες . Γιατί. Στις 14 Ιούνη άρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Γράμμο.με το φιλότιμο που διακρίνει τη γυναίκα .στον πύργο της Κοτύλης. Διοικητής της Ταξιαρχίας . για την τόλμη της. Ο τομέας δεχόταν μεγάλη πίεση κι ενισχύθηκε και από άλλες δυνάμεις Ταξιαρχίας. Γυρίζω και βλέπω να ξεπροβάλλει από το χαράκωμα. στον λεγόμενο Χάρο. συνειδητοποίησε . όπως ισχυρίζεται ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος. η Κωνσταντίνα.ακούω μια γλυκιά γυναικεία φωνή "συναγωνίστρια Χρυσούλα.τη θέση της και πήρε μόνη της την απόφαση να γίνει μαχήτρια. "Εδώ με έχουνε σαν αδελφή". Βασιλικός. κι έδειξε τη στολή της με καμάρι. Η Κωνσταντίνα δεν πήγε στο χαράκωμα με το πιστόλι στον κρόταφο. "Συναγωνίστρια Χρυσούλα μόνη μου ζήτησα και ήρθα εδώ στο μέτωπο. με μεγάλη μου έκπληξη. Σε λίγες μέρες έγινε ο ελιγμός. Κοίτα με". προσπαθώντας να φτάσω στο ύψωμα . Εγώ αποσπάστηκα στη 14 Ταξιαρχία ως βοηθός του πολιτικού επιτρόπου της Ταξιαρχίας. για τη συμμετοχή της στις μάχες. Πάντα γελαστή άπλωσε τα χέρια της και συγκινημένες αγκαλιαστήκαμε σαν καλές παλιές φίλες και τώρα συμμαχήτριες "εν όπλοις".

τα βασανιστήρια.Η περίπτωση αυτή της Κωνσταντίνας είναι πολύ χαρακτηριστική. ήταν ανιδιοτελείς. Ποιες ήταν όμως αυτές οι "ύαινες". πρόκειται για φανατισμένες ύαινες". Αυτές ήταν οι γυναίκες μαχήτριες. για μια Ελλάδα της λευτεριάς. της εθνικής ανεξαρτησίας. με λεβεντιά και αυτοθυσία. τα κορίτσια των αγωνιστών και αγωνιστριών που γνώρισαν την πρωτοφανέρωτη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. Γι' αυτά τα ιδανικά έδιναν τη ζωή τους. Ήταν οι αγωνίστριες της Εθνικής Αντίστασης. τις διώξεις. είναι μια απάντηση στις συκοφαντίες και διαστρεβλώσεις σ' αυτά που γράφει ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος για το ρόλο και τη συμπεριφορά των Πολιτικών Επιτρόπων του ΔΣΕ και την περιφρόνηση στην προσωπικότητα των στρατολογημένων αντρών και γυναικών. Ο "Ταχυδρόμος" του Βόλου έγραφε για τις μαχήτριες στη μάχη της Καρδίτσας: "Έδειξαν μαχητικότητα και ορμή. Εν πολλοίς ανωτέραν των ανδρών". πίστευαν στο δίκαιο του αγώνα τους. Πολλές γυναίκες στρατολογημένες παρασημοφορήθηκαν με μετάλλια ανδρείας και με μετάλλια "Ηλέκτρας". όπως έγραψαν διάφοροι σχολιογράφοι και χρονογράφοι. της προκοπής και του σοσιαλισμού. Οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ είχαν ιδανικά. είχαν οράματα. οι ΕΠΟΝίτισσες. Και οι στρατολογημένοι άντρες και γυναίκες πίστεψαν σ' αυτούς τους σκοπούς του αγώνα και ενώθηκαν μαζί τους. πολέμησαν με αυτοθυσία και ηρωισμό. Οτι οι στρατολογημένοι οδηγούνταν με την τρομοκρατία και με το πιστόλι στον κρόταφο σαν άβουλα πρόβατα στη σφαγή. τις δολοφονίες. Οι μαχήτριες ορμούσαν με το τραγούδι στις κορφές και τα μετερίζια της επίθεσης και της αντίστασης. Τα πρόβατα πανικοβάλλονται και σκορπούν με την πρώτη κανονιά. Ο δε χρονογράφος του "Βήματος" Παλαιολόγος έγραφε: "Όπως διηγούνται όσοι τις γνώρισαν στη μάχη της Καρδίτσας. Είδαν να . με το όπλο και τη χειροβομβίδα στο χέρι.

την τιμή. που κατέφυγαν στο βουνό και άδραξαν τα όπλα για να υπερασπίσουν τη ζωή. Αυτές ήταν οι "ύαινες". όταν τους έκοβαν σύριζα τα μαλλιά. από τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες και τους χωροφύλακες. Άδραξαν τα όπλα για τη λευτεριά και την εθνική ανεξαρτησία της πατρίδας μας από τους καινούριους κατακτητές αυτή τη φορά. Γνώρισαν την κτηνωδία τους. οι πατεράδες τους.δολοφονούνται και να σέρνονται στους δρόμους οι αγαπημένοι τους. με μια ομάδα συναγωνιστών κι ένα σύνδεσμο και φθάσαμε στο Αρχηγείο του Μπέλες την . Βγήκα από τη Θεσσαλονίκη στις 21 Δεκέμβρη του 1947. οι άντρες τους. έφευγαν για να γλιτώσουν τον ομαδικό βιασμό από αυτά τα ανθρωπόμορφα τέρατα. Μέσα σε ένα χρόνο βιάστηκαν 165 γυναίκες. Και το χειρότερο. την αξιοπρέπειά τους. Χρυσούλα Γκόγκογλου Μαχήτρια του ΔΣΕ Υπολοχαγός Πολιτικός Επίτροπος Μια μαχήτρια διηγείται Η Ηρώ Μπαρτζώτα γράφει για τη συμμετοχή της γυναίκας στο Δημοκρατικό Στρατό Στο ΔΣΕ ήμουν εθελόντρια. τους Αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές. τα παιδιά τους.

πρωτοχρονιά του 1948. Ολες αυτές τις μέρες ή μάλλον τις νύχτες. με διαφορετικούς διοικητές. την υπομονή και την επιμονή τους έκαναν τις περισσότερες φορές τη ζυγαριά να κλίνει προς το μέρος μας. στην πλειοψηφία τους ήταν αγρότισσες. παρά τη μεγάλη υπεροχή του αντίπαλου στρατού. στη μικρή Πρέσπα. Υστερα από 2 . Η υπηρεσία που μου ανατέθηκε ήταν η πολιτική δουλιά στις μαχήτριες κι έτσι μου δινόταν η ευκαιρία να βρίσκομαι σε διαφορετικά τμήματα. στα κατσάβραχα. Στη μάχη η εικόνα ήταν μια: Αυτή που περιγράφει η Ελένη Παχή (φύλ.δυο τάξεις του δημοτικού. της Μακεδονίας . Οι περισσότερες είχαν τελειώσει μια . την αυταπάρνηση. αδελφές της Ηλέκτρας Αποστόλου.Θράκης και ελάχιστες από την Αθήνα και τον Πειραιά.3 μέρες μ' έστειλαν στο Γ. χωρίς οι περισσότερες να έχουν . μαχήτριες και μαχητές. Δεν είναι λίγες φορές. γράφει σε αυτόγραφο: "Οι Ελληνίδες αδελφές μας με τον ηρωισμό τους θεωρούνται στον κόσμο. Το ατομικό μου βιβλιάριο. με τον ηρωισμό. που επισκέφθηκε το Γράμμο το 1949. περπατούσαμε. αγράμματες. Έφθαναν στο ΔΣΕ. Και ο Ανρί Μπασίς. με τους διοικητές τους επικεφαλής. του ΔΣΕ. εθελόντριες ή επιστρατευμένες. είναι επίσης οι αδελφές της δικής μας Ντανιέλ Καζανοβά. Λίγες ήταν από τις πόλεις της Θεσσαλίας. σε έμψυχο και άψυχο υλικό. που έπεσαν όλοι στο πεδίο της μάχης μα δεν υποχώρησαν. έχει τον αριθμό Γ. "Ρ" 1/1/1997).1. του μαχητή του ΔΣΕ. την αυτοθυσία.Α. που είχε έδρα τότε στην Πύλη. Ο μεγάλος Γάλλος κομμουνιστής ποιητής Πωλ Ελυάρ. Είναι η προσωποποίηση του ηρωισμού και της τρυφερότητας της Ελλάδας". Από τα χωριά. Οι μαχήτριες και οι μαχητές. που τον συνόδευε σ' αυτό το ταξίδι: "Οι γυναίκες της Ελλάδας.Μ.10119 και ημερομηνία κατάταξης την 12. σαν η πιο αρμονική ισοτιμία ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα". Πρώτες ανάμεσα στους πρώτους Οι μαχήτριες του ΔΣΕ.1948.

γιατί βάλλονταν από το εχθρικό πυροβολικό όλες οι πηγές και οι βρυσούλες και το παγούρι ήταν αδειανό! Στην πεντάλεπτη στάση. χτενίζονταν. με φεγγάρι ή σκοτάδι. θυμούνταν τα χωριά. να σε παίρνει ο ύπνος για ένα δευτερόλεπτο. Μετά τη μάχη ή την οποιαδήποτε υπηρεσία. πάντα και παντού.. λίγες και οι φορές. για ευκολία.". που ξαπλώνοντας τη νύχτα να ξαποστάσουν λίγες ώρες. πρώτες ανάμεσα στους πρώτους. για να ανακτηθούν οι δυνάμεις και να συνεχίσεις την πορεία.γιούρια. όμως.. με μαξιλάρι το γυλιό και σκέπασμα τη χλαίνη. πλάι πλάι με τους μαχητές. έδεναν και καμιά κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά τους.". Όμως.. ή το "Κίνησε η γερακίνα. πείθονταν να φορέσουν τη στρατιωτική στολή. πολύ γρήγορα προσαρμόζονταν. άντε κι ο πόλεμος θέλει τραγούδια. . χωρίς να τους γίνεται κανένα σκόντο. για να ρουφήξεις λίγη δροσιά.επίγνωση. παρ' όλες τις παραπανίσιες δυσκολίες που αντιμετώπιζαν ως γυναίκες. μέσα στη σιωπή της νύχτας. Δεν ήταν. ο ύπνος γέμιζε και τα 300 δευτερόλεπτα. Στα τμήματα. όμως και στη δουλειά. τους γονείς τους. για νερό κρύο να φέρει. χωρίς νερό. μα ακόμα νοικοκύρευαν το τμήμα τους και πολλές φορές έπλεναν και τα ρούχα όλων. πολλές φορές αποκομμένοι. παράσερναν τους πάντες στο χορό και το τραγούδι. Στις ολιγόστιγμες στάσεις. αφού πλύνονταν. για να μη δει κανείς το πικρό τους δάκρυ. ακόμα και να κόψουν τα μαλλιά τους. ίσες με τους μαχητές. Στις πορείες. Χορεύοντας. χάρη. μην αργοπορήσεις και χάσεις τους συντρόφους σου. να πέφτεις στο χώμα. τα παιδιά τους οι μεγαλύτερες και σκέπαζαν το πρόσωπό τους. όχι μόνο τα 'βγαζαν πέρα παλικαρίσια. πίσω στη σκληρή πραγματικότητα. πού ακριβώς πηγαίνουν. τραγουδούσαν τ' αγαπημένα αντάρτικα τραγούδια. σε κύκλο. κρεβάτι στρωμένο με καθαρά σεντόνια και ζεστά παπλώματα! Την άλλη στιγμή. Στον πόλεμο. χωρίς ψωμί. όπως "Αντε γιούρια . Αυτά ήταν στις ελάχιστες ώρες της ανάπαυσης. Σκορπούσαν στην τραχιά και γεμάτη κινδύνους ζωή δροσιά. απλότητα κι ευθυμία.. για να ονειρευτείς το αναμμένο τζάκι και τη σούπα να βράζει στην πυροστιά. πιασμένοι από τους ώμους.

θυσιάζοντας τα νιάτα τους στο βωμό της λευτεριάς. Υπάρχουν νέα κορίτσια. ομαδικών και ατομικών. Αξιωματικοί. απόκτησαν και λαμπρές διοικητικές ικανότητες. Πολλές είναι οι νεκρές μαχήτριες και αξιωματικοί... σε όλα τα όπλα και τις υπηρεσίες. σε διαφορετικές όμως μάχες. τραυματίστηκε 4 φορές και τιμήθηκε δύο φορές. έμπαιναν για πληροφορίες στα κατεχόμενα χωριά.. που έπεσαν ηρωικά. που σκοτώθηκαν την ίδια μέρα στο Ταμπούρι του Γράμμου το 1948. κλπ. από την Αγόριανη Δομοκού. Στο 2ο Συνέδριο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Γυναικών. Επίσης.". το Δεκέμβρη του 1948. Δεν αρκούνται μονάχα στα καθήκοντα των αγωνιστών των μετόπισθεν. που πήραν μέρος σε 100 τουλάχιστον μάχες. η .Οι μαχήτριες υπηρετούσαν παντού. αλλά πήραν τα όπλα και αντιμετώπισαν τον εχθρό. πήρε μέρος και αντιπροσωπεία από την Ελλάδα. μετέφεραν τραυματίες. ίσος προς ίσον. ανάμεσα σε άλλα. ηρωικές μας παραδόσεις. είπε: "Οι γυναίκες της Ελλάδας έδειξαν ότι ξέρουν να σηκώνουν τόσα βάρη όσα δικαιώματα ζητούν και διεκδικούν. η οποία μιλώντας στο Συνέδριο. μιλούσαν με το "χωνί" για να προσελκύσουν τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού. Υπάρχουν ακόμα παραδείγματα ηρωισμών. όπως η Ελευθερία Ιωαννίδου. που έγινε στη Βουδαπέστη. που έπεσε στη μάχη του Γκόλιο .Κάμενικ. πολιτικός επίτροπος τάγματος. που ξεπερνάνε όλες τις τόσο πλούσιες. Οι αδελφές Καλαϊτζίδου Αθανασία και Λυδία.. Ακόμα πήγαιναν γι' ανίχνευση. Επικεφαλής ήταν η πρόεδρος της Πανελλήνιας Δημοκρατικής Ένωσης Γυναικών. Χρύσα Χατζηβασιλείου. με το Μετάλλιο Ανδρείας. έκαναν επιθέσεις με πάντζερ. Ηρωικές μορφές Πολλές μαχήτριες. όμως. Το 15% της δύναμης του ΔΣΕ αποτελείται από γυναίκες. που πήρε μέρος σε 80 μάχες. Περίπου 100 ονομάστηκαν αξιωματικοί και πάρα πολλές υπαξιωματικοί. ήταν νοσοκόμες στα ορεινά χειρουργεία και στα προωθημένα τμήματα. φύλαγαν σκοπιά. Η Κατίνα Ανδρεοπούλου (Τοβέτα) . έπιαναν "γλώσσες". έπεσαν ηρωικά η Δήμητρα Γαλάνη. στις 3/8/48.

Εκείνη τη νύχτα.για τις γυναίκες . η Θάλεια Λάγκα. με το ολόγιομο φεγγάρι και την απόλυτη σιγαλιά. η Αφροδίτη Καρρά από το Αηδονοχώρι Καρδίτσας. οι ελπίδες μας δε δικαιώθηκαν. Πηγές: 1.6/12/1948. Το 2ο Συνέδριο της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών. ότι θα γυρνούσαμε ξανά πίσω στην πατρίδα μας. Δυστυχώς. 12 . Υποχωρώντας τον Αύγουστο του 1949.Παναγιώτα Γεωργακοπούλου από το Τσακνοχώρι Βο`ϊου. Πολλές απ' αυτές τιμήθηκαν με τα παράσημα Ηλέκτρας και Ανδρείας. που θα περάσει. εξαιτίας της οπωσδήποτε δύσκολης . μαζί με τον αξέχαστο Διαμαντή. η Θεανώ Πάτσιου. η Πίπη Κυρίτση από τα Γιαννιτσά. επίτροπος λόχου από το Δισπήλιο Καστοριάς. μια από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του ΚΚΕ. η 3χρονη εποποιία του ΔΣΕ θα είναι αιώνια. Όμως. διοικητή της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ και πολλές άλλες. που τραυματίστηκαν και αρκετές που έμειναν ανάπηρες και άλλες που πέθαναν αργότερα στην προσφυγιά. στα αγαπημένα μας βουνά και μάλιστα. Οτι αυτός είναι ένας εφιάλτης προσωρινός. όλες διακρίθηκαν για το ήθος και τη λεβεντιά τους. Ωστόσο. που σκοτώθηκε τον Ιούνη του 1949. όλες μας ήμασταν φοβερά πικραμένες και απέραντα ψυχικά πληγωμένες. η Δήμητρα Παπαδοπούλου από την Κάτω Αγόριανη Δομοκού. Ας με συγχωρέσουν. που έπεσαν στις μάχες. μα όχι υποταγμένες. για να αναφερθούν όλα τα ονόματα των ηρωίδων. Πολλές είναι κι αυτές. της ιστορίας των δίκαιων αγώνων του ελληνικού λαού. πολύ γρήγορα. στους βομβαρδισμούς και στις άλλες πράξεις του εχθρού. Εκδόσεις Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ενωσης Γυναικών. μετά την ήττα μας στον άνισο πόλεμο. ήμασταν απόλυτα βέβαιες. όπως άλλωστε και οι μαχητές. εκείνη την εφιαλτική νύχτα.δουλειάς του πολεμιστή. που ο λίγος χώρος μιας διήγησης δε φθάνει. επίσης από την Αγόριανη. σελ. Βουδαπέστη 1 .

Η σκέψη μας συχνά κάνει την εξής απλοποίηση: Στον πόλεμο ή επιζείς και συνεχίζεις ή πεθαίνεις και συνεχίζουν οι άλλοι στη δική σου θέση. αν και ελάχιστα έχουν γραφεί. Κι όμως πρόκειται για συνέχιση του πολέμου ή ακόμη καλύτερα για έναν ιδιότυπο πόλεμο που σε τίποτα δεν έχει να υστερήσει σε ηρωισμό και αυταπάρνηση από τον πραγματικό πόλεμο των ντουφεκιών. Ομως δεν είναι πάντοτε έτσι τα πράγματα. Ιούλης 1949. Η σελίδα της ιστορίας του υγειονομικού του ΔΣΕ είναι από τις ηρωικότερες. Πρόκειται για μια λαμπρή στιγμή της ιατρικής επιστήμης και των υγειονομικών υπηρεσιών που αγγίζει . Η φτώχεια των πληροφοριών σ' αυτόν τον τομέα υπογραμμίζεται έντονα αν αναλογιστεί κανείς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πολεμούσαν οι αντάρτες.το ιδανικό της αποστολής τους. που αφιέρωσαν στις μαχήτριες του ΔΣΕ ο Πωλ Ελυάρ και ο Ανρί Μπασίς Ηρώ ΜΠΑΡΤΖΩΤΑ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ Το υγειονομικό του ΔΣΕ Οταν αναφερόμαστε στις δυσκολίες του αγώνα του ΔΣΕ.άλλοτε μικρότερο κι άλλοτε μεγαλύτερο σε χρόνο . που αδρανοποιεί πολεμικά το στρατιώτη και που συνήθως μετά τον πόλεμο δεν το θυμούνται ή δεν του αποδίδουν αξία ούτε αυτοί που συγγράφουν την ιστορία αλλά ούτε και κείνοι που τη διαβάζουν. των νοσοκόμων. τον αγώνα για ζωή ή για θάνατο. Είναι ο πόλεμος των γιατρών. των τραυματιοφορέων. Οταν μιλάμε για τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση των ανταρτών. φέρνουμε στη σκέψη μας τις μάχες σώμα με σώμα. Ονομασίες και προαγωγές του ΔΣΕ.2.τι κατορθώθηκε για τη σωτηρία της ανθρώπινης . Αυτόγραφα. τις ανάγκες που είχαν και τις δυνατότητες υγειονομικής περίθαλψης που υπήρχαν από περιοχή σε περιοχή. Είναι το διάλειμμα που επιφέρουν οι τραυματισμοί και οι αρρώστιες. ανεξάντλητη ηθική και σωματική δύναμη. εκδόσεις "Νέα Ελλάδα" 1953 3. που ανεβάζει σε πρωτόγνωρα ύψη την έννοια του ανθρώπου. Συχνά επιζείς αλλά δεν είσαι σε θέση να συνεχίσεις. των κανονιών και των οβίδων.αν δεν ξεπερνάει . 4. Από διατάγματα και ημερήσιες διαταγές. εκδόσεις ΔΣΕ. κυρίως τις εντοπίζουμε στο στρατιωτικό ή στο πολιτικό επίπεδο. Απ' αυτό το διάλειμμα πολέμου . των ασθενών με τον ίδιο πάντα εχθρό. το θάνατο. Είναι το ίδιο σαν να έχεις πεθάνει αν δεν υπάρξει η απαραίτητη βοήθεια που θα σ' επαναφέρει στην ενεργό δράση.δύναται να περάσει ολόκληρος ο στρατός που βρίσκεται σε πόλεμο. Πρόκειται για μια σελίδα γεμάτη ανθρωπιά. Πρόκειται για την επιβεβαίωση και δικαίωση των ιδανικών του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού αφού ό. "Μορφές Ηρώων".

Γιατροί στο βουνό δεν υπήρχαν κι όσοι είχαν κάποιες γνώσεις νοσοκόμου μοιράζονταν στα τμήματα και αποτελούσαν μέρος της μάχιμης δύναμής τους. Τον πρώτο καιρό του αντάρτικου κινήματος. Τις ελαφριές πληγές τους. Οι ελαφριά τραυματίες ακολουθούσαν τα τμήματα. όπως ήταν φυσικό. Ανύπαρκτο ήταν επίσης και το φαρμακευτικό υλικό. με αποτέλεσμα να είναι άκρως απαραίτητη ο οργάνωση υγειονομικής υπηρεσίας. μέσα στα δάση με κίνδυνο να πέσουν στα χέρια του εχθρού. τόσο οι ανάγκες αυτές μεγάλωναν. Οι ανάγκες περίθαλψης τραυματιών και αρρώστων εμφανίστηκαν.ζωής σε κείνες τις συνθήκες. είχε ως κίνητρο αυτά τα ιδανικά. με κρασί ή με λάδι και για επιδέσμους χρησιμοποιούσαν πανιά ή κομμάτια από ρούχα. σε σπηλιές. . η υγειονομική περίθαλψη ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. όταν αυτό εκφραζόταν μέσα από τις ανταρτοομάδες. αν και σε κάποιες περιπτώσεις γινόταν περιοδικά δυνατή η στοιχειώδης προμήθειά του μέσω συνδέσμων με την Εθνική Αλληλεγγύη. Μαζί μ' αυτούς τον ίδιο κίνδυνο διέτρεχαν και οι αντάρτες της υποτυπώδους υγειονομικής υπηρεσίας που τους φύλαγαν και τους παρείχαν στοιχειώδη βοήθεια. από την πρώτη στιγμή που δημιουργήθηκαν οι αντάρτικες ομάδες των καταδιωκόμενων αγωνιστών του μεταβαρκιζιανού καθεστώτος. Τις έπλεναν με νερό. Τα ιδανικά της εθνικής ανεξαρτησίας και της λαϊκοδημοκρατικής αναγέννησης της Ελλάδας. οι πρώτοι αντάρτες τις περιποιούνταν μόνοι τους. ενώ με τα νοσοκομειακά τους καθήκοντα ασχολούνταν μετά το τέλος των μαχών. Κι όσο το αντάρτικο φούντωνε. ενώ όσοι δεν μπορούσαν να μετακινηθούν κρύβονταν σε μαντριά.

Πρόνοιας και Παιδείας στην Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. όπως ο πατέρας . ο Τάκης Σκύφτης. όπως ο Νώντας Σακελλαρίου. ακολούθησαν κι άλλοι που έφευγαν από τους τόπους που δούλευαν για να σωθούν από τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία.χ. ο Τ. Σ' αυτούς προστέθηκαν στην πορεία και Ελληνες γιατροί. Το ιατρικό προσωπικό του ΔΣΕ συμπληρώνουν και οι γιατροί του κυβερνητικού στρατού που αιχμαλωτίστηκαν από τους αντάρτες. Τότε βγήκαν στο βουνό και οι πρώτοι γιατροί. Πετρόπουλος. όπως π. Γιατροί στα βουνά Από το καλοκαίρι του '46 το αντάρτικο άρχισε να φουντώνει. Η παραπάνω αναφορά είναι απλώς ενδεικτική των συνθηκών που επικρατούσαν.σιγά. Ιπποκράτης και Αρης ή Ομηρος (Ψευδώνυμα . Τζαμαλούκας. που στη συνέχεια τοποθετήθηκε αρχίατρος του ΚΓΑΝΕ. αφού υπήρξε υπουργός Υγείας. Δαδαλιάρης. και χρησιμοποιήθηκαν στις υγειονομικές του υπηρεσίες.ά. Μήτσος και Θόδωρος (Ψευδώνυμα .της αντάρτικης χειρουργικής Γ. στη διάρκεια του εμφυλίου. γνωστοί στους αντάρτες με τα ονόματα Τίμπορ (από την Ουγγαρία). Δε θα ήταν μάλιστα υπερβολή να πούμε πως επρόκειτο για ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετώπισε ο ΔΣΕ. που ήρθε μέσω Μπούλκες από τη Βιέννη αλλά και ξένοι γιατροί . που υπηρέτησε το ΔΣΕ και ως γιατρός και ως σημαίνον πολιτικό στέλεχος. όπως ο Νίκος Παλιούρας ή Κοκολιός και ο Β. Εντούτοις είναι αδύνατο να παραλείψουμε την αναφορά στο πρόσωπο του Πέτρου Κόκκαλη.από τη Βουλγαρία και οι δύο). Φυσικά δεν είναι δυνατό να αναφερθούμε στο σύνολο των ηρωικών αυτών ανθρώπων και λαμπρών επιστημόνων που πρόσφεραν ανυπέρβλητες υπηρεσίες στον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού.σε περιορισμένο αριθμό .από την Πολωνία). .κυρίως χειρούργοι από τις λαϊκές Δημοκρατίες. Σιγά .όπως ονομάστηκε . κ.Οι δυσκολίες συνεχίστηκαν και όταν το αντάρτικο φούντωσε.

αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο.γιατί δεν έγινε δυνατό να δημιουργηθούν . πουθενά δεν υπήρξαν . σελ.μικρές δυνατότητες Η εμφάνιση των γιατρών στο βουνό αναμφίβολα βελτίωσε τις συνθήκες υγειονομικής περίθαλψης των ανταρτών. Πρωτόγονα μέσα άσκησης της ιατρικής . στερείται τα πάντα.γράφει ο αρχίατρος του ΔΣΕ Ν. Δεν έχει τη δυνατότητα να προμηθευτεί. τα υποφέρει όλα και με τη συμπεριφορά του δίνει κουράγιο στον γιατρό και τον βοηθάει να τραβάει μπροστά".εκείνες οι συνθήκες που είναι απαραίτητες για να μπορέσει ένας γιατρός να προσφέρει στο βαθμό που χρειάζεται και μπορεί τις υπηρεσίες του. την ελευθερία και τον ψυχωμένο γύρω του αντάρτη. έχει μονάχα ένα στηθοσκόπιο. που στέκει ατάραχος.αντιμετωπίζει και τις πιο στοιχειώδεις ελλείψεις. Σακελλαρίου . 7 και 38). Σακελλαρίου: "Το υγειονομικό του ΔΣΕ". "Ο γιατρός στο αντάρτικο . Εχει μονάχα το βουνίσιο καθαρό αέρα. να συμπληρώσει καμιά έλλειψή του. Εκδόσεις "Τολίδη". Τέτοιες στιγμές στο αντάρτικο ήταν κάθε μέρα" (Ν. Και Συνεχίζει: "Είναι πολύ για ένα γιατρό να βρίσκεται μπροστά σ' έναν τραυματία που το μάτι του ζητάει βοήθεια και μια γάζα να τον επιδέσεις και συ κάθεσαι. ανάλογα με τις συνθήκες διεξαγωγής του πολέμου και τις κατά τόπους δυνατότητες.Μεγάλες ανάγκες . γυρίζεις πίσω σου να δεις κανένα κομμάτι πανί ή πουκάμισο να το σχίσεις και να το χρησιμοποιήσεις για γάζα. τον βλέπεις χωρίς να μπορείς να του προσφέρεις καμιά βοήθεια. Γενικά πάντως.

σπάνια σε σπίτι. Βοηθοί ήταν νοσοκόμες. Οποιος γιατρός δεν έζησε αυτή την ιατρική περιπέτεια. Να πώς περιγράφει ο γιατρός Τ. η ανεπάρκεια υγειονομικών και γιατρών όλων των κατηγοριών και ο πόλεμος αντιμετωπίζονταν με την ανθρωπιά. βράζαμε τις μπλούζες και πάντα τις φορούσαμε βρεγμένες και όταν δεν είχαμε πακεταρισμένες αποστειρωμένες γάζες. όπως και ναρκωτές . Μ' αυτές τις συνθήκες γίνονταν όλες οι εγχειρήσεις . Κλίβανος δεν υπήρχε.243). 242 .Η έλλειψη μέσων. Κρατούσαμε πάντα ρεζέρβες για εγχειρήσεις που μόνο υπό νάρκωση μπορούσαν να γίνουν (κοιλιά . Τζαμαλούκας όταν στα τέλη του '47 έφτασε στο βουνό και παρέλαβε ένα αντάρτικο νοσοκομείο: "Ρώτησα . Τοποθετούσαμε τέσσερα παλούκια στο έδαφος. κρανίου κλπ.λέει .). συνήθως κάτω από δέντρα . Και δεν είναι λίγες εκείνες οι στιγμές που γιατροί χειρούργησαν ασθενείς με πρωτόγονα μέσα και χωρίς να έχουν σχετική ειδίκευση και μέσα. Βουρνά: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας . θώρακα.κοιλιάς.το συνάδελφο Σακελλαρίου για τη θεραπεία τραυματιών και των αρρώστων. κατάλληλων ειδικοτήτων σε ιατρικό προσωπικό.θώρακας κλπ. βράζαμε λοιπόν τα εργαλεία σε τέντζερη. τον ηρωισμό και τη λεβεντιά των ανθρώπων που στελέχωσαν τις υγειονομικές υπηρεσίες του ΔΣΕ. Πολλές φορές έπεφταν και σταγόνες βροχής ή φύλλα δέντρων στα τραύματα. Σκύφτης ορισμένες από τις δυσκολίες στα τμήματα της Νοτίου Ελλάδας που κυρίως δρούσαν παρτιζάνικα: "Πώς παρέχονταν η περίθαλψη των τραυματιών: Σε κάθε σχεδιαζόμενη επίθεση των τμημάτων εγκαθιστούσαμε το χειρουργείο σε απόσταση μικρότερη από δύο ώρες μακριά από τον στόχο. σελ. Χαρακτηριστικά είναι και τα όσα αναφέρει ο γιατρός Γ. είναι δύσκολο να τα πιστέψει" (Βλέπε: Τ.Ο Εμφύλιος". Δηλαδή τι μέσα και τι φάρμακα . Πολλές φορές χειρουργούσαμε με κεριά τη νύχτα ή με λάμπες αν είχαμε πετρέλαιο.που είχαν γίνει πολύτιμοι. βράζαμε και τις γάζες. χειρουργικά γάντια δεν υπήρχαν. ξύλα και κλαδιά σχημάτιζαν το χειρουργικό τραπέζι. Μπόλικος αιθέρας και άλλα ναρκωτικά δεν υπήρχαν.

Η ζέστη ανακούφιζε τον πόνο. που στις διάφορες συγκρούσεις και μάχες μαζί του. Τιτάνιος αγώνας για βελτίωση της κατάστασης Με την έξοδό τους στο βουνό οι γιατροί κατέβαλαν υπεράνθρωπες προσπάθειες για τη βελτίωση των συνθηκών υγειονομικής περίθαλψης των ανταρτών.χρησιμοποιούν. Αφησα για την ώρα στην άκρη τη χειρουργική κι άρχισα να ασκώ γενική ιατρική. Μου απάντησε με φανερή λύπη ότι για την ώρα τα φάρμακα που είχαμε στη διάθεσή μας ήταν ελάχιστα. τα 'φηνε όλα και το 'βαζε στα πόδια. Κύριος εφοδιαστής μας και στα φάρμακα. 27). Η "θεραπεία" αυτή έγινε πασίγνωστη.πότε από τις πόλεις. Οπου ήταν δυνατό δημιούργησαν μέσα στα δάση ή σε σπηλιές αναρρωτήρια και νοσοκομεία. και οι αντάρτες συχνά αστειεύονταν για τη "σύγχρονη" ιατρική" (Βλέπε: Γιώργη Τζαμαλούκα: "Ενάντια στο Θάνατο στο Γράμμο και το Βίτσι". . θερμαινόταν αρκετά. τους έκανα διάφορες ομιλίες για ιατρικά ζητήματα. Στις προσπάθειές τους αυτές σημαντική ήταν η διεθνιστική βοήθεια που τους δόθηκε με ιατρικό και φαρμακευτικό υλικό από τις λαϊκές Δημοκρατίες. Ανοιγα μαζί τους συζήτηση πάνω σε πολιτικά θέματα. Εκανα καθημερινή "ψυχολογική" θεραπεία στους τραυματίες και άρρωστους αντάρτες. σελ. Την ημέρα αυτή άρχιζα να σχηματίζω μια καθαρή και συγκεκριμένη εικόνα για τις δυσκολίες του αντάρτικου. Την έβαζα στη φωτιά. ήταν ο αντίπαλος. Με δυσκολία βγάζαμε πότε . Από τις προαναφερόμενες μαρτυρίες ο αναγνώστης μπορεί να φανταστεί πώς ήταν η κατάσταση στην Πελοπόννησο και τα νησιά. εκπαίδευσαν νοσηλευτικό προσωπικό. Αρχισα να προσαρμόζω και την ιατρική μου στον παρτιζάνικο τρόπο ζωής.σιγά οι άρρωστοι και οι τραυματίες θεραπεύονταν. Θυμάμαι ότι σαν θεραπευτικό μέσο για διάφορους πόνους χρησιμοποιούσα μια πέτρα ζεστή. Εκδόσεις "Νέα Βιβλία". όπως και στα όπλα και στα πυρομαχικά. τους μιλούσα για την αρρώστια τους και τα τραύματά τους και με ελάχιστα φάρμακα και τη βοήθεια του οργανισμού σιγά . την τύλιγα σ' ένα πανί και την τοποθετούσα στο μέρος που πονούσε.

α.γράφει ο Ν. φτιάχτηκαν σχολές μεσαίων υγειονομικών στελεχών από τις οποίες αποφοίτησαν 152 άτομα που ονομάστηκαν ανθυπολοχαγοί. 87). τάγμα τραυματιοφορέων. με τίτλο "Απλές οδηγίες για το νοσοκόμο και τον αντάρτη". σταθμούς επίδεσης και προώθησης και άλλα από τον κίνδυνο αεροπορικού βομβαρδισμού. "Η Μάχη του Γράμμου . οργανώθηκε στο χώρο του Βίτσι άξονας διακομιδής των τραυματιών. Ακόμη από την υγειονομική υπηρεσία του Γενικού Αρχηγείου εκδόθηκε κι ένα βιβλιαράκι πρώτων βοηθειών που μοιράστηκε στους νοσοκόμους και τους αντάρτες. Σακελλαρίου . Εμπαιναν άμεσα προβλήματα.δημιούργησαν κινητές ιατρικές μονάδες με τα πρόχειρα απαρχαιωμένα μέσα που διέθεταν κι ήταν μαζί άνθρωποι. Να δημιουργήσουμε σχολές υγειονομικών στελεχών. αναρρωτήρια. τα οποία έπρεπε να υλοποιηθούν".πολλά μας δίδαξε. Μάλιστα μετά από τις μάχες οι γιατροί προέβαιναν στην εξαγωγή δικών τους συμπερασμάτων για τη βελτίωση των υπηρεσιών που προσέφεραν. χειρουργικές ομάδες. σελ. νοσοκομεία. που να είναι σε θέση να πλαισιώνουν τις ταξιαρχίες και τα τάγματα μια και δεν ήταν εύκολο να εξασφαλίσουμε γιατρούς. αφού με το δικό τους τρόπο συμμετείχαν στις μάχες ακολουθώντας τα τμήματα στις πολεμικές επιχειρήσεις. οργανώθηκε τάγμα τραυματιοφορέων. γ. Να οργανώσουμε σχολές νοσοκόμων σε ευρεία κλίμακα. φτιάχτηκε κεντρική . όπως αναφέρουν στα γραπτά τους ο Τζαμαλούκας και ο Σακελλαρίου. β. Δημιουργήθηκαν αρκετά Κινητά Ορεινά Χειρουργεία. Ετσι έγινε και με τη μάχη του Γράμμου. Ολα αυτά έπρεπε γρήγορα να βρουν τη λύση τους και ακόμα να προσαρμόσουμε την οργάνωσή μας με βάση και το οδικό δίκτυο του χώρου" (στο ίδιο. αντάρτες κι επιστήμονες. Η υλοποίηση των παραπάνω πραγματοποιήθηκε. Να εξασφαλίσουμε τους υγειονομικούς σχηματισμούς.

μας δίνει χαρακτηριστικά στιγμιότυπα των τεκταινόμενων της περιόδου. Οι παραπάνω βελτιώσεις αναμφίβολα ήταν άθλος παρ' όλο που δεν έγινε δυνατό να αγγίξουν όλες τις περιοχές της Ελλάδας που δρούσαν αντάρτικα τμήματα. Το δίκτυο αυτό των υγειονομικών υπηρεσιών του Γενικού Αρχηγείου. νοσοκομεία. σχολές κλπ. Ενας άθλος που δείχνει τι μπορεί να καταφέρει ο άνθρωπος όταν δένει την επιστήμη με τα πιο ανθρώπινα ιδανικά. .κ. που κατατάχθηκε. Μας μεταφέρει με τον δικό της τρόπο. επισκέφτηκε και ο Πωλ Ελυάρ. ως νοσοκόμα.φαρμακαποθήκη. από τις μάχες και τη δράση του ΔΣΕ. στις γραμμές του στις αρχές του 1948.ο. στο κλίμα της εποχής της εποποιίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. χειρουργεία. οργανώθηκε η τροφοδοσία των ασθενών ούτως ώστε να μην έχουν ελλείψεις τροφών που είχαν ανάγκη για τη θεραπεία τους κ. Αντιπαλεύοντας το θάνατο Αναμοχλεύοντας τις αναμνήσεις της. ηΕυανθία Ζωίδη.

καθώς και Ούγγρους εθελοντές. Ξεψυχούσε στο χειρουργικό τραπέζι. που κράτησαν 70-72 μέρες. Δαδαλιάρη και Τράγγα.". Βρήκαμε έτοιμο χειρουργείο. έπειτα τους βγάζαμε γιατί τα αμπριά είχαν πολύ υγρασία. Ολο το προσωπικό του Νοσοκομείου γνώριζε σε ποια ομάδα αίματος ανήκαμε. Για παθολόγους τον αρχίατρο Σακελαρίου και τους Φωτόπουλο.αφού του δίνονταν οι πρώτες βοήθειες .. Στην αρχή σε παθολογικό τμήμα και αργότερα σε χειρουργικό τμήμα. Η κουζίνα και το πλυντήριο είχαν τοποθετηθεί μακριά από το Νοσοκομείο για να μη γίνει στόχος από τον καπνό. Σε ώρες ανάγκης. όπως και τα κρεβάτια τους. Η χαρά μας δεν περιγραφόταν. Ως γιατρούς χειρούργους είχαμε τον Τζιαμαλούκα. αμέσως βρήκε ποια από τις νοσοκόμες είχε την ομάδα αίματος που χρειάζονταν. Πήραν από το αίμα της και το έβαλαν στην τραυματισμένη. Ο γιατρός Τζαμαλούκας."Εγώ πήγα να εργαστώ στο Νοσοκομείο του ΔΣΕ.. που βρισκόταν στο χωριό μου. Φτάναμε στον προορισμό μας στις 10 το πρωί. Ξεκινούσαμε . Εβδομήντα μέρες "επί ποδός" "Αρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις το 1948 στο Γράμμο. Ολη μέρα επιδέναμε τραυματίες. Τον βαριά τραυματισμένο . Εκεί μας περίμεναν φορτηγά αυτοκίνητα που .τον μετέφεραν σε φορείο 4 άτομα. Οταν χτυπούσε συναγερμός όλοι οι τραυματίες μεταφέρονταν στα αμπριά.ώρα 5 το απόγευμα . Τραυματίες κατέφθαναν πολλοί. νύχτα μέρα ήμασταν επί ποδός."Θα σας πω ένα χαρακτηριστικό: Μας ήρθε μια μαχήτρια ακρωτηριασμένη και από τα δυο της πόδια. τα αεροπλάνα μάς βομβάρδιζαν. Μέσα στο δάσος είχαν φτιάξει τέλειους θαλάμους από κορμούς πεύκων. Μπαρτσιώτα.από τα δάση και από τα μονοπάτια. Υστερα από λίγο καιρό το Νοσοκομείο μεταφέρθηκε στο Γράμμο. τον Πετρόπουλο. Το απόγευμα σχεδόν όλο το προσωπικό μετατρέπονταν σε τραυματιοφορείς. δίναμε το αίμα μας".Ηλία. Σε λίγο άνοιξε τα μάτια της. Υπήρχαν ομάδες τραυματιοφορέων. Μονόπυλο Καστοριάς. Κοντά στους θαλάμους υπήρχαν και αμπριά. φαρμακείο με φαρμακοποιό τον μπαρμπα.

Δε σταματήσαμε να είμαστε μαχήτριες και νοσοκόμες.τι αφορούσε την υγειονομική υπηρεσία. Ξανά δημιουργήθηκε το χειρουργείο. ψάξαμε και τους βρήκαμε". "Αρχίζει η πορεία Γράμμο .Βίτσι. Μέσα στον πανικό. Οταν συμπτυχθήκαμε είδαμε ότι έλειπε η νοσοκόμα και δύο αγωνιστές. Ορκιστήκαμε ότι αν πρόκειται να μας πιάσουν. Η νοσοκόμα. το οποίο ήταν . μας βρήκε εκεί που ήμασταν και μας συγκέντρωσε. Πήρε τους τραυματίες και κρύφτηκαν στους θάμνους.αν θυμούμαι καλά . είχε οργανωθεί Λαϊκό Νοσοκομείο. Πριν μια μέρα από την οπισθοχώρηση μας είπαν ότι όσοι είναι τραυματίες. το οποίο και βοηθούσαμε". Την επόμενη μέρα πέσαμε σε κλοιό. Επίσης πηγαίναμε στα μάχιμα τμήματα και ελέγχαμε ό. το επόμενο βράδυ πήγαμε. Τότε καταλάβαμε ότι υπάρχουν τραυματίες και κάπου θα έχουν κρυφτεί. "Αρχίζουν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Βίτσι και οπισθοχωρούμε στο Γράμμο. Κανένας από εμάς δεν έφυγε. Εγώ ήμουν με την Ελεονώρα και την Ελένη. Η κούραση και η εξάντληση δεν περιγράφεται". θα αυτοκτονήσουμε. άρρωστοι και αδύνατοι. Εγώ με άλλες συναγωνίστριες. Στην περιοχή της Καστοριάς. Πραγματικά. "Ο αρχίατρος Σακελαρίου. Εμείς πίσω πάλι για να συνεχίσουμε το έργο μας. Το προσωπικό του πήγαινε κοντά στις μάχες για τις πρώτες βοήθειες. Σύντομα θα οπισθοχωρήσουμε και από το Γράμμο. Ελεονώρα Ελευθερίου είχε δύο τραυματίες και δεν μπόρεσαν να οπισθοχωρήσουν. Μας έστειλε σε υγειονομική σχολή. Αυτό γινόταν επί 70 μέρες. Ολοι μείναμε. βρέθηκα μόνη μου. Φτάνοντας στο Βίτσι μας έστειλαν σε μάχιμα τμήματα. Σε μια από τις επιχειρήσεις είχαμε τραυματίες.μετέφεραν τους τραυματίες στον προορισμό τους. καταταχθήκαμε στην 14η Ταξιαρχία. Τελειώνοντας μας έδωσαν το βαθμό του ανθυπολοχαγού. τα αεροπλάνα πετούσαν τόσο χαμηλά που μας μυδριοβολούσαν. τον Οκτώβρη του 1949. κοντά στο Βίτσι. να φύγουν στα μετόπισθεν.στο χωριό Βροντερό. . Πήραμε μέρος σε όλες τις μάχες του Μπίκοβικ και της Φλώρινας.

Απ' τις αρχές του 1946. γύρισα ξανά στην Ανθρακιά. βγήκε μπροστά μου ένας γνωστός μου. Τάκη Λαζαρίδη και του Χρ. Το εξυπηρετούσαν 1 γιατρός Χρήστος από το Κηπουργιό Γρεβενών με το νοσοκόμο Τάκη από τη Γριά Γρεβενών και τις νοσοκόμες Αγορίτσα Μητράκη Τσακίρη. Η ίδρυση του πρώτου αναρρωτηρίου στα Χάσια Το Σεπτέμβρη του 1946 στα Χάσια. η αγαπημένη μου αγωνίστρια και ηρωίδα που ήταν πάντα πρώτη και χαμογελαστή. ήταν επικίνδυνο να μείνουν στο χωριό και αποφασίστηκε να γίνει έξω από το χωριό. Εκείνη τη στιγμή υπήρχαν 25 τραυματίες. τους ελευθέρωσαν και τους φέρανε στο χωριό. μετά από διωγμούς των ανθρώπων που είχαν πάρει μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Το 1946 ήρθε ειδοποίηση στην ομάδα του Α. Εκείνες τις μέρες είχε έρθει το κλιμάκιο από το Μπούλκες. Αλλά δυστυχώς πιάστηκα στην Καλαμπάκα. Εκεί υπήρχαν κι άλλοι 3 τραυματίες. έμπειρος μαχητής. τον Δημοσθένη Τζουτζούφη.Στην καλή μου τύχη. με ελευθέρωσαν και με άλλους 4 στρατιώτες και έναν αξιωματικό από τη Δεσκάτη.". τους ξυλοκόπησαν και θα τους εκτελούσαν την επομένη. Εμεινα τρεις μέρες και με εντολή της διοίκησης έπρεπε να φύγω για να προμηθευτώ φάρμακα για τους τραυματίες. άρχισαν να δημιουργούνται οι ομάδες των ανταρτών και μετά την ενοποίησή τους τα συγκροτήματα. αναρρωτήριο. σκοτώθηκε στο Γράμμο. την Ανθρακιά. είχε ιδρυθεί το πρώτο αναρρωτήριο.. ότι στη Δεσκάτη είχαν πιαστεί ορισμένοι δάσκαλοι.. Ιδρύθηκε πρόχειρος καταυλισμός για αναρρωτήριο. ο Γιάννης Αλεξίου και στη συνέχεια βρήκαμε μια άλλη μαχήτρια που μας έβγαλε από τον κλοιό και συνδεθήκαμε με τα υπόλοιπα τμήματα στο Πυλκάτη. Σταυρούλα Γιωργούλα και . στο χωριό Ανθρακιά. Ελπίδα Γιωργούλα. Παπαδόπουλου. Εκείνο το διάστημα βρέθηκα στην Ανθρακιά. ελλείψει στοιχείων. στο δάσος. κρατήθηκα στο τμήμα 20 μέρες και μετά. Υψηλάντη. Εδωσαν μάχη τα τμήματα των ανταρτών. Αργότερα έμαθα πώς η Ελεονώρα.

που ήταν στο τμήμα μας με τον Αρη Βελουχιώτη. την ώρα που πήγαινα να φύγω. στο αναρρωτήριο έμενε το εντελώς απαραίτητο προσωπικό. Βγαίναμε σκοπιά. επειδή είχαν φύγει οι αντάρτες για τη μάχη. με εντολή του Καρτσιώτη (Βάγιας Γιώργος) κατέβηκα στα Τρίκαλα και αφού τελείωσα την αποστολή μου. Από προδοσία μάς περικύκλωσε ο στρατός και με μεγάλη δυσκολία καταφέραμε να σώσουμε τους τραυματίες μεταφέροντάς τους σε άλλο σημείο.. ένας χωριανός μου με γνώρισε και με παρέδωσε σε χωροφύλακα. Με πολύ μεγάλες δυσκολίες προμηθευόμασταν τα φάρμακα και φροντίζαμε για την ασφάλεια των τραυματιών. "παρέλαση" στο Στάδιο κι αμέσως μετά στο σφαγείο του Γράμμου . Μετά από κει αρχίζει ο μεγάλος Γολγοθάς μέσα σε διάφορες φυλακές και βγήκα το 1954. ΑΓΝΩΣΤΗ ΚΑΙ ΤΡΑΓΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ. Το 1947 βρέθηκα στον Κόζιακα και από τα Χάσια μας ζητούσαν φάρμακα..Δέσποινα. Το Τμήμα Χωροφυλακής με την Ασφάλεια με παρέδωσαν στο στρατό που έδρευε στην Καλαμπάκα και από κει στο Μούργκανι. Επειδή στα Τρίκαλα μόνο εγώ γνώριζα την Αλληλεγγύη. Ρίτσα ΤΣΙΑΚΙΡΗ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η ΑΛΛΗ. Οι φαντάροι του κυβερνητικού στρατού είναι αδέλφια μας! Απ' τη "χαράδρα" και τα μαρτύρια της Μακρονήσου. Μετά τη μάχη στο Κηπουργιό.

να μετατρέψουν την Ελλάδα σε στρατιωτική βάση και ορμητήριο για τις επεκτατικές τους βλέψεις στις πρώην σοσιαλιστικές βαλκανικές χώρες. τα επεκτατικά αυτά σχέδια των στρατοκρατών ιμπεριαλιστών αποκαλύπτονται κι από ομολογίες επώνυμων ανώτατων αξιωματούχων της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας. με έλεγχο με όπλα χωρίς σφαίρες. ο στρατηγός Μερεντίτης σε άρθρο του στο "Βήμα" της 17. Σχολείων της Αθήνας και του Πειραιά. Συγκεκριμένα. ότι ο Εμφύλιος στην Ελλάδα ήταν αποκλειστικά δημιούργημα του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού και της ελληνικής αντιδραστικής κλίκας.."Ο ΑΓΩΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΑΓΩΝΑ ΜΕΤΑΞΥ ΗΠΑ ΚΑΙ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ" Το αφιέρωμα του "Ρ" στα 50χρονα του ΔΣΕ δίνει την αφορμή να έρθουν στο φως για πρώτη φορά αδιάψευστα στοιχεία. δηλαδή τον Το Μακρονησιώτικο 596 ΤΠ. παρελαύνει οποιονδήποτε στο Στάδιο παρουσία δημοσίων τρόπο της υπαλλήλων και μαθητών των Σοβιετικής Ένωσης.. όχι μόνο πολιτικά. αλλά και οικονομικά. προκειμένου να υποτάξουν το λαό μας.χειροκροτούν Άλλωστε.2.1952 γράφει: . που εδραιώνουν απόλυτα το ιστορικό πια γεγονός. Παράλληλα. με απώτερη προοπτική την επίτευξη του κύριου στόχου τους. που είχαν μεταφερθεί Αποκαλυπτικές υποχρεωτικά για να ομολογίες .

καλλιεργώντας το μίσος ενάντια στους βόρειους γείτονές μας και κύρια στη Βουλγαρία. με μπροστάρη το ΕΑΜ. Μόσχα είναι τ' όνειρό μας. όσας δυνάμεις το Ανώτατον Συμμαχικόν Στρατηγείον κρίνει αναγκαίας. που δυναμικά καθοδηγούνταν από το ΚΚΕ.. ". Εις περίπτωσιν ευνοϊκών συνθηκών να προελάσουν οι δυνάμεις της μετά των άλλων. Εξω Βουλγαριά.. ουστ Θράκη και Μακεδονία δε θα δείτε πια. οι παλιότεροι θα θυμούνται και το εμβατήριο που ανάγκαζαν τους φαντάρους να τραγουδάνε: ". βορειότερον των συνόρων της.. "Συνωμοσίες" και "ύποπτοι" .. που είχε αρχίσει στη χώρα μας. στη διάρκεια της τριπλής φασιστικής κατοχής. συμπεριλαμβανομένων και των ιταλικών. Πέρα απ' τις ομιλίες στις στρατιωτικές μονάδες από τους κατηχητές αξιωματικούς "Ηθικής Αγωγής" με θέμα "Οι προαιώνιοι εχθροί μας". συμπίπτει με το "φούντωμα" των αγώνων του λαού μας. προετοιμάζοντας το στρατό και το λαό ψυχολογικά για τη μελλοντική εισβολή...Σόφια.." Μετά την απαραίτητη αυτή παρένθεση πρέπει να πούμε ότι η επέμβαση των Αγγλοαμερικανών και των αντιδραστικών κύκλων της Αθήνας. για να χτυπηθεί το προοδευτικό κίνημα. Σ' αυτή την κατεύθυνση άλλωστε "διαπαιδαγωγούσαν" τους Έλληνες φαντάρους.."Η Ελλάδα να θέση από τούδε εις την διάθεσιν των συμμαχικών αναγκών υπό τα όπλα.

που τιμωρούσε με ισόβια κάθειρξη "την απόπειρα συνωμοσίας" και με θάνατο την "εφαρμογή συνωμοσίας". Αυτός είναι ο βασικός λόγος που η μεγάλη πλειοψηφία των κυνηγημένων και στη συνέχεια μαχητών του ΔΣΕ Στο κέντρο της φωτογραφίας ο ήταν απ' την Αμερικανός στρατηγός. Ν. ήταν οι χιλιάδες έγκλειστοι στις φυλακές. το περιώνυμο Γ` Ψήφισμα του Ιούνη 1946. κρεμασμένη στο λαιμό τη Ήταν. 509/1947. με ελληνική επαρχία.τις μάχες στην οροσειρά και κωμοπόλεων. φωτογραφική μηχανή. που ανθυπολοχαγός διερμηνέας προέρχονταν απ' τα μεγάλα αστικά κέντρα. το του Γράμμου. Ζαϊμης και ο μαχητών. ήταν σχετικά μικρό. στα ξερονήσια και τα στρατόπεδα κομμουνιστές. που είχε προλάβει να τους πιάσει έγκαιρα το αντιδραστικό κράτος της Δεξιάς με βάση τον Α. Εδώ βέβαια δε θ' αναλυθεί το σοβαρό κι ενδιαφέρον αυτό κεφάλαιο της ένδοξης ιστορίας του ΔΣΕ. Εμείς να πούμε μόνο ότι εκείνοι που μπορούσαν ν' αποτελέσουν τις εφεδρείες του ΔΣΕ και ασφαλώς θα 'ταν πολύτιμο έμψυχο δυναμικό. που το πλήρωσε πολύ ακριβά. προοδευτικοί αριστεροί πολίτες.Το χτύπημα ήταν σκληρό για το λαό μας. Δίπλα του οι επιτελικοί αξιωματικοί Βεντήρης. ούτε θα γίνει αναφορά στις δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες αιτίες αυτού του γεγονότος. για ν' αγρότες. Αντίθετα. .από μακριά βέβαια . κάτοικοι απαθανατίσει το μακελειό. Σκληρότερο για την ελληνική επαρχία. δηλαδή. Ν. και το Μεταξικό Α. ορεινών χωριών παρακολουθεί . ποσοστό των στελεχών και Μπαλοδήμος. που πρόβλεπε την ποινή του θανάτου για "διάδοσιν ιδεών εχουσών σκοπόν την ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος".

που λειτουργούσαν στη χώρα τα χρόνια εκείνα. ενώ στις φυλακές .βρίσκονταν 17. ενώ αρκετές χιλιάδες μεταφέρονταν στο Τρίκκερι. Ν. με γενικό εισηγητή τον βουλευτή Παναγή Παπαληγούρα. υπουργός Στρατιωτικών τότε.000 υπόδικοι. εκεί που έγιναν τα πιο φρικιαστικά εγκλήματα.1936. στην Ικαρία και τ' άλλα νησιά.12. Ετσι.000 κομμουνιστές και προοδευτικούς πολίτες στην εξορία. Το Νοέμβρη του 1945 είχαν εκδοθεί 80. που "καταδίκαζε τη σκέψη". παρέτεινε επ' αόριστον το χρόνο εκτόπισης των "υπόπτων".Απρίλης 1950 . που είχαν μετατραπεί σε τόπους εξορίας.000 καταδικασμένοι και πάνω από 5. συλλόγους ή πολιτικές κινήσεις που βρίσκονταν κάτω απ' την επιρροή του. Επίσης. Παράλληλα. με βάση τον Α. της συμφιλίωσης του λαού και που αποτελούσε τη συνισταμένη του πολιτικού αγώνα που έκανε τότε το ΚΚΕ. β`. το ελληνικό Νταχάου. είχε "επιστρατευτεί" όλη η σχετική προπολεμική νομοθεσία. που ίσχυσε και στις δεκαετίες 1950 και 1960. "Ευτυχείς" και "υπερήφανοι" . ενώ επεξέτεινε τις διώξεις σε συγγενείς των "υπόπτων" α`. 509/1947 έβγαλαν εκτός νόμου το ΚΚΕ και τις Οργανώσεις του. Δυο χρόνια μετά το 1947 "ανοίγει" η Μακρόνησος. και γ` βαθμού! Την έννοια "συνωμοσία" και "ύποπτος" έδιναν οι μακελάρηδες των 25 Στρατοδικείων. που οδήγησαν με αποφάσεις των "Επιτροπών" Ασφαλείας 40. σε κάθε ενέργεια που εκφραζόταν με την υπεράσπιση της ειρήνης. λοιπόν. καθώς κι άλλους μαζικούς φορείς. δόθηκαν τέτοιες αρμοδιότητες στις διωκτικές αρχές.375/18. Αυτά νομιμοποίησε η Βουλή τον Οκτώβρη του 1949 με ειδικό ψήφισμα που κατέθεσε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος.000 εντάλματα σύλληψης για ισάριθμους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

Γ. της 23. η Φρειδερίκη. ο αρχηγός της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής. "Η σημερινή επίσκεψη εις Μακρόνησον υπήρξε δι' εμέ μια από τις ευτυχέστερες ημέρες της ζωής μου. Είναι 1949 με το αμερικανικό απόσπασμα απ' το αεροπλανοφόρο "Σικελία" "Βιβλίο μεταφέρονται στο Φάληρο 49 επισκεπτών" που "Χελ Ντάιβερ" καθέτου υπήρχε στο εφορμήσεως. για να γραφείο του Γ. διοικητή . κι η γυναίκα του Νίτσα. ενώ έχει συμπληρωθεί 50ετία. ο υπουργός Δικαιοσύνης.. δεδομένου ότι έχουν χαρακτηριστεί "άκρως απόρρητα και εμπιστευτικά". δεν είναι δυνατή η πρόσβαση. πιλότους όπως και σ' άλλα έγγραφα της περιόδου εκείνης. Μακρονήσου.1949 πάνε στη Μακρόνησο ο βασιλιάς Παύλος Γλύξμπουργκ. ο Παναγ. ο πρίγκιπας Γεώργιος. Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Μελάς. λοιπόν. Τα κείμενα δεν επιδέχονται αμφισβήτηση γιατί έχει διαπιστωθεί η γνησιότητα του γραφικού χαρακτήρα του καθένα απ' τους προαναφερόμενους.Στο σημείο αυτό θα 'ταν χρήσιμο να δημοσιεύσουμε ένα ντοκουμέντο. Κανελλόπουλος και οι Αμερικανοί Δυστυχώς. Καραμανλής. σ' όλο το περιεχόμενο του αξιωματούχοι Γκρέιντ και Χόφμαν υποδέχονται τους Αμερικανούς βιβλίου αυτού. Διαβάστε τι έγραψαν "για την ηθική και εθνική αγωγή" των κρατουμένων. στρατηγός Βαν Φλιτ. ο υπουργός Στρατιωτικών. Στη φωτογραφία περιχαρείς στρατοπεδάρχη ο Κ.3. χρησιμοποιηθούν στις Μπαϊρακτάρη.γενικού επιχειρήσεις του Γράμμου και του Βίτσι.. Όσοι το διαβάσουν ας βγάλουν τα συμπεράσματά Στις αρχές του καλοκαιριού του τους. Το πρωί. Αληθινόν .

Στην Αθήνα συγκροτήθηκε το 596 Τάγμα Πεζικού. Καραδήμα . Σε κανέναν δεν είχαν δώσει σφαίρες! Ο φόβος ότι οι Μακρονησιώτες φαντάροι μπορεί να στρέψουν τα όπλα ενάντια σ' αυτούς που είχαν διατάξει το βασανισμό τους. Σας συγχαίρω και Σας υπόσχομαι να μείνω ψυχικά πάντοτε κοντά Σας. άνδρες του Β` Τάγματος Σκαπανέων. τον Τσιμπλή. Ετσι.να υποκύψουν και να πάνε στο μακελειό του Γράμμου.που στο Τσάρνο. χρησιμοποιήθηκε στον εμφύλιο της Κορέας. στο περιφέρεται από τον Αμερικανό στρατηγό Βαν Φλιτ (στο κέντρο). τον Φοίφα .για ν' αποφύγουν τα μεσαιωνικά βασανιστήρια απ' τον Σούλη. τον στρατηγό Θρ. δεν έπεσαν έξω. υπήρξαν φαντάροι που προτίμησαν . Βαν Φλιτ". αφού αντικατέστησε τον αγγλικό οπλισμό του με αμερικανικό στον Τύρναβο. Τσακαλώτο (δεξιά) και τον αντιστράτηγο Π. ήταν φανερός. Μη λυπάστε το αίμα τους! Περήφανοι για την κατάκτηση του Στις επιχειρήσεις "λαφύρου" . Οι αντοχές στα φριχτά βασανιστήρια στο Μακρονήσι δεν ήταν ίδιες για όλες τις χιλιάδες των κρατουμένων. τον Κοθρή. "Είμαι υπερήφανος που Σας αντίκρυσα. που το 'ριξαν αμέσως στις φονικές μάχες με το ΔΣΕ στο Γράμμο και που αργότερα. τον Βα`ϊτσα. τον Καραφώτη. οι φαντάροι είχαν κρεμασμένα στους ώμους όπλα που όμως ήταν άδεια. Παναγιώτης Κανελλόπουλος". Και πραγματικά.εθνικόν βάπτισμα. Ολαι αι ευχαί μου απευθύνονται διά παλληκάρια της Μακρονήσου. 16ης ταξιαρχίας του ΔΣΕ .είναι η σημαία της λοιπόν στο Λιόκο. Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν συγκροτήθηκε το 596 ΤΠ και έκανε παρέλαση στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας και στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

. Μάλιστα. Υστερα από αναφορά του διοικητή του 596 ΤΠ προς τον Θεμ. Δεν είναι τυχαίο ότι η τακτική αυτή στη διάρκεια του Εμφύλιου δεν εφαρμοζόταν μόνο όταν στις επιχειρήσεις συμμετείχε το 596 ΤΠ. Αυτό έγινε και στις 18 . Το αίμα των φαντάρων της Μακρονήσου χυνόταν άφθονο. Στις επιχειρήσεις με το ΔΣΕ. είχε τρομερές απώλειες. ο διοικητής της 1ης Μεραρχίας του κυβερνητικού στρατού.". είναι χαρακτηριστική.20 Αυγούστου στη μάχη για την κατάληψη του υψώματος Σκύρτση. καθώς και στην . Μια συνομιλία. που είχε την ονομασία "Τάγμα Ανανηψάντων". Η Μακρόνησος βγάζει συνέχεια. στο Πάτωμα. Κι αυτό το αίμα ανταλλάχτηκε για λόγους σκοπιμότητας μ' ένα σηματάκι από τσίγκο που κρέμασαν στο μανίκι του χιτωνίου όσοι υπηρέτησαν στο 596 ΤΠ. με έδρα την Κόνιτσα. είχε δώσει αυστηρή διαταγή να πυροβολούνται επιτόπου απ' τους διοικητές των μονάδων όσοι έδειχναν τέτοιες διαθέσεις. Κετσέας τού δήλωσε απ' τον ασύρματο: "Μη λυπάσθε το αίμα τους. Σ' όλες τις πολεμικές ενέργειες από την πλευρά του κυβερνητικού στρατού προηγούνταν αεροπορικός βομβαρδισμός των θέσεων των μαχητών του ΔΣΕ και βολές πυροβολικού. ο Θ. γιατί ανήκε σε αριστερούς φαντάρους και γι' αυτό ήταν φτηνό. Τα νεκρά κορμιά των Μακρονησιωτών γιόμιζαν τα νεροφαγώματα και τα χαντάκια του υψώματος. που σήμαινε την κυριαρχία του αντικειμενικού σκοπού. που είχε ξεκινήσει απ' το χωριό Πληκάτι για να "πιάσει" το Γράμμο. δηλαδή του υψώματος "2520" του τριγωνομετρικού του Γράμμου. στη Φούρκα. Μακρονησιώτες φαντάροι "αυτομολούσαν" με κάθε ευκαιρία που τους δινόταν. Κετσέα για τα πυρά που δέχτηκαν απ' το ΔΣΕ και που θέριζαν τις εμπροσθοφυλακές του τάγματος. στο Ταμπούρι. που βασικά οφείλονταν στην άρνηση των φαντάρων να χτυπήσουν τ' αδέλφια τους. Τρεις απόπειρες έγιναν για την κατάληψη του υψώματος και οι τρεις χωρίς αποτέλεσμα. στον Κλέφτη.Σκύρτση. που καταγράφηκε τα χρόνια εκείνα. το Τάγμα αυτό..

Ο Ευάγγ.". κατέπλεε τακτικά στο Φάληρο για πολλούς και "Πίστη ακλόνητη. εξυπηρέτησε τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και Το αεροπλανοφόρο "Φόρεσταλ"... Αβέρωφ στο βιβλίο του "Φωτιά και τσεκούρι". σελ.5η Μοίρα των ΛΟΚ. αλλά και την αιτία του μακελειού.. οι μαχητές του ένιωθαν αδελφοσύνη για τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού. εσταμάτησαν δύο ταξιαρχίας..". Τόμος 2ος. 470 .471 δεν μπορεί παρά την προσπάθειά του να αποφύγει τελικά να ομολογήσει: "Αυτοί που βγήκαν στο βουνό επέδειξαν πίστη ακλόνητη και εξαιρετικό πνεύμα αυτοθυσίας.. 541. που το απένειμε μάλιστα η Γερμανίδα Φρειδερίκη. Και το σημαντικότερο.. Ηταν το Διακριτικό Αγώνος Διασώσεως Ιερών Οσίων Φυλής (ΔΑΔΙΟΦ). ίσως και 2 όλμοι. την ελληνική η ναυαρχίδα του 6ου αντιδραστική Αμερικανικού Στόλου της κλίκα. διαφόρους λόγους. Μια βαρύγδουπη ονομασία. πνεύμα αυτοθυσίας" Μια άλλη ομολογία.. Τσακαλώτο στο βιβλίο του "40 χρόνια στρατιώτης".. Κι αυτό το συναίσθημα έγινε . γιατί ακριβώς ήταν κι αυτοί σπλάχνα του ίδιου λαού. Γιατί ο Εμφύλιος έγινε για τα ξένα συμφέροντα. είναι χαρακτηριστική της πίστης των μαχητών του ΔΣΕ: "Μια αντικειμενική κρίσις θα μας δώσει την εντύπωσιν ότι 8 οπλοπολυβόλα. αυτή τη φορά απ' τον στρατηγό Θρ. Ο αγώνας του ΔΣΕ είχε παλικαριά.. σελ. Μεσογείου. που έκρυβε υποκρισία. 26 πυροβόλα και ανάλογον αεροπορίαν.

τραγούδι στα χείλια των μαχητών του ΔΣΕ.Με όσην απροθυμίαν εδέχθησαν τα όπλα.. δοκιμάστηκαν οι βόμβες Ναπάλμ..". που καταπλέουν έριχναν τα αεροπλάνα.. τους αγρότες.. Το σπίτι στο χωριό κάηκε. Τον αποκαλύπτει με τη χαρακτηριστική του φράση ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: ". Και απετέλεσαν την καλυτέραν πηγήν εξοπλισμού των συμμοριακών ομάδων.. Αυτή η συμπεριφορά του ΔΣΕ απέναντι τους άντρες των ΜΑΥ είχε τον αντίκτυπό της.. όσο σίδερο οι ξένοι κι αν ρίξουν νικητής θα 'ναι πάντα ο λαός. Τα ίδια αισθήματα έτρεφαν οι μαχητές του ΔΣΕ απέναντι και στους επιστρατευμένους ΜΑΥδες. ο κόσμος κατέφυγε στο δάσος. με τόσην ευκολίαν και τα παρέδιδαν εις τους αντάρτας. . Οι στίχοι είναι του Νίκου Τριανταφύλλου: "."....Αδέλφια μου φαντάροι είναι κρίμα για τους ξένους να πέσεις νεκρός. Σώθηκε η μάνα... Ανάμειξη των Αμερικανών παντού Οταν τα "γεράκια" του αμερικανικού Πενταγώνου πήραν τη σκυτάλη απ' τους Αγγλους ανέλαβαν να εξοπλίσουν τον κυβερνητικό στρατό με Για πρώτη φορά στα Γραμμοχώρια σύγχρονα όπλα. Στο λιμάνι του οι καυστικές χημικές ουσίες και τα Πειραιά βαρέλια με πετρέλαιο... που υποχρεώνονταν όταν τέλειωναν τις δουλιές τους στα χωράφια να παίρνουν τα όπλα και κάθε βράδυ να φυλάνε σκοπιά στις παρυφές των χωριών τους.. τα τρία παιδιά και το γαϊδουράκι τους.

ημιαυτόματα τηλεβόλα. εκτοξευτές ρουκετών. Πιο καθαρά ο αρχιστράτηγος S. απαιτούσε μια πολύ σταθερή στάση στην Ελλάδα". C. και εκτός απ' την αμέριστη βοήθεια στον κυβερνητικό στρατό με πολεμικό υλικό. αλλά γιατί αποτελούν για μας τις στρατηγικές πύλες της Μαύρης Θάλασσας και της καρδιάς της Σοβιετικής Ενωσης". να μεταφέρουν στην Ελλάδα και μάχιμα αμερικανικά τμήματα ".αμερικανικά οχηματαγωγά που μεταφέρουν πολεμικό υλικό κατάλληλο για "ορεινές επιχειρήσεις" και κυρίως όλμους των 60 και 81. CHAMBERLIN αναφέρει σε έκθεσή του: . Σύμφωνα με όσα έχουν αποκαλυφθεί. μέχρι και βόμβες ναπάλμ. ορεινά πυροβόλα. που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στα χωριά μας κι ήταν η πρόβα .όπως ομολόγησαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι . το λένε ξεκάθαρα: "Διαλέξαμε την Ελλάδα και την Τουρκία. Οι Αμερικανοί. J. COLLEGE). Ιατρίδης. οι Αμερικανοί ήταν αποφασισμένοι να χτυπήσουν το ΔΣΕ.. όχι γιατί χρειάζονται βοήθεια ή γιατί είναι λαμπρά υποδείγματα δημοκρατίας και ύπαρξης των τεσσάρων ελευθεριών.υποστηρίζοντας ότι η επιτυχία της αμερικανικής πολιτικής στην Ευρώπη. με το στόμα του Τρούμαν. (Γιάννης Ο. καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο S. Η Ελλάδα είχε ενταχθεί στο Δόγμα Τρούμαν. που αλυσόδεσε το λαό μας και στρεφόταν ενάντια στα δικαιώματα και τις κοινωνικές κατακτήσεις του. (Εφημερίδα "Νιου Γιορκ Χέραλντ Τρίμπιουν" της 6 Απρίλη 1947). ST. καθώς και του ευρωπαϊκού προγράμματος οικονομικής βοήθειας.για το λαό του Βιετνάμ..

.Ουσιαστικά ο αγώνας στην Ελλάδα είναι απλώς μια φάση σημαντική.49 ομολογία του: ". αλλά ενείχε την έννοιαν της προωθημένης προπομπού του αμερικανικού στρατού εις την Βαλκανικήν". Η ανάμειξη των Αμερικανών υπάρχει παντού.3. ωστόσο.. Ακόμη και στα γραφεία της Ασφάλειας Αθηνών εγκαθίσταται ο Αμερικανός αξιωματούχος Ρόμπερτ Ντρίσκαλ. Οι εξουσίες στους Αμερικανούς δόθηκαν απ' την ελληνική . Τις επιχειρήσεις στη Μουργκάνα τις κατεύθυνε προσωπικά ο επιστήθιος φίλος και έμπιστος της Φρειδερίκης στρατηγός Βαν Φλιτ. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Ο αντισυμμοριακός αγών".".. στον παγκόσμιο αγώνα μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ενωσης". στις επιχειρήσεις το 1948 (Σχέδιο "Κορωνίς") και το 1949 (Σχέδιο "Πυρσός Α` και Β`") συμμετέχουν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματικοί του στρατού.. που κατευθύνει τις συλλήψεις δημοκρατικών πολιτών. ενώ ουσιαστικά τις μάχες ανάμεσα στο ΔΣΕ και τις υπέρτερες δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού τις διευθύνανε Αμερικανοί αξιωματικοί που είχαν τοποθετηθεί στις διοικήσεις των Μεραρχιών κι αργότερα των Ταξιαρχιών. δηλώνουν οι Βαν Φλιτ και επαληθεύει τις Παναγιώτης Κανελλόπουλος κατά προθέσεις των την επίσκεψή τους στη Αμερικανών με την Μακρόνησο στις 23. αναφερόμενος στο Ευτυχείς και υπερήφανοι Δόγμα Τρούμαν.Δεν ήτο μόνο απλή ηθική ενίσχυσις.

στην Αθήνα. που συνθέτουν την ιστορία της άλλης πλευράς του Εμφύλιου. 7. Σκόπιμα αποκρύβονται όλα αυτά τα σοβαρά και πολύτιμα στοιχεία.000 εθνοφύλακες. Καραμανλής) να δημιουργήσει ένα πανίσχυρο στρατό που συνολικά αποτελούνταν από 150. Οταν ζήτησα . το κατάστρωσε ο Αμερικανός ταξίαρχος Τρούμαν Θίρσον. στρατηγός Γουίλιαμ Λισβέι. ενώ στη λεγόμενη "εκστρατεία Ρούμελης" συμμετείχαν ο Αγγλος συνταγματάρχης Κρουκ και ο Αμερικανός Πεντικόρ. γι' αυτόν ακριβώς το λόγο ο υπουργός Στρατιωτικών Ρόαγιαλ μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών. Επίσης. που αντικαταστάθηκε αργότερα απ' τον σκληροτράχηλο στρατηγό Βαν Φλιτ. 51. στρατηγό Μάρσαλ.κυβέρνηση. Να μάθει ο λαός την πραγματική αλήθεια Η μεγάλη οικονομική βοήθεια απ' τους Αμερικανούς δίνει τη δυνατότητα στην ελληνική κυβέρνηση (όπου συμμετέχουν οι Γ. τον Οκτώβρη 1948. Παπανδρέου και Κ. σιδερένιες ντουλάπες που ανοίγουν με κωδικούς αριθμούς κρύβουν τους φακέλους με τα στοιχεία αυτά. 14. 6. ο αντισυνταγματάρχης Τζέκινς κι άλλοι. Τα πλέον γνωστά ονόματα απ' το σύνολο των Αμερικανών αξιωματικών ήταν ο αρχηγός της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής.000 άντρες. επέβαινε και ο Αμερικανός αντισυνταγματάρχης Εντνερ. το ξαναλέμε. όταν έφτασαν. πάνω από μισός αιώνας από τότε. Στους αριθμούς αυτούς πρέπει να προστεθούν οι ΜΑΥδες και χιλιάδες αστυνομικοί ένστολοι και με πολιτικά.000 αστυνομικούς. Δυστυχώς. στο στρατιωτικό αεροπλάνο τύπου "Χάρβαντ" που καταρρίφθηκε στις παρυφές του Καρπενησίου στις 21 Γενάρη 1949.500 πληρώματα πολεμικών αεροπλάνων και προσωπικό αεροδρομίου. Στη Ρούμελη το σχέδιο "Χαραυγή" για τις "εκκαθαριστικές" επιχειρήσεις τον Ιούλη 1948.000 χωροφύλακες. 26.000 πληρώματα πολεμικών πλοίων. Κι έχει περάσει.

φυλακές του μετεμφυλιακού καθεστώτος και στις "παιδουπόλεις" της βασίλισσας Φρειδερίκης. Απ' όποια πλευρά κι αν εξετάσει κανείς το θέμα. αφού οι συνθήκες που έζησαν τους αφαίρεσαν την παιδική αγνότητα και αφέλεια. άλλα πέθαναν από αρρώστιες.να έχω πληροφόρηση. χάνοντας από πολύ νωρίς το παιδικό τους χαμόγελο. τις διαστάσεις του οποίου ακόμη δε γνωρίζουμε..απλησίαστη. υποτάσσοντάς τη στην πραγματικότητα. Το αφιέρωμα έγραψε και επιμελήθηκε ο δημοσιογράφος Δημήτρης ΣΕΡΒΟΣ. Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό του αρχείο και από τα φωτογραφικά τμήματα του Μουσείου Μπενάκη. τα παιδιά εκείνης της περιόδου υπέστησαν όσο κανείς τις συνέπειες του πολέμου. στα πλαίσια ενός ατέλειωτου παζαριού. πολιτικές και κυρίως στρατιωτικές. άλλα έμειναν χωρίς σπίτι και οικογένεια. Τα παιδιά του εμφυλίου πολέμου Ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία του εμφυλίου πολέμου καταλαμβάνει αναμφισβήτητα το παιδί. άλλα έχασαν τις ρίζες τους. να μάθει ο λαός μας την αλήθεια. του Πολεμικού Μουσείου και της ΓΓΤΠ. Όχι βέβαια γιατί έπαιξε κάποιο ρόλο στα πολεμικά γεγονότα. Άλλα σκοτώθηκαν ή έμειναν ανάπηρα. αλλά γιατί όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο . αφού στην κυριολεξία πουλήθηκαν σε οικογένειες αλλοδαπών. αρνήθηκαν. εθνική ανάγκη. έκαναν σκληρούς . οι αρμόδιες υπηρεσίες.μονότονους τους χτύπους της καρδιά τους και την ψυχή τους τραχιά . πληρώνοντας γιατί είχαν γονείς .ήταν το ανυποψίαστο θύμα των πολεμικών συγκρούσεων.. Κι όμως είναι ανάγκη. την πραγματική αλήθεια κι όχι την ιστορία του Εμφύλιου όπως την έχουν σερβίρει γιατί έτσι τους συμφέρει. στράγγισαν τη φαντασία τους. άλλα κατέληξαν στα περιβόητα αναμορφωτήρια .

όσα επέστρεψαν . γιατί έτσι ήθελαν οι νικητές του εμφυλίου και ξαναεπέστρεψαν . γενικά το κοινωνικό περιθώριο. λοιπόν. Είναι τα παιδιά του λεγόμενου παιδομαζώματος. Έτσι θα περιοριστούμε σε ορισμένες βασικές πλευρές του ζητήματος και συγκεκριμένα στις πιο πολυσυζητημένες. Εκ των πραγμάτων δεν είμαστε σε θέση να αναφερθούμε σε όλες τις πτυχές του θέματος που αφορούν τη ζωή και τη μοίρα των παιδιών του εμφυλίου.κομμουνιστές. στις σοσιαλιστικές χώρες. άλλα βρέθηκαν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων κι έμειναν γνωστά στις θύμησες των ανθρώπων ως οι "αλητοεπαίτες". Είναι εκείνα τα παιδιά που αναγκάστηκαν να μεγαλώσουν μακριά από τον τόπο τους. . δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε σε κάτι τέτοιο. Αντικειμενικά. αν και δεν τους έλειψε η φροντίδα. Μια κατηγορία των παιδιών της Ελλάδας εκείνης της περιόδου.στην πατρική τους γη σε μεγάλη ηλικία. η προσοχή και ο σεβασμός των μεγαλυτέρων στις ανάγκες τους χρησιμοποιήθηκαν από την ντόπια αντίδραση ως αντικείμενο της πιο αισχρής αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. Είναι εκείνα τα παιδιά που αν και βρήκαν στοργή και φιλοξενία στις νέες τους εστίες. φιλοδοξώντας να δώσουμε μια όσο το δυνατό περιεκτική και ουσιαστική εικόνα. την πορνεία. που όλοι τα έχουμε γνωρίσει μέσα από τα φρικιαστικά παραμύθια του μετεμφυλιακού καθεστώτος. ικανό για τη συγγραφή πλήθους βιβλίων. άλλα γνώρισαν την πιο σκληρή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο μπαίνοντας στα σκλαβοπάζαρα της παιδικής εργασίας. Για το θέμα αυτό υπάρχει πολύ ανεξερεύνητο υλικό. με όλα τα τραύματα που μπορεί να δημιουργήσει ένας πόλεμος. τροφοδοτώντας με το πέρασμα του χρόνου την εγκληματικότητα. ακολούθησε το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς.

αμέσως υπάρχουν μετά τις πρώτες αποστολές ορισμένες πλευρές παιδιών από την Ελλάδα. όμως. έτσι προσφυγικά σχολεία και παιδικοί ώστε να είναι σταθμοί δυνατή η κατανόηση του θέματος στην ευρύτερη διάστασή του. φυλακίστηκαν και διώχτηκαν. π.Οι καταστάσεις και οι κίνδυνοι που βιώνει ένα παιδί στον πόλεμο δεν είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτές. ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που ξαναβγήκαν στα βουνά μη μπορώντας να σταθούν σε χλωρό κλαρί. κάηκαν περιουσίες. όπου δημιουργήθηκε αυτοδιοικούμενη ελληνική κοινότητα. η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. πήραν από νωρίς το δρόμο της προσφυγιάς. που αξίζει να ιδρύθηκαν και τα πρώτα σημειωθούν. Εκεί ιδρύθηκαν τα πρώτα προσφυγικά σχολεία και παιδικοί σταθμοί. όπου έγινε κατορθωτό. σπίτια. Ειδικά. διαλύθηκαν οικογένειες. δύο νηπιαγωγεία κι ένας βρεφικός σταθμός. άλλοι ξυλοκοπήθηκαν. που έχασαν τη ζωή τους.. που άσκησε το μεταβαρκιζιανό καθεστώς. που βρέθηκαν στους δρόμους. Ορισμένα από αυτά. Μια δεύτερη αξιοσημείωτη πλευρά του Εμφυλίου είναι το άδειασμα των αγροτικών περιοχών που πραγματοποίησε ο . λειτουργούσαν τρία δημοτικά σχολεία. στον ελληνικό Εμφύλιο Στις σοσιαλιστικές χώρες. Τέτοιος προσφυγικός τόπος για τους καταδιωκόμενους αγωνιστές με τις οικογένειές τους αμέσως μετά τη Βάρκιζα ήταν το Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας. Μια πλευρά είναι ο μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος. Το 1947. Σε κείνες τις συνθήκες.χ. που υπέστησαν πλήθος συνεπειών. με σκοπό να καθυποτάξει και να εξοντώσει το ΕΑΜικό κίνημα. ακολουθώντας τους γονείς τους και τη μόνη διέξοδο σωτηρίας που είχαν. όπως είναι γνωστό. Θύματα αυτής της κατάστασης ήταν και χιλιάδες παιδιά. δολοφονήθηκαν χιλιάδες αγωνιστές.

που. η οποία αφορά στις γνωστές "παιδουπόλεις της Φρειδερίκης". Σκοπός αυτής της κίνησης ήταν η συγκέντρωση παιδιών . Ανάμεσά τους και χιλιάδες παιδιά (υπολογίζεται ότι ήταν γύρω στις 150. έστω ως θέμα. Συγκεκριμένα.είναι άκρως χρήσιμα για να καταλάβει κανείς και τους σκοπούς των "παιδουπόλεων" και τη διαπαιδαγώγηση που παρείχαν. χωρίς να τους παρέχεται καμιά φροντίδα και καμιά προστασία.περί διαπαιδαγώγησης των παιδιών και διαμόρφωσής τους σε εχθρούς της πατρίδας .000 υπολογίζονται αυτοί που ξεσπιτώθηκαν από την ύπαιθρο με τη βία και στοιβάχτηκαν στις πόλεις για να ζήσουν σε ελεεινές συνθήκες.που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και η διαπαιδαγώγησή τους σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογία. που ακολούθησαν τη μοίρα των γονιών ή των κηδεμόνων τους. είχε και μια ειδική ξεχωριστή πλευρά. Αναφέρει επίσης ότι σ' αυτές τις παιδουπόλεις συγκεντρώθηκαν 25. Ομως. το 1947 τέτοιο θέμα δεν υπήρχε. Γύρω στις 800. βίαιου ξεριζωμού των αγροτών και στοιβάγματός τους στις πόλεις.κυρίως ανταρτόπαιδων . Η Φρειδερίκη.κυβερνητικός στρατός. Οσο για τα υπόλοιπα που αναφέρει . Η ίδια η Φρειδερίκη περιγράφει το σκοπό του εγχειρήματος ως εξής: "Στην αρχή το κύριο σχέδιο ήταν να σώσουμε τα παιδιά μας των βορείων επαρχιών από την απαγωγή πέρα από τα σύνορα και τη διαπαιδαγώγησή τους σε εχθρούς της πατρίδας". Οι "παιδουπόλεις" δημιουργήθηκαν στα 1947 (στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας. δεν υπήρχαν το 1947.000 παιδιά. όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό.000). (Βλέπε: Βασίλισσα Φρειδερίκη: "Μέτρον κατανοήσεως" σελ. επιχειρεί να δικαιολογήσει τη δημιουργία των "παιδουπόλεων" επικαλούμενη δήθεν γεγονότα. Για . κάνοντας λόγο για "απαγωγή παιδιών πέρα από τα σύνορα" αναφέρεται σ' αυτό που η ντόπια αντίδραση κατηγορώντας το ΔΣΕ και το ΚΚΕ .ονόμασε "παιδομάζωμα". που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου έτους) με πρωτοβουλία της τότε βασίλισσας και άλλων κυριών της υψηλής κοινωνίας. με σκοπό να στερήσει τους αντάρτες από τη βοήθεια και την ενίσχυση του λαού. Αυτή η πολιτική αδειάσματος της υπαίθρου. 176 177).

αντιμετώπιζαν οξύ πρόβλημα διατροφής και δεν ήταν λίγα αυτά που έχαναν αναίτια τη ζωή τους. σιγά σιγά. σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" (Βλέπε: "Δελτίο ειδήσεων ΔΣΕ".από το Μάρτη του 1948. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ο κυβερνητικός στρατός βομβάρδιζε με την αεροπορία του κατοικημένες περιοχές σπέρνοντας τον αφανισμό.με μαζικό και οργανωμένο τρόπο . μάλιστα. 3/3/1948). Η αλήθεια για το λεγόμενο παιδομάζωμα Προς το τέλος του 1947 ο εμφύλιος πόλεμος φούντωσε για τα καλά και η ανάγκη για να υπάρξει ειδική μέριμνα για τα παιδιά .που είχαν μεταφερθεί στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές από τους γονείς τους για να προστατευτούν. Τεράστιες ήταν οι απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό από τη ρίψη βομβών Ναπάλμ. Για το θέμα αυτό.ήταν κάτι παραπάνω από φανερή.αντικομμουνιστικά αναμορφωτήρια . Στις περιοχές που έλεγχαν οι αντάρτες αυτή η ανάγκη έπαιρνε καθημερινά επιτακτικό χαρακτήρα. η ένταση του πολέμου. Τους μεγαλύτερους κινδύνους στον Εμφύλιο αντιμετώπιζαν τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών. Η μόνη διέξοδος για τη λύση του προβλήματος ήταν η μεταφορά αυτών των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες. ενώ το υπουργείο Εσωτερικών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης . Όμως.από την κατεχόμενη Ελλάδα . έλαβαν μαζικό χαρακτήρα. όσο και η ΠΔΚ απηύθυναν σχετικό αίτημα στις χώρες αυτές και η μεταφορά των παιδιών άρχισε να πραγματοποιείται . γενίκευσε το πρόβλημα και ο εκκλήσεις των κατοίκων της Ελεύθερης Ελλάδας προς την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να πάρει μέτρα. Ευθύς εξαρχής υπήρχε το ζήτημα της εξασφάλισης των παιδιών ανταρτών . όπως και έγινε.φυλακές επρόκειτο και για τίποτε άλλο.ούτως ώστε να μην υποστούν με τη ζωή τους τις συνέπειες . Τόσο οι λαϊκές οργανώσεις των ανταρτοκρατούμενων περιοχών. Ζούσαν καθημερινά με τον κίνδυνο του θανάτου. ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονταν σε ανταρτοκρατούμενες περιοχές.

που διέταξε τους υποτακτικούς της να συγκεντρώσουν όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά στα αστικά κέντρα για να τα μετατρέψουν σε γενίτσαρους και να τα βάλουν αναγκαστικά στις αγαπητές της χιτλερικές οργανώσεις νεολαίας.στις 7/3/1948 έδωσε στη δημοσιότητα την εξής ανακοίνωση: "Λαϊκές και άλλες οργανώσεις πρόνοιας και προστασίας του παιδιού της Ελεύθερης Ελλάδας. Οι φιλανθρωπικές και οργανώσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας. καθώς και διάφορες οργανώσεις της νεολαίας των χωρών αυτών. Με το εγκληματικό πέταμα στους δρόμους των πόλεων 150. ελαττώθηκαν οι δυνατότητες ανάλογης διατροφής που έχει ανάγκη η παιδική ηλικία. . βλέποντας πως με την καταστροφική πολιτική. που από το 1945 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από ξένους και ντόπιους εκμεταλλευτές. Ακόμα δε και με τους άνανδρους βομβαρδισμούς των ανυπεράσπιστων γυναικόπαιδων. Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.000 και πάνω παιδιών. αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις αιτήσεις των λαϊκών οργανώσεων και των γονιών και να εγκρίνει την αποστολή και παραμονή των παιδιών. αποδέχτηκαν τις εκκλήσεις αυτές και ανέλαβαν να περιθάλψουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα θα χρειαστεί. από τους οποίους τον τελευταίο καιρό σκοτώθηκαν 120 παιδάκια. με εξαιρετική χαρά και ευχαρίστηση. καθώς και χιλιάδες γονείς και κηδεμόνες απευθύνθηκαν προ καιρού με εκκλήσεις στις φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκοδημοκρατικών Χωρών και ζήτησαν απ' αυτές να περιθάλψουν και να προστατέψουν την ελληνική παιδική νεολαία που κινδύνευε από τον υποσιτισμό και τη βαρβαρότητα του μοναρχοφασισμού. που καθημερινά δεκάδες απ' αυτά πεθαίνουν. μέχρις ότου οι συνθήκες στη χώρα μας θα επιτρέψουν την επιστροφή τους. με τις συνεχείς καταστροφές και λεηλασίες που συστηματικά εφάρμοζε και εφαρμόζει ο μοναρχοφασισμός σε βάρος του λαού και της περιουσίας του. Με την τελευταία διαταγή της Φρειδερίκης.

με τη σύμφωνη γνώμη των στενών τους συγγενών. η Ουγγαρία. Επίσης. Χώρες που δέχτηκαν παιδιά ήταν η Γιουγκοσλαβία. η Ανατολική Γερμανία (ΓΛΔ). είχαν φροντίσει για τη μεταφορά και την εγκατάσταση των παιδιών από τη στιγμή που περνούσαν τα σύνορα. η Πολωνία. Η μεταφορά και η εγκατάσταση των παιδιών στις ΛΔ Η αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες έγινε με τη σύμφωνη γνώμη των γονιών τους. 15 . αν και ανάμεσά τους υπήρχαν ανταρτόπαιδα από τη Νότια Ελλάδα. (βλέπε: Θ. ελεύθερης και σκλαβωμένης" (Βλέπε: Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ. που υφίστανται από επιχειρήσεις του ΔΣΕ. η Ρουμανία. για τη διατροφή τους και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη.Η ψευτοκυβέρνηση της Αθήνας και οι πάτρωνές της σηκώνουν καπνούς συκοφαντίας για να σκεπάσουν τις συνεχείς ήττες και διαλύσεις μονάδων του στρατού τους. Απάντηση στις συκοφαντίες της δίνουν τα ευχαριστήρια τηλεγραφήματα. τα οποία προωθήθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες. που κατά εκατοντάδες κατακλύζουν τη Δημοκρατική Κυβέρνηση σ' όλες τις γωνιές της Ελλάδας. Οι χώρες υποδοχής. Ανά 25 παιδιά υπήρχε κι ένας τέτοιος συνοδός (Βλέπε: "Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ" 3/3/1948). για τη δημιουργία σε γενικές γραμμές όλων εκείνων των συνθηκών άνετης διαβίωσης και μόρφωσής τους. 8/3/1948 και εφημερίδα "Εξόρμηση" 15/3/1948). σελ. Τα παιδιά καταγράφονταν σε ειδικές καταστάσεις και συνοδεύονταν στη χώρα υποδοχής από άνθρωπο που είχε εκλεγεί από τα συμβούλια γονέων της Ελεύθερης Ελλάδας. Η αποστολή ήταν οργανωμένη τόσο από μέρους των ανταρτών όσο και από τις χώρες υποδοχής. τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη. Μητσόπουλου: "Μείναμε Ελληνες". η Βουλγαρία. Επρόκειτο για παιδιά που στη μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν παιδιά ανταρτών ή συγγενείς τους. ιδίως τις τελευταίες μέρες στην Πελοπόννησο.20). κι όπου δεν υπήρχαν γονείς. καθώς και η ΕΣΣΔ μετά την ήττα του ΔΣΕ και το πέρασμα . Προέρχονταν κυρίως από τις βόρειες περιοχές της χώρας. η Τσεχοσλοβακία. σε συνεργασία με την ΠΔΚ. παιδιά δέχτηκε και η Αλβανία. Θεσσαλία και Ήπειρο.

5% από βρογχικά. Μητσόπουλος. ο Θ. το 17. οι εκπαιδευτικοί Στρ. δεν ήταν παρά η συγκέντρωση παιδιών . Επίσης. Μητσόπουλου. για να διαπαιδαγωγηθούν σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογία .5% από ρευματικά και άλλες αρρώστιες.ο. Μινεέμη κ. τη φροντίδα και τη μόρφωση των παιδιών το ΚΚΕ και η ΠΔΚ από το Μάη του 1948 ίδρυσαν την Επιτροπή Βοήθειας στο Παιδί (ΕΒΟΠ). σελ.5%. Υγιή ήταν μόνο το 10.5% από νευρικές παθήσεις. στο ίδιο. το 14% μέχρι τη Β` τάξη. η Μ. το 14% από ψώρα. που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου χρόνου. Η υποκρισία της αντίδρασης Η κυβέρνηση των Αθηνών από την πρώτη στιγμή που η ΠΔΚ ανακοίνωσε την αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες επιχείρησε να χρησιμοποιήσει το θέμα για προπαγανδιστικούς Οι "παιδουπόλεις" που δημιουργήθηκαν το 1947 στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας.των ανταρτών στην πολιτική προσφυγιά. Αναφέρουμε ενδεικτικά: Από το σύνολο των παιδιών που στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έπασχαν: το 26% από πνευμονικές παθήσεις. Η ανάγκη μεταφοράς των παιδιών μπορεί να διαπιστωθεί από πολλές πλευρές. από το σύνολο αυτών που ήταν σχολικής ηλικίας το 60% ήταν τελείως αγράμματα. το 21.5% είχε πάει μέχρι την Α` δημοτικού.κυρίως ανταρτόπαιδων . Τσιαραντζίδης. Για την παρακολούθηση.κ. 46 και 62). Κόκκαλης (επικεφαλής). το 17. το 5% μέχρι τη Γ` και πάνω από τη Γ` τάξη μόνο το 4% (Βλέπε: Θ. την οποία στελέχωσαν εξαίρετοι επιστήμονες και παιδαγωγοί όπως ο Π.που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και στοιβάζονταν στα "τολ". Αθανασιάδης. το 10. η γνωστή λογοτέχνης Ελλη Αλεξίου. ο παιδαγωγός Γ.

Στις συνέχεια οι υπηρεσίες των ΗΠΑ. Πάντως οι Αμερικανοί βοήθησαν τους ντόπιους υποτακτικούς τους στη δημιουργία διεθνούς θορύβου. Ο Επικεφαλής της Αμερικανικής Επιτροπής Βοήθειας Ντ. Ετσι μέσω του ΟΗΕ και του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού ξεκίνησε μια καμπάνια για την επιστροφή των παιδιών από τις Λαϊκές Δημοκρατίες. κάποτε με τη βία από ανταρτοκρατούμενα εδάφη. θα μπορούσε να αμαυρώσει το σκοπό για τον οποίο αγωνίζεται η κυβέρνηση" ("Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945-1949". αφού η κυβέρνηση των Αθηνών δεν είχε καταφέρει να στοιχειοθετήσει αξιόπιστα τις καταγγελίες της (στο ίδιο. σελ. Στην όλη υπόθεση. μη λογαριάζοντας το γεγονός ότι μια τέτοια απαίτηση ήταν το λιγότερο παράλογη. εκτιμούσε πως η βασίλισσα Φρειδερίκη είχε "αντιδράσει με υπερβολικό τρόπο" στην αποστολή παιδιών στις ΛΔ από τους αντάρτες και τόνιζε "πως η εκτόπιση από την ίδια την κυβέρνηση χιλιάδων παιδιών. Γκρίσγουόλντ. ανακατεύθηκαν και οι Αμερικανοί. αλλά στο εσωτερικό της χώρας το θέμα διατηρήθηκε για αρκετές δεκαετίες. αφού στην πράξη θα σήμαινε την αφαίρεση πολλών παιδιών από τους γονείς τους. με τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον στις 23/3/1948. Τόση δε ήταν η πρεμούρα της κυβέρνησης των Αθηνών που στους διεθνείς οργανισμούς απαιτούσε την επιστροφή όλων ανεξαιρέτως. όπως ήταν αναμενόμενο. Στόχος της ήταν από τη μια μεριά να συκοφαντήσει τον αγώνα του ΔΣΕ και το ΚΚΕ και από την άλλη να κρύψει το γεγονός ότι πραγματικό παιδομάζωμα και επιχείρηση γενιτσαρισμού πραγματοποιούσε η ίδια.αντικομμουνιστικούς σκοπούς. Εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. Η διεθνής της καμπάνια κράτησε έως το 1952. Φυσικά η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών δεν μπορούσε να δεχτεί αυτό τον παραλογισμό και συνέστησε . Ο ίδιος ο Μάρσαλ είχε καταλήξει σ' αυτές τις εκτιμήσεις. 152). τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. εξετάζοντας το θέμα. σελ. οι οποίοι αρχικά εκτίμησαν ότι ήταν ένα καλό χαρτί αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. Στη συνέχεια όμως άρχισαν να αναρωτιούνται μήπως η όλη ιστορία γύριζε μπούμερανγκ. 151). κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ήταν ανεπαρκής η τεκμηρίωση των ισχυρισμών της ελληνικής κυβέρνησης πως τα παιδιά είχαν απαχθεί με τη βία.

ΒΟ. ". Από μέρους του ΚΚΕ. Να τι κατήγγειλε η Ε. Απρίλης 1952. στις 20/8/1951: Μέσω του Διεθνούς ερυθρού Σταυρού διαβιβάστηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες κατάλογοι αιτήσεων μέσω των οποίων εζητείτο η επιστροφή 9.000 κατά προσέγγιση. από στελέχη του που γνώριζαν την κατάσταση και δούλεψαν στην ΕΒΟΠ. 188 αιτήσεις ήταν γραμμένες δυο φορές για τα ίδια πρόσωπα. Αλλά και πάλι η ντόπια αντίδραση δεν κάμφθηκε.την επιστροφή παιδιών που τα ζητούσαν οι γονείς τους ή εφόσον αυτοί δεν υπήρχαν ο πλησιέστερος συγγενής τους. Μητσόπουλος . Το θέμα των αιτήσεων για επιστροφή των παιδιών στην Ελλάδα . Από τον έλεγχο που έγινε αποδείχτηκε: 552 από αυτά τα παιδιά ζούσαν και με τους δύο γονείς τους στις Λαϊκές Δημοκρατίες. Η κυβέρνηση των Αθηνών έκανε λόγο για 28.496 ζούσαν στις ΛΔ με τον ένα γονέα τους. 213 αιτήσεις πλαστές για διάφορους λόγους. 2. 1.223 παιδιά δεν ήταν στην πραγματικότητα παιδιά.. Π. Αυτόν τον αριθμό δίνει ο Θ. με υπόμνημά της στους διεθνείς οργανισμούς. 2. Το υπόμνημα υπογράφει η Ελλη Αλεξίου).838 παιδιών.650 αιτήσεις με ανεπαρκή στοιχεία για εξακρίβωση ("Η Αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας". ΒΟ. Π.συντηρήθηκε στους διεθνείς οργανισμούς ως τα 1952.όπως προαναφέραμε . γίνεται λόγος για 25. Από κει και μετά διατηρήθηκε ως θέμα στο εσωτερικό της χώρας για να θρέφει τον μπαμπούλα του κομμουνισμού.000. αλλά ενήλικα άτομα που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είχαν αγωνιστεί μέσα από τις τάξεις του ΔΣΕ. Δημιουργήθηκε στη χώρα ολόκληρη βιομηχανία πλαστών ή αστήριχτων αιτήσεων με τις οποίες ζητούνταν η επιστροφή παιδιών. Εκδοση της Ε. Ο αριθμός των παιδιών Ένα ερώτημα που προκύπτει είναι "πόσα παιδιά στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες.484 παιδιά δε βρίσκονταν στα μητρώα των παιδιών που φιλοξενούνταν στις χώρες της ΛΔ. 2.

όπως κατανεμήθηκαν στις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας.000 παιδιά.τόσο ο συνολικός όσο και αυτός που αναφέρεται σε κάθε μία χώρα ξεχωριστά .στο προαναφερόμενο βιβλίο του αλλά και ο Β. Το πρόβλημα του ακριβούς προσδιορισμού του αριθμού των παιδιών σαν σύνολο και κατά χώρα. η ΕΒΟΠ και οι Έλληνες κομμουνιστές δεν μπορούσαν να έχουν καμιά άμεση σχέση με το θέμα. Οι διευκρινίσεις αυτές είναι απαραίτητες για να κατανοηθεί ότι δεν είναι μόνιμος και σταθερός ο αριθμός των παιδιών . μέχρι το 1954. επιστράφηκαν στους γονείς τους που τα ζήτησαν αφού είχαν μείνει πίσω στην Ελλάδα ή βρίσκονταν σε κάποια χώρα του εξωτερικού. Ακόμη ορισμένα από τα παιδιά έφυγαν από την Ελλάδα σε μεγάλη ηλικία. η σχετική αρχειακή έρευνα που χρειάζεται. Επίσης πολλά παιδιά που στάλθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες δεν παρέμειναν στην αρχική χώρα υποδοχής τους αλλά μετακινήθηκαν σε κάποια άλλη όπου βρίσκονταν οι γονείς ή οι συγγενείς τους. Μπαρτζιώτας. ως αυτή τη στιγμή. Τέλος γύρω στα 5. Μητσόπουλος δίνει ορισμένα στοιχεία κατά προσέγγιση που απ' ό. 130).τι φαίνεται εγγίζουν την πραγματικότητα. παρουσιάζει τις εξής δυσκολίες: Τα πρώτα χρόνια της πολιτικής προσφυγιάς η κατάσταση παρουσίαζε ρευστότητα. Ο Θ.όχι ολοκληρωμένα . Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Ο αγώνας του ΔΣΕ" (σελ.17 ετών και πολύ σύντομα έπαψαν να καταγράφονται στους καταλόγους.από τη στιγμή . Στη συνέχεια ορισμένος αριθμός από αυτά μετακινήθηκε στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες κι από τη στιγμή που το ΚΚΕ και το ΚΚΓ ήρθαν σε σύγκρουση. Πολλά παιδιά (γύρω στις 11. δεν υπολογίζονταν σαν παιδιά και συνεπώς το γεγονός αυτό τροποποιεί την εικόνα των αριθμών από χρόνο σε χρόνο. Ορισμένα επίσης στοιχεία . 16 .δόθηκαν και στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ στην εισήγηση που παρουσίασε ο Β. Επίσης δεν είναι γνωστοί οι ακριβείς αριθμοί των παιδιών.000) στάλθηκαν αρχικά στη Γιουγκοσλαβία. όπως στον Καναδά ή την Αυστραλία. Με απόλυτη ακρίβεια δεν έχει προσδιοριστεί ο αριθμός γιατί δεν έχει γίνει δυνατή.

χ..πλην της Γιουγκοσλαβίας . βασισμένος στην απογραφή μιας χρονικής περιόδου που έκανε η ΕΒΟΠ. την ελληνική λογοτεχνία. χ. Στην 3η Συνδιάσκεψη π. με βάση στοιχεία που είχε δώσει η ΕΒΟΠ. την ελληνική ιστορία. Αναμφίβολα αυτό το νούμερο υπολείπεται του πραγματικού αν ληφθεί υπόψη και μόνο το γεγονός ότι δεν καταγράφεται ο αριθμός των παιδιών σε γιουγκοσλαβικό έδαφος. σαν σύνολο ή σε κάθε χώρα ξεχωριστά. να πει κανείς ότι έχει τον ακριβή αριθμό των παιδιών. για να μην ξεχνούν από πού .που άρχισαν οι αποστολές και σ' όλο το μετέπειτα χρονικό διάστημα. Στα σχολεία που πήγαιναν διδάχθηκαν την ελληνική γλώσσα.ήταν 17. αναφέρεται ότι τα παιδιά που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες . Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Τα πολιτικά όπλα του ΔΣΕ Η τύχη των παιδιών του Εμφυλίου Τα παιδιά που στάλθηκαν και έζησαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έμειναν πραγματικοί Ελληνες. Έτσι θα ήταν πλάνη π. την ελληνική γεωγραφία.902.

066. δόθηκε που παρουσίαζε η στα προσφυγόπουλα η Ελλάδα στο τέλος δυνατότητα να λάβουν ανώτατη του Εμφυλίου ήταν μόρφωση και τεχνική τραγική. η κατάσταση στους πολιτικούς πρόσφυγες το 1979 παρουσίαζε την εξής εικόνα: Τα παιδιά που βρίσκονταν στις διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης και η σπουδάζουσα νεολαία ήταν 17. μη εργαζόμενοι 1. διπλωματούχοι ινστιτούτων Καλών Τεχνών κλπ. Η εικόνα Στις σοσιαλιστικές χώρες.200. κοινωνικοί επιστήμονες καθηγητές 450.329.κατάγονται και ποιος είναι ο τόπος τους. απ' αυτά τα παιδιά 1.369.φαρμακοποιοί 350. Τους δόθηκε η δυνατότητα να λάβουν ανώτατη μόρφωση και τεχνική επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα απ' αυτά που διέπρεψαν. "Το 1/7 επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα αυτά που πραγματικά διέπρεψαν .κτηνίατροι 300.300. 50. οικονομολόγοι 430. χημικοί 300. προκύπτει ότι το 51. Επίσης. οι απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης 5. γιατροί .800 και συνταξιούχοι 7. Συνολικά. Η τύχη των άλλων παιδιών Για την τύχη που είχαν τα παιδιά του Εμφυλίου που έμειναν στην Ελλάδα αναφέραμε συνοπτικά ορισμένα πράγματα στην αρχή της ανάλυσης του θέματος. Από τους εργαζόμενους: Οι απόφοιτοι επαγγελματικών σχολών ήταν 14. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία που ακολουθούν: Μέχρι το 1974. χωρίς 1.300. Απ' αυτά τα στοιχεία. γεωπόνοι .000 ήταν διπλωματούχοι Πολυτεχνείου όλων των ειδικοτήτων. Οι απόφοιτοι λυκείων ή μέσων επαγγελματικών σχολών 8.75% του συνόλου των πολιτικών προσφύγων. το 1979 είχε υψηλή επιστημονική και τεχνική ειδίκευση.

γίνεται αντιληπτό για ποια κατάσταση μιλάμε όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη των παιδιών. διευθύντρια του επιστημονικού και εκπαιδευτικού προγράμματος του ΟΗΕ.18% χρονών 50 . παρουσιάζουν μια από τις πιο θλιβερές εικόνες που μπορεί κανείς να δει. με το πρόσχημα ότι πουλούν λουλούδια.του πληθυσμού . διαφθείρονται πλανώμενα νυχτερινές ώρες στα διάφορα νυχτερινά κέντρα (καμπαρέ κλπ.. Η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 18/10/1949 έδινε τα εξής στοιχεία για την προσβολή των παιδιών από τη φυματίωση: "σε 237. Κοριτσάκια 10 . Η κατάσταση των παιδιών ήταν κάτι περισσότερο από απελπιστική.000. από 12 . δήλωνε ότι "στην Ελλάδα εκ του συνολικού αριθμού 2. από 14 . Το Μάρτη του '49 η Τερέζε Μπρος.30% θετική.000 κατοίκων 3. απεσταλμένος στην Ελλάδα.)".. όχι απλώς του συνήθους.000 παιδικού πληθυσμού τα ορφανά είναι περίπου 380. εκ μέρους του ΟΗΕ. Ο Μόρις Πάιτ.. ήταν και η δυστυχία των ορφανών παιδιών. Είναι γνωστόν ότι μια πολύ μεγάλη αναλογία των ανεπαρκώς τρεφόμενων παιδιών έχει προσβληθεί από φυματίωσιν".000. αλλά του κοινωνικώς ανεκτού. αλητεύουν και ζητιανεύουν μέρα και νύχτα και προετοιμάζονται να εξελιχθούν σε εγκληματίες. Αν σ' όλα αυτά προστεθεί και η τραγική εικόνα της ανεπαρκούς νοσοκομειακής περίθαλψης. που δεν ξέρουν τίποτα από τις χαρές της παιδικής ηλικίας.000 λεία της δυστυχίας". Δεκάδες χιλιάδες γυρίζουν στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων μεγαλυτέρων πόλεων. αλλά και των μεγαλύτερων σε ηλικία.000. δήλωνε το 1949: "900 χιλιάδες παιδιά έχουν επείγουσαν ανάγκην βοηθείας. η δυστυχία έχει ξεπεράσει τα όρια.11 χρονών 25 .968 μαθητές που υποβλήθηκαν στη δοκιμασία της φυματιοαντιδράσεως τα αποτελέσματα ήταν: από 8 .13 χρονών 40% θετική..67% θετική". Δίπλα σ' αυτή τη δυστυχία.έγραφε η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 14/9/1949 . επί 7. Η εκμετάλλευσή τους από τους ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων και εμπόρους είναι πραγματικό . Και η γαλλική "LE MONDE" στις 13/2/1950 συμπλήρωνε: "Αυτά τα παιδάκια. διευθυντής του ιδρύματος για τα υποσιτιζόμενα παιδιά. Το "Βήμα" στις 15/1/1949 τόνιζε: "Στην Αθήνα γυρίζουν παιδιά στους δρόμους.15 χρονών.850.αδυνατεί να αγοράσει μισή οκά ψωμί.

Στην πραγματικότητα. τίποτα. Να τι έγραφε η εφημερίδα "Δημοκρατική" στις . Η εικόνα ήταν ακόμη πιο ζοφερή απ' ό. Στόχος της κράτησής τους ήταν η . Επίσης στη Μακρόνησο.είχαν στο παρελθόν κάποια δραστηριότητα στα πλαίσια του λαϊκού κινήματος. το εμπόριο παιδιών. Δηλαδή όλο το σύστημα . Τριανταφύλλου και τα οποία δημοσιεύτηκαν στον αθηναϊκό Τύπο στις 8/4/1951. βέβαια. 96 παιδικοί σταθμοί με 4. και μιαν άλλη τραγική πλευρά.πρόνοιας περιέθαλπε 14.ο. Υπολογίζεται ότι ήταν πάνω από 15. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο γενικός διευθυντής Υγιεινής κ. στη Λέρο.200 παιδιά και βρέφη μαζί. Τι έκανε όμως η κυβέρνηση των Αθηνών και οι ξένοι προστάτες της .000.φυλακές ανήλικων πολιτικών κρατουμένων.για την προστασία αυτών των παιδιών.500 και διάφορα άλλα. σ' όλη την Ελλάδα υπήρχαν: 10 βρεφοκομεία με 1. είναι αδύνατο να περιγραφεί ακόμη κι απ' αυτούς που την έζησαν.σκάνδαλο. Στοιχεία ακριβή για τον αριθμό τους δεν υπάρχουν. παιδουπόλεις.εθνικόφρονη αναμόρφωση των συνειδήσεών τους.000 ορφανά πλανιούνται σαν στοιχειά μες στις ελληνικές νύχτες".200 τρόφιμους. 120.αν το επέτρεπε η ηλικία τους .000 τρόφιμους.. 49 ορφανοτροφεία με 4. στη Βίδο. στην Κηφισιά.217 τρόφιμους. στο Ιτζεδίν και σε άλλα σημεία της χώρας υπήρχαν στρατόπεδα συγκέντρωσης . 52 αγροτικά νηπιοτροφεία με 3. Αυτά τα στρατόπεδα ονομάζονταν από την επίσημη πολιτεία σχολές. Για την ακρίβεια.κ. συν τω χρόνω. που . Τα παιδιά που κρατούνταν εκεί ήταν παιδιά κομμουνιστών ή παιδιά. ιδρύματα με 2.κομμουνιστική τους δραστηριότητα. αναμορφωτήρια κ. Αυτή η κατάσταση είχε. τρόπος του λέγειν. Πολλά απ' αυτά τα παιδιά έφεραν στις πλάτες τους καταδίκες σε θάνατο. αλλά και να εμποδιστεί η όποια αριστερή .που ξόδεψαν εκατομμύρια δολάρια για την εξόντωση του ΔΣΕ . αφού η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι υπολόγιζαν ότι το οικογενειακό ή άλλο παρελθόν τους μπορούσε να έχει επίδραση στην κοινωνική τους συμπεριφορά....500 τρόφιμους. που έχει ήδη αποκαλυφθεί.τι περιγράφεται στα παραπάνω.

Λύση για μας. Στις φυλακές ανηλίκων Κηφισιάς είναι 98 κορίτσια. αφού οι μητέρες τους ήταν κρατούμενες. Το βουνό.4/1/1952: "Δεκατριών και δεκαπέντε χρονών παιδιά μπήκαν στις φυλακές προ εφτά ετών και σήμερα είναι ώριμοι. οι Δήμητρα Γκοτζινοπούλου.η μοίρα των παιδιών που έμειναν στην Ελλάδα.. στα κελιά των φυλακών. αξίζει να σημειώσουμε ότι κάμποσα παιδιά εκείνης της περιόδου είδαν το φως και έκαναν τα πρώτα τους βήματα.σε συντομία . "Δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα" Μια αυθεντική μαρτυρία. ελληνικό και ξένο. Τρεις απ' αυτές. ώστε να ξεσηκώνει τη διεθνή κοινή γνώμη. Για να συμπληρώσουμε κάπως την εικόνα. την οποία και ευχαριστούμε για τη συμβολή της. Μια μοίρα τραγική. Αυτή ήταν . αλλά είχε περίσσευμα θράσους και υποκρισίας. που βρέθηκαν στη φιλόξενη αγκαλιά των λαϊκών δημοκρατιών δίνει το παρακάτω σημείωμα της Ελλης Ερυθριάδου. . Τασία Γιαραμανίδου. είναι καταδικασμένες σε θάνατο". μέσα σ' ένα κοινωνικό σύστημα που δεν είχε περιθώρια ψυχής και ανθρωπισμού.. για τη τύχη των παιδιών του εμφυλίου. για το ξύλο και τα βασανιστήρια των παιδιών στις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ανηλίκων. ήταν μόνο μία. Κατίνα Καλλάτου. βλέπαμε το εργοστάσιο μακαρονοποιίας ΑΒΕΖ και τα καπνομάγαζα.Ζούσαμε τότε παράνομα σ' ένα σπίτι προς το Βαρδάρη. που μέσα στοιβάζονταν οι συλληφθέντες και γέμιζαν και άδειαζαν αστραπή. Απέναντι από το σπίτι μας. δημοσιεύτηκαν αρκετές στον Τύπο της εποχής. ". Τέτοιες μαρτυρίες κι ακόμη πιο φρικιαστικές. κατηγορώντας τους αντιπάλους του για "παιδομάζωμα" και "επιχείρηση γενιτσαρισμού".

ξαναπήγα στη . τα παιδιά μας ψωριασμένα από τις δυσκολίες που πέρασαν στις ακριτικές περιοχές. ακούρευτα. με ξυλοδαρμούς. βρέθηκα με ένα παιδί στην αγκαλιά και ένα στην κοιλιά στο Δημοκρατικό Στρατό και από κει στη συνέχεια στο Μπούλκες.! Ύστερα από μακρόχρονη απουσία μου στις φυλακές Αβέρωφ.Έτσι. Είναι ακόμη δύσκολη η πρώτη περίοδος για τον ίδιο το βουλγάρικο λαό. για να χορηγηθεί στα παιδιά του παιδικού σταθμού. αποφασίζουν να μην πάρουν για κάποιο διάστημα το κασέρι του δελτίου. Είχαν εξασφαλιστεί οι δάσκαλοι. Για τους ντόπιους. στη Γυάρο. Οι εργάτες του Καρλόβου. όπως μου έλεγαν οι συναγωνιστές που βρίσκονταν ήδη εκεί. ντύθηκαν. 7 μέχρι 17 χρονών από το "παιδομάζωμα". Επίσης νοσοκομείο με γιατρό και νοσηλευτικό προσωπικό για τις πρώτες βοήθειες. όπου γέννησα το δεύτερο παιδί μου. Είναι το πρώτο στάδιο των παιδιών του "παιδομαζώματος". είναι η περίοδος των δελτίων τροφίμων. μα από τα παιδιά δε λείπει τίποτα για τη σωστή διατροφή τους.. το προσωπικό που ανέλαβε τη φροντίδα τους. τι τραγική αντίθεση με τα παιδιά. Αλήθεια. με τη βοήθεια της ΕΒΟΠ οργανώνεται τρίμηνη σχολή δασκάλων και διοχετεύονται σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Πριν γίνει 40 ημερών. που έζησαν το πραγματικό παιδομάζωμα της βασίλισσας Φρειδερίκης στη σχολή της Λέρου. 689 παιδιά ηλικίας από 6. βιασμούς και όλα τα φοβερά εγκλήματα που έγιναν σε βάρος τους. που. Έλληνες και Βούλγαροι. Στο Κάρλοβο. Στο Σταθμό λειτουργεί το σχολείο από την 1η μέχρι την 6η τάξη με Ελληνες δασκάλους. αν θυμάμαι καλά. πλύθηκαν. στην Αλικαρνασσό. έγιναν σαν όλα τα παιδιά του κόσμου. έφυγα για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας στον Παιδικό Σταθμό Καρλόβου. σε συνέλευσή τους. ξεπερνούν τους 20. όπου τα παιδιά υποχρεώνονταν να πηδούν τους μαντρότοιχους της Σχολής για να καταγγείλουν στον κόσμο τις τραγικές συνθήκες που ζούσαν.

δούλευαν στην παραγωγή.εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. διαμονής. σχολειά. Ελλη ΕΡΥΘΡΙΑΔΟΥ" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Στο δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς Η πρώτη εικόνα των πολιτικών προσφύγων. που μας κατηγορούν ότι κάναμε. τροφής. για να δω τα παιδιά μου παλικάρια και την κόρη μου φοιτήτρια. χιλιάδες την υγιεινή διαβίωσή τους. το 1950 Οι οργανώσεις των προσφύγων Μετά την ήττα και στις σοσιαλιστικές χώρες έλαβαν την υποχώρηση ειδική μέριμνα για τα παιδιά. τεχνικές σχολές. Ο σταθμός του Καρλόβου είχε 17 επιστήμονες και επιστημόνισσες. μόρφωσης. ένδυσης. για του ΔΣΕ. κάνανε οικογένειες. πανεπιστήμια. αλλά και ψυχαγωγίας .ΛΔ της Βουλγαρίας. που δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα και άκουγα. Οι δυσκολίες που είχαν ξεπεράστηκαν και ο βουλγάρικος λαός έχτιζε σπίτια. όπως καταγράφηκε από το ΚΚΕ και παρουσιάστηκε στην IIIη συνδιάσκεψή του. Τα άλλα κορίτσια και αγόρια είχαν τελειώσει μέσες σχολές ή τεχνικές. την ήταν οι αγωνιστές . Σε μια συγκέντρωση που οργανώθηκε για να ξανασυναντηθούμε με τα παιδιά αυτά είχα τόσο συγκινηθεί. Αυτό ήταν το "παιδομάζωμα".

Σ' αυτά τα παιδιά επιχειρήθηκε να περάσει ο γενιτσαρισμός.άνδρες και γυναίκες . εξορίστων. είναι αρκετά για να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συνέβη. Στα όσα έχουμε γράψει για τον τρίχρονο αγώνα του ΔΣΕ. Τώρα.των εμπόλεμων περιοχών .τους μη Ελληνες το γένος . με παιδιά ορφανά που στη δίνη του πολέμου είχαν χάσει τους γονείς τους.πολιτικούς πρόσφυγες. να μισήσουν δηλαδή τους γονείς τους νεκρούς ή ζωντανούς . Αλλά κι αυτά που σήμερα έρχονται στο φως της δημοσιότητας. Μιας προσφυγιάς που κράτησε ολόκληρες δεκαετίες και που για μια κατηγορία αγωνιστών . παιδιά . Τη σωτηρία αυτών των παιδιών η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της την ονόμασαν "παιδομάζωμα" και επιχείρηση διαμόρφωσης "γενιτσάρων". εκτελεσμένων. σαν να ήταν πρόβατα. βέβαια. Αυτά τα παιδιά χρησιμοποιήθηκαν ως εμπόρευμα και πουλούνταν.διαρκεί ακόμη. που οργάνωνε ολόκληρες παιδουπόλεις με παιδιά αγωνιστών. φυλακισμένων. Το παιδομάζωμα το έκανε η ντόπια αντίδραση με πρωταγωνίστρια τη βασίλισσα Φρειδερίκη. Στους χιλιάδες αυτούς αγωνιστές . αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα της χώρας μας. Το παιδομάζωμα δεν το έκανε ο ΔΣΕ. μεταφέρθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες με τη συγκατάθεση των γονιών τους ή των στενών συγγενών τους (όπου δεν υπήρχαν γονείς). την πείνα και τις αρρώστιες. για να σωθούν από τον πόλεμο.και τις ιδέες για τις οποίες αυτοί πολέμησαν και μάτωσαν.που από τους πρώτους μήνες του 1948. . Κάποτε ο ιστορικός ίσως να είναι σε θέση να δώσει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν αυτή την τραγωδία. στους ξένους. η αλήθεια έχει πλέον αποκαλυφθεί. πρέπει να προστεθούν και τα χιλιάδες. το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. επιδιώκοντας έτσι να σπιλώσουν τους αγώνες του ΔΣΕ και του ΚΚΕ. να σπιλώσουν στο σύνολό του το προοδευτικό. επίσης.

ώστε να μη δοθεί το πρόσχημα στην ελληνική αντίδραση και τους Αμερικανούς για επιθετικές ενέργειες εναντίον της. τελική και ολοκληρωμένη εικόνα της πολιτικής προσφυγιάς. Πηγή μας για την άντλησή τους είναι η εισήγηση που έκανε ο Β. αποφάσεις . Επίσης. δε θα επιχειρήσουμε να γράψουμε την ιστορία αυτής της προσφυγιάς. Αυτή είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας και αναμφίβολα χρήζει ιδιαίτερης έρευνας και μελέτης. Πρόκειται για στοιχεία που βρίσκονταν σε εξέλιξη αφού τροποποιούνταν καθημερινά.θεωρήσαμε ότι θα ήταν παράλειψη να μη δώσουμε ορισμένα στοιχεία γύρω από τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες.Μόνο για εσωκομματική χρήση . Φυσικά. δεν πρόκειται για στοιχεία που δίνουν την πλήρη. Εντούτοις είναι στοιχεία αξιοποιήσιμα γιατί φανερώνουν και το μέγεθος της πολιτικής προσφυγιάς και την κατάσταση που συνάντησαν οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες στις χώρες υποδοχής τους. λόγοι.Εισήγηση Β. που προφανώς η καταγραφή δεν ήταν δυνατή λόγω μη ύπαρξης σχέσεων μεταξύ των δύο κομμάτων και της αδυναμίας του ΚΚΕ να έχει σαφή. αφού το ντόπιο και ξένο κατεστημένο τούς τη στέρησε. Χώρες υποδοχής . Μπαρτζιώτα: Η κατάσταση και τα προβλήματα των πολιτικών προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες". Φυσικά.311). βασισμένοι στα επίσημα στοιχεία που είχε συγκεντρώσει το ΚΚΕ αμέσως μετά τον Εμφύλιο. μακριά από την πατρίδα τους. Βλέπε: "III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. εισηγήσεις. δική του. 263 . Απλά. εμπεριστατωμένη γνώση και γνώμη.οργανώσεις προσφύγων . πλην της Γιουγκοσλαβίας. Μπαρτζιώτας στην 3η Συνδιάσκεψη του Κόμματος (10 14/10/1950. Αναφέρονται στους πολιτικούς πρόσφυγες. Τα στοιχεία αυτά καταγράφουν την εικόνα που υπήρχε στο διάστημα που πραγματοποιήθηκε η 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. σελ. δεν υπάρχουν στοιχεία για την Αλβανία γιατί εκεί δεν έμειναν πολιτικοί πρόσφυγες και παιδιά. θα περιοριστούμε να παρουσιάσουμε την πρώτη εικόνα γύρω από το θέμα. που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. που βρίσκονταν σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ.

στέγη). η ΠΔΕΓ κλπ. Μέχρι όμως να γίνει αυτό.δημιουργήθηκε η Επιτροπή Βοήθειας Παιδιών (ΕΒΟΠ). ούτως ώστε να μπορέσουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν στους νέους τόπους που βρέθηκαν. εκτός των κεντρικών τους οργάνων. βεβαίως. παρόλο που σ' αυτό το δεύτερο εξάμηνο το 97% των εκεί προσφύγων είχε ήδη επαγγελματικά αποκατασταθεί.Τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά υποδέχτηκαν οι εξής χώρες: ΕΣΣΔ. είχαν παραρτήματα σε όλες τις χώρες που βρίσκονταν πρόσφυγες και παιδιά. καθόρισε ότι οι πολιτικοί πρόσφυγες στο έδαφός της θα έτρωγαν για έξι μήνες εντελώς δωρεάν και για τους άλλους 6. Η σοβιετική κυβέρνηση. λειτουργούσαν και οι οργανώσεις που υπήρχαν στα χρόνια του Εμφυλίου. το ΝΟΦ. ένδυση. Στην ίδια περίπου κατεύθυνση κινήθηκαν και οι κυβερνήσεις των άλλων Λαϊκών Δημοκρατιών. θα πλήρωναν το 50% της τροφής τους. Πολωνία. Βουλγαρία. το ΚΚΕ. Για την καλύτερη τακτοποίηση των προσφύγων και οργάνωση της ζωής τους το ΚΚΕ δημιούργησε την Κεντρική Επιτροπή Προσφύγων Ελλάδας (ΚΕΠΕ). Το πρώτο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι πολιτικοί πρόσφυγες ήταν η επαγγελματική τους απασχόληση. Παράλληλα. που με αποφάσεις τους εξασφάλισαν τη δωρεάν διατροφή όλων των προσφύγων . Τσεχοσλοβακία. Και οι δύο οργανώσεις. Ρουμανία.και στα πλαίσιά της . Δίπλα στην ΚΕΠΕ . με δύο αποφάσεις που έφεραν την υπογραφή του Στάλιν.). οι κυβερνήσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών και της ΕΣΣΔ εξασφάλισαν στους πρόσφυγες τους βασικούς όρους ζωής (τροφή. μέχρι το τέλος του 1950. Ουγγαρία. Γερμανία (η μετέπειτα ΓΛΔ). η ΕΠΟΝ.

από τους παρακάτω πίνακες που κατατέθηκαν εκεί. Κόκκαλη. έλαβαν ειδική μέριμνα για την υγιεινή διαβίωσή τους. των φυλακίσεων. των εξοριών. Ας δούμε όμως συνολικά τα στοιχεία για τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά. με επικεφαλής τον καθηγητή Π. Όσον αφορά στα παιδιά. Οι μικρές αποκλίσεις των αριθμών από πίνακα σε πίνακα δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα. Τέλος. τροφής. ένδυσης αλλά και μόρφωσης. Μητσόπουλος κ. οι Λαϊκές Δημοκρατίες και η ΕΣΣΔ. την εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. αφού η πλειοψηφία των μαχητών του ΔΣΕ ήταν αγροτόπαιδα. σε συνεργασία με τις οργανώσεις των προσφύγων και το ΚΚΕ. οι κυβερνήσεις της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών φρόντισαν για την εκπαίδευση και επαγγελματική ειδίκευση των προσφύγων.ά. διαμονής. όπως παρουσιάστηκαν στην III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. η ΕΒΟΠ. Κι αυτό ήταν άκρως απαραίτητο. Αλλά κι αυτοί που άλλοτε είχαν δουλέψει στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία.για τους πρώτους μήνες εγκατάστασής τους και κατόπιν το μέτρο παρέμεινε εν ισχύι για όσους δεν είχαν επαγγελματικά αποκατασταθεί. μεγάλη βοήθεια δόθηκε για την εξασφάλιση ειδικής ειδίκευσης και απασχόλησης στους μισοανάπηρους. Ακόμη. ήταν εντελώς ξεκομμένοι από την παραγωγή λόγω των πολύχρονων αγώνων. που δεν είχαν ιδέα από εργοστάσια και μηχανές. των διώξεων. για τη βοήθεια στα παιδιά είχε δημιουργηθεί ειδική οργάνωση. τους δασκάλους παιδαγωγούς όπως ο Α. ο Θ. την συγγραφέα Ελλη Αλεξίου. Υποθέτουμε ότι μπορεί να οφείλονται είτε σε ατελή . Οπως προαναφέραμε. Δούπης. αλλά και για την εξασφάλιση υποφερτής ζωής στους καθολικά ανάπηρους και τους γέρους.

είτε στο γεγονός ότι μάλλον η συλλογή των στοιχείων . Μπαρτζιώτας κατέθεσε στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. είτε σε λάθη κατά την καταγραφή. κατά το διάστημα των εργασιών της. Ο Πίνακας II. συν τω χρόνω. Μπαρτζιώτα στην 3η Συνδιάσκεψη. Μπαρτζιώτα προς τη Συνδιάσκεψη χωρίς να προσεχτούν και να διορθωθούν. Πρώτη Σημείωση "Ρ": Όπως αναφέρεται στην εισήγηση του Β. οπότε λόγω της ρευστότητας της κατάστασης η τροποποίησή τους. αφού πολιτικοί πρόσφυγες που είχαν απογραφεί στους μη επαγγελματικά αποκαταστημένους.έγινε σε διαφορετικούς χρόνους κι από διαφορετικά όργανα. ήταν φυσιολογική. είχαν πιάσει δουλειά. Δεύτερη Σημείωση "Ρ": Αν προσθέσει κανείς τον αριθμό των επαγγελματικά αποκαταστημένων και αυτών που δεν είχαν ακόμη βρει δουλειά (ικανοί .μισοϊκανοί) βγαίνει ένα άθροισμα 36.καταγραφή των στοιχείων. όμως. θα σημειώνουμε και τις αποκλίσεις που παρουσιάζουν μεταξύ τους για διευκόλυνση του αναγνώστη.160 προσφύγων. που πέρασαν στο εισηγητικό κείμενο του Β. αν προστεθεί ο . Από μέρους μας παραθέτοντας τους πίνακες των στοιχείων που ο Β.που περιλαμβάνονται σε κάθε πίνακα . τα στοιχεία για την Πολωνία είχαν αλλάξει.

γυναίκες . σε σχέση με το συνολικό αριθμό που δίνει ο Πίνακας I. Συγκεκριμένα.αριθμός των γυναικών και των ανδρών πολιτικών προσφύγων. αναπληρωτής του υπευθύνου διαφώτισης.παιδιά). Υπάρχει δηλαδή μια απόκλιση.984. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Τα πολιτικά όπλα του ΔΣΕ Ζωτικά απαραίτητα και αναγκαία μέσα στο σκληρό αγώνα Μέλη της διαφώτισης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. Από τ' αριστερά: Λευτέρης Ελευθερίου.IV υπάρχει μια διαφορά 1. Παρίσης Αγγελίδης.824 προσφύγων που δεν καταγράφονται στους πίνακες III και IV. επικεφαλής της διαφώτισης.οργάνου του ΓΑ και Ζήνων Ζορζοβίλης. εντελώς ανίκανους για εργασία. δίνει σύνολο 37. δεν καταγράφονται ίσως για κάποιον από τους λόγους που προαναφέραμε . Δηλαδή ανάμεσα στους πίνακες II και ΙΙΙ . Πιθανόν επρόκειτο για γέροντες και ανάπηρους. Παναγιώτης Μαυρομάτης. Σημείωση "Ρ": Ο συνολικός αριθμός προσφύγων που παρουσιάζεται εδώ (άνδρες .368 πρόσφυγες. μέλος της σύνταξης της εφημερίδας .513. υπεύθυνος της εφημερίδας . είναι 55. αν προσθέσει κανείς τα νούμερα.

των δικαιωμάτων και του πόθου τους για λευτεριά και εθνική ανεξαρτησία. ύστερα από παραμονή τριών περίπου μηνών στη διαφώτιση του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας. ήταν η εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ .του ΔΣΕ για δημοκρατία. για να συνδεθούμε με το ραδιοσταθμό ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και να συμβάλλουμε στην τακτικότερη έκδοση της ΕΞΟΡΜΗΣΗΣ και του ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΙΔΗΣΕΩΝ. Που. ήταν και τα εξίσου σημαντικά. για ειρηνική διευθέτηση του προβλήματος που προέκυψε με την ωμή επέμβαση του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού στα εσωτερικά της πατρίδας μας. με σχόλια. μακροχρόνιου και αιματηρού εμφύλιου πολέμου. μαζί με το στρατιωτικό εξοπλισμό του. Επέμβαση που κατέληξε στην πρόκληση απ' την πλευρά τους του πιο ανεπιθύμητου για το λαό. όταν. στα πλαίσια του Γραφείου Διαφώτισης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. Η εμπλοκή στις διαδικασίες συγκρότησης των εν λόγω δημοσιογραφικών οργάνων του ΓΑ και ειδικά της εφημερίδας και του ραδιοσταθμού επηρεαζόταν από τις σοβαρές ελλείψεις και αδυναμίες στελέχωσής τους. σκληρού. διαφώτισης και εκλαΐκευσης της υπέρ βωμών και εστιών προσπάθειάς του. οδυνηρού. παράλληλα με το περιοδικό ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ. Επεξεργαζόμασταν για το ραδιοσταθμό τα πολεμικά ανακοινωθέντα των μονάδων και τις σχετικές ανταποκρίσεις και ειδήσεις. Έτσι. προσπάθησαν να καλλιεργήσουν και να διαδώσουν το πνεύμα ενότητας του ΔΣΕ με τους εργαζόμενους. τα πολιτικά του όπλα. να εκφράσουν τους σκοπούς τους σαν υπερασπιστή των συμφερόντων. προέκυψε η ανάγκη να μετατεθούμε στο Γραφείο Διαφώτισης του ΓΑ. στα μέσα του '47 βγήκαμε στο βουνό. Στελέχωση. από τα μέτωπα και . κοινωνική δικαιοσύνη.ταξική του προσέγγιση. η οποία ξεκίνησε με ένα δυο αγωνιστές. ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία. με την κυρίως ιδεολογική . Τα όπλα μαζικής προπαγάνδας. Δύο απ' αυτά τα όπλα.το δημοσιογραφικό όργανό τουκαι ο ραδιοσταθμός ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ. θεώρηση και φώτισμα των προβλημάτων της ένοπλης πάλης.

τη ζωή των μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ και ταυτόχρονα τις αξιοποιούσαμε για την εφημερίδα και το Δελτίο Ειδήσεων. Αυτές τις δυσκολίες και ελλείψεις τις έζησε, για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, και ο αξέχαστος σ. Νίκος Μπελογιάννης, που κλήθηκε να αναλάβει την ευθύνη της διαφώτισης. Δεν πρόλαβε, όμως, να προχωρήσει στη θεμελίωση της προσπάθειας, γιατί άλλες σοβαρότερες ανάγκες υπαγόρευσαν τη μετάθεσή του στην ανάληψη ευθυνών στην καθοδήγηση μεγάλης μονάδας του ΔΣΕ. Με την καθοδήγηση και βοήθεια κατόπιν του πρώτου επιτρόπου του ΓΑ Λεωνίδα Στρίγγου και αργότερα του διαδόχου του Βασίλη Μπαρτζιώτα προσπαθήσαμε να οργανώσουμε τη ροή και επεξεργασία κειμένων από τις μονάδες, τα τμήματα, από τις σχολές, τα νοσοκομεία, τα έμπεδα, τις ελεύθερες περιοχές και την αποστολή τους με ασύρματο στο Ραδιοσταθμό, παράλληλα με τον εφοδιασμό της εφημερίδας και του Δελτίου Ειδήσεων.

Η "Εξόρμηση" Η εφημερίδα, σύμφωνα με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ της 12.12.1947 "Για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ" ανέλαβε το καθήκον να δίνει την απαραίτητη Στο Γράμμο, κοντά στον ποταμό πολιτική τροφή και Σαραντάπορο, το 1948. Πρώτος το σωστό πολιτικό από αριστερά ο αρχίατρος του ΓΑ προσανατολισμό του ΔΣΕ συνταγματάρχης Νώντας στους μαχητές και Σακελλαρίου, ο υπεύθυνος του Γ' αξιωματικούς, να εκφράζει Γραφείου του ΓΑ, αντικειμενικά τη αντισυνταγματάρχης Γιάννης Κοχλιάδης (Δόξας) μαζί με στελέχη του ΔΣΕ

ζωή και τα προβλήματα του ΔΣΕ, τονίζοντας τα θετικά σημεία της δουλιάς, να έχει ανταποκρίσεις. Στα πλαίσια των σεμνών δυνατοτήτων της η εφημερίδα καταγινόταν με τις παραπάνω υποχρεώσεις της, χωρίς όμως να υπεισέρχεται στις αδυναμίες και υπερβολές στη δράση του στρατού μας, όπως επίσης υπέδειχνε η απόφαση του ΠΓ. Γιατί δεν μπορούσε να έχει τη δική της αντίληψη για τα επιμέρους περιστατικά. Δεν είχε την ευχέρεια διάθεσης συντακτών κι ούτε μπορούσε ν' αναθέσει αυτή την ευθύνη σε ανταποκριτές, οι οποίοι είχαν, βέβαια, την υπόδειξή της να σημειώνουν και περιγράφουν τις περιπτώσεις αδυναμιών, υπερβολών, παρεκτροπών, αλλά η οριστική και δημόσια, αν χρειαζόταν, αποτίμησή τους ήταν αρμοδιότητα των διοικήσεων των μονάδων σε συνεργασία και έλεγχο των ανώτερων κλιμακίων. Στις αρχές του '48 η διαφώτιση ενισχύθηκε με ορισμένα στελέχη από την Κομματική Οργάνωση Θεσσαλονίκης τον Λευτέρη Ελευθερίου και τη σύζυγό του και τον Γαβρήλο Παπαδόπουλο. Και η σύνταξη της εφημερίδας επιδόθηκε στην ανίχνευση και αναζήτηση στελεχών που θα μπορούσαν να γράφουν. Έτσι, από κάμποσες ανταποκρίσεις "ψαρέψαμε" τους συναδέλφους μας Νίκο Κυτόπουλο από τον Εβρο, Τάκη Μαμάτση από τη Θεσσαλία, τον Ζήνωνα Ζορζοβίλη από τα Γρεβενά. Σε συνέχεια ήρθε ο Αλέξης Πάρνης από τον Πειραιά, η φοιτήτρια φιλολογίας Βυζουκίδου από τη Θεσσαλονίκη. Και στις αρχές του '49 ο αείμνηστος δημοσιογράφος και εξαιρετικός λογοτέχνης συγγραφέας Τάκης Χατζής, που με την παρουσία και το γράψιμό του, σαν χαρακτήρας και πνευματική προσωπικότητα δημιουργούσε πολύ ευχάριστη ατμόσφαιρα. Με την εμφάνιση στην περίοδο αυτή και του Παναγιώτη Μαυρομάτη και την ανάληψη από τον ίδιο της ευθύνης του Γραφείου Διαφώτισης συμπίπτει, χωρίς να συνδέεται μ' αυτόν, η, με άνωθεν υπόδειξη, μετονομασία της "Εξόρμησης" στον τίτλο "Προς τη Νίκη". Οταν, άλλοι

σαφέστατα και άλλοι με τη διαίσθηση, όλοι βλέπαμε ότι οδεύουμε προς την ήττα. Όμως, ο μοναρχοφασισμός, πιστός και τυφλός δούλος των θελήσεων του αμερικανικού ιμπεριαλισμού όχι μόνο κώφευε στις ακατάπαυστες προτάσεις προς διαπραγμάτευση του ΓΑ του ΔΣΕ, του ΚΚΕ και της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης για κατάπαυση του εμφυλίου πολέμου, αλλά, ενισχυόμενος αδιάκοπα και αφειδώς από τον ξένο παράγοντα, απαντούσε με τον πολλαπλασιασμό των αγριοτήτων του σε βάρος των δημοκρατικών δυνάμεων και όλου του λαού, στο ΔΣΕ δεν έμενε παρά μόνο ο δρόμος της μέχρις εσχάτων αντίστασης στη φασιστική βαρβαρότητα και η υπεράσπιση της τιμής και της αξιοπρέπειας της δικής του και όλης της χώρας. Κι εμείς απ' την πλευρά μας αναπολήσαμε τη γνώση και την πείρα από την πρόσφατη ακόμη Εθνική Αντίσταση ως προς το ρόλο και τη σημασία του Τύπου, τώρα μάλιστα στον εθνικοαπελευθερωτικό και συνάμα ταξικό αγώνα και δώσαμε να καταλάβει ο αντίπαλος ότι το ίδιο καυτά είναι τα βόλια και των δημοσιογραφικών όπλων του ΓΑ του ΔΣΕ. Οπως σημείωνε ο Μπράιαν, οι σφαίρες και η πένα είναι φτιαγμένες από το ίδιο μέταλλο. Και διευρύναμε την εμβέλειά τους με την εντατικότερη ενημέρωση των μαχητών μας, με σύντομη και περιεκτική ειδησεογραφία από το ευρωπαϊκό και διεθνές κίνημα αλληλεγγύης και συμπαράστασης προς τον αγώνα του ΔΣΕ, που εκφράστηκε και με την άφιξη στο ΓΑ του μεγάλου Γάλλου ποιητή Πολ Ελιάρ, του συμπατριώτη του πρώην υπουργού Ιβ Φαρζ προηγούμενα της Γαλλίδας δημοσιογράφου και συγγραφέα Σιμόν Τερί. Με τη φροντίδα μας για ψυχαγωγία των μαχητών και την καλλιέργεια της διάθεσης για διάβασμα βιβλίων προοδευτικών πατριωτών και ξένων συγγραφέων και ποιητών που διαβάζονταν με δίψα στα αμπριά, στις σκηνές, στην ανάπαυλα. Με ειδική φροντίδα για τις μαχήτριες με ανάλογα κείμενα. Ταραχή στις τάξεις των φανατικών αξιωματικών του αστικού στρατού προκαλούσε η διαφώτισή μας προς τους

φαντάρους με εκφώνηση κειμένων από την"Εξόρμηση" και την "Προς τη νίκη", με διακίνηση της εφημερίδας του ΓΑ του Δελτίου Ειδήσεων, του "Νέου μαχητή", που επιμελούνταν ο Ζήνωνας Ζορζοβίλης, με το πέταγμα των εντύπων μας ακόμη και στη διάρκεια μαχών ανάμεσα στους φαντάρους και το μπάσιμό τους στ' αμπριά και τους καταυλισμούς τους. Με την αξιοποίηση αυθεντικών κειμένων, όπως επιστολών από αιχμαλώτους και πληροφοριών από αξιωματικούς, με την επικοινωνία με τους φαντάρους από τα αντίπερα χαρακώματα με τους τηλεβόες των ανταποκριτών της εφημερίδας μας και άλλων μαχητών που μετέδιδαν κείμενα του ειδικού Τμήματος της Διαφώτισης για τη δουλιά στους φαντάρους, που επιμελούνταν ο Γαβρήλος Παπαδόπουλος και προκαλούσαν ζωηρή αίσθηση και εντύπωση σε πολλούς απ' αυτούς και αρκετοί, όπως μας έλεγαν σαν αιχμάλωτοι πια, έκρυβαν τις εφημερίδες μας και τις διάβαζαν κρυφά. Με το θάρρος, τα τολμήματα και τις αποκοτιές πολλών παλικαριών, την ευρηματική και πρωτοπόρα δράση των πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του ΚΚΕ, την αλληλεγγύη τους προς τους συμμαχητές τους, τη φλογερή διάθεση συναδέλφωσης με τους φαντάρους, με τη μαχητική παρουσία στις πρώτες γραμμές μαχητριών μας, που προκαλούσε στους φαντάρους αίσθηση χαλάρωσης και προβληματισμούς. Αναρίθμητα παρόμοια περιστατικά ενέπνευσαν τους ένστολους αγωνιστές δημοσιογράφους του ΓΑ του ΔΣΕ, που κατέθεσαν κατά δύναμη τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στον ανεπανάληπτο σε πίστη και αγάπη αγώνα για την πατρίδα, το λαό, για μια Ελλάδα λεύτερη, ανεξάρτητη και δημοκρατική. Τέτοιες αναμνήσεις και αισθήματα αγωνιστικής αξιοπρέπειας ρίζωσαν στις συνειδήσεις των πρώην μαχητών του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ από τις οροσειρές της Πίνδου, του Ταϋγέτου και των βουνών της Μακεδονίας και της Θράκης, και όλων των άλλων συμμαχητών τους. Αφήστε τα παιδιά να γυρίσουν!

"Κύριοι της κυβέρνησης. Αφήστε τα παιδιά μου να έρθουν στην πατρίδα τους..!". Η κραυγή διαμαρτυρίας και απόγνωσης, του 83χρονου Παύλου Κούφη, δάσκαλου από τα Αλωνα Φλώρινας αποκαλύπτει για άλλη μια φορά, ότι πενήντα σχεδόν χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, κάποιοι Ελληνες συνεχίζουν να "πληρώνουν" ακριβά τη μισαλλοδοξία του επίσημου ελληνικού κράτους. Η "δημοκρατική" μας πολιτεία επιμένει, ακόμα και σήμερα, να χωρίζει τους πολιτικούς πρόσφυγες, σε επιθυμητούς και ανεπιθύμητους, σε Ελληνες και μη Έλληνες κατά το "γένος"... και να τους απαγορεύει την επιστροφή τους στον τόπο που για πρώτη φορά είδαν το φως του κόσμου. Το ολιγόλογο γράμμα του δάσκαλου στάλθηκε στο "Ρ", ενώ είχε αρχίσει το αφιέρωμα στα 50χρονα του ΔΣΕ. Το δημοσιεύουμε σήμερα, με αφορμή και το γεγονός ότι από το αφιέρωμα παρουσιάστηκαν ήδη και τα ζητήματα της πολιτικής προσφυγιάς, έτσι που να γίνεται περισσότερο κατανοητό, ειδικά στους νεότερους, ότι αυτές οι πληγές δεν έχουν ακόμα κλείσει. Στα 83 του χρόνια ο Παύλος Κούφης, τ' άντεξε όλα: Την κατοχή, τον πόλεμο, την προσφυγιά... Αλλά τούτο εδώ είναι αβάσταχτο. Απαιτεί τα δυο παιδιά, ο Συμεών και η Ελένη, που ανάθρεψε σαν δικά του, σε δύσκολους καιρούς, να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, "να αφήσουν λίγα λουλούδια στους τάφους των γονιών τους...". Και το πικρό γράμμα του περήφανου μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, του δάσκαλου που εκεί στη Ρουμανία, μάθαινε στα προσφυγόπουλα την ελληνική γλώσσα, καταλήγει: "Πετάξτε στα άχρηστα εκείνη την κατάπτυστη απόφαση - διαταγή της "σοσιαλιστικής" κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ το 1982, που απαγορεύει δια ροπάλου τον επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων. Είναι καιρός..!". Πράγματι είναι καιρός, σύντροφε, όμως φαίνεται ότι για κάποιους το ρολόι της ιστορίας κόλλησε εκεί στο 1949...

Το σημερινό κείμενο του αφιερώματος, καθώς και οι φωτογραφίες, είναι του Παρίση Αγγελίδη

Δημοσιεύουμε το 91ο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος του "Ρ",

για το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την επέτειο των 50 χρόνων από την ίδρυσή του. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η προσπάθεια αυτή του "Ρ" εκπλήρωσε σε ικανοποιητικό βαθμό τους στόχους, για τους οποίους πραγματοποιήθηκε. Απότισε φόρο τιμής στον ηρωικό αγώνα του ΔΣΕ και ανέδειξε το βαθιά πατριωτικό, δημοκρατικό και αντιμπεριαλιστικό του χαρακτήρα, όπως και τις πραγματικές αιτίες του εμφύλιου, το ρόλο των ωμών, αγγλοαμερικανικών επεμβάσεων και της ντόπιας άρχουσας τάξης. Ανέδειξε επίσης τις υψηλές αξίες και τα ιδανικά, που φλόγιζαν τις καρδιές και τα μυαλά των μαχητών και των μαχητριών του ΔΣΕ, όπως και τους σκοπούς του ηρωικού τους αγώνα, που παραμένουν ανεκπλήρωτοι και πάντα και πολύ περισσότερο σήμερα επίκαιροι. Έφερε ακόμη στο φως της δημοσιότητας άγνωστα στους πολλούς ντοκουμέντα και γεγονότα, που μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη συμβολή στους μελλοντικούς ιστορικούς και ερευνητές της αλήθειας και της πραγματικής ιστορίας, αυτής της δύσκολης για τον τόπο περίοδο.

Θέλουμε και πάλι να ευχαριστήσουμε τους δεκάδες αναγνώστες του "Ρ", που έστειλαν σημειώματα, φωτογραφίες και άλλα υλικά, που αποτέλεσαν πολύτιμη βοήθεια για τη συγγραφή και παρουσίαση του αφιερώματος. Να ευχαριστήσουμε επίσης το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ, για την πολύμορφη και αναντικατάστατη συμβολή του, όπως και πάρα πολλούς αναγνώστες, για τα καλά τους λόγια, αλλά και τις παρατηρήσεις, τις διορθώσεις και τις συμπληρώσεις τους. Δυστυχώς, δεν έγινε δυνατό, να δημοσιεύσουμε όλα τα σχετικά σημειώματα που έφτασαν στην εφημερίδα. Θεωρούμε, όμως, σκόπιμο να τους αναφέρουμε ονομαστικά και να τους ενημερώσουμε, πως και τα δικά τους σημειώματα - που αποτελούν πολύτιμο ιστορικό υλικό - θα παραδοθούν μαζί με όλα τ' άλλα στο Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του Κόμματος. Ακόμη, να μας επιτρέψουν την ενδεχόμενη μελλοντική αξιοποίησή τους στο "Ρ", με άλλη ευκαιρία. Οι αναγνώστες, που μας έστειλαν σημειώματα ή αποσπάσματα ανέκδοτων βιβλίων, κλπ., και δε δημοσιεύτηκαν είναι οι παρακάτω: Κυριάκος Αθανασιάδης, Ηλίας Αρμάγος, Χριστόφορος Δαμάνης, Δημ. Ζώης, Σταύρος Καλφιώτης, Γιώργος Καραπάνος, Κ. Α. Καρατζιός, Δημ. Κηπουρός, Νίκος Κοσμάς, Παναγιώτης Κυμιατζής, Ρούλα Μουπεράκη, Χρυσόστομος Μπαγής, Γιώργος Παππάς, Αντώνης Παρούσης, Χρήστος Ραχιώτης, Δημήτρης Τουσλιανός, Νίκος Τερζόγλου, Γιάννα Τρικαλλινού,

Δημήτρης Τσαόπουλος, Χαράλ. Τσιρίδης, Βασίλης Φιλιόπουλος, Δημ. Ξανθόπουλος.

Οι εξελίξεις μετά την ήττα του 1949

Τραγικές οι συνέπειες για το λαό και τη χώρα
Ο ΔΣΕ, στρατός λαϊκός και επαναστατικός, πάλεψε ηρωικά και με απαράμιλλη αυτοθυσία ενάντια στην αγγλοαμερικανική ιμπεριαλιστική επέμβαση και την ντόπια αντίδραση. Ο τρίχρονος αγώνας του, ανεξάρτητα από την τελική έκβασή του, ήταν αγώνας δίκαιος, απελευθερωτικός και αντιιμπεριαλιστικός. Ήταν συνέχεια της ένδοξης ΕΑΜικής Αντίστασης και των σκληρών μαχών του Δεκέμβρη. Μια νέα προσπάθεια, ένα νέο θαρραλέο επαναστατικό τόλμημα των πατριωτικών και δημοκρατικών δυνάμεων, με πρωτοπόρους, οργανωτές και καθοδηγητές τους κομμουνιστές, για την απαλλαγή της χώρας μας από την ξένη εξάρτηση, το σταμάτημα των ωμών και απροσχημάτιστων ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και το άνοιγμα του δρόμου για την αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας, την περιφρούρηση της εδαφικής ακεραιότητας και την αναγνώριση της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης.

Ένας μικρός Δαβίδ ξεσηκώθηκε και πάλι ενάντια σ' έναν πανίσχυρο Γολιάθ: Τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό και τους ντόπιους υπηρέτες του, που, με την ωμή στρατιωτική βία, τους επανέφερε ξανά στην εξουσία και ανέκοψε την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και δημοκρατική ανάπλαση της χώρας μας. Ένας προς δέκα πολεμούσαν στο Γράμμο και στο Βίτσι. Ένα προς 100 και 150 ήταν ο πολεμικός εξοπλισμός τους. Ο κυβερνητικός στρατός εφοδιαζόταν ασταμάτητα από τους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές, που διαδέχτηκαν τους Άγγλους ομογάλακτούς τους στην Ελλάδα, με τα πιο σύγχροναπολεμικά μέσα. Υπολογίζεται ότι στην τριετία 1947 - 1950 μεταφέρθηκαν στη χώρα μας με 500 αμερικανικά πλοία 528.000 τόνοι "βοήθειας", που στο μεγαλύτερο μέρος ήταν πολεμικό υλικό. Παρ' όλα αυτά, οι μαχητές, οι μαχήτριες και τα στελέχη του ΔΣΕ αγωνίστηκαν με αξιοθαύμαστο ηρωισμό και ακλόνητη πίστη στα ύψιστα ιδανικά τους και έγραψαν, με το αίμα και πολλοί με τη θυσία τους, νέες σελίδες δόξας στην πλούσια αγωνιστική ιστορία του λαού μας. Μπροστάρηδες και πρωτομάχοι στάθηκαν και πάλι οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες που πρόσθεσαν νέους άθλους και ανέδειξαν νέους ήρωες και μάρτυρες. Δυστυχώς, όμως, δεν μπόρεσαν τελικά να νικήσουν. Υπέκυψαν στις υπέρτατες αριθμητικά και ασύγκριτα καλύτερα εξοπλισμένες δυνάμεις του αντιπάλου και υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν και να περάσουν στο έδαφος της Αλβανίας και της Βουλγαρίας. "Αυτό ήταν τονίζεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. Α` Τόμος 1918 1949, σελ. 619 - το τραγικό τέλος ενός ακόμη σκληρού και ηρωικού αγώνα πουκράτησε τρία και πάνω χρόνια, με οργανωτές, καθοδηγητές, αλλά και κυρίως αιμοδότες τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες, ενάντια στις δοσίλογες αντιδραστικές δυνάμεις και τους Αγγλοαμερικανούς ιμπεριαλιστές". Αλλαγή στην κατάσταση

Η ήττα του ΔΣΕ, τον Αύγουστο του 1949, έφερε, όπως ήταν επόμενο, αλλαγή στην κατάσταση, με τραγικές συνέπειες για το λαό και τον τόπο. Αν ο ΔΣΕ νικούσε και, πολύ 25η Μάρτη 1951, εθνική γιορτή περισσότερο, αν στη Γιούρα. Η φωτογραφία είναι θριάμβευε η βγαλμένη στο προαύλιο του ΕΑΜική Εθνική πρώτου όρμου από τον αντίσταση θα ήταν, κρατούμενο Τζαβάρα οπωσδήποτε, διαφορετική η τύχη της πατρίδας μας. Θα ήταν ο λαός κυρίαρχος και νοικοκύρης στον τόπο του, χωρίς ξένους αφέντες και "προστάτες". Θα είχε πάρει τις τύχες του στα χέρια του και θα βάδιζε στο δρόμο της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και της κοινωνικής προόδου, της ειρήνης, της φιλίας και της συνεργασίας με τους γειτονικούς και με όλους τους άλλους λαούς του κόσμου. Διαφορετική θα ήταν και η κατάσταση στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Με την ήττα, όμως, του ΔΣΕ, που οφείλεται, όπως υπογραμμίζεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ Α` τόμος σελ. 623, κατά πρώτο και κύριο λόγο στην ωμή ιμπεριαλιστική επέμβαση και την απλόχερη και πολύπλευρη "βοήθεια" στις ντόπιες αντιδραστικές δυνάμεις, έκλεισε μια σημαντική φάση του λαϊκού επαναστατικού κινήματός του. Και άνοιξε μια νέα περίοδος, η περίοδος της αμερικανοκρατίας και της αντίδρασης, της κατάλυσης της εθνικής ανεξαρτησίας και της μετατροπής της χώρας σε ιμπεριαλιστικό προγεφύρωμα ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τις γειτονικές λαϊκοδημοκρατικές χώρες, η περίοδος της ανέλεγκτης εκμετάλλευσης και καταπίεσης των εργαζομένων της χώρας μας.

Αυτή είναι η κύρια βαριά και καταθλιπτική συνέπεια σε βάρος των εργαζομένων και γενικότερα της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού. Συνέπεια, που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, γιατί επιβεβαιώνεται από τη σκληρή και αδυσώπητη πραγματικότητα. Πριν απ' όλα, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι μετά την ήττα του ΔΣΕ οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές γίνονται κυρίαρχοι και παντοκράτορες στη χώρα μας. Ελέγχουν όλους τους τομείς οικονομικής και πολιτικής ζωής. Σε όλα τα υπουργεία, στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα ασφάλειας, στις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και στη Νομισματική Επιτροπή υπάρχουν Αμερικανοί σύμβουλοι, που επιβλέπουν και καθοδηγούν τα πάντα. Καμιά απόφαση δεν μπορεί να παρθεί χωρίς την έγκρισή τους. Το ίδιο συμβαίνει και με την κυβέρνηση. Υπερκυβερνήτης είναι ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα που κατεβάζει και ανεβάζει κυβερνήσεις. Ο Γκρέιντι - για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα - έδιωξε, λίγους μήνες μετά την ήττα του ΔΣΕ, από την πρωθυπουργία τον Σοφοκλή Βενιζέλο, που τον είχε ορίσει ο τότε βασιλιάς Παύλος, με υπόδειξη των Αγγλων και επέβαλε τον Πλαστήρα, που τον θεωρούσε αμερικανόφιλο και πιο ικανό να εξαπατήσει το λαό με τη δημαγωγία και τη μάσκα του "δημοκράτη". Οι Αμερικανοί, όπως γράφει ο Σόλωνας Γρηγοριάδης στο βιβλίο του "Τα φοβερά ντοκουμέντα", σελ. 109, επέβαλαν στην ελληνική πολιτική, που κάθε άλλο παρά ελληνική ήταν, τρεις βασικούς κανόνες: "Να εφαρμόζεται σταθερά από τις ελληνικές κυβερνήσεις αντικομμουνιστική στρατηγική, να ασκούν μεσογειακή πολιτική. Να μην έχει καμιά επαφή η Ελλάδα με τον Ανατολικό Κόσμο". Οι κανόνες αυτοί κι όχι μόνο τηρήθηκαν και εφαρμόστηκαν πειθήνια και αδιαμαρτύρητα από τους πολιτικούς της αστικής τάξης, δεξιούς και "κεντρώους". Υπήρξε μάλιστα και ανταγωνισμός μεταξύ τους για το ποιος θα φανεί και θα αποδειχτεί πιο αμερικανόδουλος και πιο καλός και αποτελεσματικός υπηρέτης των ΗΠΑ. Και πρέπει να ομολογήσουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις οι λεγόμενοι "κεντρώοι" πολιτικοί (Πλαστήρας, Σοφ.

Βενιζέλος, Παπανδρέου κ.ά.) ξεπέρασαν τους δεξιούς σε δουλοφροσύνη και υποταγή. Ο Πλαστήρας ήταν εκείνος, που, υπακούοντας στους Αμερικανούς, έστειλε 6 αεροπλάνα "ντακότα", με τα πληρώματά τους στη μακρινή Κορέα, για να βοηθήσουν την επέμβαση των ΗΠΑ και ο Βενιζέλος έστειλε σε συνέχεια στρατό. Με την πειθήνια και δουλοπρεπή υποστήριξη των ντόπιων κυβερνήσεων, οι Αμερικανοί μετατρέπουν τη χώρα μας σε πολεμικό τους προγεφύρωμα ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις γειτονικές λαϊκοδημοκρατικές χώρες. Χτίζουν πολεμικές βάσεις, οργανώνουν συνδυασμένα γυμνάσια, εντείνουν τις προκλήσεις σε βάρος της Αλβανίας και της Βουλγαρίας και προωθούν τα τυχοδιωκτικά πολεμικά τους σχέδια στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο. Όπως κατάγγειλε το Κόμμα μας, με απόφαση του ΓΓ της ΚΕ του στις 26.4.1950, οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές είχαν ξοδέψει ως τότε "για τον πόλεμο ενάντια στο λαό της Ελλάδας και για τον πόλεμο που ετοίμαζαν πυρετώδικα ενάντια στις λαϊκές δημοκρατίες και τη Σοβιετική Ένωση, κοντά 2 δισεκατομμύρια 250 εκατομμύρια δολάρια. Το θλιβερό είναι ότι υπήρξαν και πολιτικοί και στρατιωτικοί παράγοντες, που ανοιχτά και ξεδιάντροπα ζητούσαν να παραχωρηθούν τα πάντα στους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές για την προώθηση των τυχοδιωκτικών σχεδίων τους". Ο στρατηγός Μεραντίτης, π. χ. σε άρθρο του στο "ΒΗΜΑ" στις 17.2.1952 έγραφε: "Η Ελλάδα να θέση από τούδε εις τη διάθεσιν των συμμαχικών αναγκών το έδαφος, τα αεροδρόμια και τους λιμένας της και να διατηρήση υπό τα όπλα όσας δυνάμεις το Ανώτατον Συμμαχικόν Στρατηγείον κρίνει αναγκαίον. Εις περίπτωσιν ευνοϊκών συνθηκών να προελάσουν οι δυνάμεις της μετά των άλλων, συμπεριλαμβανομένων και των Ιταλικών Βορειότερων των συνόρων της!". Ο στρατάρχης Παπάγος έγραψε στην "Καθημερινή" στις 3.6.1952: "Η Ελλάς κατέχει κεντρική θέσιν και προσφέρεται ως μία σημαντική βάσις τόσον από πλευράς διανοιγομένων κατευθύνσεων προς ζωτικούς χώρους του σοβιετικού συνασπισμού, όσον και από πλευράς εξυπηρετήσεων των επιχειρήσεων τούτων...". Και ο Π. Κανελλόπουλος, που ήταν υπουργός Αμυνας, διακήρυσσε

τρία χρόνια αργότερα, δηλ. το 1955, πως "Ημείς οι Ελληνες θεωρούμεν τη χώραν μας ως ένα προκεχωρημένο φυλάκιον αυτών τούτων των Ηνωμένων Πολιτειών". Ο ίδιος απευθυνόμενος στον Αμερικανό στρατηγό Βουν Φλιτ είχε πει το περιβόητο "Ιδού ο στρατός σας"! δείχνοντας το ελληνικό στρατιωτικό άγημα. Και τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από την απαράμιλλη δουλοφροσύνη των τότε πολιτικών που δυστυχώς χαρακτηρίζει σε σημαντικό βαθμό και σημερινούς απογόνους τους... Είναι γνωστό ότι η αμερικανική επικυριαρχία στη χώρα μας κατοχυρώθηκε και επίσημα με την υπογραφή της κατάπτυστης συμφωνίας της 12 Οκτώβρη 1953 και αργότερα με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, στο οποίο παραμένει αμετακίνητα ως σήμερα, αντιμετωπίζοντας σοβαρούς κινδύνους. Βαριές συνέπειες στην οικονομία Όπως ήταν επόμενο, ο εμφύλιος πόλεμος και τα αντιλαϊκά μέτρα που πήραν οι αμερικανόδουλες κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση του ΔΣΕ προκάλεσαν φοβερές ζημιές στην οικονομία. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε στις 18.3.1952 αθηναϊκή εφημερίδα μετά το τέλος του πολέμου υπήρχαν 800.000 ξεσηκωμένοι αγρότες, 14.626 σπίτια ολικά καταστραμμένα και 22.000 μερικά καταστραμμένα, 15.139 αγροτικά νοικοκυριά καταστραμμένα, 1.600 σχολεία καταστραμμένα, 476 οδικές γέφυρες καταστραμμένες, 439 σιδηροδρομικές γέφυρες καταστραμμένες και 241 εργοστάσια και νοσοκομεία καταστρεμμένα. Επίσης, κι αυτό είναι το σοβαρότερο, σκοτώθηκαν 154.000 άτομα και χάθηκαν 1.480.669 ζώα. Θα περίμενε κανείς να στραφεί η προσοχή και η δραστηριότητα των μετεμφυλιακών κυβερνήσεων στην επούλωση των πληγών και στην ανόρθωση της οικονομίας. Και, φυσικά, στη βελτίωση του χαμηλού βιοτικού επιπέδου του λαού, στην καταπολέμηση της ανεργίας, στην αύξηση των μισθών, ημερομισθίων και συντάξεων, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Δεν

έγινε όμως καμιά σοβαρή προσπάθεια. Σ' αυτό συνέβαλε κατά κύριο λόγο και η αδιαφορία των Αμερικανών για την ανάπτυξη της εθνικής μας οικονομίας. Θα ήθελαν να παραμείνει η χώρα μας αγροτική, αποικιακό εξάρτημα που να εξασφαλίζει μόνο πρώτες ύλες. Γι' αυτό και αμέσως μετά τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου περιόρισαν σημαντικά τη διαβόητη βοήθεια με το Σχέδιο Μάρσαλ και ζήτησαν από τον αποστραγγισμένο ελληνικό λαό οικονομικές θυσίες. Την απαίτησή τους αυτή έσπευσαν να ικανοποιήσουν οι υπάκουες κυβερνήσεις. Με τα πρώτα κιόλας μέτρα τους, αύξησαν τους φόρους. Έδιωξαν από τη δουλειά χιλιάδες υπαλλήλους, με κύριο κριτήριο τα πολιτικά τους φρονήματα. Έκοψαν τις συντάξεις. Απαγόρευσαν τις αυξήσεις στα μεροκάματα και τους μισθούς. Φούντωσαν την ακρίβεια και αύξησαν ακόμη περισσότερο την ανεργία... Τα αγροτικά προϊόντα εκτοπίζονταν από τα αμερικάνικα και ολόκληροι κλάδοι της αγροτικής οικονομίας που ήταν ανταγωνιστικοί των αντίστοιχων αμερικανικών απειλούνταν με κατάργηση. Οι Αμερικανοί ζητούσαν επίμονα τότε να σταματήσει η καπνοκαλλιέργεια και να αντικατασταθεί από την πατατοκαλλιέργεια! Η κατεύθυνση που είχαν χαράξει γενικότερα στον οικονομικό τομέα ήταν: Όλα τα βάρη στο λαό. Αντίθετα, η πλουτοκρατική ολιγαρχία, όχι μόνο δε θίγεται, δεν επιβαρύνεται, αλλά διατηρεί και επεκτείνει τα προνόμια της. Καταβροχθίζει τεράστια ποσά από την αμερικανική βοήθεια. Βουτιέται ως τα μπούνια στο βούρκο των καταχρήσεων και των σκανδάλων που είχαν δηλητηριάσει την ελληνική ατμόσφαιρα και είχαν αναγκάσει τον Πλαστήρα να δηλώσει ότι "θα πατάξει τα σκάνδαλα αν υπήρχαν". Δε γνώριζε αν υπάρχουν; όταν το γνώριζαν ακόμη και οι πέτρες....! Ο εργαζόμενος ελληνικός λαός πλήρωσε και πληρώνει και σήμερα ακόμη πολύ ακριβά την ήττα του ΔΣΕ και την υποταγή της χώρας στους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές.

Ολοκλήρωση του αντιδημοκρατικού αστυνομικού κράτους Μια άλλη συνέπεια από την ήττα του ΔΣΕ ήταν η ολοκλήρωση, με την αμέριστη υποστήριξη και τις οδηγίες των Αμερικανών, του αντιλαϊκού, αντιδημοκρατικού αστυνομικού κράτους. Αν και ο εμφύλιος πόλεμος σταμάτησε και οι δυνάμεις του ΔΣΕ κατέφυγαν στις πρώην ...Ο αγώνας συνεχίζεται στη σοσιαλιστικές Μακρόνησο, με το κεφάλι ψηλά χώρες και στη Σοβιετική Ένωση, όπου βρήκαν πολιτικό άσυλο και θέρμη φιλοζωία, οι ντόπιες αντιδραστικές δυνάμεις και οι Αμερικανοί προστάτες τους δεν είχαν απαλλαγή ακόμα από το φόβο και τον τρόμο που έζησαν. Εκτός από αυτό, είχαν να αντιμετωπίσουν την αγανάκτηση, τις διαμαρτυρίες και τις κινητοποιήσεις του ξεσπιτωμένων, των ανέργων, των εργαζομένων που φυτοζωούσαν και υπόφεραν. Και επί πλέον, ήθελαν να σύρουν τον ελληνικό λαό στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς που σχεδίαζαν. Γι' αυτό και ενίσχυαν το αντιλαϊκό αστυνομικό κράτος. Για το σκοπό αυτό επανέφεραν σε ισχύ, μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, το νόμο 509 του 1947, τα άρθρα του Γ' ψηφίσματος για τον Τύπο και το νόμο της βασιλομεταξικής δικτατορίας 375 περί "κατά συνέπειας". Στο ίδιο διάστημα κρατούν στις φυλακές και τα ξερονήσια δεκάδες χιλιάδες αγωνιστές και αγωνίστριες, δημοκράτες και δημοκράτισσες, που καταδικάστηκαν από τα στρατοδικεία της σκοπιμότητας σε διάφορες ποινές ή ήταν υπόδικοι (τον Απρίλη του 1950 οι καταδικασμένοι ήταν 17.000 και οι υπόδικοι 5.000). Διατηρούν το φοβερό σύμβολο του μοναρχοφασισμού, το Μακρονήσι, όπου κρατούνται 13.000 αγωνιστές και πατριώτες. Και συνεχίζουν τις εκτελέσεις. Μέχρι το 1955, οπότε κάτω

από την παγκόσμια κατακραυγή και την αποφασιστική παρέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης και άλλων χωρών στον ΟΗΕ, αναγκάστηκαν να τις σταματήσουν. Είχαν, ωστόσο εκτελέσει αρκετούς αγωνιστές και πατριώτες και ανάμεσά τους, τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Νίκο Πλουμπίδη, τον Νικηφορίδη και άλλους. Στον αιματηρό τρομοκρατικό όργιο πρωτοστατούν οι μαύρες αντιδραστικές δυνάμεις, με επικεφαλής το παλάτι και τους στρατοκράτες, που εμφορούνται από πνεύμα αντεκδίκησης και μισαλλοδοξίας. Αλλά δε μένουν πίσω και οι "κεντρώοι δημοκράτες". Ο βασιλιάς Παύλος, μιλώντας στη Θεσσαλονίκη στις 17.11.1950, είχε διακηρύξει: "σήμερον συμβιβασμός με τους κομμουνιστές και στους συνοδοιπόρους δε χωρά". Αλλά και ο "Γέρος της Δημοκρατίας", ο Γ. Παπανδρέου, όπως έγραψε ο Λέων Σπαης στο βιβλίο του "Πενήντα χρόνια στρατιώτης" (σελ. 291) δήλωνε με κομπασμό: "Δεν προλαμβάνω να συλλαμβάνω κομμουνιστές..!". Δεν είναι άμοιρος ευθυνών και ο Νικ. Πλαστήρας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι όχι μόνο διαχώρισε, παρά τις αντίθετες προεκλογικές διακηρύξεις του, το Μακρονήσι και τα στρατόπεδα εξορίας και δήλωσε υπακούοντας στον Γκρέιντι που τον διόρισε πρωθυπουργό, ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για γενική αμνηστία, αλλά επέτρεψε να εκτελεστεί και ο ήρωας του λαού μας, Νίκος Μπελογιάννης. Είναι αλήθεια ότι από τότε, από τη μαύρη εκείνη εποχή, πέρασαν σαράντα και πάνω χρόνια, και τα χάσματα που είχε ανοίξει ο εμφύλιος πόλεμος έκλεισαν, αλλά δεν μπορεί να αποσιωπηθούν ορισμένα αμείλιχτα και φοβερά γεγονότα, όταν μάλιστα γίνεται προσπάθεια να εμφανίζονται πολιτικοί, όπως ο Γ. Παπανδρέου, που φέρει βαρύτατες ευθύνες και για τις γνωστές εξελίξεις μετά την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τον χιτλερικό ζυγό και για το Δεκέμβρη του 1944, σαν "μεγάλοι δημοκράτες". Η ιστορική αλήθεια πρέπει να λέγεται και να βγαίνουν απ' αυτήν σωστές εκτιμήσεις και σωστά συμπεράσματα και διδάγματα.

απαρνήθηκαν τους αγώνες και τις ιδέες τους. Ανεξάρτητα. που για διάφορους λόγους. όμως. Ακούστηκαν πολλά και διάφορα. Η ήττα του ΔΣΕ αξιοποιήθηκε από την αντίδραση και προπαγάνδα. Ο λαός δεν υπέκυψε .Ταυτόχρονα με την ωμή και απάνθρωπη αστυνομική βία χρησιμοποιήθηκε και η κατασυκοφάντηση του αγώνα του ΔΣΕ και των μαχητών και μαχητριών του. Οτι έπρεπε να προβληθεί από την ηγεσία του Κόμματος η αποτυχία και της δεύτερης επανάστασης και διάφορα άλλα. ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν αναπόφευκτος στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά το Δεκέμβρη. ο αντισοσιαλισμός και αντισοβιετισμός. από τα λάθη που έγιναν. η διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας. αλλά και από ορισμένους. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας με τον αντικομμουνισμό και αντισοβιετισμό και στο ξέκομμα της από τις επαναστατικές παραδόσεις. για να ενισχύσουν τη λαθολογία σε βάρος του ΚΚΕ. όπως και του ΕΛΑΣ και της ΕΑΜικής Αντίστασης. τη συμφωνία της Βάρκιζας και το μεταβαρκιζιανό τρομοκρατικό και δολοφονικό όργιο του κράτους και παρακράτους των δωσιλόγων και των Αγγλοαμερικάνων ιμπεριαλιστών. Και έγιναν αναμφισβήτητα τέτοια. Οτι ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν μάταιος και δεν έπρεπε να γίνει. Οτι το ΚΚΕ είναι κόμμα των λαθών και όχι κόμμα των ασταμάτητων αγώνων και των αμέτρητων θυσιών. Και ο αγώνας αυτός ήταν και παραμένει αγώνας δίκαιος. ηρωικός για το καλό του λαού και της χώρας μας. τις ιδέες και τους αγώνες του ΚΚΕ.

για τη γενική αμνηστία. δε λύγισε.Παρά την ήττα του ΔΣΕ και παρά την ολομέτωπη επίθεση των Αμερικανών και των ντόπιων αντιδραστικών δυνάμεων. για το ψωμί του. για την ειρήνη. για την κατάργηση των αντιδημοκρατικών νόμων και ψηφισμάτων και την απελευθέρωση των κρατουμένων και εξορίστων. Το πιο χαρακτηριστικό γεγονός εκείνης της περιόδου. την εθνική ανεξαρτησία και την κοινωνική πρόοδο. που έδειξε με χειροπιαστό τρόπο ότι ο δημοκρατικός λαός δεν . Είναι ενδεικτικό ότι από τον Οκτώβρη του 1949 μέχρι τον Απρίλη του 1950 απέργησαν 300 χιλιάδες εργαζόμενοι. για τη λύση των προβλημάτων και την ικανοποίηση των αιτημάτων του. Και από τον Οκτώβρη του 1950 μέχρι το Σεπτέμβρη του 1951 πάνω από 400 χιλιάδες. ο λαός δεν παρασύρθηκε.δημοκρατικό κίνημα ανασυγκροτήθηκε σιγά σιγά και προχώρησε σε σκληρούς αγώνες ενάντια στην αμερικανοκρατία και την ντόπια πλουτοκρατία ολιγαρχία. τη δημοκρατία. που εντάθηκε ακόμη περισσότερο και υποστηρίχτηκε και από τους "κεντρώους" πολιτικούς με την ψευτοδημοκρατική τους δημαγωγία και απάτη. δεν εξαπατήθηκε. την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και τον χωρίς όρους επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων. δεν υπέκυψε. Επίμονοι αγώνες αναπτύχθηκαν για το σταμάτημα των διώξεων και των συλλήψεων. Το λαϊκό . Συνέχισε με νέες μορφές την πάλη του. μέσα στις νέες συνθήκες.

Η Ολομέλεια εκτίμησε ότι η ήττα σημείωσε μια αλλαγή στην κατάσταση. με την ενισχυμένη αναλογική.Γράμμο". Αυτό και έκανε η 6η Ολομέλεια της ΚΕ που συνήλθε στις 9 του Οκτώβρη 1949 στο εξωτερικό. πήρε 163 χιλιάδες ψήφους και έβγαλε 18 βουλευτές. και ότι "αυτό επιβάλλει μια αλλαγή και στην πολιτική μας γραμμή". το 1951. Το ΚΚΕ προσαρμόζει την πολιτική του Το Κόμμα μας. "σωστά ενεργώντας το ΠΓ της ΚΕ ακολούθησε την τακτική της υποχώρησης. που υπέφερε και τις διώξεις και επιθέσεις που δέχτηκαν. συγκέντρωσε 180 χιλιάδες ψήφους και ανέδειξε. που ήταν όλοι εξόριστοι και φυλακισμένοι. Σημαντική ήταν και η επιτυχία στις εκλογές που έγιναν τον επόμενο χρόνο. γιατί αυτό Θα 'δινε τη δυνατότητα στον αντίπαλο να καταφέρει συντριπτικό χτύπημα στους αγωνιστές και στελέχη του λαϊκού επαναστατικού κινήματος". την εκμηδένιση της κύριας δύναμης του ΔΣΕ στο Βίτσι . που συγκροτήθηκε με την πρωτοβουλία και τις επίμονες προσπάθειες του Κόμματός μας. πράγμα που εμπόδισε το μοναρχοφασισμό να πετύχει τη στρατήγηση και επιδίωξή τους. που πρωτοστάτησε στη δημιουργία και στην ηρωική δράση του ΔΣΕ. 10 βουλευτές. Απέκρουσε την ταχτική "της συνέχισης οπωσδήποτε του ένοπλου αγώνα. Και διαπίστωσε ότι. που έπρεπε χωρίς καθυστέρηση να μελετήσει και να αναπροσαρμόσει την πολιτική και την πρακτική δραστηριότητά του. που υποστηρίχτηκε από το βαριά τραυματισμένο τότε ΚΚΕ. παρά τα βάσανα. πολύ διαφορετική κατάσταση. μετά την ήττα του βρέθηκε σε μια νέα. Η ΕΔΑ. να καθορίσει τα νέα καθήκοντα. ήταν το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών το Μάρτη του 1950.τα έβαλε κάτω. Η "Δημοκρατική Παράταξη". αφού έκανε μια σύντομη ανασκόπηση της πορείας του Κόμματος από το Δεκέμβρη 1944 και του τρόπου που οργάνωσε και καθοδήγησε τη νέα ένοπλη . Η Ολομέλεια.

Να μεταφέρει το κέντρο βάρους της δουλειάς του στην οργάνωση και καθοδήγηση των οικονομικών και πολιτικών αγώνων όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού. . στην πρώτη γραμμή της εργαζόμενης τάξης και των υπαλλήλων. την ανεξαρτησία της και την υπεράσπιση της ειρήνης. στηριζόμενο σ' ένα γερό παράνομο κομματικό μηχανισμό. . σαν μέσο πίεσης για όσο το δυνατόν περισσότερο εκδημοκρατισμό της πολιτικής ζωής του τόπου και σαν μορφή άμυνας εναντίον του δολοφονικού οργίου των κρατικών και παρακρατικών οργάνων του μοναρχοφασισμού. των εκατοντάδων χιλιάδων τραυματιών. . Αντιγράφουμε μερικά απ' αυτά. Το Κόμμα.πάλη. το ΚΚΕ προσανατόλισε και ανέπτυξε τη δράση του στη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε. αφήνοντας μόνο μικρά παρτιζάνικα τμήματα. για την οργάνωσή τους.Στο κέντρο της προσοχής του Κόμματος να μένει το πρόβλημα της υπεράσπισης της ειρήνης. όλους τους δημοκράτες. για την καθοδήγηση των καθημερινών οικονομικών και πολιτικών τους αγώνων. των ξενιτεμένων αγροτών. χάραξε τα βασικά καθήκοντα του στη νέα φάση του λαϊκού επαναστατικού κινήματος.Να σταματήσει το Κόμμα τον ένοπλο αγώνα.Με βάση το πρόγραμμα για τη δημοκρατικοποίηση της Ελλάδας. σε στενή συνεργασία με το ΑΚΕ (Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας) να δημιουργήσει πλατύ δημοκρατικό συνασπισμό. των γυναικών και της νεολαίας. . για τη δημιουργία γερών βάσεων μέσα στο στρατό. Ο συνασπισμός αυτός θα ενώνει όλον τον ΕΑΜικό κόσμο. Με βάση τα καθήκοντα αυτά. αναπήρων και θυμάτων πολέμου. να χρησιμοποιήσει όλες τις νόμιμες δυνατότητες και να δημιουργήσει κάθε είδους καινούριες προϋποθέσεις για τη συγκέντρωση των μαζών. . όλους εκείνους που δέχονται ένα μίνιμουμ πρόγραμμα δημοκρατικοποίησης της Ελλάδας.

με συνέπεια. αλλά αγωνίστηκε.ht m . του μόνου ικανού να οδηγήσει σε διέξοδο και λύεις προς όφελος του λαού και του τόπου. και λαθεμένες εκτιμήσεις και διαπιστώσεις. με το λαό νοικοκύρη και κυρίαρχο. δημοκρατικού μετώπου. σταθερότητα. πρωτοστατώντας στη συγκρότηση του αντιιμπεριαλιστικού. αντιμονοπωλιακού. χρειάστηκε να ξεπεράσει νέα εμπόδια.com/dse/dse. για μια Ελλάδα λεύτερη. χωρίς ξένους προστάτες.com Τα κείμενα και οι φωτογραφίες βρίσκονται ΕΔΩ: http://www. Έκανε ασφαλώς και άλλα λάθη.politikokafeneio. όπως και μέχρι τότε. δημοκρατική. και αποφασιστικότητα για τα συμφέροντα του λαού και του τόπου. ανεξάρτητη. Αυτό τον αγώνα συνέχισε και συνεχίζει και σήμερα.Αντιμετώπισε και πάλι φοβερές δυσκολίες. ΤΕΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio. Μ' αυτό τον τρόπο θα εκπληρωθούν και τα ανεκπλήρωτα ιδανικά του ΔΣΕ και της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης.