ΑΝΑΚΣΟΡΑ ΣΟΤ ΜΕΝΕΛΑΟΤ
Ευριματα ςτθν πεδιάδα τθσ πάρτθσ αποδεικνφουν τθν φπαρξθ του θγεμονικοφ κζντρου του μυκθναϊκοφ πολιτιςμοφ.
Σα ζχει όλα. Αρχείο με πινακίδεσ τθσ Γραμμικισ Β γραφισ, όπου καταγράφονταν όλεσ οι παραγωγικζσ και εμπορικζσ δραςτθριότθτεσ. Οπλα, και μάλιςτα ςε εξαιρετικά μεγάλο αρικμό. Κτίρια τοιχογραφθμζνα με χαρακτθριςτικά μυκθναϊκά κζματα. τενζσ επαφζσ με τθ Μινωικι Κριτθ. Και ακόμθ, τθ ςωςτι κζςθ: ςτθν πεδιάδα τθσ πάρτθσ, όπου δεςπόηει, ζχοντασ οπτικι επαφι με τισ μυκθναϊκζσ εγκαταςτάςεισ ςτο Παλαιοπφργι, το Αμυκλαίο και το Μενελάιο.
Αυτό το εφρθμα ςτον Αγιο Βαςίλειο τθσ Σπάρτθσ πλθροί για τουσ επιςτιμονεσ διεκνϊσ όλεσ τισ προχποκζςεισ για να χαρακτθριςτεί το μείηον θγεμονικό κζντρο του μυκθναϊκοφ πολιτιςμοφ ςτθ Λακωνία ςτθ μζγιςτθ ακμι του! Με άλλα λόγια, και αν οι μφκοι βγαίνουν αλθκινοί, ςε αυτό το μυκθναϊκό ανάκτορο ςτθν κοιλάδα του Ευρϊτα κα μποροφςε να κυβερνά ο Μενζλαοσ ζχοντασ δίπλα του τθν Ωραία Ελζνθ. Άλλωςτε καμία άλλθ μυκθναϊκι κζςθ ςτθν περιοχι δεν ζχει δϊςει ωσ τϊρα ενδείξεισ ότι μπορεί να είναι το ανακτορικό κζντρο τθσ. Μπορεί λοιπόν να ζφκαςε θ ςτιγμι που θ επιςτιμθ κα «αγγίξει» τουσ μυκικοφσ ιρωεσ των ομθρικϊν επϊν φκάνοντασ ςτθν αφετθρία τουσ. «Κοίλθ» και «κθτϊεςςα» χαρακτθρίηει ο Πμθροσ τθ Λακεδαίμονα με τθν κλειςτι πεδιάδα, τουσ γφρω ορεινοφσ όγκουσ και τα φαράγγια τθσ ςτον περίφθμο Κατάλογο των Νεϊν (Ιλιάδα, αψωδία β Δ, ςτ. 581-587), δθλαδι των πλοίων που είχαν ςτείλει οι ελλθνικζσ πόλεισ εναντίον τθσ Τροίασ. Σε μια χαμθλι λοφοςειρά αυτισ τθσ πεδιάδασ και ςε απόςταςθ περίπου 12 χλμ. από τθν πόλθ είχε αναπτυχκεί το ανακτορικό κζντρο. Και όπωσ φαίνεται, θ εγκατάςταςθ εδϊ είχε αρχίςει από τον 17ο-16ο αιϊνα π.Χ.
Η κοιλάδα του Αγίου Βαςιλείου τθσ πάρτθσ με τον αρχαιολογικό χώρο – όπου βρίςκονται τα ανάκτορα – να εκτείνεται γφρω από τον βυηαντινό ναό. Για πρώτθ φορά ςυναντάει κανείσ πινακίδεσ Γραμμικισ Β γραφισ ςτθ Λακωνία, πρώτθ φορά ζρχονται ςτο φωσ Μυκθναϊκζσ τοιχογραφίεσ ςτθν περιοχι, ενώ εντοπίςτθκαν μεγάλα κτίρια και άλλα ςτοιχεία, που δείχνουν ότι εκεί αναπτφχκθκε μια ςθμαντικι εγκατάςταςθ που παρουςιάηει χαρακτθριςτικά διοικθτικοφ ανακτορικοφ κζντρου.
Οικοδομιματα που καταλαμβάνουν ζκταςθ περίπου 25 ςτρεμμάτων ςτον κεντρικό λόφο, ο οποίοσ ζχει πάρει το όνομά του από τον βυηαντινό ναό του Αγίου Βαςιλείου, ζδειξε θ γεωφυςικι διαςκόπθςθ. Πςο για τθ ςυνολικι ζκταςθ τθσ μυκθναϊκισ εγκατάςταςθσ, εκτιμάται ότι υπερζβαινε τα 200 ςτρζμματα.
Από τθν εποχι του Σλιμαν αναηθτείται το μυκθναϊκό ανάκτορο τθσ Σπάρτθσ. Ζτςι, όταν πριν από λίγα χρόνια θ αρχαιολόγοσ κυρία Αδαμαντία Βαςιλογάμβρου ανακοίνωςε τθν ανεφρεςθ, καταμεςισ τθσ πεδιάδασ, τριϊν πινακίδων Γραμμικισ Β γραφισ, των πρϊτων ςτθ Λακωνία, θ είδθςθ ζκανε κυριολεκτικϊσ πάταγο. Γιατί το βαςικό εργαλείο τθσ διοίκθςθσ ςτθ Μυκθναϊκι Εποχι ιταν τα γραπτά αρχεία. Ζτςι, αυτά και μόνο μπορεί να πιςτοποιιςουν και ςιμερα τθν ανακτορικι-διοικθτικι φφςθ μιασ εγκατάςταςθσ και τθν υψίςτθ ιεραρχία τθσ ζναντι άλλων.
Άγιοσ Βαςίλειοσ Ξθροκαμπίου. Πιλινθ πινακίδα Γραμμικισ Γραφισ Β΄ (AV Rb1 ) ςτθν οποία αναφζρεται με- γάλοσ αρικμόσ (τουλάχιςτον 500) όπλων. Διακρίνεται κακαρά θ λζξθ e-pi-zo-ta, θ οποία είναι δυνατό να αναφζρεται είτε ςε όπλα (εγχειρίδια ι κοντά ξίφθ), είτε ςε ςχετικά με αυτά αντικείμενα, όπωσ οι κολεοί (κικεσ).
Ππωσ όλα τα ανακτορικά κζντρα επομζνωσ, ζτςι και αυτό τθσ Σπάρτθσ κα είχε τουσ δικοφσ του γραφείσ, που ζγραφαν τα κείμενα των πινακίδων, των ετικετϊν και των ςφραγιςμάτων, κα διαχειριηόταν τα αγακά τθσ επικράτειάσ του και κα είχε κοινά χαρακτθριςτικά αλλά και ςχζςεισ με τα υπόλοιπα μεγάλα ανακτορικά κζντρα του Αιγαίου τθσ ίδιασ εποχισ, ενϊ κα διατθροφςε και διεκνείσ επαφζσ εντόσ και εκτόσ του μυκθναϊκοφ κόςμου.
ΣΑ ΔΩΜΑΣΙΑ ΣΩΝ ΟΠΛΩΝ ΚΑΙ ΣΟΤ ΤΜΠΟΙΟΤ
Ζνα μεγάλο οικοδόμθμα του 14ου αιϊνα π.Χ. που καταςτράφθκε από πυρκαγιά ιρκε ςτο φωσ, με τουλάχιςτον επτά δωμάτια, που ζδωςαν ςπουδαία ευριματα. Στο «δωμάτιο των όπλων», όπωσ ονομάςτθκε, βρζκθκαν ςυγκεντρωμζνα χάλκινα ξίφθ, εφρθμα που ςυνδζεται με το κείμενο μιασ από τισ πινακίδεσ Γραμμικισ Β γραφισ όπου αναφζρονται τουλάχιςτον 600 όπλα. Ππωσ ςθμειϊνει θ κυρία Βαςιλογάμβρου ςτον τόμο «Αρχαιολογία - Ρελοπόννθςοσ» (εκδόςεισ Μζλιςςα), «βρζκθκαν, όπωσ είχαν τακτοποιθκεί, πικανόν μζςα ςε ξφλινο κιβώτιο, δεκαεπτά χάλκινα ξίφθ με λίκινα ι ελεφαντοςτζινα επίμθλα και καρφιά καλυμμζνα με λεπτότατο φφλλο χρυςοφ, κοντό εγχειρίδιο, χάλκινεσ και λίκινεσ αιχμζσ βελών και χάλκινο κωνικό ςκεφοσ άγνωςτθσ χριςθσ».
Άγιοσ Βαςίλειοσ Ξθροκαμπίου. το δωμάτιο του ςυμποςίου του Κτθρίου Α, μζςα ςε πυκνό ςτρώμα από κα- μζνα οςτά ηώων, βρζκθκαν δφο μεγάλα χάλκινα αγγεία, που πι- κανόν περιείχαν κραςί. Μαηί με αυτά πιλινα αγγεία ςερβιρίςματοσ και πόςθσ (αρφταινα και κφλικεσ).
Στο μεγαλφτερο δωμάτιο είχαν απομείνει πολλά και ςθμαντικά ευριματα: ζνα τροχιλατο ειδϊλιο ταφρου, ζνασ αιγυπτιακόσ ςκαραβαίοσ, τρεισ ςφραγιδόλικοι με παραςτάςεισ, χάλκινο μαχαίρι, ψιφοι από φαγεντιανι, αντικείμενα από ελεφαντόδοντο, χρυςά ελάςματα, τμιμα ενόσ λίκινου αγγείου για τελετουργικι χριςθ, ζνα μεγάλο λίκινο ςφυρί, ειδϊλια ηϊων και ακόμθ ζνα μεγάλο ρυτό αγγείο με μορφι κεφαλισ ταφρου. Σε άλλο δωμάτιο βρζκθκε ζνα πικάρι με απανκρακωμζνουσ ςπόρουσ κρικαριοφ, ενϊ ςε χαμθλότερο επίπεδο εντοπίςτθκε το «δωμάτιο του ςυμποςίου», μία ακόμθ επιβεβαίωςθ τθσ ςθμαςίασ του κτιρίου, κακϊσ το ςυμπόςιο αποτελοφςε για τον μυκθναϊκό πολιτιςμό μια ςθμαντικι δραςτθριότθτα που κατείχε κεντρικι κζςθ ςτθ κρθςκευτικι και κοινωνικι ηωι και παράλλθλα το μζςον των θγεμόνων για τθν άςκθςθ πολιτικισ και εξουςίασ. Ρυκνό ςτρϊμα από καμζνα οςτά ηϊων βριςκόταν ςε αυτό το δωμάτιο και ανάμεςά τουσ δφο μεγάλα χάλκινα αγγεία, τα οποία προφανϊσ περιείχαν κραςί, όπωσ άλλωςτε δείχνουν και μερικά αγγεία ςερβιρίςματοσ, όπωσ θ αρφταινα και οι κφλικεσ για τθν πόςθ. Και τα ενδιαφζροντα δεν ςταματοφν εδϊ, γιατί κάτω από αυτό το κτίριο εντοπίςτθκε και άλλο ςτρϊμα κατοίκθςθσ που πθγαίνει πίςω ςτον 17ο-16ο αιϊνα π.Χ.
ΦΣΕΡΩΣΟΙ ΓΤΠΕ, ΜΤΚΗΝΑΙΟΙ ΣΡΑΣΙΩΣΕ
Θραφςματα από τοιχογραφίεσ, και μάλιςτα ςε μεγάλθ ποςότθτα, βρζκθκαν γφρω από ζνα ακόμθ κτίριο με πολλά δωμάτια, που ζχει αναςκαφεί ελάχιςτα. Κυρίωσ όμωσ εντοπίςτθκαν ςε ζνα μικρό διάςελο, που κατά τον 14ο αιϊνα π.Χ. χρθςιμοποιικθκε ωσ αποκζτθσ (απλοφςτερα, μια χωματερι) για τθν απόρριψθ οικοδομικϊν υλικϊν και κεραμικισ που προερχόταν από τισ επιςκευζσ των κτιρίων.
Θραφςματα από μικρισ κλίμακασ εικονιςτικζσ τοιχογραφίεσ από το Κτιριο Β. α. Γυναικεία μορφι ςτο εςωτερικό οικοδομιματοσ, από όπου πικανόν παρακολουκεί κάποια δρώμενα.
Η μορφι ενόσ μυκθναίου ςτρατιϊτθ με οδοντόφρακτο κράνοσ, οι περικνθμίδεσ ενόσ άλλου, μια γυναίκα που παριςτάνεται μζςα ςε ζνα οικοδόμθμα διακρίνονται ςε αυτά τα μικρά κραφςματα των τοιχογραφιϊν. Ραρά τθν αποςπαςματικότθτά τουσ, εξάλλου, παρουςιάηουν όλα τα χαρακτθριςτικά τθσ μυκθναϊκισ ηωγραφικισ, όπωσ είναι γνωςτι από τα ανακτορικά κζντρα τθσ Ρελοποννιςου και τθσ Θιβασ. Φτερωτοί γρφπεσ, ηϊα, φυτικά κοςμιματα, «βραχϊδεσ τοπίο», ςπείρεσ, ρόδακεσ, οδοντωτό είναι τα κζματά τουσ.
Κνιμεσ με περικνθμίδεσ μυκθναίου ςτρατιώτθ
Σε «συερεθές μέγα δώμα», όπφς λέει ο Ομηρος (Οδύζζεια Ραυφδία δ'), ζε πενηάυηλο παλάηι δηλαδή, ζούζε ο Μενέλαος ζηη Σπάρηη, όηαν σποδέτθηκε ηον Τηλέματο, ποσ έθθαζε με ηο άρμα ηοσ αναζηηώνηας πληροθορίες για ηον παηέρα ηοσ ηον Οδσζζέα. Και ήηαν η Ωραία Ελένη πρώηη ποσ παραηήρηζε ηην ομοιόηηηά ηοσς, αναγνφρίζονηάς ηον. Θα αναγνφρίζει άραγε η αρταιολογική έρεσνα κάποιο ζηοιτείο ποσ θα ηασηίζει ζαθώς ηο μέγα δώμα ηοσ Μενελάοσ με ηο ανακηορικό κένηρο, ποσ έρτεηαι ζηο θφς ζηη Σπάρηη; Για πολλούς η απάνηηζη θεφρείηαι θέμα τρόνοσ.
ΣΑ ΤΜΒΟΛΑ ΣΗ ΕΞΟΤΙΑ
Ππλα, υφάςματα, ζνα όνομα. Τόςο λίγα αλλά απείρωσ ςθμαντικά, τα κείμενα των πινακίδων Γραμμικισ Β γραφισ από το μυκθναϊκό ανάκτορο τθσ Σπάρτθσ αποτελοφν αδιάψευςτο τεκμιριο τθσ ςπουδαιότθτάσ του. Πταν θ μεγάλθ πυρκαγιά το κατζςτρεψε, ό,τι βριςκόταν μζςα ςε αυτό κάθκε. Μόνο με τα αρχεία του υπιρξε φιλικι θ φωτιά, αφοφ οι πιλινεσ πινακίδεσ πάνω ςτισ οποίεσ ιταν καταγεγραμμζνα ψικθκαν και διαςϊκθκαν ςτον χρόνο. Μικρά κομμάτια από πθλό με χαραγμζνα ςφμβολα: e - pί - zota, wi - ti - mi - jo, TELA+Α, ti - jo - ko, δθλαδι επίηωςτα, ίςκμια, υφαντά, Αντίοχοσ. Γιατί οι άνκρωποι που ηοφςαν ςτο παλάτι από τον 14ο ωσ τον 12ο αιϊνα π.Χ. είχαν όπλα και αςκοφςαν υφαντικζσ δραςτθριότθτεσ, όπωσ ςυνζβαινε ςε όλα τα μυκθναϊκά ανακτορικά κζντρα.
Δεκαεπτά χάλκινα ξίφθ, όπωσ βρζκθκαν ςτο Κτιριο Α. Ακόμθ, ζνα κοντό εγχειρίδιο, χάλκινεσ και λίκινεσ αιχμζσ βελών και ζνα χάλκινο κωνικό ςκεφοσ άγνωςτθσ χριςθσ.
Από ζνα ιδεόγραμμα ξίφουσ με τθν αιχμι προσ τα κάτω ςυνοδεφεται θ λζξθ επίηωςτα (από το ριμα επιηϊννυμι), που αναφζρεται ςε εγχειρίδια μαχαίρια ι κοντά ξίφθ. Αλλά εκείνο που εντυπωςιάηει είναι ο αρικμόσ τουσ, αφοφ ςθμειϊνονται τουλάχιςτον 500! Τεράςτιοσ οπλιςμόσ, δθλαδι, άγνωςτοσ από άλλα αρχεία, ο οποίοσ αςφαλϊσ και κα ιταν ιδιοκτθςία του ανακτόρου και του άνακτοσ. Σε ζναν εντελϊσ διαφορετικό τομζα των μυκθναϊκϊν δραςτθριοτιτων, τθν κατεργαςία μαλλιοφ και τθν παραγωγι πλεκτϊν υφαςμάτων και προϊόντων υφαντουργίασ, ειςάγουν οι άλλεσ πινακίδεσ. Μια ςφνκεςθ ςυμβόλων μάλιςτα αφορά ζνα υφαντό φφαςμα το οποίο αφιερωνόταν και ςε ιερά, γεγονόσ που αποκτά ιδιαίτερθ ςθμαςία, κακϊσ ςυνδζεται και με τθ κρθςκευτικι ςφαίρα. Τζλοσ, ςε άλλεσ πινακίδεσ αναφζρονται πρϊτεσ φλεσ για τθν παραςκευι αρωμάτων και τριποδικά αγγεία, το ιδεόγραμμα των οποίων ςυνοδεφεται από τθ λζξθ «χρυςοφσ».
Οι πινακίδεσ άλλωςτε είναι εκείνεσ που από τθν αρχι τθσ αποκρυπτογράφθςισ τουσ ζδωςαν πολφτιμεσ πλθροφορίεσ για τθ ηωι και τθ δραςτθριότθτα των ανκρϊπων τθσ Μυκθναϊκισ Εποχισ. Αρχεία κακαρά διοικθτικισ χριςθσ, κάτι ςαν λογιςτικά βιβλία, απζδειξαν τθν φπαρξθ μιασ πρωτογενοφσ αγροτοποιμενικισ οικονομίασ και παράλλθλα το ανεπτυγμζνο εμπόριό τθσ. Εδειξαν δθλαδι ότι ιταν μια οικονομία που υποςτθριηόταν από ιςχυρι γραφειοκρατικι μθχανι, με εξελιγμζνθ κατανομι εργαςίασ και μια πολυςφνκετθ και αυςτθρά ιεραρχθμζνθ κοινωνικι και παραγωγικι δομι. «Αν και λιγοςτζσ και αποςπαςματικά ςωηόμενεσ, οι πρϊτεσ πινακίδεσ Γραμμικισ Β γραφισ τθσ Λακωνίασ παρουςιάηουν ποικιλία τφπων και περιεχομζνου» ςθμειϊνει θ αναςκαφζασ του ανακτόρου κυρία Αδαμαντία Βαςιλογάμβρου. Και προςκζτει: «Οι γραφείσ είναι ζμπειροι και το προϊόν τθσ εργαςίασ τουσ ανάλογο με αυτό των ςυναδζλφων τουσ ςτα ανακτορικά κζντρα τθσ Ρφλου, των Μυκθνϊν, τθσ Θιβασ και αλλοφ. Τα κείμενα απθχοφν εμπειρία γραφειοκρατικισ οργάνωςθσ, δθλϊνουν ζνα υπόβακρο ιςχφοσ και δίνουν ςαφι απάντθςθ ςτο ηιτθμα τθσ φπαρξθσ μυκθναϊκοφ ανακτορικοφ κζντρου ςτθν πεδιάδα τθσ Σπάρτθσ».
ΣΟ ΙΣΟΡΙΚΟ - ΆΓΙΟ ΒΑΙΛΕΙΟ , Η ΜΤΚΗΝΑΪΚΗ ΕΓΚΑΣΑΣΑΗ
Το 2008, θ ανεφρεςθ για πρϊτθ φορά ςτθ Λακωνία ενεπίγραφθσ πιλινθσ πινακίδασ ςε Γραμμικι Γραφι Βϋ ζςτρεψε το ενδιαφζρον των αρχαιολόγων τθσ Εφορείασ ςτον αρχαιολογικό χϊρο του Αγίου Βαςιλείου Ξθροκαμπίου, μια χαμθλι λοφοςειρά ςτο νοτιοδυτικό τμιμα τθσ πεδιάδασ τθσ Σπάρτθσ, ςε απόςταςθ περίπου 12 χλμ. από τθν πόλθ. Ο χϊροσ αυτόσ, αν και κθρυγμζνοσ από τθ δεκαετία του 1960, δεν είχε μζχρι τότε ερευνθκεί αναςκαφικά. Η γεωφυςικι διαςκόπθςθ που ζγινε ςτον κεντρικό λόφο ζδειξε οικοδομιματα ςε ζκταςθ περίπου 25 ςτρεμμάτων, ενϊ θ ςυνολικι ζκταςθ τθσ μυκθναϊκισ εγκατάςταςθσ εκτιμάται ότι κα υπερζβαινε τα 200 ςτρζμματα. Η κζςθ δεςπόηει ςτο νοτιοδυτικό τμιμα τθσ πεδιάδασ τθσ Σπάρτθσ και ζχει οπτικι επαφι με τισ μυκθναϊκζσ κζςεισ ςτο Ραλαιοπφργι, το Αμυκλαίο και το Μενελάιο. Η ςωςτικι ζρευνα του 2008 και 2009 ζφερε ςτο φωσ τζςςερισ ακόμθ πινακίδεσ Γραμμικισ Γραφισ Bϋ, θ παρουςία των οποίων δθλϊνει τθν φπαρξθ αρχείου, παραπζμπει ςε διοικθτικζσ λειτουργίεσ και προςδίδει ςτθν μυκθναϊκι εγκατάςταςθ του Αγίου Βαςιλείου χαρακτθριςτικά διοικθτικοφ ανακτορικοφ κζντρου. Τα κείμενα αναφζρονται ςε μεγάλο αρικμό όπλων (τουλάχιςτον 500 εγχειρίδια ι κοντά ξίφθ), υφαντά υφάςματα, πικανόν ζνα κφριο όνομα και πρϊτεσ φλεσ για τθν παραςκευι αρωμάτων (εικ. 7). Από το 2010, θ αναςκαφι ςυνεχίηεται ωσ ςυςτθματικι υπό τθν αιγίδα τθσ Εν Ακιναισ Αρχαιολογικισ Εταιρείασ, τθ διεφκυνςθ τθσ τ. διευκφντριασ τθσ Εϋ Εφορείασ Αδαμαντίασ Βαςιλογάμβρου και χρθματοδότθςθ από το Institute for Aegean Prehistory (ΙNSTAP). H εγκατάςταςθ ξεκίνθςε κατά τουσ χρόνουσ τθσ μετάβαςθσ από τθ μεςοελλαδικι ςτθν υςτεροελλαδικι εποχι, όπου χρονολογείται νεκροταφείο κτιςτϊν κιβωτιόςχθμων τάφων που ιλκε ςτο φωσ ςτθν κορυφι του λόφου. Νότια από αυτό βρίςκεται το Κτιριο Α, ζνα μεγάλο οικοδόμθμα με τουλάχιςτον επτά δωμάτια που καταςτράφθκε από πυρκαγιά, χάρθ ςτθν οποία διατθρικθκαν τμιματα των εςωτερικϊν τοίχων του από ωμοπλίνκουσ. Η καταςκευι του ανάγεται ςτθν υςτεροελλαδικι Ι-ΙΙ περίοδο, ενϊ θ χριςθ του ςυνεχίςτθκε κατά τθν υςτεροελλαδικι ΙΙΙΑ, ςτθν οποία χρονολογείται θ καταςτροφι του. Ραρά τθν καταςτροφι και τισ μεταγενζςτερεσ επεμβάςεισ που ζχει υποςτεί, είναι ςαφζσ ότι πρόκειται για ζνα ςθμαντικό κτιριο. Σε ζνα από τα δωμάτιά του βρζκθκαν ςυγκεντρωμζνα 17 χάλκινα ξίφθ, πικανόν τοποκετθμζνα μζςα ςε κιβϊτιο από οργανικό υλικό (εικ. 8). Στο διπλανό προσ B. δωμάτιο βρζκθκε πικάρι με απανκρακωμζνουσ ςπόρουσ κρικαριοφ, ενϊ ςτο μεγαλφτερο, νότιο δωμάτιο είχαν απομείνει πολλά ςθμαντικά και πολφτιμα ευ- ριματα, όπωσ λαιμόσ λίκινου τελετουργικοφ αγγείου με διπλό χείλοσ, τροχιλατο ειδϊλιο ταφρου, κεφαλάκι μικροφ ειδωλίου από ελεφαντόδοντο, αιγυπτιακόσ ςκαραβαίοσ, μικρά χρυςά ελάςματα κ.ά. Σε μια γωνία του ίδιου δωματίου, ςε χαμθλότερο επίπεδο, βρζκθκαν υπολείμματα ςυμποςίου . Το Κτιριο Β, ςε μικρι απόςταςθ ανατολικά του Κτθρίου Α, αποτελείται από πολλά δωμάτια διαφόρων διαςτάςεων, τα οποία αναπτφςςονται διαδοχικά κατά τουσ δφο άξονζσ του. Από το μικρό τμιμα του που ζχει αναςκαφεί προζκυψε μεγάλθ ποςότθτα κεραμικισ τθσ υςτεροελλαδικισ ΙΙΙΑ και χαρακτθριςτικά κραφςματα τοιχογραφιϊν (εικ. 10-11). Μεγάλθ ποςότθτα κραυςμάτων από μυκθναϊκζσ τοιχογραφίεσ με χαρακτθριςτικά κζματα (φτερωτοί γρφπεσ, ηϊα, φυτικά κοςμιματα, «βραχϊδεσ τοπίο», ςπείρεσ, οδοντωτό) ζφεραν ςτο φωσ οι διερευνθτικζσ τομζσ δυτικά των κτθρίων, κοντά ςτο μικρό διάςελο που ςυνδζει τον κυρίωσ λόφο με τον επόμενο προσ τα νοτιοδυτικά. Ζνα μεγάλο κτιριο που υπιρχε εκεί φαίνεται ότι είχε κυριολεκτικά «ξυριςτεί» κατά το 14ο αιϊνα και ο χϊροσ αυτόσ χρθςιμοποιικθκε για τθν απόρριψθ κεραμικισ και οικοδομικοφ υλικοφ που προζρχονταν από μετατροπζσ ι επιςκευζσ των μυκθναϊκϊν κτθρίων. Αν και λιγοςτζσ και αποςπαςματικά ςωηόμενεσ, οι πρϊτεσ πινακίδεσ Γραμμικισ Γραφισ Βϋ τθσ Λακωνίασ παρουςιάηουν ποικιλία τφπων και περιεχομζνου. Τα κείμενα απθχοφν εμπειρία γραφειοκρατικισ οργάνωςθσ και δθλϊνουν ζνα υπόβακρο ιςχφοσ, ςυςτατικά απαραίτθτα για τθν άςκθςθ διοικθτικισ και πολιτικισ εξουςίασ και δίνουν ςαφι απάντθςθ ςτο ηιτθμα τθσ φπαρξθσ μυκθναϊκοφ ανακτορικοφ κζντρου ςτθν πεδιάδα τθσ Σπάρτθσ.
ΡΗΓΕΣ
ΣΟ ΒΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 20/05/2012 WWW.NOTOSPRESS.GR Ε' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΣΗΣΩΝ
