ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1Η ΕΝΟΤΗΤΑ

1. Τι ονομάζεται επικοινωνία; Τι κοινό χρειάζεται για να επιτευχθεί;
2. Πώς ονομάζονται τα κείμενα που δε χρησιμοποιούν μόνο τη

γλώσσα για να μεταδώσουν το μήνυμά τους; Ποιο άλλο μέσο εκτός από το λόγο μπορεί να μεταφέρει αποτελεσματικά το μήνυμα; ονομάζουμε μια πρόταση απλή, πότε ελλειπτική και πότε επαυξημένη;

3. Τι ονομάζεται πρόταση; Ανάλογα με τα συστατικά τους πότε

4. Συμπληρώστε τις παρακάτω προτάσεις: Ανάλογα με τη σημασία τους: Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να δώσουμε μια πληροφορία λέγονται__________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε τελεία. Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε μια πληροφορία λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε από κάποιον να κάνει κάτι ή να τον παρακαλέσουμε για κάτι λέγονται________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ___________ ή ________________ . Οι προτάσεις που εκφράζουν ένα έντονο συναίσθημα λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που δεν έχουν άρνηση λέγονται___________________. Οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση[δε(ν), μη(ν)] λέγονται______________ .

2Η ΕΝΟΤΗΤΑ

5. Ποιες διαφορές εντοπίζουμε ανάμεσα στα δύο είδη της

γλωσσικής επικοινωνίας [προφορικό και γραπτό λόγο];

6. Όταν μελετούμε τον προφορικό λόγο ή το γραπτό κείμενο, αναζητούμε: • • Ποιος μιλάει ή γράφει____________ Σε ποιον μιλάει ή γράφει__________

1

αλλά χρησιμοποιείται και ο _______________. Η περιγραφή συνδέεται λοιπόν με το __________. 7. Κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο ___________. 2 . φαινομένων κτλ. Χαρακτηριστικό της παραγράφου είναι ότι αποτελεί κείμενο ενιαίο και σχετικά__________________. πραγματικών ή φανταστικών. Να συμπληρωθούν τα παρακάτω κενά: Με τον όρο περιγραφή εννοούμε την_________________ μέσα στο λόγο χώρων. Κύριο γνώρισμα της αφήγησης είναι οι ________________ λέξεις ή φράσεις που δείχνουν τη χρονική σειρά των γεγονότων και την αιτιολογική σχέση μεταξύ τους. Ακολουθεί πορεία από το ___________στο ____________ . Τι ονομάζουμε συνδετικές λέξεις και πώς ξεχωρίζει η μια παράγραφος από την άλλη. από ____________ εικόνες σε λεπτομερειακές. ζωντάνια και παραστατικότητα. ποιες απόψεις-ιδέες____________ μεταδίδει και με ποιο τρόπο. ακρίβεια. αλλά ταυτόχρονα__________ με τις προηγούμενες και τις επόμενες παραγράφους. Τι περιλαμβάνει το 9. το χώρο. αντικειμένων. Με τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός ______________ ή μιας σειράς _______________. Η δομή της αφήγησης ακολουθεί το παρακάτω σχήμα:    ______________ για τους ήρωες. αλλά οι καταστάσεις συνδέονται μεταξύ τους __________________ . κάθε μέρος. το χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση Η __________ της αφήγησης και η __________ της Η_______: η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. 3Η ΕΝΟΤΗΤΑ 10. Η ____________ της περιγραφής χαρακτηρίζεται από σαφήνεια. Από ποια μέρη αποτελείται η παράγραφος.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • • Για ποιο σκοπό μιλάει ή γράφει___________ Ποιο θέμα. προσώπων. 8. Η αφήγηση οργανώνεται με άξονα το __________ .

12.  Οι άνθρωποι που νοιάζονται για τον συνάνθρωπο. 15. [ . Για να υποστηρίξουμε τις θέσεις μας ή για να αντικρούσουμε τις θέσεις άλλων. Τι ονομάζεται περίληψη. Βάλτε τα βασικά βήματα για την περίληψη στη σωστή σειρά: Α. 14. εντοπίζουμε το κεντρικό θέμα του κειμένου Γ. Ποια είναι τα τρία είδη κειμένου που συναντήσαμε ως εδώ. Η ονοματική φράση μπορεί να λειτουργεί συντακτικά ως:    3 . Να χαρακτηριστούν οι παρακάτω φράσεις:  Τα παιδιά [  Τα καινούργια παπούτσια [ .  _________________  _________________  _________________ 4Η ΕΝΟΤΗΤΑ 16. γράφουμε την περίληψη Δ. χρησιμοποιούμε ______________ . Στο ένα μέρος κεντρική λέξη είναι το ___________. ενώ στο άλλο μέρος το ________ . γράφουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο Ε. ] ] 17. ] 18. . Το ένα μέρος ονομάζεται___________________ φράση και το άλλο _______________φράση. [ . ]  Δέχθηκε κριτική. Κάθε πρόταση αποτελείται από 2 βασικά μέρη. . υπογραμμίζουμε τις βασικές λέξεις κάθε παραγράφου Β. .ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11. διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο 13. Ποια είναι τα 3 κύρια δομικά μέρη του κειμένου.

Ο εργαζόμενος είναι κουρασμένος. Περιλαμβάνει τους πίνακες των αποτελεσμάτων. Στις παρακάτω προτάσεις αφού εντοπίσετε τις ονοματικές φράσεις να χαρακτηρίσετε τη λειτουργία τους: • • Μερικοί άνθρωποι βασανίζονται. Πχ. Τα πρώτα διακρίνονται σε ισοσύλλαβα (ο μαθητής) και ανισοσύλλαβα (ο παππούς). Αιτιολογήστε 22. Πχ. την απάντησή σας δίνοντας τουλάχιστον τρία παραδείγματα.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ   19. Πχ. Το σχολείο έκλεισε τις πόρτες του. • • • 20. Αυτός ο προσδιορισμός είναι στο ίδιο__________. ξεκουραστήκαμε. 4 . Β. Τα ουσιαστικά διακρίνονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες:_______________ και ________________ . στην ίδια___________ και στον ίδιο ____________ με το ουσιαστικό. Η παραγωγή σύνθετων λέξεων μπορεί να γίνει κι από την ένωση των θεμάτων δύο απλών λέξεων. Μετά από τόση πίεση. 23. Ως επιθετικός προσδιορισμός λειτουργεί το επίθετο όταν προσδίδει στο ουσιαστικό μια ____________ . 21. Να συμπληρωθούν τα κενά και να δώσετε ένα παράδειγμα για κάθε τρόπο: Η παραγωγή σύνθετων λέξεων γίνεται με δύο τρόπους: Α. Ταυτίζονται το φυσικό με το γραμματικό γένος. με προσθήκη __________ στο τέλος του θέματος. Να κλιθούν και στους δύο αριθμούς και στα τρία γένη τα παρακάτω επίθετα: ⇒ Ο υγιής ⇒ Ο βαρύς ⇒ Ο φθαρτός ⇒ Ο πολύς 24. με προσθήκη ___________στην αρχή του θέματος.

χτυπώ. Όσον αφορά τη σημασία του ρήματος: Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο κάνει κάτι. δηλαδή κάνει κάτι και ταυτόχρονα δέχεται το αποτέλεσμα της ενέργειας αυτής. Τα ρήματα αυτά έχουν _________________ διάθεση και βρίσκονται συχνά στην παθητική φωνή. πχ χτενίζομαι. 5 . Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο «παθαίνει» κάτι. Με βάση τις καταλήξεις πάλι χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 φωνές: την ___________ με καταλήξεις σε .___ . Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι ο δράστης μιας ενέργειας. αγκαλιάζομαι. Τα ρήματα αυτά έχουν __________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην ενεργητική φωνή. πχ τρέχω. Να συμπληρωθούν τα κενά: Όσον αφορά τη μορφή του ρήματος: Με βάση τις καταλήξεις χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 συζυγίες: στην α’ συζυγία με καταλήξεις σε . δέχεται το αποτέλεσμα μιας ενέργειας. Κάθε φωνή έχει δύο συζυγίες.____ ή .___ και στην β’ συζυγία με καταλήξεις σε . Η β’ συζυγία κάθε φωνής χωρίζεται σε δύο τάξεις: ______________ φωνή σε -άω(ώ) πχ _____________ και –ώ πχ ___________ και _____________ φωνή σε –ιέμαι πχ ____________ και σε –ούμαι πχ ______________ .____ . Το ρήμα: o Εκφράζει μια_______________ ή _______________ o Είναι το βασικό στοιχείο κάθε πρότασης γύρω από το οποίο οργανώνεται το μήνυμα που μεταδίδεται με την επικοινωνία o Ανήκει στη _______________ φράση. στην οποία παίζει κυρίαρχο ρόλο. πχ τραυματίζομαι. ενεργεί. Τα ρήματα αυτά έχουν ___________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην παθητική φωνή.____ και την _____________ με καταλήξεις σε . παίζω.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5Η ΕΝΟΤΗΤΑ 25. 26.

27. β. Οι χρόνοι που έχουν μη συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συντελεσμένο ποιόν ενεργείας: 30. από άλλα μέρη του λόγου 6 . από άλλα ρήματα πχ. Νέα ρήματα παράγονται: ______________ πχ. ούτε ενεργεί ούτε παθαίνει κάτι. Ποια ρήματα ονομάζονται συνδετικά. • • • • • • • • Τι δείχνει η κατάληξη ενός ρήματος. Ποιοι είναι οι παρελθοντικοί χρόνοι στα νέα ελληνικά και πώς χρησιμοποιούνται. Τι ακριβώς δηλώνει το ποιόν ενεργείας. Τα ρήματα αυτά έχουν ______________ διάθεση.__________ α. Δώστε ένα παράδειγμα που να αναδεικνύει τη διαφορά. Διαλέξτε τα σωστά: Πτώση Γένος Φωνή Διάθεση Ποιόν ενεργείας Πρόσωπο Χρόνο Αριθμό 29.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο βρίσκεται απλώς σε μια κατάσταση. 31. 1) 2) 3) 4) 28. πχ κοιμάμαι. Δώστε μερικά παραδείγματα. κάθομαι.

οπότε λέγεται ____________ ή να διασαφηνίζει το ουσιαστικό που προσδιορίζει. Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορεί να έχει ένα ουσιαστικό με το ρήμα. ο καθηγητής 35. Να αναγνωριστούν τα είδη των ονοματικών προσδιορισμών:  Ένα κοπάδι χελιδόνια  Τα πόδια του αλόγου  Η εικονογράφηση του βιβλίου  Άρματα μάχης  Ο Γεωργιάδης. Αντιστοιχίστε τις πτώσεις με τα αντίστοιχα μέρη του λόγου: Υποκείμενο Αντικείμενο Κατηγορούμενο του υποκειμένου Κατηγορούμενο του αντικειμένου αιτιατική ή γενική ονομαστική αιτιατική ονομαστική 33. Νέα ουσιαστικά παράγονται α. Ο προσδιορισμός αυτός μπορεί να προσθέτει ένα ιδιαίτερο και γνωστό γνώρισμα. Έχουμε δύο είδη προσδιορισμών: Α. από άλλα ουσιαστικά. με την προσθήκη _____________ . 7 . οπότε λέγεται ______________ . β. ____________________ ανάλογα με την πτώση στην οποία βρίσκεται ο προσδιορισμός. Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορούν να έχουν οι ονοματικές φράσεις μεταξύ τους.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 6Η ΕΝΟΤΗΤΑ 32. _____________________ και Β. επίθετα ή ρήματα με την προσθήκη στο θέμα τους ______________. 34.