www.dianysma.edu.

gr
Ι ΑΝΝΗΣ ΜΠΑΓΑΝΑΣ

φυσική
Γ΄ Λυκείου
Θετική & Τεχνολογική Κατεύθυνση

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

www.dianysma.edu.gr 

ΤΑΛΑΝΤ ΣΕΙΣ 1 Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1.β, 2.γ, 3.β, 4.γ, 5.αΣ, βΣ, γΛ, δΣ, εΛ. Θέµα 2ο Α. α. Στην ταλάντωση 1 Από το διπλανό σχήµα έχουµε ΣF ΣF1 κ1 x1 κ1 1 = = ΣF1 ΣF2 κ 2 x2 κ 2 Βλέπουµε από το σχήµα ότι 2 ΣF2 ΣF1 ΣF1 > ΣF2 ή >1 x1 A ΣF2 κ2 οπότε κ1 > κ 2 ή <1 κ1 Για τις περιόδους των δύο ταλαντώσεων έχουµε m 2π κ1 κ2 T1 = = < 1 άρα T1 < T2 κ1 T2 m 2π

x

κ2

Άρα το σώµα ταλαντώνεται πιο γρήγορα στη ταλάντωση 1. β. Στην ταλάντωση 1 Το έργο της συνισταµένης δύναµης ΣF ΣF υπολογίζεται από το εµβαδόν στο διάγραµµα ΣF – x. Όπως βλέπουµε στο ΣF1 διπλανό σχήµα Ε1 > Ε2 άρα και ΣF2 W1 > W2

1
Ε1 Ε2

2

x

x1 x2 A 

Β. α. Όπως βλέπουµε από το διπλανό σχήµα, τη χρονική στιγµή tΓ για τις περιόδους των δύο ταλαντώσεων ισχύει:
3 T 4 2TA = TB ή B = > 1 2 TA 3

x
+Α Β A

t
tΓ
-Α

Για τις µέγιστες ταχύτητες της ταλάντωσης των δύο συστηµάτων έχουµε 2π ω A T T = Α = A = B > 1 ή υ A max > υ B max ωB A 2π TA TB

υ Α max υΒ max

Γ. 1.α. Τη χρονική στιγµή t = 0 έχουµε υ = +υmax οπότε

υ = υmaxσυν (ω t + ϕο ) ή +υmax = υmaxσυνϕο ή
+1 = συνϕο ή συνϕο = συν 0ο ή ϕο = 2κπ ± 0, κ = 0,1,... Για να βρούµε την αρχική φάση θέτουµε κ = 0, οπότε ϕο = 0 2.δ. Όπως βλέπουµε από το σχήµα το σώµα θα βρεθεί στη θέση 4 µετά από χρόνο t = οπότε
a = −ω 2 Aηµ ( 2π 3T 3π ) = −ω 2 Aηµ ( ) ή a = −ω 2 A(−1) ή a = +ω 2 A T 4 2 3T 4

Θέµα 3ο Α.Α1. Οι εξισώσεις του φορτίου και της έντασης του ρεύµατος σε συνάρτηση µε τον χρόνο είναι q = Qσυνω1 t i = − Iηµω1 t Η γωνιακή συχνότητα των ηλεκτρικών ταλαντώσεων είναι 

1 1 ή ω1 = ή ω1 = 5000rad / s L1C (10 ⋅10 −3 H )(4 ⋅10 −6 F ) Η µέγιστη ένταση του ρεύµατος είναι

ω1 =

I = ω Q ή I = (5000rad / s )(8 ⋅10−6 C ) ή I = 4 ⋅10−2 A

Οπότε οι εξισώσεις είναι q = 8 ⋅10−6 συν 5000t ( S .I .) i = −4 ⋅10−2ηµ 5000t ( S .I .) Α2. Η τιµή της ηλεκτρεγερτικής δύναµης από αυτεπαγωγή, δίνεται από τη σχέση
Eαυτ . = L1

E di di ή = αυτ . (1) dt L1 dt

Σε κάθε χρονική στιγµή η τάση στο πηνίο είναι ίση ( σε απόλυτη τιµή µε την τάση στον πυκνωτή ), οπότε
Eαυτ . = Vc = q q ή Eαυτ . = Vc = (2) C C

Θέτοντας την σχέση (2) στην σχέση (1) έχουµε

di q = dt L1C
q=

ή

di = ω 2q ή dt

1 (100 A / s ) ή q = 4 ⋅10−6 C = 4µ C (5000rad / s )2

Από την σχέση που δίνει την ενέργεια της ταλάντωσης έχουµε E = UE +UB Q2 q2 1 2 ή = + L1i ή 2C 2C 2

64 ⋅10−12 C 2 16 ⋅10−12 C 2 = + (10−2 H )i 2 ή −6 2 −6 2 4 ⋅10 F 4 ⋅10 F i = ±2 3 ⋅10−2 A Β. Β1. Από την σχέση που δίνει την ενέργεια της ταλάντωσης έχουµε
4 3 E = UE +UB ή E = UE ή UE = E ή 3 4 

q2 3 Q2 = 2C 4 2C

ή q = ±4 3 ⋅10−6 C

Η ταλάντωση που θα εκτελέσει το κύκλωµα LC είναι φθίνουσα και το µέγιστο φορτίο τη χρονική στιγµή t = 0, θα είναι

Qo = q = 4 3 ⋅10−6 C
Το µέγιστο ρεύµα τη χρονική στιγµή t = 0 θα είναι I o = Qoω2 ή I o = Qo 1 ή L2ω2
I o = (4 3 ⋅10−6 C ) 1 (2 ⋅10−2 H )(4 ⋅10−6 F )

ή

I o = 6 ⋅10−2 A
Οι εξισώσεις των µέγιστων τιµών του φορτίου και της έντασης σε συνάρτηση µε τον χρόνο είναι
Q = Qo e − Λ t και I = I o e − Λ t

Η σταθερά Λ υπολογίζεται ως εξής:
Q = Qo e − Λ t ή 2 3 = 4 3e −Λ t ή
− ln 2 = −Λ (2 s ) ή Λ =

1 = e −Λ (2 s ) ή 2

ln 2 = 0,35s −1 2

Οπότε οι εξισώσεις γίνονται
Q = 4 3 ⋅10 −6 e −0,35t
( S .I .) και I = 6 ⋅10−2 e −0,35t ( S .I .)

Β2 .
Q = Qo e − Λ t ή

3 = 4 3e

−

ln 2 t 2

ή

ln 2 − t 1 =e 2 ή 4

−2 ln 2 = −

ln 2 t ή t = 4s 2

Β3. Η ενέργεια που χάθηκε είναι ∆E = Qo2 Q 2 48 3 − ή ∆E = ( − )10 −6 J 2C 2C 8 8 ή ∆E = 5, 625 ⋅10−6 J 

Θέµα 4ο Α. Η εξίσωση της ταχύτητας του σώµατος µάζας m1 αµέσως µετά την κρούση είναι

υ1′ = 20συν (2t + ϕο ) ( S .I .)
Η γωνιακή συχνότητα του σώµατος m1 πριν και µετά την κρούση παραµένει η ίδια ( δεν µεταβάλλεται η µάζα του σώµατος ή η σταθερά Κ του ελατηρίου ), οπότε
T= 2π = 2π s =πs 2

ω

Η µάζα m1 του σώµατος υπολογίζεται ως εξής:

T = 2π

m1 K

ή

m1 =

T 2K 4π 2

ή

m1 = 25kg

Το µέτρο της ταχύτητας του σώµατος m2 λίγο πριν την κρούση υπολογίζεται ως εξής:
Eαρχ . = Eτελ . ή Kαρχ . + U αρχ . = Kτελ . + Uτελ . ή Kαρχ . + U αρχ . = Kτελ . + Uτελ .

( όπου θεωρήσαµε στο έδαφος U αρχ . = 0 )
1 1 2 2 υ = υο2 − 2gh ή ή 2 m2υο = 2 m2υ2 + m2 gh ή 2

υ2 = (20m / s ) 2 − 2(10m / s 2 )(15m) ή υ 2 = 10m / s
Βλέπουµε ότι για τις µάζες των σωµάτων ισχύει m1 = m2 και επίσης ότι η κρούση είναι κεντρική και ελαστική, οπότε οι µάζες µετά την κρούση ανταλλάσουν ταχύτητες, άρα

υ1′ = υ2
άρα τα µέτρα των ταχυτήτων είναι

και

υ2′ = υ1

υ1′ = 10m / s
οπότε οι ταχύτητες των µαζών είναι

και

υ2′ = 20m / s 

υ1′ = −10m / s και υ2′ = +20m / s
Β. Η µέγιστη ταχύτητα του σώµατος m1 αµέσως µετά την κρούση είναι ′ υ1max = 20m / s Το πλάτος της ταλάντωσης του σώµατος m1 είναι
A′ = ′ υ1max 20m / s ′ ′ ή A = 2rad / s ή A = 10m ω

Τη χρονική στιγµή t = 0 (αµέσως µετά την κρούση ), η ταχύτητα του σώµατος m1 είναι υ1′ = −10m / s οπότε έχουµε

υ1′ = 20συν (2t + ϕο ) ή −10 = 20συνϕο ή

συνϕο = − ϕο = 2κπ ±
2π 3

1 2π ή συνϕο = συν 2 3

ή
2π 3

ή ( θέτοντας κ = 0)

ϕο =

Η εξίσωση της αποµάκρυνσης του σώµατος m1 από τη θέση ισορροπίας σε συνάρτηση µε το χρόνο είναι
x = 10ηµ (2t + 2π ) ( S .I .) 3

Η εξίσωση της επιτάχυνσης σε συνάρτηση µε το χρόνο είναι
a = −ω 2 Aηµ (ω t + ϕο ) ( S .I .) ή a = −40ηµ (2t +

2π ) ( S .I .) 3

Γ. Η αποµάκρυνση του σώµατος από τη θέση ισορροπίας αµέσως µετά την κρούση ( t = 0 ) είναι
x = 10ηµ 2π = +5 3m 3

Άρα ο ρυθµός µεταβολής της ορµής είναι 

dP dP = ΣF = −Κx ή = −500 3 N dt dt

∆. Το έργο θα το υπολογίσουµε από το θεώρηµα έργου – κινητικής ενέργειας, οπότε
1 1 ′2 W = ∆K = Kτελ . − Kαρχ . ή W = − m1υ1max ή W = − (25kg )(20m / s ) 2 ή 2 2

W = −5000 J

ΤΑΛΑΝΤ ΣΕΙΣ 2 Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1.α, 2.γ, 3.β, 4.γ, 5. αΛ, βΛ, γΣ, δΛ, εΣ. Θέµα 2ο Α. Σωστό το 1. Το ποσοστό της ενέργειας που χάνεται σε κάθε περίοδο είναι ( Ek − Ek +1 A2 − A2 )100% = ( k 2 k +1 )100% ή Ek Ak

Ek − Ek +1 e −Λ ( k +1)T ( )100% = (1 − −ΛkT )100% ή Ek e
( Ek − Ek +1 )100% = (1 − e−ΛT )100% Ek

Βλέπουµε ότι όσο αυξάνεται η σταθερά Λ τόσο αυξάνεται και το ποσοστό της ενέργειας που χάνεται σε κάθε περίοδο. Β. Σωστό το δ. Τη χρονική στιγµή t = 0 έχουµε x = +A/2, οπότε x = Aηµ (ωt + ϕο ) ή +
A 1 = Aηµϕο ή ηµϕο = + ή 2 2

ηµϕο = ηµ

π
6

ή ϕο = 2κπ +

π
6

και ϕο = 2κπ + π −

π
6

Θέτοντας κ = 0, έχουµε ϕο =

π
6

και ϕο =

5π 6 

Επειδή υ > 0 η αρχική φάση της ταλάντωσης είναι ϕο = χρονική στιγµή t = 0, είναι

π
6

, οπότε η ταχύτητα τη

υ = ω Aσυν (ωt + ϕο ) ή υ = ω Aσυν

π
6

ή υ =+

3ω A 2

Γ. Σωστό είναι το 3. Η διαφορά φάσης των δύο ταλαντώσεων είναι ∆φ = π/2, οπότε το πλάτος της συνισταµένης ταλάντωσης θα δίνεται από την σχέση
2 A = A12 + A2 (1)

Οι ενέργειες της συνισταµένης ταλάντωσης και των συνιστωσών ταλαντώσεων αντίστοιχα είναι
E= 1 1 1 2 DA2 , E1 = DA12 και E2 = DA2 2 2 2

Επειδή ισχύει Α1 = Α2 έχουµε Ε1 = Ε2 Από τη σχέση (1) έχουµε
A2 = A12 + A22 ή

1 1 1 DA2 = DA12 + DA22 ή E = E1 + E2 ή 2 2 2

E = 2 E1 ή E1 = Θέµα 3ο Α. Από την αρχή διατήρησης της ορµής έχουµε
Pαρχ . = P . ή τελ

E 2

υ1
m1

πριν την κρούση υ2 = 0 K m2 V
m1

m1υ1 + 0 = (m1 + m2 )V ή m2
m1υ1 (0,1kg )(200m / s ) = (m1 + m2 ) (0,1kg + 9, 9kg )

K

V=

µετά την κρούση

ή V = 2m / s . 

K 1000 N / m = = 10rad / s m1 + m2 0,1kg + 9,9 Kg Η ταχύτητα του συσσωµατώµατος αµέσως µετά την κρούση είναι η µέγιστη ταχύτητα της ταλάντωσης, οπότε
Β. Η γωνιακή συχνότητα είναι ω = V = Vmax = ω Ao ή Ao =
V = 2m / s ή Ao = 0, 2m 10rad / s

ω

Γ. Ο χρόνος στον οποίο το πλάτος της ταλάντωσης µειώνεται στο µισό της αρχικής του τιµής είναι 2s, οπότε Aο A = Ao e − Λ t ή = Ao e−Λ (2 s ) ή 2 1 ln 2 −1 = e −Λ (2 s ) ή − ln 2 = −(2 s ) Λ ή Λ = s 2 2 Η χρονική στιγµή όπου το πλάτος της ταλάντωσης γίνεται Α = 0,05m υπολογίζεται ως εξής: ln 2 ln 2 − t − t 1 =e 2 A = Ao e − Λ t ή 0, 05 = 0, 2e 2 ή 4 ln 2 ln 2 − ln 4 = − t ή 2 ln 2 = t ή t = 4s 2 2 ∆. Η ενέργεια που χάθηκε κατά την κρούση είναι 1 1 ∆E1 = Kαρχ . − Kτελ . ή ∆E1 = m1υ12 − (m1 + m2 )V 2 ή 2 2 1 1 ∆E1 = (0,1kg )(200m / s )2 − (0,1kg + 9,9kg )(2m / s ) 2 ή ∆E1 = 1980 J 2 2 Η ενέργεια που χάθηκε εξαιτίας της δύναµης αντίστασης F΄, κατά την φθίνουσα ταλάντωση του συσσωµατώµατος, από το αρχικό πλάτος Αο, µέχρι το πλάτος Α, είναι 1 1 ∆E2 = Eαρχ . − Eτελ . ή ∆E2 = KAo2 − KA2 ή 2 2 1 1 ∆E2 = (1000 N / m)(0, 2m) 2 − (1000 N / m)(0, 05m)2 ή ∆E2 = 18, 75 J 2 2 Οπότε η συνολική ενέργεια που χάθηκε είναι ∆E = ∆E1 + ∆E2 = 1980 J + 18, 75 J ή ∆E = 1998, 75 J 

Θέµα 4ο Α.

Κ
Θ.Φ.Μ

F΄ελ
Θ.Ι.(2) Τ.Θ.

χ2 m1

χ1 Fελ t=0 m1 m2 h (m1 +m2)g

F΄΄ελ χ Α m1
Α.Θ.

m1g

Θ.Ι.(1) αυτή αρχική

Θ.Ι.(1 )

m1g + m2 υ

Η θέση είναι η θέση

ισορροπίας όπου το σύστηµα είναι ακίνητο. Στη θέση αυτή η ταχύτητα του συστήµατος είναι µηδέν(ακίνητο) και την t = 0 το σώµα m1 ξεκινά την κίνηση του, άρα η θέση αυτή είναι και η ακραία θέση της κίνησης του σώµατος), οπότε ΣF = 0 ή Fελ = (m1 + m 2 )g ή Κχ1 = (m1 + m 2 )g (1) Θ.Ι.(2) Η θέση αυτή είναι η θέση ισορροπίας της κίνησης που εκτελεί το σώµα m1 όταν πλέον έχει αποχωριστεί από το σώµα m2. ΣF = 0 ή F΄ελ = m1g ή Kχ 2 = m1g (2) Τ.Θ. (Στην θέση αυτή θα δείξουµε ότι το σώµα εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση) ΣF = m1g – F΄΄ελ = m1g – K ( χ + χ 2 ) ή ΣF = m1g – Κχ – Κχ 2 ή από (2)
ΣF = − Κ χ ή ΣF = − Dχ όπου D = K

Από τη σχέση (1) ένα έχουµε

χ1 =

(m1 + m 2 )g Κ

ή χ1 =

(4kg + 2kg )(10m / s 2 ) ή χ1 = 0, 6m 100 N / m

Από τη σχέση (2) έχουµε 

χ2 =

m1g Κ

ή χ2 =

(4kg )(10m / s 2 ) ή χ 2 = 0, 4m 100 N / m

Το πλάτος της ταλάντωσης που θα εκτελέσει η µάζα m1 όπως βλέπουµε από το σχήµα είναι A = χ1 − χ 2 ή A = 0, 6m − 0, 4m ή A = 0, 2m Το µέτρο της µέγιστης δύναµης που ασκείται από το ελατήριο στη µάζα m1 είναι
Fελ .(max) = K ( A + χ 2 ) ή Fελ .(max) = (100 N / m)(0, 2m + 0, 4m) ή Fελ .(max) = 60 N .

Β. Η ενέργεια της ταλάντωσης του σώµατος m1 είναι
E= 1 1 KA2 ή E = (100 N / m)(0, 2m)2 ή E = 2 J 2 2

Γ. Τη χρονική στιγµή t = 0 το σώµα βρίσκεται στη θατική ακραία θέση ( x = +A ) οπότε

χ = Aηµ (ωt + ϕο ) ή + A = Aηµϕο ή ηµϕο = +1
ηµϕο = ηµ π
2

ή ϕο = 2κπ +

π
2

ή (κ = 0 ) ϕο =

π
2

.

Η γωνιακή συχνότητα ω είναι

ω=

K 100 N / m = = 5rad / s m1 4kg
x(m) +0,2 t(s) 0,4π

Άρα η εξίσωση της αποµάκρυνσης του σώµατος από τη θέση ισορροπίας σε συνάρτηση µε το χρόνο είναι π χ = 0, 2ηµ (5t + ) ( S .I .) 2

και η γραφική της παράσταση φαίνεται στο διπλανό σχήµα -0,2 ∆. Στην µάζα m2, αφού αποχωριστεί από την m1 ασκείται µόνο η δύναµη της βαρύτητας άρα θα εκτελέσει ελεύθερη πτώση. Η µετατόπιση του σώµατος κάθε χρονική στιγµή δίνεται από την σχέση: 1 2h (3) h = gt 2 άρα t = 2 g Η περίοδος της ταλάντωσης του m1 δίνεται από την σχέση 

T=

t (4) N

(όπου t ο χρόνος ταλάντωσης και N αριθµός των ταλαντώσεων). Επειδή όµως τα σώµατα ξεκίνησαν ταυτόχρονα, ο χρόνος ταλάντωσης του m1 θα είναι ίσος µε τον χρόνο κίνησης του m2. Άρα από τις (3) και (4) έχουµε 2h g T= (5) N θέτοντας την (3) στην (5) έχουµε
2h g m1 2π = K N

άρα N =

1 2π

2h g m1 K

=

1 2π

2hK (6) m1 g

από την σχέση (2) όµως µε αντικατάσταση στην (6) έχουµε

N=

1 2π

2Κh K χ2

ή N=

1 2π

2h

χ2

(7)

Θέλουµε στον χρόνο της σχέσης (3) το m1 να έχει εκτελέσει µία µόνο ταλάντωση άρα θέτουµε στην (7) Ν = 1 και υψώνοντας την στο τετράγωνο, έχουµε: 1 2h h h ή 1= = 2π 2 ή = 20 2 4π χ 2 χ2 χ2 

ΚΥΜΑΤΑ 1 Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1γ., 2.β, 3.δ, 4.β, 5. αΛ, βΣ, γΣ, δΛ, εΣ Θέµα 2ο Α. Σωστό το β. Για x = 0 έχουµε
A΄ = 2 Aηµ 2π ⋅ 0 = 2 Aηµ 0 = 0

λ

Άρα το ένα άκρο της χορδής ( x = 0 ) είναι δεσµός. Θέλουµε να είναι δεσµός και το άλλο άκρο δηλαδή το x = L, οπότε
A΄ = 2 Aηµ 2π ⋅ L = 0 ή ηµ 2π ⋅ L = ηµ 0 ή

λ

λ

2π ⋅ L

λ

= nπ + 0 n = 1, 2, 3... άρα nλ 2

L=

n = 1, 2,3...

Β. Σωστό το γ. Για τους δείκτες διάθλασης στα δύο υλικά έχουµε
n1 = co c και n2 = o ή c1 c2 n2 c1 = >1 n1 c2

Για τα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία στα δύο υλικά ισχύει
E1 E = c1 και 2 = c2 ή B1 B2

E1 B1 c1 = >1 ή E2 c2 B2 Γ. Σωστό το α.

E1 E2 E B ή 1 > 1 > B1 B2 E2 B2

Π1

Μ

x1

Α x2

Β

Π2 

Για τα µέγιστα συµβολής ξέρουµε ότι ισχύει η σχέση r1 − r2 = N λ N = 0, ±1, ±2,... Όπου r1, r2 οι αποστάσεις των πηγών από τα σηµεία όπου έχουµε µέγιστα συµβολής, οπότε έχουµε Σηµείο Α: ( AΠ1 ) − ( AΠ 2 ) = N λ (1) Σηµείο Β: ( BΠ1 ) − ( BΠ 2 ) = N ′λ = ( N + 1)λ (2) Το σηµείο Β είναι το γειτονικό µέγιστο προς στο σηµείο Α, οπότε θα ισχύει Ν΄ = Ν + 1. Αφαιρώντας κατά µέλη την (1) από την (2), έχουµε ( BΠ1 ) − ( AΠ1 ) + ( AΠ 2 ) − ( BΠ 2 ) = N λ + λ − N λ ή
( AB ) + ( AB) = λ ή 2( AB ) = λ ή ( AB) =

λ
2

Θέµα 3ο Α θ1 Ο 45 4cm Γ
ο

Α. Το πρίσµα είναι ισοσκελές, οπότε ισχύει ˆ ˆ Γ = 45ο . Επίσης έχουµε Γ = θ ( έχουν τις
1

Β

αντίστοιχες πλευρές τους κάθετες ), άρα θ1 = 45o . Όπως βλέπουµε από το σχήµα έχουµε ολική ανάκλαση οπότε η γωνία θ1 είναι η κρίσιµη γωνία, άρα

Μ

ηµθ1 =

1 1 ή ηµ 45o = ή nπ nπ

2 1 ή nπ = 2 = 2 nπ 

Το µήκος κύµατος λ της ακτίνας φωτός µέσα στο γυαλί, είναι
nπ =

λo λ

ή λ=

λo
nπ

ή λ=

600nm ή λ = 300 2nm 2

Β. Η ταχύτητα του φωτός µέσα στο γυαλί είναι co 3 ⋅108 m / s c= = = 1,5 2 ⋅108 m / s nπ 2 Από το σχήµα έχουµε (OM ) ηµ 45o = ή (OM ) = 2 2cm ( ΓM ) Το χρονικό διάστηµα που έκανε η µονοχρωµατική ακτίνα φωτός για να καλύψει την απόσταση (ΟΜ), είναι (OM ) 2 2 ⋅10−2 m 4 2 ή t = 10−10 s ή t = ns = t= 3 15 c 1,5 2 ⋅108 m / s Γ. Από τον νόµο του Snell έχουµε: nπηµθ1 = nυηµθ 2 ή

Α nυ θ1 Ο Γ Μ 45 4cm
ο

Β

2ηµ 45ο = 2ηµθ 2 ή

2

2 = 2ηµθ 2 2

1 ή ηµθ 2 = ηµ 30ο ή θ 2 = 30ο 2 Όπως φαίνεται και από το σχήµα, η γωνία εκτροπής ε είναι: ε = θ1 − θ 2 = 45ο − 30ο ή ε = 15ο

ηµθ 2 =

ε θ2 θ1

Θέµα 4ο Α. Η απόσταση µεταξύ των δύο ακραίων θέσεων της ταλάντωσης µετά την συµβολή των κυµάτων είναι 8cm, οπότε το πλάτος της ταλάντωσης του φελλού µετά την συµβολή είναι 2 A′ = 8cm ή A′ = 4cm 

Από τη θεµελιώδη εξίσωση της κυµατικής έχουµε υ 2m / s ή λ= ή λ = 2m υ =λf ή λ= f 1Hz Οι χρονικές διάρκειες κατά τις οποίες τα κύµατα από τις δύο πηγές φτάνουν στον φελλό, είναι r 8m r 4m t1 = 1 = = 4 s και t2 = 2 = = 2s υ 2m / s υ 2m / s Η εξίσωση ταλάντωσης του φελλού µετά την συµβολή των κυµάτων είναι r −r t r +r y = 2 Aσυν 2π ( 1 2 )ηµ 2π ( − 1 2 ) ή 2λ T 2λ 8m + 4 m y = 0, 04ηµ 2π (t − ) ή y = 0, 04ηµ 2π (t − 3) ( S .I .) t > 4 s 4m Β. Η γωνιακή συχνότητα του φελλού είναι ω = 2π f = 2π rad / s Η σταθερά επαναφοράς της ταλάντωσης του φελλού είναι D = mω 2 = (20 ⋅10−3 kg )(2π rad / s ) 2 = 0,8 N / m Το πλάτος της ταλάντωσης του φελλού εξαιτίας του κύµατος της πηγής Π2 είναι r −r 8m − 4m A′ = 2 Aσυν 2π ( 1 2 ) ή A′ = 2 Aσυν 2π ( ) ή 2λ 4m A′ = 2 Aσυν 2π ή 0, 04m = 2 A ή A = 0, 02m Η ενέργεια ταλάντωσης του φελλού εξαιτίας της πηγής Π2 είναι 1 1 E2 = DA2 ή E2 = (0,8 N / m)(0, 02m) 2 ή E2 = 16 ⋅10−5 J 2 2 Η ενέργεια ταλάντωσης του φελλού εξαιτίας της συµβολής των κυµάτων είναι 1 1 E2 = DA′2 ή E2 = (0,8 N / m)(0, 04m) 2 ή E = 64 ⋅10 −5 J 2 2 Γ. Η αποµάκρυνση του φελλού από τη θέση ισορροπίας είναι y = 0, 04ηµ 2π (t − 3) ή 0, 02 = 0, 04ηµ 2π (t − 3) ή 1 π ή = ηµ 2π (t − 3) ή ηµ 2π (t − 3) = ηµ 2 6 π π 5π (2) ή 2π (t − 3) = 2κπ + (1) και 2π (t − 3) = 2κπ + π − = 2κπ + 6 6 6 Η χρονική στιγµή την οποία θα επιλέξουµε είναι αυτή για την οποία έχουµε συµβολή δηλαδή την µικρότερη χρονική στιγµή όπου t >4s. Για κ = 0 στην (1), έχουµε 37 t= s < 4 s ( απορρίπτεται ) 12 Για κ = 0 στην (2), έχουµε 41 t = s < 4 s ( απορρίπτεται ) 12 Για κ = 1 στην (1), έχουµε 49 t= s 12 

∆. Έστω ένα σηµείο Α το οποίο είναι σηµείο µέγιστης συµβολής. Τότε ισχύει

x Π1 d Α

d-x Π2

r1 − r2 = N λ ή x − d + x = N λ

2x − d = N λ ή x =
οπότε έχουµε

Nλ d ή x = N +4 + 2 2

Για Ν = 0 έχουµε x = 4cm , για Ν = +1 έχουµε x = 5cm , για Ν = -1 έχουµε x = 3cm , για Ν = +2 έχουµε x = 6cm , για Ν = -2 έχουµε x = 2cm , για Ν = +3 έχουµε x = 7cm , για Ν = -3 έχουµε x = 1cm . (Για Ν = +4,-4 έχουµε τα σηµεία των πηγών ( x = 0, x = 8cm ) τα οποία δεν λαµβάνουµε υπόψη γιατί το ερώτηµα αναφέρεται στα σηµεία ανάµεσα στις πηγές). Άρα έχουµε συνολικά ανάµεσα στις πηγές 7 σηµεία ενισχυτικής συµβολής ( Ν=0,-1,+1,-2,+2,-3,+3)

ΚΥΜΑΤΑ 2 Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1.γ, 2γ. 3.α, 4.β, 5. αΣ, βΛ, γΣ, δΛ, εΛ. Θέµα 2ο Α. Σωστό το β. Όταν ένα σηµείο ενός ελαστικού µέσου µέσα στο οποίο διαδίδεται ένα µηχανικό αρµονικό κύµα ξεκινά να ταλαντώνεται, η φάση του είναι µηδέν. Θέτουµε για το σηµείο x = 5m, φ = 0 και έχουµε

ϕ = 2π  −

 t x 1 +  ή  2 10 4 

5 1  t 0 = 2π  − +  ή  2 s 10 4 

t 1 ή t = 0,5s = 2s 4

Β. β1. Σωστό το 3. Θέτουµε στην εξίσωση του στάσιµου κύµατος t = T/4 και έχουµε 

2π T 2π x π ή y = 2 Aηµ συν = 0 λ λ T4 2 Άρα όλα τα σηµεία του στάσιµου κύµατος τη χρονική στιγµή t = T/4 βρίσκονται στη θέση ισορροπίας. β2. Σωστό το 1. Το σηµείο x = L ( άκρο της χορδής ) είναι δεσµός, οπότε y = 2 Aηµ

2π x

συν

A΄ = 2 Aηµ 2π ⋅ L

2π ⋅ L

λ

= 0 ή ηµ

2π ⋅ L

λ λ
2

= ηµ 0 ή

λ

= nπ + 0 n = 1, 2, 3... άρα L = n

n = 1, 2,3... (1)

Από τη θεµελιώδη εξίσωση της κυµατικής έχουµε

υ =λf

ή λ=

υ
f

(2)

Θέτοντας την σχέση (2) στην σχέση (1) έχουµε L=n

υ
2f

ή

f =n

υ
2L

Θέτοντας n = 1 βρίσκουµε την ελάχιστη συχνότητα ταλάντωσης των σηµείων της χορδής η οποία είναι
f =

υ
2L

Γ. Σωστό το 3. Από τον νόµο του Snell έχουµε n1 ηµθ b = n2 ηµθ a n c όµως ισχύει 1 = 2 < 1 άρα n1 > n2 n2 c1 οπότε ηµθ b < 1 άρα ηµθb < ηµθ a ή θb < θ a ηµθ a άρα η γωνία πρόσπτωσης (θα) θα φτάσει πρώτη την θεωρητικά µέγιστη τιµή της, δηλαδή θα = 90o ( πάνω στη διαχωρηστική επιφάνεια των δύο µέσων ). Όταν η γωνία πρόσπτωσης γίνει µέγιστη

c1 θα c2 θb

n1

1

2 n2 θα

n1 < n2 c1 θα

θα > θb c2 θb(max) 

( θεωρητικά 90ο ), γίνεται µέγιστη και η γωνία διάθλασης (θb(max)) και η τιµή υπολογίζεται από τον νόµο του Snell. n1 ηµθb ηµθ b = = = ηµθ b (max) οπότε n2 ηµθα ηµ 90ο n ηµθ b (max) = 1 n2

Θέµα 3ο Α. Η εξίσωση του κύµατος δίνεται από τη σχέση
t x y = Aηµ 2π ( − ) T λ

Από το σχήµα έχουµε
∆t = T 4

ή (2 − 1) s =

T 4

ή T = 4s

Η µέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης των σηµείων του µέσου στο οποίο διαδίδεται το κύµα, είναι

υmax = ω A
Από το σχήµα έχουµε
6, 28m / s = ( 2π 6, 28 ) A ή 6, 28m / s = ( ) A ή A = 4m 4s 4s

Επίσης από το σχήµα βλέπουµε ότι το κύµα φτάνει στο σηµείο Μ σε χρόνο t = 1s. Τη στιγµή εκείνη η φάση του είναι µηδέν, οπότε

ϕ = 2π ( − ) ή 0 = − T λ 4s λ
Άρα η εξίσωση του κύµατος είναι

t

x

1s

2m

ή λ = 8m

 t x y = 4ηµ  −  ( S .I .) 4 8

Β. Το σηµείο στο οποίο θα έχει φτάσει το κύµα τη χρονική στιγµή t = 6s, θα έχει φάση µηδέν, οπότε

ϕ = 2π ( − ) ή 0 = − T λ 4s λ

t

x

6s

x

ή x=

3λ 2 

Άρα το στιγµιότυπο του κύµατος τη συγκεκριµένη χρονική στιγµή είναι

y(m) +4

t = 6s

12 -4 Γ. Από τη σχέση που δίνει την µηχανική ενέργεια ταλάντωσης του σηµείου Μ έχουµε

x(m)

E = K +U

ή

1 1 1 DA2 = mυ 2 + D y 2 ή 2 2 2

1 1 1 mω 2 A2 = mυ 2 + mω 2 y 2 ή υ 2 = ω 2 ( A2 − y 2 ) ή 2 2 2

υ = ±ω A2 − y 2
Οπότε το µέτρο της ταχύτητας είναι

υ=

2π T

A2 − y 2

π ή υ = ( rad / s ) (4m 2 ) − (2m)2 2

ή υ = 3,14 3m / s

∆. Ο αριθµός των κυµάτων που θα εκπέµψει η πηγή σε χρόνο t = 20s, είναι ίσος µε τον αριθµό των ταλαντώσεων της πηγής και είναι
N= t T

ή N=

20 s 4s

ή N = 5 κ ύµατα

Θέµα 4ο Α. Η εξίσωση ενός αρµονικού µηχανικού κύµατος είναι
t x y = Aηµ 2π ( − ) T λ

Οι εξισώσεις που µας δίνονται είναι
r 1 y1 = 0,1ηµ 2π (t − 1 + ) ( S .I .) και 2 4 r y2 = 0,1ηµ 2π (t − 2 ) ( S .I .) 2 προκύπτει ότι η περίοδος είναι T = 1s , άρα η συχνότητα είναι f = 1Hz και το µήκος κύµατος λ = 2m . 

Η ταχύτητα διάδοσης των κυµάτων είναι

υ =λf

ή υ = (2m)(1Hz ) ή υ = 2m / s

Όταν το κάθε κύµα φτάνει στο σηµείο Ρ, η φάση της ταλάντωσης του σηµείου είναι 0, οπότε Από την πηγή Π1: ϕ1 = 2π (t1 −
r1 1 10 1 + ) = 0 ή t1 − + = 0 ή t1 = 4, 75s και 2 4 2 4

r 8 Από την πηγή Π2: ϕ 2 = 2π (t2 − 1 ) = 0 ή t2 − = 0 ή t1 = 4s 2 2

Β. Οι εξισώσεις των κυµάτων είναι
r 1 y1 = 0,1ηµ 2π (t − 1 + ) ( S .I .) και 2 4 r y2 = 0,1ηµ 2π (t − 2 ) ( S .I .) 2 Εφαρµόζοντας την αρχή της επαλληλίας έχουµε

π y = y1 + y 2 ή y = 0,1[ηµ (2π t − π r1 + ) + ηµ (2π t − π r2 )] ( S .I .) 2 Κάνοντας χρήση της τριγωνοµετρικής ταυτότητας α −β α +β ηµα + ηµβ = 2συν ( )ηµ ( ) η παραπάνω σχέση γίνεται 2 2
y = 0, 2συν 2π t − π r1 +

π
2 2

− 2π t + π r2

ηµ

2π t − π r1 +

π
2 2

+ 2π t − π r2 ( S .I .) ή

y = 0, 2 συν [

π (r2 − r1 ) π
2

+ ]ηµ[2π t − 4

π (r1 + r2 ) π
2

+ ] ( S .I .) 4

Θέτοντας r1 = 10m και r2 = 8m, έχουµε
y = 0, 2συν ( 5π 35π )ηµ (2π t − ) ( S .I .) ή 4 4 35π ] (t ≥ 4, 75s ) ( S .I .) 4

y = −0,1 2ηµ[2π t −

Γ. Θα πρέπει το πλάτος της ταλάντωσης του σηµείου Ρ να είναι ίσο µε µηδέν, οπότε
A′ = 0, 2 συν [

π (r2 − r1 ) π
2

+ ] = 0 ή συν [ 4

π (r2 − r1 ) π
2

ή + ] = συν 4 2

π 

π (r2 − r1 ) π
2 + 4

= (2 N + 1)

π
2

( N = 0, ±1, ±2,...) ή

(r2 − r1 ) +

1 = 2 N + 1 ( N = 0, ±1, ±2,...) ή 2

1 −[(r1 − r2 ) − ] = 2 N + 1 ( N = 0, ±1, ±2,...) ή 2 (r1 − r2 ) − 1 = 2 N + 1 ( N = 0, ±1, ±2,...) ή 2 3 2 ( N = 0, ±1, ±2,...)

r1 − r2 = 2 N +

∆. Έχουµε t = 4,5s < 4,75s, οπότε µόνο το κύµα της πηγής Π2 έχει φτάσει στο σηµείο Ρ, άρα το σηµείο αυτό εκτελεί ταλάντωση µόνο εξαιτίας του κύµατος της πηγής Π2, οπότε,

υ = ω Aσυν (2π t − π r2 ) ή υ = 2π ⋅ 0,1συν (2π ⋅ 4,5 − 8π ) ή
υ = 0, 628συνπ
ή υ = −0, 628m / s 

ΣΤΕΡΕΟ 1 Θέµα 1ο 1. γ, 2. β, 3. α, 4. α, 5. α. Σ, β. Λ, γ. Λ, δ. Σ, ε. Σ Θέµα 2ο Α. γ.
I A = I K + M ( AK ) 2 και ( AK ) 2 =

a2 + β 2 οπότε 4
20 Ma 2 επίσης 12

IA =

1 a2 + β 2 M (a 2 + β 2 ) + M 12 4
2

ή IA =

I M = I K + M ( MK ) IM =

1 β2 2 2 ή I M = M (a + β ) + M 12 4 οπότε
I A 20 = I M 17

ή

17 Ma 2 12

Β. δ. Η κατεύθυνση της στροφορµής µεταβάλλεται κατά 90ο και το µέτρο της διατηρείται σταθερό (L = Iω). Η τελική και η αρχική στροφορµή σχηµατίζουν γωνία 90ο. Για το µέτρο της µεταβολής της στροφορµής έχουµε
r r r r r ∆L = Lτελ . − Lαρχ . = Lτελ . + (− Lαρχ . ) ή ( από το σχήµα )
∆L = L2 + L2 = 2 L2 = 2 L = 2 I ω
-Lαρχ.. Lαρχ. Lτελ..

∆L

Γ. α. Σύµφωνα µε την διατήρηση της µηχανικής ενέργειας, η κινητική ενέργεια του τροχού και της σφαίρας στην βάση του κεκλιµένου επιπέδου θα είναι
Kτρ . = Kσφ . = U = mgh .

Η κινητική ενέργεια σε συνάρτηση µε την στροφορµή για ένα στερεό σώµα είναι 

K= οπότε έχουµε
2 Lτρ .

L2 2I

2 Iτρ .

=

2 Lσφ .

2 Iσφ .

ή

2 Lτρ .

Lσφ .

2

=

Iτρ . Iσφ .

ή

Lτρ . Lσφ .

=

5 > 1 άρα 4

Lτρ . > Lσφ .

Θέµα 3ο A. Εφαρµόζοντας τις συνθήκες ισορροπίας για την ράβδο στους άξονες x και y, έχουµε ΣFx = 0 ΣFy = 0 ή Tx − FAx = 0 (1) ή Ty + FAy − W = 0 (2) L = 0 (3) 2 Ο

Στ Α = 0 ή Tηµφ L − W Από την(3) έχουµε

W = 2Tηµφ ή W = 2(100Ν )ηµ 30ο ή
W = 100 Ν

FAy

FA

T

Ty

θ A

FAx

Tx

φ

Γ

Από την (1) έχουµε
FAx = Tx = T συνϕ = (100 N )συν 30ο ή FAx = 50 3N ,

Από την (2) έχουµε

FAy = W − Tηµϕ = 100 N − 100ηµ 30ο ή FAy = 50 N
Οπότε η δύναµη FA είναι
2 2 FA = FAx + FAy

ή FA = (50 3N ) 2 + (50 N ) 2
FAy FAx =

ή FA = 100 N

εϕθ =

50 N 3 = ή θ = 30o 3 50 3 N 

B. A

L/2

Κ

θ

Γ U=0 Γ

Κh

mg

Από το θεώρηµα Steiner έχουµε:
I = I cm + MD
2

1 L2 2 ή I A = ML + M 12 4

ή

1 I A = ML2 . 3

Από την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας προκύπτει
Eαρχ . = Eτελ . ή Kαρχ . + Uαρχ . = Kτελ . + Uτελ . ή Uαρχ . = Kτελ . ή Mgh = 1 I Aω 2 2 L 11 ή Mg ηµθ = ML2ω 2 ή 2 23

ω=
Επίσης έχουµε

3gηµθ 3(10m / s 2 )0,5 ή ω= L 3m

ω = 5 rad / s

Στ Α = I A aγων

ή Mgσυνθ

L 1 = ML2 aγων . ή 2 3

aγων . =

3 gσυνθ 3(10m / s 2 )0,5 3 ή aγων . = ή aγων = 2,5 3 rad / s 2 2L 6m

Γ. Η στροφορµή της ράβδου δίνεται από τη σχέση
1 1 L = I Aω ή L = ML2ω ή L = (10kg )(3m) 2 ( 5rad / s ) ή 3 3 L = 30 5 kgm 2 / s

Η ταχύτητα του κέντρου µάζας δίνεται από τη σχέση

υcm = ω R ή υcm = ω

L ή υcm = 1,5 5m / s 2 

Θέµα 4ο Α. + m1 Τ1 Τ1 ΄ M Τ2 ΄ Τ2 m2 m2g h

+

Τ1 = T1΄ Τ2 = Τ2΄

Για το σώµα µάζας m1 από τον δεύτερο νόµο του Νεύτωνα ισχύει: ΣF1 = m1a ή T1 = m1a (1) Από το θεµελιώδη νόµο της στροφικής κίνησης για την τροχαλία έχουµε:

Στ = I cm aγων . ή

(T2 − T1 ) R =

1 a MR 2 2 R

ή T2 − T1 =

Ma a ( 2) (όπου aγων = ) 2 R

Από τον δεύτερο νόµο του Νεύτωνα για το σώµα µάζας m2 ισχύει: ΣF2 = m2 a ή m2 g − T2 = m2 a (3)

Προσθέτοντας την (1) µε την (3) έχουµε m2 g + T1 − T2 = (m1 + m2 )a (4) Αντικαθιστώντας τη (2) στην ( 4 ) έχουµε
m2 g − Ma m2 g = (m1 + m2 )a ή a = M 2 m1 + m2 + 2

ή

a=

m2 g m1 + m2 + M 2

ή a=

(1kg )(10m / s 2 ) ή a = 2m / s 2 4kg 2kg + 1kg + 2 

Από την σχέση (1) έχουµε
T1 = m1a = (2kg )(2m / s 2 ) ή T1 = 4 N

Από τη σχέση (2) έχουµε
T2 = Ma (4kg )(2m / s 2 ) + T1 ή T2 = + 4N 2 2

ή T2 = 8 N

Β. Η µάζα m2 εκτελεί ευθύγραµµη οµαλά επιταχυνόµενη κίνηση χωρίς αρχική ταχύτητα, οπότε το διάστηµα που διανύει µέχρι τη στιγµή που σπάει το νήµα δίνεται από τη σχέση
y= 1 2 1 at ή y = (2m / s 2 )(2s ) 2 ή y = 4m 2 2

Η γωνιακή επιτάχυνση της τροχαλίας είναι

aγων =

a 2m / s 2 = = 4rad / s 2 R 0,5m

Η γωνιακή µετατόπιση της τροχαλίας σε διάστηµα 2s είναι

θ = aγων t 2 ή θ = (4rad / s 2 )(2s ) 2 ή θ = 8rad
Ο αριθµός των περιστροφών της τροχαλίας σε διάστηµα 2s θα είναι
N=

1 2

1 2

θ 2π

ή N=

4

π

στροφ ές

Γ. Ο ρυθµός µεταβολής της στροφορµής της τροχαλίας πριν σπάσει το νήµα είναι
dL dL = Στ = (T2 − T1 ) R = (8 N − 4 N )(0,5m) ή = 2 Nm dt dt

Η γωνιακή συχνότητα της τροχαλίας τη στιγµή που σπάει το νήµα είναι

ω = aγων t ή

ω = (4rad / s 2 )(2s ) ή ω = 8rad / s

Η στροφορµή της τροχαλίας είναι
L = Iω ή L = 1 1 MR 2ω ή L = (4kg )(0, 5m) 2 (8rad / s ) ή 2 2

L = 4kgm 2 / s 

∆. Η ταχύτητα του m2 όταν σπάει το νήµα είναι

υο = α t(2m / s 2 )(2s) = 4m / s
Εφαρµόζουµε την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας στα σηµεία όπου σπάει το νήµα και λίγο πριν συγκρουστεί µε το έδαφος.
Εαρχ = Ετελ . . ή Κ αρχ + Uαρχ = Κ τελ + Uτελ ή Κ αρχ + Uαρχ = Κ τελ . ή

1 1 m2υο 2 + m2 gh΄ = m2υ 2 ( όπου h΄ = h – y = 1m ) ή 2 2 1 1 (1kg )(4m / s ) 2 + (1kg )(10m / s 2 )(1m) = (1kg )υ 2 ( όπου h΄ = h – y = 1m ) 2 2

άρα η ταχύτητα του m2 πριν την κρούση είναι

υ = 6m / s
Επειδή η κρούση είναι ελαστική ( ελαστική πρόσκρουση σε τοίχο) το σώµα θα έχει το ίδιο µέτρο ταχύτητας αµέσως µετά την κρούση ( αντίθετη φορά), άρα υ ′ = -6m / s . Εφαρµόζουµε ξανά την διατήρηση της µηχανικής ενέργειας µέχρι το ανώτερο ύψος στο οποίο θα φτάσει το σώµα και έχουµε
Εαρχ = Ετελ . . ή Κ αρχ + Uαρχ = Κ τελ + Uτελ ή Κ αρχ = Uτελ . ή 1 1 m 2υ΄ 2 = m 2 gh΄΄ ή (6m / s )2 = (10m / s 2 )h΄΄ 2 2 h΄΄ = 1,8m. 

ΣΤΕΡΕΟ 2 Θέµα 1ο 1. β, 2. γ, 3. α, 4. δ, 5. α. Λ, β. Σ, γ. Σ, δ. Λ, ε. Σ. Θέµα 2ο Α1. β. Το µέτρο της στροφορµής του τροχού δεν µεταβάλλεται( µόνο η κατεύθυνση αλλάζει) και είναι Lτροχ = Iω. Αρχικά η στροφορµή του παιδιού µε το κάθισµα είναι Lπ-κ = 0, οπότε από την αρχή διατήρησης της στροφορµής έχουµε
r r Lσυστ = Lσυστ αρχ τελ r r r ή Lτροχ = Lτροχ + Lπ −κ αρχ τελ

ή Lτροχ = − Lτροχ

r + Lπ −κ

ή

r r r r Lπ −κ = 2 Lτροχ = 2 I ω και ∆Lπ −κ = Lπ −κ (τελ ) − Lπ −κ (αρχ ) = 2 I ω

Α2.α. Όταν ο τροχός περιστρέφεται έχει στροφορµή L. Το παιδί καθώς τον στρέφει µεταβάλλει την κατεύθυνση της στροφορµής, οπότε σύµφωνα µε την σχέση r dL = Στ , δηµιουργείται ροπή πάνω στον τροχό, την οποία το παιδί πρέπει να dt υπερνικήσει, άρα καταβάλλει µεγαλύτερη δύναµη απ’ ότι εάν ο τροχός δεν στρέφονταν. Β. γ.
r r Lαρχ = Lτελ

ή I ω = 3I ω΄

ή ω΄ =

ω 3

Γ. δ.
r r Lαρχ = Lτελ

ή I ω = I΄ω΄

1 2 Iω ω 1 K I ωω και = 2 = = = K ′ 1 I ′ω ′2 I ′ω ′ω ′ 3ω 3 2 Θέµα 3ο

Α. Μπορούµε να θεωρήσουµε την πόρτα ως δύο ράβδους ( τις 1 και 2) ενωµένες. Η πυκνότητα δίνεται από τη σχέση d = m/V, οπότε έχουµε d1 = 5d2 και V1 = V2 άρα m1 = 5m2. Επίσης το µήκος της κάθε ράβδου είναι L΄ = 2m. I A(1) = I A(2) 1 L′ 2 1 40 ML′2 + M = ML′2 = kgm 2 και 12 4 3 3 ′2 7 1 9L 56 = ML′2 + M = ML′2 = kgm 2 12 4 3 3 

άρα η ολική ροπή αδράνειας της ράβδου είναι

Iολ

(A)

= I A(1) + I A(2) = 32kgm 2 .

Β. Εφαρµόζοντας την αρχή διατήρησης της στροφορµής έχουµε
Lαρ x = Lτελ ή mυο L = Iολ ( A)ω ή ω =

mυο L (0,5kg )(408m / s )(4m) = ή Iολ ( A) 32kgm 2

ω = 25,5rad / s
Γ. Η ενέργεια που χάθηκε κατά την κρούση δίνεται από τη σχέση
∆E = Eαρχ − Eτελ = ∆E = 1 1 mυο2 − Iολ ( A)ω 2 ή 2 2

1 1 (0,5kg )(408m / s ) 2 − (32kgm 2 )(25,5rad / s )2 = 31212 J 2 2

Θέµα 4ο Α. Εφαρµόζοντας τις συνθήκες ισορροπίας για την ράβδο στους άξονες x και y, έχουµε
ΣFx = 0 ΣFy = 0 ή Tx − FAx = 0 (1) ή Ty + FA y − W − T1 = 0 (2) FAy FA T Ty Ο

L Στ Α = 0 ή Tηµφ L − W − T1L = 0 (3) 2 T1 = W1 (4) Στην ράβδο ασκείται η δύναµη Τ1΄ από το νήµα που συνδέεται µε την m1 και ισχύει Τ1΄ = Τ1 = W1. Από την (4) έχουµε
T1 = W1 = m1 g = (1kg )(10m / s 2 ) = 10 N

θ A

FAx

Tx

φ
Γ Τ1 Τ1 ΄ m1

m1 g

Από την (3) έχουµε
Tηµ 30o L − (4kg )(10m / s 2 ) L − (10 N ) L = 0 ή 2

T

1 − 20 N − (10 N ) = 0 ή T = 60 N 2 

Από τη σχέση (1) έχουµε
FAx = Tx = T συνϕ = (60 N )συν 30ο ή FAx = 60 3 N = 30 3N 2

Από τη σχέση (2) έχουµε
FA y = W + T1 − Tηµϕ ή FA y = 40 N + 10 N − (60 N )ηµ 30ο ή FA y = 20 N

Η δύναµη που ασκείται στη ράβδο από την άρθρωση είναι
2 2 FA = FAx + FAy

ή FA = (30 3N ) 2 + (20 N ) 2

ή FA = 10 31N

εϕθ =

FA y FAx

=

20 N 2 3 = 9 30 3 N

Β1. Για την ταχύτητα της m1 λίγο πριν την κρούση έχουµε
Α∆ΜΕ: Eαρχ = Eτελ ή Κ αρχ + Uαρχ = Κ τελ + Uτελ ή
Uαρχ . = Κ τελ . ή mgh = 1 mυ12 ή 2

υ1

m1 m2

m1 m2
V

υ1 = 2 gh = 2(10m / s 2 )(0,8m) ή υ1 = 4m / s
Για την ταχύτητα του συσσωµατώµατος αµέσως µετά την κρούση έχουµε Α∆Ο: Pαρχ = P τελ
ή m1υ1 = (m1 + m2 )V ή V= m1υ1 ή m1 + m2

V=

m1υ1 (1kg )(4m / s ) = ή V = 1m / s m1 + m2 1kg + 3kg

Β2 .
Θ.Φ.Μ.1 χ1

υ1

m1 m2
Θ.Ι.1 Θ.Ι.2 Α.Θ.

m1 m2
χ2

V
Α 

Στη θέση ισορροπίας 1 ( πριν την κρούση ) έχουµε ΘΙ1 : ΣF = 0 ή Fελ . = W2 ή kx1 = m2 g ή
(100 N / m) x1 = (3kg )(10m / s 2 ) ή x1 = 0, 3m

Επειδή η κρούση είναι πλαστική αλλάζει η θέση ισορροπίας ( λόγω αύξησης της µάζας µετατοπίζεται προς τα κάτω ). Η νέα θέση ισορροπίας ( Θ.Ι.2) είναι η θέση ισορροπίας της ταλάντωσης του συστήµατος, οπότε έχουµε ′ ΘΙ 2 : ΣF = 0 ή Fελ . = Wολ . ή k ( x1 + x2 ) = (m1 + m2 ) g ή (1kg + 3kg )(10m / s 2 ) − (100 N / m)(0,3m) x2 = 100 N / m όπου x2 η νέα θέση ισορροπίας της ταλάντωσης. Επίσης στην θέση όπου έγινε η κρούση (Θ.Ι.1) έχουµε ή x2 = 0,1m

Ε = Κ +U ή

1 2 1 1 2 kA = (m1 + m2 )V 2 + kx2 ή 2 2 2

1 1 1 (100 N / m) A2 = (1kg + 3kg )(1m / s )2 + (100 N / m)(0,1m) 2 ή A = 0,1 5m 2 2 2

Β3. Σε χρόνο µιας περιόδου δηλαδή

T = 2π

m1 + m2 1kg + 3kg = 2π ή T = 0, 4π s k 100 N / m 

ΚΡΟΥΣΗ - DOPLLER Θέµα 1ο 1. β, 2. α, 3. β, 4. β, 5.α. Σ, β. Λ, γ. Λ, δ. Σ, ε. Σ. Θέµα 2ο Α.
υ΄ υ ΄ y υ χ΄ α α π x υy
π

y

F

υ υχ

1. Έστω µια σφαίρα η οποία προσκρούει πλάγια και ελαστικά σε έναν τοίχο, όπως φαίνεται στο παραπάνω σχήµα. Αναλύουµε την ταχύτητα της σε δύο συνιστώσες την µία κάθετη στον τοίχο ( υx ) και την άλλη παράλληλη µε αυτόν ( υy ). Από τη θεωρία γνωρίζουµε ότι όταν ένα σώµα συγκρούεται ελαστικά µε ακίνητο σώµα πολύ µεγαλύτερης µάζας (π.χ. τοίχος ), δηλαδή όταν m1 < < m2 η ταχύτητα του µετά την κρούση έχει το ίδιο µέτρο αλλά αντίθετη φορά, οπότε υx΄ = - υx . Η δύναµη F που ασκείται στην σφαίρα έχει την διεύθυνση του άξονα x ( κάθετη στον τοίχο ), οπότε δεν µεταβάλλει την ταχύτητα του σώµατος κατά την διεύθυνση y (υy΄ = υy ). Το µέτρο της ταχύτητας µετά την κρούση είναι
2 ′ υ ′ = υ x2 + υ ′2 = υ x2 + υ y = υ y

δηλαδή το µέτρο της ταχύτητας του σώµατος παραµένει σταθερό

υ′ = υ
2. Εάν π και α οι γωνίες που σχηµατίζουν η υ και υ΄ αντίστοιχα ( γωνίες πρόσπτωσης και ανάκλασης στον τοίχο ), ισχύει

ηµπ =
όµως υy = υy΄ και υ = υ΄ άρα

υy υ′ y και ηµ a = υ υ′ 

ηµπ = ηµ a
οπότε

π =a

∆ηλαδή η γωνία πρόσπτωσης της σφαίρας είναι ίση µε την γωνία ανάκλασης. Β. γ.

πριν την κρούση

υ1 ΄
µετά την κρούση

υ1

υ2 ΄ έκκεντρη ελαστική κρούση

ορµή συστήµατος πριν την κρούση

P1΄
θ

P1 = Pαρχ.

P΄= Pτελ. P2΄
ορµή συστήµατος µετά την κρούση

Οι σφαίρες έχουν ίσες µάζες, οπότε m1 = m2 = m. Από την αρχή διατήρησης της ορµής ( η σφαίρα m2 είναι ακίνητη), έχουµε

r r P .=P . ή αρχ τελ r r r r mυ1 = mυ ′ ή υ1 =υ ′ (1)
r Όπου υ ′ η ταχύτητα του συστήµατος µετά την κρούση.

Για την ορµή του συστήµατος µετά την κρούση έχουµε

r r r r r r ′ P . = P′ + P2′ ή mυ ′ = mυ1′ + mυ2 ή τελ 1
′ υ ′ =υ1′ +υ2 Το µέτρο της ταχύτητας του συστήµατος ( υ΄ ) µετά την κρούση, είναι

r

r

r 

′ ′ ′ ′ υ ′ = υ1′2 +υ22 + 2υ1′υ 2συνθ ή υ ′2 = υ1′2 + υ22 + 2υ1′υ2συνθ (2)
Από τις (1) και (2) έχουµε
′ ′ υ12 = υ1′2 + υ 22 + 2υ1′υ2συνθ (3)

Η κρούση είναι ελαστική, οπότε από την αρχή διατήρησης της κινητικής ενέργειας έχουµε ′ K1 = K1′ + K 2 ή
1 1 1 ′ mυ12 = mυ1′2 + mυ 22 ή 2 2 2

′ υ12 = υ1′2 + υ 22 (4)

Από τις (3) και (4) έχουµε

συνθ = 0 ή θ = 90ο
Γ. α. Στην περίπτωση αυτή έχουµε

υ1′ =

m1 − m2 2m1 ′ υ1 και υ2 = υ1 m1 + m2 m1 + m2

Οι παραπάνω σχέσεις ισχύουν όταν οι σφαίρες µετά την κρούση έχουν την ίδια φορά. Βλέπουµε ότι εάν υ1΄ = υ2΄ έχουµε m1 = -m2 το οποίο δεν µπορεί να συµβαίνει. Άρα οι σφαίρες µπορούν να έχουν το ίδιο µέτρο µετά την κρούση µόνο εάν οι φορές τους µετά την κρούση είναι αντίθετες δηλαδή η υ1 να κινηθεί προς την αντίθετη φορά µετά την κρούση, οπότε ισχύουν οι σχέσεις

υ1′ =
Θέτοντας υ1΄ = υ2΄ έχουµε

m2 − m1 2m1 ′ υ1 και υ2 = υ1 . m1 + m2 m1 + m2

m2 – m1 = 2m1 ή m1 = m2 / 3 άρα Λ = 1/3.

Θέµα 3ο Α. Όταν ο παρατηρητής κινείται ως προς την ακίνητη πηγή η συχνότητα που αντιλαµβάνεται δίνεται από τη σχέση
fA =

υ ±υA fs υ 

(Όπου το + στην σχέση αναφέρεται στην περίπτωση όπου ο παρατηρητής πλησιάζει την πηγή και το – στην περίπτωση όπου ο παρατηρητής αποµακρύνεται από την πηγή). Η κίνηση του παρατηρητη είναι ευθύγραµµη οµαλά επιταχυνόµενη χωρίς αρχική ταχύτητα, οπότε θέτουµε υ = α t στην παραπάνω σχέση και έχουµε
f A = fs ± a fs t ή

υ

(2m / s 2 )(680 Hz ) f A = (680 Hz ) ± t ή f A = 680 ± 4t ή 340m / s

Το χρονικό διάστηµα που κάνει ο παρατηρητής µέχρι να φτάσει την πηγή, υπολογίζεται από τη σχέση
d=

2d 32m 1 2 at ή t = = = 16s 2 = 4s 2 a 2m / s 2

Οπότε οι εξισώσεις που δίνουν την συχνότητα του ήχου που αντιλαµβάνεται ο παρατηρητής σε συνάρτηση µε τον χρόνο, είναι Όταν ο παρατηρητής πλησιάζει την ακίνητη πηγή f A = 680 + 4t ( S .I .) 0 ≤ t ≤ 4s και Όταν ο παρατηρητής αποµακρύνεται από την ακίνητη πηγή f A = 680 − 4t ( S .I .) t ≥ 4s Θέτοντας t = 4s στην πρώτη εξίσωση βρίσκουµε f A = 696 Hz Θέτοντας t = 4s στην δεύτερη εξίσωση βρίσκουµε f A = 664 Hz . (Βλέπουµε ότι την χρονική στιγµή που φτάνει ο παρατηρητής την πηγή ( t = 4s) έχουµε µια απότοµη πτώση ( θεωρητικά ακαριαία ), της συχνότητας από 696Hz σε 664Hz ). Θέτοντας στην σχέση f A = 680 − 4t , fA = 0 βρίσκουµε t = 170s. Ο παρατηρητής δεν αντιλαµβάνεται πλέον τον ήχο γιατί αποµακρύνεται από την πηγή µε ταχύτητα µεγαλύτερη από αυτή του ήχου ( υΑ > 340m/s). Η γραφική παράσταση των παραπάνω εξισώσεων σε κοινό διάγραµµα φαίνεται παρακάτω. fA(Hz) 696 680 664 0 t(s) 4 170 

Β. Η απόλυτη τιµή του ρυθµού µεταβολής της συχνότητας του ήχου που αντιλαµβάνεται ο παρατηρητής είναι
∆f A 696 Hz − 680 Hz = ∆t 4s

ή

∆f A = 4 s −2 ∆t

(Από το σχήµα ( κλίση της ευθείας )).

Γ. Ο αριθµός των ταλαντώσεων υπολογίζεται από το εµβαδόν που περικλείεται από την ευθεία στο παραπάνω διάγραµµα ( µέχρι t = 4s, (τραπέζιο)). Άρα έχουµε
N = Εµβαδον = 696 + 680 ⋅ 4 ή N = 2752 2

Θέµα 4ο A. Για το πλάτος της ταλάντωσης έχουµε
2Α = 4m άρα Α = 2m. Α = 2m.

Για την περίοδο έχουµε
Τ 2π = 0,5s άρα Τ = 2s και ω = ή ω = π rad / s. 4 Τ

Έτσι έχουµε

K = (mβ + m2 )ω 2 ή K = (0,1kg + 1,9kg )(π rad / s ) 2 ή K = 20 Ν / m ,
Η ενέργεια της ταλάντωσης δίνεται από τη σχέση
E= 1 2 1 kA = (20 N / m)(2m) 2 ή E = 40 J 2 2
Α.Θ.

Β.
υβ m1 V = Vmax Θ.Ι. Α

(m1 + mβ) 

Η κρούση του βλήµατος µε την µάζα m2 γίνεται στην ΘΙ, άρα η ταχύτητα του συσσωµατώµατος αµέσως µετά την κρούση είναι η µέγιστη ταχύτητα της ταλάντωσης, οπότε V = Vmax = ω A ή V = (π rad / s )(2m) ή V = 6, 28m / s

Γ. Το συσσωµάτωµα την t = 0 βρίσκεται στην ΘΙ µε υ =+ υmax άρα θα πρέπει συνφο = +1 η φο = 0.

Έτσι έχουµε
V = ω Aσυνπ t ή V = (6, 28m / s )συν

π
4

ή V = 3,14 2m / s

∆.
πριν την κρούση

υβ m1

Θ.Ι.

V = Vmax
µετά την κρούση

(m1 + mβ)

Από την αρχή διατήρησης ορµής για την πλαστική κρούση του βλήµατος µε το σώµα m2, έχουµε
Pαρχ = P τελ ′ ′ ή (mβ + m2 )V = mβυ β ή υ β = (mβ + m2 )V mβ = (0,1kg + 1,9kg )(6, 28m / s ) 0,1kg

′ ή υ β = 125, 6m / s

Το ύψος στο οποίο θα φτάσει η µάζα m1 µετά την κρούση είναι h = l – lσυν 60ο = 1, 6m − (1, 6m)(0,5) 0,8m Από την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας για την µάζα m1 έχουµε

υβ mβ

πριν vκιβωτ. =0

60ο

l
h υβ΄
U=0

m1
µετά την κρούση

v

Eαρχ = Eτελ ή Kαρχ + U αρχ . = Kτελ + Uτελ . ή Kαρχ = Uτελ . ή 1 m1v 2 = m1 gh 2 

Οπότε η ταχύτητα της µάζας m1 µετά την κρούση της µε το βλήµα είναι

v = 2 gh ή v = 2(10m / s 2 )(0,8m) ή v = 4m / s
Εφαρµόζουµε την αρχή διατήρησης της ορµής για την κρούση του βλήµατος µε την m1 και έχουµε
Pαρχ = P τελ ′ ή mβυ β = mβυ β + m1v ή

(0,1kg )υ β = (0,1kg )(125, 6m / s ) + (2kg )(4m / s ) ή υβ = 205, 6m / s.

ΟΛΗ Η ΥΛΗ 1 Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Θέµα 1ο 1.α, 2. β, 3. β, 4. δ, 5. α. Σ, β. Λ, γ. Λ, δ. Σ, ε. Σ. Θέµα 2ο Α. 1. β.
Για την διαφορά φάσης µεταξύ των σηµείων Α και Γ έχουµε 2π 2π λ ∆φ = ∆χ = = π ή φ A − φΓ = π ή φ A = φΓ + π ή φ A > φΓ λ λ 2 2. γ. Τι στιγµή που το κύµα φτάνει στο σηµείο Γ αυτό βρίσκεται στην ΘΙ ( έχει φ = 0) άρα y = 0 και έχει υ > 0. Όπως δείξαµε παραπάνω η φάση του σηµείου Α διαφέρει από το Γ κατά π ( οπότε ισχύει y = -y και υ = - υ), άρα το σηµείο Α θα βρίσκεται και αυτό στην θέση ισορροπίας αλλά θα έχει αρνητική ταχύτητα ( α= 0 και υ < 0 ). Β. α. Η πηγή πλησιάζει τον ακίνητο παρατηρητή και πριν και µετά την κρούση. Πριν από την κρούση έχουµε υ οπότε fs = 280Ηz. fA = f υ − υ1 s Μετά την κρούση έχουµε υ f A′ = f ή υ1′ = 170m / s υ − υ1′ s Εάν οι κρούση ήταν ελαστική, επειδή οι µάζες των δύο σφαιρών είναι ίσες (m1 = m2) θα έπρεπε να ανταλλάσουν ταχύτητες δηλαδή υ1΄ = 150m/s. Βλέπουµε όµως ότι υ1΄ = 170m/s άρα η κρούση είναι ανελαστική. 

Γ. δ.
Πάνω στον καταδύτη ασκείται µόνο η δύναµη της βαρύτητας ( δεν υπολοδίζουµε την αντίσταση του αέρα ) η οποία διέρχεται από το κέντρο µάζας του, οπότε δεν προκαλεί ροπή ( άρα Στ = 0 ). Εάν ο καταδύτης δεν µεταβάλει την ροπή αδράνειας του Ι θα κινειθεί µε σταθερή γωνιακή ταχύτητα ω. Η γωνιακή του µετατόπιση θα δίνεται από τη σχέση θ = ωt Εάν ο καταδύτης για να εκτελέσει κατάδυση µε µισή στροφή (γωνιά θο) κινηθεί µε γωνιακή ταχύτητα ωο για να εκτελέσει κατάδυση µε µιάµιση στροφή (γωνία 3θο) θα πρέπει να κινηθεί µε γωνιακή ταχύτητα 3ωο. Θεωρήσαµε ότι ο χρόνος πτώσης (t) του καταδύτη όταν πέφτει από το ίδιο ύψος είναι ο ίδιος και στις δύο περιπτώσεις επειδή πάνω του ασκείται µόνο η δύναµη της βαρύτητας. Ο µόνος τρόπος για να µεταβάλλει την γωνιακή του ταχύτητα ο καταδύτης είναι να µεταβάλει την ροπή αδράνειας του δηλαδή το σχήµα του σώµατος του. Επειδή πάνω του δεν ασκούνται ροπές (Στ = 0) η στροφορµή του διατηρείται, οπότε Lο = L ή Iο ωο = I ω όταν εκτελεί µιάµιση στροφή έχει τριπλάσια γωνιακή ταχύτητα δηλαδή ω = 3ωο Για τον λόγο τον κινητικών ενεργειών έχουµε 1 I ω2 K o 2 ο ο Loωο ωο ωο 1 = = = = = 1 2 ω 3ωο 3 K Lω Iω 2

Θέµα 3ο Α.
υx =υ συνφ φ υy =υ ηµφ υ

+

χ ΑΘ.
Αρχικά (Πριν την κρούση)

m
φ

Θ.Ι.

Κ

υ Μ

V Τελικά (µετά την κρούση)

Α 

Από την αρχή διατήρησης της ορµής στον άξονα x έχουµε Px (αρχ .) = Px (τελ .) ή mυ x = (m + M )V ή mυ x mυσυνϕ (0, 2kg )(200m / s ) = = ή V = 20m / s m+M m+M (0, 2 + 0,8)kg Β. Το συσσωµάτωµα αµέως µετά την κρούση θα εκτελέσει απλή αρµονική ταλάντωση. Η θέση της κρούσης είναι η θέση ισορροπίας της ταλάντωσης, οπότε η ταχύτητα του συσσωµστώµατος αµέσως µετά την κρούση είναι η µέγιστη ταχύτητα της ταλάντωσης, άρα V = Vmax = ω A = 20m / s V= επίσης για την γωνιακή ταχύτητα ω έχουµε K (100 N / m) K = (m + M )ω 2 ή ω = ήω= = 10rad / s (m + M ) 1kg 20m / s ή A = 2m Οπότε για το πλάτος έχουµε A = 10rad / s Γ. Ο ρυθµός µεταβολής της ορµής δίνεται από τη σχέση dP dP dP = ΣF = − Kx ή = −(100 N / m)(+1m) ή = −100 N dt dt dt Ο ρυθµός µεταβολής της κινητικής ενέργειας δίνεται από τη σχέση dK dW ΣFdx = = = ΣF ⋅υ dt dt dt Την ταχύτητα υ θα την υπολογίσουµε από την διατήρηση της µηχανικής ενέργειας, δηλαδή από τη σχέση 1 1 1 E = K + U ή KA2 = (m + M )υ 2 + K x 2 ή υ = ±10 3m / s 2 2 2 Επιλέγουµε την θετική τιµή της ταχύτητας και έχουµε dK dK = ΣF ⋅υ = −(100 Ν )(10 3) ή = −1000 3 J / s dt dt ∆. Η εξίσωση της αποµάκρυνσης του συσσωµστώµατος από την θέση ισορροπίας είναι x = Aηµ (ωt + ϕο ) για την αρχική φάση φο θέτουµε για t = 0, x = 0 και υ > 0, οπότε ηµϕο = 0 ή ηµϕο = ηµ 0ο ή ϕο = 0ο ή ϕο = π rad Επειδή υ >0 επιλέγουµε φο = 0, οπότε η εξίσωση γίνεται x = 2ηµ10t ( S .I .) 

Θέµα 4ο Α. Οι δυνάµεις που ασκούνται στα σώµατα όταν αυτά ισορροπούν δίνονται στο παρακάτω σχήµα

Τ2 = Τ2΄ K Fελ.
m1 m2

Τ3 = Τ3΄ FA
r

Τ2

Τ2 ΄

R r

θ

Από F

y FA θ FAx x

Μg
m3

Τ3 ΄ Τ3
τις

m3g

συνθήκες ισορροπίας έχουµε: Συσσωµάτωµα m1,m2: ΣF = 0 ή T2 − Fελ . = 0 (1) ή T2 = Kx1 = (100 N / m)(0, 4m) ή T2 = 40 N Τροχαλία (άξονας x ): FAx − T2 = 0 (2) ή FAx = 40 N Τροχαλία (άξονας y ): FAy − T3 − Mg = 0 (3) Μάζα m3: T3 − m3 g = 0 (4) ή T3 = m3 g ή T3 = 20 N οπότε από την (3) έχουµε FAy = T3 + Mg ή FAy = 20 N + 30 N ή FAy = 50 N Τελικά η δύναµη που ασκείται από τον άξονα στη τροχαλία είναι
2 2 FA = FAx + FAy = 402 + 502 N ή

FA = 10 41N
και η κατεύθυνση της θα δίνεται από τη σχέση εϕθ = FAy FAx = 5 4 

Β.
-

α2
m1

Τ2 = Τ2΄ Τ3 = Τ3΄ Τ2 Τ2 ΄
r

K

Fελ.΄
m2

R r

Τ3 ΄ Τ3
Η εξίσωση της αποµάκρ υνσης του σώµατος m1 από τη θέση ισορροπίας είναι

Α.Θ .

m

α3

m3g

x = Aηµ (ωt + ϕο ) για την αρχική φάση φο θέτουµε για t = 0, x = +Α , , οπότε π π + A = Aηµϕο ή .. ή ηµϕο = ηµ ή ϕο = rad 2 2 Για τη γωνιακή συχνότητα ω έχουµε K (100 N / m) ή ω= K = m1ω 2 ή ω = = 10rad / s m1 1kg Την χρονική στιγµή t = 0 το σώµα m1 βρίσκονταν στην θετική ακραία θέση (+Α) ( την t = 0 είχαµε υ = 0 και για 0<t<T/4 υ<0 ), οπότε το πλάτος της ταλάντωσης θα είναι A = x1 = 0,4m Άρα η εξίσωση είναι ..

Γ.
Για το σώµα m2 έχουµε: ΣF = m2 a2 ή T2 = m2 a2 (1) Για το σώµα m3 έχουµε: ΣF = m3 a3 ή m3 g − T3 = m3 a3 (2) Για την τροχαλία έχουµε:
Στ = Iaγων . ή T3 R − T2 r = Iaγων . (3) 

Θέτοντας α3 = αγων.R και λύνοντας ως προς Τ3 από την (2) έχουµε
T3 = m3 g − m3 aγων . R (4)

Θέτοντας την (1) και την (4) στην (3) και επίσης α2 = αγων.r έχουµε

m3 gR − m3aγων . R 2 − m2 aγων .r 2 = Iaγων . ή
aγων . = m3 gR 2 m3 R + m2 r 2 + I

ή

aγων . =

(2kg )(10m / s 2 )(0, 2m) ή (2kg )(0, 2m) 2 + (2kg )(0,1m) 2 + (0,16kgm 2 )

aγων . =

200 rad / s 2 13

Για τις επιταχύνσεις α2 και α3 έχουµε
a2 = aγων .r ή a2 =

20 m / s 2 και 13

40 m / s2 13 ∆. Η χρονική διάρκεια από τη χρονική στιγµή t = 0, µέχρι το σώµα m1να περάσει από την θέση ισορροπίας για πρότη φορά, είναι
a3 = aγων . R ή a3 =

t=

T 2π 2π π = = s ήt= s 4 4ω 40 20

Η γωνιακή ταχύτητα ω της τροχαλίας κατά την παραπάνω χρονική διάρκεια θα είναι

ω = aγων .t ή ω = (

200 3,14 31, 4 rad / s 2 )( s) ή ω = rad / s 13 20 13

Η στροφορµή της τροχαλίας θα είναι

L = I ω ή L = (0,16kgm 2 )(

31, 4 rad / s ) ή L = 0,386kgm 2 / s 13 

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ∆ΙΑΓ ΝΙΣΜΑ 2 ΟΛΗ Η ΥΛΗ Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Θέµα 1ο 1. β, 2. γ, 3. δ, 4. δ. 5. α. Σ, β. Λ, γ. Λ, δ. Λ, ε. Σ. Θέµα 2ο Α1. β. Βλέπουµε από το διάγραµµα ότι το σηµείο xN = 2m έχει την t = t1 φάση φΝ = π ενώ το σηµείο x = 0 έχει φάση φο= 0. Ξέρουµε ότι το κύµα διαδίδεται από µεγαλύτερες φάσεις σε µικρότερες εποµένως επειδή φΝ > φο η φορά του κύµατος είναι από το Ν προς το Ο δηλαδή προς τα αρνητικά. Α2. α.
Έχουµε µεταξύ Ο και Ν ∆ϕ =
2π 2π

λ

∆x ή

π=

λ

2m άρα λ = 4m.

Β. γ. Για την στροφορµή έχουµε
L = τ t = FRt . Για τον δακτύλιο Α και τον δίσκο Β, ισχύει FA = FB και RA = RB εποµένως την ίδια χρονική στιγµή t ισχύει LA = LB.

Γ. β. Εάν ∆Ε η ενέργεια που χάθηκε κατά την κρούση, Κβ η κινητική ενέργεια του βλήµατος πριν την κρούση, Κβ΄ η κινητική ενέργεια του βλήµατος µετά την κρούση και Κκιβ.΄ η κινητική ενέργεια του κιβωτίου µετά την κρούση, από την αρχή διατήρησης της ενέργειας έχουµε ′ ′ ∆E = K β − K β − Kκιβ . ή 50J = 100J – K΄κιβ. ή Κ΄κιβ. = 50J. Θέµα 3ο Α. Στο παρακάτω σχήµα βλέπουµε ένα στιγµιότυπο ενός τµήµατος του στάσιµου κύµατος που δηµιουργείται πάνω στη χορδή
1η κοιλια

3ος δεσµός

Από το 5λ = 10m 4 Β. Η υπολογίζεται

σχήµα έχουµε: ή λ = 8m
10m

συχνότητα από την σχέση
f =

N 600 = Hz ή f = 10 Hz t 60 Η περίοδος και η γωνιακή συχνότητα είναι 

1 = 0,1s και ω = 2π f = 20π rad / s T Η σταθερά επαναφοράς της ταλάντωσης που εκτελεί η µάζα m είναι D = mω 2 = (10 ⋅10−3 kg )(20π rad / s ) 2 ή D = 40 N / m Η ενέργεια της ταλάντωσης της µάζας m δίνεται από τη σχέση 1 E = DA2 2 οπότε για το πλάτος της ταλάντωσης της µάζας m, άρα και το πλάτος των κυµάτων που δηµιουργούν το στάσιµο κύµα έχουµε 2E 2 ⋅ 80 J A= ή A= ή A = 2m D 40 N / m Οι εξισώσεις των κυµάτων που δηµιούργησαν το στάσιµο κύµα και η εξίσωση του στάσιµου κύµατος είναι t x t x 2π x 2π t άρα y1 = Aηµ 2π ( − ) , y2 = Aηµ 2π ( + ) και y = 2 Aσυν ηµ λ T λ T λ T x x y1 = 2ηµ 2π (10t − ) ( S .I .) , y2 = 2ηµ 2π (10t + ) ( S .I .) και 8 8 πx y = 4συν ηµ 20π t ( S .I .) 4 Γ. Εάν θέσουµε x = L = 14m , στη σχέση που δίνει το πλάτος του στάσιµου κύµατος, έχουµε π 14 7π A′ = 4συν = 4συν =0 4 2 βλέπουµε ότι στο τέλος της χορδής (x = L ) υπάρχει δεσµός. Επίσης γνωρίζουµε ότι στην αρχή ( x= 0 ) υπάρχει κοιλία. Συγκρίνοντας το µήκος της χορδής µε το µήκος κύµατος έχουµε L 14 7 7λ ή L= = = λ 8 4 4 3T Η περίοδος είναι T = 0,1s άρα η χρονική στιγµή t = 0,075s είναι t = 4 Όλα τα σηµεία της χορδής την χρονική στιγµή t = 0 βρίσκονται στη θέση ισορροπίας ( υπάρχουν και τέσσερις δεσµοί οι οποίοι δεν κινούνται καθόλου ), οπότε το 3T στιγµιότυπο τη χρονική στιγµή t = είναι 4 T=

y(m ) +4

t=0,075s

x=L=14 m -4 

Θέµα 4ο Α. Με τη βοήθεια του παρακάτω σχήµατος θα υπολογίσουµε την συνισταµένη δύναµη που ασκείται στο σώµα m1 σε µια τυχαία θέση.
Κ1
Θ.Φ.Μ.1 Τ.Θ

Θ.Ι.

Θ.Φ.Μ.2

Κ2

χ1
Κ1 +

χ2 F2 m1 χ F΄2
Κ2

F1

F΄1 m1

Στη Θέση ισορροπίας έχουµε: Θ.Ι: ΣF = 0 ή F1 = F2 ή Κ1χ1 = Κ2χ2 (1) Τ.Θ: ΣF = F΄1 – F΄2 = Κ1(χ1 – χ) - Κ2(χ2 + χ) ή ΣF = Κ1χ1 – Κ1χ – Κ2χ2 – Κ2χ ή από σχέση (1) ΣF = -(Κ1 + Κ2)χ άρα ΣF = -Κχ όπου Κ = K1 + K2 και m1 m1 1kg π T= ή T= ήT= ή T= s K1 + K 2 K 100 N / m 5

Β. Εάν αφήσουµε το σώµα m2 από ύψος h ταυτόχρονα µε το σώµα m1 θα εκτελέσει ελέυθερη πτώση. Το σώµα m1 εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση κατά την οποία την χρονική στιγµή t = 0 βρίσκονταν στην ακραία θέση. Ο χρόνος που απαιτείται για να κινηθεί το m1 από την ακραία θέση µέχρι την θέση ισορροπίας είναι ίσος µε τον χρόνο της ελεύθερης πτώσης του m2 από ύψος h µέχρι την θέση ισορροπίας ( τα σώµατα αφέθηκαν ταυτόχρονα), οπότε
t= T π = s 4 20

Εποµένως το ύψος από το οποίο πρέπει να αφήσουµε το σώµα m2 για να συγκρουστεί µε το m1 στη θέση ισορροπίας είναι
h= 1 2 1 π gt ή h = (10m / s 2 )( )2 ή h = 0,125m 2 2 20

Γ. Στο παρακάτω σχήµα βλέπουµε τις θέσεις των σωµάτων, λίγο πριν και λιγό µετά την κρούση 

m2 h Κ1

t=0

Α
m1 Α.Θ

Κ2

Θ.Ι h υ1 = υmax m1 t = T/4 πριν την κρούση

p

A΄ υ1΄ = υmax΄ m1

µετά την κρούση

Η γωνιακή συχνότητα της ταλάντωσης της µάζας m1 πριν την κρούση είναι

ω=

K 100 N / m ή ω= ή ω = 10rad / s m1 1kg

Η ταχύτητα της µάζας m1 όταν διέρχεται από τη θέση ισορροπίας είναι η µέγιστη ταχύτητα της ταλάντωσης της, οπότε

υ1 = υmax = ω A ή A =
Από την αρχή διατήρησης της ορµής έχουµε

10m / s ή A = 1m 10rad / s

Pαρχ . = P . ή m1υ1 = (m1 + m2 )υ1′ ή τελ

υ1′ =

m1υ1 m1 + m2

ή υ1′ =

(1kg )(10m / s ) = 2,5m / s (1 + 3)kg

Η κρούση γίνεται στη θέση ισορροπίας της ταλάνωτσης, οπότε αµέσως µετά την κρούση για το συσσωµάτωµα ισχύει
′ υ1′ = υmax = ω ′ A′ ή A′ =

υ1′ ω′

Για τη γωνική συχνότητα αµέσως µετά την κρούση έχουµε 

ω′ =

K 100 N / m ή ω′ = ή ω′ = 5rad / s m1 + m2 (1 + 3)kg

Άρα το πλάτος της ταλάντωσης του συσσωµατώµατος µετά την είναι A′ =

υ1′ 2, 5m / s ή A′ = ή A′ = 0,5m ω′ 5rad / s

∆. Η ενέργεια που χάθηκε κατά την κρούση δίνεται από τη σχέση
∆E (%) = Kαρχ . − Kτελ . Kαρχ . ⋅100% ή ∆E (%) = (1 −

Kτελ . ) ⋅100% Kαρχ .

1 (m1 + m2 )υ1′2 ή ∆E (%) = (1 − 2 ) ⋅100% ή 1 2 m1υ1 2 1 (1kg + 3kg )(2, 5m / s ) 2 ) ⋅100% ή ∆E (%) = 75% ∆E (%) = (1 − 2 1 2 (1kg )(10m / s ) 2

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ∆ΙΑΓ ΝΙΣΜΑ 3 ΟΛΗ Η ΥΛΗ Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1.β, 2.α, 3.δ, 4.β, 5. αΣ, βΣ, γΛ, δΣ, εΛ 

Θέµα 2ο Α.γ. Έστω ότι ο τροχός ακτίνας R του διπλανού σχήµατος αφήνεται να κινηθεί από την κορυφή κεκλιµένου επιπέδου γωνίας φ. Η στατική τριβή έχει κατεύθυνση προς τα πάνω. ΣF = mαcm ή mgφηµφ – Τ = mα (1)
Στ = Ιαγων ή TR = I cm ( όπου θέσαµε aγων =
a ) R a (2) R

υ +

Ν Τ mgηµφ
mgσυνφ

TR 2 από την σχέση (2) έχουµε a == (3) I cm θέτουµε την σχέση (3) στην σχέση (1) και έχουµε mgηµφ T= (4) mR 2 1+ I cm Για την στατική τριβή γνωρίζουµε ότι T ≤ µ s N (5) και επίσης έχουµε ΣFy = 0 ή N = mgσυνφ (6) Από τις σχέσεις (4), (5) και (6) τελικά έχουµε mgηµφ εφφ µs mgσυνφ ≥ ή µs > 2 mR mR 2 1+ 1+ I cm I cm Η ροπή αδράνειας του τροχού ως προς άξονα ο οποίος διέρχεται από το κέντρο µάζας 1 εφφ του είναι I cm = mR 2 οπότε έχουµε µ s > 2 3 

Β.γ. Τα όρια του φωτεινού δίσκου που βλέπει ο παρατηρητής είναι µέχρι εκεί όπου οι φωτεινές ακτίνες της πηγής όταν προσπίπτουν στην επιφάνεια του νερού παθαίνουν ολική ανάκλαση, όπως φαίνεται στο διπλανό σχήµα. Για την ολική ανάκλαση έχουµε: 1 (1) ηµθ crit . = n Από το διπλανό σχήµα προκύπτει ότι:

R Α Γ
θcrit

h n
θcrit

O
R = ΑΓ R R + h2
2

ηµθ crit . =

(2)

Εξισώνοντας τις (1) και (2) έχουµε 1 R h ή R 2 + h 2 = n 2 R 2 ή R 2 (n 2 − 1) = h 2 ή R = = 2 2 n n2 − 1 R +h Γ. δ. Το στάσιµο κύµα που δηµιουργείται έχει στη θέση x = 0 ( ανοιχτό άκρο του σωλήνα ) κοιλία, οπότε το πλάτος του θα δίνεται από τη σχέση 2π x A′ = 2 Aσυν λ Το άλλο άκρο του σωλήνα ( x = L ) είναι κλειστό, άρα εκεί υπάρχει δεσµός ( Α΄= 0 ) οπότε 2π L 2π L π 2π L π ή συν = 0 ή συν = συν = (2κ + 1) (κ = 0,1, 2,3,...) ή λ λ λ 2 2 L f (2κ + 1) = υ 4 ( όπου θέσαµε λ = υ/f),Για να βρούµε την ελάχιστη συχνότητα θέτουµε k = 0 οπότε έχουµε υ f min. = 4L

Θέµα 3ο Α. Οι δύο εξισώσεις που δηµιουργούν την σύνθετη ταλάντωση είναι x1 = 3ηµ 5π t ( S .I .) και

x2 = 3συν 5π t ( S .I .)

Α2

Α

π (όπου θέσαµε συν 5π t = ηµ (5π t + ) ) 2 θ Στο διπλανό σχήµα φαίνονται τα πλάτη ταλαντώσεων (Α1, Α2 και Α) και η µεταξύ τους διαφορά φάσης (π/2 µεταξύ Α1 και και θ µεταξύ Α και Α1 ). Το πλάτος της συνισταµένης ταλάντωσης που εκτελεί το σώµα είναι

Α1

των Α2 

2 A = A12 + A2 ή A = 32 + ( 3) 2 ή A = 2 3m Η αρχική φάση της συνισταµένης ταλάντωσης είναι A 3 π ή θ= εϕθ = 2 ή εϕθ = 3 6 A1 Άρα η συνισταµένη ταλάντωση θα δίνεται από τη σχέση π x = 2 3ηµ (5π t + ) ( S .I .) 6 Β. Η εξίσωση της ταχύτητας της συνισταµένης ταλάντωσης σε συνάρτηση µε το χρόνο είναι .. Η ταχύτητα του σώµατος τη χρονική στιγµή t = 0,2s είναι π 7π υ = 5 ⋅ 3,14 ⋅ 2 3συν (5π 0, 2 + ) ( S .I .) ή υ = 31, 4 3συν ( ) ( S .I .) 6 6 ή .. Γ. Η ενέργεια της ταλάντωσης του σώµατος είναι 1 1 1 E = DA2 ή E = mω 2 A2 ή E = (2kg )(5π rad / s )2 (2 3m) 2 ή E = 3000 J 2 2 2

Θέµα 4ο Α. Επειδή ισχύει για τις µάζες των σφαιρών Σ1 και Σ2, m1 = m2 και επίσης επειδή η κρούση είναι κεντρική και ελαστική, οι σφαίρες θα ανταλλάξουν ταχύτητες, οπότε υ2′ = υ1 (1) και υ1′ = 0 (2)
Η συχνότητα του ήχου που αντιλαµβάνεται ο παρατηρητής εξαιτίας της ηχητικής πηγής της σφαίρας Σ1, δίνεται από τη σχέση (φαινόµενο Doppler) f υ υ 1160 Hz 340m / s ή ή f1 A = f1 ή 1 A = = υ − υ1 580 Hz (340m / s ) − υ1 f1 υ − υ1 340m / s = 680m / s − 2υ1 ή υ1 = 170m / s και από τη σχέση (1) υ 2′ = 170m / s Β. Οι σφαίρες Σ2 και Σ3 συγκρούονται κεντρικά και ελαστικά, οπότε οι ταχύτητες τους µετά την κρούση δίνονται από τις σχέσεις

υ2′′ =

m2 − m3 ′ 2m3 υ2 − υ3 (3) και m2 + m3 m2 + m3 2m2 m − m2 υ2′ − 3 υ3 (4) m2 + m3 m2 + m3

υ3′ =
` Η (3) θέτοντας m2 = 2m3 γίνεται

υ2′′ =

m3 ′ 2m3 170 2υ3 (5) υ2 − υ3 ή υ2′′ = − 3 3 3m3 3m3

Η (4) θέτοντας m2 = 2m3 γίνεται 

υ3′ =

4m3 m 680 υ3 (6) 170 + 3 υ3 ή υ3′ = + 3 3 3m3 3m3

Βλέπουµε ότι υ3΄ > 0 άρα η σφαίρα Σ3 µετά την κρούση κινείται προς τη θετική κατεύθυνση, (δηλαδή προς τα δεξιά). Οι συχνότητες του ήχου που αντιλαµβάνεται ο παρατηρητής εξαιτίας της ηχητικής πηγής της σφαίρας Σ3, πριν και µετά από την κρούση της µε την σφαίρα Σ2 δίνονται από τις σχέσεις (φαινόµενο Doppler)
f3 A =

υ υ f 3 (7) και f3 A′ = f 3 (8) υ + υ3 υ − υ3′

∆ιαιρούµε κατά µέλη τις (8),(7) και έχουµε

υ
(340m / s ) + υ3′ f 3 A′ υ − υ3′ υ + υ3′ ή 4= = = υ f3 A (340m / s ) − υ3′ υ − υ3′ υ + υ3′ ή (1360m / s ) − 4υ3′ = 340m / s + υ3 Θέτουµε την (6) στην (9) και έχουµε υ3 =

ή

υ3′ = 255m / s −

υ3 (9) 4

340 m/s 7

340 Γ. Από τις σχέσεις (5) και (6) θέτοντας προκύπτει υ3 = m/s 7

υ2′′ =

170 και m/s 3

υ3′ =

1700 m/s 3

∆. Η σχέση που δίνει τη συχνότητα που αντιλαµβάνεται ο παρατηρητής Α΄ είναι 1700 340 − ′ υ − υ3 7 580 Hz ή f = 1160 Hz f A′ = f1 ή f A′ = A′ υ 340 7 

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ∆ΙΑΓ ΝΙΣΜΑ 4 ΟΛΗ Η ΥΛΗ Ιωάννης Μπαγανάς www.dianysma.edu.gr Θέµα 1ο 1.α, 2.δ, 3γ, 4.α, 5. αΛ, βΣ, γΣ, δΛ, εΣ Θέµα 2ο Α.β. Η συνισταµένη ροπή που ασκείται στο σφαιρίδιο είναι µηδέν ( Στ = 0 ), οπότε η στροφορµή του διατηρείται σταθερή, άρα I L1 = L2 ή I1ω1 = I 2ω2 ή I1ω1 = 1 ω2 ή ω2 = 4ω1 4 Χρησιµοποιώντας το θεώρηµα έργου – ενέργειας έχουµε 1 1 1I 1 2 W = I 2ω2 − I1ω12 ή W = 1 16ω12 − I1ω12 ή 2 2 24 2 3 W = I1ω12 ή W = 3K1 2

Β.β. Από το διπλανό σχήµα έχουµε
ΑΓ = D 2 + H 2 (1)

A
θ2 θ1

θ1

D2 + H 2 (2) 4 D D (3) ηµθ1 = = ΑΓ D2 + H 2 D D 2 ηµθ 2 = 2 = ή 2 ΑΟ D +H2 4 D (4) ηµθ 2 = D2 + 4H 2 ΑΟ =

H n

D/2 Γ O D B 

Από το νόµο του snell έχουµε: 1 ⋅ηµθ1 = n ⋅ηµθ 2 (5) Θέτοντας τις (3) και (4) στη (5) έχουµε n2 − 1 4 − n2 D2 + H 2 D2 + 4H 2 Γ. α. Η ταχύτητα των ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων στον αέρα είναι σταθερή (c). Από τη θεµελιώδη εξίσωση της κυµατικής έχουµε f 2π LC ′ 2π L 4C =λ ή ή λ′ = λ c = λ f = λ′ f ′ ή λ′ = λ f′ 2π LC 2π LC λ ′ = 2λ
D = nD

ή H =D

Θέµα 3ο Α. Όταν ο ανακλαστήρας βρίσκεται στη θέση Α η διαφορά του δρόµου που ακολουθούν τα κύµατα τα οποία συµβάλουν στο σηµείο Σ είναι: d = r1 − r2 = [(ΠΑ) + ( ΑΣ) − (ΠΣ)] (1) Όταν ο ανακλαστήρας βρίσκεται στη θέση Α΄ η διαφορά του δρόµου που ακολουθούν τα κύµατα τα οποία συµβάλουν στο σηµείο Σ είναι: d ′ = r1′ − r2′ = [(ΠΑ′) + ( Α′Σ) − (ΠΣ)] (2)
Τα τρίγωνα ΠΑΣ και ΠΑ΄Σ είναι ισοσκελή, οπότε (ΠΑ) = (ΑΣ) και (ΠΑ΄) = (Α΄Σ) άρα οι (1) και (2) γίνονται:
d = [2( ΑΣ) − (ΠΣ)] (3) και d ′ = [2( Α′Σ) − (ΠΣ)] (4)

Αφαιρώντας κατά µέλη τις (4) και (3) έχουµε
d ′ − d = 2[( Α′Σ) − ( ΑΣ)] (5)

Όταν ο ανακλαστήρας είναι στη θέση Α, έχουµε µέγιστη τιµή της ταλάντωσης του φελλού (ενισχυτική συµβολή), οπότε d = Νλ Ν = 0, ±1 ± 2,.... (6) Όταν ο ανακλαστήρας είναι στη θέση Α΄, έχουµε ο φελλός είναι ακίνητος ( αποσβεστική συµβολή), οπότε λ d ′ = (2 Ν + 1) Ν = 0, ±1 ± 2,.... (7) 2 λ Αφαιρώντας την (6) από την (7), έχουµε d ′ − d = (8) 2 Εξισώνοντας την (5) µε την (8) έχουµε
2[( Α′Σ) − ( ΑΣ)] =

λ (9) 2

Από τα ορθογώνια τρίγωνα ΑΟΣ και Α΄ΟΣ έχουµε 

a2 a2 2 ( ΑΣ) = Η + και ( Α′Σ) = (Η + d ) + 4 4
2

οπότε η (9) γίνεται 2[ (Η + d ) 2 + Τελικά προκύπτει a2 a2 λ − Η2 + ] = 4 4 2

λ = 4[ (1,5m + 0, 5m) 2 +

(3m) 2 (3m) 2 − (1,5m) 2 + ] ή λ = 1, 6m 4 4

Β. Η περίοδος των κυµάτων που εκπέµπει η πηγή είναι
t= T = 2s ή T = 4s 2

Το πλάτος της ταλάντωσης που εκτελεί ο φελλός εξαιτίας της συµβολής των κυµάτων στο σηµείο Σ είναι

υmax = ω A′ ή A′ =

υmax 6, 28m / s ή A′ = 4m = 6, 28 ω rad / s
4

A′ = 2m 2 Η εξίσωση της ταλάντωσης του φελλού εξαιτίας των κυµάτων της πηγής είναι

άρα το πλάτος των κυµάτων που εκπέµπει η πηγή είναι A =

t a y = Aηµ 2π ( − ) T λ οπότε την χρονική στιγµή t = 18s έχουµε

18 3 π y = 2ηµ 2π ( − ) ( S .I .) ή y = 2ηµ (5, 25π ) = 2ηµ (5π + ) ή 4 1, 6 4
y = − 2m = −1, 4m Γ. Τη χρονική στιγµή t = 5s το σηµείο του µέσου στο οποίο µόλις έφτασαν τα κύµατα έχει φάση µηδέν, οπότε

5 x 5λ ϕ = 2π ( − ) = 0 ή x = = 2m 4 λ 4

Άρα το κύµα σε χρόνο t = 5s ( δηλ. t = 5T/4) θα έχει διανύσει απόσταση x = 5λ/4, οπότε το στιγµιότυπο θα είναι 

στιγµιότυπο του κύµατος την t = 5s

+2 y(m) x(m) 2

-2

Θέµα 4ο Α. t=0 h υ1 Θ.Ι. Κ Α.Θ.
m2 m1 m2 m1

t=Τ/4 + υ1 ΄
m1 m2 m1

χ υ2 ΄ Α

υ2 = 0 πριν την κρούση

L

µετά την κρούση

Την ταχύτητα της µάζας m1 λίγο πριν την κρούση της µε την m2 θα την υπολογίσουµε την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας
Eαρχ . = Eτελ . ή Kαρχ . + U αρχ . = Kτελ . + Uτελ .

ή Uαρχ . = Kτελ .

ή

m1 gh =

1 m1υ12 ή υ1 = 2 gh 2
ή

ή

υ1 = 2(10m / s 2 )(5m)

υ1 = 10m / s 

Από την ελαστική κρούση των δύο σωµάτων έχουµε

υ1′ =

1kg − 4kg m1 − m2 10m / s ή υ1′ = −6m / s και υ1 ή υ1′ = 1kg + 4kg m1 + m2 2 ⋅1kg 2m1 10m / s ή υ 2′ = 4m / s υ1 ή υ 2′ = 1kg + 4kg m1 + m2

υ2′ =

Β. Η γωνιακή ταχύτητα της ταλάντωσης που θα εκτελέσει το σώµα m2 είναι
K = m2ω 2

ή

ω=

K m2

ή

ω=

100 N / m 4kg

ή

ω = 5rad / s

Η µάζα m2 αµέσως µετά τη κρούση βρίσκεται στη θέση ισορροπίας, οπότε η ταχύτητα της είναι η µέγιστη ταχύτητα της ταλάντωσης, άρα

υ2′ = υmax = ω A ή A =
Η ενέργεια της ταλάντωσης είναι
E=

υ2′ ω

ή A=

4m / s ή A = 0,8m 5rad / s

1 1 KA2 ή E = (100 N / m)(0,8m)2 ή E = 32 J 2 2

Γ. Η περίοδος ταλάντωσης της µάζας m2 είναι 2π 2π T= = rad / s ω 5 Το χρονικό διάστηµα από τη στιγµή ακριβώς µετά την κρούση µέχρι να µηδενιστεί στιγµιαία για πρώτη φορά η ταχύτητα της µάζας m2 είναι T 2π ή t= t= s ή t = 0, 314 s 4 20

∆.Το µέγιστο ύψος το οποίο θα φτάσει η µάζα m1 αµέσως µετά την κρούση µε την m2
θα το υπολογίσουµε από την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας:

Eαρχ . = Eτελ . ή Kαρχ . + U αρχ . = Kτελ . + Uτελ .

ή Kαρχ . = U τελ . ή

υ ′2 (6m / s )2 1 m1υ1′2 = m1 gh ή h = 1 ή h = 2 2g 2 ⋅10m / s 2

ή

h = 1,8m